Article

# ፓኒየም - ቁጥር አራት

ጥምረት

Author

Jeff Pippenger

Published

March 4, 2025

Formats

PDF
Word
Song MP3

በፓኒየም ታሪክ ውስጥ በአንቲዮኮስ ማግኑስና በመቄዶንያዊው ፊልጶስ መካከል ህብረት ተቋቋመ። ጦርነቱ በቀጥታ በሕፃኑ ጶሎሜዎስ አምስተኛ ላይ በአንቲዮኮስ ተካሄደ፤ ፊልጶስም በመንግሥቱ ሌሎች ክፍሎች ውስጥ በማድረገው ጦርነት ሌሎች ሠራዊቶች ወደ ግብፃዊው ሕፃን ንጉሥ እርዳታ እንዳይመጡ በማስከልከሉ አስተዋጽኦ አደረገ። ይህ ማለት ፑቲን፣ በትንቢታዊ ምሳሌ በግብፅ ሕፃን ንጉሥ የተመሰለው የደቡብ የመጨረሻው ንጉሥ—“ሕፃን” ማለት በትንቢታዊ አገላለጽ የመጨረሻው ትውልድ ማለት ነው—በፓኒየም ጶሎሜዎስ አምስተኛን በድል እንደ አሸነፈው አንቲዮኮስ ማግኑስና እንዲሁም በ1989 ሶቪየት ህብረትን እንደ አሸነፈው ሬጋን የተወከለው ትራምፕ ተሸንፎ እንደሚወድቅ ማለት ነው።

ፊልጶስ ማለት “ፈረሶችን የሚወድ” ማለት ሲሆን፣ “ፈረሶች” የወታደራዊና የኢኮኖሚ ኀይል ሁለቱንም ያመለክታሉ። ፈረሶች ሰረገሎችን ይጎትታሉ፣ ወታደሮችም በእነርሱ ላይ ይጋልባሉ፤ እንዲሁም ፈረሶች ሸቀጦችን ወደ ገበያ ያጓጉዛሉ። “ፈረሶች” በአርባኛው ቁጥር እንደ ተቀመጠው፣ በሰሜኑ ንጉሥ ጋር ባላት የወኪልነት ግንኙነት ውስጥ የዩናይትድ ስቴትስ ዋና ምልክት የሆነውን “ሰረገሎችን፣ መርከቦችንና ፈረሰኞችን” የሚያመለክት ምልክት ነው።

የትራምፕ ባልንጀራ በፊልጶስ የመቄዶንና በአራተኛ ክፍል ገዥው ሄሮድስ ፊልጶስ ውስጥ ሁለት ምሳሌያዊ ቅርጾች አሉት። ሄሮድስ ፊልጶስ ይሁን ወይም ፊልጶስ የመቄዶን፣ ምልክቱ ከቄሣር ወይም በተዛማጅ ሁኔታ ከአንቲዮኮስ የሚሰጠውን ሥልጣን የሚወድ ሰውን ይለይታል። ፊልጶስ ፈረሶችን ይወዳል፤ እናም አንዱ ፊልጶስ ከመቄዶን ነበር፥ እርስዋም በታላቁ እስክንድር መንግሥት ውስጥ ማዕከላዊና መሠረታዊ ሚና አላት።

ይህ የእርሱ እናት አገር፣ ከአባቱ ከፊልጶስ ሁለተኛ የወረሰው መንግሥት፣ እንዲሁም ለሰፊው ግዛቱ መነሻ መድረክ ነበረ። በግሪክ ሰሜናዊ ክፍል የምትገኝ መቄዶንያ፣ አሌክሳንደር የተወለደባት (በፔላ፣ 356 ዓ.ዓ.) እና ያደገባት እንደ ፖለቲካዊና ወታደራዊ ማዕከል ለየት ያለች ነበረች፤ እንዲሁም ድል ነሣቶቹን ያንቀሳቀሱ የመጀመሪያ ሀብቶች፣ የሰው ኃይል፣ እና ድርጅታዊ መዋቅር ሰጥታዋለች። በመሠረቱ፣ መቄዶንያ የአሌክሳንደር መንግሥት እምብርት ነበረች—የመነሻው ነጥብ፣ ወታደራዊ ሞተሩ፣ እና ግዛቱ ከድንበሯ እጅግ ርቆ ቢስፋፋም እንኳ ማንነቱን እንደ መቄዶንያዊ ንጉሥ ያስተካከለችው ክልል ነበረች።

መቄዶን የአሌክሳንደር በአራት የተከፈለ መንግሥት ሰሜናዊውን ክፍል ይወክላል። ስለዚህ አንደኛው ፊልጶስ ቴትራርክ ነው፤ ይህም “አራተኛ ክፍል” ማለት ነው፤ ሌላውም ፊልጶስ ከአሌክሳንደር የቀድሞው ግዛት አራቱ ነፋሳት አንዱ የሆነ “አንድ አራተኛ” ነው።

ሄሮድስ ኪዳኑን የሚክድ ሰውን ይወክላል። ወደ ሄሮድስ የሚያደርሰው የደም ዘር የሆነው ኤሳው የበኩርነቱን መብት አቃለለ። በተመረጠ የኪዳን ሕዝብ ታሪክ መጀመሪያ ላይ ኤሳው፣ ክርስቶስ ሊያጸናው ሞተው ያረጋገጠውን ኪዳን የሚክዱ ሰዎች ምልክት ሆነ። እግዚአብሔር የተመረጠውን የኪዳን ሕዝቡን ወደ አሥራ ሁለት ነገዶች ሊያስፋፋ በሚሄድበት በዚያኑ ትክክለኛ ጊዜ ኤሳው ዓመፀ። በጥንታዊቷ እስራኤል መጨረሻ ላይ፣ በመስቀሉ ላይ አይሁድ “ከቄሣር በቀር ሌላ ንጉሥ የለንም” ብለው በተናገሩ ጊዜ፣ የአይሁድ ሕዝብ በመጀመሪያ በኤሳው አማካኝነት ተምሳሌት ሆኖ የቀረበውን ነገር በመጨረሻ የሚወክል ምልክት ሆነ። የሄሮድስ የቤተሰብ ሐረግ ከኤሳውና ከአይሁድ የደም ዘር የተገነባ ነው፤ ይህም የደም ዘር በመጀመሪያ በዓመፀኛ ኪዳን ጣሽ ግለሰብ፣ በመጨረሻም በዓመፀኛ የኪዳን ሕዝብ የተመሰለ ነው።

ሄሮድስ ታላቁ ዮሴፍና ማርያምን ወደ ቤተ ልሔም ያመጣውን ግብር ጫነ፤ ከሦስቱም ልጆቹ አንዱ የሆነው የሄሮድስ ታላቁ ልጅ ሄሮድስ አንጢጳስ ደግሞ በመስቀሉ ዘመን ገዛ። ከልደቱ እስከ ሞቱ ድረስ ያለው የክርስቶስ ሕይወት ዘመን በምልክታዊ ሁኔታ በሄሮድስ ቤተሰብ ይወከላል፤ እንዲሁም ይህ ታሪክ የተመረጠው ሕዝብ የተጎበኘበት ዘመን እንደሆነ ይለያል፤ ይህንንም ጉብኝት አይሁድ በአጠቃላይ ፈጽሞ አላስተዋሉትም።

ሄሮድስ ታላቁ ለኢየሱስ ልደት ምላሽ በመስጠት ሕፃናትን ገደለ፤ በዚህም ግብፅ ሕፃናትን በምትገድልበት ወቅት የሙሴ ልደት ታሪክ እንደገና ተደገመ። የመጀመሪያው የሕፃናት ጭፍጨፋ የተጠበቀውን የተመረጠውን ሰው ለመግደል የተደረገ ሙከራ ነበር፤ የመጨረሻውም የሕፃናት ጭፍጨፋ እንደገና የተጠበቀውን የተመረጠውን ሰው ለመግደል የተደረገ ሙከራ ነበር። አንድ መቶ አርባ አራት ሺህ የሙሴንና የበጉን መዝሙር ይዘምራሉ፤ በትንቢታዊ ምልክትም “መዝሙር” ልምምድን ወይም ተሞክሮን ይወክላል። አንድ መቶ አርባ አራት ሺሁ ተመሳሳይ ልምምዶችን የሚያካትት ዘመን ውስጥ ይኖራሉ። ከእነዚያ ተመሳሳዮች አንዱ በጃንዋሪ 22, 1973 በአሜሪካ ውስጥ ፅንስ ማስወረድን የፈቀደ የጠቅላይ ፍርድ ቤት ውሳኔ ጋር ደረሰ። በቀጣዮቹ አርባ ዘጠኝ ዓመታት ውስጥ፣ ከአንድ መቶ አርባ አራት ሺሁ መካከል ሊሆኑ የሚችሉ በግምት 66 ሚሊዮን ያህል እጩዎች በፌዴራል ፈቃድ በተሰጠው ፅንስ ማስወረድ ተጨፍጭፈዋል።

ኃይል የጦር ሠራዊትን ብርታት ያመለክታል፤

> እኔም ያየሁት አውሬ እንደ ነብር ያለ ነበር፤ እግሮቹም እንደ ድብ እግሮች ነበሩ፥ አፉም እንደ አንበሳ አፍ ነበር፤ ዘንዶውም ኃይሉንና ዙፋኑን ታላቅም ሥልጣን ሰጠው። ራእይ 13፥2።

ዘንዶው ማለትም አረማዊቷ ሮም፣ ለጳጳሳዊ ሥርዓቱ ሦስት ነገሮችን ሰጠችው፤ እነርሱም “ኃይሉን፣ ዙፋኑን፣ ታላቅም ሥልጣንን” ናቸው። በአሥራ ሁለተኛው ቁጥር ውስጥ አሜሪካ፣ የምድር አውሬው፣ በፊቱ ያለውን የአውሬውን “ኃይል” ሁሉ እንደምታደርግ ተወክላለች። ነገር ግን በሁለተኛው ቁጥር “ኃይል” ተብሎ የተተረጎመው ቃል፣ በአሥራ ሁለተኛው ቁጥር “ኃይል” ተብሎ ከተተረጎመው ቃል የተለየ የግሪክ ቃል ነው። በሁለተኛው ቁጥር “ኃይል” የሚለው G1722 ነው፤ ትርጉሙም በፊት ለፊት (ቃል በቃል ወይም በምሳሌያዊ ሁኔታ)፣ በመገኘት (በዕይታ) ማለት ነው።

በአሥራ ሁለተኛው ቁጥር ውስጥ “ኃይል” የሚለው ቃል የተለየ የግሪክ ቃል ነው።

> እርሱም በፊቱ ያለውን የመጀመሪያውን አውሬ ሥልጣን ሁሉ ያደርጋል፤ ምድርንም እና በእርሷ የሚኖሩትን ሰዎች ፈውስ የተቀበለውን የሞት ቍስሉ የተፈወሰውን የመጀመሪያውን አውሬ እንዲሰግዱለት ያደርጋል። ራእይ 13፥12።

“ኃይል” የሚለው ቃል እዚህ G1832 ማለት፣ (በችሎታ ስሜት)፤ ልዩ መብት፣ ማለትም ውክልና የተሰጠው ተጽዕኖ፤ ሥልጣን፣ የሥልጣን ክልል፣ ነፃነት፣ ኃይል፣ መብት፣ ብርታት ማለት ነው። በአሥራ ሁለተኛው ቁጥር ውስጥ “ኃይል” የሚለው ቃል የምድር አውሬው የባሕር አውሬው የተወከለ ሥልጣን መሆኑን ያመለክታል—ዩናይትድ ስቴትስ የባሕር አውሬው በውክልና የሚወክል ተወካይ ናት። ዩናይትድ ስቴትስ የመጀመሪያውን አውሬ የተሰጠውን ሥልጣን ሁሉ ትፈጽማለች። በሁለተኛው ቁጥር አረማዊቷ ሮም ለጳጳሳዊ ሥርዓቱ ሦስት ነገሮችን ሰጠች። ክሎቪስ በ496 በቶልቢያክ ጦርነት ላይ ወታደራዊና ኢኮኖሚያዊ ኃይሉን ለጳጳሳዊ ሥርዓቱ ሰጠ። ቆንስጣንጢኖስ በ330 የግዛቱን “ወንበር” አሳልፎ ሰጠ፣ እና ዩስጢንያኖስ በ533 በአዋጅ ጳጳሱን የመናፍቃን አርማጅና የቤተ ክርስቲያናት ራስ መሆኑን ገለጠ። ክሎቪስ በ496 ሬገንን በ1989 ይወክላል። ሬገን ትራምፕን ይወክላል።

ግሪጎሪ የቱርስ እንደሚናገረው (ይህንንም ከዚያ ግማሽ ምዕተ ዓመት ገደማ በኋላ እየጻፈ ነበር)፣ ክሎቪስ ጦርነቱን እየተሸነፈ ነበር፤ በታላቅ ጭንቀትም የካቶሊክን አምላክ ለረድኤት ጠራ። ሚስቱ ክሎቲልድ ከአረማዊነት ወደ ክርስትና እንዲለወጥ አጥብቃ ስትገፋፋው የነበረች ካቶሊካዊት የቡርጉንዲ ንግሥት ልጅ ነበረች። ክሎቪስም ድል ካገኘ ካቶሊክነትን እንደሚቀበል ስእለት ገባ። የጦርነቱ አቅጣጫ ተለወጠ—ይህም በመለኮታዊ ጣልቃ ገብነት ይሁን ወይም በወታደራዊ ስልት—እና ክሎቪስ አለማኒዎችን ድል አደረገ፥ ንጉሣቸውንም ገደለ ኃይላቸውንም በተናትኖ አበተነ። ለስእለቱም ታማኝ ሆኖ፣ ወደ ካቶሊክነት ተለወጠ እና ተጠመቀ፤ ይህም በባህላዊ አቆጣጠር በ496 ዓ.ም. የገና ቀን በራይምስ በጳጳስ ሬሚጊየስ (ቅዱስ ሬሚ) እንደተፈጸመ ይታሰባል።

ለውጡ በታሪኩ ውስጥ መለወጫ ነጥብ ሆኖ ተገኘ፤ ክሎቪስንም በጀርመን አለቆች መካከል የመጀመሪያው ካቶሊክ ንጉሥ አደረገው (ከአርያን ክርስቲያን ቪዚጎቶች ወይም ኦስትሮጎቶች በተለየ). ይህም ፍራንኮችን ከሮማ ቤተ ክርስቲያን ጋር አስተሳሰረ፤ ከጋሎ-ሮማውያን ሕዝብና ከጵጵስናውም ድጋፍ እንዲያገኝ አደረገው። የክሎቪስ ጥምቀት ብዙ ጊዜ ፈረንሳይ እንደ ካቶሊክ ብሔር የተወለደችበት ምሳሌያዊ “ልደት” ተደርጎ ይታያል፤ ይህም ከአርያንነት ወይም ከአረማዊነት ጋር ተጣብቀው ከነበሩ ሌሎች የባርባር መንግሥታት ይለያታል። በዚህ ምክንያት በካቶሊክ ወግ ፈረንሳይ “የካቶሊክ ቤተ ክርስቲያን በኵር” ተብላ ትጠራለች፤ እንዲሁም “የካቶሊክ ቤተ ክርስቲያን ታላቅ ልጅ” ተብላም ትጠራለች።

ክሎቪስ በ496 ዓ.ም. የጳጳሳት ሥልጣን የመጀመሪያው ተወካይ ኃይል በሆነ ጊዜ፣ በ1989 ተወካይ ኃይል የሆነውን ሬጋን አስቀድሞ ያመለክት ነበር። በሬጋንና በጳጳስ ዮሐንስ ጳውሎስ ሁለተኛ ታሪክ ውስጥ፣ የደቡብን ንጉሥ ለማውረድ ዓላማ ያለው ምስጢራዊ ህብረት ተመሠረተ። ከ1798 ጀምሮ እስከ እሑድ ሕግ ድረስ የጢሮስ ጋለሞታ ተሰውራ ናት፣ እርስዋም ሥሮቿን ወደ ሰሜናዊው ከሁሉ የላቀው መንግሥት ወደነበረው መቄዶንያ የምትመልስ ያቺው ጋለሞታ ናት። እርስዋ የሰሜን ንጉሥ ናት፤ በትንቢታዊ ሁኔታ የተሰወረች ብትሆንም፣ አሁንም ስሕተት የማትፈጽም መሆኗን ትናገራለች።

ሊቀ ጳጳሱ ደግሞ “ቃል ኪዳኑን የሚተዉትን” ይወክላል፤ እነርሱም በትንቢታዊ መልኩ በሦስቱ የውክልና ጦርነቶች ሁሉ ተሰውረው ቢቆዩም፣ በመጨረሻ ግን በፓኒየም ጦርነት ታሪክ ውስጥ በግልጽ ይታያሉ። ዳንኤል ከንጉሣዊ ሮም ወደ ጳጳሳዊ ሮም በሚደረገው ሽግግር ውስጥ፣ አረማዊት ሮም እንደ መጽሐፍ ቅዱስ ትንቢት አራተኛው መንግሥት የተወሰነላት ዘመን ወደ ፍጻሜው ሲደርስ ያንን ጊዜ ይለያል።

> ከኪቲምም መርከቦች ይመጡበታልና፤ ስለዚህ ይቈጣል፥ ይመለሳልም፥ በቅዱሱም ቃል ኪዳን ላይ ቍጣ ያደርጋል፤ እንዲሁም ያደርጋል፤ እርሱም ተመልሶ ቅዱሱን ቃል ኪዳን ከሚተዉ ጋር ይተባበራል። ዳንኤል 11፥30።

“ቅዱሱን ኪዳን የሚተዉት” በሚለው ጥቅስ ውስጥ የተጠቀሰው የካቶሊክ ቤተ ክርስቲያን ነው። ቅዱሱን ኪዳን የሚተዉት እነዚያ፣ ዮሐንስ ራእይ ሰጪው የገለጻት ከዓለም ጋር የተደራደረችው የጴርጋሞን ቤተ ክርስቲያን ናት፤ እርስዋም ጳውሎስ እንደተናገረው፣ የኃጢአት ሰው ከመገለጡ በፊት ከእምነት እንደምትወድቅ ተነግሮአል። ካቶሊካዊነት ማለት፣ በእግዚአብሔር ቃል ላይ በተመጣው ጥቃት የተወከሉትና፣ እንዲሁም ከቆስጠንጢኖስ ዘመን ጀምሮ ሁለቱም በቀጣይነት ለሚደረጉ ጥቃቶች የተጋለጡትን የሰባተኛውን ቀን ሰንበት ትተዋል የሚባሉት ናቸው። ቀደም ብሎም በምዕራፍ አሥራ አንድ ውስጥ “ኪዳን” የሚለው ደግሞ ተጠቅሷል።

> የሁለቱም ነገሥታት ልብ ክፉ ሥራ ለማድረግ ይሆናል፤ በአንድም ገበታ ላይ ተቀምጠው ሐሰት ይነጋገራሉ፤ ነገር ግን አይሳካም፤ ምክንያቱም መጨረሻው ገና ለተወሰነው ጊዜ ነውና። ከዚያም ታላቅ ሀብት ይዞ ወደ ምድሩ ይመለሳል፤ ልቡም በቅዱሱ ቃል ኪዳን ላይ ይሆናል፤ ታላቅም ሥራ ያደርጋል፥ ወደ ራሱም ምድር ይመለሳል። በተወሰነው ጊዜ እንደገና ይመለሳል፥ ወደ ደቡብም ይመጣል፤ ነገር ግን እንደ ፊተኛው ወይም እንደ ኋለኛው አይሆንም። ዳንኤል 11፥27–29።

በእነዚህ ቁጥሮች ውስጥ “እርሱ” ወደ ራሱ ምድር ይመለሳል፤ ከዚያም በኋላ ደግሞ ወደ ራሱ ምድር እንደገና ይመለሳል። እነዚህ ሁለቱ መመለሶች ከዚያ በኋላ ወደ ሮም ከተማ በድል የታጀበ “መመለስ” የተከተሉ ሁለት ድሎችን ይወክላሉ። የመጀመሪያው በ31 ዓ.ዓ. በአንቶኒና በክሊዮፓትራ ላይ የተደረገው የአክቲየም ጦርነት ነበር፤ ሁለተኛውም በ70 ዓ.ም. ከኢየሩሳሌም ጥፋት በኋላ ነበር። በእነዚህ ቁጥሮች ውስጥ የተጠቀሰው “የተወሰነ ጊዜ” 330 ዓመት ነው፤ ይህም ከሦስት መቶ ስድሳ ዓመታት ጋር የሚመጣጠነውን የቁጥር ሀያ አራት ትንቢታዊ “ጊዜ” መደምደሚያ መሆኑን ይገልጻል።

በአንድ ጠረጴዛ ላይ ሐሰት የሚናገሩት ሁለቱ ነገሥታት ይህን የሚያደርጉት “በተወሰነው ጊዜ” በፊት ነው፤ “ምክንያቱም መጨረሻው ገና በተወሰነው ጊዜ ይሆናልና።” ሊታሰብ የሚገባው ጥያቄ ይህ ነው፦ “ከዚያም በብዙ ሀብት ወደ ምድሩ ይመለሳል” ሲል ቁጥሩ ምን ማለት ነው? ይህ ማለት በተወሰነው ጊዜ ሲደርስ ከዚያ ይመለሳል ማለት ነውን? ወይስ ሁለቱ በጠረጴዛው ላይ ሐሰት ካወሩ በኋላ ከዚያ ይመለሳል ማለት ነውን፣ ስለዚህም መመለሱ ከተወሰነው ጊዜ በፊት ነውን?

ዩራያ ስሚዝ እነዚህን ሁለት መመለሶች 31 ዓ.ዓ. በክርስቶስ በፊት እና 70 ዓ.ም. በክርስቶስ በኋላ እንደሆኑ ይለያል፤ ይህም የተመደበው ጊዜ ከሆነው ከ330 ዓመት በፊት ያለውን ታሪክ ይወክላል። ስሚዝ ደግሞ የቁጥር ሃያ ዘጠኝ “መመለስ” ከ330 በኋላ እንደሆነ እና ከአክቲየምና ከኢየሩሳሌም ጦርነቶች በኋላ እንደነበሩት መመለሶች ስኬታማ እንዳልሆነ ይጠቁማል። ይህ ማለት፣ ከተመደበው ጊዜ በፊት ሐሰት የሚነገርበት አንድ ስብሰባ እንዳለ ማለት ሲሆን፣ ከዚያም ሐሰት ሲነጋገሩ ከነበሩት ከሁለቱ ነገሥታት አንዱ በብዙ ሀብት ተመልሶ ይመጣል፤ ከዚያም ቅዱሱን ቃል ኪዳን ይቃወማል፣ ኃይለኛ ሥራዎችንም ያደርጋል፣ ከዚያም የተመደበው ጊዜ በሆነው በ330 ዓመት ይመለሳል።

ከዚያም ደቡብን ይወርራል፤ ነገር ግን ይህ ከአክቲየም ጦርነት ወይም ከኢየሩሳሌም ጥፋት የተለየ ይሆናል። በእነዚያ ጥቅሶች ውስጥ ያለው የ70 ዓ.ም. ታሪክ፣ በክፍሉ ውስጥ “ቅዱስ ቃል ኪዳን” ተብሎ በተወከለው የእግዚአብሔር የተመረጠ የቃል ኪዳን ሕዝብ መጨረሻን ያሳያል። በሰላሳኛው ጥቅስ አረማዊት ሮም ቅዱሱን ቃል ኪዳን ከሚተዉ ጋር ዕውቀት አላት። 70 ዓ.ም. እግዚአብሔር የቃል ኪዳን ሕዝብ እንደነበረች የጥንቲቷ ቀጥተኛ እስራኤል ፍጹም መጨረሻዋ ነበር፤ ሰላሳኛውም ጥቅስ ከ70 ዓ.ም. ከአራት ምዕተ ዓመታት በኋላ ያለውን ታሪክ እየለየ ነው። በሰላሳኛው ጥቅስ የተወከለው ታሪክ ውስጥ ቃል ኪዳኑን የሚተዉት፣ እግዚአብሔርና የክርስቲያን ሕዝቡ በገቡበት ቃል ኪዳን የተዉ ናቸው። በሰላሳኛው ጥቅስ ቅዱሱን ቃል ኪዳን እንደሚተዉ የተወከለችው ቤተ ክርስቲያን የጳጳሳዊት ሮም ናት።

> የኪጢም መርከቦች በእርሱ ላይ ይመጣሉና፤ ስለዚህ ያዝናል፥ ይመለሳልም፥ በቅዱሱም ኪዳን ላይ ቍጣ ያደርጋል፤ እንዲሁም ያደርጋል፤ ደግሞም ይመለሳል፥ ቅዱሱንም ኪዳን ከሚተዉት ጋር ይስማማል። ዳንኤል 11፥30።

ቁጥር ሃያ ዘጠኝ ወደ 330 ዓ.ም. ያመጣናል፤ ይህም ቆስጠንጢኖስ የንጉሥ መቀመጫውን ከተማ ወደ ቆስጠንጢኖስ በማዛወር የተፈጸመ የተወሰነው ጊዜ ነበር። በዚያ የመንገድ ምልክት ላይ አረማዊት ሮም ወደ ደቡባዊ ጦርነት ትጎተት ነበር፤ ይህም እንደ አክቲየምና እንደ ኢየሩሳሌም የተሳካ አይሆንም ነበር። ከዚያም በቁጥር ሰላሳ አረማዊት ሮም ጄንሰሪክ በሚባለው ሰው ተጠቃች፤ እርሱም የባሕር ጦርነቱን ከኪጢም አስነሣ፥ ይህም ዛሬ ካርታጅ በመባል የሚታወቅ ነው። ይህ በአረማዊት ሮም ላይ የተደረገው ጦርነት ደግሞ በራእይ መጽሐፍ ውስጥ ካሉት ከሰባቱ መለከቶች ሁለተኛው መለከት ሆኖ ተመስሎ ነበር። ከእነዚያ የመለከት ኃይሎች የመጀመሪያዎቹ አራቱ ምዕራባዊት ሮምን እስከ 476 ዓ.ም. ድረስ ወደ ፍጻሜዋ አደረሱአት። ከእነዚያ አራቱ የመጀመሪያ መለከቶች መካከል፣ ሁለተኛው መለከት፣ ማለትም የኪጢም መርከቦች፣ እጅግ የከፋ ነበር፤ ምክንያቱም ጄንሰሪክ ባሕሮችን በቁጥጥሩ ሥር አድርጎ የግዛቱ ባለጠግነት ደረቀ።

በኪቲም መርከቦች ተቃውሞ ተገናኝቶ እና ተከዝቶ፥ ተመልሶ በቅዱሱ ቃል ኪዳን ላይ ቁጣ ያደርጋል። ይህም በ538 ዓ.ም. ወደ ጳጳሳዊ ሥልጣን መጠናከር የመራውን ታሪክ ውስጥ፥ በእግዚአብሔር ቃል ላይ በተደረገ ጦርነት ተፈጸመ። ከዚያ በኋላም ተመልሶ “ቅዱሱን ቃል ኪዳን ከሚተዉት ጋር ግንዛቤ ያደርጋል።” ያ በአረማዊቷ ሮማና በጳጳሳዊቷ ሮማ መካከል የነበረው ግንኙነት በ533 ዓ.ም. በዩስጢንያኖስ አዋጅ ተፈጸመ። ቀጣዩ ጥቅስ፥ ማለትም ሰላሳ አንደኛው ጥቅስ፥ ከዚያም አረማዊቷ ሮማ እንዴት “እንደተከዘች” ይቀጥላል። በ2 ተሰሎንቄ፥ ጳውሎስ አረማዊቷ ሮማ በ538 ዓ.ም. ጳጳሳዊው ሥልጣን ቁጥጥርን እንዳይወስድ “እንደከለከለች” ያስተምራል። የመንግሥቱን ኢኮኖሚ በሚያበላሹ ከባሕሮች የመጣ ጥቃት ምክንያት ከተከዘ በኋላ፥ በቅዱሱ ቃል ኪዳን ላይ ቁጣ ያደርጋል፥ ከዚያም ቃል ኪዳኑን ከሚተዉት ጋር ግንዛቤ ያደርጋል። በሚቀጥሉት ጥቅሶች፥ በ496 ዓ.ም. በክሎቪስ ለጳጳሳዊው ሥልጣን የተሰጠውን ኃይል የሚወክሉ “ክንዶች” ይቆማሉ፤ እነርሱም በታሪክ የሮማን ከተማ የሚወክለውን የኃይል መቅደስ ያረክሳሉ፤ ከዚያም አረማዊቷ ሮማ የአረማዊነትን ሃይማኖት (የዕለቱን) ከግዛቱ ታስወግዳለች እና በካቶሊክነት ትተካዋለች፤ ከዚያም በ538 ዓ.ም. ጳጳሳዊውን ሥልጣን በዙፋኑ ላይ ያኖራሉ።

የጳጳሳዊ ሥርዓት በ538 ዓ.ም. ሥልጣን በተሰጠው ጊዜ፣ እኛ በምናስብባቸው እነዚህ ቁጥሮች ውስጥ የተወከሉትን ሁለቱንም፣ የትንቢታዊ ምስክርነትና የታሪካዊ ምስክርነት አቀረበ። 538 ዓ.ም. በ31 ከክርስቶስ ልደት በፊት ዓመትና በአክቲየም ጦርነት ይወከላል። በዳንኤል ምዕራፍ 8 ቁጥር 9 ውስጥ፣ አረማዊቷ ሮም የምድርን ዙፋን ለመያዝ ሦስት የጂኦግራፊ መሰናክሎችን ታሸንፍ ነበር። የመጀመሪያው በምሥራቅ ያለችው ሶርያ ነበረች፤ ከዚያም ይሁዳና ኢየሩሳሌም ተከተሉ፣ ከዚያም ግብፅ በአክቲየም ጦርነት። የጳጳሳዊቷም ሮም እንዲሁ ሦስት ቀንዶች እንዲነቀሉ ታደርግ ነበር፤ ከእነዚህም ሦስተኛው በ538 ዓ.ም. ከሮም ከተማ የተባረሩት ጎቶች ነበሩ። አረማዊቷ ሮምና የጳጳሳዊቷ ሮም የአክቲየም ጦርነት ከ538 ዓ.ም. ጋር እንደሚጣጣም የሚያሳዩ ሁለት ምስክሮችን ይሰጣሉ፤ 538 ዓ.ም. ደግሞ ዘመናዊቷ ሮም የምሕረት ዘመን እስኪዘጋ ድረስ በፍጹም ሥልጣን ስትገዛ በአሜሪካ ውስጥ የሚወጣውን የእሑድ ሕግ ያመለክታል።

ከሃያ ሰባት እስከ ሰላሳ አንድ ድረስ ያሉትን ቁጥሮች አጠቃላይ እይታ አጠናቀናል።

በሚቀጥለው ጽሑፍ፣ ትኩረታችንን በእነዚህ ቁጥሮች ላይ እናደርጋለን፣ እናም ይህን ክፍል ከቁጥር አሥራ አንድ እስከ አሥራ አምስት ካሉት ቁጥሮች ታሪክ ጋር የማስማማት ሥራ እንጀምራለን።

Back to Articles