Article

# Panium - Numero Kaluhaan

Ang Han-ay sa Daniel 11 ug ang Pasidaan sa 2025

Author

Jeff Pippenger

Published

March 2, 2026

Formats

PDF Unavailable
Word Unavailable
Song MP3

Ang pamilyong pag-aplikar sa kasaysayan nga nagtuman sa mga bersikulo napulo hangtod napulog-unom nagpaila nga ang Roma, nga nagtukod sa panan-awon, miabut sa tuig 200 BC, mao usab nga tuig sa gubat sa Panium, ug akong gisugyot nga sa 2025 miabut ang Roma ug gitukod ang panan-awon pinaagi sa inagurasyon ni Trump ug ni Papa Leo. Ang 2025 nagrepresentar sa bugtong higayon nga ang usa ka papa ug usa ka Presidente giinagurahan sa samang tuig. Ang mananap ug ang iyang hulagway gibayaw aron makita sa tanan nga andam makakita sa 2025. Dili sama sa mga pioneer, akong giaplikar ang sunod-sunod nga han-ay sa mga bersikulo, imbis ang kasaysayan nga unang nagtuman sa mga bersikulo. Mouyon ako sa maong kasaysayan, apan nagakuha ako gikan sa usa ka sunod-sunod nga han-ay sulod sa mga bersikulo ingon nga balangkas alang sa kasaysayan, atbang sa paggamit sa kasaysayan aron paghubit sa balangkas sa mga bersikulo. Ako nagatukod nga ang maong duha ka pamaagi parehong tukma.

## Ang Rebolusyon sa mga Macabeo

Gigamit ko ang linya sa mga Maccabees sa susamang paagi. Ang pag-alsa sa mga Maccabean niadtong 167 BC nahitabo sa dugayng panahon human sa gubat sa Panium niadtong 200 BC, ug sa dili pa gayud masakop ni Pompey ang Jerusalem niadtong 63 BC. Ang linya nga nagsugod sa bersikulo sais sa pagsakop ni Heneral Pompey sa Jerusalem niadtong 63 BC, ug nagpadayon hangtod kang Tiberias Cesar nga naghari sa dihang gilansang si Jesus sa krus. Ang krus ug si Tiberias girepresentar diha sa bersikulo baynte-dos sa kapitulo onse.

> Ug uban sa mga bukton sa usa ka baha sila pagawason gikan sa iyang atubangan, ug pagadugmokon; oo, lakip usab ang principe sa tugon. Daniel 11:22.

Ang pagkadaug ni Heneral Pompeyo sa Jerusalem niadtong 63 BC sa bersikulo napulo ug unom, ug unya ang krus niadtong 31 AD sa bersikulo baynte-dos, nagrepresentar ug usa ka linya sa tagna nga nagsugod sa usa ka simbolo sa balaod sa Dominggo ug natapos sa usa ka simbolo sa balaod sa Dominggo. Ang bersikulo baynte-tres maoy usa ka pagputol sa maong pahayag, busa nagtimaan nga ang bersikulo baynte-dos mao ang katapusan sa maong linya sa tagna nga nagsugod sa bersikulo napulo ug unom. Inubanan sa tin-awng pagtapos sa maong linya sa bersikulo baynte-dos, mao ang kamatuoran nga ang bersikulo baynte-dos simbolo sa samang timailhan nga girepresentahan sa bersikulo napulo ug unom, sa ingon naghatag ug usa ka alpha ug omega nga pagpamatuod nga ang mga bersikulo napulo ug unom hangtod baynte-dos nagrepresentar ug usa ka lahi nga linya sa tagna.

Idugang pa niini nga ang bersikulo kinse ug disi-sais nagtimaan sa pagbalhin gikan sa gingharian sa Seleucid ngadto sa gahum sa Roma, ug makita ninyo ang usa ka pagkaputol sa pagpadayon gikan sa mga Seleucid diha sa bersikulo kinse ngadto sa mga Romano diha sa bersikulo disi-sais, ug ang linya gikan sa bersikulo disi-sais hangtod sa baynte-dos tin-awng nahimulag ingon nga usa ka talagsaong linya sa tagna. Gipaila sa bersikulo disi-sais ang mosunod nga gahum nga mopatigbabaw sa Judea, sa ingon nagtimaan sa usa ka pagbalhin sa kasaysayan sa tagna sama usab sa bersikulo baynte-tres. Ang linya nagsugod ug natapos pinaagi sa usa ka simbolo sa balaod sa Domingo, ug ang linya matapos sa ika-baynte-dos nga bersikulo sa ikanapulog-usa nga kapitulo.

## Smith—ug Tulo ka mga Caesar

Ang kamatuoran nga ang bersikulo disisais nagrepresentar sa balaod sa Domingo, maingon usab sa bersikulo baynte-dos—nanginahanglan nga ang duha ka bersikulo ipahimutang nga nagkatakdo sa usag usa. Si Uriah Smith nagkomento sa bersikulo baynte-tres, ug nagpatin-aw ngano nga kini nagrepresentar sa usa ka kasaysayan nga nagsugod pa sa mas naunang bahin sa kasaysayan sa miaging mga bersikulo, imbis nga nagrepresentar sa usa ka kasaysayan nga mosunod dayon pagkahuman sa krus sa bersikulo baynte-dos.

> “‘BERSIKULO 23. Ug human sa pakigsaad nga gihimo uban kaniya siya magabuhat sa malimbongong paagi: kay siya motungha, ug mahimong kusgan uban sa gamayng katawhan.’”

> Ang “kaniya” nga uban sa kang kinsa gihimo ang pakigsaad nga gihisgutan dinhi, kinahanglan mao ra nga gahum nga nahimong hilisgutan sa tagna sukad pa sa bersikulo 14; ug nga kini mao ang gahum sa Roma gipakita nga walay ikalalis pinaagi sa katumanan sa tagna diha sa tulo ka tawo, ingon sa namatikdan na, nga sunod-sunod nga naghari ibabaw sa Emperyo sa Roma; nga mao sila si Julio, si Augusto, ug si Tiberio Cesar. Ang nahauna, sa iyang pagbalik ngadto sa kuta sa iyang kaugalingong yuta diha sa kadaugan, napandol ug napukan, ug wala hikaplagi. Bersikulo 19. Ang ikaduha maoy tigpatindog ug mga buhis; ug siya naghari diha sa himaya sa gingharian, ug namatay nga dili sa kasuko ni sa gubat, kondili malinawon diha sa iyang kaugalingong higdaanan. Bersikulo 20. Ang ikatulo maoy malimbongon, ug usa sa labing dautan nga mga kinaiya. Misulod siya sa gingharian sa malinawon nga paagi, apan ang iyang paghari ug ang iyang kinabuhi natapos sa kapintas. Ug sa iyang paghari ang Prinsipe sa pakigsaad, si Jesus nga Nazareno, gipapatay ibabaw sa krus. Mga Bersikulo 21, 22. Si Cristo dili na gayud mahimong pagadugmokon o pagapatyon pag-usab; busa sa walay lain nga kagamhanan, ug sa walay lain nga panahon, dili kita makakaplag ug katumanan niining mga hitabo. Ang uban mosulay sa pagpadapat niining mga bersikulo kang Antioco, ug himoon ang usa sa mga labawng sacerdote sa mga Judio nga prinsipe sa pakigsaad, bisan tuod wala gayud sila tawga nga ingon niana. Kini mao ra nga matang sa pangatarungan nga naningkamot sa paghimo sa paghari ni Antioco nga katumanan sa gamayng sungay sa Daniel 8; ug kini gitanyag alang sa mao rang katuyoan; nga mao, ang pagbungkag sa dakung kadena sa ebidensiya nga pinaagi niini gipakita nga ang doktrina sa Pag-abot mao ang doktrina sa Biblia, ug nga si Cristo anaa na karon sa pultahan. Apan ang ebidensiya dili malumpag; ang kadena dili mabungkag.

> “Human sa pagdala kanato paubos pinaagi sa mga sekular nga hitabo sa emperyo hangtod sa katapusan sa kapitoan ka semana, ang manalagna, sa bersikulo 23, mobalik kanato sa panahon sa dihang ang mga Romano nahimong tuwirang nalangkit sa katawhan sa Dios pinaagi sa kasabotan sa mga Judio, BC 161: gikan niana nga punto gidala dayon kita paubos sa usa ka tuwirang linya sa mga hitabo hangtod sa katapusang kadaugan sa iglesia, ug sa pagtukod sa walay-katapusang gingharian sa Dios. Ang mga Judio, nga hilabihan gayud nga gidaugdaug sa mga haring Siriano, nagpadala ug usa ka embahada ngadto sa Roma, aron sa pagpangayo sa tabang sa mga Romano, ug sa paghiusa sa ilang kaugalingon diha sa ‘usa ka kasabotan sa panaghigalaay ug panag-alyansa uban kanila.’ 1 Mac. 8; Prideaux, II, 234; Josephus’s Antiquities, basahon 12, kap. 10, sec. 6. Ang mga Romano naminaw sa hangyo sa mga Judio, ug gihatagan sila ug usa ka dekreto, nga gisulat niining mga pulonga:—”

> “‘Ang dekreto sa senado mahitungod sa usa ka kasabotan sa pagtinabangiay ug panaghigalaay uban sa nasud sa mga Judio. Dili subay sa balaod alang kang bisan kinsa nga sakop sa mga Romano ang pagpakiggubat batok sa nasud sa mga Judio, ni ang pagtabang niadtong nagabuhat niana, pinaagi man sa pagpadala kanila ug trigo, o mga sakayan, o salapi; ug kon adunay pag-atake nga buhaton batok sa mga Judio, ang mga Romano motabang kanila kutob sa ilang mahimo; ug usab, kon adunay pag-atake nga buhaton batok sa mga Romano, ang mga Judio motabang kanila. Ug kon ang mga Judio may tinguha sa pagdugang niini nga kasabotan sa pagtinabangiay, o sa pagkuha gikan niini, kana pagabuhaton pinaagi sa kinatibuk-ang pagtugot sa mga Romano. Ug bisan unsang pagdugang nga sa ingon niana pagabuhaton, kana adunay bug-os nga gahum.’ ‘Kini nga dekreto,’ nagaingon si Josephus, ‘gisulat ni Eupolemus, ang anak ni Juan, ug ni Jason, ang anak ni Eleazar, sa dihang si Judas mao ang labawng sacerdote sa nasud, ug si Simon, ang iyang igsoon, mao ang heneral sa kasundalohan. Ug kini mao ang unang kasabotan nga gihimo sa mga Romano uban sa mga Judio, ug gidumala kini sa ingon niini nga paagi.’”

> “Nianang panahona ang mga Romano usa pa ka gamay nga katawhan, ug misugod sila sa paglihok nga malimbongon, o pinaagi sa limbong, sumala sa gipasabot sa pulong. Ug gikan niining puntoha misaka sila pinaagi sa makanunayon ug paspas nga pag-angat ngadto sa kinatas-an sa gahum nga ilang naabot sa ulahi.” Uriah Smith, Daniel and the Revelation, 270, 271.

Dili lamang nga ang krus sa bersikulo baynte-dos nagtapos sa usa ka linya pinaagi sa usa ka simbolo nga anaa usab sa sinugdanan sa linya, kondili ang sunod nga bersikulo mibalik ngadto sa kasaysayan nga nag-una sa krus, ngadto sa mga traynta ka tuig human sa Panium ug mga usa ka gatus ka tuig sa wala pa mabuntog sa Roma ang Jerusalem. Ang timaan sa dalan sa pakigsaad sa mga Judio nga giila dinhi ni Smith nga 161 BC, giila sa ubang mga payunir nga 158 BC. Ang punto nga akong gitutokan dinhi dili kaayo ang petsa, kondili nga ang mga bersikulo disi-sais hangtod baynte-dos nagrepresentar sa usa ka linya sa matagnaong kasaysayan diin ang balaod sa Domingo mao ang alpha ug omega sa linya. Unya sa dihang ang linya sa bersikulo disi-sais hangtod baynte-dos naipahimutang na, ang bersikulo baynte-tres nagsubli ug nagpadako sa kasaysayan sulod sa linya sa mga bersikulo disi-sais hangtod baynte-dos. Ang matagnaong linya sa kasaysayan nga girepresentahan sa bersikulo baynte-tres mao ang kasaysayan sa mga Maccabeo, ug ang kasaysayan sa mga Maccabeo usa ka hingpit nga kaparalelo sa kasaysayan sa Tinipong Bansa sa Amerika.

## Duha ka Dinastiya

Ang mga Maccabees nagrepresentar sa usa ka pag-alsa batok sa gingharian sa Seleucid nga nagsugod sa panahon sa paghari ni Antiochus Epiphanes. Ang maong pag-alsa batok sa amihanang gingharian sa Seleucid miresulta sa usa ka kadaugan nga mitultol sa usa sa duha ka mga dinastiya sa Judea sa maong yugto nga sa katapusan mitultol ngadto sa pagkaguba sa Jerusalem niadtong 70 AD. Ang nahaunang dinastiya mao ang Hasmonean ug ang ikaduha mao ang Herodian. Ang dinastiyang Herodian mao ang ikaduhang kagamhanan sa Judea human sa kaluwasan gikan sa amihanang gingharian sa Seleucid. Kini may diretso nga kalambigitan sa sistemang Romano, samtang ang nag-una nga dinastiyang Hasmonean sa kinauyokan Hudiyo. Ang dinastiyang Hasmonean nagsugod niadtong 141 BC ug niadtong 37 BC nagsugod ang dinastiyang Herodian ug milungtad hangtod sa 70 AD.

Ang mga dinastiya nagrepresentar sa kagamhanan sa Judea, ang karaan ug literal nga mahimayaong yuta. Ang pag-alsa sa mga Maccabeo nahitabo gikan sa 167 hangtod sa 160 BC. Sa 164 BC, gipapahawa sa mga Maccabeo si Antiochus Epiphanes gikan sa Jerusalem ug gilimpyohan ug gipahinungod pag-usab ang templo human kini gipasaakan og dungog ni Antiochus, apan niadtong 141 BC pa hingpit nga napildi ang amihanang gahum sa mga Seleucid ug nagsugod ang dinastiyang Hasmonean.

Ang dinastiyang Herodiano maoy usa ka yawe niining maong linya, kay si Herodes nga Bantugan mao ang nagsugo sa pagpatay sa mga masuso sa panahon sa pagkatawo ni Jesus, ug ang iyang anak mao ang nagmando sa dihang si Jesus namatay. Si Herodes nga Bantugan mao ang amahan, ug siya hari ibabaw sa Judea, apan ang iyang anak tetrarka lamang, nga nagpasabot nga siya usa ka magmamando ibabaw sa ikaupat nga bahin sa gingharian, sama sa usa ka gobernador kay sa usa ka hari. Mao kana ang hinungdan nga kulang siya sa awtoridad nga nagkinahanglan kaniya sa pagdugtong kang Pilato aron ilansang si Cristo sa krus. Ang pagkatawo ni Jesus mao ang mapanagnaong “panahon sa katapusan” sa iyang linya sa tagna, ug ang Iyang kamatayon nagrepresentar sa balaod sa Dominggo. Ang unang Herodes nagrepresentar sa 1989, ug ang ulahing Herodes mao ang balaod sa Dominggo. Si Herodes nga amahan ngadto kang Herodes nga anak mao ang mapanagnaong linya ni Cristo.

Ang linya sa mga Macabeo nagsugod pinaagi sa usa ka madaugong pag-alsa batok sa usa ka hari sa amihanan nga mipugos sa iyang Gregong mga kostumbre, kultura, ingon man sa Gregong relihiyon ibabaw sa mga Judio. Ang sinugdanan sa dinastiyang Hasmoneo nagrepresentar sa 1798. Ngano man, tingali mangutana kamo? Kon ang usa ka dinastiya magsugod sa usa ka profetikong “panahon sa katapusan,” ingon sa nahitabo sa dinastiyang Herodiano sa pagkatawo ni Cristo, nan ang laing dinastiya, tungod sa profetikong kinahanglanon, kinahanglan usab adunay mao rang sinugdanan. Ang duha ka dinastiya parehong nagsugod uban sa usa ka panahon sa katapusan, sa dihang atong iaplikar ang pagkatawo ni Cristo ingon nga “panahon sa katapusan,” apan ang mga buang dili gayod makakita sa wala pa mabuksan nga kahayag nga nalangkit sa panahon sa katapusan.

> “Sa atong kapanahonan, maingon usab sa mga adlaw ni Cristo, mahimong adunay sayop nga pagbasa o sayop nga paghubad sa mga Kasulatan. Kon ang mga Judio nagtoon sa mga Kasulatan uban sa masibuton, mainampuong mga kasingkasing, ang ilang pagpangita unta ginabalusan sa tinuod nga kahibalo sa panahon, ug dili lamang sa panahon, kondili usab sa paagi sa pagpakita ni Cristo. Wala unta nila iangkon nga ang mahimayaong ikaduhang pagpakita ni Cristo mao ang iyang unang pag-anhi. Anaa kanila ang pagpamatuod ni Daniel; anaay pagpamatuod ni Isaias ug sa ubang mga manalagna; anaay pagtulon-an ni Moises; ug ania si Cristo sa ilang taliwala gayud, ug bisan pa niana ilang gisusi ang mga Kasulatan alang sa pagpangita og ebidensiya mahitungod sa iyang pag-anhi. Ug ilang gibuhat kang Cristo ang mismong mga butang nga gitagna nga ilang pagabuhaton. Nangabuta sila pag-ayo nga wala sila masayod unsa ang ilang ginabuhat.

> “Ug daghan ang nagbuhat sa mao rang mga butanga karon, sa 1897, tungod kay sila wala makabaton ug kasinatian diha sa mga mensahe sa pagsulay nga nasabtan sulod sa mga mensahe sa nahaunang, ikaduhang, ug ikatulong manulonda. Anaa ang nangita sa Kasulatan alang sa pamatuod nga kining mga mensahe anaa pa sa umalabot. Ilang gitigom ang kamatuoran sa mga mensahe, apan sila napakyas sa paghatag niini sa hustong dapit sa kasaysayan sa tagna. Busa ang mga ingon niana anaa sa katalagman sa pagpahisalaag sa katawohan mahitungod sa pagbutang sa mga mensahe. Sila dili makakita ug makasabut sa panahon sa katapusan, ni sa kon asa ibutang ang mga mensahe. Ang adlaw sa Dios nagasingabot uban sa hilom nga lakang; apan ang mga giisip nga manggialamon ug bantugan nga mga tawo nagapangyawyaw bahin sa ‘Higher Education.’ Wala sila makaila sa mga timailhan sa pag-anhi ni Cristo, ni sa katapusan sa kalibotan.” Paulson Collection, 423, 424.

Ang pag-ila sa pagkatawo ni Cristo ingon nga “ang panahon sa katapusan,” ug busa ingon nga yawe sa pagdala sa linya sa mga Maccabeo ngadto sa kahimtang sa presente nga kamatuoran sa ulahing mga adlaw, naghimo kang Cristo nga gayod maoy sentro sa maong teksto, nga mao usab ang ebidensiya nga ang maong pag-aplikar balido.

Ang linya sa mga Maccabeo naglarawan sa espirituwal nga mahimayaong yuta, ug ang maong paglalarawan nagsugod sa usa ka yugto diin ang mga lumulupyo sa mahimayaong yuta mibulag gikan sa politikanhon ug relihiyosong pagdominar sa hari sa amihanan. Ang pag-alsa sa mga Maccabeo nga mitultol ngadto sa dinastiyang Hasmoneo nagrepresentar sa 1776, ug ang pag-alsa batok sa hari sa amihanan nga natuman pinaagi sa mga Maccabeo nagrepresentar sa Gubat sa Rebolusyon. Ang kaluhaan ug duha ka tuig gikan sa 1776 ngadto sa 1798 nagrepresentar sa pagrebelde sa mga Maccabeo nga mitultol ngadto sa dinastiyang Hasmoneo sa panahon sa katapusan niadtong 1798, nga nagpadayon hangtod nga nagsugod ang dinastiyang Herodes sa panahon sa katapusan niadtong 1989. Ang dinastiyang Herodes nagpadayon hangtod sa pagkalaglag sa Jerusalem niadtong 70 AD.

Angay nga ilhon niini nga linya sa kasaysayan ang duha ka butang; kini usa ka hulagway sa karaang mahimayaong yuta nga nagatipo sa modernong mahimayaong yuta, ug kini nagsugod sulod sa usa ka linya sa kasaysayan nga nagsugod sa bersikulo sais, diin ang Roma nagbuntog sa mahimayaong yuta sa unang higayon, sa ingon nagpaila sa pangunang tema sa maong linya. Ang linya gikan sa bersikulo sais hangtod sa bersikulo baynte-dos nagrepresentar sa mahimayaong yuta, ug ang konteksto niini mao ang nagakahiduol nga balaod sa Domingo. Ang linya usab nagrepresentar sa duha ka hut-ong sa mga magsisimba nga nakaimpluwensya sa duha ka dinastikong kagamhanan. Ang mga Saduseo diyutay ra sa gidaghanon apan sa kinatibuk-an nagkontrolar sa Hudiyong relihiyoso ug politikanhong mga sistema sa duha ka dinastikong mga panahon. Ang relihiyosong sistema gidumala sa usa ka kaparian, ug kana nga kaparian naimpluwensiyahan usab sa mga Saduseo ug mga Pariseo. Ang mga kagamhanang Hasmonean ug Herodian parehong naimpluwensiyahan sa mga Pariseo ug mga Saduseo, ug ang duha ka dinastiya nagrepresentar sa kagamhanan sa Tinipong Bansa sa Amerika gikan sa 1798 hangtod sa balaod sa Domingo.

Ang mga Pariseo ug mga Saduceo nagrepresentar sa duha ka pundok sa mga panglantaw sa politika nga nailhan pinaagi sa ilang baruganan mahitungod sa isyu sa pagkaulipon. Ang mga Demokratiko pabor sa pagkaulipon ug ang mga Republikano batok sa pagkaulipon; ug dungan silang nagalihok uban sa aparatong politikal sa konstitusyonal nga kagamhanan sa Tinipong Bansa sa Amerika. Kana nga kagamhanan mao ang mananap sa yuta sa Pinadayag 13, ug ang panggawas nga kasaysayan sa mananap sa yuta girepresentar sa iyang republikano nga sungay. Ang pangsulod nga kasaysayan girepresentar sa protestante nga sungay. Ang mga sungay gibulag diha sa mananap, kay ang mananap mao ang Konstitusyon nga nagabulag sa sungay sa estado gikan sa sungay sa iglesia, apan dungan silang nagalihok latas sa kasaysayan. Ang republikano nga sungay adunay duha ka mga impluwensiya, bisan pabor o batok sa pagkaulipon. Ang protestante nga sungay adunay duha ka mga impluwensiya, bisan pabor sa ikapitong-adlaw nga Igpapahulay o sa unang adlaw sa adlaw.

Mga halos katloan ka tuig human sa gubat sa Panium, ang mga Maccabeo nagtimaan sa kasaysayan sa Tinipong Bansa isip ikaunom nga gingharian sa tagna sa Biblia. Unya mga halos usa ka gatos ka tuig sa ulahi, natuman ang bersikulo sais, sa dihang ang Jerusalem gidaog, nga nagahulagway sa krus. Ang Judea mao ang ikaduha sa tulo ka mga babag nga gidaog sa Roma samtang kini nagkuha sa pagkontrolar sa kalibotan. Si Heneral Pompey midaog sa Syria niadtong 65 BC, ug dayon sa Juda niadtong 63 BC. Si Augusto Cesar maoy modaug sa ikatulong babag sa gubat sa Actium niadtong 31 BC. Kining maong kasaysayan girepresentahan sa linya sa bersikulo sais hangtod baynte dos.

Sa panahon sa krus, ang kasaysayan sa mga Maccabeo nagpadayon na sulod sa hapit duha ka gatos ka tuig. Giila ni Uriah Smith nga ang kasaysayan nga girepresentahan sa pakigsaad uban sa mga Judio diha sa bersikulo baynte-tres kinahanglan ipahaom sa usa ka sinugdanan nga punto sa kasaysayan nga nahitabo hapit duha ka gatos ka tuig sa wala pa ang kasaysayan sa krus diha sa bersikulo baynte-dos. Ang kasaysayan sa krus diha sa bersikulo baynte-dos kinahanglan ipahaom sa bersikulo disi-sais, kay ang bersikulo disi-sais mao usab ang balaod sa Dominggo. Nagpasabot kini nga ang linya sa mga Maccabeo, nga mao ang kasaysayan sa mahimayaong yuta sa Juda, nagsugod sa dugay pa sa wala pa ang balaod sa Dominggo diha sa bersikulo disi-sais.

Sa dihang masabtan nato nga ang kasaysayan sa mga Millerite naghulagway sa kasaysayan sa usa ka gatus ug kap-atan ug upat ka libo, mahimo natong ipahaom ang panahon sa katapusan alang sa mga Millerite niadtong 1798, uban sa panahon sa katapusan alang sa usa ka gatus ug kap-atan ug upat ka libo niadtong 1989. Sa atong pagbuhat niini, atong ginapatong ang kasaysayan sa nahaunang ug ikaduhang mga manulonda, uban sa kasaysayan sa ikatulong manulonda. Ang 1798 ug 1989 mao ang alpha ug omega nga mga ilhanan sa dalan sa kasaysayan sa bersikulo kwarenta sa Daniel onse.

Ang kap-atan nga bersikulo nagsugod sa “panahon sa katapusan,” nga sayon mapamatud-an nga mao ang 1798; ug kon tukmang masabtan, ang pagkapukan sa Soviet Union niadtong 1989 nagtuman sa kap-atan nga bersikulo, ug kana nga katumanan mao usab ang “panahon sa katapusan.” Duha ka “panahon sa katapusan,” sulod sa usa ka bersikulo, nga anaa sa mao gihapong kapitulo sa linya sa mga Maccabeo. Ang Maccabean nga pag-alsa nga miresulta sa Hasmonean nga dinastiya nagrepresentar sa baynte-dos ka tuig sukad sa 1776 hangtod sa 1798. Sa 1798 nagsugod ang Hasmonean nga dinastiya ug ang Herodian nga dinastiya nagsugod sa 1989.

Ang bersikulo napulo sa Daniel onse nag-ila sa 1989, ug ang bersikulo disisais mao ang balaod sa Dominggo. Ang laray sa kasaysayan sulod nianang mga bersikulo nagrepresentar ug tulo ka mga gubat, ug sa pagkapukan sa usa ka hari sa habagatan ug sa pagsulod sa Roma ngadto sa propetikong kasaysayan. Anaa usab niini ang laray sa duha ka mga dinastiya nga naghulagway sa kausaban nga mahitabo sa dihang ang mananap sa yuta sa Pinadayag trese nga “adunay duha ka sungay nga sama sa nating karnero, ug” “misulti ingon sa usa ka dragon.” Sa sunod-sunod nga paagi, ang unang Hudyohanong dinastiya mao ang nating karnero ug ang ikaduhang Romanhong dinastiya mao ang dragon. Ang unang dinastiya Hudyohanon, ang ikaduha Romanhon. Hudyohanon man o Romanhon, ang mananap sa yuta adunay duha ka sungay.

Ang dinastiyang Judio nagrepresentar sa Protestante nga sungay ug ang dinastiyang Romano nagrepresentar sa Republikano nga sungay. Ang duruha ka sungay adunay usab usa ka profetikanhong pagbahin sa duha. Ang mga Saduceo ug mga Pariseo naghatag sa laraw sa mga Demokratang pabor sa pagkaulipon ingon nga kasupak sa mga Republikano nga batok sa pagkaulipon; samtang nagrepresentar usab sa usa ka duruha-ka-pilo nga pagbahin sa mga buang nga ulay nga kasupak sa mga manggialamon nga ulay. Ang mga Pariseo ingon nga mga buang nga ulay hinloan pinaagi sa pagwagtang sa nahaunang kapakyasan, ug ang mga Saduceo hinloan pinaagi sa pagwagtang sa ikaduhang paghinlo sa templo. Ang mga Pariseo, sama sa iglesia sa Sardis, nag-angkon nga adunay ngalan sa kinabuhi, apan mga patay, ug maoy unang pagawagtangon; unya ang mga Saduceo nga naglimod sa gahum sa Dios, naglimod sa gahum ug mensahe sa Tunga-tungang Pagsinggit. Ang mga Saduceo mao ang katawhan sa tugon nga ginapasibay-an, ang mga Saduceo mao kadtong natagbaw sa mga pagbati sa maayong mga emosyon.

> “Ang pag-anhi ni Cristo, sumala sa gipahibalo sa mensahe sa nahaunang manulonda, gisabtan nga gihulagway pinaagi sa pag-abot sa pamanhonon. Ang halapad nga reporma ilalom sa pagmantala sa Iyang haduol nga pag-anhi, mitubag sa paggula sa mga ulay. Niining sambingaya, maingon usab niana sa Mateo 24, duha ka pundok ang gihulagway. Silang tanan mikuha sa ilang mga suga, ang Biblia, ug pinaagi sa kahayag niini minggula aron sa pagsugat sa Pamanhonon. Apan samtang ‘ang mga buangbuang mikuha sa ilang mga suga, ug wala magdala ug lana uban kanila,’ ‘ang mga maalamon mikuha ug lana sa ilang mga sudlanan uban sa ilang mga suga.’ Ang ulahing pundok nakadawat sa grasya sa Dios, ang makapabag-o ug makapahayag nga gahum sa Espiritu Santo, nga naghimo sa Iyang pulong nga suga sa mga tiil ug kahayag sa dalan. Diha sa kahadlok sa Dios ilang gitun-an ang Kasulatan aron mahibaloan ang kamatuoran, ug sa kinasingkasing nangita sila sa kaputli sa kasingkasing ug sa kinabuhi. Kini sila adunay personal nga kasinatian, usa ka pagtuo sa Dios ug sa Iyang pulong, nga dili mapukan sa kapakyasan ug sa paglangan. Ang uban ‘mikuha sa ilang mga suga, ug wala magdala ug lana uban kanila.’ Napalihok sila pinaagi sa pagduso sa pagbati. Ang ilang mga kahadlok napukaw sa solemning mensahe, apan misalig sila sa pagtuo sa ilang mga igsoon, nga nakontento sa nagkiyotkiyot nga kahayag sa maayong mga pagbati, nga walay hingpit nga pagsabot sa kamatuoran o tinuod nga buhat sa grasya sulod sa kasingkasing. Kini sila minggula aron sa pagsugat sa Ginoo, puno sa paglaum tungod sa palaaboton nga dihadiha nga ganti; apan wala sila maandam alang sa paglangan ug kapakyasan. Sa dihang miabot ang mga pagsulay, napakyas ang ilang pagtuo, ug ang ilang mga suga nahanap ang sidlak.” The Great Controversy, 393.

Bisan politikal o relihiyoso, ang duruha ka pundok naghiusa batok sa manggialamon sa panahon sa kagul-anan sa tungang gabii. Tungod kay kini nahisgot na, gisugdan namo ang artikulo pinaagi sa pagpatungha sa punto nga akong giaplikar ang bersikulo napulo ug upat subay sa pagkapahimutang niini sa dagan sa mga bersikulo, nga nagasupak sa historikal nga han-ay nga girepresentahan sa mga bersikulo. Gigamit ko kana nga lohika uyon sa pagkapahimutang sa bersikulo baynte-trés. Ang pagkapahimutang sa usa ka timaan sa dalan kinahanglan motakdo sa historikal nga katumanan niini. Ang pakigsaad nga gihimo sa mga Judio uban sa Roma sa panahon sa mga Macabeo maoy nagtakda kon diin iaplikar ang bersikulo. Ang “mga tulisan” sa bersikulo napulo ug upat, nga nagapalig-on sa panan-awon, naghimo niana niadtong 200 BC, sa mao gayud nga tuig sa gubat sa Panium, apan ang gubat ug ang mga tulisan duha ka lahi nga mga simbolo.

Ang mga “tulisan” nahimong kabahin sa asoy, dili aron pagtukod og usa ka tuwirang kalambigitan sa petsa sa gubat sa Panium, kondili aron maila ang relasyon nga ilang gihimo uban sa nahuyang nga lima ka tuig ang panuigon nga magmamando sa Egipto nga hapit nang pildihon ni Antiochus. Dili nila gusto ang pagkabalda sa pagpasulod sa trigo sa Egipto ngadto sa Imperyong Romano. Ang mahitungod sa bersikulo mao ang propetikong relasyon sa Roma ngadto sa huyang nga lima ka tuig ang panuigon nga hari sa Egipto. Kana nga pagpataliwala nagaila sa mga sangpotanan sa pagkahugno nga mosunod sa pagsulay ni Putin sa paglakip sa pagpasakop sa simbahan sa Ukraine ngadto sa simbahan sa Rusya ingon sa kaniadto kini, sa wala pa ang 1989. Kana nga pagsulay nagsugod sa hinayhinay nga pagkapuo sa iyang gingharian sa habagatan, ug sa dihang mamatay si Putin sama kang Ptolemy, o sa laing paagi mapahawa sa yuta nga pinuy-an sama kang Uzziah ug Napoleon, siya sa pagkatinuod propetikong tangtangon ug ang iyang gingharian pagadumalahon dayon sa sunodsunod nga mga pangulo nga dili kaayo takos. Unya, sa panahon sa lima ka tuig ang panuigon nga hari, ang papal nga Roma motaliwala aron panalipdan ang iyang mga kainteresan, nga mao ang simbahan sa Ukraine.

Ang papasiya wala mopili ug kiliran tali sa Ortodoksiya sa Russia o sa Ukraine; siya nagdula sa tanang kiliran aron ipailalom ang tanang mga lawas relihiyoso ubos sa iyang awtoridad, ingon nga girepresentahan diha sa Isaias 4.

> Ug niadtong adlawa pito ka mga babaye mokupot sa usa ka lalaki, nga magaingon: Mokaon kami sa among kaugalingong tinapay, ug mosul-ob sa among kaugalingong sapot; tugoti lamang kami nga pagatawgon sa imong ngalan, aron kuhaon ang among kaulawan. Niadtong adlawa ang sanga ni Jehova mahimong matahum ug mahimayaon, ug ang bunga sa yuta mahimong labing maayo ug maanindot alang kanila nga nakagawas sa Israel. Ug mahitabo, nga siya nga mahabilin sa Zion, ug siya nga mahibilin sa Jerusalem, pagatawgon nga balaan, bisan ang matag usa nga nahisulat taliwala sa mga buhi sa Jerusalem. Isaias 4:1–3.

Ang kapadohan mipugos sa pagkuha ug pagdumala sa tanang mga lawas sa relihiyon, nga gihulagway ingon nga pito ka mga babaye, nga nagpasabot sa tanang mga iglesia. Kining pito ka mga iglesia nagtinguha nga tawgon nga katoliko, nga nagkahulogan ug unibersal, ug sila tin-aw nga dili katawohan sa Dios, kay nagtinguha sila sa pagsul-ob sa ilang kaugalingong sapot. Ang panaghiusa sa tanang mga lawas sa relihiyon nga nagtinguha sa pagsul-ob sa ilang kaugalingong tawhanong mga bisti mahitabo sa panahon nga kadtong anaa sa “Jerusalem pagatawgon nga balaan,” nga mao ang panahon nga ang sanga sa Ginoo mausab gikan sa usa ka katawohang Laodicean ngadto sa usa ka katawohang Philadelphian, ug dinhi ang kapadohan mahimong pangulo sa tanang mga lawas sa relihiyon sa gayong panahon nga siya usab himoon nga pangulo sa mga lawas sa politika.

Niadtong 1989, ang simbahan sa Ukraine maoy simbolo sa hari sa amihanan nga milampaso sa Soviet Union, ug si Putin maningkamot sa pagpahiuli sa kanhing relasyon sa pagpasakop, ug makadawat ug sanla sa iyang agtang ug magsugod ug paglutos batok sa relihiyon nga mibalibad sa iyang mga gipangayo. Kana nga paglutos nahitabo sa kaugalingong nasod ni Ptolemy, sa siyudad sa Alexandria, busa ang mga simbahan sulod sa Russia nga naimpluwensiyahan sa Roma mahimong tumong ni Putin, ug iyang katapusan. Samtang si Trump nangandam alang sa gubat sa Panium, ang iyang dayag nga relasyon uban sa manlalaban sa nahuyang nga batang-hari sa Ehipto mailhan sa 2025. Ang gahum sa Roma nga sa 200 BC nanalipod sa batang-hari sa Ehipto, dili na unya manalipod sa batang-hari. Motabang siya sa pagtapos sa batang-hari. Ang Roma ingon nga manlalaban sa Ehipto sa 200 BC, nagrepresentar sa Roma ingon nga maglalaglag sa Ehipto sa gubat sa Panium.

## Mga Millerita

Ang mga Millerite wala makakita ug tulo ka Romanhong mga gahum; duha lamang ang ilang nakita, apan ang ilang kamatuoran, kamatuoran gihapon. Ang propetikong lohika ni Antiochus ingon nga usa ka simbolo nagtugot kanato sa paggamit sa bersikulo katorse sa usa ka kasaysayan nga nag-una sa bersikulo kinse, bisan pa man kon ang kasaysayan nga unang nagtuman sa mga bersikulo nagbutang sa bersikulo katorse ug kinse diha sa tuig 200 BC. Ako nagaingon nga ang bersikulo disesais mao ang haduol nga balaod sa Domingo ug nga ang bersikulo katorse mao ang 2025, ug ang bersikulo kinse mao ang umaabot pa nga gubat sa Panium. Gipamatud-an ni Antiochus nga ang tulo ka mga gubat usa ka propetikong linya, kay anaa siya sa tanang tulo ka mga gubat; apan gipamatud-an usab niya ang akong gipahayag, nga mao ang ulahing-panahon nga aplikasyon sa mga bersikulo, sa dihang husto kining pagabahinon pinaagi sa pamaagi nga linya ibabaw sa linya.

Si Antiochus diha sa tanan tulo ka mga gubat, ug sa ulahing mga adlaw siya nagrepresentar sa gahom nga puli sa kapapahan sa 1989 (Reagan ug ang USA), sa 2014 (Zelenskyy ug ang Ukraine), ug dayon sa gubat sa Panium mao kini ang maong samang gahom nga puli sama sa 1989, kay si Jesus kanunay nagrepresentar sa katapusan uban sa sinugdanan. Si Ronald Reagan patay na ug gilubong, busa ang historikal nga saksi ni Antiochus tukma sumala sa pagsabot sa mga Millerite, apan ubos sa mga lagda nga nagmando sa usa ka line upon line nga aplikasyon. Ang katapusang gahom nga puli sa kapapahan diha sa mga bersikulo mao si Trump, bisan pa nga sa kasaysayan si Antiochus diha sa tanan tulo ka mga gubat. Aron matuman ang bersikulo trese kinahanglang mapildi ni Trump ang ikaduhang eleksiyon, kay sa bersikulo trese siya “mobalik,” mas kusgan pa kay sa kaniadto, igo ang kusog aron maigoan sa bala sa dalunggan, nga uban sa tuong kumagko ug sa tuong dako nga tudlo sa tiil mao ang mga butang nga pagadihogan sa dugo sa dihang gidihogan ang mga pari.

Si Reagan naghulagway kang Trump, kay si Reagan mao ang nahauna sa katapusang walo ka mga presidente sukad sa panahon sa katapusan niadtong 1989. Si Lincoln naghulagway kang Trump, kay siya mao ang nahaunang Republikano nga presidente. Si Lincoln gipatay sa mga Demokratang pabor sa pagkaulipon nga nakig-alyansa sa Roma, ug si Ronald Reagan ug ang iyang kaparis nga maka-papa nga si John Paul II parehong naluwas sa mga pagsulay sa pagpatay kanila. Si Trump gipatay sa politika niadtong 2020 pinaagi sa gikawat nga eleksiyon, sa katumanan sa Pinadayag 11:7, ug unya niadtong 2024 siya gibanhaw sa katumanan sa bersikulo 11.

> Ug sa diha nga mahuman na nila ang ilang pagpanghimatuod, ang mapintas nga mananap nga motungha gikan sa kahiladman nga walay kinutoban makiggubat batok kanila, ug modaug kanila, ug mopatay kanila. … Ug tapus sa tulo ka adlaw ug tunga, ang Espiritu sa kinabuhi nga gikan sa Dios misulod kanila, ug mitindog sila sa ilang mga tiil; ug dakung kahadlok miabut ibabaw kanilang mga nakakita kanila. Pinadayag 11:7, 11.

Ang pagkabanhaw pag-usab ni Trump mao ang iyang “pagbalik” sa bersikulo trese, ug naghatag usab kini og kaangayan nga hulagway sa usa ka kinaiya sa Roma, kay ang Roma mao ang “ikawalo nga gikan sa pito,” ug si Trump mao ang dagway sa Roma.

> Ug ang mapintas nga mananap nga kaniadto mao man, ug karon wala na, bisan siya mao ang ikawalo, ug gikan sa pito, ug moadto sa pagkalaglag. Pinadayag 17:11.

Ang ikaduhang termino ni Trump naghimo kaniya nga ikawalong presidente sukad kang Reagan, ug tungod kay siya usab ang ikaunom, si Trump, nga nahiuyon sa pagka-papa, mao ang “ikawalo, ug usa sa pito.” Ang walo mao ang simbolo sa pagkabanhaw, nga nagpasiugda nga siya, ingon nga hulagway sa pagka-papa, kinahanglan nga adunay samad nga makamatay nga naayo aron “makabalik.”

> Ug nakita ko ang usa sa iyang mga ulo nga daw gisamaran hangtod sa kamatayon; ug ang iyang makamatay nga samad naayo: ug ang tibuok kalibotan nahibulong sa pagsunod sa mananap. Pinadayag 13:3.

Sa diha nga mamaayo na ang makamatay nga samad, ang kalibotan “nahibulong sa pagsunod sa mananap,” ug sa dihang si Trump gibanhaw ingon nga ikawalo nga gikan sa pito sa 2024, siya “mibalik,” ug ang tibuok kalibotan nahibulong sa pagsunod kaniya.

> Ug human sa tulo ka adlaw ug tunga, ang Espiritu sa kinabuhi nga gikan sa Dios misulod kanila, ug sila mitindog ibabaw sa ilang mga tiil; ug dakung kahadlok miabot niadtong mga nakakita kanila. Ug sila nakadungog ug kusog nga tingog gikan sa langit nga nagaingon kanila, Saka kamo dinhi. Ug sila mitungas ngadto sa langit diha sa usa ka panganod; ug ang ilang mga kaaway nakakita kanila. Pinadayag 11:11, 12.

“Nibalik” si Trump sa eleksiyon sa 2024, ug unya sa 2025 siya ug si Papa Leo kapuwa giluklok. Si Jesus mihatag ug usa ka direkta ug makatarunganong pasidaan, alang kang bisan kinsa nga buot makakita.

> Busa, sa diha nga makita na ninyo ang makapait nga kangil-ad sa pagkalaglag, nga gisulti ni Daniel nga manalagna, nga nagatindog sa balaang dapit, (ang magabasa, pasabta siya.) Mateo 24:15.

Si Marcos nag-ingon niini nga tingali mas masabtan gamay.

> Apan sa diha nga makita ninyo ang kangil-ad nga makapabiniya, nga gisulti ni Daniel nga manalagna, nga nagtindog sa dapit nga dili niini angayng tindogan, (pasabta ang magabasa,) nan ang mga anha sa Judea mokalagiw ngadto sa kabukiran. Marcos 13:14.

Ang dulumtanan nga makapabangis mao ang Roma sa matag usa sa tulo niini ka mga hugna. Ang pagano, papal, ug modernong Roma ang matag usa usa ka timaan sa pasidaan alang sa katawohan sa Dios. Ang pasidaan pagailhon sa dihang ang Roma anaa sa “balaang dapit” o sa dapit diin “dili unta kini mahimutang.” Ang mahimayaong yuta mao ang balaang yuta diha sa Kasulatan, ug ang Estados Unidos mao ang espirituwal nga mahimayaong yuta.

> Ug ang Ginoo manag-iya pag-usab sa Juda nga iyang bahin didto sa yutang balaan, ug pilion niya pag-usab ang Jerusalem. Hilum kamo, O tanang unod, sa atubangan sa Ginoo; kay siya mibangon gikan sa iyang balaang puloy-anan. Zacarias 2:12, 13.

Sa dihang makita ninyo ang Roma nga nagatindog sa balaang dapit, ang Ginoo nagpili sa Jerusalem ingon nga Iyang katawhan sa tugon sa kataposang higayon. Sa dihang si Reagan, ang nahauna sa waló ka mga presidente, naghikay ug tinagong pakigsaad uban sa anticristo sa panagna sa Biblia, kini nagrepresentar sa dayag nga pakigsaad uban sa Roma pinaagi sa ikawalo ug kataposang presidente sukad sa panahon sa katapusan niadtong 1989. Ang mga simbolo sa Omega sa kasagaran nagabalit-ad sa mga kinaiya sa simbolo sa Alpha.

Ang pagpasiugdang sa papa nga si Leo ug kang Trump sa 2025 nag-ila sa usa ka dayag nga relasyon tali sa mananap gikan sa dagat ug sa mananap gikan sa yuta sa Pinadayag trese. Ang pagbalik ngadto sa usa ka dayag nga pakig-alyansa ni Trump ug ni Leo, nga gitipoan sa tinagong pakig-alyansa nila Reagan ug John Paul II, nagpahibalo kanato nga ang pagsuporta sa batang-haring Ehiptohanon nga mituman sa bersikulo katorse sa 200 BC nagrepresentar sa kakulang sa pagsuporta sa kaulahian nga mga adlaw.

Ang 2025 nagtukod sa panggawas nga patukorananon nga panan-awon o tagna, kay kini nagbayaw sa Roma ingon nga pasidaan sa Roma nga giila ni Daniel pinaagi sa simbolismo sa “makalilisang nga kangil-ad sa pagkalaglag.” Ang pasidaan sa makalilisang nga kangil-ad sa pagkalaglag mahitabo sa dili pa ang paglaglag nga gilarawan sa “pagkalaglag.” Sa paglibot sa Jerusalem ubos ni Cestius, ang pasidaan gilarawan pinaagi sa mga bandila sa kagamhanan sa Roma nga gipahimutang sulod sa balaan nga mga hawanan sa santuwaryo. Kadtong nakakita, nakasabut, mituman, ug mibiya sa siyudad ug gipanalipdan sa dihang gisugdan pag-usab ang paglibot. Ilang nakita ang timailhan sa pasidaan sa Roma. Ang mga Kristohanon nga mibulag gikan sa nakompromiso nga iglesia sa Pergamos ug sa ulahi sa iglesia sa Thyatira mikalagiw ngadto sa kamingawan sa dihang ilang nakita ang tawo sa sala nga naglingkod sa templo sa Dios. Kining mga saksi nagtimaan sa usa ka pasidaan sa makalilisang nga kangil-ad sa pagkalaglag nga gisulti ni Daniel sa ulahing mga adlaw.

Sa makadaghang higayon atong gipakita nga ang 1888 mao ang pagsulong ni Cestius, ug ang konklusyon sa krisis sa balaod sa Domingo mao ang pagsulong ni Tito. Ang mga balaodnon ni Blair bahin sa balaod sa Domingo sa dekada 1880, inubanan sa mga balaod sa Domingo nga gipatuman sa pipila ka habagatang mga estado niadtong dekada 1880, mao ang pasidaan ni Cestius nga nagtimaan usab sa linya sa pagbahin sa tambag ni Sister White mahitungod sa pagpuyo sa kabanikanhan. Sa wala pa ang dekada 1880, ang iyang tambag mao nga sa umalabot kinahanglan kita mobalhin ngadto sa kabanikanhan, apan human sa dekada 1880 ang pagpuyo sa kabanikanhan usa na ka butang nga angay nang natuman. Ang timailhan sa pasidaan sa mga Blair Bills, nga nagpasiugda sa marka sa awtoridad sa gahom sa papa nga gihisgutan sa dekada 1880, maoy tipo sa Patriot Act sa 9/11, kay ang manulonda sa Pinadayag 18 mipakita sa maong duha ka mga kasaysayan.

Ang 9/11 mao ang pasidaan ni Cestius nga nagbutang sa iyang awtoridad diha sa balaang dapit diin dili unta kini ibutang, kay sa 9/11 ang balaod sa Roma mipuli sa balaod sa Inglatera. Sa mga Paghukom kang Pelosi niadtong 2021 ang due process clause gisalikway, ug kini nagrepresentar ug laing lakang paingon sa paglibot ni Tito, nga matapos sa haduol na nga balaod sa Domingo sa Estados Unidos. Ang paglibot usa ka yugto sa panahon. Ang 1888 naghisgot sa pagrebelde sa sulod nga Protestante nga sungay, ug ang 9/11 naghisgot sa pagrebelde sa gawas nga Republikano nga sungay. Ang pagpahimutang sa papa gikan sa mahimayaong yuta sa samang tuig nga ang katapusang presidente gipahimutang usab nagrepresentar sa katapusang pasidaan sa dulomtanan nga makapapahawa nga nagatindog diin dili kini angay motindog, sa dili pa ang gubat sa Panium. Ang gubat sa Panium modala dayon ngadto sa balaod sa Domingo ug sa gubat sa Actium, nga nagrepresentar sa ikatulo ug katapusang babag alang sa pagano nga Roma, ug unya ang pagano nga Roma naghari sa labing hataas sulod sa 360 ka tuig sa katumanan sa Daniel 11:24. Sa balaod sa Domingo ang ikaunom ug ikapito nga mga gingharian parehong ginpildi sa Roma, ug ang modernong Roma unya nagahari sulod sa usa ka simbolikong oras, o kap-atan ug duha ka simbolikong bulan.

Sa bersikulo 16, si Pompey, nga bag-o pa lang nakadaug sa unang mga babag sa paganong Roma sa Siria, dayon usab nakadaug sa Jerusalem. Gipukan ni Pompey ang unang duha ka mga babag sa Roma, ug si Augusto Cesar maoy nakadaug sa ikatulo didto sa Actium. Ang modernong Roma unang nakadaug sa hari sa habagatan niadtong 1989 sa katumanan sa bersikulo 40, ug sumala sa gihulagway sa bersikulo 10. Unya, sa balaod sa Domingo, ang modernong Roma modaug sa iyang ikaduha ug ikatulong babag pinaagi sa Estados Unidos, ug dayon ang United Nations mouyon dayon sa paghatag sa ilang gingharian ngadto sa gahum sa kapapahan. Ang paganong Roma nakadaug sa duha pinaagi kang Pompey ug unya sa usa pa, ug ang papal nga Roma nakadaug sa usa niadtong 1989, ug unya sa iyang sunod nga duha diha sa bersikulo 16, diin si Pompey gimarkahan pinaagi sa iyang ikaduhang pagdaug.

Bisan pa kon kini mao ang ikatulong babag sa Actium alang sa paganong Roma, o sa dihang ang ikatulong babag, nga girepresentahan sa paghingilin sa mga Goth gikan sa siyudad sa Roma niadtong 538, sa dihang mabuntog sa Roma ang ikatulong babag, kini nagahari sa labing labing kataas.

> Sa pagkamatuod, ang Ginoong Dios walay pagabuhaton gawas kon iyang ipadayag ang iyang tinago ngadto sa iyang mga alagad nga mga manalagna. Amos 3:7.

Sa pagkatinuod ihatag sa Ginoo ang katapusang pagpadayag sa timaan sa pasidaan nga girepresentahan ingon nga dulomtanan nga makapahimong biniyaan sa basahon ni Daniel, sa dili pa moabot ang pagkabiniyaan. Kana nga timaan sa pasidaan mao ang dayag nga pakig-alyansa, nga sukwahi sa tinagong alyansa ni Reagan nga girepresentahan sa 2025. Ang Ginoo dili magdala ug silot nga wala una maghatag ug pasidaan, ug ang Amos tin-aw kaayo mahitungod sa unsa ang tinagong pagpadayag ngadto sa Iyang mga alagad, ug kang kinsa kini gitumong.

> Pamatii kining pulonga nga giingon sa Ginoo batok kaninyo, O mga anak sa Israel, batok sa tibook panimalay nga Akong gipagula gikan sa yuta sa Ehipto, nga nagaingon: Kamo lamang ang Akong giila sa tanang mga panimalay sa yuta; busa silotan Ko kamo tungod sa tanan ninyong mga kasal-anan. Amos 3:1, 2.

Si Amos naghisgot sa katapusang kaliwatan sa pinili nga katawhan sa Dios sa tugon nga pagasilotan, nga nahiuyon sa 25 ka lalaki nga misimba sa adlaw diha sa Ezekiel 8. Gipasundayag ni Amos ang mensahe sa Laodicea, nga mao ang mensahe sa ikatulong manulonda sa panahon sa pagpapas sa sala sa panahon sa paghukom sa mga buhi. Ang pasidaan ni Amos nagasukad sa paghiusa sa duha ka pundok.

> Makalakaw ba ang duha nga magkauban, gawas kon sila nagkauyon? Moringit ba ang leon sa kalasangan, sa diha nga siya walay tukbonon? Mosinggit ba ang batan-ong leon gikan sa iyang lungib, kon siya walay nadakop? Mahulog ba ang langgam sa lit-ag sa yuta, diin walay pukot nga gitagana alang kaniya? Kuhaon ba sa usa ang lit-ag gikan sa yuta, ug wala gayod kini makadakop ug bisan unsa? Patunggon ba ang trumpeta sa siyudad, ug ang katawhan dili mahadlok? Mahitabo ba ang kadautan sa usa ka siyudad, ug si Jehova wala makahimo niini? Amos 3:3–6.

Ang pahimangno mahitungod sa duha nga nagalakaw nga nagkahiusa ingon nga usa, gibutang sulod sa konteksto sa usa ka lit-ag nga nagadakop ug langgam gikan sa yuta. Ang mga langgam mga simbolo sa mga lawas relihiyoso, ug ang kapapahan mao ang hawla sa matag mahugaw ug dumtanang langgam diha sa Pinadayag.

> Ug siya misinggit sa kusganong tingog, nga nagaingon, Nahulog na, nahulog na ang dakong Babilonia, ug nahimo siyang puloy-anan sa mga yawa, ug salipdanan sa tanang mahugaw nga espiritu, ug hawanan sa tanang mahugaw ug dulumtanan nga langgam. Kay ang tanang mga nasud nanginum sa bino sa kapungot sa iyang pagpakighilawas, ug ang mga hari sa yuta nakighilawas uban kaniya, ug ang mga magpapatigayon sa yuta nangadato tungod sa kadagaya sa iyang mga kahilayan. Pinadayag 18:2, 3.

Ang usa ka langgam diha sa hawla maoy usa ka langgam nga nabihag, ug sa dihang ang usa ka nasod makahimo ug pakighilawas uban sa bigaon sa Roma kini mahimong usa ka langgam nga nabihag, ug ang langgam nga gipataas ibabaw sa tanang uban pang mga langgam nga manalagnon mao ang gahum kansang tulo-ka-bahin nga balay matukod, mapalig-on sa balaod sa Domingo, diha sa iyang dapit, nga mao ang Shinar, nga mao ang Babilonia. Kini mao ang langgam nga nakadawat ug samad nga makamatay niadtong 1798, o sumala sa gipahayag ni Zacarias, nga gibutangan ug taklob nga tingga ang iyang bukag, apan human niana gipataas kini sa mga langgam sa espiritismo ug sa apostatang Protestantismo.

> Unya ang manulonda nga nakigsulti kanako migula, ug miingon kanako, Ibayaw karon ang imong mga mata, ug tan-awa kon unsa kining nagagula. Ug miingon ako, Unsa man kini? Ug miingon siya, Kini mao ang usa ka epa nga nagagula. Miingon pa siya, Kini mao ang ilang panagway sa tibook nga yuta. Ug, ania karon, may gibayaw nga usa ka talento nga tingga: ug kini mao ang usa ka babaye nga nagalingkod sa taliwala sa epa. Ug miingon siya, Kini mao ang pagkadautan. Ug iyang gilabay kini ngadto sa taliwala sa epa; ug iyang gibutang ang gibug-aton nga tingga ibabaw sa baba niini. Unya gibayaw ko ang akong mga mata, ug mitan-aw, ug, ania karon, may migula nga duruha ka babaye, ug ang hangin diha sa ilang mga pako; kay sila may mga pako sama sa mga pako sa tagak: ug ilang gibayaw ang epa sa taliwala sa yuta ug sa langit. Unya miingon ako sa manulonda nga nakigsulti kanako, Asa man nila dad-on ang epa? Ug miingon siya kanako, Aron pagatukoran kini ug usa ka balay sa yuta sa Shinar: ug kini pagapahimutangon, ug ibutang didto ibabaw sa iyang kaugalingong patukoranan. Zacarias 5:5–11.

Ang lit-ag ni Amos modakop sa langgam gikan sa yuta, kay kini naghulagway sa alyansa nga nagauna sa hapit na moabot nga balaod sa Domingo diin ang langgam-sa-yuta pagadakpon, ug sumala kang Amos ang maong alyansa usa ka pagbadlong batok sa Laodiceanong Seventh-day Adventism, kay adunay trumpeta sa pasidaan nga pagahuypon diha sa siyudad, nga ilang dumilian sa pagpaminaw.

> Pagahuypon ba ang trompeta sa siyudad, ug dili mahadlok ang mga tawo? Mahitabo ba ang kadaotan sa usa ka siyudad, ug ang Ginoo wala niini magbuhat? Sa pagkatinuod ang Ginoong Dios walay pagabuhaton, gawas nga ipadayag niya ang iyang tinago ngadto sa iyang mga ulipon nga mga manalagna. Ang leon mingulob; kinsa man ang dili mahadlok? Ang Ginoong Dios namulong; kinsa man ang dili managna? Amos 3:6–8.

Ang Leon nga nagangulob mao ang Leon sa banay ni Juda, nga nagrepresentar kang Cristo sa diha nga Iyang patik-an ug ablihan ang Iyang pulong nga matagnaon. Ang dayag nga alyansa sa 2025 mao ang paglikos ni Cestius, ug ang simbolo sa mga tulisan batok sa katawhan sa Dios mapahimutang sa diha nga makita ninyo ang duha nga nagalakaw nga magkauban nga dili gayud angay mag-uban. Ang Roma nga nakig-alyansa ug nakig-uyon sa mga Protestante usa ka oxymoron, kay ang pagkahimong Protestante nagpasabot sa pagprotesta batok sa Roma.

Padayonon nato kining mga butanga sa sunod nga artikulo.

## Ulahi Na Kaayo Aron Makalikay sa Lit-ag

> “Ug hinumdumi kini, ang garbo sa Roma mao nga siya dili gayud mausab. Ang mga prinsipyo ni Gregory VII ug ni Innocent III mao gihapon ang mga prinsipyo sa Romano Katolikong Simbahan. Ug kon aduna lamang siya sa gahum, iyang ipatuman kini karon uban sa sama nga kakusog sama sa nangaging mga siglo. Gamay ra ang nahibaloan sa mga Protestante sa ilang ginabuhat sa dihang mosugyot sila sa pagdawat sa tabang sa Roma sa buluhaton sa pagbayaw sa Domingo. Samtang sila nagtinguha sa pagtuman sa ilang tumong, ang Roma nagtinguha sa pagtukod pag-usab sa iyang gahum, sa pagbawi sa iyang nawalang pagkalabaw. Kon ang prinsipyo matukod na sa makausa sa Tinipong Bansa nga ang simbahan mahimong mogamit o mokontrol sa gahum sa estado; nga ang relihiyosong mga pagtuman mahimong ipatuman pinaagi sa sekular nga mga balaod; sa mubo, nga ang awtoridad sa simbahan ug sa estado mao ang modominar sa konsensiya, nan ang kadaugan sa Roma niining nasora masiguro.”

> “Ang pulong sa Dios naghatag ug pasidaan mahitungod sa umaabot nga katalagman; kon kini pasagdan lamang, ang kalibutang Protestante makakat-on kon unsa gayud ang mga katuyoan sa Roma, sa dihang ulahi na kaayo aron makalikay pa sa lit-ag. Siya sa hilom nagatubo ngadto sa gahum. Ang iyang mga doktrina nagapadayag sa ilang impluwensya diha sa mga bulwagan sa lehislatura, sa mga iglesia, ug sa mga kasingkasing sa mga tawo. Siya nagatukod ug nagtigum sa iyang hatag-as ug dagkung mga estruktura diin, sa tinagong mga kahiladman niini, pagausabon ang iyang nangaging mga pagpanglutos. Sa tago ug wala pagdudahi siya nagapalig-on sa iyang mga pwersa aron mapadayon ang iyang kaugalingong mga tumong sa dihang moabot na ang panahon sa iyang pag-atake. Ang tanan nga iyang gitinguha mao ang usa ka mapuslanong dapit sa pagpahimutang, ug kini gihatag na kaniya. Sa dili madugay atong makita ug atong mabati kon unsa ang katuyoan sa Romanhong elemento. Bisan kinsa nga motoo ug motuman sa pulong sa Dios tungod niana magaantus ug kaulawan ug pagpanglutos.” The Great Controversy, 581.

> “Adunay usa ka kalibotan nga nagahigda diha sa kadaotan, sa paglimbong, ug sa pagpasalaag, diha gayud sa landong sa kamatayon,—natulog, natulog. Kinsa man ang nagabati og kasakit sa kalag aron pukawon sila? Unsa nga tingog ang makaabot kanila? Ang akong hunahuna gidala ngadto sa umalabot sa dihang ihatag na ang timaan, ‘Tan-awa, ang Pamanhonon nagaanhi; gumula kamo sa pagsugat Kaniya.’ Apan ang uban maglangan sa pagbaton sa lana alang sa pagpuno pag-usab sa ilang mga lampara, ug sa ulahi na kaayo ilang mahibaloan nga ang kinaiya, nga girepresentahan sa lana, dili ikabalhin. Kana nga lana mao ang pagkamatarong ni Cristo. Kini nagarepresentar sa kinaiya, ug ang kinaiya dili ikabalhin. Walay tawo nga makakuha niini alang sa lain. Ang matag-usa kinahanglan magbaton alang sa iyang kaugalingon og usa ka kinaiya nga naputli gikan sa matag mansa sa sala.” Bible Echo, Mayo 4, 1896.

> “Samtang akong nakita ang kabos nga mga kalag nga nangamatay tungod sa kakulang sa kamatuoran alang niining panahona, ug ang uban nga nagaangkon nga nagatuo sa kamatuoran nagapasagdan kanila nga mamatay pinaagi sa pagpugong sa gikinahanglang mga paagi aron mapadayon ang buluhaton sa Dios, ang maong talan-awon hilabihan ka masakit; ug nangamuyo ako sa manulunda nga kuhaon kini gikan kanako. Nakita ko nga sa dihang ang katuyoan sa Dios nanginahanglan sa pipila sa ilang kabtangan, sama sa batan-ong lalaki nga miadto kang Jesus (Matthew 19:16–22), sila mibiya nga masulob-on; ug nga sa dili madugay ang nagaawas nga hampak moagi ibabaw kanila ug magasilhig sa tanan nilang mga kabtangan, ug unya ulahi na kaayo ang paghalad sa mga butang nga yutan-on, ug ang pagtigom ug bahandi didto sa langit.” Early Writings, 49.

> “Nakita ni Judas nga kawang lamang ang iyang mga pangamuyo, ug midalagan siya paggawas sa hawanan nga nagasinggit, Ulahi na kaayo! Ulahi na kaayo! Gibati niya nga dili siya makahimo sa pagpadayon sa pagkinabuhi aron makita si Jesus nga ilansang sa krus, ug tungod sa kawalay-paglaum migawas siya ug nagbitay sa iyang kaugalingon.” The Desire of Ages, 722.

Back to Articles