Article

# દાનિયેલનું પુસ્તક - નંબર બે

મૂર્તિપૂજકતા

Author

Jeff Pippenger

Published

November 23, 2023

Formats

PDF
Word

હું દર્શાવવાનો ઇરાદો રાખું છું કે લેવ્યવ્યવસ્થા અધ્યાય છવીસના “સાત કાળ” દાનિયેલના પુસ્તકમાં “સ્પષ્ટ રૂપે જ છતાં છુપાયેલા” છે, અને સાથે સાથે એ પણ ઓળખું છું કે દાનિયેલના પુસ્તકમાં જે “પથ્થર” વિષે ઠેસ ખવાય છે, તેને રજૂ કરવામાં દેવે જે માનવીય સાધનોનો ઉપયોગ કર્યો હતો, તેમના દ્વારા પણ તે છુપાવવામાં આવ્યો હતો. આ રજૂઆતના પ્રકાશને અનુસરવા માટે “અખંડતા” આવશ્યક છે. હું જે અખંડતાની વ્યાખ્યા સૂચવી રહ્યો છું, તે વ્યક્તિના કાર્યો, મૂલ્યો, પદ્ધતિઓ અને સિદ્ધાંતોમાં સુસંગતતા તરીકે વ્યાખ્યાયિત થાય. તે એવી માંગ કરશે કે આપણે દેવના વચનમાં જે પ્રગટ કરવામાં આવ્યું છે તેને અનુસરીએ, ત્યારે પણ જ્યારે તે દેવના વચનનો વિરોધ કરતી માનવીય કલ્પનાઓ સાથે સહમત ન હોય.

> “કઠોર અખંડિતતા દરેક વિદ્યાર્થીએ મમતાપૂર્વક જાળવવી જોઈએ. દરેક મન ભક્તિપૂર્ણ ધ્યાન સાથે દેવના પ્રકાશિત વચન તરફ વળવું જોઈએ. જે લોકો આ રીતે દેવની આજ્ઞાનું પાલન કરે છે તેમને પ્રકાશ અને કૃપા આપવામાં આવશે. તેઓ તેમની વ્યવસ્થામાંથી અદ્ભુત વસ્તુઓ નિહાળશે. પેન્ટેકોસ્ટના દિવસથી અવગણિત અને અદૃશ્ય રહેલાં મહાન સત્યો દેવના વચનમાંથી તેમની સ્વાભાવિક શુદ્ધતામાં પ્રકાશિત થવાના છે. જે લોકો ખરેખર દેવને પ્રેમ કરે છે, તેમને પવિત્ર આત્મા એવા સત્યો પ્રગટ કરશે, જે મનમાંથી ક્ષીણ થઈ ગયા છે, અને એવા સત્યો પણ પ્રગટ કરશે, જે સંપૂર્ણપણે નવા છે. જે લોકો દેવપુત્રનું માંસ ખાય છે અને તેનું લોહી પીવે છે, તેઓ દાનિયેલ અને પ્રકટીકરણના ગ્રંથોમાંથી પવિત્ર આત્માથી પ્રેરિત સત્ય બહાર લાવશે. તેઓ એવી શક્તિઓને કાર્યમાં મૂકાશે કે જેને દબાવી શકાશે નહીં. મનુષ્યોના મનોથી ગુપ્ત રાખવામાં આવેલા રહસ્યોની ઘોષણા કરવા માટે બાળકોના હોઠો ખૂલશે. પ્રભુએ આ જગતની મૂર્ખ વસ્તુઓને જ્ઞાનીઓને લજ્જિત કરવા માટે, અને જગતની નબળી વસ્તુઓને બળવાન લોકોને લજ્જિત કરવા માટે પસંદ કરી છે.” The Fundamentals of Christian Education, 474.

દાનિયેલના પુસ્તકમાં જોવા મળતી માનવીય ભૂલ અને દેવના વચનને અનુસરવાની અનિચ્છા—બંનેનું એક સરળ ઉદાહરણ—દાનિયેલ અધ્યાય આઠમાં “દૈનિક” તરીકે અનુવાદિત થયેલા શબ્દમાં જોવા મળે છે. નિષ્ઠા એ માંગે છે કે જો એલેન વાઇટે તે શબ્દ વિષે, જેમ કે તેમણે કર્યું છે, ટિપ્પણી કરી હોય, તો અમે, ભવિષ્યવાણીના આત્માને માને અને તેને સમર્થન આપીએ છીએ એવી ઘોષણા કરતા સેવન્થ-ડે એડવેન્ટિસ્ટ તરીકે, અમારી સમજણને માર્ગદર્શન આપવા માટે તે શબ્દ અંગે તેમની ટિપ્પણીનો આપોઆપ ઉપયોગ કરીએ.

> “પછી મેં ‘દૈનિક’ વિશે જોયું કે ‘બલિદાન’ શબ્દ મનુષ્યની બુદ્ધિ દ્વારા ઉમેરવામાં આવ્યો હતો, અને તે મૂળ લખાણનો ભાગ નથી; અને જેઓએ ન્યાયના કલાકનો ઘોષ કર્યો હતો તેમને પ્રભુએ તેના વિષે યોગ્ય સમજણ આપી હતી. 1844 પહેલાં, જ્યારે એકતા અસ્તિત્વમાં હતી, ત્યારે લગભગ બધા જ ‘દૈનિક’ વિષેની યોગ્ય સમજ પર એકમત હતા; પરંતુ 1844 પછી, ગૂંચવણમાં, અન્ય મતો સ્વીકારવામાં આવ્યા, અને તેના પરિણામે અંધકાર અને ગૂંચવણ આવી છે.” Review and Herald, November 1, 1850.

આ બે વાક્યો વિષે આપણે ઘણો સમય વ્યતીત કરી શકીએ, કારણ કે જ્યારે અંતે તેઓ Early Writings પુસ્તકમાં સ્થાન પામે છે, ત્યારે માનવી સંપાદકોએ જે કહેવાયું છે તેની એક ભ્રામક વ્યાખ્યા મૂકી છે, પરંતુ તે બીજી વાર્તા છે. આપણા હેતુ માટે અમે માત્ર બે સંબંધિત મુદ્દાઓ દર્શાવવા ઇચ્છીએ છીએ. પ્રથમ મુદ્દો એ છે કે Sister White કહે છે કે “the word “sacrifice” was supplied by man’s wisdom, and does not belong to the text.”

> પછી મેં એક પવિત્રને બોલતાં સાંભળ્યો; અને બીજા એક પવિત્રે તે બોલનાર પવિત્રને કહ્યું, “નિત્ય બલિદાન, ઉજાડ પાડી દેતી અપરાધતા, અને પવિત્રસ્થાન તથા સેનાદળ બન્નેને પગતળે રગદોળવા માટે સોંપી દેવા વિષેનું આ દર્શન કેટલા સમય સુધી રહેશે?” દાનિયેલ 8:13.

પહેલાનું વચન તે પ્રશ્ન છે જે ચૌદમા વચનનો ઉત્તર ઉપજાવે છે, અને તે ઉત્તર એડ્વેન્ટિઝમના કેન્દ્રસ્થંભ અને પાયાનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. અને એ જ પ્રશ્નમાં, જે એડ્વેન્ટિઝમના કેન્દ્રસ્થંભરૂપે દર્શાવાયેલ તે મહાન પ્રકાશને પ્રગટ કરે છે, આપણે જાણ કરવામાં આવે છે કે માનવીય બુદ્ધિએ વચનના અનુવાદમાં એક વધારાનો શબ્દ મૂકીને ભૂલ કરી છે.

1611 ની KJV બાઇબલના અનુવાદમાં શાબ્દિક રીતે સૈંકડો ઉમેરાયેલા શબ્દો છે, પરંતુ તે સૈંકડો ઉમેરાયેલા શબ્દોમાંથી કોઈપણને ઈશ્વર ભૂલભર્યા તરીકે ઓળખાવે છે એવો પ્રસંગ માત્ર એક જ છે. અને સ્પષ્ટ છે કે આ એવી ભૂલ હતી, જે ઈશ્વરના વચનને ઉત્પન્ન કરનાર માનવતા અને દૈવત્વના સંયોજનમાં રહેલા માનવીય પાસેથી ઉત્પન્ન થઈ હતી. વધુ મહત્ત્વની વાત એ છે કે જો ઉમેરાયેલ શબ્દ “sacrifice” વચનનો ખોટો અર્થબોધ ઉત્પન્ન કરતો ન હોત, તો તેના વિષે કોઈ પ્રેરિત ટિપ્પણીની જરૂર જ ન પડત. સ્પષ્ટ છે કે તે એવો અર્થબોધ ઉત્પન્ન કરે છે, કારણ કે પ્રેરિત ટિપ્પણી માત્ર એટલું જ દર્શાવતી નથી કે એ શબ્દ ત્યાં હોવો જોઈએ નહીં, પરંતુ એ પણ દર્શાવે છે કે “those who gave the judgment hour cry,” તેમને “daily” વિષે પ્રભુ તરફથી “the correct view” આપવામાં આવી હતી. પ્રામાણિકતા માંગે છે કે આપણે આ બે વાક્યોને જેમ લખાયેલા છે તેમ જ સ્વીકારીએ.

જેઓએ ન્યાયની ઘડીનો ક્રંદન સંદેશ આપ્યો હતો, તેમણે “દૈનિક” ને એક એવા પ્રતીક તરીકે ઓળખ્યું હતું, જે તે જે સંદર્ભમાં આવેલું હોય તે અનુસાર મૂર્તિપૂજકતા અથવા મૂર્તિપૂજક રોમનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. “દૈનિક” તરીકે અનુવાદિત થયેલો શબ્દ દાનિયેલની પુસ્તિકા માં પાંચ વખત આવે છે. આ પાંચેય સ્થળોએ તે સંજ્ઞારૂપે આવેલો છે. આ શબ્દ દેવના વચનમાં એકસો ચાર વખત આવે છે, અને તેમાંથી નિણ્યાનવે વખત તેનો ઉપયોગ વિશેષણ તરીકે થયો છે; પરંતુ માત્ર દાનિયેલની પુસ્તિકા માં જ તેનો ઉપયોગ સંજ્ઞા તરીકે થયો છે. કિંગ જેમ્સ બાઇબલનો અનુવાદ કરનારાઓએ આ શબ્દને નિણ્યાનવે વખત વિશેષણરૂપે જોયો હતો; તેથી જ્યારે તેઓ દાનિયેલની પુસ્તિકા સુધી પહોંચ્યા, ત્યારે તેમણે તે બધાં અન્ય સ્થળોની જેમ, જ્યાં આ શબ્દ વિશેષણ તરીકે આવેલો હતો, તે પ્રમાણે તેને વિશેષણ બનાવવા પ્રયત્ન કર્યો. તે કરવા માટે તેમણે “યજ્ઞ” શબ્દ ઉમેર્યો. પરંતુ દેવએ એલેન વ્હાઇટ દ્વારા કહ્યું કે “યજ્ઞ” શબ્દ કાઢી નાખવો જોઈએ; અને તેનો અર્થ એ થાય છે કે “દૈનિક” ને સંજ્ઞારૂપે સમજવું જોઈએ.

એડ્વેન્ટિઝમની અંદર આ શબ્દ અંગે દેવની સલાહના વિરોધમાં ઊભા રહેનારાઓ આ શબ્દને ખ્રિસ્તની સ્વર્ગસ્થ પવિત્રસ્થાનની સેવાકાર્યનો પ્રતીક તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરે છે, પરંતુ જેમણે ન્યાયના કલાકનો ઘોષ સાચી રીતે આપ્યો હતો તેમણે તેને મૂર્તિપૂજકતા તરીકે જ વ્યાખ્યાયિત કર્યો હતો. આજનો એડ્વેન્ટિઝમ ખ્રિસ્તનું પ્રતિનિધિત્વ કરવા માટે શૈતાની શક્તિના એક પ્રતીકનો ઉપયોગ કરે છે!

ભૂલભર્યા માનવીય તર્ક દ્વારા “the daily” તરીકે અનુવાદિત થયેલા શબ્દનો સાચો અર્થ એડ્વેન્ટિઝમથી છુપાવવામાં આવ્યો છે. જે એડ્વેન્ટિસ્ટો પોતાની ભવિષ્યવાણી સંબંધિત અભ્યાસને તેમની Sabbath School quarterlies માં વર્ષો દરમ્યાન અનિયમિત રીતે આવતાં વિષયો પર આધારિત રાખે છે, તેઓ આળસુપણાથી તે quarterlies દ્વારા પીરસવામાં આવતું Kool-Aid ગટગટાવી જાય છે, અને જેને એવા પાદરીઓ દ્વારા પણ સમર્થન આપવામાં આવે છે, જેઓ પોતે Sister White દ્વારા આ વિષય પર કરવામાં આવેલી ટિપ્પણીઓમાંથી કોઈપણ સૂચન સ્વીકારવા જરૂરી એવી નિષ્ઠા ધરાવતા નથી.

“દૈનિક” વિષયક વિવાદનો ઇતિહાસ આશરે 1911ના સમયગાળે નિર્ણાયક વળાંક પર પહોંચ્યો, જ્યાં સિસ્ટર વ્હાઇટે સીધું જ જણાવ્યું કે જેઓએ “દૈનિક” અંગેની આગેવાનોની તે સમજણને—કે તે મૂર્તિપૂજકતાનું પ્રતીક હતું—નકારી કાઢી હતી, અને જેઓ શીખવતા હતા કે “દૈનિક” ખ્રિસ્તની પવિત્રસ્થાનની સેવા દર્શાવે છે, તેમણે પોતાની આ સમજણ “સ્વર્ગમાંથી બહાર કાઢવામાં આવેલા દેવદૂતો” પાસેથી પ્રાપ્ત કરી હતી (20 MR 17).

“દૈનિક”નો સત્ય સિસ્ટર વ્હાઇટ દ્વારા સ્પષ્ટ રીતે ઓળખાવવામાં આવ્યો છે, અને તેઓ શીખવે છે કે “પવિત્ર દૂતો”એ વિલિયમ મિલરના મનને માર્ગદર્શન આપ્યું હતું, અને “સ્વર્ગમાંથી કાઢી મૂકાયેલા દૂતો” તેઓનાં મનને માર્ગદર્શન આપે છે, જે શીખવે છે કે “દૈનિક” ખ્રિસ્તની સ્વર્ગસ્થ પવિત્રસ્થાનની સેવાનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. “દૈનિક”નો સત્ય, જેમ તે ન્યાયની ઘડિયાળની હાકલ આપનારાઓ દ્વારા રજૂ કરવામાં આવ્યો હતો, વિલિયમ મિલર દ્વારા શોધવામાં આવ્યો હતો.

> “હું આગળ વાંચતો ગયો, અને દાનિયેલ સિવાય બીજું કોઈ એવું સ્થાન મને મળી શક્યું નહીં જેમાં તે [દૈનિક] જોવા મળ્યું હોય. પછી મેં [એક concordance ની મદદથી] તેની સાથે સંકળાયેલા તે શબ્દો લીધા, ‘દૂર કરવું;’ તે દૈનિકને દૂર કરશે; ‘જે સમયથી દૈનિક દૂર કરવામાં આવશે,’ વગેરે. હું આગળ વાંચતો ગયો, અને મને લાગ્યું કે આ પાઠ પર કદાચ કોઈ પ્રકાશ નહીં મળે; અંતે હું 2 Thess. ii, 7, 8 સુધી આવ્યો. ‘કારણ કે અધર્મનું રહસ્ય તો પહેલાથી જ કાર્ય કરે છે; માત્ર જે અત્યારે રોકે છે તે ત્યાં સુધી રોકશે, જ્યાં સુધી તે માર્ગમાંથી દૂર ન કરવામાં આવે, અને ત્યાર પછી તે દુષ્ટ પ્રગટ કરવામાં આવશે,’ વગેરે. અને જ્યારે હું તે પાઠ સુધી પહોંચ્યો, અરે, સત્ય કેટલું સ્પષ્ટ અને મહિમામય દેખાયું! આ રહ્યું! એ જ દૈનિક છે! સારું, હવે, ‘જે અત્યારે રોકે છે,’ અથવા અવરોધે છે, તેનાથી પૌલનો અર્થ શું છે? ‘પાપનો માણસ,’ અને ‘દુષ્ટ’થી પોપશાહીનો અર્થ છે. તો પછી, એવી કઈ વસ્તુ છે જે પોપશાહીને પ્રગટ થવાથી અટકાવે છે? કેમ, તે તો મૂર્તિપૂજકતા છે; તો પછી, ‘દૈનિક’નો અર્થ અવશ્ય મૂર્તિપૂજકતા જ થવો જોઈએ.” Second Advent Manual, 66.

મિલરના આ શોધમાં કે “the daily” મૂર્તિપૂજકત્વનું પ્રતિનિધિત્વ કરતું હતું, ખરેખર અત્યંત ગાંभीर્યજનક બાબત એ છે કે તેમણે આ સત્ય ક્યાંથી શોધ્યું. તેમણે તેને પ્રેરિત પૌલના લેખનોના તે અવતરણમાં શોધ્યું, જ્યાં પૌલે માત્ર “the daily” ને મૂર્તિપૂજકત્વ તરીકે જ વ્યાખ્યાયિત કર્યું નથી, પરંતુ એ જ અવતરણ એવું પણ દર્શાવે છે કે જેઓ સત્યના પ્રેમને સ્વીકારતા નથી, તેઓને પ્રબળ ભ્રાંતિ પ્રાપ્ત થાય છે. “the daily” ને ખ્રિસ્તની પવિત્રસ્થાનની સેવાનું પ્રતીક માનવાની સ્વીકૃતિ—એવી વ્યાખ્યા, જે સ્વર્ગમાંથી બહાર કાઢવામાં આવેલા દૂતો પાસેથી આવી હતી—એ એડવેન્ટિઝમમાં રહેલાઓનું પ્રતીક છે જેઓમાં સત્યના વચનને યોગ્ય રીતે વિભાગિત કરવા માટે જરૂરી અખંડિતતા નથી, અને તેથી તેઓ પ્રબળ ભ્રાંતિ પ્રાપ્ત કરવા માટે પહેલેથી જ નિયત થયેલા છે.

હું જે મુદ્દાને ઓળખવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છીએ, તેને માર્ગભ્રષ્ટ કરવા માંગતો નથી. તે મુદ્દો એ છે કે “સાત સમય,” જે એ જ દર્શનમાં ઓળખવામાં આવે છે જેમાં “દૈનિક” આવેલું છે, તે માનવીય હાથે છુપાવવામાં આવ્યું છે, જોકે તે સ્પષ્ટ દૃષ્ટિમાં યથાવત્ રહે છે. આ તો માત્ર એક સરળ ઉદાહરણ હતું કે અનેક દીર્ઘ શતાબ્દીઓ પહેલાં થયેલી માનવીય અનુવાદ-ભૂલ, જેને ત્યારબાદ સ્વર્ગમાંથી કાઢી મૂકવામાં આવેલા દૂતોએ માનવીય મનમાં હેરફેર કરીને પ્રભાવિત કરી છે, આજે વિશ્વના અંતે આવનારી અંતિમ સંકટની જરા પહેલાંના આ નિર્ણાયક સમયમાં, એવી સત્યતા તરફથી મનને અંધ કરવા માટે કેવી રીતે ઉપયોગમાં લેવાય છે, જે વાસ્તવમાં સ્પષ્ટ દૃષ્ટિમાં જ છે.

1910ના સમયગાળામાં “દૈનિક” વિષયક બળવો હમણાં જ શરૂ થતો હતો; W. W. Prescott અને A. G. Daniells “દૈનિક” વિશેની પાયાની સમજણને નકારી કાઢવાના શૈતાની કાર્યમાં અગ્રણી હતા. નીચેનો લેખ એ જ સમયનો એક પત્ર છે, જેમાં Sister White એ દાનિયેલના પુસ્તકમાં આવેલું “દૈનિક” ખ્રિસ્તના પવિત્રસ્થાનના કાર્યનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે એવી શૈતાની દૃષ્ટિને સંબોધે છે. તે સમયમાં આ બે પુરુષો જૂના પાયોનિયર પુસ્તકોમાં જઈને પાયોનિયરોની સમજણને બદલી તેમની નવી શૈતાની વ્યાખ્યા મૂકવાનો વિચાર આગળ ધપાવી રહ્યા હતા. મારી આશા છે કે જ્યારે આપણે આ લેખ વાંચીએ ત્યારે આપણે પ્રામાણિકતાનો અવલંબન કરી શકીએ.

> “અમારા અનુભવના આ તબક્કે, અમારી સભાની મહત્વપૂર્ણ સભામાં વિચારવા માટે [અમને] આપવામાં આવેલ વિશેષ પ્રકાશથી અમારા મનને દૂર ખેંચી લેવાં જોઈએ નહીં. અને ત્યાં ભાઈ Daniells હતા, જેમના મન પર શત્રુ કાર્ય કરી રહ્યો હતો; અને તમારું મન તથા વડીલ Prescottનું મન પણ સ્વર્ગમાંથી બહાર કાઢવામાં આવેલા દૂતો દ્વારા પ્રભાવિત થતું હતું. તમારાં મનને ભટકાવવાનું શૈતાનનું કાર્ય એ હતું કે એવી જોટ્સ અને ટિટલ્સ રજૂ કરવામાં આવે જે લાવવા માટે પ્રભુએ તમને પ્રેરિત કર્યા નહોતા. તે આવશ્યક નહોતાં. પરંતુ સત્યના કાર્ય માટે તેનો ઘણો અર્થ હતો. અને તમારા મનનાં વિચારોને, જો તમને જોટ્સ કે ટિટલ્સ તરફ ખેંચી શકાય, તો તે શૈતાનની રચિત યોજના છે. લખાયેલ પુસ્તકોમાં નાની બાબતોને સુધારવું, તમે માનો છો કે તે એક મહાન કાર્ય કરવું થશે. પરંતુ મને આ આજ્ઞા આપવામાં આવી છે, મૌન જ વાક્પટુતા છે.

> “મારે કહેવું છે: તમારી ખામીઓ શોધવાની પ્રવૃત્તિ બંધ કરો. જો શેતાનનો આ હેતુ માત્ર પૂર્ણ કરી શકાય, તો તમને એવું જણાય છે કે તમારા કાર્યને કલ્પનામાં અતિ અદ્ભુત ગણવામાં આવશે. સર્વ પ્રકારના મનોભાવો ધરાવતા લોકો સહમત ન થતા હોય ત્યાં તમામ માન્ય આપત્તિજનક લક્ષણો ભેગા કરી દેવું એ શત્રુની યોજના હતી.”

> “અને પછી શું? શેતાનને જે કાર્ય પ્રસન્ન કરે તે જ ઘટિત થત. આપણા વિશ્વાસના ન હોય એવા બહારના લોકો સમક્ષ એવી રજૂઆત કરવામાં આવત કે જે તેમને ચોક્કસ અનુકૂળ પડે; અને તેવા સ્વભાવલક્ષણો વિકસિત થાય જે ભારે ગૂંચવણ પેદા કરે અને તે સુવર્ણ ક્ષણોને વ્યસ્ત રાખે, જેઓનો ઉત્સાહપૂર્વક ઉપયોગ કરીને મહાન સંદેશ લોકોને સમક્ષ રજૂ કરવો જોઈએ. અમે જે કોઈ વિષય પર પરિશ્રમ કર્યો છે તેની રજૂઆતો બધાં જ રીતે પરસ્પર સુસંગત રહી શકત નહીં, અને તેનું પરિણામ એ થત કે વિશ્વાસીઓ તથા અવિશ્વાસીઓના મનમાં ગૂંચવણ ઊભી થાય. આ જ તો એ વાત હતી જે થવી જોઈએ એવી શેતાને યોજના રચી હતી—જે કંઈ અસહમતિ તરીકે વધારી-ચઢાવી શકાય તે બધું.”

> “યહેઝ્કેલ, અધ્યાય 28 વાંચો. હવે, અહીં એક મહાન કાર્ય છે, જ્યાં વિચિત્ર આત્માઓ ભાગ ભજવી શકે છે. પરંતુ નાશ પામતી આત્માઓને બચાવવા માટે પ્રભુએ એક કાર્ય કરવાનું છે; અને જે સ્થાનોમાં શેતાન, વેશ પલટીને, પ્રવેશી શકે, અમારી પંક્તિઓમાં ગૂંચવણ લાવી શકે, તે તે સંપૂર્ણતાથી કરશે, અને એ બધી નાની ભિન્નતાઓ વિશાળ, પ્રગટ બનશે.”

> “અને મને શરૂઆતથી જ બતાવવામાં આવ્યું હતું કે પ્રભુએ આ કાર્યનો ભાર વડીલ Daniells અથવા Prescott પૈકી કોઈને પણ આપ્યો નથી. શું શૈતાનની ચાલાકીઓ અંદર લાવવામાં આવે? શું આ “Daily” એટલી મોટી બાબત બને કે આ મહત્વપૂર્ણ સમયગાળામાં મનને ગૂંચવવા અને કાર્યની પ્રગતિને અટકાવવા માટે તેને આગળ લાવવામાં આવે? એવું ન થવું જોઈએ, ભલે જે કંઈ હોય. આ વિષય રજૂ ન થવો જોઈએ, કારણ કે જે આત્મા અંદર લાવવામાં આવશે તે પ્રતિબંધક હશે, અને લૂસિફર દરેક હલચલ પર નજર રાખી રહ્યો છે. શૈતાની શક્તિઓ પોતાનું કાર્ય શરૂ કરશે અને અમારી પંક્તિઓમાં ગૂંચવણ લાવવામાં આવશે. જે મતભેદ પરીક્ષાકારક પ્રશ્ન નથી, તેને શોધી કાઢવા માટે તમને કોઈ બોલાવવું નથી; પરંતુ તમારું મૌન જ વાક્પટુતા છે. આ સમગ્ર બાબત મારી આગળ સંપૂર્ણ સ્પષ્ટ રીતે છે. જો શેતાન, જેમ તેણે કરવાનો પ્રસ્તાવ કર્યો છે, તેમ આ વિષયો બાબતે અમારા પોતાના લોકોમાંથી કોઈ એકને પણ તેમાં ગૂંધી શકે, તો શેતાનનું કાર્ય વિજયી થશે. હવે વિલંબ વિના કાર્ય હાથ ધરવાનું છે અને કોઈ [મતભેદ] વ્યક્ત ન કરવો.”

> “શૈતાન તેઓ મનુષ્યોને, જેઓ આપણામાંથી નીકળી ગયા છે, દુષ્ટ દૂતો સાથે એક થવા અને ગૌણ પ્રશ્નો ઉપર આપણાં કાર્યમાં વિઘ્ન પાડવા પ્રેરિત કરશે; અને શત્રુની છાવણીમાં કેવી હર્ષોલ્લાસની લહેર ઉઠે! નજીક આવો, નજીક આવો. દરેક ભેદ દફનાઈ જાય. અત્યારે આપણું કાર્ય એ છે કે આ ભેદોને દૂર કરવા માટે અમારી સર્વ શારીરિક શક્તિ અને મસ્તિષ્ક-તંત્રિકાશક્તિ સમર્પિત કરીએ, અને બધા એકસુરમાં થઈએ. જો શૈતાનને તેની મહાન અસંસ્કારીકૃત બુદ્ધિ દ્વારા જરાયે પકડ મેળવવાની પરવાનગી મળે, [તો તે આનંદિત થાય].”

> “હવે, જ્યારે મેં જોયું કે તમે કેવી રીતે કાર્ય કરી રહ્યા હતા, ત્યારે મારું મન સમગ્ર પરિસ્થિતિને અને તે પરિણામોને સમજી ગયું કે જો તમે આગળ વધો અને જેઓ અમને છોડીને ગયા છે તેમને અમારી પંક્તિઓમાં ગૂંચવણ લાવવાની જરાય તક આપો, તો શું થશે. તમારી વિવેકહીનતા તો એ જ હોત જે શૈતાન ઇચ્છે છે. તમારી ઊંચા સ્વરની જાહેરાત પવિત્ર આત્માની પ્રેરણા હેઠળ નહોતી. મને તમને કહેવા માટે સૂચના આપવામાં આવી હતી કે દેવ દ્વારા માર્ગદર્શિત થયેલા પુરુષોના લખાણોમાં તમે ખામીઓ શોધો છો તે દેવપ્રેરિત નથી. અને જો આ જ તે જ્ઞાન છે જે એલ્ડર ડેનિયલ્સ લોકોને આપવાના હોય, તો કોઈ રીતે તેમને સત્તાવાર પદ ન આપશો, કારણ કે તેઓ કારણથી પરિણામ સુધી તર્ક કરી શકતા નથી. આ વિષય પર તમારું મૌન જ તમારી વિવેકબુદ્ધિ છે. હવે, જીવિત ન રહેલા પુરુષોના પ્રકાશનોમાં ખામીઓ શોધવા જેવી દરેક બાબત તમારામાંથી કોઈને પણ દેવએ સોંપેલું કાર્ય નથી. કારણ કે જો આ પુરુષોએ—એલ્ડર્સ ડેનિયલ્સ અને પ્રેસ્કોટ—શહેરોમાં કાર્ય કરતી વખતે આપવામાં આવેલી સૂચનાઓનું અનુસરણ કર્યું હોત, તો બહુ ઘણા, અતિ બહુ ઘણા લોકો સત્ય વિષે ખાતરી પામી પરિવર્તિત થયા હોત, એવા યોગ્ય પુરુષો કે [હવે] એવા સ્થાનોમાં છે જ્યાં તેઓ સુધી કદી પહોંચી શકાશે નહીં.”

> “સમસ્ત જગતને એક મહાન કુટુંબ તરીકે માનવામાં આવવું જોઈએ. અને જ્યારે તમારી પાસે જ્ઞાનનો એવો સ્ત્રોત છે, જેમાંથી તમે જ્ઞાન ગ્રહણ કરી શકો, ત્યારે તમે આપણાં પ્રભુ ઈસુ ખ્રિસ્ત દ્વારા આપવામાં આવેલી સાક્ષીઓ હોવા છતાં વર્ષો સુધી જગતને નાશ પામવા માટે કેમ છોડ્યું છે? સચ્ચો ધર્મ આપણને દરેક પુરુષ અને સ્ત્રીને એવી વ્યક્તિ તરીકે માનવાનું શીખવે છે, જેના પ્રત્યે આપણે ભલું કરી શકીએ.”

> “આ ઘણા વર્ષોથી છાપામાં રહ્યું છે: ‘A Balanced Mind,’ એલ્ડર એન્ડ્ર્યૂઝને આપેલી સાક્ષી. મનને એવું સંસ્કારિત કરી શકાય કે તે ક્યારે બોલવું અને કયા ભારોને ઉપાડવા તથા વહન કરવા તે જાણવાની શક્તિ બની જાય, કારણ કે ખ્રિસ્ત તમારા શિક્ષક છે. અને જ્યારે મેં તમને તમારી જ બુદ્ધિને ઊંચી કરતાં અને મતભેદો ઉપજાવે એવો માર્ગ અનુસરતાં જોયા, ત્યારે મને તમારા વિષે ખૂબ જ ભય લાગ્યો. પ્રભુ એવા બુદ્ધિમાન પુરુષોને બોલાવે છે, જે માટે ચૂપ રહેવું જ્ઞાનનું હોય ત્યારે તેઓ શાંતિ રાખી શકે. જો તમે સંપૂર્ણ મનુષ્ય બનવા ઇચ્છતા હો, તો તમને યેશુ ખ્રિસ્ત દ્વારા પવિત્રીકરણની જરૂર છે. હવે એક કાર્ય હમણાં જ શરૂ થયું છે, અને દરેક સેવકમાં, દરેક કૉન્ફરન્સના અધ્યક્ષમાં જ્ઞાન પ્રગટ થવું જોઈએ. પરંતુ અહીં એવું કાર્ય હતું, જેને પકડી લેવાનું તમારા માટે વર્ષો પહેલાં હતું, જ્યાં આ જ કાર્ય માટે તમારો સ્વર ઊંચો કરવાની જરૂર હતી. ખ્રિસ્તે પોતાના બધા લોકોને વિશેષ નિર્દેશો આપ્યા કે તેઓ શું કરશે અને કઈ બાબતો તેઓ કરશે નહિ. અને પ્રભુની ધાર્મિકતા સિદ્ધ કરવા માટે અમારે પાસે કાર્ય કરવાનો થોડોક સમય બાકી છે. તમે પ્રભુનો માર્ગ સમજી શકો છો. મેં જોયું કે તમને અધ્યક્ષ તરીકે નિયુક્ત કર્યા પછી તમારી પોતાની કલ્પના મુજબ બાબતો ચલાવવાનો તમારો હેતુ હતો. તમે વિચાર્યું હતું કે તમે અદ્ભુત કાર્યો કરશો, જેવું કાર્ય દેવએ તમારા હાથમાં કરવા માટે સોંપ્યું જ નહોતું. હવે, જો પ્રભુએ તમને સેવા માટે સ્વીકાર્યા હોય, તો તમારું કાર્ય દમન કરવાનું નથી, પરંતુ શક્ય હોય તેવી દરેક આવશ્યકતા માટે મુક્તિ આપવાનું છે. પરંતુ તમે બહુ જ વહેલી તકે એવો પુરાવો આપ્યો છે કે તમારા દ્વારા જ્ઞાન અને પવિત્રીકૃત નિર્ણયશક્તિ પ્રગટ થઈ નથી. તમે એવી બાબતોને જોરથી આગળ ધપાવી, જે પ્રભુ પ્રકાશ આપે નહિ ત્યાં સુધી સ્વીકારવામાં આવવાની નહોતી.”

> મને સૂચના આપવામાં આવી છે કે આવી ઉતાવળી ચાલો ન કરવી જોઈએ હતી, જેમ કે તમને ફરી એક વર્ષ માટે કોન્ફરન્સના પ્રમુખ તરીકે પસંદ કરવી. પરંતુ પ્રભુ હવે પછી આવી કોઈ ઉતાવળી કાર્યવાહી કરવા મનાઈ કરે છે, જ્યાં સુધી આ વિષય પ્રાર્થનામાં પ્રભુ સમક્ષ રજૂ ન કરવામાં આવે; અને કારણ કે તમને એ સંદેશો મળ્યો છે કે પ્રભુના કાર્યનો ભાર પ્રમુખ પર આવતો હોય છે તે અતિ ગંભીર જવાબદારી છે, તેથી ‘Daily’ વિષય પર તમે જેમ ઉગ્ર રીતે પ્રગટ થયા તેમ થવાનો તમને કોઈ નૈતિક અધિકાર ન હતો, અને એવું માનવાનો પણ નહીં કે તમારો પ્રભાવ આ પ્રશ્નનો નિર્ણય કરશે. ત્યાં એલ્ડર હૅસ્કેલ હતા, જેમણે ભારે જવાબદારીઓ વહન કરી છે, અને ત્યાં એલ્ડર ઇરવિન છે, તથા ઘણા બીજા માણસો છે જેમનો હું ઉલ્લેખ કરી શકું, જેઓ પર ભારે જવાબદારીઓ છે.

> “વયસ્ક પુરુષો પ્રત્યે તમારો આદર ક્યાં હતો? વિષયનું તોલમાપ કરવા માટે તમામ જવાબદાર પુરુષોને સાથે લીધા વિના તમે કયો અધિકાર પ્રયોગ કરી શકતા? પરંતુ હવે આવો, આપણે આ વિષયની તપાસ કરીએ. હવે આપણે ફરી વિચારવું જોઈએ કે, જે કાર્ય અવગણાયેલું રહ્યું છે તેની સામે, કાર્યને વધુ એક વર્ષ સુધી આગળ ધપાવવાના તમારા ઉત્સાહનું પ્રદર્શન કરવું, શું તે પ્રભુનો ન્યાય છે કે નહીં. જો તમને સાથે એક થનારી સહાયથી તમે કાર્યને વધુ એક વર્ષ સુધી આગળ ધપાવો, તો તમામાં અને એલ્ડર પ્રેસ્કોટમાં પરિવર્તન થવું જોઈએ. અને ભગવાન સમક્ષ તમારા પોતાના હૃદયોને નમ્ર કરો. પ્રભુને તમારમાં ભિન્ન અનુભવનું પ્રદર્શન જોવું પડશે; કારણ કે જો કદી પુરુષોને આ વર્તમાન [સમયે] ફરી પરિવર્તિત થવાની જરૂર રહી હોય, તો તે એલ્ડર ડૅનિયલ્સ અને એલ્ડર પ્રેસ્કોટ છે.”

> “સાત પુરુષોને પસંદ કરવામાં આવે, જે જ્ઞાનવાન પુરુષો હોય અને ઈશ્વરની કૃપાના કાર્ય દ્વારા પુનઃપરિવર્તનનો પુરાવો આપે. કારણ કે જો કોઈ પુરુષો એટલા અંધ बनी ગયા હોય કે તેઓ કારણથી પરિણામ સુધી તર્ક કરી શકતા નથી, અને તેઓ તે પુરુષોને અવગણે છે જેમણે કાર્યની જવાબદારીઓ વહન કરી છે, તથા આ કોન્ફરન્સોના પ્રમુખોને, અને [એવું થાય કે] જે પુરુષો બે વર્ષથી વધુ સમય સુધી કાર્ય વહન કરતા રહ્યા છે તેઓની અવગણના કરવામાં આવે, અને એવો ઉતાવળભર્યો પરિણામ પ્રગટ થાય કે પુરુષો વર્ષો સુધી તેમના સમક્ષ રાખવામાં આવેલ તે જ કાર્ય—નગરોમાં કાર્ય કરવું—ની જ ઉપેક્ષા કરે, અને વૃદ્ધ પુરુષો પાસેથી સલાહ લેવા માટે કોઈ, અથવા ખૂબ જ ઓછું, ધ્યાન આપવામાં આવે, પરંતુ તેઓ જે વસ્તુઓ લોકોને આપવાનું પસંદ કરે છે તે જ જાહેર કરે, તો આ પોતે જ એ સાક્ષી આપે છે કે એવા ભવ્ય અને અદ્ભુત કાર્ય માટે વિશ્વાસપૂર્વક સોંપવાના એવા પુરુષો સુરક્ષિત નથી.”

> “ખ્રિસ્ત મૃત નથી. તે પોતાના કાર્યને આ વિચિત્ર રીતથી કદી આગળ વધવા દેશે નહીં. પુસ્તકોને તેમ જ રહેવા દો. જો કોઈ ફેરફાર અનિવાર્ય હોય, તો દેવ તે ફેરફારમાં સુસંગત સમન્વય રાખશે; પરંતુ જ્યારે એક સંદેશ મનુષ્યોને, તેમાં સામેલ મહાન જવાબદારીઓ સાથે, સોંપવામાં આવ્યો હોય, ત્યારે [દેવ] એવી વિશ્વસનીયતા માગે છે કે જે પ્રેમ દ્વારા કાર્ય કરે અને આત્માને શુદ્ધ કરે. વડીલ ડેનિયલ્સ અને પ્રેસ્કોટ બંનેને ફરીથી રૂપાંતરિત થવાની જરૂર છે. એક વિચિત્ર કાર્ય અંદર પ્રવેશ્યું છે, અને તે તે કાર્ય સાથે સુસંગત નથી જે કરવા માટે ખ્રિસ્ત અમારા વિશ્વમાં આવ્યા હતા; અને જે કોઈ ખરેખર રૂપાંતરિત થયેલા હશે તેઓ ખ્રિસ્તના કાર્યો જ કરશે.

> “અપણે સૌએ તે કાર્ય સિદ્ધ કરવાનું છે જે પિતાને મહિમાવાન કરશે. આપણે સંકટની ઘડીએ આવી પહોંચ્યા છીએ—આ તૈયારીના સમયગાળામાં યેસુ ખ્રિસ્તના ચરિત્રને અનુરૂપ થવું, નહિ તો તેનો પ્રયત્ન જ ન કરવો. એલ્ડર ડેનિયલ્સ, [તમારે] પોતાની વાણી તે રીતે ઊંચે ઉઠાવવાની સ્વતંત્રતા અનુભવવી નહિ, જેમ તમે સમાન પરિસ્થિતિઓમાં કરી છે. અને આ સમજો કે કોન્ફરન્સનો પ્રમુખ શાસક નથી. તે જ્ઞાની પુરુષો સાથે સંકળાઈને કાર્ય કરે છે, જે પ્રમુખોના પદ પર રહેલા છે અને જેમને દેવે સ્વીકાર્યા છે. તેને તે કલમોમાં હસ્તક્ષેપ કરવાની સ્વતંત્રતા નથી, જેઓ દેવ દ્વારા સ્વીકારવામાં આવ્યા છે અને જેઓની કલમમાંથી છપાયેલા પુસ્તકોના લેખન નીકળ્યા છે. તેઓ હવે વધુ સત્તા ચલાવતા રહેવા ન જોઈએ, જો સુધી તેઓ શાસક, પ્રભુત્વ જમાવનાર શક્તિનું ઓછું પ્રદર્શન ન કરે. સંકટ આવી પહોંચ્યું છે, કારણ કે દેવનો અપમાન થશે.”

> “પ્રભુ અજોતાં પડેલા શહેરો તરફ કેવી રીતે જુએ છે? ખ્રિસ્ત સ્વર્ગમાં છે. હવે તેની સ્વીકારોક્તિ એવી થવાની છે, ‘અહીં કોઈ રાજકીય શાસન નથી. અને હવે આ જગતની સંકટઘડી છે. હવે હું ઉદ્ધાર કરવા કે નાશ કરવા માટેની શક્તિ છું. હવે એ સમય છે જ્યારે સર્વનો ભાગ્યવિન્યાસ મારા હાથમાં છે. મેં જગતને બચાવવા માટે મારું જીવન આપ્યું છે. અને “હું, જો ઊંચે ઉઠાવવામાં આવું,” તો હું જે ઉદ્ધારક કૃપા પ્રદાન કરીશ તે સાબિત કરશે કે જે કોઈ દૈવી સમરૂપતા અનુસાર ઘડાવા ઇચ્છશે અને મારા સાથે એકરૂપ રહેશે, તે મારા ઉદ્ધારક કૃપાના બળથી હું જે રીતે કાર્ય કરું છું એ જ રીતે કાર્ય કરશે.’ જે કોઈ ઇચ્છે, [તે] પોતાના ભાઈઓ સાથે મળી, પ્રભુ તેમને જે સલાહ આપે છે તેના આધારે જવાબદારીના સ્થાનોમાં રહી તેમને સોંપવામાં આવેલ કાર્ય કરવા દૃઢપણે આગળ વધે, અને જેમણે જગતને એવો પ્રેમ કર્યો કે જગતના ઉદ્ધાર માટે પોતાનું જીવન સંપૂર્ણ બલિદાનરૂપે આપી દીધું, તેમના સાથે પૂર્ણ સુસંગતતામાં કાર્ય કરવા માટે અતિ ઉદ્યમપૂર્વક પ્રયત્ન કરે. હું અમારા સેવકોને કહું છું કે જ્યારે તેઓ અમારા શહેરોમાંના કાર્યમાં પ્રવેશે, ત્યારે વચનસેવા સાથે એક શાંત પવિત્રતા સંલગ્ન રહે. જો આપણે... તો અમે લોકોના મન પર યોગ્ય છાપ પાડી શકતા નથી. ... [આ પાનાનું નીચેનું તૃતીયાંશ ખાલી રાખવામાં આવ્યું છે.]”

> “હું મારી ડાયરીમાંથી નકલ કરું છું. સત્ય જેમ તે ઈસુમાં છે—તેની વાત કરો, તેના માટે પ્રાર્થના કરો, અને તેની સરળતામાં દરેક શબ્દ પર વિશ્વાસ કરો. જો ભૂલો એવા મનુષ્યો સમક્ષ મૂકવામાં આવે કે જેમણે વિશ્વાસથી વિમુખ થઈ ભ્રામક આત્માઓ તરફ ધ્યાન આપ્યું છે, અને જે થોડા સમય પહેલાં સુધી વિશ્વાસમાં અમારી સાથે હતા, તો તમને શું પ્રાપ્ત થશે? શું તમે શેતાનના પક્ષે ઊભા રહેશો? અજોતાં પડેલા ક્ષેત્રો તરફ તમારું ધ્યાન આપો. આપણા સમક્ષ વિશ્વવ્યાપી કાર્ય છે. મને જૉન કેલોગ અંગે પ્રતિનિધિત્વો આપવામાં આવ્યા હતા.”

> “અત્યંત આકર્ષક વ્યક્તિત્વ ધરાવતી એક વ્યક્તિ પોતાના દ્વારા રજૂ કરવામાં આવતા ભ્રામક દલીલોના વિચારોનું પ્રતિનિધિત્વ કરી રહી હતી, એવી ભાવનાઓ જે બાઇબલના યથાર્થ સત્યથી ભિન્ન હતી. અને જેઓ કંઈક નવું મેળવવા માટે ભૂખ્યાં અને તરસ્યાં હતા, તેઓ એવા [અત્યંત ભ્રામક] વિચારોને આગળ ધપી રહ્યા હતા કે એલ્ડર પ્રેસ્કોટ બહુ મોટા જોખમમાં હતા. એલ્ડર ડેનિયલ્સ પણ એક એવા ભ્રમમાં ફસાઈ જવાના [જોખમમાં] હતા કે જો આ ભાવનાઓ સર્વત્ર પ્રગટ કરવામાં આવે, તો તે જાણે એક નવો વિશ્વ જ बनी જાય.”

> “હા, એવું થાત, પરંતુ જ્યારે તેમના મન આ રીતે તેમાં લીન હતા ત્યારે મને દર્શાવવામાં આવ્યું કે ભાઈ Daniells અને ભાઈ Prescott પોતાના અનુભવમાં આધ્યાત્મિક[વાદી] દેખાવ ધરાવતા ભાવોને ગૂંથી રહ્યા હતા અને અમારા લોકોનું ધ્યાન આવા સુંદર ભાવો તરફ ખેંચી રહ્યા હતા, જે શક્ય હોય તો ચૂંટેલાઓને પણ ભ્રમિત કરી નાખે. મને મારા કલમ દ્વારા આ વાત નોંધવી છે કે આ ભાઈઓ પોતાના ભ્રામક વિચારોમાં એવી ખામીઓ જોઈ શકતા હોત, જે સત્યને અનિશ્ચિતતામાં મૂકી દે; અને [તથાપિ] તેઓ [એમ] આગળ ઉભા રહેતા [જાણે તેમની પાસે] મહાન આધ્યાત્મિક પારખ હોય. હવે મને તેમને કહેવાનું છે [કે] જ્યારે મને આ બાબત દર્શાવવામાં આવી, ત્યારે Elder Daniells ‘Daily’ વિષેના પોતાના વિચારોના સમર્થનમાં તુરાઈ સમો અવાજ ઊંચો કરી રહ્યા હતા, ત્યારે તેના અનુગામી પરિણામો પણ મને દર્શાવવામાં આવ્યા. અમારા લોકો ગૂંચવણમાં પડી રહ્યા હતા. મેં તેનું પરિણામ જોયું, અને પછી મને ચેતવણીઓ આપવામાં આવી કે જો Elder Daniells પરિણામની પરવા કર્યા વિના આ રીતે પ્રભાવિત થતો રહે અને પોતાને એવો વિશ્વાસ અપાવશે કે તે દેવની પ્રેરણાની હેઠળ છે, તો અમારા વર્ગોમાં સર્વત્ર સંશયવાદ વાવવામાં આવશે, અને અમે ત્યાં પહોંચી જઈશું જ્યાં શૈતાન પોતાના સંદેશાઓ વહન કરાવશે. દૃઢ અવિશ્વાસ અને સંશયવાદ માનવ મનમાં વાવવામાં આવશે, અને સત્યના સ્થાને દુષ્ટતાના અજાણા પાક ઊગી નીકળશે.—Ms 67, 1910, 1–8. Manuscript Release, volume 20, 17–22.”

જેઓએ ન્યાયના ઘંટાનો પોકાર આપ્યો હતો, તેઓને દાનિયેલના પુસ્તકમાં આવેલા “the daily” વિષેનો યોગ્ય દૃષ્ટિકોણ આપવામાં આવ્યો હતો. દાનિયેલના પુસ્તકનું અનુવાદ કરનાર માનવીય હાથો દ્વારા, અને ત્યારબાદ સ્વર્ગમાંથી બહાર કાઢવામાં આવેલા દૂતોથી દિશાનિર્દેશ પામતા માનવો દ્વારા, “the daily” વિષેની યોગ્ય સમજ છૂપી થઈ ગઈ છે, જોકે તે સ્પષ્ટ દૃષ્ટિમાં જ છે. દાનિયેલમાં જ્યાં “the daily” તરીકે અનુવાદિત થયેલો શબ્દ આવે છે, ત્યાં તેમાં મનુષ્યોએ ઉમેરેલો “sacrifice” શબ્દ સમાવેશવાનો નથી. દાનિયેલ આઠના તેરમા શ્લોકમાં આ ઘટના દાનિયેલના પુસ્તકમાં જ્યાં પાંચ વખત બને છે તેમાંથી એક સ્થાન આપણે જોવા મળે છે. એ જ શ્લોકમાં લેવ્યવ્યવસ્થા છવીસના “સાત વખત” પણ ઓળખાવવામાં આવ્યા છે, પરંતુ એ જ પ્રકારની માનવકેન્દ્રિત હેરફેર દ્વારા તે પણ સ્પષ્ટ દૃષ્ટિમાં હોવા છતાં છુપાવી દેવામાં આવ્યું છે.

આ હકીકત પર આપણે આગળના લેખમાં નજર કરીશું.

Back to Articles