Article

# Panium - Number Five

ፓንዩም - ቁጥር አምስት

The Robbers of Thy People: Rome’s Exaltation and Fall in Prophecy

የሕዝብህ ዘራፊዎች፡ የሮም ከፍ መልካምና ውድቀት በትንቢት

Author

Jeff Pippenger

Published

March 5, 2025

Formats

PDF
Word
Song MP3

The Book of Daniel unfolds a remarkable prophetic narrative, weaving a principle of repeat and enlarge which threads through its visions, from the metallic statue of chapter 2 to the intricate kingly conflicts of chapter 11. Within this framework, a compelling case emerges: the Battle of Actium in 31 BC, culminating in Egypt’s fall in 30 BC, stands as a pivotal fulfillment of Daniel 11:25, 26, marking the dawn of pagan Rome’s 360-year supremacy.

መጽሐፈ ዳንኤል ከምዕራፍ 2 ያለው የብረታማው ምስል ራእይ ጀምሮ እስከ ምዕራፍ 11 ያሉት ውስብስብ የነገሥታት ግጭቶች ድረስ በራእዮቹ ሁሉ ውስጥ የሚገጥም የ«መደገምና ማስፋት» መርህ እየተሰፋ የሚሄድ አስደናቂ ትንቢታዊ ትረካ ያቀርባል። በዚህ መዋቅር ውስጥ አሳማኝ ማስረጃ ይታያል፤ በ31 ዓ.ዓ. የተካሄደው የአክቲየም ጦርነት፣ በ30 ዓ.ዓ. በግብጽ ውድቀት የተፈጸመው፣ የዳንኤል 11፥25, 26 ወሳኝ ፍጻሜ እንደሆነ ይቆማል፤ እንዲሁም የአረማዊት ሮም 360 ዓመታት የበላይነት ጅማሬን ያመለክታል።

Daniel 11 begins with the rise and fall of empires following Alexander the Great’s death in 323 BC. Yet, by verse 14, a shift occurs. Around 200 BC, as Antiochus III (Magnus) prepared for the Battle of Panium against the child-king Ptolemy V, Rome intervened, not as a mere bystander but as the “robbers of thy people.” Concerned about securing Egypt’s wheat supply amid Hellenistic turmoil, Rome flexed its influence during the Second Macedonian War (200–197 BC), setting the stage for its prophetic role.

ዳንኤል 11 በ323 ዓ.ዓ. ታላቁ አሌክሳንደር ከሞተ በኋላ የተከተለውን የአውራጃዎች መነሳትና መውደቅ ይጀምራል። ነገር ግን በቁጥር 14 ላይ ለውጥ ይከሰታል። በ200 ዓ.ዓ. አካባቢ፣ አንቲዮክስ ሦስተኛ (ማግኑስ) ከሕፃኑ ንጉሥ ጶሎሜዎስ አምስተኛ ጋር ለፓኒየም ጦርነት ሲዘጋጅ፣ ሮም እንደ “የሕዝብህ ዘራፊዎች” እንጂ እንደ ተራ ተመልካች ሳይሆን ገባች። ሮም፣ በሄለናዊው ብጥብጥ መካከል የግብፅን የስንዴ አቅርቦት ለማረጋገጥ በመጨነቅ፣ በሁለተኛው የመቄዶንያ ጦርነት (200–197 ዓ.ዓ.) ውስጥ ተጽእኖዋን አሳየች፤ ይህም ለትንቢታዊ ሚናዋ መድረኩን አዘጋጀ።

## Rome’s Dominance Over the Jews

የሮም በአይሁድ ላይ የበላይነት

Fast forward to 63 BC, and verse 16 finds fulfillment when Pompey storms Jerusalem, entering the Holy of Holies and asserting Roman dominion over the “glorious land.” From here, verses 17 through 22 trace a succession of Roman figures: Pompey’s eastern campaigns, Julius Caesar’s conquests and assassination in 44 BC, Augustus Caesar’s tax-raising reign (noted in Luke 2:1) ending in 14 AD, and Tiberius overseeing Christ’s crucifixion in the year 31 AD, when the “prince of the covenant” was broken. The prophetic line from Pompey in Jerusalem to Titus in Jerusalem in 70 AD, sets forth the line of Rome’s dominance over God’s people.

ወደ 63 ዓ.ዓ. ሲገሰግስ፣ ቁጥር 16 ፖምፔይ ኢየሩሳሌምን በኀይል በመውረር፣ ወደ ቅድስተ ቅዱሳን በመግባት እና በ“ክቡር ምድር” ላይ የሮማን ግዛት በማስረገጥ ፍጻሜውን ያገኛል። ከዚህ ጀምሮ፣ ቁጥሮች 17 እስከ 22 ተከታታይ የሮማ ሰዎችን ይከተላሉ፤ የፖምፔይ በምሥራቅ የተካሄዱ ዘመቻዎች፣ የጁሊየስ ቄሳር ድል አድራጊ ወረራዎችና በ44 ዓ.ዓ. የተፈጸመበት ግድያ፣ የአውግስጦስ ቄሳር ግብር የሚያስከፍል ዘመነ መንግሥት (በሉቃስ 2፥1 የተጠቀሰው) በ14 ዓ.ም. የሚያበቃው፣ እና ቲቤርዮስ በ31 ዓ.ም. ዓመት የክርስቶስን ስቅለት ሲቆጣጠር፣ “የቃል ኪዳኑ አለቃ” በተሰበረበት ጊዜ። ከፖምፔይ በኢየሩሳሌም እስከ ቲቶስ በ70 ዓ.ም. በኢየሩሳሌም ድረስ ያለው የትንቢት መስመር፣ በእግዚአብሔር ሕዝብ ላይ ያለውን የሮማ የበላይነት መስመር ያቀርባል።

Beginning with a Roman General desecrating the temple on to the ending when a Roman General destroyed the temple provides the signature of Alpha and Omega. Beginning with desecrating and ending with destruction the historical line also contains the desecration and the destruction of the One who said of Himself, “Destroy this temple and in three days I will raise it up.” Truth is made up of the first, thirteenth and last letter of the Hebrew alphabet, and the line beginning with Pompey and ending with Titus includes a middle temple destruction that is represented by the middle of three crosses, that were erected at the very middle of the week Christ came to confirm the covenant. Verses sixteen through twenty-two represent a prophetic line that bears the signature of truth. There are a handful of important prophetic lines within the history represented by the verses, but the primary theme of the line is Rome’s dominance over the Jews.

በሮማዊ ጄኔራል ቤተ መቅደሱን በማርከስ ጀምሮ እስከ ሌላ ሮማዊ ጄኔራል ቤተ መቅደሱን ባጠፋበት መጨረሻ ድረስ ያለው መስመር የአልፋና የኦሜጋ ፊርማን ያቀርባል። በማርከስ ጀምሮ በጥፋት የሚያበቃው ይህ ታሪካዊ መስመር፣ ስለ ራሱም “ይህን ቤተ መቅደስ አፍርሱት፥ በሦስት ቀንም አነሣዋለሁ” ያለውን የአንዱን መርከስና ጥፋት ደግሞ ይዟል። እውነት ከዕብራይስጥ ፊደላት አልፋቤት የመጀመሪያው፣ የአሥራ ሦስተኛው እና የመጨረሻው ፊደል የተሠራች ናት፤ ከፖምፔይ ጀምሮ በቲቶስ የሚያበቃውም መስመር፣ ክርስቶስ ለማረጋገጥ የመጣውን ቃል ኪዳን በሳምንቱ እጅግ መካከለኛ ጊዜ በተተከሉት በሦስቱ መስቀሎች መካከል ባለው መስቀል የተወከለውን መካከለኛ የቤተ መቅደስ ጥፋት ያካትታል። ከአሥራ ስድስት እስከ ሃያ ሁለት ያሉት ጥቅሶች የእውነትን ፊርማ የሚሸከም ትንቢታዊ መስመር ይወክላሉ። በእነዚህ ጥቅሶች በተወከለው ታሪክ ውስጥ ጥቂት አስፈላጊ ትንቢታዊ መስመሮች ቢኖሩም፣ የመስመሩ ዋና ጭብጥ በአይሁድ ላይ ያለችው የሮም ግዛት ነው።

## Leagues and Treaties

ማኅበራትና ስምምነቶች

Verse 23 “repeats and enlarges” by looping back to 161–158 BC, when the Jews under Judas Maccabeus forged a league with Rome (1 Maccabees 8). This highlights Rome’s unique empire-building strategy—conquest through treaties and alliances, a method distinct from its predecessors. Verse 24 concludes this phase, noting Rome would “forecast its devices from the strongholds, even for a time.”

ቁጥር 23 ወደ 161–158 ዓ.ዓ.በ. በመመለስ፣ አይሁድ በይሁዳ መቃብያውያን መሪነት ከሮም ጋር ቃል ኪዳን በገቡበት ጊዜ (1 መቃብያን 8) “ይደግማል እና ያስፋፋል።” ይህም የሮምን ልዩ የግዛት መገንቢያ ስልት—በስምምነቶችና በህብረቶች አማካይነት የሚፈጸም ድል—ከቀደሙት መንግሥታት የተለየ ዘዴ መሆኑን ያጎላል። ቁጥር 24 ይህን ደረጃ በመደምደም፣ ሮም “ስልቶቹን ከምሽጎቹ ይዘረጋል፣ እስከ አንድ ዘመንም” ብሎ እንደሚገልጽ ያመለክታል።

> And after the league made with him he shall work deceitfully: for he shall come up, and shall become strong with a small people. He shall enter peaceably even upon the fattest places of the province; and he shall do that which his fathers have not done, nor his fathers’ fathers; he shall scatter among them the prey, and spoil, and riches: yea, and he shall forecast his devices against the strong holds, even for a time. Daniel 11:23, 24.

> ከእርሱም ጋር ቃል ኪዳን ከተደረገ በኋላ በማታለል ይሠራል፤ እርሱ ይወጣልና፥ በጥቂት ሕዝብም ብርቱ ይሆናል። በክፍለ አገሩም እጅግ ወፍራሞቹ ስፍራዎች ላይ በሰላም ይገባል፤ አባቶቹም ያላደረጉትን ያደርጋል፥ የአባቶቹም አባቶች ደግሞ ያላደረጉትን፤ ብዝበዛንና ምርኮን ሀብትንም በመካከላቸው ይበትናል፤ አዎን፥ በቅጥሮች ላይ የሚፈጽማቸውን ሐሳቦቹን ለአንድ ጊዜ ያዘጋጃል። ዳንኤል 11፥23፣ 24።

## For a Time

ለአንድ ጊዜ

The word translated “against” can be understood as the word “from”. Rome forecasts its devices “from”. The word “from” in the verse points to the city of Rome, the empire’s political and military heart, as the base of its strategies. The “time” is prophetically 360 years, beginning when Egypt falls in 30 BC after Actium, and ending in the year 330 when Constantine abandons Rome for Constantinople.

“በላይ” ተብሎ የተተረጎመው ቃል “ከ” በሚለው ቃል ሊገነዘብ ይችላል። ሮም ዕቅዶቿን “ከ” ትቀድማለች። በዚያ ጥቅስ ውስጥ ያለው “ከ” የሚለው ቃል የግዛቱ ፖለቲካዊና ወታደራዊ ልብ የሆነችውን የሮም ከተማ የስልቶቿ መሠረት መሆኗን ያመለክታል። “ጊዜው” በትንቢታዊ ሁኔታ 360 ዓመታት ነው፤ ከአክቲየም በኋላ ግብፅ በ30 ዓ.ዓ. ስትወድቅ ይጀምራል፥ ቆስጠንጢኖስም ሮምን ለቆ ወደ ቆስጠንጢኖስ ከተማ በሄደበት 330 ዓ.ም. ይፈጸማል።

Verses 25 and 26 zero in on Actium itself.

ቁጥር 25 እና 26 በቀጥታ በአክቲየም ራሱ ላይ ያተኩራሉ።

> And he shall stir up his power and his courage against the king of the south with a great army; and the king of the south shall be stirred up to battle with a very great and mighty army; but he shall not stand: for they shall forecast devices against him. Yea, they that feed of the portion of his meat shall destroy him, and his army shall overflow: and many shall fall down slain. Daniel 11:25, 26.

> እርሱም በታላቅ ሰራዊት ላይ ኃይሉንና ድፍረቱን በደቡብ ንጉሥ ላይ ያነሣል፤ የደቡብ ንጉሥም በእጅግ ታላቅና በርቱ ሰራዊት ለጦርነት ይነሣል፤ ነገር ግን አይቆምም፥ ምክንያቱም በእርሱ ላይ ተንኮል ያስባሉና። እውነትም ከእርሱ ማዕድ ዕድል የሚበሉ እርሱን ያጠፉታል፥ ሰራዊቱም ይጥለቀለቃል፤ ብዙዎችም ተገድለው ይወድቃሉ። ዳንኤል 11፥25, 26።

In 31 BC, Octavian, representing Rome as the “king of the north,” marshaled his forces against Cleopatra’s Egypt, the “king of the south,” in a monumental naval clash. Antony and Cleopatra’s “very great and mighty army” faltered, undone by strategic “devices” (Agrippa’s tactics) and betrayals—defections from Antony’s allies and Cleopatra’s mid-battle retreat. By 30 BC, Egypt was a Roman province, launching pagan Rome’s unchallenged rule. This 360-year span, from 30 BC to 330, aligns with Rome’s supremacy centered in its original stronghold, until Constantine’s shift “cast down” the stronghold, as Daniel 8:11 foretells.

በክርስቶስ በፊት 31 ዓመት፣ ኦክታቪያን ሮምን እንደ “የሰሜን ንጉሥ” በመወከል፣ በታላቅ የባሕር ጦርነት ላይ ኃይሎቹን በክሊዮፓጥራ ግብፅ፣ “የደቡብ ንጉሥ” ላይ አሰለፈ። የአንቶኒና የክሊዮፓጥራ “እጅግ ታላቅና ኃያል ሰራዊት” በስትራቴጂያዊ “ዘዴዎች” (የአግሪጳ ስልቶች) እና በክህደቶች—ከአንቶኒ አጋሮች መሸሽና የክሊዮፓጥራ በጦርነቱ መካከል ማፈግፈግ—ተሰናክሎ ወደቀ። በክርስቶስ በፊት 30 ዓመት ግብፅ የሮም ግዛት ሆነች፣ ይህም የአረማዊቱ ሮም ያልተገዳደረ ግዛት መጀመሪያ ሆነ። ይህ ከክርስቶስ በፊት 30 እስከ 330 ድረስ ያለው የ360 ዓመት ዘመን፣ ሮም በመጀመሪያዋ ምሽግ ላይ የተመሰረተ ልዕልናዋን እስከ ቆስጠንጢኖስ ለውጥ “ምሽጉን ጣለ” እንደ ዳንኤል 8፥11 ትንቢት ድረስ ይጣጣማል።

> Yea, he magnified himself even to the prince of the host, and by him the daily sacrifice was taken away, and the place of his sanctuary was cast down. Daniel 8:11.

> እውነትም እስከ ሠራዊቱ አለቃ ድረስ ራሱን አከበረ፤ ዘወትሩም መሥዋዕት በእርሱ ተወሰደ፥ የመቅደሱም ስፍራ ወደቀ። ዳንኤል 8፥11።

When Constantine cast down the city of Rome for the city of Constantinople, he left a power vacuum in the city of Rome open for the papal church to take the seat of authority represented by the city of Rome. The act fulfilled verse two of Revelation thirteen.

ኮንስታንቲኖስ የሮምን ከተማ ለቆ በኮንስታንቲኖፕል ከተማ በተተካበት ጊዜ፣ በሮም ከተማ ውስጥ ለጳጳሳዊቱ ቤተ ክርስቲያን በሮም ከተማ የሚወከለውን የሥልጣን መቀመጫ እንድትይዝ ክፍት የሆነ የሥልጣን ባዶነት ተወ። ይህ ድርጊት የራእይ አሥራ ሦስት ቁጥር ሁለትን ፈጸመ።

> And the beast which I saw was like unto a leopard, and his feet were as the feet of a bear, and his mouth as the mouth of a lion: and the dragon gave him his power, and his seat, and great authority. Revelation 13:2.

> እኔም ያየሁት አውሬ ከነብር የሚመስል ነበረ፤ እግሮቹም እንደ ድብ እግሮች ነበሩ፥ አፉም እንደ አንበሳ አፍ ነበረ፤ ዘንዶውም ኃይሉንና ዙፋኑን ታላቅ ሥልጣንም ሰጠው። ራእይ 13፥2።

In Daniel 8, two different Hebrew words, both translated as “sanctuary” distinguish the story of the sanctuary in the book of Daniel. The book of Daniel represents a warfare between Christ and Satan as illustrated in the earthly representatives of Christ and Satan. Babylon, Satan’s earthly representative conquers Jerusalem in the opening of Daniel, and Jerusalem conquers Babylon in verse forty-five of chapter eleven. The kingdoms represented by the city of Jerusalem and the city of Babylon are “sanctuaries of strength.” The cities of Babylon and Jerusalem are both sanctuaries of strength, and they both have their own temples within the city. The Pantheon temple is in the city of Rome, and the temple in Jerusalem is the counterpart in the prophetic narrative. Babylon and the city of Rome are counterfeits of Jerusalem.

በዳንኤል 8 ውስጥ “መቅደስ” ተብለው የሚተረጎሙ ሁለት የተለያዩ ዕብራይስጥ ቃላት በዳንኤል መጽሐፍ ውስጥ ያለውን የመቅደሱን ታሪክ ይለያያሉ። የዳንኤል መጽሐፍ በክርስቶስና በሰይጣን መካከል ያለውን ጦርነት ያቀርባል፥ ይህም በምድራዊ ወኪሎቻቸው በኩል ተገልጦአል። የሰይጣን ምድራዊ ወኪል የሆነችው ባቢሎን በዳንኤል መጀመሪያ ላይ ኢየሩሳሌምን ትወስዳለች፥ እና በምዕራፍ አስራ አንድ ቁጥር አርባ አምስት ኢየሩሳሌም ባቢሎንን ትወስዳለች። በኢየሩሳሌም ከተማና በባቢሎን ከተማ የተወከሉት መንግሥታት “የኃይል መቅደሶች” ናቸው። የባቢሎን ከተማና የኢየሩሳሌም ከተማ ሁለቱም የኃይል መቅደሶች ናቸው፥ እና ሁለቱም በከተማው ውስጥ የራሳቸው ቤተ መቅደሶች አሏቸው። የፓንቴዎን ቤተ መቅደስ በሮም ከተማ ውስጥ ነው፥ በትንቢታዊውም ትርክት ውስጥ በኢየሩሳሌም ያለው ቤተ መቅደስ የዚህ ተመጣጣኝ ነው። ባቢሎንና የሮም ከተማ የኢየሩሳሌም ሐሰተኛ ቅጂዎች ናቸው።

In Daniel 8, the two Hebrew words are “miqdash” in verse 11, where the little horn (pagan Rome) casts down the “place of his sanctuary” (the city of Rome), when Constantine relocates in 330. The other word is “qodesh” in verses 13, 14, where God’s sanctuary awaits cleansing after 2300 days. Though both words are translated as sanctuary, “miqdash” can represent either God’s fortress or a pagan fortress, whereas “qodesh” is only used in the Bible to represent God’s sanctuary.

በዳንኤል 8 ውስጥ፣ ሁለቱ የዕብራይስጥ ቃላት “miqdash” በቁጥር 11 እና “qodesh” በቁጥሮች 13፣ 14 ላይ ይገኛሉ። በቁጥር 11 ላይ ትንሹ ቀንድ (አረማዊቱ ሮም) በ330 ቆስጠንጢኖስ ስፍራውን በሚያዛውርበት ጊዜ “የመቅደሱን ስፍራ” (የሮምን ከተማ) ይጥላል። ሌላው ቃል “qodesh” በቁጥሮች 13፣ 14 ላይ ሲሆን፣ ከ2300 ቀናት በኋላ የእግዚአብሔር መቅደስ መንጻትን እየጠበቀ ይታያል። ምንም እንኳ ሁለቱም ቃላት “መቅደስ” ተብለው ቢተረጎሙም፣ “miqdash” የእግዚአብሔርን ምሽግ ወይም የአረማዊ ምሽግ ሊወክል ይችላል፤ “qodesh” ግን በመጽሐፍ ቅዱስ ውስጥ የሚያመለክተው የእግዚአብሔርን መቅደስ ብቻ ነው።

In Daniel 11:31, the “sanctuary of strength” (the city of Rome) is polluted as the Barbarians and Vandals bring warfare to the city of Rome. The “arms” in the verse started with Clovis in 496 and continued until papal Rome, was fully ascendant by 538, when the Ostrogoths are expelled from the city.

በዳንኤል 11፥31፣ “የኃይል መቅደስ” (የሮም ከተማ) በባርባሮችና ቫንዳሎች ጦርነትን ወደ ሮም ከተማ ሲያመጡ ይረከሳል። በዚያ ጥቅስ ውስጥ ያሉት “ክንዶች” በ496 ከክሎቪስ ጋር ተጀምረው በ538 ድረስ ቀጠሉ፤ በዚያን ጊዜ ኦስትሮጎቶች ከከተማይቱ በተባረሩ ጊዜ የጳጳሳዊት ሮም ሙሉ በሙሉ የበላይነት ያገኘች ነበር።

The prophetic line from Actium extends beyond 330. Verse 30’s “ships of Chittim” identify the Vandals under Genseric, who sacked Rome in 455, signaling Western Rome’s collapse. Papal Rome then rises, ruling from 538 until 1798; for 1260 years until Napoleon’s General Berthier delivered the “deadly wound” by capturing Pius VI. The 360 years of pagan Rome, from 30 BC to 330, mirrors the 1260 years of papal Rome, each beginning when a third obstacle (Egypt, Ostrogoths) falls.

ከአክቲየም የሚጀምረው ትንቢታዊ መስመር ከ330 በላይ ይዘልቃል። በቁጥር 30 ያሉት “የኪቲም መርከቦች” በ455 ሮምን የዘረፉትን በጄንሴሪክ ሥር የነበሩትን ቫንዳሎች ይለያሉ፤ ይህም የምዕራባዊ ሮም መውደቅን ያመለክታል። ከዚያም ጳጳሳዊት ሮም ተነሥታ ከ538 እስከ 1798 ድረስ ገዛች፤ ለ1260 ዓመታት እስከ ናፖሊዮን ጄኔራል በርቲየር ጲዮስ ስድስተኛን በመያዝ “ሞት የሚያደርስ ቍስል” እስኪያደርስ ድረስ። ከ30 ዓ.ዓ. እስከ 330 ድረስ ያሉት የአረማዊት ሮም 360 ዓመታት፣ ከ538 እስከ 1798 ድረስ ያሉትን የጳጳሳዊት ሮም 1260 ዓመታት ያንጸባርቃሉ፤ እያንዳንዱም ሦስተኛ መሰናክል (ግብፅ፣ ኦስትሮጎቶች) በሚወድቅበት ጊዜ ይጀምራል።

The modern “king of the north” emerges in verse 40. In 1989, the papacy, allied secretly with Reagan’s USA (symbolized as chariots, ships, and horsemen), topples the USSR, the “king of the south” (atheism/Communism). Verse 41 identifies the papacy conquering the “glorious land”—turning the Protestant USA into the Catholic USA—while verses 42, 43 identify the United Nations represented by Egypt yielding to a threefold union consisting of the United Nations (the dragon) the Vatican (the beast) and the United States (the false prophet), steering the world to Armageddon. Verse 45 predicts this power’s end, “with none to help,” its wound healed in verse forty-one, but its fate sealed by verse forty-five.

ዘመናዊው “የሰሜን ንጉሥ” በቁጥር 40 ይገለጣል። በ1989 ዓ.ም. የጳጳሳት ሥርዓት፣ ከሬገን አሜሪካ ጋር በስውር ተባብሮ (በሠረገሎች፣ በመርከቦች፣ እና በፈረሰኞች የተምሰለ)፣ የደቡብ ንጉሥ የሆነውን ዩኤስኤስአርን (እምነት የለሽነትን/ኮሙኒዝምን) ያወድቃል። ቁጥር 41 የጳጳሳት ሥርዓቱ “የክብር ምድርን” እንደሚያሸንፍ—ፕሮቴስታንት አሜሪካን ወደ ካቶሊክ አሜሪካ እየለወጠ—ይለያል፤ ቁጥሮች 42 እና 43 ደግሞ በግብፅ የተወከሉት የተባበሩት መንግሥታት፣ ዓለሙን ወደ አርማጌዶን እየመሩ ያሉትን ሦስት እጥፍ ኅብረት፣ ማለትም የተባበሩት መንግሥታት (ዘንዶው)፣ ቫቲካን (አውሬው) እና ዩናይትድ ስቴትስ (ሐሰተኛው ነቢይ) እንደሚገዛለት ይለያሉ። ቁጥር 45 የዚህን ኃይል ፍጻሜ፣ “የሚረዳውም ማንም ሳይኖር” ብሎ ይተነብያል፤ ቍስሉ በቁጥር አርባ አንድ ተፈውሶ ቢታይም፣ እጣ ፈንታው ግን በቁጥር አርባ አምስት ተወስኖአል።

Actium in 31 BC is the focus of verses 25, 26, launching Rome’s 360-year reign from its sanctuary-stronghold. With verse fourteen as a caveat, the story of pagan Rome from verse sixteen unto the transition to papal Rome in verse thirty-one is the complete line of pagan Rome. That line is divided into three parts. Verse sixteen to twenty-two is the line of Rome’s dominance over ancient Israel. Verse twenty-three and twenty-four identifies that work of empire building which Rome employed when conquering through leagues and treaties in conjunction with military might. Verse twenty-four through to the last expression in verse thirty-one is a two-part line representing a period when Rome exalted itself, followed by a fall.

አክቲየም በ31 ዓ.ዓ. በቁጥር 25 እና 26 የትኩረት ነጥብ ነው፤ ከመቅደሱ-ምሽጉ ሆኖ የሮምን 360 ዓመታት ግዛት ይጀምራል። ቁጥር 14 እንደ ማስጠንቀቂያ በመቆጠር፣ ከቁጥር 16 ጀምሮ እስከ በቁጥር 31 ወደ ጳጳሳዊት ሮም የሚደረገው ሽግግር ድረስ ያለው የአረማዊት ሮም ታሪክ፣ የአረማዊት ሮም ሙሉ መስመር ነው። ያ መስመር በሦስት ክፍሎች ተከፍሎአል። ከቁጥር 16 እስከ 22 ድረስ የሮም በጥንታዊቷ እስራኤል ላይ የበላይነት መስመር ነው። ቁጥር 23 እና 24፣ ሮም በጦር ኃይል ጋር በተያያዘ በማኅበራትና በስምምነቶች አማካኝነት በማሸነፍ ጊዜ የተጠቀመበትን ያን የንጉሥነት ግንባታ ሥራ ይለያል። ከቁጥር 24 ጀምሮ እስከ በቁጥር 31 ያለው የመጨረሻ አገላለጽ ድረስ፣ ሮም ራሷን ከፍ ያደረገችበትን ዘመን የሚወክል፣ ከዚያም መውደቅ የተከተለውን በሁለት ክፍሎች የተዋቀረ መስመር ነው።

The “time appointed” is the conclusion of the 360 years in the year 330. Verses twenty-seven unto the last phrase of verse thirty-one, which identifies when the papal power, represented as the abomination that maketh desolate was placed on the throne in 538 is the history of pagan Rome in the context of the period of three hundred and sixty years of supreme rule, which is then followed by two hundred and eight years of a progressive fall.

“የተቀጠረው ጊዜ” በ330 ዓ.ም. ውስጥ የ360 ዓመታቱ ፍጻሜ ነው። ከቁጥር ሃያ ሰባት እስከ ቁጥር ሠላሳ አንድ የመጨረሻ ሐረግ ድረስ፣ በ538 ዓ.ም. ዙፋን ላይ እንደ ተቀመጠ የሚለየው፣ በምድረ በዳ የሚያደርግ ርኵሰት ተደርጎ የተወከለው የጳጳሳዊ ኀይል መቼ እንደ ተሾመ የሚያመለክተው ክፍል፣ ከዚያም በኋላ በቀስታ መውደቅ የተከተለበት የሁለት መቶ ስምንት ዓመታት ዘመን በፊት፣ በሦስት መቶ ስድሳ ዓመታት የላቀ ግዛት ዘመን አውድ ውስጥ የአረማዊቱ ሮም ታሪክ ነው።

Therefore the “time” of verse twenty-four begins in 31 BC with an addition of the king of the south to the domain of the king of the north, and it ends in 330 with a division of the king of the north into east and west. From 330 unto 538 pagan Rome progressively falls apart. The various prophetic identifications associated with the various steps of demise of pagan Rome are the prophetic anchors that allow the student of prophecy to recognize God’s prophetic Word. In fulfillment of verse fourteen of Daniel eleven, Rome establishes the vision, and one of the ways that it does that very thing is through its fall. The verse states, “also the robbers of thy people shall exalt themselves to establish the vision; but they shall fall.”

ስለዚህ የቁጥር ሀያ አራት “ዘመን” በ31 ዓ.ዓ. ከደቡብ ንጉሥ ግዛት ወደ ሰሜን ንጉሥ ግዛት በመጨመር ይጀምራል፣ እና በ330 ሰሜን ንጉሥ ወደ ምሥራቅና ወደ ምዕራብ በመከፈሉ ያበቃል። ከ330 እስከ 538 ድረስ አረማዊት ሮም በቀስታ በቀስታ ትበታተናለች። ከአረማዊት ሮም መጥፋት የተለያዩ ደረጃዎች ጋር የተያያዙት የተለያዩ ትንቢታዊ መለያዎች፣ የትንቢት ተማሪው የእግዚአብሔርን ትንቢታዊ ቃል እንዲያውቅ የሚያስችሉት ትንቢታዊ መልህቆች ናቸው። የዳንኤል አስራ አንድ ቁጥር አሥራ አራት በመፈጸም፣ ሮም ራእዩን ታጸናለች፤ እና ያንን ነገር ከምታደርግባቸው መንገዶች አንዱ በውድቀቷ ነው። ቁጥሩም፣ “የሕዝብህ ዓመፀኞች ደግሞ ራእዩን ለማጽናት ራሳቸውን ያነሣሉ፤ ነገር ግን ይወድቃሉ።” ይላል።

When Rome is attacked by the ships of Chittim, and thereafter attacks the south, it was not as the either the former or the latter, for from here onward the fall of the Roman power is being portrayed. The first four trumpets of the seven trumpets of Revelation found in chapter eight specifically describe the four major powers that ultimately brought Western Rome to a conclusion by 476. The vision is established when the robbers of thy people exalt themselves and fall. The prophetic vision is illustrated upon the framework of Rome’s fall. Western pagan Rome fell from 330 unto 538. Papal Rome fell in 1798. In the history of the fifth and sixth trumpet Eastern Rome fell to the Ottoman Turks in 1453. Those three falls are part of the vision that is established by the robbers of thy people.

ሮም በኪቲም መርከቦች ሲወረር፣ ከዚያም ደቡብን ሲወርስ፣ እንደ ፊተኛውም ወይም እንደ ኋለኛውም አልነበረም፤ ምክንያቱም ከዚህ ጀምሮ የሮማውያን ኃይል ውድቀት እየተገለጸ ነው። በራእይ መጽሐፍ ምዕራፍ ስምንት ውስጥ የሚገኙት ከሰባቱ መለከቶች የመጀመሪያዎቹ አራቱ መለከቶች፣ በ476 ምዕራባዊቷን ሮም በመጨረሻ ወደ ፍጻሜ ያመጡአትን አራቱን ዋና ኃይላት በተለይ ይገልጻሉ። ራእዩ የሚጸናው ከሕዝብህ ወንበዴዎች ራሳቸውን ከፍ ሲያደርጉና ሲወድቁ ነው። ትንቢታዊው ራእይ በሮም ውድቀት ማዕቀፍ ላይ ተስሎ ተቀምጧል። ምዕራባዊቷ አረማዊት ሮም ከ330 እስከ 538 ወደቀች። የጳጳሳዊቷ ሮም በ1798 ወደቀች። በአምስተኛውና በስድስተኛው መለከት ታሪክ ውስጥ፣ ምሥራቃዊቷ ሮም በ1453 በኦቶማን ቱርኮች እጅ ወደቀች። እነዚህ ሦስት ውድቀቶች ራእዩ በሕዝብህ ወንበዴዎች የሚጸናው ክፍል ናቸው።

The verse states, “also the robbers of thy people shall exalt themselves to establish the vision; but they shall fall.” From 31 BC to 330 pagan Rome “exalted themselves” in their supremacy over the world. From 330 to 538 pagan Rome fell away to prepare for the man of sin to be seated in the temple of God, proclaiming himself to be God. From 538 unto 1798 the papal power “exalted themselves,” and in 1798 they fell. From 31 BC to 330 Western Rome “exalted” that it was the center of the Roman empire, and from 330 unto 476 it fell. In 330 Constantine exalted that Constantinople was the center of Eastern Rome and in 1453 Eastern Rome fell. The periods of the various representations of Rome, each possess a period where Rome exalts, followed by a period illustrating its fall, for “the robbers of thy people shall exalt themselves to establish the vision; but they shall fall.”

ጥቅሱ እንዲህ ይላል፦ “ከሕዝብህም ዘንድ ዓመፀኞች ራእዩን ለማቆም ራሳቸውን ከፍ ከፍ ያደርጋሉ፤ ነገር ግን ይወድቃሉ።” ከ31 ዓ.ዓ. እስከ 330 ድረስ ጣዖታዊት ሮም በዓለም ላይ ባላት ልዕልና “ራሳቸውን ከፍ ከፍ አደረጉ።” ከ330 እስከ 538 ድረስ ጣዖታዊት ሮም፣ የኃጢአት ሰው በእግዚአብሔር ቤተ መቅደስ ተቀምጦ ራሱን እግዚአብሔር እንደሆነ እያወጀ እንዲኖር ለማዘጋጀት ወደቀች። ከ538 እስከ 1798 ድረስ የጳጳሳዊ ኃይል “ራሳቸውን ከፍ ከፍ አደረጉ፤” በ1798ም ወደቁ። ከ31 ዓ.ዓ. እስከ 330 ድረስ ምዕራባዊት ሮም የሮማውያን ግዛት ማዕከል እንደሆነች “ከፍ ከፍ አደረገች፤” ከ330 እስከ 476 ድረስም ወደቀች። በ330 ቆስጠንጢኖስ ቁስጥንጥንያን የምሥራቃዊት ሮም ማዕከል እንደሆነች ከፍ ከፍ አደረገ፤ በ1453ም ምሥራቃዊት ሮም ወደቀች። የተለያዩት የሮም ውክልናዎች ዘመናት እያንዳንዳቸው ሮም ራሷን የምታከብርበትን ዘመን ይይዛሉ፤ ከዚያም ውድቀቷን የሚያሳይ ዘመን ይከተላል፤ ምክንያቱም “ከሕዝብህም ዘንድ ዓመፀኞች ራእዩን ለማቆም ራሳቸውን ከፍ ከፍ ያደርጋሉ፤ ነገር ግን ይወድቃሉ።”

The Hebrew word translated as “robbers” is better translated as “breakers” for it aligns more closely with the root’s primary sense—to break through or disrupt—rather than strictly “robbers” (which implies theft). The term suggests those who fracture boundaries, laws, or covenants, not just steal goods. Rome is the breaker in Bible prophecy, though it is translated as “robbers” in verse fourteen. In Daniel chapter two Rome is the iron kingdom, and then in chapter seven the fourth beast is also Rome.

“ወንበዴዎች” ተብሎ የተተረጎመው የዕብራይስጥ ቃል ከሥሩ ዋና ትርጉም—ማፍረስ ወይም ማፈራረስ—ጋር ይበልጥ በቅርብ ስለሚስማማ፣ “ሰባሪዎች” ተብሎ መተርጎሙ ይሻላል፤ “ወንበዴዎች” የሚለው ግን በጥብቅ ሁኔታ ስርቆትን ያመለክታል። ቃሉ የሚያመለክተው ንብረትን ብቻ የሚሰርቁ ሰዎችን ሳይሆን፣ ድንበሮችን፣ ሕጎችን ወይም ኪዳኖችን የሚሰብሩ ሰዎችን ነው። በመጽሐፍ ቅዱስ ትንቢት ሮም ሰባሪቱ ናት፣ ምንም እንኳ በአሥራ አራተኛው ቁጥር “ወንበዴዎች” ተብሎ ተተርጉሞ ቢገኝም። በዳንኤል ምዕራፍ ሁለት ሮም የብረቱ መንግሥት ናት፤ ከዚያም በምዕራፍ ሰባት አራተኛው አውሬ ደግሞ ሮም ነው።

> After this I saw in the night visions, and behold a fourth beast, dreadful and terrible, and strong exceedingly; and it had great iron teeth: it devoured and brake in pieces, and stamped the residue with the feet of it: and it was diverse from all the beasts that were before it; and it had ten horns. Daniel 7:7.

> ከዚህ በኋላ በሌሊት ራእይ አየሁ፤ እነሆም፣ አራተኛ አውሬ ነበረ፥ እጅግ የሚያስፈራና አስደንጋጭ ሆኖ እጅግም ብርቱ ነበረ፤ ታላላቅ የብረት ጥርሶችም ነበሩት፤ ይበላ ነበር እና ያደቅቅ ነበር፥ የቀረውንም በእግሮቹ ይረግጥ ነበር፤ ከእርሱ በፊት ከነበሩት አውሬዎች ሁሉ የተለየ ነበር፤ አሥር ቀንዶችም ነበሩት። ዳንኤል 7፥7።

The fourth beast–which is Rome–has “iron” teeth, for it is the same fourth kingdom represented as iron in chapter two. In verse seven the fourth beast of Rome “breaks in pieces,” and when it breaks in pieces it “stamped the residue with the feet of it.” The beast of Rome is the iron kingdom and the characteristic of braking in pieces and stamping the residue represents the act of persecution. The persecution brought upon ancient Israel was a “sign.”

አራተኛው አውሬ—እርሱም ሮም ነው—“የብረት” ጥርሶች አሉት፤ ምክንያቱም በምዕራፍ ሁለት እንደ ብረት የተወከለው ያው አራተኛ መንግሥት ነውና። በቁጥር ሰባት የሮም አራተኛው አውሬ “ይሰባብራል፤” ሲሰባብርም “የቀረውን በእግሮቹ ይረግጣል።” የሮም አውሬ የብረቱ መንግሥት ነው፤ የመሰባበርና የቀረውን በእግር የመርገጥ ባህርይም የስደት ተግባርን ይወክላል። በጥንታዊቷ እስራኤል ላይ የመጣው ስደት “ምልክት” ነበር።

> Moreover all these curses shall come upon thee, and shall pursue thee, and overtake thee, till thou be destroyed; because thou hearkenedst not unto the voice of the Lord thy God, to keep his commandments and his statutes which he commanded thee: And they shall be upon thee for a sign and for a wonder, and upon thy seed forever. Because thou servedst not the Lord thy God with joyfulness, and with gladness of heart, for the abundance of all things; Therefore shalt thou serve thine enemies which the Lord shall send against thee, in hunger, and in thirst, and in nakedness, and in want of all things: and he shall put a yoke of iron upon thy neck, until he have destroyed thee. The Lord shall bring a nation against thee from far, from the end of the earth, as swift as the eagle flieth; a nation whose tongue thou shalt not understand; A nation of fierce countenance, which shall not regard the person of the old, nor shew favour to the young. Deuteronomy 28:45–50.

> እንዲሁም እነዚህ ሁሉ እርግማኖች በአንተ ላይ ይመጣሉ፥ ያሳድዱህማል፥ ይደርሱብህማል፥ እስክትጠፋ ድረስ፤ ይህም የሆነው አምላክህ የሆነውን የእግዚአብሔርን ቃል ሰምተህ አልታዘዝክምና፥ እርሱ ያዘዘህን ትእዛዛቱንና ሥርዓቶቹን አልጠበቅክምና ነው። እነርሱም ለምልክትና ለድንቅ በአንተ ላይ፥ በዘርህም ላይ ለዘላለም ይሆናሉ። በሁሉ ብዛት ምክንያት አምላክህን የሆነውን እግዚአብሔርን በደስታና በልብ ደስታ አላገለገልኸውምና፤ ስለዚህ እግዚአብሔር በአንተ ላይ የሚልካቸውን ጠላቶችህን በራብና በጥም፥ በራቁትነትም በነገር ሁሉ እጥረት ታገለግላለህ፤ እስኪያጠፋህ ድረስም በአንገትህ ላይ የብረት ቀንበር ያኖራል። እግዚአብሔርም ከሩቅ፥ ከምድር ዳርቻ የሚመጣን ሕዝብ በአንተ ላይ ያመጣል፤ እንደ ንስር ፈጥኖ የሚበር ሕዝብ፥ ቋንቋውንም የማታስተውል፤ ገጹ የተጨከነ ሕዝብ፥ ለሽማግሌው ፊት የማይተው፥ ለወጣቱም ርኅራኄ የማያሳይ። ዘዳግም 28፥45–50።

The curses upon ancient Israel brought about by their rebellion are a “sign and a wonder, and upon thy seed forever.” The curse was to be brought upon them with “a nation of fierce countenance.” The beast with iron teeth that “breaks in pieces and stamps the residue” in chapter seven is also the fourth kingdom which proceeds from the division of Alexander’s kingdom, and just as with Moses in Deuteronomy, that kingdom is a nation whose tongue ancient Israel would not understand. The kingdom of Rome in Daniel chapter eight is a nation of fierce countenance and a nation who speaks a different language.

በጥንታዊት እስራኤል ላይ በዓመፃቸው ምክንያት የመጡት እርግማኖች “ምልክትና ድንቅ በዘርህም ላይ ለዘላለም” ናቸው። እርግማኑም “ጨካኝ ፊት ያለው ሕዝብ” በእነርሱ ላይ እንዲመጣ ነበር። በሰባተኛው ምዕራፍ “የቀረውን የሚሰብርና የሚረግጥ” የብረት ጥርስ ያለው አውሬ ደግሞ ከእስክንድር መንግሥት መከፈል የሚወጣው አራተኛው መንግሥት ነው፤ እንደ ሙሴም በዘዳግም እንደተገለጸው፣ ያ መንግሥት ጥንታዊት እስራኤል ቋንቋውን የማታውቀው ሕዝብ ነው። በዳንኤል ምዕራፍ ስምንት ያለው የሮም መንግሥት ጨካኝ ፊት ያለው ሕዝብ ነው፣ የተለየም ቋንቋ የሚናገር ሕዝብ ነው።

> Now that being broken, whereas four stood up for it, four kingdoms shall stand up out of the nation, but not in his power. And in the latter time of their kingdom, when the transgressors are come to the full, a king of fierce countenance, and understanding dark sentences, shall stand up. Daniel 8:22, 23.

> እንግዲህ ያ ተሰብሮ በስፍራው አራት ቀንዶች እንደ ቆሙ፣ ከዚያ ሕዝብ አራት መንግሥታት ይነሣሉ፤ ነገር ግን በእርሱ ኃይል አይደለም። በመንግሥታቸውም መጨረሻ ዘመን፣ ኃጢአተኞች ልክን በሚሞሉበት ጊዜ፣ ፊቱ ጨካኝ የሆነና ምሥጢራዊ ንግግርን የሚያስተውል ንጉሥ ይነሣል። ዳንኤል 8:22, 23.

The “robbers (breakers) of thy people” establish the vision, they exalt themselves and they fall. The fourth iron kingdom was pagan Rome who ruled supremely when exalting themselves, but whose ultimate fall became a prophetic characteristic which establishes the vision. They are breakers for they trample down God’s people through persecution.

“የሕዝብህ ዘራፊዎች (አፍራሾች)” ራእዩን ያቆማሉ፤ ራሳቸውንም ከፍ ከፍ ያደርጋሉ እና ይወድቃሉ። አራተኛው የብረት መንግሥት በራሳቸውን ከፍ ከፍ ሲያደርጉ በከፍተኛ ሥልጣን የገዛች አረማዊት ሮም ነበረች፤ ነገር ግን የመጨረሻ ውድቀቷ ራእዩን የሚያቆም ትንቢታዊ ባሕርይ ሆነ። እነርሱ አፍራሾች ናቸው፥ ምክንያቱም የእግዚአብሔርን ሕዝብ በስደት እየረገጡ ያጠፋሉ።

We will continue this study in the next article.

ይህን ጥናት በሚቀጥለው ጽሑፍ እንቀጥላለን።

Back to Articles