Article

# The Book of Daniel - Number One-Hundred and Sixty-One

Ang Basahon ni Daniel - Gatos Ug Kan-uman Ug Usa

Rome’s Role in Establishing the Vision of Bible Prophecy: A Detailed Examination of Daniel Chapter Eleven

Ang Papel sa Roma sa Pagpahimutang sa Panan-awon sa Tagna sa Biblia: Usa ka Masusi nga Pagsusi sa Daniel Kapitulo Onse

Author

Jeff Pippenger

Published

March 27, 2024

Formats

PDF Unavailable
Word Unavailable
Song MP3

The vision of Daniel chapter eleven, is the main point of reference for all the visions of Bible prophecy, and the vision of chapter eleven is established by the symbol of Rome.

Ang panan-awon sa Daniel kapitulo onse mao ang pangunang tukoranan sa tanang mga panan-awon sa panagna sa Biblia, ug ang panan-awon sa kapitulo onse gipatukod pinaagi sa simbolo sa Roma.

> And in those times there shall many stand up against the king of the south: also the robbers of thy people shall exalt themselves to establish the vision; but they shall fall. Daniel 11:14.

> Ug niadtong mga panahona daghan ang motindog batok sa hari sa habagatan; usab ang mga tulisan sa imong katawohan magapahitaas sa ilang kaugalingon aron sa pagtukod sa panan-awon; apan sila mapukan. Daniel 11:14.

Jones addresses the previous verse as follows:

Gihisgutan ni Jones ang miaging bersikulo sa mosunod nga paagi:

> “When the Amorites had filled up the measure of their iniquity, their place was given to Israel, the people of God. When Israel, following the way of the heathen, filled also the cup of iniquity, God brought up the kingdom of Babylon, and took all away. When Babylon had filled up the cup of its iniquity, the power was transferred to Persia. And when the angel was turned away by the wickedness of the Persians, then the prince of Grecia comes in and sweeps it away.”

> “Sa dihang napuno na sa mga Amorihanon ang sukod sa ilang kasal-anan, ang ilang dapit gihatag ngadto sa Israel, ang katawhan sa Dios. Sa dihang ang Israel, nga misunod sa dalan sa mga pagano, nakapuno usab sa copa sa kasal-anan, gipadangat sa Dios ang gingharian sa Babilonia, ug gikuha ang tanan. Sa dihang napuno na sa Babilonia ang copa sa iyang kasal-anan, ang gahum gibalhin ngadto sa Persia. Ug sa dihang ang manulonda gisalikway tungod sa pagkadaotan sa mga Persiano, nan ang principe sa Grecia moabut ug mopapas niini.”

> “And how long was the power of Grecia to continue? When was it to be broken? ‘When the transgressors were come to the full.’ That nation stands until it has filled up the measure of its iniquity, and then the power is transferred to another kingdom. That power to which it was transferred was the Roman, as we learn from Daniel 11:14. ‘And in those times there shall many stand up against the king of the south; also the robbers of thy people shall exalt themselves to establish the vision; but they shall fall.’ This nation is pointed out as a nation of robbers—the children of robbers, as says the margin of the text.

> “Ug hangtod kanus-a man magapadayon ang gahum sa Grecia? Kanus-a man kini pagabuakon? ‘Sa dihang ang mga malapason mahiabut na sa kahingpitan.’ Kana nga nasud magapadayon hangtod nga mapuno niini ang takus sa iyang kasal-anan, ug unya ang gahum ibalhin ngadto sa laing gingharian. Ang gahum nga ngadto niini gibalhin mao ang Romano, ingon sa atong mahibaloan gikan sa Daniel 11:14. ‘Ug niadtong mga panahona daghan ang motindog batok sa hari sa habagatan; usab ang mga tulisan sa imong katawhan magapataas sa ilang kaugalingon aron sa paglig-on sa panan-awon; apan sila mangapukan.’ Kining nasura gipakita ingon nga usa ka nasud sa mga tulisan—ang mga anak sa mga tulisan, sumala sa giingon sa margin sa teksto.”

> “These are the ones to whom the kingdom is now given, and what for?—‘The children of robbers shall exalt themselves to establish the vision.’ When this nation comes upon the scene, then there enters that which establishes the vision, that which is one great object of the vision, the one chief landmark in the line of vision which God has given through the prophets for all time.” A. T. Jones, The Columbian Year and the Meaning of the Four Centuries, 6.

> “Kini mao ang mga gitugyanan na karon sa gingharian, ug alang sa unsa?—‘Ang mga anak sa mga tulisan magabayaw sa ilang kaugalingon aron sa pagtukod sa panan-awon.’ Sa dihang kini nga nasod motungha sa talan-awon, nan mosulod kana nga maoy nagatukod sa panan-awon, kana nga usa ka dakong tumong sa panan-awon, ang usa ka labing pangunang timaan sa linya sa panan-awon nga gihatag sa Dios pinaagi sa mga propeta alang sa tanang panahon.” A. T. Jones, The Columbian Year and the Meaning of the Four Centuries, 6.

Jones says when the Roman power “comes upon the scene, then there enters that which establishes the” … “line of vision which God has given through the prophets for all time.” In Miller’s history the Protestants taught, as Laodicea Adventism now does, that the robbers of thy people represent Antiochus Epiphanes, a Seleucid king who ruled from 175 to 164 BC. He was a member of the Seleucid dynasty, which was one of the Greek successor states which came out of the breakup of Alexander the Great’s empire. The disagreement over this issue was so specific in Millerite history, that the identification of Antiochus Epiphanes is represented upon the 1843 pioneer chart.

Si Jones nag-ingon nga sa dihang ang gahum sa Roma “motungha sa talan-awon, nan mosulod kana nga butang nga nagapahimutang sa” … “linya sa panan-awon nga gihatag sa Dios pinaagi sa mga manalagna alang sa tanang panahon.” Sa kasaysayan ni Miller ang mga Protestante nagtudlo, maingon sa gibuhat karon sa Laodicea Adventism, nga ang mga tulisan sa imong katawhan nagarepresentar kang Antiochus Epiphanes, usa ka Seleucid nga hari nga naghari gikan sa 175 hangtod sa 164 BC. Siya usa ka sakop sa dinastiyang Seleucid, nga usa sa mga Gregong manununod nga mga estado nga migula gikan sa pagkabungkag sa imperyo ni Alexander the Great. Ang panaglalis mahitungod niini nga isyu hilabihan ka piho sa kasaysayan sa mga Millerite, nga ang pag-ila kang Antiochus Epiphanes girepresentar diha sa 1843 pioneer chart.

The reference to Antiochus on the chart represents the only reference to something that is not found in God’s prophetic Word. It is there to refute the false teachings of the Protestants of that period, which is now the false teaching of Laodicean Adventism. Whether William Miller understood the depth of importance in understanding that Rome is the earthly power that establishes the “line of vision which God has given through the prophets for all time,” is doubtful, but it was clear enough to soundly defend the fact that Rome establishes the vision.

Ang paghisgot kang Antiochus sa tsart nagrepresentar sa bugtong paghisgot sa usa ka butang nga dili makita diha sa pulong nga matagnaon sa Dios. Anaa kini aron isalikway ang bakak nga mga pagtulon-an sa mga Protestante niadtong panahona, nga mao karon ang bakak nga pagtulon-an sa Laodiceanong Adventismo. Kon si William Miller nakasabut ba sa giladmon sa kaimportansya sa pagsabot nga ang Roma mao ang yutan-ong gahum nga nagatukod sa “linya sa panan-awon nga gihatag sa Dios pinaagi sa mga propeta alang sa tanang panahon,” maduhaduhaan; apan igo kini ka tin-aw aron lig-on nga mapanalipdan ang kamatuoran nga ang Roma maoy nagatukod sa panan-awon.

> Where there is no vision, the people perish: but he that keepeth the law, happy is he. Proverbs 28:14.

> Diin walay panan-awon, ang katawhan mangahanaw; apan siya nga nagabantay sa kasugoan, bulahan siya. Mga Panultihon 28:14.

Solomon recorded that where there is no vision, the people perish, and the Hebrew word “vision,” in verse fourteen is the same as in Solomon’s proverb. The vision is a life-or-death proposition, and the “vision” is established by the symbol of Rome. The word “vision” in verse fourteen, is the same word for vision in Habakkuk, chapter two.

Gisulat ni Solomon nga diin walay panan-awon, ang katawhan mangahanaw, ug ang Hebreohanon nga pulong nga “panan-awon,” sa bersikulo katorse mao ra ang mao gihapong pulong diha sa panultihon ni Solomon. Ang panan-awon maoy usa ka butang nga may kalabotan sa kinabuhi o kamatayon, ug ang “panan-awon” natukod pinaagi sa simbolo sa Roma. Ang pulong nga “panan-awon” sa bersikulo katorse mao ra ang mao gihapong pulong alang sa panan-awon diha sa Habakuk, kapitulo dos.

> I will stand upon my watch, and set me upon the tower, and will watch to see what he will say unto me, and what I shall answer when I am reproved. And the Lord answered me, and said, Write the vision, and make it plain upon tables, that he may run that readeth it. For the vision is yet for an appointed time, but at the end it shall speak, and not lie: though it tarry, wait for it; because it will surely come, it will not tarry. Habakkuk 2:1–3.

> Mobarug ako sa akong pagbantay, ug motindog ako sa ibabaw sa toreng bantayanan, ug motan-aw ako aron makita kon unsay iyang igasulti kanako, ug kon unsay akong itubag sa diha nga pagabadlongon ako. Ug ang Ginoo mitubag kanako, ug miingon, Isulat ang panan-awon, ug himoa kini nga tin-aw sa ibabaw sa mga papan, aron makadalagan ang magabasa niini. Kay ang panan-awon alang pa sa tinudlong panahon, apan sa katapusan kini mosulti, ug dili mamakak: bisan pa kon kini malangan, hulata kini; kay sa pagkatinuod moabot kini, dili kini malangan. Habakkuk 2:1–3.

The word “reproved” in verse one, means “argued with”. William Miller was the watchman that was set upon the tower in the history of the movement of the first and second angels, and when in prophetic symbolism he asked what he should answer in the debate of his history, he was told to write the vision, which is established by the symbol of Rome. In agreement with this fact, when the Millerites produced the 1843 pioneer chart in fulfillment of these three verses of Habakkuk, they gave reference to the very heart of the debate they engaged in. They no doubt, did not understand that their referencing to the foolish argument that Antiochus Epiphanes was the power who established the vision represents the debate of Habakkuk chapter two, but Sister White said that chart was “directed by the hand of the Lord, and should not be altered,” so the reference to the debate on the chart was from God’s hand.

Ang pulong “reproved” sa bersikulo uno nagpasabot og “nakiglalis uban sa.” Si William Miller mao ang magbalantay nga gibutang sa torre diha sa kasaysayan sa kalihokan sa nahaunang ug ikaduhang mga manulonda, ug sa dihang, diha sa simbolismong matagnaon, nangutana siya kon unsay iyang itubag sa pakiglalis sa iyang kasaysayan, gisugo siya sa pagsulat sa panan-awon, nga gitukod pinaagi sa simbolo sa Roma. Uyon niini nga kamatuoran, sa dihang ang mga Millerita naghimo sa tsart sa mga payunir sa 1843 sa katumanan niining tulo ka mga bersikulo sa Habakkuk, ilang gikutlo ang mismong kinauyokan sa pakiglalis nga ilang gisudlan. Sa walay duhaduha wala nila masabti nga ang ilang paghisgot sa binuang nga pangatarungan nga si Antiochus Epiphanes mao ang gahum nga nagpatukod sa panan-awon naghulagway sa pakiglalis sa Habakkuk kapitulo dos, apan miingon si Sister White nga kana nga tsart “gimandoan pinaagi sa kamot sa Ginoo, ug dili angay usbon,” busa ang paghisgot sa pakiglalis diha sa tsart gikan sa kamot sa Dios.

The Millerites came to correctly understand that the first disappointment on April 19, 1844 initiated the tarrying time, referenced by Habakkuk and also Matthew’s parable of the ten virgins. They also came to understand that those two prophecies were directly connected with Ezekiel chapter twelve, where Ezekiel identifies a period of time where the effect of every vision will occur. That word “vision”, is the same Hebrew word we are now considering. This is why Jones is correct when he states, “When” Rome “comes upon the scene, then there enters that which establishes the vision, that which is one great object of the vision, the one chief landmark in the line of vision which God has given through the prophets for all time.” Rome establishes the entire vision of God’s prophetic Word, and more specifically it is Rome that the entire structure of chapter eleven is built upon.

Ang mga Millerite miabot sa husto nga pagsabot nga ang unang kasagmuyo niadtong Abril 19, 1844 maoy nagsugod sa panahon sa paglangan, nga gihisgutan sa Habakkuk ug usab sa sambingay ni Mateo mahitungod sa napulo ka mga ulay. Nakasabot usab sila nga kadtong duha ka mga tagna direktang nalambigit sa Ezequiel kapitulo dose, diin gipaila ni Ezequiel ang usa ka yugto sa panahon diin matuman ang epekto sa matag panan-awon. Kanang pulonga nga “panan-awon” mao ra ang samang Hebreohanong pulong nga atong ginakonsiderar karon. Mao kini ang hinungdan nga husto si Jones sa dihang siya miingon, “Sa dihang” ang Roma “motungha na sa talan-awon, nan mosulod niana ang butang nga magapahimutang sa panan-awon, kadtong usa ka dakong tumong sa panan-awon, ang usa ka pangulong timaan sa linya sa panan-awon nga gihatag sa Dios pinaagi sa mga manalagna alang sa tanang panahon.” Gipahimutang sa Roma ang tibuok panan-awon sa matagnaong Pulong sa Dios, ug labi pang espesipiko, ang Roma mao ang patukoranan diin gitukod ang tibuok estruktura sa kapitulo onse.

When Sister White refers to the final fulfillment of chapter eleven of Daniel and states that “much of the history that has taken place in fulfillment of this prophecy will be repeated,” she is identifying that the histories of chapter eleven that had already been fulfilled typified the final verses of Daniel chapter eleven. The subject of the final verses of chapter eleven is the king of the north, who there represents modern Rome. Therefore, the histories of Daniel chapter eleven, that are repeated, are histories that represent Rome.

Sa dihang si Sister White nagtumong sa katapusang katumanan sa ikanapulog-usa nga kapitulo sa Daniel ug nagaingon nga “daghan sa kasaysayan nga nahitabo sa katumanan niini nga tagna pagausabon,” iyang gipaila nga ang mga kasaysayan sa ikanapulog-usa nga kapitulo nga nahatuman na kaniadto maoy mga tipo sa katapusang mga bersikulo sa Daniel kapitulo 11. Ang hilisgutan sa katapusang mga bersikulo sa ikanapulog-usa nga kapitulo mao ang hari sa amihanan, nga didto nagrepresentar sa modernong Roma. Busa, ang mga kasaysayan sa Daniel kapitulo 11 nga pagausabon mao ang mga kasaysayan nga nagrepresentar sa Roma.

In the last six verses of chapter eleven modern Rome (the king of the north), conquers three geographical powers. In verse forty he conquers the king of the south (the former Soviet Union in 1989), the glorious land (the United States at the soon coming Sunday law), and Egypt (the entire world as represented by the United Nations.) In Daniel eleven pagan Rome is represented as conquering three geographical powers in order to capture the then-known world, and then papal Rome is represented as conquering three geographical powers in order to capture the earth.

Sa katapusang unom ka bersikulo sa kapitulo onse, ang modernong Roma (ang hari sa amihanan) modaog sa tulo ka gahom nga heograpikal. Sa bersikulo kwarenta, iyang gidaog ang hari sa habagatan (ang kanhing Soviet Union niadtong 1989), ang mahimayaong yuta (ang Tinipong Bansa sa Amerika sa haduol nang umabot nga balaod sa Dominggo), ug ang Ehipto (ang tibuok kalibotan ingon nga girepresentahan sa United Nations.) Sa Daniel onse, ang pagano nga Roma girepresentahan ingon nga nagdaog sa tulo ka gahom nga heograpikal aron maangkon ang kalibotang nailhan niadtong panahona, ug unya ang papa nga Roma girepresentahan ingon nga nagdaog sa tulo ka gahom nga heograpikal aron maangkon ang yuta.

Pagan Rome is first mentioned in the chapter in verse fourteen, in order to identify it as the symbol that establishes the vision, but its rise to power is not addressed until verse sixteen. Alexander the Great’s kingdom was divided into four parts in fulfillment of God’s prophetic Word, but those four parts quickly consolidated into two primary antagonists that are identified as either the king of the south or the king of the north in the prophetic narrative that continues to the conclusion of the chapter. In verse fourteen the rising power of Rome is mentioned as the power that would establish the vision, but the subjects that are being addressed are the struggles between the remnants of Alexander’s kingdom as represented by the kings of the north and the south.

Ang pagano nga Roma unang gihisgutan sa maong kapitulo diha sa bersikulo katorse, aron mailhan kini ingon nga simbolo nga magapalig-on sa panan-awon, apan ang iyang pagsaka ngadto sa gahum wala hisgoti hangtod sa bersikulo diecisais. Ang gingharian ni Alexander the Great nabahin ngadto sa upat ka bahin sa katumanan sa propetikong Pulong sa Dios, apan kadtong upat ka bahin sa madali naghiusa ngadto sa duha ka nag-unang magkaaway nga giila sa propetikong asoy ingon nga hari sa habagatan o hari sa amihanan, nga nagapadayon hangtod sa katapusan sa kapitulo. Diha sa bersikulo katorse ang nagtubo nga gahum sa Roma gihisgutan ingon nga gahum nga magapalig-on sa panan-awon, apan ang mga hilisgutan nga gitagad mao ang mga pakigbisog tali sa mga salin sa gingharian ni Alexander sumala sa ilang representasyon pinaagi sa mga hari sa amihanan ug sa habagatan.

In verse fifteen, those two kings are still engaged in their struggle, and the king of the north is prevailing. But in verse sixteen Rome arrives and the verse says, “But he that cometh against him,” meaning that when Rome comes against the northern king who has just been prevailing over the southern king, the king of the north will be unable to stand against Rome. Rome prevails, and in verse sixteen, Rome was also to stand in the glorious land of Judah. In verse seventeen Rome shall “set his face to enter with the strength of his whole kingdom.” He took the northern king who was unable to stand before him, then he took Judah, then he entered into Egypt.

Sa bersikulo kinse, kadtong duha ka mga hari nagapadayon gihapon sa ilang pakigbisog, ug ang hari sa amihanan maoy nagmadaogon. Apan sa bersikulo dieciséis miabot ang Roma, ug ang bersikulo nagaingon, “Apan siya nga moanhi batok kaniya,” nga nagpasabot nga sa dihang moanhi ang Roma batok sa hari sa amihanan nga bag-o pa lamang nagmadaogon batok sa hari sa habagatan, ang hari sa amihanan dili na makahimo sa pagbarog batok sa Roma. Ang Roma nagmadaogon, ug sa bersikulo dieciséis, ang Roma usab pagatindog sa mahimayaong yuta sa Juda. Sa bersikulo diecisiete ang Roma “mopahimutang sa iyang nawong sa pagsulod uban ang kusog sa tibuok niyang gingharian.” Gikuha niya ang hari sa amihanan nga dili makahimo sa pagbarog sa iyang atubangan, unya gikuha niya ang Juda, unya misulod siya ngadto sa Egipto.

> And in those times there shall many stand up against the king of the south: also the robbers of thy people shall exalt themselves to establish the vision; but they shall fall. So the king of the north shall come, and cast up a mount, and take the most fenced cities: and the arms of the south shall not withstand, neither his chosen people, neither shall there be any strength to withstand. But he that cometh against him shall do according to his own will, and none shall stand before him: and he shall stand in the glorious land, which by his hand shall be consumed. He shall also set his face to enter with the strength of his whole kingdom, and upright ones with him; thus shall he do: and he shall give him the daughter of women, corrupting her: but she shall not stand on his side, neither be for him. Daniel 11:14–17.

> Ug niadtong mga panahona daghan ang motindog batok sa hari sa habagatan; usab, ang mga tulisan sa imong katawohan magbayaw sa ilang kaugalingon aron sa paglig-on sa panan-awon; apan sila mangapukan. Busa ang hari sa amihanan moanhi, ug magpatindog ug salipdanan, ug magakuha sa labing kinutaan nga mga siyudad; ug ang mga bukton sa habagatan dili makasukol, ni ang iyang pinili nga katawohan, ni adunay kusog nga makasukol. Apan siya nga moanhi batok kaniya magabuhat sumala sa iyang kaugalingong kabubut-on, ug walay bisan kinsa nga makatindog sa iyang atubangan; ug siya motindog sa mahimayaong yuta, nga pinaagi sa iyang kamot pagalaglagon. Iya usab ipunting ang iyang nawong sa pagsulod uban ang kusog sa tibook niyang gingharian, ug ang mga matarung uban kaniya; mao kini ang iyang pagabuhaton: ug ihatag niya kaniya ang anak nga babaye sa mga babaye, aron sa pagdaut kaniya; apan siya dili mopadapig sa iyang bahin, ni mahimong alang kaniya. Daniel 11:14–17.

The conquering illustrated in these verses is a fulfillment of Daniel chapter eight.

Ang pagdaug nga gihulagway niining mga bersikulo mao ang katumanan sa Daniel kapitulo otso.

> And out of one of them came forth a little horn, which waxed exceeding great, toward the south, and toward the east, and toward the pleasant land. Daniel 8:9.

> Ug gikan sa usa kanila migula ang usa ka gamay nga sungay, nga misamot pagkadaku pag-ayo paingon sa habagatan, ug paingon sa sidlakan, ug paingon sa maanindot nga yuta. Daniel 8:9.

The little horn of verse nine is pagan Rome, and verse nine identifies, in agreement with verses fourteen through seventeen of chapter eleven, that pagan Rome would conquer three geographical entities as it took control of the world. Those entities were the south (Egypt), the east (Syria, the king of the north) and the pleasant land (Judah). The history of verses sixteen and seventeen are typifying the historical three-step conquering of modern Rome in verses forty through forty-three, for as Sister White stated, “Much of the history that has taken place in fulfillment of this prophecy will be repeated.”

Ang gamayng sungay sa bersikulo siyam mao ang pagano nga Roma, ug ang bersikulo siyam nagtimaan, nga nagkauyon sa mga bersikulo katorse hangtod napulog-pito sa kapitulo onse, nga ang pagano nga Roma modaug sa tulo ka heograpikanhong mga entidad samtang kini nagkupot sa paggahum sa kalibotan. Kining mga entidara mao ang habagatan (Ehipto), ang sidlakan (Syria, ang hari sa amihanan), ug ang maanindot nga yuta (Juda). Ang kasaysayan sa mga bersikulo napulog-unom ug napulog-pito nagalarawan sa historikal nga tulo ka lakang nga pagpanakop sa modernong Roma diha sa mga bersikulo kap-atan hangtod kap-atan ug tulo, kay sumala sa gipahayag ni Sister White, “Much of the history that has taken place in fulfillment of this prophecy will be repeated.”

> “Although Egypt could not stand before Antiochus, the king of the north, Antiochus could not stand before the Romans, who now came against him. No kingdoms were longer able to resist this rising power. Syria was conquered, and added to the Roman empire, when Pompey, BC 65, deprived Antiochus Asiaticus of his possessions, and reduced Syria to a Roman province.

> “Bisan pa nga ang Ehipto dili makatindog sa atubangan ni Antiochus, ang hari sa amihanan, si Antiochus dili usab makatindog sa atubangan sa mga Romano, nga niadto nang miabut batok kaniya. Wala nay mga gingharian nga makahimo pa sa pagsukol niining nagasaka nga gahum. Ang Siria napildi ug gidugang sa emperyo sa Roma sa dihang si Pompey, BC 65, nagkuha kang Antiochus Asiaticus sa iyang mga kabtangan ug naghimo sa Siria nga usa ka lalawigan sa Roma.

> “The same power was also to stand in the Holy Land, and consume it. Rome became connected with the people of God, the Jews, by alliance, BC 162, from which date it holds a prominent place in the prophetic calendar. It did not, however, acquire jurisdiction over Judea by actual conquest till BC 63; and then in the following manner.

> “Ang maong gahum gikatakda usab nga motindog sa Yutang Balaan, ug laglagon kini. Ang Roma nahimong nalambigit sa katawhan sa Dios, ang mga Judio, pinaagi sa pakigsaad, sa 162 BC, sukad sa maong petsa kini adunay mahinungdanong dapit sa kalendaryong manalagnaon. Apan wala kini makabaton ug hurisdiksiyon ibabaw sa Judea pinaagi sa tinuod nga pagpanakop hangtod sa 63 BC; ug unya sa mosunod nga paagi.

> “On Pompey’s return from his expedition against Mithridates, king of Pontus, two competitors, Hyrcanus and Aristobulus, were struggling for the crown of Judea. Their cause came before Pompey, who soon perceived the injustice of the claims of Aristobulus, but wished to defer decision in the matter till after his long-desired expedition into Arabia, promising then to return, and settle their affairs as should seem just and proper. Aristobulus, fathoming Pompey’s real sentiments, hastened back to Judea, armed his subjects, and prepared for a vigorous defense, determined, at all hazards, to keep the crown, which he foresaw would be adjudicated to another. Pompey closely followed the fugitive. As he approached Jerusalem, Aristobulus, beginning to repent of his course, came out to meet him, and endeavored to accommodate matters by promising entire submission and large sums of money. Pompey, accepting this offer, sent Gabinius, at the head of a detachment of soldiers, to receive the money. But when that lieutenant-general arrived at Jerusalem, he found the gates shut against him, and was told from the top of the walls that the city would not stand to the agreement.

> “Sa pagbalik ni Pompey gikan sa iyang kampanya batok kang Mithridates, hari sa Pontus, duha ka mga manag-indigay, si Hyrcanus ug si Aristobulus, nanlimbasog alang sa korona sa Judea. Ang ilang kaso gidala ngadto kang Pompey, nga sa wala madugay nakamatikod sa pagkadili-makatarunganon sa mga pag-angkon ni Aristobulus, apan buot niyang ipahulay una ang paghukom niini hangtod mahuman ang iyang dugay nang gitinguhang kampanya ngadto sa Arabia, nga nagsaad nga unya mobalik siya ug husayon ang ilang mga kahimtang sumala sa makita nga matarung ug angay. Si Aristobulus, sa pagsabot sa tinuod nga mga pagbati ni Pompey, midali sa pagbalik ngadto sa Judea, giarmasan ang iyang mga sakop, ug nangandam alang sa usa ka malig-on nga pagdepensa, nga determinado, bisan unsa pa ang mahitabo, sa pagpabilin sa korona, nga iyang gitan-aw nang igahatag pinaagi sa hukom ngadto sa lain. Si Pompey misunod pag-ayo sa mikalagiw. Sa dihang nagkaduol siya sa Jerusalem, si Aristobulus, nga nagsugod na sa pagbasol sa iyang gihimong lakang, migawas aron sa pagsugat kaniya, ug naningkamot sa paghusay sa mga butang pinaagi sa pagsaad sa hingpit nga pagpasakop ug dagkung kantidad sa salapi. Si Pompey, nga midawat niini nga tanyag, nagpadala kang Gabinius, nga maoy pangulo sa usa ka pundok sa mga sundalo, aron sa pagdawat sa salapi. Apan sa pag-abot nianang tenyente heneral sa Jerusalem, iyang nakita nga ang mga ganghaan sirado batok kaniya, ug gisultihan gikan sa ibabaw sa mga kuta nga ang siyudad dili motindog sa maong kasabutan.”

> “Pompey, not to be deceived in this way with impunity, put Aristobulus, whom he had retained with him, in irons, and immediately marched against Jerusalem with his whole army. The partisans of Aristobulus were for defending the place; those of Hyrcanus, for opening the gates. The latter being in the majority, and prevailing, Pompey was given free entrance into the city. Whereupon the adherents of Aristobulus retired to the mountain of the temple, as fully determined to defend that place as Pompey was to reduce it. At the end of three months a breach was made in the wall sufficient for an assault, and the place was carried at the point of the sword. In the terrible slaughter that ensued, twelve thousand persons were slain. It was an affecting sight, observes the historian, to see the priests, engaged at the time in divine service, with calm hand and steady purpose pursue their accustomed work, apparently unconscious of the wild tumult, though all around them their friends were given to the slaughter, and though often their own blood mingled with that of their sacrifices.

> “Si Pompey, aron dili siya malimbongan sa ingon niana nga paagi nga walay silot, gipagapos sa mga puthaw si Aristobulus, nga iyang gipabilin uban kaniya, ug dihadiha mikalagiw batok sa Jerusalem uban sa tibook niyang kasundalohan. Ang mga sumusunod ni Aristobulus andam sa pagpanalipod sa maong dapit; ang mga dapig ni Hyrcanus, sa pag-abli sa mga ganghaan. Tungod kay ang ulahi maoy mayoriya ug midaog, si Pompey gihatagan ug gawasnong pagsulod ngadto sa siyudad. Tungod niini, ang mga sumusunod ni Aristobulus mibalik ngadto sa bungtod sa templo, nga hingpit nga determinado sa pagpanalipod niana nga dapit maingon nga si Pompey determinado sa pagpaubos niini. Sa katapusan sa tulo ka bulan, nahimo ang usa ka lungag sa kuta nga igo alang sa usa ka pagsulong, ug ang dapit nasakop pinaagi sa tumoy sa espada. Sa makalilisang nga pagpamatay nga misunod, napulog-duha ka libo ka tawo ang napatay. Usa kadto ka makapatandog nga talan-awon, matod sa historyador, ang pagtan-aw sa mga sacerdote, nga niadtong taknaa nagabuhat sa balaang pag-alagad, nga sa malinawon nga kamot ug malig-on nga tuyo nagpadayon sa ilang nabatasang bulohaton, daw walay kahibalo sa mabangis nga kagubot, bisan pa nga sa ilang palibot ang ilang mga higala gitugyan ngadto sa pagpamatay, ug bisan pa nga sa makadaghan ang ilang kaugalingong dugo misagol sa dugo sa ilang mga halad.”

> “Having put an end to the war, Pompey demolished the walls of Jerusalem, transferred several cities from the jurisdiction of Judea to that of Syria, and imposed tribute on the Jews. Thus for the first time was Jerusalem placed by conquest in the hands of that power which was to hold the ‘glorious land’ in its iron grasp till it had utterly consumed it.

> “Human matapos niya ang gubat, giguba ni Pompeyo ang mga kuta sa Jerusalem, gibalhin ang pipila ka mga siyudad gikan sa hurisdiksiyon sa Judea ngadto sa Syria, ug nagpahamtang ug buhis sa mga Judio. Busa sa unang higayon ang Jerusalem pinaagi sa pagsakop gibutang ngadto sa mga kamot niadtong gahum nga magakupot sa ‘maanindot nga yuta’ sulod sa iyang puthawng paggunit hangtod nga kini hingpit na niyang malaglag.

> “‘VERSE 17. He shall also set his face to enter with the strength of his whole kingdom, and upright ones with him; thus shall he do: and he shall give him the daughter of women, corrupting her: but she shall not stand on his side, neither be for him.’

> “‘BERSIKULO 17. Iyang ipaatubang usab ang iyang nawong sa pagsulod uban ang kusog sa iyang tibook nga gingharian, ug ang mga matarung uban kaniya; ug sa ingon niini iyang pagabuhaton: ug igahatag niya kaniya ang anak nga babaye sa mga kababayen-an, aron sa pagdaut kaniya: apan siya dili motindog sa iyang dapig, ni mahimong para kaniya.’

> “Bishop Newton furnishes another reading for this verse, which seems more clearly to express the sense, as follows: ‘He shall also set his face to enter by force the whole kingdom.’ Verse 16 brought us down to the conquest of Syria and Judea by the Romans. Rome had previously conquered Macedon and Thrace. Egypt was now all that remained of the ‘whole kingdom’ of Alexander, not brought into subjection to the Roman power, which power now set its face to enter by force into that country.” Uriah Smith, Daniel and the Revelation, 258–260.

> “Si Bishop Newton naghatag ug laing pagbasa alang niining bersikuloha, nga daw mas tin-aw nga nagpahayag sa kahulogan, ingon sa mosunod: ‘Iyang ipunting usab ang iyang nawong aron mosulod pinaagi sa kusog sa tibuok gingharian.’ Ang bersikulo 16 nagdala kanato ngadto sa pagsakop sa Siria ug Judea sa mga Romano. Ang Roma kaniadto nakasakop na sa Macedon ug Thrace. Ang Egipto mao na lamang karon ang nahibilin sa ‘tibuok gingharian’ ni Alexander, nga wala pa mapailalom sa gahom sa Roma, ug kini nga gahom karon mipunting sa iyang nawong aron mosulod pinaagi sa kusog ngadto nianang nasora.” Uriah Smith, Daniel and the Revelation, 258–260.

We have already noted, more than once in these articles, how verse thirty and thirty-one of Daniel eleven align with verses forty and forty-one, and the history of verses thirty and thirty-one also aligns with the plucking up of three horns.

Ato nang namatikdan, sa labaw pa sa makausa niining mga artikulo, kon giunsa nga ang bersikulo traynta ug traynta’y-uno sa Daniel onse nagkauyon sa mga bersikulo kuwarenta ug kuwarenta’y-uno, ug ang kasaysayan sa mga bersikulo traynta ug traynta’y-uno nagkauyon usab sa pag-ibot sa tulo ka mga sungay.

> I considered the horns, and, behold, there came up among them another little horn, before whom there were three of the first horns plucked up by the roots: and, behold, in this horn were eyes like the eyes of man, and a mouth speaking great things. … And of the ten horns that were in his head, and of the other which came up, and before whom three fell; even of that horn that had eyes, and a mouth that spake very great things, whose look was more stout than his fellows. Daniel 7:8, 20.

> Gitan-aw ko ang mga sungay, ug, ania karon, mitungha sa ilang taliwala ang laing gamayng sungay, sa atubangan niini tulo sa nahaunang mga sungay ang nangabutngol gikan sa gamot: ug, ania karon, niining sungaya may mga mata nga sama sa mga mata sa tawo, ug usa ka baba nga nagsulti ug dagkong mga butang. … Ug mahitungod sa napulo ka mga sungay nga diha sa iyang ulo, ug sa usa pa nga mitungha, ug sa atubangan niini tulo ang nangapukan; mao kana ang sungay nga may mga mata, ug usa ka baba nga nagsulti ug labing dagkong mga butang, kansang dagway labi pang mapintas kay sa iyang mga kauban. Daniel 7:8, 20.

Just as Daniel chapter eight, verse nine, represents the three geographical areas of conquering that established pagan Rome on the throne, so too, the plucking up of the horns (representing the Heruli, Ostrogoths and Vandals) represented the three geographical areas of conquering that established papal Rome on the throne. Both those histories align with verses forty to forty-three of Daniel eleven, and the plucking up of the three horns aligns with the history of verses thirty and thirty-one.

Sama maingon nga ang Daniel kapitulo walo, bersikulo nuebe, nagrepresentar sa tulo ka heograpikanhong mga dapit sa pagpangdaug nga nagpatukod sa paganong Roma diha sa trono, mao man usab nga ang pag-ibot sa mga sungay (nga nagrepresentar sa mga Heruli, Ostrogoths, ug Vandals) nagrepresentar sa tulo ka heograpikanhong mga dapit sa pagpangdaug nga nagpatukod sa papadong Roma diha sa trono. Kining duha ka kasaysayan nahiuyon sa mga bersikulo kwarenta hangtod kwarenta ug tres sa Daniel onse, ug ang pag-ibot sa tulo ka mga sungay nahiuyon sa kasaysayan sa mga bersikulo traynta ug traynta ug uno.

> “‘VERSE 8. I considered the horns, and, behold, there came up among them another little horn, before whom there were three of the first horns plucked up by the roots; and, behold, in this horn were eyes like the eyes of man, and a mouth speaking great things.’

> “‘BERSIKULO 8. Gitan-aw ko ang mga sungay, ug, ania karon, dihay mitungha sa ilang taliwala ang laing gamay nga sungay, sa atubangan niini tulo sa unang mga sungay ang nangluka pinaagi sa gamot; ug, ania karon, niining sungaya may mga mata nga sama sa mga mata sa tawo, ug usa ka baba nga namulong ug dagkung mga butang.’”

> “Daniel considered the horns. Indications of a strange movement appeared among them. A little horn (at first little, but afterward more stout than its fellows) thrust itself up among them. It was not content quietly to find a place of its own, and fill it; it must thrust aside some of the others, and usurp their places. Three kingdoms were plucked up before it. This little horn, as we shall have occasion to notice more fully hereafter, was the papacy. The three horns plucked up before it were the Heruli, the Ostrogoths, and the Vandals. And the reason why they were plucked up was because they were opposed to the teaching and claims of the papal hierarchy, and hence to the supremacy in the church of the bishop of Rome.

> Gipamalandong ni Daniel ang mga sungay. May mga timailhan sa usa ka katingad-ang lihok nga mipakita taliwala kanila. Usa ka gamayng sungay (sa sinugdan gamay, apan sa ulahi labi pang kusgan kay sa iyang mga kauban) mitungha taliwala kanila. Wala kini matagbaw sa hilom lamang nga pagpangitag kaugalingong dapit ug pagpuno niana; kinahanglan nga ipahilayo niini ang pipila sa uban ug ilugon ang ilang mga dapit. Tulo ka gingharian ang giibot sa atubangan niini. Kini nga gamayng sungay, sumala sa atong masuta sa mas hingpit sa ulahi, mao ang pagkapapado. Ang tulo ka sungay nga giibot sa atubangan niini mao ang mga Heruli, ang mga Ostrogoth, ug ang mga Vandal. Ug ang hinungdan nganong sila giibot mao kay misupak sila sa pagtulon-an ug sa mga pangangkon sa papal nga herarkiya, ug busa sa pagkaibabaw sa simbahan sa obispo sa Roma.

> “And ‘in this horn were eyes like the eyes of man, and a mouth speaking great things,’ the eyes, a fit emblem of the shrewdness, penetration, cunning, and foresight of the papal hierarchy; and the mouth speaking great things, a fit symbol of the arrogant claims of the bishops of Rome.” Uriah Smith, Daniel and the Revelation, 132–134.

> “Ug diha niining sungay aduna’y mga mata nga sama sa mga mata sa tawo, ug usa ka baba nga nagsulti ug dagkong mga butang,” ang mga mata, usa ka angay nga sagisag sa kaalam, pagkatin-aw sa pagsabot, limbong, ug pagtan-aw sa umaabot sa herarkiya sa pagka-papa; ug ang baba nga nagsulti ug dagkong mga butang, usa ka angay nga simbolo sa mapahitas-ong mga pag-angkon sa mga obispo sa Roma.” Uriah Smith, Daniel and the Revelation, 132–134.

It is Rome that establishes the vision of Bible prophecy, and especially the vision of Daniel chapter eleven. In that chapter much of the prophetic history that had been fulfilled before the Millerite movement was to be repeated in the last six verses of Daniel eleven. The conquering of three geographical obstacles that established both pagan and papal Rome upon the throne is represented in chapter eleven, and those two representations typify the time when modern Rome is again established upon the throne. It is Rome that establishes the vision, and Paul identifies that papal Rome is revealed in its time.

Ang Roma mao ang nagapalig-on sa panan-awon sa tagna sa Biblia, ug ilabina sa panan-awon sa Daniel kapitulo onse. Niining kapituloha, daghan sa tagnaong kasaysayan nga natuman na sa wala pa ang kalihokang Millerite pagausbon diha sa kataposang unom ka bersikulo sa Daniel onse. Ang pagpanaugdaug sa tulo ka heograpikong babag nga nagpahiluna sa paganong Roma ug sa papadong Roma ibabaw sa trono gihulagway diha sa kapitulo onse, ug kining duha ka paghulagway nagatipo sa panahon sa diha nga ang modernong Roma pagatukoron na usab ibabaw sa trono. Ang Roma mao ang nagapalig-on sa panan-awon, ug giila ni Pablo nga ang papadong Roma igapadayag sa iyang panahon.

> Let no man deceive you by any means: for that day shall not come, except there come a falling away first, and that man of sin be revealed, the son of perdition; Who opposeth and exalteth himself above all that is called God, or that is worshipped; so that he as God sitteth in the temple of God, showing himself that he is God. Remember ye not, that, when I was yet with you, I told you these things? And now ye know what withholdeth that he might be revealed in his time. 2 Thessalonians 2:3–6.

> Ayaw kamo palimbongi ni bisan kinsa pinaagi sa bisan unsang paagi: kay kadtong adlawa dili moabot, gawas kon moabot una ang pagkahulog gikan sa pagtoo, ug ikapadayag ang tawo sa sala, ang anak sa pagkalaglag; Siya nga mosupak ug magapahitaas sa iyang kaugalingon labaw sa tanan nga ginatawag nga Dios, o ginadayeg; busa siya ingon nga Dios molingkod sa templo sa Dios, nga nagapakita sa iyang kaugalingon nga siya mao ang Dios. Wala ba ninyo mahinumdumi nga, sa diha nga kauban pa ako ninyo, gisultihan ko kamo niining mga butanga? Ug karon nahibalo na kamo kon unsa ang nagapugong aron siya ikapadayag sa iyang kaugalingong panahon. 2 Tesalonica 2:3–6.

The papacy took the throne as the fifth kingdom of Bible prophecy in the year 538, and many who consider verse six, would no doubt assume that Paul means that “the Papacy would be revealed in 538.” This may be correct, but it is at minimum a secondary truth of what Paul was identifying. Paul, like all prophets is speaking more about the last days, than his own time period. He was referring to how the papacy would be revealed prophetically, for as a prophet he was in agreement with all the other prophets. Line upon line, those who have not the vision perish, and those who have not the vision, have not the vision because they do not know what establishes the vision. Knowing that Rome establishes the vision is a life-or-death understanding. Paul, in agreement with the other prophets is identifying that what reveals papal Rome, who is the Rome of the last days is “his time.” The prophetic “time” associated with Rome, is what reveals what and who Rome is.

Ang pagka-papa miokupar sa trono ingon nga ikalimang gingharian sa tagna sa Biblia sa tuig 538, ug daghan sa mga nagatagad sa bersikulo sais, sa walay pagduhaduha magahunahuna nga ang buot ipasabot ni Pablo mao nga “ang Pagka-papa igapadayag sa 538.” Mahimong husto kini, apan sa labing maminos usa lamang kini ka ikaduhang kamatuoran sa gilauman ni Pablo nga maila. Si Pablo, sama sa tanang mga propeta, nagsulti labaw pa mahitungod sa kaulahiang mga adlaw kay sa iyang kaugalingong yugto sa panahon. Nagpasabot siya kon sa unsang paagi ang pagka-papa igapadayag sa tagna, kay ingon nga usa ka propeta nagkahiusa siya sa tanang uban pang mga propeta. Linya ibabaw sa linya, kadtong walay panan-aw mangamatay, ug kadtong walay panan-aw, walay panan-aw tungod kay wala nila hibaloi kung unsa ang nagpahimutang sa panan-aw. Ang pagkahibalo nga ang Roma maoy nagpahimutang sa panan-aw usa ka pagsabot nga may kalabutan sa kinabuhi ug kamatayon. Si Pablo, nga nagkahiusa sa uban pang mga propeta, nagaila nga ang nagapadayag sa papal nga Roma, nga mao ang Roma sa kaulahiang mga adlaw, mao ang “iyang panahon.” Ang tagnaong “panahon” nga nahilambigit sa Roma mao ang nagapadayag kon unsa ug kinsa ang Roma.

We will continue this study in the next article.

Padayonon nato kining pagtuon sa mosunod nga artikulo.

> “The apostle Paul, in his second letter to the Thessalonians, foretold the great apostasy which would result in the establishment of the papal power. He declared that the day of Christ should not come, ‘except there come a falling away first, and that man of sin be revealed, the son of perdition; who opposeth and exalteth himself above all that is called God, or that is worshiped; so that he as God sitteth in the temple of God, showing himself that he is God.’ And furthermore, the apostle warns his brethren that ‘the mystery of iniquity doth already work.’ 2 Thessalonians 2:3, 4, 7. Even at that early date he saw, creeping into the church, errors that would prepare the way for the development of the papacy.

> “Ang apostol nga si Pablo, diha sa iyang ikaduhang sulat ngadto sa mga taga-Tesalonica, mitagna sa dakong apostasya nga mosangpot sa pagkatukod sa gahom sa kapapahan. Gipahayag niya nga ang adlaw ni Cristo dili moabot, ‘gawas kon moabot una ang pagkahulog sa pagtoo, ug mapadayag ang tawo sa sala, ang anak sa kalaglagan; nga mosupak ug magapahitas-on sa iyang kaugalingon labaw sa tanan nga ginatawag nga Dios, o nga ginasimba; sa pagkaagi nga siya ingon nga Dios molingkod sa templo sa Dios, nga nagapakita sa iyang kaugalingon nga siya mao ang Dios.’ Ug labut pa, ang apostol nagapasidaan sa iyang mga igsoon nga ‘ang tinago sa kasal-anan nagalihok na daan.’ 2 Tesalonica 2:3, 4, 7. Bisan niadtong sayong panahona nakita na niya, nga hinayhinayng misulod sa iglesia, ang mga kasaypanan nga mag-andam sa dalan alang sa pag-uswag sa kapapahan.”

> “Little by little, at first in stealth and silence, and then more openly as it increased in strength and gained control of the minds of men, ‘the mystery of iniquity’ carried forward its deceptive and blasphemous work. Almost imperceptibly the customs of heathenism found their way into the Christian church. The spirit of compromise and conformity was restrained for a time by the fierce persecutions which the church endured under paganism. But as persecution ceased, and Christianity entered the courts and palaces of kings, she laid aside the humble simplicity of Christ and His apostles for the pomp and pride of pagan priests and rulers; and in place of the requirements of God, she substituted human theories and traditions. The nominal conversion of Constantine, in the early part of the fourth century, caused great rejoicing; and the world, cloaked with a form of righteousness, walked into the church. Now the work of corruption rapidly progressed. Paganism, while appearing to be vanquished, became the conqueror. Her spirit controlled the church. Her doctrines, ceremonies, and superstitions were incorporated into the faith and worship of the professed followers of Christ.

> “Hinay-hinay, sa sinugdan sa tago ug sa kahilom, ug dayon sa labi pang dayag samtang nagkadugang ang iyang kusog ug nag-angkon sa pagpugong sa mga hunahuna sa mga tawo, ang ‘tinago sa kasal-anan’ nagpadayon sa iyang limbongon ug mapasipalahong buluhaton. Hapit dili mamatikdan, ang mga nabatasan sa paganoismo nakasulod ngadto sa Cristohanong iglesia. Ang espiritu sa pagkompromiso ug pagpahiuyon napugngan sa usa ka panahon tungod sa mapintas nga mga paglutos nga giantos sa iglesia ilalom sa paganoismo. Apan sa dihang mihunong ang paglutos, ug ang Cristianismo misulod sa mga hukmanan ug mga palasyo sa mga hari, gibiyaan niini ang mapaubsanon nga kayano ni Cristo ug sa Iyang mga apostoles puli sa kahalangdon ug garbo sa mga pagano nga sacerdote ug mga magmamando; ug ilis sa mga gikinahanglan sa Dios, gipuli niini ang tawhanong mga teorya ug mga tradisyon. Ang pormal lamang nga pagkakabig ni Constantino, sa sinugdanang bahin sa ikaupat nga siglo, maoy hinungdan sa dakong pagmaya; ug ang kalibotan, nga gitabonan sa usa ka dagway sa pagkamatarung, misulod sa iglesia. Karon ang buluhaton sa pagkadaut mipadayon sa matulin nga paagi. Ang paganoismo, bisan nagpakitang daw napildi, nahimong mananaog. Ang iyang espiritu maoy nagdumala sa iglesia. Ang iyang mga doktrina, mga seremonya, ug mga patuotuo gisagol ngadto sa pagtuo ug pagsimba sa mga nagaangkon nga mga sumusunod ni Cristo.

> “This compromise between paganism and Christianity resulted in the development of ‘the man of sin’ foretold in prophecy as opposing and exalting himself above God. That gigantic system of false religion is a masterpiece of Satan’s power—a monument of his efforts to seat himself upon the throne to rule the earth according to his will.” The Great Controversy, 49, 50.

> “Kining pagkompromiso tali sa paganismo ug Kristiyanismo miresulta sa pag-uswag sa ‘tawo sa sala’ nga gitagna sa propesiya ingon nga mosupak ug magabayaw sa iyang kaugalingon labaw sa Dios. Kadtong halapad nga sistema sa mini nga relihiyon maoy usa ka bantugang obra maestra sa gahum ni Satanas—usa ka monumento sa iyang mga paningkamot sa paglingkod sa trono aron magmando sa yuta sumala sa iyang kabubut-on.” The Great Controversy, 49, 50.

Back to Articles