Article

# መጽሐፈ ኢዮኤል እና የሎዶቅያ ሰባተኛ ቀን አድቬንቲስት ቤተ ክርስቲያን - ቁጥር አርባ አምስት

ቁጥር አርባ አምስት

Author

Jeff Pippenger

Published

February 12, 2026

Formats

PDF
Word
Song MP3

## ክለሳ

ዘሌዋውያን ሃያ ሦስት በአንድ መቶ አርባ አራቱ ሺህ የጰንጠቆስጤ ወቅት ውስጥ ሦስት ፈተናዎች እንዳሉ ያመለክታል። የዳስ በዓል የመጀመሪያውን ቀን ከጰንጠቆስጤ ቀን ጋር ማስተካከል፣ ከዚያም ክርስቶስ ከዕርገቱ በፊት ፊት ለፊት ለደቀ መዛሙርቱ ያስተማራቸውን አርባ ቀናት ከበኩራት ቀን ጋር ማስተካከል፣ በአጠቃላይ የሦስቱን መላእክት መልእክቶች የሚወክል አወቃቀር ይፈጥራል።

“ሞት፣ ቀብርና ትንሣኤ” ክርስቶስ በተጠመቀበት ሁኔታ እንደተወከለ ሦስት ደረጃዎች ያሉት አንድ የትንቢታዊ ምልክት አድርጎ ሲተገበር፣ ከትንሣኤው በኋላ በመጀመሪያ ፍሬ ቀን ከአምስት ቀናት በኋላ፣ የሰባቱ ቀናት የቂጣ ያልቦካ በዓል ፍጻሜ እንደ ቅዱስ ጉባኤ ይደርሳል። ስለዚህ፣ ከክርስቶስ ትንሣኤ ጋር፣ እርሱም ከመጀመሪያው ፍሬ መሥዋዕት ጋር የሚስማማ ሲሆን፣ የአምስት ቀናት ዘመን ይከተላል።

በየዳስ በዓል የመጀመሪያውን ቀን ከጴንጤቆስጤ ቀን ጋር በማስተካከል በሚፈጠረው መዋቅር መጨረሻ ላይ፣ ሦስት ደረጃዎች ያሉት ሌላ የመንገድ ምልክት አለ፤ ከዚያም በኋላ ደግሞ አምስት ቀኖች ተከትለው እስከ ጴንጤቆስጤ ይደርሳሉ።

በእነዚያ ሁለት “በሦስት እርምጃ የተደረጉ መለያ ምልክቶች ከዚያም አምስት ቀናት” መካከል የሠላሳ ቀናት ጊዜ አለ። የዳስ በዓል የመጀመሪያውን ቀን ከጰንጠቆስጤ ቀን ጋር ስናስተካክል፣ ከዳስ በዓል አምስት ቀናት በፊት የነበረው የስርየት ቀን መሆኑን እንረዳለን። ከስርየት ቀን አሥር ቀናት በፊት የመለከት በዓል ነበር። ክርስቶስ ከበኩራት ቀን በትንሣኤው በኋላ ፊት ለፊት ሲያስተምር ያሳለፋቸው አርባ ቀናት፣ ከመለከት በዓል አምስት ቀናት በኋላ እና ከስርየት ቀን አምስት ቀናት በፊት ይስተካከላሉ።

የእርሱ “ሞት፣ ቀብር እና ትንሣኤ” የሚለው ባለሦስት-ደረጃ መንገድ-ምልክት፣ ከዚያም እስከ ቂጣ ያልቦካ በዓል ፍጻሜ ድረስ የሚቆጠሩ አምስት ቀናትን ተከትሎ፣ ከሠላሳ ቀናት በኋላ “መለከቶች፣ ዕርገት እና ፍርድ” የሚለው ባለሦስት-ደረጃ መንገድ-ምልክት በድጋሚ ይታያል፤ እነዚህም ከዚያ በኋላ እስከ ጴንጤቆስጤ ድረስ በሚቆጠሩ አምስት ቀናት ይከተላሉ። የመጀመሪያው ባለሦስት-ደረጃ መንገድ-ምልክት አንድ መንገድ-ምልክት ሆኖ ያለው ከሦስት ደረጃዎች ጋር በቀላሉ ይገለጻል፥ ምክንያቱም እርሱን በቀጥታ እንዲሁ የሚያመለክተው የክርስቶስ ጥምቀት ነው፤ ይህም የእርሱን “ሞት፣ ቀብር እና ትንሣኤ” የሚያመለክት ነው። ጥምቀቱ በእርሱ “ሞት፣ ቀብር እና ትንሣኤ” የተፈጸመው የተቀደሰው 1,260 ቀናት ዘመን አልፋ ነበረ፤ ይህም ለ1,260ዎቹ ቀናት ኦሜጋ ነበረ።

በጴንጤቆስጤ ወቅት መጨረሻ ያለው የሶስት-ደረጃ ምልክት በትንቢታዊ አተገባበር መለየት አለበት። በጴንጤቆስጤ ወቅት ውስጥ ባሉት ሃምሳ ቀናት መጀመሪያውና መጨረሻው ተመሳሳይ አወቃቀር ይገኛል። ክርስቶስ መጨረሻውን ሁልጊዜ በመጀመሪያው እንደሚያሳይ በተመሠረተው መርህ መሠረት፣ የመለከት በዓልን፣ ከዚያም ዕርገትን፣ ከዚያም የኃጢአት ማስተሰረያ ቀንን፣ ከዚያም አምስት ቀናትን እንደ “በሶስት-ደረጃ ምልክት የተከተሉ አምስት ቀናት” ማለት መለየት እንችላለን።

እንዲሁም እነዚህን የቀረቡትን ሦስት ደረጃዎች ለእያንዳንዱ ከእነዚህ ሦስቱ ደረጃዎች ባህርያት የሚመሩ መጽሐፍ ቅዱሳዊ መመሪያዎች እንፈትናለን። እነዚህ ሦስት ደረጃዎች በእግዚአብሔር ቃል ውስጥ በተደጋጋሚ ተወክለዋል። እነርሱ ሦስቱ መላእክት ናቸው፤ አደባባዩ፣ ቅድስቱ እና ቅድስተ ቅዱሳኑ ናቸው፤ ስለ ኃጢአት፣ ስለ ጽድቅ እና ስለ ፍርድ ለማስረዳት የመንፈስ ቅዱስ ሥራም ናቸው። የመለከት በዓልን፣ ዕርገትን እና የስርየት ቀንን እነዚህ ሦስት ደረጃዎች እንደሆኑ መለየት እያንዳንዱ ደረጃ ከተመሠረተው መጽሐፍ ቅዱሳዊ ምስክርነት ጋር እንዲስማማ ይጠይቃል።

መለከቶች የማስጠንቀቂያ መልእክት ናቸው፥ እናም “እግዚአብሔርን ፍሩ” ብሎ ከሚጮኽ ከመጀመሪያው መልአክ ጋር የተያያዙ ናቸው። የክርስቶስ ዕርገት የሁለተኛው ምጽአቱ ክብር ምልክት ነው፥ ምክንያቱም የመጀመሪያው መልአክ ሁለተኛው ንግግር “ክብርን ስጡት” ነውና። የማስተስረያ ቀን የፍርድ ምልክት ነው፥ እናም የመጀመሪያው መልአክ ሦስተኛው ንግግር “የፍርዱ ሰዓት ደርሶአል” የሚል ነው። በጴንጤቆስጤ ዘመን መጨረሻ በዌይማርኩ ውስጥ ያሉት የሦስቱ እርምጃዎች ትንቢታዊ ባሕርያት፣ ብዙዎች “የሚነጹ፣ ነጭ የሚደረጉ እና የሚፈተኑ” የዘላለም ወንጌል ሦስቱን እርምጃዎች እንደሚወክሉ ለመለየት በርካታ መንገዶች አሉ።

ይህ እንዲሆን ሲሆን፣ በሦስት ደረጃዎች የመጀመሪያው የምልክት ደረጃ ውስጥ የገብስ የበኵራት ፍሬ መሥዋዕት እንደሚሰጥ፣ በእነዚያ ሦስት ደረጃዎች የመጨረሻው የምልክት ደረጃ ውስጥም የስንዴ የበኵራት ፍሬ መሥዋዕት እንደሚሰጥ ልታዩ ትችላላችሁ። ከዚያም በጴንጤቆስጤ ወቅት ያሉት የአልፋ ሦስቱ ደረጃዎች ቂጣ ያልቦካበትን እንጀራ እንደሚያመለክቱ፣ የሦስቱ ደረጃዎች የኦሜጋ የምልክት ደረጃ ግን ቦካ ያለበትን እንጀራ እንደሚያመለክት ልታዩ ትችላላችሁ። ከዚህም በላይ፣ በመጀመሪያው ያለው የሦስት ደረጃ የምልክት ደረጃ ውስጥ ክርስቶስ ሰዎችን ሁሉ ወደ ራሱ ይስብ ዘንድ ከፍ እንደ ተደረገ፣ በመጨረሻው የሦስት ደረጃ የምልክት ደረጃ ውስጥም የአንድ መቶ አርባ አራት ሺህ ዓላማ አሕዛብን ይስብ ዘንድ ከፍ እንደሚደረግ እንኳ ልታዩ ትችላላችሁ።

በትንቢታዊ ደረጃ የመጀመሪያውና የሦስተኛው መልአክ አንድ ናቸው፤ ምክንያቱም የመጀመሪያው መነሻ ሲሆን ሦስተኛው ደግሞ ፍጻሜ ነው። የአልፋው የመጀመሪያ መልአክ የፍርድ መከፈትን ያውጃል፤ የኦሜጋው የመጨረሻ መልአክም የፍርድ መዘጋትን ያውጃል። የመጀመሪያው መልአክ መልእክት እስልምና እ.ኤ.አ. ነሐሴ 11, 1840 በተፈጸመበት ፍጻሜ ኃይል ተቀበለ፤ ሦስተኛው መልአክም በ9/11 በእስልምና አንድ ፍጻሜ ኃይል ተቀበለ። እህት ዋይት የመጀመሪያውም ሆነ የሦስተኛው መልአክ ተልእኮ ምድርን በክብሩ ማብራት እንደነበረ ታሳውቀናለች። ሌሎች ምስክሮችም ብዙ ናቸው፤ እነርሱም የጴንጤቆስጤ ወቅት አወቃቀር፣ ከክርስቶስ ትንሣኤ እስከ ጴንጤቆስጤ ባሉት ሃምሳ ቀናት፣ እንዲሁም በዘሌዋውያን ሃያ ሦስት የመጀመሪያዎቹ ሀያ ሁለት ቁጥሮች እና በዘሌዋውያን ሃያ ሦስት የመጨረሻዎቹ ሀያ ሁለት ቁጥሮች እንደተቀመጠው ለመለየት በቂ ድጋፍ ይሰጣሉ። ሦስት ደረጃዎች ያሉት ምልክት ከዚያም አምስት ቀናት የሚከተሉት እነዚህ ሁለት የመንገድ ምልክቶች መካከል፣ ሁለተኛውን መልአክ የሚወክል የሠላሳ ቀናት ጊዜ አለ።

የ“በአምስት የሚከተሉ ሦስት እርምጃዎች” ቀናት የመጀመሪያው የመንገድ ምልክት የመጀመሪያው መልአክ ነው፤ ሠላሳው ቀን ሁለተኛው መልአክ ነው፤ የ“በአምስት የሚከተሉ ሦስት እርምጃዎች” ቀናት ሁለተኛው የመንገድ ምልክትም ሦስተኛው መልአክ ነው። እነዚህ ሦስት እርምጃዎች እስከ ጴንጤቆስጤ ድረስ ያለውን ሙሉ የጴንጤቆስጤ ወቅት ይሸፍናሉ፤ ከዚያም ጴንጤቆስጤ የዳስ በዓል ሰባቱ ቀናት መጀመሪያን ይወክላል፤ ይህም በአሜሪካ ውስጥ ከሚጀምረው የእሁድ ሕግ ጀምሮ ሚካኤል እስኪቆምና የሰው ልጆች የምሕረት ጊዜ እስኪዘጋ ድረስ በሚቀጥለው የእሁድ ሕግ ቀውስ ወቅት የኋለኛውን ዝናብ መፍሰስ ይወክላል። አወቃቀሩ መለኮታዊ ነው፣ ነገር ግን ከባድ የሆኑ ግምቶችን ያስነሣል።

## ከባድ መለከቶች

‘መለከቶች፣ ዕርገትና ፍርድ’ በሚለው የተወከለው የመንገድ ምልክት ሊትመስና ሦስተኛው ፈተና መሆኑ ግልጽ ነው። ሦስተኛው ፈተና ሁልጊዜ ሊትመስ ፈተና ነው፤ በዚያም ባሕርይ ይገለጣል እንጂ አይዳብርም።

> ባሕርይ በችግኝ ጊዜ ይገለጣል። በእኩለ ሌሊት፣ “እነሆ፥ ሙሽራው ይመጣል፤ እርሱን ለመቀበል ውጡ” የሚል ከባድ ድምፅ በተሰማ ጊዜ፣ የተኙት ድንግልናዎች ከእንቅልፋቸው ነቁ፤ እናም ለዚያ ክስተት ዝግጅት ያደረገ ማን እንደሆነ ተገለጠ። ሁለቱም ወገኖች ሳይጠብቁ ተደርሶባቸው ነበር፤ ነገር ግን አንዱ ለአደጋው ዝግጁ ነበር፣ ሌላው ግን ያለ ዝግጅት ተገኘ። ባሕርይ በሁኔታዎች ይገለጣል። የድንገተኛ አደጋዎች የባሕርይን እውነተኛ ጥራት ያወጣሉ። አንዳንድ ድንገተኛና ያልተጠበቀ መከራ፣ ሐዘን ወይም ችግኝ፣ አንዳንድ ያልተጠበቀ ሕመም ወይም ሥቃይ፣ ነፍስን ከሞት ጋር ፊት ለፊት የሚያቆም ነገር ሁሉ፣ የባሕርይን እውነተኛ ውስጣዊነት ያሳያል። በእግዚአብሔር ቃል ተስፋዎች እውነተኛ እምነት እንዳለ ወይም እንደሌለ ይገለጣል። ነፍስ በጸጋ እንደምትደገፍ ወይም እንደማትደገፍ፣ በመብራቱ ጋር በዕቃው ውስጥ ዘይት እንዳለ ወይም እንደሌለ ይገለጣል።

> “የፈተና ዘመናት ለሁሉም ይመጣሉ። በእግዚአብሔር ፈተናና ማረጋገጥ በታች ሳለን ራሳችንን እንዴት እናስተዳድራለን? መብራቶቻችን ይጠፋሉን? ወይስ እኛ አሁንም እያበራናቸው እንጠብቃቸዋለን? ጸጋና እውነት የሞላበት ከሆነው ከእርሱ ጋር ባለን ግንኙነት ለእያንዳንዱ ድንገተኛ ሁኔታ ዝግጁዎች ነንን? አምስቱ ጥበበኛ ደናግል ባህርያቸውን ለአምስቱ ሰነፍ ደናግል ሊያስተላልፉ አልቻሉም። ባህርይ በእያንዳንዳችን እንደ ግል ሰው ሊቀረጽ ይገባል።” Review and Herald, October 17, 1895.

የመለከቶች በዓል ምልክት ሲደርስ፣ ባሕርይህ ለዘላለም ይታተማል፣ እንደ ዓርማ ከፍ ትላለህ፣ ኃጢአቶችህም ለዘላለም ይደመሰሳሉ። እነዚያ ሦስቱ ደረጃዎች የማኅተሙን ሦስት ገጽታዎች ይወክላሉ። የእኩለ ሌሊት ጩኸት መልእክት መድረሱ፣ ዘይት ያላቸውንና ኃጢአቶቻቸው ሲወገዱ እንደ ዓርማ ከፍ የሚሉትን ያገልጣል። መልእክቱ፣ ሥራው፣ ማኅተሙም ሁሉ አንድ ምልክት ናቸው። ይህም “ነፍስን ከሞት ጋር ፊት ለፊት የሚያቆም” ምልክት ነው፣ ምክንያቱም “ያልተጠበቀ መቅሠፍት” ስላለ ነው። የእስልምና መለከት ያንን “ያልተጠበቀ መቅሠፍት” ይወክላል። በዚያ ጊዜ፣ “እነሆ፣ ሙሽራው ይመጣል” የሚለው መልእክት ከእሁድ ሕግ አምስት ቀናት አስቀድሞ ይታወጃል፣ በዚያም መልእክቱ ወደ ሦስተኛው መልአክ ታላቅ ጩኸት ይለወጣል።

የመንገዱ ምልክት ሶስቱ ደረጃዎች፣ ከእሁድ ሕግ በፊት በቅርቡ የሚፈጸመውን የአንድ መቶ አርባ አራት ሺህ መታተምና ከፍ መደረግ የሚለዩ አካላት ናቸው። ‘መለከቶች፣ ዕርገት እና ፍርድ’ የሚለው የመለያ ፈተና በኤክሰተር የሰፈር ስብሰባ ተወክሎ እንደቀረበ ግልጽ ነው። በስርየት ቀን እና በጴንጤቆስጤ መካከል ያሉት አምስቱ ቀናት፣ የኤክሰተር የሰፈር ስብሰባ በኦገስት 17 ከተጠናቀቀበት ጊዜ እስከ ኦክቶበር 22, 1844 ድረስ በር በተዘጋበት ጊዜ ያሉትን ስልሳ ስድስት ቀናት ይወክላሉ። እነዚያ ስልሳ ስድስት ቀናት በሚለራውያን ታሪክ ውስጥ የኋለኛዎቹን ቀናት ያመለክታሉ፤ በዚህም ረገድ፣ በአንድ መቶ አርባ አራት ሺሁ የሌሊት ጩኸትን መልእክት ማወጅ ያሳያሉ።

ወደ ጴንጤቆስጤ የሚወስዱት አምስቱ ቀኖች፣ ሚለራውያን የእኩለ ሌሊት ጩኸትን መልእክት ሲያውጁ ከነበሩት ስድሳ ስድስት ቀኖች ጋር ይጣጣማሉ፤ ይህም ደግሞ በክርስቶስ ወደ ኢየሩሳሌም በድል መግባቱ የተመሰለ ነበር። ከሦስቱ ደረጃዎች የመጀመሪያው የመለከት በዓል ነው፤ እርሱም ሰባተኛው መለከት፣ ወይም ሦስተኛው ወዮ፣ ወይም በዘመኑ ፍጻሜ ያለው እስልምና ነው፤ እናም የክርስቶስ በድል መግባት አህያ በመፍታት ተቀድሞ ነበር።

በትንቢታዊ መልኩ ይህ የሚያመለክተው፣ የአህያው መፈታት የድል መግቢያውን መጀመሪያ እንደሚያመልክት ሲሆን፣ ይህም የእኩለ ሌሊት ጩኸት ነው። የመጽሐፍ ቅዱስ ትንቢት በኋለኛው ዘመን ለመጽሐፍ ቅዱስ ትንቢት ስድስተኛው መንግሥት—የምድር አውሬው፣ ዩናይትድ ስቴትስ—ላይ ሊተገበር ይገባል። እስልምና በ9/11 እንዳደረገው ሁሉ ዩናይትድ ስቴትስን ይመታል፤ እንዲሁም በእስልምና በኩል በዩናይትድ ስቴትስ ላይ በሚፈጸም አስፈላጊ ጥቃት የእኩለ ሌሊት ጩኸት አዋጅ መጀመሪያ ይምልከታል፣ እንዲሁም በእስልምና በኩል በዩናይትድ ስቴትስ ላይ በሚፈጸም ሌላ አስፈላጊ ጥቃት የእኩለ ሌሊት ጩኸት አዋጅ ፍጻሜ ይሆናል፤ ምክንያቱም ኢየሱስ ሁልጊዜ የአንድን ነገር መጨረሻ በአንድ ነገር መጀመሪያ ያመለክታልና።

የጰንጤቆስጤ መልእክት የታላቁ ጩኸት መልእክት ነው፣ ታላቁም ጩኸት በቀላሉ የእኩለ ሌሊት ጩኸት መልእክት መጨመር ብቻ ነው። በሚለራዊያን ታሪክ የእኩለ ሌሊት ጩኸት ጥቅምት 22፣ 1844 በሩ በተዘጋ ጊዜ ተጠናቀቀ፤ በኋለኛውም ዘመን በእሑድ ሕግ ጊዜ በሩ ሲዘጋ ይጠናቀቃል። በጰንጤቆስጤ ጴጥሮስ የኢዮኤልን መልእክት አወጀ፤ ጰንጤቆስጤም የእኩለ ሌሊት ጩኸት የኦሜጋ መጨረሻ ስለሆነ፣ የእኩለ ሌሊት ጩኸት የአልፋ መጀመሪያ የሆነው ጴጥሮስ ደግሞ በትንቢታዊ አስፈላጊነት የኢዮኤልን መልእክት ሊያቀርብ ይገባዋል። በእኩለ ሌሊት ጩኸት ጴጥሮስ በሐዋርያት ሥራ ምዕራፍ ሁለት ውስጥ፣ በላይኛው ክፍል በሦስተኛው ሰዓት ነው፤ ከዚያም በዚያው ቀን በዘጠነኛው ሰዓት በቤተ መቅደስ ውስጥ ሆኖ የኢዮኤልን መልእክት ያውጃል።

ጴጥሮስ በጴንጤቆስጤ ጊዜ፣ የእኩለ ሌሊት ጩኸት መጨረሻ በሆነው ሰዓት፣ የመቶ አርባ አራት ሺህ ምልክት ነው፤ እንዲሁም በእኩለ ሌሊት ጩኸት መጀመሪያ የመቶ አርባ አራት ሺህ ምልክት ነው። የመቶ አርባ አራት ሺሁ መታተምና መነሣታቸው እስልምና በሚመታበት ጊዜ አህያው ከመፈታቱ ጋር ይጀምራል። ሚለራውያን ከኤክሰተር የካምፕ ስብሰባ በወጡ ጊዜ፣ መልእክቱን እንደ ማዕበል ሞገድ ተሸክመው ወጡ፤ በምሳሌያዊ ሁኔታም ያንኑ ልምድ የሚደግሙትን የመቶ አርባ አራት ሺህ አመለከቱ።

ይህ ተግባራዊ መተግበሪያ ይበልጥ ከባድ ይሆናል፤ ጴጥሮስ በጴንጤቆስጤ ዘመን የሊትመስ እና የሦስተኛው ፈተና ጊዜ የእኩለ ሌሊት ጩኸት መልእክትን የሚያውጁትን ሰዎች እንደሚወክል በሚያውቁበት ጊዜ። በጴንጤቆስጤ ጊዜ ለጴጥሮስ የሦስተኛው ሰዓት በላይኛው ክፍል ያኖረዋል፤ ላይኛው ክፍልም ደግሞ ከጴንጤቆስጤ በፊት ያሉትን አሥር ቀናት ነው። የጴንጤቆስጤ ዘመን ሁለተኛው ፈተና መሠረታዊውን ፈተና የሚከተል የሠላሳ ቀን የቤተ መቅደስ ፈተና ነው። የቤተ መቅደሱ ሁለተኛው ፈተና ታማኞች ኃጢአታቸው የሚደመስስበትና በሰማያዊ ስፍራዎችም ከክርስቶስ ጋር በእምነት የሚቀመጡበት ወደ ቅድስተ ቅዱሳን በእምነት እንዲገቡ ይጠይቃል። የሐዋርያት ሥራ መጽሐፍ ጴጥሮስ በላይኛው ክፍል በሦስተኛው ሰዓት ከኢዮኤል መጽሐፍ ላይ ስብከቱን እንደ ጀመረ፣ ከዚያም በዘጠነኛው ሰዓት በቤተ መቅደስ እንደነበረ ያሳውቀናል።

> ጴጥሮስ ግን ከዐሥራ አንዱ ጋር ቆሞ ድምፁን ከፍ አድርጎ እንዲህ አላቸው፦ እናንተ የይሁዳ ሰዎች፥ በኢየሩሳሌምም የምትኖሩ ሁላችሁ፥ ይህ ለእናንተ የታወቀ ይሁን፥ ቃሌንም አድምጡ፤ እንደ እናንተ እንደምትመስላችሁ እነዚህ ሰካራሞች አይደሉም፥ ገና ከቀኑ ሦስተኛው ሰዓት ብቻ ነውና። ነገር ግን ይህ በነቢዩ ኢዮኤል የተነገረው ነው። … ጴጥሮስና ዮሐንስም በዘጠነኛው ሰዓት፥ በጸሎት ሰዓት፥ በአንድነት ወደ መቅደስ ይወጡ ነበር። ሐዋርያት 2፥14–16፤ 3፥1።

ክርስቶስ በሦስተኛው ሰዓት በመስቀል ላይ ተቸነከረ፥ በዘጠነኛውም ሰዓት ሞተ። ሞቱ፣ ቀብሩ እና ትንሣኤው ሦስት ደረጃዎች ያሉት አንድ የመንገድ ምልክት ናቸው። ሦስተኛው ደረጃ፣ የበኵራት ቀን፣ በጰንጠቆስጤ የሚፈጸሙትን ሃምሳ ቀናት ይጀምራል። በጰንጠቆስጤ ወቅት አልፋ ውስጥ ሦስተኛውና ዘጠነኛው ሰዓት ግልጽ ልዩነትን ይወክላሉ፤ ምክንያቱም ክርስቶስ በሦስተኛው ሰዓት ሕያው ነበር፥ በዘጠነኛው ግን ሞቶ ነበር። ጴጥሮስ በሦስተኛው ሰዓት በላይኛው ክፍል ነበር፥ በዘጠነኛው ሰዓት ግን በቤተ መቅደስ ውስጥ ነበር።

በክርስቶስ ዘመን ያለው የጴንጤቆስጤ ወቅት፣ የአምሳ የተቀደሱ ቀናት ዘመን፣ በቀጥታ ከሁለት ሺህ ሦስት መቶ ዓመታት ትንቢት ጋር የተያያዘ የተቀደሰ ትንቢታዊ ዘመን ነበር። በተለይም በዳንኤል ምዕራፍ ዘጠኝ ለአይሁድ ሕዝብ ከተመደቡት አራት መቶ ዘጠና ዓመታት የመጨረሻው ሳምንት ጋር የተለየ ግንኙነት ነበረው። ክርስቶስ ቃል ኪዳኑን ያጸናበት ያ የተቀደሰ ሳምንት በ1,260 ትንቢታዊ ቀናት ሁለት እኩል ክፍሎች ተከፍሎ ነበር። የዚያ ሳምንት ልብ መስቀሉ ነበር። መስቀሉ ሦስተኛውንና ዘጠነኛውን ሰዓት ይለያል፣ ጴጥሮስም በጴንጤቆስጤ ይህንኑ ያደርጋል። በ34 ዓ.ም. ቆርኔሌዎስ ከቂሣርያ ማሪጢማ ወደ ጴጥሮስ በላከበት ጊዜ፣ የዚያው የተቀደሰ ሳምንት ፍጻሜ ላይ፣ ዘጠነኛው ሰዓት ነበር።

> በቂሳርያም ቆርኔሌዎስ የሚባል፥ ኢጣልያ ጭፍራ ተብሎ የሚጠራው ጭፍራ ውስጥ የመቶ አለቃ የሆነ አንድ ሰው ነበረ፤ እርሱም ከቤቱ ሰዎች ሁሉ ጋር እግዚአብሔርን የሚፈራ ቅዱስ ሰው ነበረ፥ ለሕዝቡም ብዙ ምጽዋት ይሰጥ ነበር፥ ሁልጊዜም ወደ እግዚአብሔር ይጸልይ ነበር። ከቀኑም ዘጠነኛው ሰዓት ገደማ በራእይ የእግዚአብሔርን መልአክ ወደ እርሱ ሲገባ በግልጽ አየው፤ እርሱም፦ ቆርኔሌዎስ፥ አለው። እርሱም ትኩር ብሎ ባየው ጊዜ ፈርቶ፦ ጌታ ሆይ፥ ምንድር ነው? አለ። እርሱም፦ ጸሎቶችህና ምጽዋቶችህ በእግዚአብሔር ፊት ለመታሰቢያ ወጥተዋል። አሁንም ወደ ዮጴ ሰዎችን ላክ፥ ጴጥሮስ ተብሎ የሚጠራውን ስምዖንንም አስጠራ። ሐዋርያት ሥራ 10፥1–5።

በማግሥቱም ጴጥሮስ በስድስተኛው ሰዓት ለመጸለይ ወደ ሰገነቱ ወጣ።

> በማግሥቱም እነርሱ በመንገዳቸው ሲሄዱ ወደ ከተማይቱም ሲቀርቡ፥ ጴጥሮስ በስድስተኛው ሰዓት ጸሎት ሊያደርግ ወደ ቤት ጣሪያ ወጣ፤ እጅግም ራበው ነበር፥ መብላትም ፈለገ፤ እነርሱ ግን ሳሉ ምግብ ሲያዘጋጁ፥ በራእይ ውስጥ ገባ፤ ሰማይም የተከፈተ አየ፥ አንድም ዕቃ እንደ ታላቅ አንሶላ ሆኖ በአራቱ ማዕዘን ታስሮ ወደ ምድር ሲወረድ ወደ እርሱ ሲመጣ አየ፤ በውስጡም የምድር አራት እግር ያላቸው እንስሶች ሁሉ፥ የዱር አራዊት፥ የሚሳቡ ነገሮች፥ የሰማይም ወፎች ነበሩ። ድምፅም ወደ እርሱ መጣ፥ “ጴጥሮስ ሆይ፥ ተነሣ፤ እረድና ብላ።” ጴጥሮስ ግን፥ “አይሆንም፥ ጌታ ሆይ፤ እኔ ከቶ የተለመደ ወይም ርኩስ የሆነ ነገር አልበላሁምና” አለ። ድምፁም ሁለተኛ ጊዜ ደግሞ እንዲህ አለው፤ “እግዚአብሔር ያነጻውን አንተ የተለመደ አትበል።” ይህም ሦስት ጊዜ ሆነ፤ ዕቃውም ዳግመኛ ወደ ሰማይ ተወሰደ። ሐዋርያት ሥራ 10፥9–16።

ጴጥሮስ ወደ ቄሣርያ እንዲመጣ የተጠራበት ጥሪ በዘጠነኛው ሰዓት ነው፤ በዚያን ጊዜ መልአክ መጥቶ ቆርኔሌዎስን ይነጋገረዋል። ቆርኔሌዎስ በእሁድ ሕግ ጊዜ ከባቢሎን የሚጠሩ ሌሎች የእግዚአብሔር ልጆችን ይወክላል። በእሁድ ሕግ ጊዜ የሚመጣው መልአክ ከራእይ አሥራ ስምንት የሁለተኛው ድምፅ ነው፤ እርሱም ገና በባቢሎን ላሉት እንዲሸሹ ይጠራል። ጴጥሮስ መቶ አርባ አራቱ ሺህ ሲሆን ቆርኔሌዎስም ለጴጥሮስ እንደ ርኩስ እንስሳት ተመልክተው የተወከሉት የአሥራ አንደኛው ሰዓት ሠራተኞች ናቸው። የጴጥሮስና የቆርኔሌዎስ ግንኙነት የራእይ ሰባት ግንኙነት ነው፤ በዚያ መቶ አርባ አራቱ ሺህ ከታላቁ ሕዝብ ብዛት ጋር በተያያዘ መልኩ ይታወቃሉ። ጴጥሮስ ተነሥቶ እንዲያርድና እንዲበላ ሦስት ጊዜ ታዘዘ። እንደ መቶ አርባ አራቱ ሺህ፣ ከቆርኔሌዎስ የሚመጣው ጥሪ ምልክት ዓላማው እንዲነሣ የታዘዘበት ስፍራ ነው።

ቆርኔሌዎስ በቄሳርያ ማሪቲማ ነው፥ አንዳንድ ጊዜም “በባሕር ዳር ያለች ቄሳርያ” ተብሎ ይጠራል። ራእይ አሥራ ሰባት “ውኃዎቹ” “ሕዝቦችና ብዙ ሰዎች፥ አሕዛብና ቋንቋዎች” እንደሆኑ ያስታውቀናል። ውኃዎቹ ከእግዚአብሔር ቤተ ክርስቲያን ውጭ ያሉትን ያመለክታሉ፤ በራእይም እንዲሁ ከጴጥሮስ የርኩሳን አራዊት ራእይ ጋር በተያያዘ ቁጥር አራት መላውን ዓለም ይወክላል። በጴጥሮስ ራእይ ውስጥ አራት ልዩ ልዩ አራዊት አሉ፥ እነርሱም በአራቱ ማዕዘኖችዋ የተያዘች በሰንጥቅ ውስጥ እየወረዱ ናቸው። የጴጥሮስ ከቆርኔሌዎስ ጋር ያለው ግንኙነት በኖኅና ወደ መርከቡ በገቡት አራዊት ደግሞ ተወክሏል።

ጴጥሮስ “ብሩህና ውብ” ማለት በሆነችው በዮጴ ነበር፤ ምክንያቱም እንደ መቶ አርባ አራት ሺህ ምልክት ጴጥሮስ ለአሕዛብ ብሩህና ውብ የሆነ ዓላማ ነው። ዘጠነኛው ሰዓት ሲደርስ አሕዛብ ወደ ዓላማው ይነቃሉ፤ ይህንንም ወይዘሮ ዋይት ሰንበት፣ የእግዚአብሔር ሕግ፣ የሦስተኛው መልአክ መልእክት፣ እና የመጨረሻውን ዘመን መልእክት በዓለም ዙሪያ የሚሸከሙ ሚስዮናውያን መሆኑን ትለያያለች። በባሕር ዳር ባለችው በቄሳርያ፣ በዘጠነኛው ሰዓት መልአኩ በደረሰ ጊዜ ቆርኔሌዎስ ወደ ዓላማው ነቅቶ ነበር። ከዚያም በጴንጤቆስጤ የእሁድ ሕግ ጊዜ መልእክቱ ወደ ዓለም—ወደ ባሕር—ይሄዳል።

የዓርማው ከፍ መደረግ ደግሞ የጌታ ቤት ከተራሮች በላይ ከፍ እንደሚደረግ ተወክሎ ይታያል፤ ጴጥሮስም በውብቱና በብሩህነቱ የታወቀችው የዮጴ ከተማ ውስጥ በቤቱ ጣሪያ ላይ፣ በስድስተኛው ሰዓት፣ ከዘጠነኛው ሰዓት የእሑድ ሕግ በፊት ይጸልይ ነበር። አንድ መቶ አርባ አራት ሺህ በማኅተም ሲታተሙ፣ በዓለም ውስጥ ያለው የቀውስ ሁኔታ እስካሁን በባቢሎን ውስጥ ያሉትን ሌሎች የእግዚአብሔር ልጆች ብርሃንን እንዲፈልጉ ይገፋፋቸዋል። በዮጴም በቤቱ ራስ ላይ ያለውን ጴጥሮስ እንዲያገኙ ይመራሉ።

ጴጥሮስ ደግሞ በማቴዎስ ምዕራፍ አሥራ ስድስት በቂሳርያ ፊልጶስዩስ ነበር። ቂሳርያ ፊልጶስዩስ በሄርሞን ተራራ ግርጌ እንደ ባሕር ዳር ያለችው ቂሳርያ ተመሳሳይ ስም ነበራት፤ ነገር ግን አንዲቱ ከተማ በምድር ላይ ሳለች ሌላይቱ በባሕር ላይ ስለነበረች የተለየ ተቃርኖ ነበራቸው። የክርስቶስ በሦስተኛው ሰዓት መሰቀል እና በዘጠነኛው መሞት የሕይወትና የሞት ግልጽ ተቃርኖ ያመለክታሉ። ጴጥሮስ በጰንጠቆስጤ በሦስተኛውና በዘጠነኛው ሰዓት ያለው ተግባር ከላይኛው ክፍል እስከ ቤተ መቅደስ የሚደርስ ግልጽ ተቃርኖ ያመለክታል። በምድር ላይ ያለችው ቂሳርያ ወይም በባሕር ላይ ያለችው ቂሳርያ የሦስተኛውና የዘጠነኛው ሰዓትን አስፈላጊ ትንቢታዊ ተቃርኖ ይወክላሉ፤ ነገር ግን ጴጥሮስ በቂሳርያ ፊልጶስዩስ ሳለ ለሦስተኛው ሰዓት ቀጥተኛ ማመሳከሪያ የለም። በሁለት ወይም በሦስት ምስክሮች ምስክርነት ነገር ይጸናል፤ እናም በመስቀሉ ሦስተኛና ዘጠነኛ ሰዓት እንዲሁም በጰንጠቆስጤ ቀን ሁለቱም ምሳሌዎች በአንድ ሰው ተወክለዋል፥ ይህም ክርስቶስ ሕያው ሆኖ ወይም በመቃብር ውስጥ ቢሆን፥ ወይም ጴጥሮስ በላይኛው ክፍል ወይም በቤተ መቅደስ ቢሆን ነው።

በሦስተኛው ሰዓትና በዘጠነኛው ሰዓት በሁለቱ ቄሳርያዎች የተሰጠው ሦስተኛ ምስክርነት ጴጥሮስን በሁለቱም አጋጣሚዎች ዋና ባለታሪክ እንደሆነ ይለያያል፤ እንዲሁም በጴንጤቆስጤ ዘመን መጀመሪያ ክርስቶስ እንደነበረው፣ በዚያውም ዘመን መጨረሻ ጴጥሮስ እንደነበረ ነው። የሦስተኛው ሰዓት አልፋ ባለባህርይ ከዘጠነኛው ሰዓት ኦሜጋ ባለባህርይ አንድ ነው፤ ይህም ቄሳርያ ፊልጶስ ከሁለቱ ቄሳርያዎች አልፋ መሆኗን አንድ ምስክር ይሰጣል። ሁለተኛው ምስክር የሁለቱም ከተሞች ስም አንድ መሆኑ ነው፤ ስለዚህ የዋናው ባለታሪክ ስምና የከተማው ስም አንድ ናቸው። ሦስተኛው ምስክር ደግሞ የምድርና የባሕር ተቃርኖ ነው። ጴጥሮስ በቄሳርያ ፊልጶስ በነበረበት ጊዜ፣ ያ ሦስተኛው ሰዓት ነበር። እዚህ ነው መልእክቱ ከዚህ የበለጠ ከባድ የሚሆነው።

ተመሳሳይ ስም ያላቸውን ሁለት ከተሞች መዛመድ ትክክል ነው፤ እኛም ይህንኑ እያደረግን ነው፤ ነገር ግን በመስቀሉ ላይ ባለው የክርስቶስ ምስክርነት እና በጴጥሮስ በጰንጠቆስጤ ባለው ምስክርነት መሠረት ሦስተኛውንና ዘጠነኛውን ሰዓት ወደ ተግባራዊ አተገባበሩ እያካተትን ነው። እነዚህን ሦስት መስመሮች በአንድነት በማምጣት፤ የክርስቶስን ሦስተኛና ዘጠነኛ ሰዓት፣ የጴጥሮስን በጰንጠቆስጤ ሦስተኛና ዘጠነኛ ሰዓት—ሦስተኛውን ሰዓት በቂሳርያ ፊልጶስ እናቋቁማለን። ይህው ትንቢታዊ ሎጂክ በዘጠነኛው ሰዓት ላይ ለቆርኔሌዎስ፣ በስድስተኛው ሰዓት ላይ ለጴጥሮስ፣ ከዚያም በሦስተኛው ሰዓት ላይ ለጴጥሮስ በቂሳርያ ፊልጶስ መተግበር ይገባዋል።

ጴጥሮስ በሦስቱም የመንገድ ምልክቶች ላይ ይገኛል፤ ቆርኔሌዎስም ከጴጥሮስ ጋር በስድስተኛውና በዘጠነኛው ሰዓት አለ፣ ነገር ግን በሦስተኛው ሰዓት በቂሳርያ ፊልጶስ ውስጥ አይደለም። መስመሩ ተያይዞ ነው፥ ምክንያቱም እያንዳንዱ እርምጃ ከቂሳርያ ፊልጶስ ወደ ኢዮጴ፣ ከዚያም ወደ ቂሳርያ ማሪቲማ በቅደም ተከተል ሦስተኛው፣ ስድስተኛው እና ዘጠነኛው ሰዓት ነውና። ሁለቱም ቂሳርያዎች ባህላዊ ሥሮቻቸውን ከግሪክና ከሮም ጋር የተያያዙ ነበሩ፤ ነገር ግን የቂሳርያ ፊልጶስ ልዩነት የሩቅና ምሥጢራዊ ጣዖት አምልኮ አካል መሆኗ ነበር፥ በባሕር ዳር ያለችው ቂሳርያ ግን የንግድና የአስተዳደር ማዕከል ሆና፣ የግሪክን ባህል ከሮማዊ አስተዳደር ጋር ታቀላቅል ነበር። ቂሳርያ ፊልጶስ የቤተ ክርስቲያን-ፖለቲካ ምልክት ነበረች፤ ቂሳርያ ማሪቲማ ደግሞ የመንግሥት-ፖለቲካ ምልክት ነበረች።

በቄሳርያ እስከ ቄሳርያ ባለው መስመር ዮጴ ከሦስቱ እርምጃዎች መካከል መካከለኛው እርምጃ ነው። እነዚህ ሦስቱ እርምጃዎች በሦስተኛው፣ በስድስተኛው እና በዘጠነኛው ሰዓታት ይወከላሉ። በባሕር ዳር ያለችው ቄሳርያ በዘጠነኛው ሰዓት ወንጌል ወደ አሕዛብ የሚሄድበት የእሑድ ሕግ ነው። ከዚያ ሦስት ሰዓት በፊት፣ በስድስተኛው ሰዓት ጴጥሮስ በዮጴ፣ ብሩህና የምታበራ ከተማ ውስጥ ነው። ከዚያ ደግሞ ሦስት ሰዓት በፊት ጴጥሮስ በሦስተኛው ሰዓት በመለከቶች በዓል ላይ ነው። ቄሳርያ እስከ ቄሳርያ ድረስ ያለው ጊዜ የእኩለ ሌሊት ጩኸት ዘመን ነው። ጴጥሮስ ከመጀመሪያው ጀምሮ እስከ መጨረሻው ድረስ የእኩለ ሌሊት ጩኸትን የሚያውጁትን ይወክላል፤ ምክንያቱም ኢየሱስ ሁልጊዜ መጀመሪያውን ከመጨረሻው ጋር ያስማማልና። የእኩለ ሌሊት ጩኸት አህያው በመለከቶች በዓል የመንገድ ምልክት ላይ በሚፈታበት ጊዜ ይጀምራል፤ በዚያም ጴጥሮስ የኢዮኤልን መልእክት እያወጀ ነው።

ጴጥሮስ በመለከቶች በዓል ሦስት-ደረጃ የሆነው የመንገድ ምልክት ላይ ነው፤ ይኸውም ዕርገት፣ ከዚያም ፍርድ የሚከተለው። በዚያ የመንገድ ምልክት ላይ በማቴዎስ አሥራ ስድስት ክርስቶስ ማን እንደ ነበረ የሚመለከተው ጉዳይ ይነሣል። የጴጥሮስ ስም ይለወጣል፣ እናም ክርስቶስ በዚህች ዓለት ላይ ቤተ ክርስቲያኑን እንደሚሠራ ይናገራል። መቅደሱ የተሠራባት ዓለት መሠረቱ ናት፤ ጴጥሮስም በቂሳርያ ፊልጶስዩስ የመጀመሪያው የመልአኩ መልእክት ነው፥ እርሱም መሠረታዊው መልእክት ነው። ጴጥሮስ ወደ ሚቀጥለው ደረጃ፣ ወደ ኢዮጴ በሚደርስበት ጊዜ፣ ክርስቶስ በአርባው ቀናት ፊት ለፊት ካስተማረ በኋላ በመጨረሻ እንዳረገ እርሱም ያርጋል። ዕርገቱ ደግሞ ከመስቀሉ ጋር ትይዩ ነው፤ መስቀሉም የድነት ታሪክ ዋናው ሰንደቅ ነው፤ መስቀሉም በሁለት ክፍሎች ተከፍሏል፥ ከሁለቱ ሌቦች፣ ወደ ቅድስተ ቅዱሳን የሚገባው መጋረጃ መቀደድ፣ እንዲሁም ጨለማውና ሰዓቶቹ ጋር።

> ከስድስተኛውም ሰዓት ጀምሮ እስከ ዘጠነኛው ሰዓት ድረስ በምድር ሁሉ ላይ ጨለማ ሆነ። በዘጠነኛውም ሰዓት ግድም ኢየሱስ፣ “ኤሊ፣ ኤሊ፣ ላማ ሰባክታኒ?” ብሎ በታላቅ ድምፅ ጮኸ፤ ይህም፣ “አምላኬ ሆይ፣ አምላኬ ሆይ፣ ለምን ተውኸኝ?” ማለት ነው። ማቴዎስ 27፥45፣ 46።

በዮጴ፣ በስድስተኛው ሰዓት፣ ጴጥሮስ በጠፉትና በዳኑት መካከል፣ በብርሃንና በጨለማ መካከል፣ እንዲሁም በእኩለ ሌሊት ጩኸት መጀመሪያና ፍጻሜ መካከል ያለ የትንቢታዊ መለያየት ነጥብ ላይ ነው። ያ መቆራረጥ የአንድ መቶ አርባ አራት ሺህ የሎዶቅያ እንቅስቃሴ ወደ የአንድ መቶ አርባ አራት ሺህ የፊላዴልፍያ እንቅስቃሴ የሚደረገውን ሽግግር እያጠናከረ ነው። ይህም የሎዶቅያን የሰባተኛ ቀን አድቬንቲስት ቤተ ክርስቲያን ሙሉ በሙሉ መተውን እያመለከተ ነው። በየዕርቅ ቀን የተመሰለው ያ የፍርድ የተዘጋ በር ከጴንጤቆስጤ የእሁድ ሕግ አምስት ቀናት በፊት ይመጣል። ያ ፍርድ በዕርገት ይቀደማል፣ ከዚያም በፊት የመለከት መልእክት አለ። እነዚያ ሦስት ደረጃዎች የእግዚአብሔር ማኅተም የሚታተምበትን የመንገድ ምልክት ይወክላሉ፣ እናም የእኩለ ሌሊት ጩኸት መልእክት በድል አድራጊቱ ቤተ ክርስቲያን ኮርኔሌዎስ በተመሰሉት ላይ ይታወጃል።

ጴጥሮስ በጴንጤቆስጤ መልእክቱን ያውጃል፥ ጴንጤቆስጤም የእኩለ ሌሊት ጩኸት መልእክት ፍጻሜን ያመለክታል። ስለዚህ ጴጥሮስ ደግሞ በእኩለ ሌሊት ጩኸት ዘመን መጀመሪያ ላይ መልእክቱን እንዲያውጅ የትንቢት አስፈላጊነት ነው። መጀመሪያው ሁልጊዜ መጨረሻውን ያሳያል። የጴጥሮስ የእኩለ ሌሊት ጩኸት መልእክት የእስልምናው አህያ በተፈታ ጊዜ ኃይል ይቀበላል፥ እናም እንደ እሑድ ሕግ ጊዜ ደግሞ እንደሚያደርገው ሁሉ ዩናይትድ ስቴትስን ይወርሳል። ጴጥሮስ በጴንጤቆስጤ በሦስተኛውና በዘጠነኛው ሰዓት መልእክቱን ሲያውጅ፥ የእኩለ ሌሊት ጩኸትን መጀመሪያና መጨረሻ ያስለያያል።

በምንመለከተው መስመር ውስጥ፣ በክርስቶስ ዕርገት የሚያበቃው አርባው ቀናት እንዲሁም በላይኛው ክፍል ያሉትን አሥሩ ቀናት ይጀምራል። ከእነዚያ አሥሩ ቀናት አምስት ቀናት ከገቡ በኋላ፣ የማስተሰረያው ቀን የእስራኤል ኃጢአቶች መደምሰሳቸውን እና ቤተ ክርስቲያንም ራሷን ዝግጁ ማድረጓን ይለያል። ጴጥሮስ በጰንጤቆስጤ በላይኛው ክፍል ውስጥ በሦስተኛው ሰዓት ነበር። በእሑድ ሕግ ዘጠነኛው ሰዓት፣ መልእክቱ ከእኩለ ሌሊት ወደ ታላቁ ጩኸት ይለወጣል።

ጴጥሮስ የእኩለ ሌሊት ጩኸት መልእክትን የሚያውጅበት ጊዜ በሦስተኛው ሰዓት ላይ ሲሆን ነው። ያ መልእክት አህያው በሚፈታበት ጊዜ በመለከቶች በዓል እንዲሁም በቂሳርያ ፊልጶስ ይለያል፤ ቂሳርያ ፊልጶስም ደግሞ ፓኒየም ናት። ፓኒየም በዳንኤል አስራ አንድ ቁጥር አሥራ ሦስት እስከ አሥራ አምስት ድረስ ባሉት ጥቅሶች ውስጥ ተወክላለች። ጴጥሮስ አህያው በእኩለ ሌሊት ጩኸት አዋጅ መጀመሪያ ላይ በሚፈታበት ጊዜ በአሜሪካ ላይ የሚደርስ እስላማዊ ጥቃትን ብቻ አይገልጽም፤ ነገር ግን ጴጥሮስ በእሁድ ሕግ የሚያበቃው በፓኒየም ጦርነት ላይ በተመሳሳይ ጊዜ አለ። የፓኒየም ጦርነት በአሜሪካ ላይ ከሚደርሰው እስላማዊ ጥቃት ጋር ተመሳሳይ ክስተት ነው።

እነዚህን ነገሮች በሚቀጥለው ጽሑፍ እንቀጥላቸዋለን።

Back to Articles