Article

# የዳንኤል መጽሐፍ - መቶ ስድሳ አምስት።

የትንቢታዊውን ጨርቅ መግለጥ፦ ከታላቁ እስክንድር እስከ ዘመናዊቷ ሮም

Author

Jeff Pippenger

Published

March 29, 2024

Formats

PDF
Word
Song MP3

አሁን ከታላቁ እስክንድር ድንገተኛ ሞት በኋላ የተከሰተውን ታሪክ፣ ማለትም ከ538 ዓ.ም. ጀምሮ እስከ ዘመኑ መጨረሻ በ1798 ድረስ የሚወክለውን፣ እንመለከታለን።

> እርሱም በቆመ ጊዜ መንግሥቱ ይሰበራል፥ ወደ ሰማይም አራቱ ነፋሳት ይከፈላል፤ ለዘሩም አይሆንም፥ የገዛበትንም ሥልጣን እንደ ነበረ አይሆንም፤ መንግሥቱ ይነቀላልና፥ ከእነዚህ በቀር ለሌሎች ይሆናል። የደቡብም ንጉሥ ይበረታል፥ ከአለቆቹም አንዱ ደግሞ ይበረታል፤ ከእርሱም በላይ ይበረታል፥ ይገዛልም፤ ግዛቱም ታላቅ ግዛት ይሆናል። ከዓመታትም መጨረሻ በኋላ እርስ በርሳቸው ይተባበራሉ፤ የደቡብ ንጉሥ ሴት ልጅ ስምምነት ለማድረግ ወደ ሰሜን ንጉሥ ትመጣለችና፤ ነገር ግን የክንድን ኃይል አታኖርም፥ እርሱም አይቆምም፥ ክንዱም ደግሞ አይቆምም፤ እርስዋ ግን አሳልፋ ትሰጣለች፥ ያመጧትም፥ የወለዳትም፥ በዚያን ዘመንም ያበረታት ሁሉ እንዲሁ። ከሥሮቿም ቅርንጫፍ አንዱ በስፍራው ይነሣል፤ እርሱም ከሠራዊት ጋር ይመጣል፥ ወደ ሰሜን ንጉሥም ምሽግ ይገባል፥ በእነርሱም ላይ ይሠራል፥ ያሸንፋልም፤ አማልክቶቻቸውንም ከአለቆቻቸው ጋር፥ የብርና የወርቅ ውድ ዕቃዎቻቸውንም ማርኮ ወደ ግብፅ ይወስዳል፤ ከሰሜንም ንጉሥ ይልቅ ለብዙ ዓመታት ይኖራል። የደቡብም ንጉሥ ወደ መንግሥቱ ይገባል፥ ወደ ራሱም ምድር ይመለሳል። ዳንኤል 11፥4–9።

በመጨረሻም፣ የታላቁ እስክንድር መንግሥት ከተሰበረ በኋላ፣ በቀድሞው መንግሥት ላይ ሥልጣን ለመቆጣጠር የታገሉት ኃይሎች ወደ ሁለት ዋና ዋና መንግሥታት ተከፈሉ። አንደኛው መንግሥት የእስክንድርን ቀድሞ ግዛት ደቡባዊ ክፍል የሚቆጣጠር ሲሆን፣ ሌላው ደግሞ ሰሜናዊውን ክፍል የሚቆጣጠር ነበር። ከዚያ ጊዜ ጀምሮ በትንቢታዊው ትረካ ውስጥ በቀላሉ የደቡብ ንጉሥና የሰሜን ንጉሥ ተብለው ይገለጣሉ። የዓለም የበላይነት ለመጎናጸፍ ያለው ትግል በሰሜን ንጉሥና በደቡብ ንጉሥ መካከል ብቻ እስከሚታይ ድረስ በደረሰ ጊዜ፣ የእነዚህ ሁለት መንግሥታት ምልክቶች በምዕራፉ ሙሉ ውስጥ እየቀጠሉ ይገኛሉ።

በአምስተኛው ቁጥር የደቡብ ንጉሥ ተቋቁሞ ኃያል እንደሆነ ይታያል፤ ነገር ግን የሰሜን ንጉሥ ደግሞ ኃያል ነው፥ መንግሥቱም ይበልጣል። ከዚያም በስድስተኛው ቁጥር የደቡብ ንጉሥ ከሰሜኑ መንግሥት ጋር ቃል ኪዳን ለመግባት ያቀርባል። የሰላሙ ስምምነት የደቡብ ንጉሥ ሴት ልጁን ለሰሜን ንጉሥ በመስጠት ይጸናል፤ ይህም የሰሜን ንጉሥ እርሷን እንዲያገባ እና ሕብረታቸውን በቤተሰብ ትስስር እንዲያጸና ነው። የሰሜን ንጉሥም ተስማማ፥ ሚስቱንም ገለል አድርጎ ከደቡብ የመጣችውን ልዕልት አገባ፥ ቃል ኪዳኑም ተጀመረ።

በመጨረሻ የደቡቡ ንግሥት ሴት ወንድ ልጅ ትወልዳለች፤ ነገር ግን በመጨረሻ የሰሜኑ ንጉሥ ከአዲሲቱ ሚስቱ ሰልችቶ፣ በመጀመሪያዪቱ ሚስቱ ላይ እንዳደረገው ሁሉ እርሷን ይተዋታል፤ ከዚያም የመጀመሪያዪቱን ሚስት መልሶ ይቀበላታል። ነገር ግን የመጀመሪያዪቱ ሚስት እንደ ተመለሰች እና አጋጣሚ እንዳገኘች፣ የሰሜኑን ንጉሥ፣ የደቡቡን ሙሽራ፣ ልጇን፣ እንዲሁም መላውን የግብፅ ተከታዮቿን ትገድላለች። የመጀመሪያዪቱ ሚስት የደቡቡን ንግሥት ሴትና ልጇን መግደሏ የደቡቡ ንግሥት ሴት ቤተሰብን እጅግ ያስቆጣል፤ ከወንድሞቿም አንዱ ሠራዊት አስነሥቶ በሰሜኑ መንግሥት ላይ ይወርሳል።

የደቡብ ሠራዊት በሰሜኑ ንጉሥ ላይ ድል ያደርጋል፤ ከዚያም ሰሜኑን ንጉሥ የገደለችው የመጀመሪያው ሚስት፣ የእርሱ የደቡብ ሙሽራ እና ልጅ ይፈረድባቸዋል እና ይገደላሉ። በአባቱ ሞት ጊዜ የሰሜን ገዢ ንጉሥ ሆኖ የተሾመው የመጀመሪያዋ ሚስት ልጅ ይማረካል፤ እንዲሁም በቀደሙት ጦርነቶች የሰሜኑ መንግሥት ከደቡቡ መንግሥት ወስዶ ነበር የግብፅ ቅርሶችና ጣዖታት ከእርሱ ጋር በደቡቡ ንጉሥ ወደ ግብፅ ይወሰዳል። አንዴ ግብፅ ከደረሰ በኋላ የተማረከው የሰሜን ንጉሥ ከፈረስ ወድቆ ይሞታል። ዩራያስ ስሚዝ ይህን ታሪክ እንዲህ ይለያያል።

> “‘ቁጥር 6። በዓመታትም መጨረሻ እርስ በርሳቸው ይተባበራሉ፤ የደቡብም ንጉሥ ሴት ልጅ ስምምነት ለማድረግ ወደ ሰሜን ንጉሥ ትመጣለችና፤ ነገር ግን የክንዱን ኃይል አታቆይም፤ እርሱም አይቆምም፥ ክንዱም እንዲሁ፤ እርስዋም አሳልፈው ይሰጧታል፥ ያመጧትም፥ የወለዳትም፥ በዚህም ዘመን ያበረታታትም።’”

> በግብፅና በሶርያ ነገሥታት መካከል ተደጋጋሚ ጦርነቶች ነበሩ። በተለይም ይህ በግብፅ ሁለተኛው ንጉሥ ቶለሚ ፊላዴልፉስና በሶርያ ሦስተኛው ንጉሥ አንቲዮከስ ቴዎስ ዘመን እጅግ የበረታ ነበር። በመጨረሻም አንቲዮከስ ቴዎስ የቀድሞ ሚስቱን ሎዲቄንና ሁለቱን ልጆቿን እንዲተው፣ የቶለሚ ፊላዴልፉስንም ልጅ ቤረኒቄን እንዲያገባ በሚል ሁኔታ ሰላም ለማድረግ ተስማሙ። ስለዚህም ቶለሚ ልጁን ከብዙ ግዙፍ ድርሻ ሀብት ጋር ወደ አንቲዮከስ አመጣት።

> “‘ነገር ግን የክንዱን ኃይል አትጠብቅም፤’ ይህም ማለት በአንቲዮኮስ ዘንድ ያላትን ሞገስና ሥልጣን ነው። እንዲሁም እንደዚያ ሆነ፤ ከጥቂት ጊዜ በኋላ አንቲዮኮስ በፍቅር መነሣሣት ውስጥ ሆኖ የቀድሞይቱን ሚስቱን ሎዶቄን እና ልጆቿን ወደ ንጉሣዊ መኖሪያ እንደገና አመጣቸው። ከዚያም ትንቢቱ እንዲህ ይላል፤ ‘እርሱም [አንቲዮኮስ] አይቆምም፥ ክንዱም’ ወይም ዘሩ። ሎዶቄ እንደገና ወደ ሞገስና ሥልጣን ተመልሳ ሳለች፣ በባህርዩ ተለዋዋጭነት ምክንያት አንቲዮኮስ እንደገና እርሷን እንዳያዋርዳትና በርኒቄን እንዳይመልስ ፈራች፤ እንዲህ ያለውን አደጋ በፍጹም ለመከላከል ከእርሱ ሞት በቀር በቂ ጥበቃ እንደሌለ አስባ፣ ከጥቂት ጊዜ በኋላ በመርዝ እንዲገደል አደረገችው። ከበርኒቄም የወለደው ዘሩ በመንግሥቱ ላይ አልተተካውም፤ ምክንያቱም ሎዶቄ ጉዳዮችን እንዲሁ ስለ አስተዳደረች፣ ዙፋኑን ለታላቅ ልጇ ሴሌውቆስ ካሊኒቆስ አስጠበቀች።”

> “ነገር ግን እንዲህ ያለ ክፋት ትንቢቱ እንደ ተጨማሪ ይተነብያል እና ቀጣዩ ታሪክም እንደሚያረጋግጠው ለረጅም ጊዜ ያለ ቅጣት ሊቀር አልቻለም።

> “‘ቁጥር 7። ነገር ግን ከሥሮቿ ቅርንጫፍ አንድ በስፍራው ይቆማል፤ እርሱም ከሠራዊት ጋር ይመጣል፥ ወደ ሰሜን ንጉሥም ምሽግ ይገባል፥ በእነርሱም ላይ ይሠራል፥ ድልም ይነሣል፤ 8። እግዚአብሔሮቻቸውንም ከአለቆቻቸው ጋር፥ የብርና የወርቅ ውድ ዕቃዎቻቸውንም ጨምሮ ወደ ግብፅ ምርኮኞች አድርጎ ይወስዳቸዋል፤ እርሱም ከሰሜን ንጉሥ ይልቅ ዘመኑን ብዙ ዓመታት ያቆያል። 9። ከዚያም የደቡብ ንጉሥ ወደ መንግሥቱ ይመጣል፥ ወደ ገዛ ምድሩም ይመለሳል።’”

> ይህ ከበርኒቄ ጋር ከአንድ ሥር የወጣ ቅርንጫፍ ወንድሟ ጶሎሜዎስ ኤውርጌጤስ ነበር። በግብፅ መንግሥት ውስጥ አባቱን ጶሎሜዎስ ፊላዴልፉስን ተክቶ እንደ ነገሠ ወዲያውኑ፣ የእህቱን የበርኒቄን ሞት ለመበቀል በቅንዓት እየነደደ፣ እጅግ ታላቅ ሠራዊት አነሣ፤ የሰሜኑንም ንጉሥ አገር፣ ማለትም ከእናቱ ከላኦዲቄ ጋር በሶርያ የነገሠውን ሴሌውቆስ ካሊኒቆስን ወረረ። በእነርሱም ላይ ጽኑ ድል አደረገ፥ እስከ ሶርያን፣ ቂልቂያን፣ ከኤፍራጥስ ወዲያ ያሉትን ከፍተኛ ክፍሎች፣ እንዲሁም ከእስያ አብዛኛውን ለመቅዳት ድረስ። ነገር ግን በግብፅ ውስጥ ወደ ቤቱ እንዲመለስ የሚጠይቅ ዐመፅ መነሣቱን በሰማ ጊዜ፣ የሴሌውቆስን መንግሥት በዘረፈ፥ አርባ ሺህ ታላንት ብር፣ ውድ ውድ ዕቃዎች፣ እንዲሁም ሁለት ሺህ አምስት መቶ የአማልክት ምስሎች ወሰደ። ከእነዚህም መካከል ካምቢሴስ ከዚህ በፊት ከግብፅ ወስዶ ወደ ፋርስ ያጓጓዛቸው ምስሎች ነበሩ። ግብፃውያንም፣ ፈጽሞ ለጣዖት አምልኮ የተሰጡ ስለ ነበሩ፣ ከብዙ ዓመታት በኋላ ምርኮ የሆኑባቸውን አማልክታቸውን እንዲህ በመመለሱ እንደ ክብር መግለጫ፣ ጶሎሜዎስን ኤውርጌጤስ፣ ወይም “በጎ አድራጊው” የሚል ማዕረግ ሰጡት።

> “ይህም፣ እንደ ኤጲስ ቆጶስ ኒውተን አስተያየት፣ ከጥንታውያን ታሪክ ጸሐፊዎች የተወሰደ የዮሮም ዘገባ ነው፤ ነገር ግን፣ እርሱ እንደሚል፣ እስካሁን ያሉ ጸሐፊዎችም ከእነዚያው ዝርዝሮች ብዙዎቹን የሚያረጋግጡ አሉ። አፒያን እንደሚነግረን፣ ላኦዲቄ አንጾክስን ከገደለች በኋላ፣ ከእርሱም በኋላ በረኒቄንና ልጇን ከገደለች በኋላ፣ ፍልዓዴልፉስ ልጅ ጶሎሚዮስ እነዚያን ግድያዎች ለመበቀል በሶርያ ላይ ወረረ፥ ላኦዲቄንም ገደለ፥ እስከ ባቢሎንም ድረስ ተገሰገሰ። ከፖሊቢዮስም እንማራለን፣ ኤውርጌጤስ ተብሎ የሚጠራው ጶሎሚዮስ፣ በእህቱ በረኒቄ ላይ በተፈጸመው ጭካኔ እጅግ ተቆጥቶ፣ ከሠራዊት ጋር ወደ ሶርያ ዘመተ፥ የግብፅ ነገሥታት ሰፈር ጭፍሮች ለአንዳንድ ዓመታት ከዚያ በኋላ የጠበቋትን የሰሌውቂያን ከተማ ያዘ። እንዲሁ ወደ ሰሜን ንጉሥ ምሽግ ገባ። ፖልያኑስ ጶሎሚዮስ ከታውረስ ተራራ እስከ ሕንድ ድረስ ያለውን አገር ሁሉ ያለ ጦርነት ወይም ያለ ውጊያ በቁጥጥሩ ሥር እንዳዋለ ያረጋግጣል፤ ነገር ግን ይህን በስህተት ለልጁ ፋንታ ለአባቱ ያመለክተዋል። ጁስቲንም ጶሎሚዮስ በቤት ውስጥ በተነሣ ዓመፅ ወደ ግብፅ እንዲመለስ ባልተጠራ ኖሮ፣ የሰሌውቆስን መንግሥት ሁሉ በያዘ ነበር ሲል ይናገራል። እንዲሁም የደቡብ ንጉሥ ወደ ሰሜን ንጉሥ ግዛት ገብቶ ወደ ራሱ አገር ተመለሰ፣ ነቢዩም እንደ አስቀድሞ ተናገረው። ደግሞም ከሰሜን ንጉሥ ይልቅ ብዙ ዓመታት ኖረ፤ ምክንያቱም ሰሌውቆስ ካሊኒኮስ በፈረሱ ላይ ከወደቀ በኋላ በስደት ሞተ፣ ጶሎሚዮስ ኤውርጌጤስም ከእርሱ አራት ወይም አምስት ዓመት በላይ ኖረ።” ኡርያ ስሚዝ፣ Daniel and the Revelation, 250–252.

የሮም እንዲሁም ስለዚህ የሰሜኑ ንጉሥ ትንቢታዊ ባህርይ አንዱ፣ በዙፋኑ ላይ እንዲመሠረት ሦስት ጂኦግራፊያዊ እንቅፋቶች መሸነፍ እንዳለባቸው ነው። ከእስክንድር የተሰበረው መንግሥት በኋላ የተነሣው የመጀመሪያው የሰሜኑ ንጉሥ፣ በ316 እስከ 312 ዓ.ዓ. መካከል ለጥቂት ጊዜ ለጶለሚዎስ (የደቡቡ ንጉሥ) እንደ ጄኔራል ያገለገለው ሴሌውቆስ ኒካቶር ነበር። ቁጥር አምስት፣ “የደቡብም ንጉሥ ይበረታል፤ ከአለቆቹም አንዱ ደግሞ፤ ከእርሱም በላይ ይበረታል” ሲል ይህንን እውነታ ይገልጻል። ጶለሚዎስ የደቡቡ ንጉሥ ነበር፣ እርሱም ከአለቆቹ አንዱ የሆነ አንድ ጄኔራል ነበረው፤ ይህም ከጶለሚዎስ ይልቅ ይበረታ ዘንድ የተወሰነ ነበር። የቁጥር አምስት የመጨረሻው ሐረግም፣ “ይገዛልም፤ ግዛቱም ታላቅ ግዛት ይሆናል” ይላል። የጶለሚዎስ ጄኔራል ሴሌውቆስ የመጀመሪያው የሰሜኑ ንጉሥ ሊሆን ነበር። ነገር ግን ሴሌውቆስ የሰሜኑ ንጉሥ ለመሆን ከደቡቡ ንጉሥ መለየት ያስፈልገው ነበር፤ ከዚያም በኋላ ሦስት ጂኦግራፊያዊ አካባቢዎችን መውጋት ነበረበት።

ሴሌውቆስ የመጀመሪያ ጊዜ ያሸነፈው ክልል በ301 ዓ.ዓ. ምሥራቅ ነበር። ከዚያም በ286 ዓ.ዓ. ምዕራቡን (ይህም በካሳንደር ተተኪ እጅ የነበረውን) አሸነፈ፤ ከዚያም በ281 ዓ.ዓ. ሊሲማቆስን በማሸነፍ በሰሜን ሦስተኛውን ግዛቱን ያዘ። የሰሜኑ ንጉሥ በ281 ዓ.ዓ. በዙፋኑ ላይ ተመሠረተ።

ከዚያ በኋላ ከደቡቡ ንጉሥ ጋር የተደረገው የሰላም ቃል ኪዳን በ252 ዓ.ዓ. ተፈጸመ። ከስድስት ዓመታት በኋላ፣ በ246 ዓ.ዓ.፣ በረኒቄ (የደቡቡ ንግሥት ልጅ)፣ ልጇ እና ሁሉም ተከታዮቿ ተገደሉ። ከዚያ በኋላ የደቡቡ ንጉሥ የሎዶቄን ልጅ ሰሉከስ ካሊኒከስን ማረከው ወደ ግብፅም ከእርሱ ጋር ወሰደው፤ በዚያም ከፈረስ ወድቆ ሞተ። የሰሜኑ የመጀመሪያው ንጉሥ የነገሠው ከ281 ዓ.ዓ. እስከ 246 ዓ.ዓ. ነበር፣ ይህም ሠላሳ አምስት ዓመታትን ይሆናል።

በምዕራፍ አሥራ አንድ ውስጥ የተጠቀሰው የመጀመሪያው የሰሜን ንጉሥ በዙፋኑ ላይ እንዲጸና ሦስት የጂኦግራፊያዊ መሰናክሎችን አሸንፎ ነበር። አረማዊት ሮምም በዙፋኑ ላይ እንዲጸና ሦስት የጂኦግራፊያዊ መሰናክሎችን አሸንፋለች [ዳንኤል 8፥9ን ይመልከቱ]፣ የጳጳሳዊት ሮምም በዙፋኑ ላይ እንዲጸና ሦስት የጂኦግራፊያዊ መሰናክሎችን አሸንፋለች [ዳንኤል 7፥20ን ይመልከቱ]። ዘመናዊት ሮምም እንዲሁ በዙፋኑ ላይ እንዲጸና ሦስት የጂኦግራፊያዊ መሰናክሎችን ታሸንፋለች [ዳንኤል 11፥40–43ን ይመልከቱ]።

አንዴ በዙፋኑ ላይ ከተመሠረተ በኋላ፣ የሰሜኑ የመጀመሪያው ንጉሥ ሠላሳ አምስት ዓመታት ነገሠ። አንዴ በዙፋኑ ላይ ከተመሠረተ በኋላ፣ አረማዊት ሮም “አንድ ዘመን” (ሦስት መቶ ስድሳ ዓመታት) ገዛች። አንዴ በዙፋኑ ላይ ከተመሠረተች በኋላ፣ ጳጳሳዊት ሮም “አንድ ዘመን፣ ዘመናትና የዘመን እኩሌታ” (አንድ ሺህ ሁለት መቶ ስድሳ ዓመታት) ገዛች። አንዴ በዙፋኑ ላይ ከተመሠረተች በኋላ፣ ዘመናዊት ሮም ምሳሌያዊ አርባ ሁለት ወራት (እንዲሁም “አንድ ሰዓት” ተብሎ የተጠቀሰ) ትገዛለች።

እህት ዋይት “በዳንኤል መጽሐፍ ምዕራፍ አሥራ አንድ የተመዘገበው ታሪክ ከፍሉ ብዙ እንደገና ይደገማል” ብላ ያሳውቀናል። ከዚያም ቁጥር ሠላሳ አንድ እስከ ሠላሳ ስድስት ድረስ ትጠቅሳለችና፣ “በእነዚህ ቃላት የተገለጹትን የሚመስሉ ትዕይንቶች ይፈጸማሉ” ትላለች። በእነዚያ ክፍሎች ውስጥ የጳጳሳዊት ሮም (የሚያጠፋ ርኩሰት) በ538 “በዙፋኑ ላይ ተቀምጣለች”፣ ከዚያም የመጀመሪያው “ቍጣ” በ1798 እስኪፈጸም ድረስ ለ“ብዙ ቀኖች” (ሺህ ሁለት መቶ ስድሳ ዓመታት) የእግዚአብሔርን ሕዝብ ታሳድዳለች። የቁጥር ሠላሳ አንድ እስከ ሠላሳ ስድስት ታሪክ በምዕራፍ አሥራ አንድ የመጨረሻ ስድስት ቁጥሮች ውስጥ ይደገማል፤ ነገር ግን ይህ ታሪክ በቁጥር አምስት እስከ ዘጠኝ ውስጥ ደግሞ ፍጹም በሆነ ምሳሌያዊ መንገድ ተመስሎ ቀርቦ ነበር።

ሴሌውቆስ በ281 ዓ.ዓ. የሰሜኑ ንጉሥ ሆኖ መመስረቱ ከ538 ዓመት ጋር ይጣጣማል። ሁለቱም ሦስት የጂኦግራፊ እንቅፋቶች መሸነፋቸው በተፈጸመ መጨረሻ የሰሜኑ ንጉሥ ወደ ዙፋን መውጣቱን ይወክላሉ። የጳጳሳዊ አገዛዝ ዘመን በብዙ መንገዶች ተገልጿል፤ አንድ ሺህ ሁለት መቶ ስድሳ ቀናት፣ አርባ ሁለት ወራት፣ ዘመንና ዘመናት እና የዘመን እኩሌታ፣ አንድ ስፍራ፣ እና ሦስት ተኩል ዓመታት። የሴሌውቆስ አገዛዝ ሠላሳ አምስት ዓመታት ነበር፤ ከሠላሳ አምስት አንድ አስረኛ ወይም አሥራት ግን ሦስት ተኩል ነው። የሠላሳ አምስት ዓመታት አንድ አስረኛ ደግሞ “3.5” ዓመታት ተብሎ ይገለጻል። “ሦስት ተኩል” የጳጳሳዊ አገዛዝ ዘመን ምልክት ነው።

ሊቀ ጳጳሳትነት በ1798 ዓ.ም. ገዳይ ቁስሉን ተቀበለ፤ በዚያን ጊዜ የደቡብ ንጉሥ ናፖሊዮን ቦናፓርት (“ዕድለኛ ልጅ” ማለት ነው) ሊቀ ጳጳሱን ምርኮኛ አድርጎ እንዲወስድ ጄኔራሉን ላከ። ከአንድ ዓመት በኋላ፣ በ1799 ዓ.ም. ሊቀ ጳጳሱ በስደት ሞተ፤ እንዲሁም ከደቡብ ንጉሥ ዘንድ ወደ ምርኮ የተወሰደው የሰሜን የመጀመሪያው ንጉሥ ደግሞ እንዲሁ ሞቶ ነበር። ሴሌውቆስ ካሊኒከስ በግብፅ በምርኮ ሳለ ከፈረስ ወድቆ ሞተ። ሊቀ ጳጳሱ በአውሬው ላይ የተቀመጠው ነበር። አውሬው ሊቀ ጳጳሱ ሰይጣናዊ ሥራዎቹን ለማከናወን የተጠቀመበትን የፖለቲካ ሥርዓት ይወክል ነበር። ያ አውሬ በ1798 ዓ.ም. ተገደለ፤ በአውሬውም ላይ ተቀምጦ በእርሱ ላይ የነገሠው ሊቀ ጳጳስ ከአንድ ዓመት በኋላ ሞተ። ሴሌውቆስ ካሊኒከስ ከፈረስ ወድቆ ሞተ (ማለትም ከተቀመጠበት አውሬ)። በ1798 እና በ1799 ዓ.ም. የሊቀ ጳጳሳትነት ምርኮ በሰሜን የመጀመሪያው ንጉሥ ምርኮ ፍጹም ተመስሎ ነበር።

በደቡቡ ንጉሥ በሰሜኑ ንጉሥ ላይ ቁጣን ያመጣው ነገር የተፈረሰ የሰላም ኪዳን ነበር፤ ይህም በቤረኒቄ (የደቡቡ ሙሽራ) መገለል እና ከዚያ በኋላ በላኦዲቄ እጅ በመሞቷ ተወክሎ ነበር። ናፖሊዮን በ1797 በአብዮታዊት ፈረንሳይና በጳጳሳዊ ግዛቶች መካከል የሰላም ኪዳን ገብቶ ነበር። ኪዳኑ ስሙን ያገኘው ኪዳኑ የተፈረመበት በጣልያን አንኮና ውስጥ ካለችው የቶሌንቲኖ ከተማ ላይ ነበር። ፈረንሳይ ጳጳሱን በምርኮ በወሰደችበት በ1798 የካቲት ወር በይፋ አበቃ። ኪዳኑ የተሻረበት ምክንያት ፈረንሳይ አብዮቷን ለማስፋፋት ያደረገችው ጥረት ነበር።

የናፖሊዮን ጄኔራል ዱፎ በ1797 በሮም ነበር፤ በዚያን ጊዜ በፈረንሳይ የገዥ መንግሥት የነበረው ዲሬክቶሪ የላከው የፈረንሳይ የወታደራዊ ዘመቻ ኃይል አካል ሆኖ ነበር። ጄኔራል ዱፎ በሮም መገኘቱን ያካተተው የፈረንሳይ ወደ ጣሊያን የተደረገው ዘመቻ ዓላማ፣ በጣሊያን ባሕረ ገብ ላይ በፈረንሳይ አብዮታዊ ኃይሎች የተቋቋመችውን አጭር ጊዜ የቆየች ተከታይ መንግሥት የነበረችውን የሮማ ሪፐብሊክ ለመደገፍ ነበር። በዚህ ዘመን ፈረንሳዮች በመላው አውሮፓ አብዮታዊ እንቅስቃሴዎችን በመደገፍና አብዮታዊ ሐሳቦችን በማስፋፋት ንቁ ተሳትፎ አድርገው ነበር። በጣሊያንም ነገሥታዊ ሥርዓቶችን ለመጣል እና በፈረንሳይ ሪፐብሊክ አምሳል የተቀረጹ ሪፐብሊኮችን ለመመሥረት ይፈልጉ ነበር።

በሮም ውስጥ የዱፎ መገኘትና እንቅስቃሴዎቹ የጳጳሳት ግዛቶችን ደጋፊዎችና የአካባቢውን መኳንንት ጨምሮ ከጥበቃ አቋም የቆሙ ወገኖች ተቃውሞ አስነሱ። በ1797 ዲሴምበር ወር፣ በፈረንሳይ ወታደሮችና በጳጳሳት ግዛቶች ደጋፊዎች መካከል በተፈጠረ ግጭት ውስጥ ጄኔራል ዱፎ ተገደለ፤ እንዲሁም ናፖሊዮን በቀጣዩ ዓመት ሊቀ ጳጳሱን እስረኛ አድርጎ እንዲወስድ ጄኔራል በርቲዬን ለመላክ የሚያስችለው ምክንያታዊ ሰበብ ተመሠረተ። በደቡብና በሰሜን ነገሥታት መካከል የተሰበረ የሰላም ስምምነት፣ በሁለቱም ታሪኮች ውስጥ የሰሜን ንጉሥ በደቡብ ንጉሥ እስረኛ እንዲወሰድ ያነሳሳውን ምክንያት አቀረበ።

በስምንተኛው ቁጥር፣ “አማልክቶቻቸውንም ከመኳንንቶቻቸው ጋር፣ ብሩርና ወርቅ የሆኑ ክቡር ዕቃዎቻቸውንም እየማረከ ወደ ግብፅ ይወስዳቸዋል” ይላል። ጶልሜዎስ ይህን ቁጥር በመፈጸም ወደ ግብፅ በተመለሰ ጊዜ፣ ግብፃውያን ቀደም ሲል በሰሜኑ ንጉሥ ከእነርሱ የተወሰዱትን ጣዖቶቻቸውንና ቅርሶቻቸውን በመመለሱ ሥራ ምክንያት እንደ ምስጋና “ኡዌርጌጤስ” (በጎ አድራጊ) የሚል ማዕረግ ሰጡት። በ1798 ዓ.ም. ሮም በፈረንሳይዎች መዘረፍ ተከናወነ። ታሪክ ጸሐፊዎች እንደመዘገቡት፣ በአንድ ቀን ብቻ አምስት መቶ በፈረስ የሚጎተቱ ሰረገሎች በጠንካራ ወታደራዊ ጥበቃ ሥር ከከተማይቱ ሲወጡ ታይተዋል።

ሰልፉ ፈረንሳይ በተፈረሰው የቶለንቲኖ የሰላም ስምምነት መሠረት እየወሰደቻቸው የነበሩ እጅግ ብዙ የጥንት ቅርጻ ቅርጾችንና የረኔሳንስ ሥዕሎችን ይዟል። ከእነዚህ የጥበብ ሥራዎች መካከል የላኦኮኦን ቡድን፣ የቤልቬዴሬ አፖሎ፣ ሞት ላይ ያለው ጎል፣ ኩፒድና ፕሲኬ፣ በናክሶስ ላይ ያለች አሪያድኔ፣ የመዲቺ ቬነስ፣ እና ግዙፎቹ የቲበርና የናይል ምስሎች፤ ጣፍጣፎችና የራፋኤል ሥዕሎች፣ ከእነርሱም መካከል Transfiguration፣ Madonna di Foligno፣ Madonna della Sedia፣ የቲሺያን Santa Conversazione፤ እንዲሁም ሌሎች ብዙ ሥራዎች ነበሩ። እነዚህ የተሰረቁ ሀብቶች በ1807 በተከፈተው በሉቭር ውስጥ ባለው ሙዚየም ናፖሌኦኒያን ውስጥ እስኪታዩ ድረስ ከዚያ በኋላ ብዙ ዓመታት አልፈዋል። ጶሎሜዎስ የግብጻውያንን ሀብቶች በመመለሱ እንደ ተከበረ ሁሉ፣ ከሮማ የተወሰዱት ሀብቶች በናፖሊዮን ስም በተሰየመው የሙዚየሙ ክፍል ውስጥ ተቀመጡ።

ቁጥር አምስት እስከ ዘጠኝ ያሉት ከ538 ዓ.ም. ጀምሮ በ1798 እና 1799 ዓ.ም. የሚያበቃውን ታሪክ ፍጹም በሆነ መልኩ የሚመጣጠኑ ናቸው። እነርሱ ከቁጥር ሠላሳ አንድ እስከ ሠላሳ ስድስት ጋር ይስማማሉ፤ ይህም በምዕራፉ የመጨረሻ ስድስት ቁጥሮች ውስጥ የተወከለ ሲሆን፣ የዘመናዊቷ ሮም ሶስት መሰናክሎችን እያሸነፈች የመጨረሻዋን ኃይል መቀበል እና በመጨረሻም የሚረዳት ማንም ሳይኖር ወደ ፍጻሜዋ መድረሷን ይገልጻሉ። ከዚያም ቁጥር አሥር የ1989ን ታሪክ ይመለከታል።

> ነገር ግን ልጆቹ ይነሣሣሉ፥ ብዙ ታላላቅ ኃይሎችንም ያከማቻሉ፤ ከእነርሱም አንዱ በእርግጥ ይመጣል፥ ይጎርፋልም፥ ያልፋልም፤ ከዚያም ተመልሶ እስከ ምሽጉ ድረስ ይነሣሣል። ዳንኤል 11፥10።

የአሥረኛው ቁጥር ታሪካዊ ፍጻሜ 1989ን ይወክላል፤ በዚያ ጊዜ ጵጵስናው ከሮናልድ ሬገን ጋር በስውር ቃል ኪዳን ተባብሮ “ተስፋፍቶ” እና “አልፎ ሄደ” በሶቪየት ህብረት ላይ፤ እንዲሁም ሶቪየት ህብረት (USSR) በፔረስትሮይካ ተከትሎ ሲፈርስ፣ ምሽጉን ብቻ (ሩሲያን) ቀርቶ ሄደ።

> በመጨረሻውም ዘመን የደቡብ ንጉሥ ይገፋፋዋል፤ የሰሜንም ንጉሥ በሠረገሎችና በፈረሰኞች እንዲሁም በብዙ መርከቦች እንደ ዐውሎ ነፋስ ይመጣበታል፤ ወደ አገሮችም ይገባል፥ ይጥለቀለቃልም እና ያልፋል። ዳንኤል 11፥40።

የአሥረኛው ቁጥር ታሪክ በ246 ዓ.ዓ. የደቡብ ንጉሥ የሰሜንን ንጉሥ በመሸነፉ ላይ የተፈጸመ መበቀልን ይወክላል፣ እንዲሁም በ1798 የደቡብ ንጉሥ የሰሜንን ንጉሥ በመሸነፉ ላይ የሚፈጸም መበቀልን ይመስላል። አርባኛው ቁጥር በ1798 የፍጻሜው ዘመን ጋር ጀመረ፤ በዚያም ጊዜ የደቡብ ንጉሥ (እግዚአብሔርን የማያምን ፈረንሳይ) ለሰሜን ንጉሥ (የጳጳሳዊ ኀይል) ገዳይ ቍስል አደረሰበት፣ እናም በ1989 በፍጻሜው ዘመን የሶቪየት ህብረት መፍረስ ጋር ተፈጸመ። በ1798 ያለው የፍጻሜው ዘመን በአርባኛው ቁጥር “በፍጻሜውም ዘመን የደቡብ ንጉሥ ይገፋፋዋል” በሚለው ሐረግ ተወክሏል። የቁጥሩን የመጨረሻ ክፍል የሚለየው “ኮሎን” (:) በ1989 ያለውን ቀጣዩን “የፍጻሜው ዘመን” ያመለክታል። “የሰሜንም ንጉሥ በሠረገላ፣ በፈረሰኞችም፣ በብዙ መርከቦችም እንደ ዐውሎ ነፋስ ይመጣበታል፤ ወደ አገሮችም ይገባል፥ ይጥለቀለቃልም፥ ያልፋልም።”

እኛ ይህንን ጥናት በሚቀጥለው ጽሑፍ እንቀጥላለን።

> «በተግባር መድረክ ላይ የወጣ እያንዳንዱ ሕዝብ፣ የ“ጠባቂውና ቅዱሱ”ን ዓላማ ይፈጽም እንደሆነ እንዲታይ፣ በምድር ላይ ስፍራውን እንዲይዝ ተፈቅዶለት ነበር። ትንቢት የዓለምን ታላላቅ ግዛቶች—ባቢሎን፣ ሜዶ-ፋርስ፣ ግሪክ፣ እና ሮም—መነሣትና መውደቅ ተከታትሎ አሳይቶአል። ከእያንዳንዳቸውም ጋር፣ ከአነስተኛ ኃይል ያላቸው አሕዛብ ጋር እንደ ሆነው ሁሉ፣ ታሪክ ራሱን ደግሞአል። እያንዳንዱ የፈተናው ዘመን ነበረው፤ እያንዳንዱ ወደቀ፤ ክብሩ ደበዘዘ፣ ኃይሉም ከእርሱ ራቀ፣ ስፍራውንም ሌላ ያዘው።...»

> “ከቅዱስ መጽሐፍ ገጾች ላይ ግልጽ ተደርጎ እንደሚታየው ከአሕዛብ መነሣትና መውደቅ ጀምሮ፣ ባዶ ውጫዊና ዓለማዊ ክብር ምን ያህል ከንቱ እንደሆነ መማር ይገባቸዋል። ባቢሎን፣ በኃይሏና በግርማዋ ሁሉ፣ ዓለማችን ከዚያ ወዲህ እንደዚያ ያለ እንደገና ያላየችው ዓይነት ኃይልና ግርማ፣ ለዚያን ዘመን ሕዝብ እጅግ የጸናና የሚኖር የመሰለው፣ ምን ያህል ፈጽሞ እንደ ጠፋ ነው! እንደ ‘ሣሩ አበባ’ ጠፍታለች። እግዚአብሔርን መሠረቱ ያላደረገ ሁሉ እንዲሁ ይጠፋል። ከዓላማው ጋር የተቆራኘውና ባህርዩን የሚገልጠው ብቻ ሊኖር ይችላል። መርሆቹ ዓለማችን የምታውቃቸው ብቸኛዎቹ የማይናወጡ ነገሮች ናቸው።” Education, 177, 184.

Back to Articles