Article

# The Spirit of Prophecy: The Midnight Cry

Peyğəmbərlik Ruhu: Gecəyarısı Nidası

Habakkuk's Two Tables

Habaqququn İki Lövhəsi

Author

Jeff Pippenger

Published

October 13, 2012

Formats

PDF
Word
Song MP3

A Word of Clarification

Aydınlaşdırma Sözü

Recently we began to prepare the transcription of Habakkuk’s Two Tables to be translated into the various languages represented on our website. The task of changing a spoken presentation into a written presentation is much more of a task than might be understood if one is not familiar with all the hoops that must be jumped through to turn a spoken presentation into a written presentation, along with the necessary problems of ultimately translating the material into the various languages on the website. We just started our copy-editing of the first of the ninety-five presentations and I discovered another hoop that we must also jump through. It has to do with the progressive development of this message from 1989 until our current history.

Bu yaxınlarda Habakkukun İki Lövhəsinin transkripsiyasını hazırlamağa başladıq ki, o, veb-saytımızda təmsil olunan müxtəlif dillərə tərcümə olunsun. Şifahi təqdimatı yazılı təqdimata çevirmək işi, danışıq təqdimatını yazılı təqdimata dönüştürmək üçün keçilməli olan bütün mərhələlərlə, habelə materialın nəticə etibarilə veb-saytdakı müxtəlif dillərə tərcümə edilməsi ilə bağlı qaçılmaz çətinliklərlə tanış olmayan birinin düşünə biləcəyindən qat-qat çətin bir işdir. Biz doxsan beş təqdimatın birincisinin redaktə və mətn düzəlişinə yenicə başladıq və mən aşkar etdim ki, bizim keçməli olduğumuz daha bir mərhələ də vardır. Bu, 1989-cu ildən indiki tariximizədək bu xəbərin mərhələli inkişafı ilə bağlıdır.

In the presentations of about fifteen years ago there were truths that were in their infant state of understanding. The first of those truths that I must clarify is the arrival of the second angel in Millerite history. I understood at that time that the second angel arrived when the Protestant churches began to close their doors against Miller’s presentation of the first angel’s message, in conjunction with the termination of the year 1843. William Miller worked upon a reckoning of time that he believed identified that the year of 1843 began on March 22, 1843 and ended on March 22, 1844. He had thought the three prophecies that ultimately were placed upon the two sacred charts would terminate in the year of 1843, and he believed that year ended on March 22, 1844. He was wrong on two points.

Təxminən on beş il əvvəlki təqdimatlarda hələ başlanğıc anlama mərhələsində olan həqiqətlər var idi. Mənim aydınlaşdırmalı olduğum həmin həqiqətlərdən birincisi Millerçi tarixdə ikinci mələyin gəlişidir. O vaxt mən başa düşürdüm ki, ikinci mələk Protestant kilsələri Millerin birinci mələyin xəbəri ilə bağlı təqdimatına qarşı öz qapılarını bağlamağa başladıqları zaman, 1843-cü ilin başa çatması ilə əlaqədar olaraq gəlmişdir. William Miller zamanın hesablanması üzərində işləyirdi və hesab edirdi ki, 1843-cü il 22 mart 1843-cü ildə başlamış və 22 mart 1844-cü ildə başa çatmışdır. O düşünürdü ki, sonradan iki müqəddəs cədvəl üzərinə yerləşdirilən üç peyğəmbərlik 1843-cü ildə tamamlanacaqdı və o inanırdı ki, həmin il 22 mart 1844-cü ildə bitmişdir. O, iki məsələdə yanılırdı.

The three prophecies of the 1335 days of Daniel twelve, the 2520 years of the “seven times” of Leviticus twenty-six and the 2300 days of Daniel eight were understood by Miller to conclude in March of 1844. The Lord thereafter guided Samuel Snow to not only understand that the prophecies ended not in 1843, but 1844. Snow applied the Karaite reckoning of time, that was not the time application Miller had been employing. Miller had been using the Rabbinic/equinox-based reckoning of time that based the year upon spring to spring.

Daniel on ikisinin 1335 günü, Levililər iyirmi altının “yeddi vaxt”ının 2520 ili və Daniel səkkizin 2300 günü ilə bağlı üç peyğəmbərlik Miller tərəfindən 1844-cü ilin martında başa çatacaq şəkildə başa düşülmüşdü. Bundan sonra Rəbb Samuel Snouya rəhbərlik etdi ki, peyğəmbərliklərin 1843-də deyil, 1844-də başa çatdığını anlasın. Snou zamanın Karay hesablama üsulunu tətbiq etdi; bu, Millerin istifadə etmiş olduğu zaman tətbiqi deyildi. Miller ili yazdan yaza əsaslandıran ravvinik/bərabərlik-gününə əsaslanan zaman hesabından istifadə edirdi.

When we were presenting Habakkuk’s Two Tables, we had not understood this historical reality and were using Miller’s experience to mark March 22, 1844 as the arrival of the second angel and the beginning of the tarrying time. I understood, and still do that the arrival of that angel corresponded to when the Protestants rejected Miller’s message of the first angel, and the following passage was my point of reference.

Biz Həbəqququn İki Cədvəlini təqdim edərkən, bu tarixi gerçəkliyi anlamamışdıq və 22 mart 1844 tarixini ikinci mələyin gəlişi və ləngimə vaxtının başlanğıcı kimi müəyyənləşdirmək üçün Millerin təcrübəsindən istifadə edirdik. Mən anlayırdım və hələ də anlayıram ki, həmin mələyin gəlişi protestantların Millerin birinci mələk barədəki xəbərini rədd etdikləri vaxta uyğun gəlirdi və aşağıdakı parça mənim istinad nöqtəm idi.

> “In June, 1842, Mr. Miller gave his second course of lectures at the Casco Street church in Portland. I felt it a great privilege to attend these lectures; for I had fallen under discouragements, and did not feel prepared to meet my Saviour. This second course created much more excitement in the city than the first. With few exceptions, the different denominations closed the doors of their churches against Mr. Miller. Many discourses from the various pulpits sought to expose the alleged fanatical errors of the lecturer; but crowds of anxious listeners attended his meetings, and many were unable to enter the house. The congregations were unusually quiet and attentive.” Life Sketches, 27.

> “1842-ci ilin iyun ayında cənab Miller Portlenddəki Casco Street kilsəsində ikinci mühazirələr silsiləsini verdi. Bu mühazirələrdə iştirak etməyi mən böyük bir imtiyaz saydım; çünki ruhdan düşmüşdüm və Xilaskarımla görüşməyə hazır olduğumu hiss etmirdim. Bu ikinci silsilə şəhərdə birincidən qat-qat artıq həyəcan yaratdı. Az sayda istisna olmaqla, müxtəlif məzhəblər öz kilsələrinin qapılarını cənab Millerin üzünə bağladılar. Müxtəlif kürsülərdən söylənən bir çox moizə mühazirəçinin guya fanatik səhvlərini ifşa etməyə çalışırdı; lakin nigaran dinləyicilərdən ibarət izdiham onun yığıncaqlarına axışırdı və bir çoxları binaya daxil ola bilmirdi. Camaatlar qeyri-adi dərəcədə sakit və diqqətli idi.” Life Sketches, 27.

I understood the closing of the doors to Miller’s message marked the beginning of the rejection of the first angel, and in agreement with Miller’s understanding of the Rabbinic/equinox-based reckoning of time I assumed that March 22, 1844 marked the conclusion of 1843. Miller’s presentation in Portland in June of 1842 is actually a waymark that identifies a progressive rejection that ultimately concluded on April 18, 1844, but at the time of the presentations we had not recognized Samuel Snow’s application of the Karaite reckoning of time.

Mən başa düşürdüm ki, qapıların Millerin xəbərinə bağlanması birinci mələyin rədd edilməsinin başlanğıcını göstərirdi və zamanın hesablanmasına dair ravvinik/gecə-gündüz bərabərliyi əsaslı hesablamaya dair Millerin anlayışı ilə uyğun olaraq, 22 mart 1844-cü ilin 1843-cü ilin sonunu işarələdiyini güman edirdim. Millerin 1842-ci ilin iyununda Portlenddə etdiyi təqdimat əslində, son nəticədə 18 aprel 1844-cü ildə tamamlanan tədrici bir rədd edilməni müəyyən edən bir yol nişanıdır, lakin təqdimatlar zamanı biz Samuel Snowun zamanın hesablanmasına dair Karaite tətbiqini hələ tanımamışdıq.

In the first presentation that we began to copy-edit, I began to see that what was recorded at that time seems to contradict what we now teach. It does and it doesn’t. It is simply an emphasis upon the progressive arrival of the second angel, and also an illustration of the progressive unsealing of this message, as was the case also in Millerite history. This note of clarification should address those who have stumbled over our identification of April 19, 1844 as the first Millerite disappointment and what was taught in the past.

Redaktə etməyə başladığımız ilk təqdimatda mən görməyə başladım ki, o vaxt qeydə alınmış olanlar indi öyrətdiklərimizə sanki zidd görünür. Həm ziddir, həm də zidd deyil. Bu, sadəcə olaraq ikinci mələyin tədrici gəlişi üzərində bir vurğudur və həmçinin, Millerçi tarixdə də olduğu kimi, bu xəbərin tədricən möhürünün açılmasının bir nümunəsidir. Bu aydınlaşdırıcı qeyd, 19 aprel 1844-cü ili ilk Millerçi məyusluq kimi müəyyən etməyimiz və keçmişdə öyrədilənlər üzərində büdrəmiş olanlara cavab verməlidir.

> “The first and second messages were given in 1843 and 1844, and we are now under the proclamation of the third; but all three of the messages are still to be proclaimed. It is just as essential now as ever before that they shall be repeated to those who are seeking for the truth. By pen and voice we are to sound the proclamation, showing their order, and the application of the prophecies that bring us to the third angel’s message. There cannot be a third without the first and second. These messages we are to give to the world in publications, in discourses, showing in the line of prophetic history the things that have been and the things that will be.” Selected Messages, book 2, 104.

> “Birinci və ikinci xəbərlər 1843 və 1844-cü illərdə verildi və biz indi üçüncü xəbərin elanının altındayıq; lakin hər üç xəbər hələ də elan olunmalıdır. Həqiqəti axtaranlara bunların təkrarən bəyan edilməsi indi də əvvəlkindən heç də az zəruri deyildir. Qələm və səslə biz bu elanı yaymalı, onların ardıcıllığını və bizi üçüncü mələyin xəbərinə gətirən peyğəmbərliklərin tətbiqini göstərməliyik. Birinci və ikinci olmadan üçüncü ola bilməz. Bu xəbərləri biz dünyaya nəşrlərdə, məruzələrdə verməli, peyğəmbərlik tarixinin xətti boyunca olmuş şeyləri və olacaq şeyləri göstərməliyik.” Selected Messages, book 2, 104.

## Habakkuk's Two Tables 1 of 95

Habakkukun İki Lövhəsi 1 / 95

## Introduction to Habakkuk's Two Tables and the Midnight Cry

Habaqququn İki Lövhəsinə və Gecəyarısı Fəryadına Giriş

In this series, we will be looking at Habakkuk's two tables—the 1843 and 1850 Charts—over an extended period. We will begin by putting the Midnight Cry in place. As mentioned, much of the initial presentations will be review for those familiar with this message, but since we are preparing a series that may be studied by people new to this message, we must lay out some basic ideas for them. We will start with the Midnight Cry, focusing on an aspect found in Ellen White's first vision. Let's read the first paragraph from Christian Experience and Teachings, page 57.

Bu silsilədə biz Habakkukun iki cədvəlinə—1843 və 1850 Cədvəllərinə—uzun bir müddət ərzində nəzər salacağıq. Biz Gecəyarısı Nidasını yerinə qoymaqla başlayacağıq. Qeyd edildiyi kimi, ilkin təqdimatların böyük hissəsi bu xəbərlə tanış olanlar üçün təkrar olacaqdır, lakin biz bu xəbərə yeni olan insanlar tərəfindən öyrənilə biləcək bir silsilə hazırladığımız üçün onlar üçün bəzi əsas fikirləri ortaya qoymalıyıq. Biz Gecəyarısı Nidası ilə başlayacağıq və diqqəti Ellen Uaytın ilk görüntüsündə tapılan bir cəhətə yönəldəcəyik. Gəlin Christian Experience and Teachings, 57-ci səhifədən birinci paraqrafı oxuyaq.

> "It was not long after the passing of time in 1844 that my first open vision was given me. I was visiting Mrs. Haines in Portland, Maine, a dear sister in Christ, whose heart was knit with mine. Five of us, all women, were kneeling quietly at the family altar. While we were praying, the power of God came upon me as never before."

> 1844-cü ildə zamanın ötüb keçməsindən çox keçməmiş mənə ilk açıq görüntüm verildi. Mən Meyn ştatının Portlend şəhərində Məsihdə əziz bir bacı olan, ürəyi mənim ürəyimlə birləşmiş xanım Hainesi ziyarət edirdim. Biz beş nəfər, hamımız qadın idik, ailə ibadətgahında sakitcə diz çökmüşdük. Biz dua edərkən, Allahın qüdrəti görünməmiş bir şəkildə üzərimə gəldi.

These five women, whose hearts were knit with Sister White, were not opposing any manifestation of the power of God. Notably, they were all women, representing the church, and there were five of them, which can be seen as five wise virgins. This is simply an observation.

Ürəkləri Sister White ilə sıx bağlı olan bu beş qadın Allahın qüdrətinin heç bir təzahürünə qarşı çıxmırdılar. Diqqətəlayiqdir ki, onların hamısı qadın idi, kilsəni təmsil edirdilər və onların sayı beş idi; bu da beş müdrik bakirə kimi görülə bilər. Bu, sadəcə bir müşahidədir.

> "I seemed to be surrounded with light and to be rising higher and higher from the earth. I turned to look for the advent people in the world, but could not find them, when a voice said to me, 'Look again and look a little higher.' At this, I raised my eyes and saw a straight and narrow path cast up high above the world. On this path, the Advent people were traveling to the city, which was at the farther end of the path. They had a bright light set up behind them at the beginning of the path, which an angel told me was the Midnight Cry. This light shone all along the path and gave light for their feet so that they might not stumble. If they kept their eyes fixed on Jesus, who was just before them, leading them to the city, they were safe. But soon some grew weary and said the city was a great way off, and they expected to have entered it before. Then Jesus would encourage them by raising His glorious right arm, and from His arm came a light which waved over the advent band, and they shouted 'Alleluia!' Others rashly denied the light behind them and said that it was not God that had led them out so far. The light behind them went out, leaving their feet in perfect darkness, and they stumbled and lost sight of the mark and of Jesus, and fell off the path down into the dark and wicked world below."

> Mən sanki nurla əhatə olunmuşdum və yerdən getdikcə daha yüksəyə qalxırdım. Dünyadakı advent xalqını görmək üçün dönüb baxdım, lakin onları tapa bilmədim; bu zaman bir səs mənə dedi: “Yenidən bax və bir az daha yuxarı bax.” Bunun üzərinə gözlərimi qaldırdım və dünyanın çox-çox üstündə salınmış düz və dar bir yol gördüm. Bu yol ilə advent xalqı yolun o biri başında olan şəhərə doğru irəliləyirdi. Yolun başlanğıcında onların arxasında parlaq bir işıq qoyulmuşdu; bir mələk mənə dedi ki, bu, Gecəyarısı Hayqırtısı idi. Bu işıq yol boyunca parlayır və onların ayaqlarına işıq verirdi ki, büdrəməsinlər. Əgər onlar gözlərini özlərindən bir az öndə olub şəhərə aparan İsaya zilləyirdilərsə, təhlükəsiz idilər. Lakin az sonra bəziləri yoruldu və dedilər ki, şəhər çox uzaqdadır, halbuki onlar bundan əvvəl ora daxil olacaqlarını gözləmişdilər. O zaman İsa Öz izzətli sağ qolunu qaldırmaqla onları ruhlandırardı, və Onun qolundan advent dəstəsinin üzərinə dalğalanan bir işıq çıxardı; onlar da “Alleluia!” deyə hayqırardılar. Başqaları isə düşüncəsizcəsinə arxalarındakı işığı inkar edərək deyirdilər ki, onları bu qədər uzağa çıxaran Allah olmamışdır. Arxalarındakı işıq söndü, onların ayaqları tam qaranlıq içində qaldı, onlar büdrədilər, nişanı və İsanı gözdən itirdilər və yoldan aşağıda olan qaranlıq və şər dünyaya yıxıldılar.

## William Miller and the Midnight Cry

Uilyam Miller və Gecəyarısı Hayqırtısı

In this first presentation, after establishing a few points, we will discuss the Low Hampton Conference of Adventists in December 1844. At this conference, some Millerites gathered, and William Miller rejected the understanding of the Midnight Cry. The logic here is that this vision, while for all of us, was especially for William Miller.

Bu ilk təqdimatda, bir neçə məqamı müəyyən etdikdən sonra, 1844-cü ilin dekabrında Adventistlərin Lou Hampton Konfransını müzakirə edəcəyik. Bu konfransda bəzi Milleritlər bir araya toplandı və William Miller Gecəyarısı Fəryadı anlayışını rədd etdi. Buradakı məntiq ondan ibarətdir ki, bu görüntü, hamımız üçün olmaqla yanaşı, xüsusilə William Miller üçün idi.

In that same month, William Miller denied the light behind them—the Midnight Cry—which would cause him to fall off the path to the wicked world below. We will explore the implications of this. Historical evidence shows that the Millerites all believed they were fulfilling the parable of the ten virgins; it was common knowledge among them. We will show that William Miller had an understanding of what the Midnight Cry was. Miller believed the Midnight Cry was the judgment hour message of Daniel 8:14 and Revelation 14:6-9. He believed the message he began proclaiming in the early 1830s was the Midnight Cry, 'Behold, the bridegroom cometh,' and that Jesus was coming to the world as the bridegroom.

Elə həmin ayda William Miller onların arxasındakı nuru — Gecəyarısı fəryadını — inkar etdi; bu isə onun aşağıdakı pis dünyaya doğru yoldan düşməsinə səbəb olacaqdı. Bunun nəticələrini araşdıracağıq. Tarixi dəlillər göstərir ki, Millerçilərin hamısı on bakirə məsəlini yerinə yetirdiklərinə inanırdılar; bu, onların arasında hamıya məlum bir həqiqət idi. Göstərəcəyik ki, William Millerin Gecəyarısı fəryadının nə olduğuna dair bir anlayışı var idi. Miller inanırdı ki, Gecəyarısı fəryadı Daniel 8:14 və Vəhy 14:6-9 ayələrinin hökm saatı xəbəridir. O inanırdı ki, 1830-cu illərin əvvəllərində bəyan etməyə başladığı xəbər Gecəyarısı fəryadı idi — “Budur, bəy gəlir” — və İsanın bəy kimi dünyaya gəlməkdə olduğuna inanırdı.

For most of Millerite history, they believed they were fulfilling the parable of the ten virgins, but they thought the Midnight Cry described the message they had been proclaiming. However, by the summer of 1844, a new and correct understanding emerged: the Midnight Cry was the Seventh Month movement, with Jesus expected to come on the tenth day of the seventh month. That was the true Midnight Cry. When Miller rejected the true Midnight Cry in December 1844, he was rejecting the history of the summer of 1844 and reverting to his earlier position that it was just the general message from the 1830s. Understanding the dynamics of the Midnight Cry is crucial. If you do not understand the 2520 as the Millerites did, you cannot understand the Midnight Cry. If you cannot understand the Midnight Cry as the Millerites did, you fall off the path to the wicked world below.

Millerçi tarixinin böyük hissəsi ərzində onlar on bakirə məsəlinin yerinə yetirildiyinə inanırdılar, lakin Gecəyarısı Fəryadının özlərinin təbliğ etdikləri xəbər olduğunu düşünürdülər. Ancaq 1844-cü ilin yayına doğru yeni və düzgün bir anlayış meydana çıxdı: Gecəyarısı Fəryadı Yeddinci Ay hərəkatı idi və İsanın yeddinci ayın onuncu günündə gələcəyi gözlənilirdi. Həqiqi Gecəyarısı Fəryadı məhz bu idi. Miller 1844-cü ilin dekabrında həqiqi Gecəyarısı Fəryadını rədd etdikdə, 1844-cü ilin yay tarixini rədd edir və bunun sadəcə 1830-cu illərdən bəri səsləndirilən ümumi xəbər olduğu barədə əvvəlki mövqeyinə qayıdırdı. Gecəyarısı Fəryadının dinamikasını anlamaq həyati əhəmiyyət daşıyır. Əgər siz 2520-ni Millerçilərin anladığı kimi anlamırsınızsa, Gecəyarısı Fəryadını anlaya bilməzsiniz. Əgər Gecəyarısı Fəryadını Millerçilərin anladığı kimi anlaya bilmirsinizsə, aşağıdakı şər dünyasına aparan yoldan düşürsünüz.

In this presentation, we will start with some truths on the chart that are openly rejected by Adventism today. The Biblical Research Institute of the Seventh-day Adventist Church and most Adventist theologians reject the 2520. We will address this biblically as we proceed, but initially, we will show that Ellen White fully endorses the 2520. The Institute and most theologians also reject the pioneer understanding of the Daily. We will show that rejecting the pioneer understanding of the Daily being paganism is rejecting the Spirit of Prophecy. The Institute also publicly rejects the pioneer understanding of the trumpets—the Fifth and Sixth Trumpet. We will begin by showing that rejecting the pioneer understanding of the trumpets is rejecting the Spirit of Prophecy.

Bu təqdimatda biz qrafikdə yer alan və bu gün Adventizm tərəfindən açıq şəkildə rədd edilən bəzi həqiqətlərlə başlayacağıq. Yeddinci Gün Adventist Kilsəsinin Biblical Research Institute-u və əksər adventist ilahiyyatçılar 2520-ni rədd edirlər. İrəlilədikcə buna Müqəddəs Kitab əsasında toxunacağıq, lakin ilkin olaraq Ellen White-ın 2520-ni tam şəkildə təsdiqlədiyini göstərəcəyik. İnstitut və əksər ilahiyyatçılar həmçinin “Daily” barədə pionerlərin anlayışını da rədd edirlər. Göstərəcəyik ki, “Daily”nin bütpərəstlik olması ilə bağlı pioner anlayışını rədd etmək, Peyğəmbərlik Ruhunu rədd etməkdir. İnstitut həmçinin şeypurlar — Beşinci və Altıncı Şeypur — barədə pionerlərin anlayışını da açıq şəkildə rədd edir. Biz, şeypurlar barədə pioner anlayışını rədd etməyin Peyğəmbərlik Ruhunu rədd etmək olduğunu göstərməklə başlayacağıq.

Today, most Adventists are vague at best about the 1290 and the 1335. Without the pioneer understanding of the 1335, there is no biblical justification for identifying the tarrying time that began on March 22, 1844. Without understanding the tarrying time, one cannot grasp the dynamics of the Midnight Cry. Without understanding the Midnight Cry, one falls off the path to the wicked world below. We will show these truths on the chart in terms of the clear endorsement of the Spirit of Prophecy, and then dissect them from the Word of God. But first, we need to see what surrounded Millerite history and what produced the Midnight Cry.

Bu gün Adventistlərin əksəriyyəti 1290 və 1335 barədə, ən yaxşı halda, qeyri-müəyyəndirlər. 1335-in pioner anlayışı olmadan, 22 mart 1844-cü ildə başlayan gecikmə vaxtını müəyyən etmək üçün Müqəddəs Kitaba əsaslanan heç bir dəlil yoxdur. Gecikmə vaxtını anlamadan, Gecəyarısı Nidasının dinamikasını qavramaq mümkün deyil. Gecəyarısı Nidasını anlamadan isə insan aşağıdakı pis dünyanın içinə aparan yoldan düşür. Biz bu həqiqətləri cədvəldə Peyğəmbərlik Ruhunun aydın təsdiqi baxımından göstərəcək, sonra isə onları Allahın Kəlamı əsasında təhlil edəcəyik. Lakin əvvəlcə Millerçi tarixi əhatə edən şəraiti və Gecəyarısı Nidasını doğuran səbəbləri görməliyik.

## Millerite History and the Arrival of the First Angel

Millerçi Tarixi və Birinci Mələyin Gəlişi

We begin with Uriah Smith from Thoughts on Daniel and Revelation, page 521, to show the Millerite history and address 1798. Uriah Smith writes, 'The chronology of the events of Revelation 10 is further ascertained from the fact that this angel is identical with the first angel of Revelation 14.' In Revelation 10, a mighty angel comes down from heaven with a little book open in his hand. Ellen White informs us that this mighty angel is Jesus Christ, and the little book is the Book of Daniel. By the end of chapter ten, John is told to eat the little book, which will be sweet in his mouth and bitter in his stomach. John represents the Millerite history, where the message of Daniel is sweet but leads to bitter disappointment. The mighty angel of Revelation 10, according to the pioneers, is the first angel of Revelation 14—they are the same angel.

Biz Millerçi tarixi göstərmək və 1798-ci ili nəzərdən keçirmək üçün Uriah Smithin *Thoughts on Daniel and Revelation* əsərinin 521-ci səhifəsindən başlayırıq. Uriah Smith yazır: “Vəhy 10-da təsvir olunan hadisələrin xronologiyası, bu mələyin Vəhy 14-dəki birinci mələklə eyni olması faktından daha da dəqiqləşdirilir.” Vəhy 10-da qüdrətli bir mələk əlində açıq kiçik bir kitab ilə göydən enir. Ellen White bizə bildirir ki, bu qüdrətli mələk İsa Məsihdir, kiçik kitab isə Daniel kitabıdır. Onuncu fəslin sonunda Yəhyaya deyilir ki, kiçik kitabı yesin; o, onun ağzında şirin, mədəsində isə acı olacaq. Yəhya Millerçi tarixi təmsil edir; burada Danielin xəbəri şirindir, lakin acı məyusluqla nəticələnir. Pionerlərə görə, Vəhy 10-dakı qüdrətli mələk Vəhy 14-dəki birinci mələkdir — onlar eyni mələkdir.

We often do not spend much time being specific about these angels in Revelation, but we should. The mighty angel in Revelation 10 is also the angel that William Miller believed was fulfilling the Midnight Cry by accomplishing the work of the first angel of Revelation 14: 'Fear God and give Him glory, for the hour of His judgment is come.' The hour of His judgment refers to Daniel 8:14. These angels identify different aspects of the work accomplished.

Biz çox vaxt Vəhydəki bu mələklər barədə ətraflı və konkret danışmağa çox zaman ayırmırıq, lakin ayırmalıyıq. Vəhy 10-da olan qüdrətli mələk, həmçinin William Millerin gecəyarısı fəryadını yerinə yetirən və bununla da Vəhy 14-dəki birinci mələyin işini həyata keçirən mələk olduğuna inandığı mələkdir: “Allahdan qorxun və Ona izzət verin, çünki Onun hökm saatı gəlib.” Onun hökm saatı Daniel 8:14-ə işarə edir. Bu mələklər həyata keçirilən işin müxtəlif cəhətlərini müəyyən edir.

Returning to Uriah Smith: 'The chronology of the events of Revelation 10 is further ascertained from the fact that this angel is identical with the first angel of Revelation 14.' He explains what ties them together: both have a special message to proclaim, both utter their proclamation with a loud voice, both use similar language referring to the Creator, and both proclaim time—one swearing that time should be no more, and the other proclaiming the hour of God's judgment has come. The message of Revelation 14:6 is located on this side of the commencement of the time of the end.

Uriya Smitə qayıdaraq: “Vəhy 10-dakı hadisələrin xronologiyası bu mələyin Vəhy 14-dəki birinci mələklə eyni olması faktından daha da müəyyən edilir.” O, onları nəyin bir-birinə bağladığını izah edir: hər ikisinin bəyan etməli olduğu xüsusi bir xəbəri vardır, hər ikisi öz bəyanını uca səslə söyləyir, hər ikisi Yaradanla bağlı oxşar ifadələrdən istifadə edir və hər ikisi vaxtı elan edir — biri and içərək vaxtın artıq olmayacağını bildirir, digəri isə Allahın hökm saatının gəldiyini elan edir. Vəhy 14:6-nın xəbəri axır zamanın başlanğıcının bu tərəfində yerləşir.

Uriah Smith states that the time of the end is 1798, and the message of Revelation 14 comes after that. He writes, 'But the message of Revelation 14:6 is located this side of the commencement of the time at the end. It is a proclamation of the hour of God's judgment come, and hence must have its application in the last generation. Paul did not preach the hour of judgment come. Luther and his coadjutors did not preach it. Paul reasoned of a judgment to come, indefinitely future, and Luther placed it at least three hundred years off from his day. Moreover, Paul warns the church against any such preaching as that the hour of God's judgment has come until a certain time.' In 2 Thessalonians 2:1-3, Paul says that the day of Christ is not at hand until the falling away comes first and the man of sin is revealed. Paul introduces the man of sin, the little horn, the papacy, and covers with a caution the whole period of his supremacy, which continued 1260 years, ending in 1798.

Uriya Smit bildirir ki, axır zaman 1798-ci ildir və Vəhy 14-dəki xəbər ondan sonra gəlir. O yazır: “Lakin Vəhy 14:6-dakı xəbər axır zamanın başlanğıcının bu tərəfində yerləşir. O, Allahın hökm saatının gəldiyinin bəyanıdır və buna görə də öz tətbiqini son nəsildə tapmalıdır. Pavel hökm saatının gəldiyini təbliğ etmirdi. Lüter və onun əməkdaşları da bunu təbliğ etmirdilər. Pavel qeyri-müəyyən şəkildə gələcəkdə olan bir hökm haqqında mühakimə yürüdürdü, Lüter isə onu öz dövründən ən azı üç yüz il sonraya aid edirdi. Bundan əlavə, Pavel kilsəni müəyyən bir vaxta qədər Allahın hökm saatının gəldiyini bildirən belə bir təbliğdən xəbərdar edir.” 2 Saloniklilərə 2:1-3-də Pavel deyir ki, əvvəlcə dönüklük baş verməyincə və günah adamı üzə çıxmayınca Məsihin günü yaxın deyildir. Pavel günah adamını, kiçik buynuzu, papalığı təqdim edir və onun üstünlüyünün bütün dövrünü, 1798-ci ildə başa çatan 1260 ili, bir xəbərdarlıqla əhatə edir.

In 1798, the restriction against proclaiming the day of Christ at hand ceased. The time of the end commenced, and the seal was taken from the little book. Since then, the angel of Revelation 14 has gone forth. Uriah Smith says, 'If you will see it, since 1798, the first angel's message has gone forth. In 1798, the first angel of Revelation 14 arrives in history'—this is the pioneer understanding. 'Since then, the angel of Revelation 14 has proclaimed the hour of God's judgment come, and the angel of chapter ten has taken his stand on the sea and the land, swearing that time should be no more. Their identity is unquestionable. All arguments that locate one are effective for the other. The present generation is witnessing the fulfillment of these two prophecies. In the preaching of the advent, especially from 1840 to 1844, began their full and circumstantial accomplishment.'

1798-ci ildə Məsihin gününün yaxın olduğunu bəyan etməyə qarşı məhdudiyyət sona çatdı. Sonun zamanı başladı və kiçik kitabdan möhür götürüldü. O vaxtdan bəri Vəhy 14-dəki mələk irəli getmişdir. Uriah Smith deyir: “Əgər bunu görmək istəyirsinizsə, 1798-ci ildən bəri birinci mələyin xəbəri irəli getmişdir. 1798-ci ildə Vəhy 14-dəki birinci mələk tarixə daxil olur” — bu, pionerlərin anlayışıdır. “O vaxtdan bəri Vəhy 14-dəki mələk Allahın mühakimə saatının gəldiyini bəyan etmişdir və onuncu fəsildəki mələk dəniz və quru üzərində dayanaraq zamanın artıq olmayacağına and içmişdir. Onların eyniyyəti şübhə doğurmur. Birini müəyyən edən bütün dəlillər o birisi üçün də keçərlidir. İndiki nəsil bu iki peyğəmbərliyin yerinə yetməsinin şahididir. Adventin təbliğində, xüsusilə 1840-cı ildən 1844-cü ilə qədər, onların tam və təfərrüatlı icrası başladı.”

Smith marks 1840 and 1844 in reference to the first angel of Revelation 14 arriving in 1798, but also marks the first angel in 1840, where the message is empowered. In the preaching of the advent, especially from 1840 to 1844, began their full accomplishment. The angel's position with one foot on the sea and one on the land denotes the wide extent of his proclamation. The message would cross the ocean and extend to various nations, and the advent proclamation did go to every missionary station in the world. From 1840, the first angel's message, according to Ellen White, was carried to every mission station in the world. This was accomplished when the year-day principle of Bible prophecy was confirmed with the collapse of the Ottoman Empire. We are not dealing with the details at this point, but setting the stage for the Millerite history and the dynamics of the Midnight Cry.

Smith 1798-ci ildə gələn Vəhy 14-dəki birinci mələyə istinadla 1840 və 1844-cü illəri qeyd edir, lakin mesajın qüvvətləndirildiyi 1840-cı ildə də birinci mələyi qeyd edir. Gəlişin təbliğində, xüsusilə 1840-dan 1844-ə qədər, onların tam icrası başlandı. Mələyin bir ayağının dənizdə, bir ayağının isə quruda olması onun bəyanının geniş əhatəsini ifadə edir. Bu mesaj okeanı aşacaq və müxtəlif millətlərə yayılacaqdı, və gəliş barədə elan həqiqətən də dünyadakı hər bir missioner məntəqəsinə çatdı. Ellen White-a görə, 1840-cı ildən etibarən birinci mələyin mesajı dünyadakı hər bir missioner məntəqəsinə aparıldı. Bu, Müqəddəs Kitab peyğəmbərliyində il-gün prinsipinin Osmanlı İmperiyasının süqutu ilə təsdiq edildiyi zaman yerinə yetirildi. Bu məqamda biz təfərrüatlarla məşğul olmuruq, əksinə Millerçi tarixi və Gecəyarısı Fəryadının dinamikasını təqdim etmək üçün zəmin hazırlayırıq.

## Key Historical Events: 1833 and the Falling of the Stars

Əsas Tarixi Hadisələr: 1833 və Ulduzların Yerə Düşməsi

In 1833, the falling of the stars occurred. Ellen White comments in The Great Controversy, page 333: 'In 1833, two years after Miller began to present in public the evidences of Christ's soon coming, the last of the signs appeared which were promised by the Saviour as tokens of His second advent. Said Jesus: "The stars shall fall from heaven." Matthew 24:29. And John in the Revelation declared, as he beheld in vision the scenes that should herald the day of God: "The stars of heaven fell unto the earth, even as a fig tree casteth her untimely figs, when she is shaken of a mighty wind." Revelation 6:13. This prophecy received a striking and impressive fulfillment in the great meteoric shower of November 13, 1833.'

1833-cü ildə ulduzların tökülməsi baş verdi. Ellen Uayt “Böyük Mübarizə” əsərinin 333-cü səhifəsində belə qeyd edir: “1833-cü ildə, Millerin Məsihin tezliklə gəlişinə dair dəlilləri ictimaiyyət qarşısında təqdim etməyə başlamasından iki il sonra, Xilaskarın Özünün ikinci gəlişinin əlamətləri olaraq vəd etdiyi nişanələrin sonuncusu göründü. İsa belə demişdi: ‘Ulduzlar göydən düşəcək.’ Matta 24:29. Və Yəhya Vəhydə, Allahın gününü xəbər verəcək səhnələri vəhydə seyr edərkən, belə bəyan etdi: ‘Göyün ulduzları yerə düşdü, necə ki, əncir ağacı güclü küləklə sarsıldığı zaman yetişməmiş əncirlərini tökür.’ Vəhy 6:13. Bu peyğəmbərlik 13 noyabr 1833-cü ildə baş vermiş böyük meteor yağışında parlaq və təsirli bir şəkildə yerinə yetdi.”

William Miller's testimony recounts:

Uilyam Millerin şəhadətində belə deyilir:

> 'On Saturday after breakfast—in the summer of 1833, I sat down at my desk to examine some point, and as I rose to go out to work, it came home to me with more force than ever, "Go and tell it to the world." The impression was so sudden and came with such force that I settled down into my chair saying, "I can't go, Lord." "Why not?" seemed to be the response, and then all my excuses came up, my want of ability, but my distress became so great I entered into a solemn covenant with God that if He would open the way, I would go and perform my duty to the world. "What do you mean by opening the way?" seemed to come to me. Why, said I, if I should have an invitation to speak publicly in any place, I will go and tell them what I find in the Bible about the Lord's coming. Instantly all my burden was gone. And I rejoiced that I should not probably be thus called upon, for I'd never had such an invitation, my trials were not known, and I had but little expectation of being invited to any field of labor. In about a half an hour from this time, before I'd left the room, a son of Mr. Guilford of Dresden, about sixteen miles from my residence, came in and said that his father had sent for me and wished me to go home with him, supposing that he'd wish to see me on some business. I asked him what he wanted. He replied that there was to be no preaching in their church the next day, and his father wished to have me come and talk to the people on the subject of the Lord's coming. I was immediately angry with myself for having made the covenant I had. I rebelled at once against the Lord and determined not to go. I left the boy without giving him any answer and retired in great distress to a grove nearby. Then I struggled with the Lord for about an hour, endeavoring to release myself from the covenant I had made with him, but I could get no relief. It was impressed upon my conscience, "Will you make a covenant with God and break it so soon?" and the exceeding sinfulness of thus doing overwhelmed me. I finally submitted and promised the Lord that if He would sustain me, I would go, trusting in Him to give me grace and ability to perform all He should require of me. I returned to the house and found the boy still waiting. He remained till after dinner, and I returned with him to Dresden.'

> “1833-cü ilin yayında, şənbə günü səhər yeməyindən sonra masam arxasında oturub bir məsələni araşdırırdım; qalxıb işə getmək üçün çıxmaq istədiyim anda, hər zamankından daha böyük qüvvə ilə bu söz qəlbimə gəldi: «Get və bunu dünyaya bildir». Bu təəssürat o qədər qəfil və elə bir qüvvə ilə gəldi ki, kresloma çöküb dedim: «Mən gedə bilmərəm, ya Rəbb». «Nə üçün yox?» — cavab sanki belə oldu; sonra bütün bəhanələrim, qabiliyyətsizliyim gözümün önünə gəldi, lakin iztirabım o qədər artdı ki, Allahla təntənəli bir əhd bağladım: əgər O yolu açsa, gedəcək və dünya qarşısında öz vəzifəmi yerinə yetirəcəkdim. «Yolu açmaq dedikdə nəyi nəzərdə tutursan?» — bu da sanki mənə yönəldi. Mən isə dedim: əgər hər hansı bir yerdə açıq şəkildə danışmaq üçün dəvət olunsam, gedib Müqəddəs Kitabda Rəbbin gəlişi barədə nə tapdığımı onlara söyləyəcəyəm. Elə həmin an bütün yüküm götürüldü. Və sevindim ki, yəqin belə bir çağırışla üzləşməyəcəyəm; çünki mən heç vaxt belə bir dəvət almamışdım, sınaqlarım məlum deyildi və hər hansı bir xidmət sahəsinə dəvət olunacağıma çox az ümidim vardı. Bu andan təxminən yarım saat sonra, hələ otaqdan çıxmamışkən, iqamətgahımdan təxminən on altı mil uzaqda yerləşən Drezdendən cənab Guilfordun oğlu içəri girib dedi ki, atası onu mənim dalımca göndərib və mənim onunla birlikdə evlərinə getməyimi istəyir; mən də güman etdim ki, məni hansısa bir iş barədə görmək istəyir. Ondan nə istədiyini soruşdum. Cavab verdi ki, ertəsi gün onların kilsəsində vəz olmayacaq və atası mənim gəlib Rəbbin gəlişi mövzusunda camaatla danışmağımı arzu edir. Mən dərhal özümə qəzəbləndim ki, belə bir əhd bağlamışam. Dərhal Rəbbə qarşı üsyan etdim və getməməyə qərar verdim. Oğlana heç bir cavab vermədən onu tərk etdim və böyük iztirab içində yaxınlıqdakı bir bağa çəkildim. Sonra təxminən bir saat Rəbblə çarpışdım, Onunla bağladığım əhddən azad olmağa çalışdım, lakin heç bir rahatlıq tapa bilmədim. Vicdanıma belə həkk olundu: «Allahla əhd bağlayıb onu bu qədər tezmi pozacaqsan?» və belə etməkdəki hədsiz günahkarlıq məni büsbütün sarsıtdı. Nəhayət təslim oldum və Rəbbə söz verdim ki, əgər O məni möhkəmləndirsə, gedəcəyəm və məndən nə tələb etsə, hamısını yerinə yetirmək üçün mənə lütf və qabiliyyət verəcəyinə güvənəcəyəm. Evə qayıtdım və oğlanı hələ də gözləyən gördüm. O, nahardan sonraya qədər qaldı və mən onunla birlikdə Drezdenə qayıtdım.”

This is how Miller, in the summer of 1833, began to publicly present the message. In December 1833, the falling of the stars added solemnity to his message.

Miller 1833-cü ilin yayında xəbəri açıq şəkildə təqdim etməyə məhz belə başladı. 1833-cü ilin dekabrında ulduzların tökülməsi onun xəbərinə ciddilik qatdı.

## 1840: The Fulfillment of Prophecy and the Ottoman Empire

1840: Peyğəmbərliyin Yerinə Yetməsi və Osmanlı İmperiyası

In 1840, Ellen White comments on a remarkable fulfillment of prophecy. This passage is often controverted in the Spirit of Prophecy, with some arguing that Uriah Smith inserted it into The Great Controversy, but these arguments are unfounded. She is speaking about the sequence of prophetic fulfillment's leading up to 1840, including the falling of the stars and the Dark Day. She writes, 'In the year 1840, another remarkable fulfillment of prophecy excited widespread interest.'

1840-cı ildə Ellen Uayt peyğəmbərliyin diqqətəlayiq bir yerinə yetməsi barədə şərh edir. Bu hissə Peyğəmbərlik Ruhunda tez-tez mübahisələndirilir; bəziləri iddia edirlər ki, Uriya Smit onu “Böyük Mübarizə” əsərinə daxil etmişdir, lakin bu iddialar əsassızdır. O, 1840-cı ilə qədər baş verən peyğəmbərlik yerinə yetmələrinin ardıcıllığından, o cümlədən ulduzların tökülməsindən və Qaranlıq Gündən danışır. O yazır: “1840-cı ildə peyğəmbərliyin digər bir diqqətəlayiq yerinə yetməsi geniş maraq oyatdı.”

She refers to biblical prophecy, not merely a human prediction by Josiah Litch.

O, sadəcə Yosiyah Liçin irəli sürdüyü insani bir qabaqcadan xəbərverməyə deyil, Müqəddəs Kitab peyğəmbərliyinə istinad edir.

> "Two years before, Josiah Litch, a leading minister preaching the second advent, published an exposition of Revelation 9, predicting the fall of the Ottoman Empire. According to his calculations, this power was to be overthrown on August 11, 1840. At the specified time, Turkey, through her ambassadors, accepted the protection of the Allied Powers of Europe and thus placed herself under the control of Christian nations. The event exactly fulfilled the prediction. When it became known, multitudes were convinced of the correctness of the principles of prophetic interpretation adopted by Miller and his associates, and a wonderful impetus was given to the Advent movement. Men of learning and position united with Miller in preaching and publishing his views, and from 1840 to 1844, the work rapidly extended."

> Bundan iki il əvvəl, ikinci gəlişi təbliğ edən aparıcı vaizlərdən biri olan Cozaya Liç, Vəhy 9-un bir izahını nəşr edərək Osmanlı İmperiyasının süqutunu qabaqcadan bildirmişdi. Onun hesablamalarına görə, bu hakimiyyət 1840-cı il avqustun 11-də devrilməli idi. Müəyyən olunmuş vaxtda Türkiyə, öz səfirləri vasitəsilə, Avropanın Müttəfiq Dövlətlərinin himayəsini qəbul etdi və bununla özünü xristian xalqların nəzarəti altına qoydu. Hadisə öncədən deyiləni tam dəqiqliklə yerinə yetirdi. Bu məlum olduqda, çoxları Miller və onun əməkdaşları tərəfindən qəbul edilmiş peyğəmbərlik təfsiri prinsiplərinin düzgünlüyünə əmin oldular və Advent hərəkatına möcüzəli bir təkan verildi. Elmli və nüfuz sahibi adamlar Millerə qoşularaq onun baxışlarını həm təbliğ, həm də nəşr etdilər və 1840-cı ildən 1844-cü ilə qədər bu iş sürətlə genişləndi.

Uriah Smith had told us that the first angel of Revelation 14 arrived in 1798, but it is the same angel as the angel of Revelation 10. In Revelation 10, John is told to take the little book out of the angel's hand and eat it, and it will become sweet in his mouth. The Millerite message became sweet on August 11, 1840, after two years of predicting the collapse of the Ottoman Empire based on the year-day principle of Bible prophecy. When the event was exactly fulfilled, the message they had been proclaiming became sweet in their mouth.

Uriya Smit bizə demişdi ki, Vəhy 14-dəki birinci mələk 1798-ci ildə gəlib, lakin o, Vəhy 10-dakı mələklə eyni mələkdir. Vəhy 10-da Yəhyaya deyilirdi ki, mələyin əlindən kiçik kitabı götürüb yesin və o, onun ağzında şirin olacaq. Millerçi xəbər Müqəddəs Kitab peyğəmbərliyinin il-gün prinsipinə əsaslanaraq Osmanlı İmperiyasının süqutunu iki il ərzində qabaqcadan bildirdikdən sonra, 11 avqust 1840-cı ildə şirin oldu. Hadisə tam dəqiqliklə yerinə yetirildikdə, onların təbliğ etdikləri xəbər ağızlarında şirin oldu.

On August 11, 1840, the message became sweet in their mouth. John is told to take the little book out of the angel's hand that has descended. The angel descends on August 11, 1840, and this angel of Revelation 10 is the same as the first angel of Revelation 14. The angel of Revelation 14 arrives in 1798 at the time of the end, but his message is empowered in 1840. Ellen White says that when the event became known, multitudes were convinced of the correctness of the principles of prophetic interpretation adopted by Miller and his associates. Since the 1930s, beginning in 1919 but especially in the 1930s, Adventism has rejected the rules of prophetic interpretation adopted by Miller and his associates—those rules being the proof text method of Bible study.

1840-cı il avqustun 11-də xəbər onların ağzında şirin oldu. Yəhyaya deyilən budur ki, enmiş olan mələyin əlindən kiçik kitabı götürsün. Mələk 1840-cı il avqustun 11-də enir və Vəhy 10-dakı bu mələk Vəhy 14-dəki birinci mələklə eynidir. Vəhy 14-dəki mələk son zaman olan 1798-ci ildə gəlir, lakin onun xəbəri 1840-cı ildə qüvvətləndirilir. Ellen Uayt deyir ki, hadisə məlum olduqda, çoxlu adamlar Millerin və onun əməkdaşlarının qəbul etdikləri peyğəmbərlik təfsiri prinsiplərinin doğruluğuna əmin oldular. 1930-cu illərdən etibarən, başlanğıcı 1919-cu ildən olsa da, lakin xüsusilə 1930-cu illərdə Adventizm Millerin və onun əməkdaşlarının qəbul etdikləri peyğəmbərlik təfsiri qaydalarını — Müqəddəs Kitabın mətn-sübut üsulu ilə öyrənilməsi qaydalarını — rədd etmişdir.

## The 1843 Chart and the Tarrying Time

1843-cü il Cədvəli və Yubanma Vaxtı

The next waymark in history is the 1843 chart, produced in May 1842. Ellen White says, 'I have seen that the 1843 chart was directed by the hand of the Lord and that it should not be altered, that the figures were as He wanted them, and that His hand was over and hid a mistake in some of the figures so that none could see it until His hand was removed.' This chart is a prophetic waymark, produced in May 1842. In June 1842, the Protestant churches began closing their doors and the second angel arrives.

Tarixdəki növbəti nişanə, 1842-ci ilin may ayında hazırlanmış 1843 cədvəlidir. Ellen White belə deyir: “Mən gördüm ki, 1843 cədvəli Rəbbin əli ilə istiqamətləndirilmişdi və onun dəyişdirilməməsi lazım idi; rəqəmlər Onun istədiyi kimi idi və Onun əli bəzi rəqəmlərdəki bir səhvi örtüb gizlətmişdi ki, Onun əli götürülənədək heç kəs onu görə bilməsin.” Bu cədvəl, 1842-ci ilin may ayında hazırlanmış peyğəmbərlik nişanəsidir. 1842-ci ilin iyun ayında Protestant kilsələri qapılarını bağlamağa başladılar və ikinci mələk gəlir.

From Testimonies, volume one, page 21: 'In June of 1842, Mr. Miller gave his second course of lectures at the Casco Street Church in Portland, Maine. With few exceptions, the different denominations closed the doors of their churches against Mr. Miller.' Ellen White informs us that as Seventh-day Adventist Christians, we should learn to reason from cause to effect. The cause that led the Protestant churches to close their doors was the introduction of this chart. When the chart was introduced in May, the Protestant churches determined that the Millerites were deluded fanatics.

“Testimonies”in birinci cildinin 21-ci səhifəsindən: “1842-ci ilin iyununda cənab Miller Meyn ştatının Portland şəhərindəki Casco Street kilsəsində ikinci mühazirələr silsiləsini təqdim etdi. Az sayda istisna olmaqla, müxtəlif məzhəblər öz kilsələrinin qapılarını cənab Millerin üzünə bağladılar.” Ellen White bizə bildirir ki, Yeddinci Gün Adventist xristianları kimi biz səbəbdən nəticəyə doğru mühakimə yürütməyi öyrənməliyik. Protestant kilsələrini öz qapılarını bağlamağa aparan səbəb bu cədvəlin təqdim olunması idi. Cədvəl may ayında təqdim edildikdə, Protestant kilsələri Millerçilərin aldanmış fanatiklər olduğuna qərar verdilər.

The first disappointment is next. From The Great Controversy, page 393:

Növbəti olan ilk məyusluqdur. “Böyük Mübarizə” əsərinin 393-cü səhifəsindən:

> 'As early as 1842, the direction given in this prophecy to write the vision and make it plain upon tables, that he may run that readeth it, had suggested to Charles Fitch the preparation of a prophetic chart to illustrate the visions of Daniel and Revelation.' Charles Fitch, who died just before the Great Disappointment of October 22, 1844, was used by the Lord in this history. He prepared the chart, which was published in May 1842.

> Hələ 1842-ci ildə bu peyğəmbərlikdə verilən — «görümü yaz və onu lövhələr üzərində aydın et ki, onu oxuyan qaça bilsin» — göstərişi Çarlz Fitçə Daniel və Vəhy kitablarındakı görüntüləri təsvir etmək üçün peyğəmbərlik cədvəlinin hazırlanmasını təlqin etmişdi. 22 oktyabr 1844-cü il Böyük Məyusluğundan bir qədər əvvəl vəfat edən Çarlz Fitç bu tarixdə Rəbb tərəfindən istifadə olundu. O, 1842-ci ilin mayında nəşr edilən cədvəli hazırladı.

> The publication of this chart was regarded as a fulfillment of the command of Habakkuk. No one, however, noticed an apparent delay in the accomplishment of the vision. A tarrying time is presented in the same prophecy. After the disappointment, this scripture appeared significant: 'The vision is yet for an appointed time, but at the end it shall speak and not lie, though it tarry, wait for it, because it will surely come, it will not tarry. The just shall live by faith.

> Bu cədvəlin nəşri Habakkuk peyğəmbərin əmrinin yerinə yetməsi kimi qəbul edilirdi. Bununla belə, heç kəs görüntünün həyata keçməsində zahiri bir gecikməni sezmiş deyildi. Elə həmin peyğəmbərlikdə bir ləngimə vaxtı da təqdim olunur. Məyusluqdan sonra bu Müqəddəs Yazı mühüm göründü: “Çünki görüntü hələ təyin olunmuş bir vaxt üçündür; amma axırda danışacaq və yalan söyləməyəcək; geciksə də, onu gözlə, çünki o, mütləq gələcək, ləngiməyəcək. Saleh isə imanla yaşayacaq.”

The tarrying time is the first disappointment, which comes on March 22, 1844. The Millerites were predicting the end of the world in 1843, using the biblical reckoning of time. When the Lord had not come by then, the first disappointment set in on March 22, 1844. That is the tarrying time.

Ləngimə vaxtı ilk məyusluqdur; bu, 22 mart 1844-cü ildə baş verir. Millerçilər Müqəddəs Kitabdakı zaman hesablamasından istifadə edərək dünyanın sonunu 1843-cü ildə gözləyirdilər. Rəbb o vaxta qədər gəlmədikdə, ilk məyusluq 22 mart 1844-cü ildə baş verdi. Ləngimə vaxtı budur.

This is the tarrying time in the parable of the ten virgins, in Habakkuk 2, and in Daniel 12. Daniel 12:11 says, 'And from the time that the daily sacrifice shall be taken away...' The pioneers understood that paganism was subdued in 508, with Clovis defeating the Visigoths. From the time that paganism is taken away and the papacy is set up (thirty years later in 538), there shall be 1290 days. The next verse says, 'Blessed is he that waiteth and cometh to the thousand three hundred and thirty-five days.' 508 plus 1335 equals 1843. 'Blessed is he that comes to 1843.' The 1335 marks the tarrying time, saying, 'Blessed is he that waiteth and cometh to 1843.' If you uphold the pioneer understanding of the daily, as Ellen White does, this is clear.

Bu, on qız məsəlində, Həbəqquq 2-də və Daniel 12-dəki gecikmə vaxtıdır. Daniel 12:11-də deyilir: “Və gündəlik qurbanın aradan qaldırıldığı vaxtdan etibarən...” Pionerlər anlayırdılar ki, Klovisin vestqotları məğlub etməsi ilə 508-ci ildə bütpərəstlik ram edildi. Bütpərəstliyin aradan qaldırıldığı və papalığın qurulduğu vaxtdan etibarən (otuz il sonra, 538-ci ildə) 1290 gün olacaq. Növbəti ayədə deyilir: “Nə bəxtiyardır o kəs ki, gözləyir və min üç yüz otuz beş günə çatır.” 508 üstəgəl 1335, 1843 edir. “Nə bəxtiyardır o kəs ki, 1843-ə çatır.” 1335 gecikmə vaxtını göstərir və deyir: “Nə bəxtiyardır o kəs ki, gözləyir və 1843-ə çatır.” Əgər siz Ellen Uaytın etdiyi kimi, “gündəlik” barədə pioner anlayışını müdafiə edirsinizsə, bu aydındır.

To further clarify, Isaiah 30:18 says, 'And therefore will the Lord wait.' Here, the Lord is the bridegroom in the parable of the ten virgins, and He is tarrying. 'And therefore will the bridegroom tarry that he may be gracious unto you, and therefore will he be exalted that he may have mercy on you, for the Lord is a God of judgment. Blessed are all they that wait for Him.' This matches Daniel 12:12: 'Blessed is he who waiteth and cometh to the 1335.' The bridegroom tarries on March 22, 1844. There is a blessing attached to coming to the first disappointment and then waiting. When you get here, you are to wait. What are you waiting for? Habakkuk 2:3 says, 'For the vision is yet for an appointed time, but at the end it shall speak and not lie, though it tarry, wait for it.' The blessing of coming to the 1335 is the blessing of coming to this history, where the Lord will accomplish the Midnight Cry.

Daha da aydınlaşdırmaq üçün, Yeşaya 30:18-də deyilir: “Buna görə də Rəbb gözləyəcək.” Burada Rəbb on bakirə məsəlindəki bəydir və O, yubanır. “Və buna görə də bəy sizə lütf göstərmək üçün yubanar, və buna görə də sizə mərhəmət etmək üçün ucaldılacaq, çünki Rəbb hökm Allahıdır. Ona gözləyənlərin hamısı nə bəxtiyardır.” Bu, Daniel 12:12 ilə uyğun gəlir: “1335-ə qədər gözləyib çatan kəs nə bəxtiyardır.” Bəy 22 mart 1844-cü ildə yubanır. İlk məyusluğa çatmağa və sonra gözləməyə bağlı bir xeyir-dua vardır. Buraya çatdığınız zaman gözləməlisiniz. Nəyi gözləyirsiniz? Habaqquq 2:3-də deyilir: “Çünki görüntü hələ təyin olunmuş vaxt üçündür, lakin sonunda danışacaq və yalan deməyəcək; yubansa da, onu gözlə.” 1335-ə çatmağın xeyir-duası, Rəbbin Gecəyarısı Fəryadını həyata keçirəcəyi bu tarixə çatmağın xeyir-duasıdır.

Not everyone will be allowed to participate in the Midnight Cry. Some people traveled along with the Millerites not because of their own personal experience with Jesus Christ or personal study of God's Word, but out of fear. Before the Midnight Cry arrives, the Lord separates these brethren from the movement. The first disappointment is part of the process preparing for the Midnight Cry. According to Ellen White, if we do not understand this, we fall off the path to the wicked world below.

Hamıya Gecəyarısı Nidasında iştirak etməyə icazə verilməyəcək. Bəzi insanlar Millerçilərlə birlikdə İsa Məsihlə şəxsi təcrübələrinə və ya Allahın Kəlamını şəxsən araşdırmalarına görə deyil, qorxu üzündən yol gedirdilər. Gecəyarısı Nidası gəlməzdən əvvəl, Rəbb bu qardaşları hərəkatdan ayırır. İlk məyusluq Gecəyarısı Nidasına hazırlayan prosesin bir hissəsidir. Ellen Uaytın dediyinə görə, əgər biz bunu başa düşmürüksə, aşağıdakı pis dünyanın üzərinə gedən yoldan yıxılırıq.

## The Empowerment of the Second Angel's Message

İkinci Mələyin Xəbərinin Gücləndirilməsi

From Early Writings, page 238: 'Near the close of the second angel's message, I saw a great light from heaven shining upon the people of God. The rays of this light seemed bright as the sun, and I heard voices of angels crying, "Behold, the bridegroom cometh."' This was the Midnight Cry, which was to give power to the second angel's message. The pioneers understood that the first angel's message arrived in 1798 but was empowered with the collapse of the Ottoman Empire in 1840. All the messages arrive at a point in time and are thereafter empowered. The second angel's message arrives on March 22, 1844 when the Protestant churches closed their doors against the Millerite message. The Midnight Cry empowers the second angel's message. The third angel's message arrives on October 22, 1844, and is empowered when the mighty angel of Revelation 18 joins it. Every message arrives in history and is thereafter empowered. This is important to understand.

Early Writings, səhifə 238-dən: “İkinci mələyin xəbərinin sonuna yaxın, Allahın xalqının üzərinə göydən parlayan böyük bir işıq gördüm. Bu işığın şüaları günəş kimi parlaq görünürdü və mən mələklərin səslərini eşitdim ki, belə nida edirdilər: “Budur, bəy gəlir.”” Bu, ikinci mələyin xəbərinə qüvvət verməli olan Gecəyarısı Fəryadı idi. Pionerlər başa düşürdülər ki, birinci mələyin xəbəri 1798-ci ildə gəlmiş, lakin 1840-cı ildə Osmanlı imperiyasının süqutu ilə qüvvətləndirilmişdir. Bütün xəbərlər zamanın müəyyən bir nöqtəsində gəlir və bundan sonra qüvvətləndirilir. İkinci mələyin xəbəri 22 mart 1844-cü ildə, protestant kilsələri Millerçi xəbərin qarşısında öz qapılarını bağladıqları zaman gəlir. Gecəyarısı Fəryadı ikinci mələyin xəbərini qüvvətləndirir. Üçüncü mələyin xəbəri 22 oktyabr 1844-cü ildə gəlir və Vəhy 18-in qüdrətli mələyi ona qoşulduqda qüvvətləndirilir. Hər bir xəbər tarixdə gəlir və bundan sonra qüvvətləndirilir. Bunu anlamaq mühümdür.

The Midnight Cry gave power to the second angel's message. Angels were sent from heaven to arouse the discouraged saints and prepare them for the great work before them. The most talented men were not the first to receive this message. William Miller was not the first to receive this message; quite the opposite, he was the last to receive it. He was the most talented in understanding the message, while Samuel Snow was the first. Those who had formerly led in the work were the last to receive and help swell the cry. Historically, the last person to accept the message of the Midnight Cry was William Miller.

Gecə Yarısı Fəryadı ikinci mələyin xəbərinə qüvvət verdi. Ümidsizliyə qapılmış müqəddəsləri oyatmaq və onları qarşılarında duran böyük işə hazırlamaq üçün mələklər göydən göndərildi. Ən istedadlı adamlar bu xəbəri ilk qəbul edənlər olmadılar. William Miller bu xəbəri ilk qəbul edən deyildi; əksinə, onu qəbul edən sonuncu idi. Xəbəri anlamaqda ən istedadlı olan o idi, halbuki Samuel Snow birinci idi. Əvvəllər işdə rəhbərlik etmiş olanlar bu xəbəri qəbul edib fəryadın güclənməsinə kömək edən sonuncular oldular. Tarixi baxımdan, Gecə Yarısı Fəryadı xəbərini qəbul edən son şəxs William Miller idi.

From The Great Controversy, 376:

Böyük Mübarizə, 376-dan:

> During the empowerment of the Midnight Cry, about 50,000 left the churches. As Miller's work tended to build up the churches, it was initially regarded with favor, but as ministers and religious leaders decided against the Advent doctrine and desired to suppress all agitation on the subject, they opposed it from the pulpit and denied their members the privilege of attending preaching on the second advent or even speaking of their hope in social meetings.

> “Gecəyarısı Nidası”nın gücləndirilməsi dövründə təxminən 50.000 nəfər kilsələri tərk etdi. Millerin işi kilsələri möhkəmləndirməyə meyilli olduğuna görə, başlanğıcda ona rəğbətlə baxılırdı; lakin din xadimləri və dini rəhbərlər Advent təliminin əleyhinə qərar verdikdə və bu mövzu ilə bağlı bütün həyəcanı yatırmaq istədikdə, minbərdən ona qarşı çıxdılar və öz üzvlərini ikinci gəliş haqqında təbliğlərdə iştirak etməkdən, hətta ictimai yığıncaqlarda ümidlərindən danışmaq imtiyazından belə məhrum etdilər.

Leaders in the Adventist Church today who forbid the teaching of this message in the church and even in private homes are prefigured here in the Millerite movement.

Bu gün Adventist Kilsəsində bu ismarıcın kilsədə, hətta şəxsi evlərdə belə öyrədilməsini qadağan edən rəhbərlər burada Millerit hərəkatında qabaqcadan təsvir olunmuşdur.

> "Believers found themselves in great trial and perplexity. They loved their churches and were reluctant to separate, but as they saw the testimony of God's Word suppressed and their right to investigate the prophecies denied, they felt that loyalty to God forbade them to submit. Those who sought to shut out the testimony of God's Word could not be regarded as constituting the church of Christ. Hence, they felt justified in separating from their former connection. In the summer of 1844, about 50,000 withdrew from the churches."

> İmanlılar özlərini böyük sınaq və çaşqınlıq içində tapdılar. Onlar öz kilsələrini sevirdilər və ayrılmağa meylli deyildilər; lakin Allah Kəlamının şahidliyinin susdurulduğunu və peyğəmbərlikləri araşdırmaq hüquqlarının inkar edildiyini gördükdə, Allaha sədaqətin onlara tabe olmağı qadağan etdiyini hiss etdilər. Allah Kəlamının şahidliyini kənarlaşdırmağa çalışanlar Məsihin kilsəsini təşkil edənlər hesab oluna bilməzdilər. Buna görə də onlar əvvəlki bağlılıqlarından ayrılmaqda özlərini haqlı saydılar. 1844-cü ilin yayında təxminən 50.000 nəfər kilsələrdən ayrıldı.

## Miller's Understanding and the True Midnight Cry

Millerin Anlayışı və Həqiqi Gecəyarısı Fəryadı

From Elder Damsteegt's book, Foundation of Seventh-day Adventist Message and Mission, Miller believed that the proclamation of Daniel 8:14 and the first angel of Revelation 14 was the Midnight Cry—'Behold, the bridegroom cometh.' He believed this message was identifying the second coming of Christ. Miller thought the entire history was the Midnight Cry, but Ellen White states the Midnight Cry was accomplished at a specific point. Samuel Snow titled his presentation 'The True Midnight Cry' to distinguish it from the Millerite teaching that the Midnight Cry was the general message.

Ağsaqqal Damsteegtin Foundation of Seventh-day Adventist Message and Mission adlı kitabından: Miller inanırdı ki, Daniel 8:14-ün və Vəhy 14-dəki birinci mələyin bəyanı Gecəyarısı Harayı idi — “Budur, bəy gəlir.” O inanırdı ki, bu xəbər Məsihin ikinci gəlişini müəyyən edir. Miller bütün tarixin Gecəyarısı Harayı olduğunu düşünürdü, lakin Ellen White bildirir ki, Gecəyarısı Harayı müəyyən bir məqamda həyata keçmişdir. Samuel Snow öz məruzəsinə “Əsl Gecəyarısı Harayı” adını verdi ki, bunu Gecəyarısı Harayının ümumi xəbər olduğu barədə Millerçi təlimdən fərqləndirsin.

The most spiritual received the message first, and those who had formerly led in the work were the last to receive and help swell the cry. William Miller, who had led the work from 1833 onward, struggled with the Midnight Cry message when it came in August 1844. He was unsure about separating from the churches and had been teaching another understanding of the Midnight Cry for many years.

Ən ruhani olanlar xəbəri əvvəlcə qəbul etdilər, işdə əvvəllər rəhbərlik etmiş olanlar isə onu qəbul edib carı daha da gücləndirməyə ən axırda qoşuldular. 1833-cü ildən etibarən işə rəhbərlik etmiş Uilyam Miller, 1844-cü ilin avqustunda Gecəyarısı Fəryadı xəbəri gəldikdə onunla mübarizə apardı. O, kilsələrdən ayrılmaq barədə qəti əmin deyildi və uzun illər boyu Gecəyarısı Fəryadı haqqında başqa bir anlayışı öyrətmişdi.

William Miller wrote:

Uilyam Miller yazırdı:

> 'I'd never been positive as to any particular day for the Lord's appearing, believing that no man could know the day and hour. In all my published lectures, it will be seen on the title page, about the year 1843. In all my oral lectures, I invariably told my audiences that the periods would terminate in 1843 if there were no mistake in my calculation, but that I could not say the end might not come even before that time, and that they should be continually prepared. In 1842, some of the brethren preached with great positiveness, the exact year, and censured me for putting in an "if."'

> Mən heç vaxt Rəbbin zühuru üçün hər hansı müəyyən bir gün barəsində qəti əminlik daşımamışdım; belə hesab edirdim ki, heç bir insan günü və saatı bilə bilməz. Bütün nəşr olunmuş mühazirələrimdə, bunu başlıq səhifəsində, təxminən 1843-cü il kimi görmək olar. Bütün şifahi mühazirələrimdə mən dinləyicilərimə daim deyirdim ki, əgər mənim hesablamamda heç bir səhv yoxdursa, müddətlər 1843-cü ildə tamamlanacaq; lakin sonun hətta həmin vaxtdan da əvvəl gələ bilməyəcəyini deyə bilmərəm, və onların fasiləsiz surətdə hazır olmaları gərəkdir. 1842-ci ildə qardaşlardan bəziləri böyük qətiyyətlə məhz dəqiq ili təbliğ edir və mənim “əgər” sözünü işlətməyimə görə məni məzəmmət edirdilər.

In May 1842, the 1843 chart was published, and the brethren told Miller to remove the 'if' from his presentation.

1842-ci ilin may ayında 1843-cü il cədvəli nəşr olundu və qardaşlar Millerə təqdimatından “əgər” sözünü çıxarmağı söylədilər.

Miller continued, 'The public press had also published that I'd fixed upon a definite day, the twenty-third of April, for the Lord's advent. Therefore, in December of that year, as I could see no error in my reckoning, I published my belief that sometime between March 21, 1843, and March 21, 1844, the Lord would come.' Miller had already concluded the tenth day of the seventh month, and long before Samuel Snow used this conclusion to proclaim the Midnight Cry, Miller had written about it. Miller was the one the Lord used to put together the logic that Samuel Snow employed to identify October 22, 1844.

Miller sözünə belə davam etdi: “İctimai mətbuat həmçinin mənim Rəbbin gəlişi üçün müəyyən bir günü — aprelin iyirmi üçüncüsünü — təyin etdiyimi dərc etmişdi. Buna görə də, həmin ilin dekabrında, hesablamamda heç bir səhv görə bilmədiyim üçün, inancımı nəşr etdim ki, 21 mart 1843 ilə 21 mart 1844 arasında bir vaxtda Rəbb gələcək.” Miller artıq yeddinci ayın onuncu gününə dair nəticəyə gəlmişdi və Samuel Snow bu nəticədən istifadə edərək Gecəyarısı Fəryadını elan etməzdən çox əvvəl, Miller bu barədə yazmışdı. 22 oktyabr 1844 tarixini müəyyən etmək üçün Samuel Snow-un istifadə etdiyi məntiqi bir araya gətirməkdə Rəbbin istifadə etdiyi şəxs Miller idi.

Miller wrote, 'During the year 1843, the most violent denunciations were heaped upon me and those associated with me by the press and some pulpits. Our motives were assailed, our principles misrepresented, our characters traduced.' Time passed, and March 21, 1844, went by without the Lord's appearing. The disappointment was great, and many walked no more with them. Before this time, from 1840, there were an estimated 200,000 Millerites, but by this point, only 50,000 remained.

Miller yazırdı: “1843-cü il ərzində mətbuat və bəzi minbərlər tərəfindən mənim və mənimlə əlaqədar olanların üzərinə ən şiddətli qınaqlar yağdırıldı. Niyyətlərimizə hücum edildi, prinsiplərimiz təhrif olundu, xarakterimiz ləkələndi.” Vaxt keçdi və 21 mart 1844-cü il Rəbbin zühuru olmadan ötüb keçdi. Məyusluq böyük idi və çoxları artıq onlarla birgə yol getmədilər. Bu zamandan əvvəl, 1840-cı ildən etibarən, təxminən 200.000 Millerçi var idi, lakin bu məqama gəldikdə yalnız 50.000 nəfər qalmışdı.

Miller continued, 'Previously to this, in the fall of 1843, some of my brethren began to call the churches Babylon and to urge that it was the duty of Adventists to come out of them. With this, I was much grieved. Not only was the effect very bad, but I regarded it as a perversion of the Word of God, a wresting of the Scriptures.' Miller struggled with the second angel's message, making it more difficult for him to accept the true Midnight Cry message. The practice spread, and the churches were closed against them, creating hostility and separating most Adventists from their respective churches.

Miller sözünə davam edərək dedi: “Bundan əvvəl, 1843-cü ilin payızında, bəzi qardaşlarım kilsələri Babil adlandırmağa və Adventistlərin onlardan çıxmasının vəzifə olduğunu təlqin etməyə başladılar. Bu məni çox kədərləndirdi. Bunun təsiri nəinki çox pis idi, həm də mən bunu Allahın Kəlamının təhrif edilməsi, Müqəddəs Yazıların zorla başqa mənaya çəkilməsi hesab edirdim.” Miller ikinci mələyin xəbəri ilə çarpışırdı; bu isə onun həqiqi Gecəyarısı Fəryadı xəbərini qəbul etməsini daha da çətinləşdirirdi. Bu təcrübə yayıldı və kilsələr onların üzünə bağlandı; nəticədə düşmənçilik yarandı və Adventistlərin əksəriyyəti mənsub olduqları kilsələrdən ayrıldı.

After his published time passed, Miller acknowledged his disappointment regarding the exact period but maintained his faith. He continued his labors in the West during the summer of 1844 until the Seventh Month movement. He had no participation in this movement except for a letter written eighteen months earlier about the Mosaic Law observances pointing to that month. He did not expect that such a use would be made of those topics or that belief in such evidence would become a test of salvation. He had no fellowship with the movement until two or three weeks before October 22, 1844. In a letter to Himes on October 6, 1844, Miller wrote, 'I see a glory in the seventh month which I never saw before... Now, blessed be the name of the Lord, I see a beauty, a harmony, an agreement in the scriptures, for which I've long prayed but did not see until today. Thank the Lord, O my soul. Brother Snow, Brother Storrs, and others, be blessed for their instrumentality in opening my eyes. I'm almost home. Glory, glory, glory, glory.'

Nəşr olunmuş vaxtı keçdikdən sonra, Miller dəqiq dövrlə bağlı məyusluğunu etiraf etdi, lakin imanını qoruyub saxladı. O, 1844-cü ilin yayında Yeddinci Ay hərəkatınadək Qərbdə öz əməyini davam etdirdi. O, bu hərəkatda heç bir iştirak etməmişdi; yalnız on səkkiz ay əvvəl Musanın Qanununun həmin aya işarə edən ayinləri haqqında yazılmış bir məktubu vardı. O, bu mövzuların belə bir şəkildə istifadə olunacağını və bu cür dəlillərə inamın xilas üçün bir sınağa çevriləcəyini gözləmirdi. O, 1844-cü il 22 oktyabrdan iki və ya üç həftə əvvələ qədər bu hərəkatla heç bir ünsiyyətdə olmamışdı. Miller 1844-cü il 6 oktyabr tarixli Himesə məktubunda yazırdı: “Mən yeddinci ayda əvvəllər heç vaxt görmədiyim bir izzət görürəm... İndi isə, Rəbbin adı mübarək olsun, mən Müqəddəs Yazılarda bir gözəllik, bir ahəng, bir uyğunluq görürəm; uzun müddət bunun üçün dua etmişdim, lakin bu günədək görməmişdim. Rəbbə şükür et, ey canım. Qardaş Snow, Qardaş Storrs və başqaları, gözlərimi açmaqda vasitə olduqlarına görə mübarək olsunlar. Mən az qala evdəyəm. İzztət, izzət, izzət, izzət.”

Afterward, Miller rethought the Midnight Cry, calling it fanaticism. Damsteegt notes that Snow got his basic outline of the Midnight Cry message from Miller's earlier work.

Sonradan Miller Gecəyarısı Harayını yenidən nəzərdən keçirərək onu fanatizm adlandırdı. Damsteegt qeyd edir ki, Snow Gecəyarısı Harayı xəbərinin əsas xətlərini Millerin əvvəlki işindən götürmüşdü.

Snow's calculations, published in March 1844, aroused little attention until the Exeter camp meeting, August 12–17, 1844. There, his exact date for Christ's return stirred many Millerites, bringing their missionary endeavor to a peak. Their response became known as the Seventh Month movement. Although Millerite leaders were initially skeptical, some weeks before the expected event, they joined the movement and allowed Snow's views to be printed and supported.

1844-cü ilin martında nəşr olunan Snounun hesablamaları, 1844-cü il avqustun 12–17-də keçirilən Exeter düşərgə toplantısınadək az diqqət oyatdı. Orada onun Məsihin qayıdışı üçün göstərdiyi dəqiq tarix bir çox Millerçini hərəkətə gətirdi və onların missionerlik səylərini zirvə nöqtəsinə çatdırdı. Onların bu cavabı Yeddinci Ay hərəkatı kimi tanındı. Millerçi rəhbərlər əvvəlcə şübhə ilə yanaşsalar da, gözlənilən hadisədən bir neçə həftə əvvəl hərəkatı dəstəklədilər və Snounun baxışlarının çap olunmasına və müdafiə edilməsinə imkan verdilər.

## The Midnight Cry and Its Aftermath

Gecəyarısı Çağırışı və Onun Sonrakı Nəticələri

Ellen White's first vision shows God's people on a path to heaven, with a light behind them called the Midnight Cry. The message Samuel Snow presented needs to be understood. In May 1842, 300 charts were printed for 300 preachers. By March 22, 1844, after the first disappointment, the chart was set aside, and many left the movement. Those who remained were to wait. At the Exeter camp meeting, Snow showed that the Lord would come on October 22, 1844, the Day of Atonement. This impelled them to proclaim the message.

Ellen Uaytın ilk görüntüsü Allahın xalqını göylərə aparan bir yol üzərində göstərir; onların arxasında isə Gecəyarısı Çağırışı adlanan bir işıq vardır. Samuel Snoun təqdim etdiyi xəbər başa düşülməlidir. 1842-ci ilin mayında 300 vaiz üçün 300 cədvəl çap edildi. 1844-cü il martın 22-dək, ilk məyusluqdan sonra, cədvəl kənara qoyuldu və bir çoxları hərəkatı tərk etdi. Qalanlar isə gözləməli idilər. Ekseter düşərgə toplantısında Snou göstərdi ki, Rəbb 1844-cü il oktyabrın 22-də, Kəffarə Günündə gələcək. Bu da onları həmin xəbəri bəyan etməyə sövq etdi.

Joseph Bates recounted that after the Exeter camp meeting, as he walked through the train cars, he heard voices repeating, 'Behold, the bridegroom cometh!' This movement swept over the United States in two months, leading to the Great Disappointment on October 22, 1844.

Cozef Beyts xatırladırdı ki, Ekseter düşərgə toplantısından sonra, qatar vaqonları ilə gedərkən, “Budur, bəy gəlir!” sözlərini təkrar edən səslər eşitdi. Bu hərəkat iki ay ərzində Amerika Birləşmiş Ştatlarını bürüdü və 22 oktyabr 1844-cü ildə Böyük Məyusluğa gətirib çıxardı.

Damsteegt comments on the Low Hampton Conference of Adventists, December 28–29, 1844, involving Himes and Miller. Himes urged comforting the saints, arousing the Christian world, and proclaiming salvation to sinners. A few weeks later, the Advent Press resumed, and Himes declared the door of salvation open. Miller gradually gave up the extreme shut door concept and returned to his original view of the Midnight Cry. In that same month, Ellen White had her first vision, showing that those who reject the Midnight Cry fall off the path. That vision was for William Miller as much as anyone else.

Damsteegt 1844-cü il 28–29 dekabr tarixlərində Himes və Millerin iştirak etdiyi Adventistlərin Low Hampton Konfransı barədə qeyd edir. Himes müqəddəslərə təsəlli verməyə, xristian dünyasını oyatmağa və günahkarlara xilas bəyan etməyə çağırırdı. Bir neçə həftə sonra Advent Mətbuatı yenidən fəaliyyətə başladı və Himes xilas qapısının açıq olduğunu bəyan etdi. Miller tədricən “bağlı qapı” anlayışının ifrat formasından əl çəkdi və Gecəyarısı Hayqırtısı barədə ilkin baxışına qayıtdı. Elə həmin ay Ellen White ilk görüntüsünü aldı və orada Gecəyarısı Hayqırtısını rədd edənlərin yoldan yıxılıb düşdüyü göstərilirdi. Həmin görüntü hər kəs qədər William Miller üçün də idi.

## William Miller's Final Test and Legacy

Uilyam Millerin Son Sınağı və İrsi

From Early Writings, page 257:

“Erkən Yazılar” kitabından, səhifə 257:

> "My attention was then called to William Miller. He looked perplexed and was bowed with anxiety and distress for his people. The company who had been united and loving in 1844 were losing their love, opposing one another, and falling into a cold, backslidden state. As he beheld this, grief wasted his strength. I saw leading men watching him, primarily Joshua Himes, and fearing lest he should receive the third angel's message."

> Sonra diqqətim William Millerə yönəldildi. O, çaşqın görünürdü və xalqı üçün duyduğu nigarançılıq və kədər altında əyilmişdi. 1844-cü ildə birləşmiş və məhəbbət dolu olmuş dəstə öz məhəbbətini itirir, bir-birinə qarşı çıxır və soyumuş, geri dönmüş bir hala düşürdü. O bunu seyr etdikcə, qəm onun qüvvəsini tükədirdi. Mən gördüm ki, başda gedən adamlar, xüsusilə Joshua Himes, onu izləyir və onun üçüncü mələyin xəbərini qəbul edə biləcəyindən qorxurdular.

The third angel's message in this context is the Sabbath. As Miller leaned toward the light from heaven, these men would lay plans to draw his mind away. Human influence kept him in darkness and retained his influence among those who opposed the truth. Eventually, Miller raised his voice against the light from heaven—the Sabbath. He failed to receive the message that would have explained his disappointment and cast light and glory on the past. He leaned on human wisdom instead of divine. Being broken by labor and age, he was not as accountable as those who kept him from the truth. The sin rests upon them. If Miller could have seen the light of the third angel, many things would have been explained. But his brethren professed such deep love for him that he thought he could never tear away from them. God allowed him to fall under the power of death and hid him in the grave from those who drew him from the truth. Moses erred before entering the Promised Land; likewise, Miller erred as he was soon to enter the heavenly Canaan. Others led him to do this; others must account for it. But angels watch the precious dust of this servant of God and will come forth at the sound of the last trumpet.

Bu məzmunda üçüncü mələyin xəbəri Şənbədir. Miller göydən gələn işığa meyl etdikcə, bu adamlar onun düşüncəsini ondan uzaqlaşdırmaq üçün planlar qururdular. İnsani təsir onu qaranlıqda saxladı və onun həqiqətə qarşı çıxanlar arasındakı təsirini qoruyub saxladı. Nəhayət, Miller səsini göydən gələn işığa — Şənbəyə — qarşı qaldırdı. O, onun məyusluğunu izah edəcək, keçmişin üzərinə isə işıq və izzət salacaq xəbəri qəbul etmədi. O, ilahi hikmətə deyil, insani hikmətə arxalandı. Əmək və yaş tərəfindən taqətdən salındığı üçün, onu həqiqətdən saxlayanlar qədər məsuliyyət daşımırdı. Günah onların üzərinə düşür. Əgər Miller üçüncü mələyin işığını görə bilsəydi, bir çox şeylər izah olunardı. Lakin qardaşları ona elə dərin məhəbbət bəslədiklərini etiraf edirdilər ki, o düşünürdü, onlardan heç vaxt ayrıla bilməz. Allah onun ölümün hakimiyyəti altına düşməsinə yol verdi və onu həqiqətdən uzaqlaşdıranlardan gizlədərək qəbirdə saxladı. Musa Vəd Olunmuş Torpağa daxil olmazdan əvvəl xəta etdi; eynilə, Miller də tezliklə səmavi Kənana daxil olmaq ərəfəsində ikən xəta etdi. Başqaları onu bunu etməyə sövq etdilər; bunun hesabını da başqaları verməlidirlər. Lakin mələklər Allahın bu qulunun qiymətli tozunu gözləyirlər və o, son şeypurun səsi ilə çıxıb gələcək.

## Conclusion: Lessons for Today

Nəticə: Bu Gün üçün Dərslər

In conclusion, William Miller typifies Seventh-day Adventists at the end of the world. Ellen White's first vision is more for our day than for her own. At the end of the world, Seventh-day Adventists will reject the light of the Midnight Cry. The light of the Midnight Cry can only be understood by understanding this history. The first disappointment purged the Millerite movement of those there for the wrong reasons and prepared the people for the testing experience that would lead them into the Most Holy Place. Those who come to the first disappointment are blessed only if they wait for October 22, 1844. This time is designed by God to produce a people He will gather into the Most Holy Place. To reject the Midnight Cry and fall off the path is to reject this entire history.

Nəticə etibarilə, William Miller dünyanın sonunda Yeddinci Gün Adventistlərini təmsil edir. Ellen White-ın ilk görüntüsü öz dövründən daha çox bizim günümüz üçündür. Dünyanın sonunda Yeddinci Gün Adventistləri Gecəyarısı Fəryadının nurunu rədd edəcəklər. Gecəyarısı Fəryadının nuru yalnız bu tarixi anlamaqla dərk oluna bilər. İlk məyusluq Millerçi hərəkatı yanlış səbəblərlə orada olanlardan təmizlədi və xalqı onları Ən Müqəddəs Yerə aparacaq sınaq təcrübəsi üçün hazırladı. İlk məyusluğa çatanlar yalnız 22 oktyabr 1844-cü ili gözlədikləri təqdirdə mübarək sayılırlar. Bu vaxt Allah tərəfindən, Özünün Ən Müqəddəs Yerə toplayacağı bir xalq yetişdirmək üçün təyin edilmişdir. Gecəyarısı Fəryadını rədd etmək və yoldan düşmək bu tarixin bütövlükdə rədd edilməsi deməkdir.

William Miller made three mistakes, and we are always tested by three tests. His first error was rejecting the Midnight Cry in December 1844. His second was listening to men instead of God, which led to his third mistake: rejecting the Sabbath. At the end of the world, Seventh-day Adventists will reject the history of the Midnight Cry and the call to return to the old paths because they listen to their leaders. In so doing, they prepare themselves for the mark of the beast, repeating Miller's three-step testing process, which begins with how they relate to the message and history of the Midnight Cry.

Uilyam Miller üç səhv etdi və biz həmişə üç sınaqla imtahan olunuruq. Onun birinci xətası 1844-cü ilin dekabrında Gecəyarısı Hayqırışını rədd etməsi idi. Onun ikinci xətası Allaha deyil, insanlara qulaq asması idi ki, bu da onun üçüncü xətasına gətirib çıxardı: şənbəni rədd etməyə. Dünyanın sonunda Yeddinci Gün Adventistləri öz rəhbərlərinə qulaq asdıqları üçün Gecəyarısı Hayqırışının tarixini və qədim yollara qayıtmaq çağırışını rədd edəcəklər. Bununla onlar özlərini vəhşinin damğasına hazırlayırlar; beləliklə, Millerin üçmərhələli sınaq prosesini təkrarlayırlar; bu proses isə onların Gecəyarısı Hayqırışının xəbəri və tarixi ilə necə münasibət qurmasından başlayır.

There are only two prophecies that deal with the history from the first disappointment to the second disappointment: the 2300 days ('Though the vision tarry, wait for it') and the 2520. To reject the 2520 is to reject the Midnight Cry. To reject the Midnight Cry is to fall off the path to the wicked world below.

Birinci məyusluqdan ikinci məyusluğa qədər olan tarixi əhatə edən yalnız iki peyğəmbərlik vardır: 2300 gün (“Görüm geciksə də, onu gözlə”) və 2520. 2520-ni rədd etmək Gecəyarısı Harayını rədd etmək deməkdir. Gecəyarısı Harayını rədd etmək isə aşağıdakı şər dünyasına gedən yoldan düşmək deməkdir.

We will address this further in the next presentation.

Bu məsələyə növbəti təqdimatda daha ətraflı toxunacağıq.

Back to Articles