Article

# પાનિયમ — નંબર તેવીસ

સંઘ પછી તે કપટપૂર્વક કાર્ય કરશે

Author

Jeff Pippenger

Published

March 20, 2026

Formats

PDF
Word

દાનિયેલ અગિયારમા અધ્યાયના ચોવીસમો શ્લોક “સમય” શબ્દ દ્વારા તે અવધિને ઓળખે છે, જેમાં મૂર્તિપૂજક રોમ સર્વોચ્ચ સત્તાથી શાસન કરશે. પ્રતીકાત્મક ભવિષ્યવાણીના ઉપયોગમાં એક “સમય” ૩૬૦ વર્ષોને સૂચવે છે, અને તે વર્ષોની શરૂઆત પ્રાચીન ઇતિહાસના સર્વવિખ્યાત નૌકાયુદ્ધથી—ઈ.સ.પૂર્વ 31માં થયેલા એક્ટિયમના યુદ્ધથી—થઈ હતી. અન્ય નૌકાયુદ્ધો કદાચ કદમાં વધુ વિશાળ અને વ્યૂહાત્મક રીતે વધુ સુસંસ્કૃત હતા, પરંતુ માર્ક એન્ટોની અને ક્લિયોપેટ્રા સાથેના તેના સંબંધને કારણે એક્ટિયમ સર્વાધિક પ્રતીકાત્મક નૌકાયુદ્ધ હતું. ઐતિહાસિક મહત્ત્વની દૃષ્ટિએ તે, દાનિયેલ 11:40 ની પરિપૂર્ણતામાં બર્લિન ભીંતના પતન અને પ્રકાશન અઢારની પરિપૂર્ણતામાં 9/11 ની ટ્વિન ટાવર્સ જેવી ઘટના સમાન છે; કારણ કે જ્યારે દેવ પોતાનું ભવિષ્યવાણીય વચન પૂર્ણ કરવા માટે ઐતિહાસિક ઘટનાઓને પસંદ કરે છે, ત્યારે તે એવી રીતે કરે છે કે જે શક્ય તેટલા વિશાળતમ શ્રોતાવર્ગનું ધ્યાન આકર્ષે.

> અને તેની સાથે સંધિ થયા પછી તે કપટપૂર્વક વર્તશે; કારણ કે તે આગળ વધશે, અને થોડા લોકો સાથે બળવાન બનશે. તે શાંતિથી પ્રાંતના અતિ સમૃદ્ધ પ્રદેશોમાં પણ પ્રવેશ કરશે; અને તે એવું કરશે જે તેના પિતાઓએ કર્યું નહોતું, કે તેના પિતૃઓના પિતાઓએ પણ કર્યું નહોતું; તે તેમની વચ્ચે લૂંટ, માલમત્તા અને ધન વહેંચી દેશે: હા, તે એક સમય સુધી ગઢબંધીવાળા કિલ્લાઓ સામે પોતાની યોજનાઓ ઘડશે. દાનિયેલ 11:23, 24.

ઉરિયા સ્મિથે પદ તેવીસમાં દર્શાવાયેલ રોમ અને મક્કાબીઓ વચ્ચેના સંઘ વિષેની પોતાની નોંધો પૂર્ણ કરતાં, તે પદમાં ઉલ્લેખિત અલ્પ સંખ્યાના લોકો વિશે ટિપ્પણી કરે છે.

> “આ સમયે રોમનો એક નાનું પ્રજાજન હતા, અને તેમણે કપટપૂર્વક, અથવા જેમ આ શબ્દ સૂચવે છે તેમ ચાતુર્યથી કાર્ય કરવાનું આરંભ કર્યું. અને આ બિંદુથી તેઓ સતત અને ઝડપી ઉન્નતિ દ્વારા તે સત્તાના શિખરે પહોંચ્યા, જેને તેઓ પછી પ્રાપ્ત કરવા પામ્યા.”

> “[ચોવીસમો પદ ઉદ્ધૃત].”

> “રોમના દિવસોથી પહેલાં, રાષ્ટ્રો સામાન્ય રીતે જે રીતે મૂલ્યવાન પ્રાંતો અને સમૃદ્ધ પ્રદેશોમાં પ્રવેશ મેળવતા હતા, તે યુદ્ધ અને વિજય દ્વારા હતું. હવે રોમે તે કરવાનું હતું, જે પિતૃઓએ કે પિતૃઓના પિતૃઓએ કર્યું ન હતું; અર્થાત્, આ સંપાદનો શાંતિપૂર્ણ ઉપાયો દ્વારા પ્રાપ્ત કરવા. રાજાઓએ વસીયત દ્વારા પોતાના રાજ્યો રોમનોને છોડી જવાની, અગાઉ કદી સાંભળવામાં ન આવેલી, એવી પ્રથા હવે આરંભવામાં આવી. આ રીતે રોમ વિશાળ પ્રાંતોના અધિકારમાં આવ્યો.

> “અને જે લોકો આ રીતે રોમના પ્રભુત્વ હેઠળ આવ્યા, તેઓએ તેમાંથી અલ્પ નહિ એવો લાભ પ્રાપ્ત કર્યો. તેમની સાથે કૃપા અને ઉદારતાપૂર્વક વર્તન કરવામાં આવ્યું. તે જાણે શિકાર અને લૂંટનો માલ તેમનાં વચ્ચે વહેંચવામાં આવ્યો હોય એવું હતું. તેઓ તેમના શત્રુઓથી સુરક્ષિત રાખવામાં આવ્યા, અને રોમન શક્તિના આશ્રય હેઠળ શાંતિ અને સુરક્ષામાં નિવાસ કરતા રહ્યા.

> “આ વચનના ઉત્તરાર્ધ વિષે બિશપ ન્યૂટન ગઢો વિરુદ્ધ નહિ, પરંતુ ગઢોમાંથી પૂર્વજ્ઞાનાત્મક યુક્તિઓ ઘડવાની કલ્પના રજૂ કરે છે. રોમીઓએ આ કાર્ય તેમના સાત ટેકરીઓવાળા શહેરના દૃઢ ગઢમાંથી કર્યું. ‘એક સમય સુધી પણ;’ નિઃસંદેહ એક ભવિષ્યવાણીય સમય, 360 વર્ષ. આ વર્ષોની ગણતરી કયા બિંદુથી આરંભ કરવી? સંભવતઃ આગળના વચનમાં દર્શાવવામાં આવેલી ઘટનાથી.” Uriah Smith, Daniel and the Revelation, 272, 273.

સ્મિથ આગળ વધીને ઈ.સ.પૂ. 31માં થયેલી એક્ટિયમની લડાઈને ત્રણસો સાઠ વર્ષના પ્રારંભબિંદુ તરીકે ઓળખાવે છે. પચ્ચીસમા વચનનો ઉલ્લેખ કર્યા પછી સ્મિથ નીચે મુજબ કહે છે.

> “વચનો 23 અને 24 દ્વારા અમને યહૂદીઓ અને રોમનો વચ્ચેની સંધિ, ઈ.સ.પૂ. 161, પછીના સમય સુધી લાવવામાં આવીએ છીએ, તે સમય સુધી જ્યારે રોમે સર્વવ્યાપી પ્રભુત્વ પ્રાપ્ત કર્યું હતું. હવે આપણાં સમક્ષ આવેલો આ વચન દક્ષિણના રાજા, એટલે કે મિસર, વિરુદ્ધ એક પ્રબળ સૈન્ય અભિયાનને દર્શાવે છે, અને મહાન તથા શક્તિશાળી સૈનાઓ વચ્ચે થયેલી એક નોંધપાત્ર લડાઈની ઘટનાને પણ પ્રગટ કરે છે. શું આવા પ્રસંગો આ સમયની આસપાસ રોમના ઇતિહાસમાં બન્યા હતા? — હા, બન્યા હતા. તે યુદ્ધ મિસર અને રોમ વચ્ચેનું યુદ્ધ હતું; અને તે લડાઈ એક્ટિયમની લડાઈ હતી. આ સંઘર્ષ સુધી પહોંચાડનાર પરિસ્થિતિઓનો હવે સંક્ષિપ્ત અવલોકન કરીએ.”

> “[માર્ક] એન્ટોની, ઑગસ્ટસ સીઝર અને લેપિડસે મળીને તે ત્રિમૂર્તિ-શાસન રચ્યું હતું, જેણે જુલિયસ સીઝરના મરણનો બદલો લેવાની શપથ લીધી હતી. આ એન્ટોનીએ ઑગસ્ટસની બહેન ઑક્ટાવિયાથી લગ્ન કરીને ઑગસ્ટસનો બહેનાઈ બન્યો. એન્ટોનીને રાજ્યકાર્યે ઇજિપ્ત મોકલવામાં આવ્યો, પરંતુ તે ઇજિપ્તની દુરાચારી રાણી ક્લિયોપાત્રાની કલાઓ અને મોહિનીનો ભોગ બન્યો. તેના પ્રત્યે તેણે એવી પ્રબળ આસક્તિ ધારણ કરી કે અંતે તેણે ઇજિપ્તના હિતોને સ્વીકારી લીધાં, ક્લિયોપાત્રાને પ્રસન્ન કરવા પોતાની પત્ની ઑક્ટાવિયાનો ત્યાગ કર્યો, તેની લોભવૃત્તિ સંતોષવા એક પછી એક પ્રાંતો તેને અર્પણ કર્યા, રોમના બદલે અલેક્ઝાન્ડ્રિયામાં વિજયોત્સવ ઉજવ્યો, અને અન્ય રીતે પણ રોમના લોકોને એટલો અપમાનિત કર્યા કે ઑગસ્ટસને તેમને પોતાના દેશના આ શત્રુ વિરુદ્ધ હૃદયપૂર્વક યુદ્ધમાં પ્રવૃત્ત કરવા કોઈ કઠિનાઈ ન રહી. દેખાવમાં આ યુદ્ધ ઇજિપ્ત અને ક્લિયોપાત્રા વિરુદ્ધ હતું; પરંતુ વાસ્તવમાં તે એન્ટોની વિરુદ્ધ હતું, જે હવે ઇજિપ્તના કારભારના મથાળે ઉભો હતો. અને તેમના વિવાદનું વાસ્તવિક કારણ, પ્રાઇડૉક્સ કહે છે, એ હતું કે રોમન સામ્રાજ્યના માત્ર અડધાથી એમનામાંથી કોઈ એક સંતોષ માનવા તૈયાર ન હતો; કારણ કે લેપિડસને ત્રિમૂર્તિ-શાસનમાંથી દૂર કર્યા પછી હવે વાત એમ બંને વચ્ચે આવી રહી હતી, અને દરેકે આખું સામ્રાજ્ય પોતાના કબજામાં લેવા નક્કી કર્યું હોવાથી, તેના અધિકાર માટે તેમણે યુદ્ધનો પાંસો ફેંક્યો.” Uriah Smith, Daniel and the Revelation, 273.

ભવિષ્યવાણીના દ્રષ્ટિકોણથી Actiumનું યુદ્ધ રવિવારના કાયદાને ઓળખાવે છે, કારણ કે તે ત્રણ ભૌગોલિક અવરોધોમાંના ત્રીજા અવરોધના વિજયનું પ્રતિનિધિત્વ કરતું હતું, જેણે Smith વર્ણવે છે તેમ, મૂર્તિપૂજક રોમનું “સર્વવ્યાપી આધિપત્ય” સ્થાપિત કર્યું. મૂર્તિપૂજક રોમની જેમ જ, જ્યારે પાપલ રોમનો ત્રીજો અવરોધ રોમ શહેરમાંથી દૂર કરવામાં આવ્યો, ત્યારે 538માં પાપલ રોમનું “સર્વવ્યાપી આધિપત્ય” શરૂ થયું. તે બે સાક્ષીઓ રવિવારના કાયદાને ત્યાં અને ત્યારે સંબોધે છે, જ્યાં અને જ્યારે આધુનિક રોમ બાઇબલની ભવિષ્યવાણીના છઠ્ઠા અને સાતમા બંને રાજ્યો પર વિજય મેળવે છે, અને આમ કરતાં પોતાના ત્રીજા અવરોધને પણ પરાજિત કરે છે; આ રીતે, બેતાલીસ પ્રતીકાત્મક મહિનાઓ માટે “સર્વવ્યાપી આધિપત્ય” સ્થાપિત કરે છે.

> અને તેને મોટી મોટી વાતો તથા નિંદાપૂર્ણ વચનો બોલતું મુખ આપવામાં આવ્યું; અને બેતાલીસ મહિના સુધી કાર્ય કરવાનું અધિકાર તેને આપવામાં આવ્યું. પ્રકાશિતવાક્ય 13:5.

## મિસ્ર વિરુદ્ધ રોમ

રોમના ઑગસ્ટસે ઇજિપ્ત અને ક્લિયોપેટ્રા વિરુદ્ધ કરેલું યુદ્ધ, માર્ક એન્ટનીના બળવાને કારણે પ્રેરિત હતું, અને આ પ્રોફેટિક ગતિશીલતાઓએ પ્રોફેટિક અનિવાર્યતાથી તે પ્રોફેટિક ગતિશીલતાઓનું પ્રતિનિધિત્વ કરવું જ જોઈએ, જે રવિવારના કાયદા સમયે પ્રતિનિધિત્વ પામે છે.

એક્ટિયમ ખાતે રોમે ઇજિપ્તને જીત્યું, એવી એક સત્તાને કે જે એક બળવાખોર પુરુષ અને એક અપવિત્ર સ્ત્રી વચ્ચેના ગઠબંધનથી રચાયેલી હતી. એન્ટની અને ક્લિયોપાત્રાનું ગઠબંધન ચર્ચ અને રાજ્યના સંયોજનનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. એક્ટિયમ ખાતે, ઑગસ્ટીનના રોમે ચર્ચ અને રાજ્યના અપવિત્ર સંયોજન દ્વારા પ્રતિનિધિત્વ પામતી એક સત્તા પર વિજય મેળવ્યો.

## પશુની પ્રતિમા

ક્લિયોપાત્રા એ એન્ટની સાથે સંકળાયેલી એક ભ્રષ્ટ ચર્ચનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે, અને એન્ટની રોમનું પ્રતીક છે. તેમની પરસ્પર સંબંધમાં ક્લિયોપાત્રા શાસક હતી, જેમ ઉરિયા સ્મિથે દર્શાવ્યું છે, જ્યારે તેણે કહ્યું કે એન્ટની “ઇજિપ્તની દુર્ચારી રાણી ક્લિયોપાત્રાની કળાઓ અને મોહક આકર્ષણોનો ભોગ બન્યો.” એન્ટની અને ક્લિયોપાત્રા દ્વારા પ્રતિનિધિત્વ પામેલ ચર્ચ અને રાજ્યના ગઠબંધને ક્લિયોપાત્રાને તે સંબંધમાં શાસન કરતી શક્તિ તરીકે ઓળખાવી; તેથી, તેમના સંબંધ દ્વારા પ્રતિનિધિત્વ પામેલ ચર્ચ અને રાજ્યનું સંયોજન પશુની પ્રતિમાનાં અર્થને પૂર્ણ કરે છે—એટલે કે ચર્ચ અને રાજ્યનું એવું સંયોજન waarin સ્ત્રી સંબંધ પર નિયંત્રણ ધરાવે છે. એક્ટિયમ આવનારા રવિવારના કાનૂનનું પ્રતિકાત્મક પૂર્વરૂપ હતું.

ઑગસ્ટસ, જલ્દી આવનારા રવિવારના કાયદા સમયે સંયુક્ત રાજ્ય અમેરિકા પર વિજય મેળવનારી પાપલ શક્તિનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. માર્ક એન્ટની પૃથ્વીના પશુનું રિપબ્લિકન શિંગડું છે અને ક્લિઓપેટ્રા પ્રોટેસ્ટન્ટ શિંગડું છે. એન્ટની અને ક્લિઓપેટ્રા જલ્દી આવનારા રવિવારના કાયદા સમયે એકત્ર આવે છે અને અજગરની જેમ બોલે છે. ક્લિઓપેટ્રા અને એન્ટની બંને અજગર-શક્તિના પ્રતીકો છે, અને જ્યારે તેઓ રવિવારના કાયદા સમયે સંપૂર્ણ રીતે એકત્ર જોડાઈ જાય છે—ત્યારે તેઓ અજગરની જેમ બોલે છે.

## અજગરો

ગ્રીસ અને મિસ્ર બન્ને ભવિષ્યવાણી પ્રમાણે અજગરની શક્તિનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે, અને એન્ટની પણ અજગરની શક્તિનું પ્રતિનિધિત્વ કરતો હતો. દાનિયેલ અગિયારમા મિસ્ર દક્ષિણ હતો અને ગ્રીસ પશ્ચિમ હતું. અલેક્ઝાન્ડરના રાજ્યનું ચાર ભાગોમાં વિભાજન થયા પછી મિસ્ર પ્ટોલેમી પ્રથમના અધિકારમાં આવ્યું. ત્યારબાદ પ્ટોલેમી પ્રથમ ભવિષ્યવાણીનો દક્ષિણનો પ્રથમ રાજા બન્યો, અને ક્લિયોપાત્રા મિસ્રમાં પ્ટોલેમૈક વંશની અંતિમ શાસિકા હતી. પ્ટોલેમીનો જન્મ મેસેડોનમાં થયો હતો, જે અલેક્ઝાન્ડર મહાનનું જન્મસ્થળ હતું.

મેસેડોન ઉત્તર ગ્રીસમાં હતું, અને તેઓ દાવો કરતાં હતા કે તેમની વંશપરંપરાગત ઉત્પત્તિ ગ્રીક પૌરાણિક વીરોમાંથી થયેલી હતી. દક્ષિણ ગ્રીસનાં નગર-રાજ્યો મેસેડોનિયનોને દક્ષિણ ગ્રીસના હેલેનિસ્ટોની સરખામણીએ વધુ બર્બર ગણતાં હતાં. મેસેડોનિયનો રાજતંત્ર હેઠળ હતાં, અને એથેન્સ, સ્પાર્ટા, થેબ્ઝ, કોરિન્થ વગેરે જેવા દક્ષિણ નગર-રાજ્યો (પોલિસ) દક્ષિણ અને મધ્ય ગ્રીસ તથા એજિયન ટાપુઓમાં આવેલા હતાં. આ પોલિસોમાં ઘણી વાર લોકશાહી, અલ્પસંખ્યકશાહી અથવા મિશ્ર પ્રકારની શાસનવ્યવસ્થા હતી, જ્યારે મેસેડોન એક કેન્દ્રીકૃત રાજતંત્ર હતું, જેમાં શક્તિશાળી રાજવંશ (અર્ગેઆડ્સ) હતો. તેમ છતાં, તેઓ બધા હેલેનિસ્ટો હતાં, અને જ્યારે રોમ ઇતિહાસમાં આવ્યું, ત્યારે તેણે હેલેનિસ્ટોને ગ્રીક તરીકે ઓળખાવ્યા. ક્લિઓપાત્રા અંતિમ પ્ટોલેમૈક શાસિકા હતી, જે મેસેડોનના પ્રદેશ, અર્થાત ઉત્તર ગ્રીસ,માંથી આવેલા ગ્રીકોની ઉત્તર રાજ્યની રાજવંશીય શાખાનું પ્રતિનિધિત્વ કરતી હતી.

## દક્ષિણનો રાજા

અલેક્ઝાન્ડરના રાજ્યનું ચાર ભાગોમાં વિભાજન થયું ત્યારે પ્ટોલેમી પ્રથમથી જે પ્ટોલેમીક રાજ્યનો પ્રારંભ થયો હતો, તેની અંતિમ શાસિકા ક્લિયોપાત્રા હતી. એક્ટિયમની લડાઈમાં પ્ટોલેમીક રાજ્ય, દક્ષિણના રાજાની શાબ્દિક સત્તા, તેના અંતે પહોંચ્યું. ત્યાર પછીનો દક્ષિણનો રાજા આધ્યાત્મિક મિસર થવાનો હતો, જે ફ્રેન્ચ ક્રાંતિના ઇતિહાસ દરમિયાન નાસ્તિક ફ્રાન્સ દ્વારા પ્રતિનિધિત્વ પામ્યો હતો.

> અને તેમની મરણ પામેલી દેહો તે મહાન શહેરની ગલીમાં પડેલી રહેશે, જેને આત્મિક અર્થમાં સોદોમ અને મિસર કહેવાય છે, જ્યાં અમારા પ્રભુને પણ ક્રૂસ પર ચઢાવવામાં આવ્યા હતા. પ્રકટીકરણ 11:8.

અલેક્ઝાન્ડરના રાજ્યના વિભાજન સાથે સંબંધિત અર્થમાં શાબ્દિક મિસર ખરેખર દક્ષિણનો શાબ્દિક રાજા હતો; પરંતુ આધ્યાત્મિક મિસર દક્ષિણના રાજા તરીકે મિસરના પ્રતીકાત્મક ભવિષ્યવાણીય લક્ષણો દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે, શાબ્દિક દિશા દ્વારા નહીં.

## દક્ષિણ અને પશ્ચિમ

ક્લિયોપાત્રા રાજ્યની અંતિમ ટોલેમૈક શાસિકા હોવાને કારણે ભવિષ્યવાણી મુજબ ગ્રીસ (પશ્ચિમ) અને મિસર (દક્ષિણ)ની દ્વિગુણ શક્તિ હતી; જ્યારે ત્યારબાદનો, અને પછીનો આધ્યાત્મિક દક્ષિણનો રાજા ફ્રાન્સ હશે, જે પણ પ્રકાશન અધ્યાય અગિયારમાં મિસર અને સોદોમ તરીકે દર્શાવાયેલી દ્વિગુણ શક્તિ છે. સોદોમનું લૈંગિક દુરાચાર પશ્ચિમની ક્લિયોપાત્રાના લૈંગિક દુરાચાર સાથે સુસંગત છે, અને દક્ષિણની ક્લિયોપાત્રા મિસરના નાસ્તિકત્વ સાથે સુસંગત છે. દક્ષિણના અંતિમ શાબ્દિક રાજાની દ્વિગુણ સ્વભાવતા દક્ષિણના પ્રથમ આધ્યાત્મિક રાજા સાથે સુસંગત હતી.

એક્ટિયમનું યુદ્ધ એ એન્ટોનીના રોમના અજગર અને ક્લીઓપાત્રાના દક્ષિણ તથા પશ્ચિમના અજગર વચ્ચેની અશુદ્ધ સંધિ હતી. એન્ટોની અને ક્લીઓપાત્રા એક કલીશિયા અને એક રાજ્યનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે; તેથી, રોમના ઑગસ્ટસ દ્વારા એક્ટિયમના વિજયનો અર્થ એવો થાય છે કે તેમાં રોમ અશુદ્ધ દ્વિગુણ સંઘ પર વિજય મેળવે છે, જે પશુની પ્રતિમાને પ્રતીકરૂપે દર્શાવે છે. ત્રણસો સાઠ વર્ષ પછી, દાનિએલ 11:24 ની પૂર્ણતામાં, કોન્સ્ટેન્ટીને રોમને પૂર્વ અને પશ્ચિમમાં વિભાજિત કર્યું, જેથી રોમની સ્ત્રીને પશ્ચિમમાં રાખી અને રોમના પુરુષને પૂર્વ તરફ ખસેડ્યો. દક્ષિણ અને પશ્ચિમ પરનો વિજય, એક્ટિયમના યુદ્ધમાં ત્રણસો સાઠ વર્ષના “સમય” પછી પૂર્વ અને પશ્ચિમના વિભાજનનું પ્રતીકરૂપ હતો. અગાઉના એક મુકાબલામાં એન્ટોનીને પૂર્વીય રોમ અને ઑગસ્ટસને પશ્ચિમ આપવામાં આવ્યું હતું; તેથી, એક્ટિયમએ પૂર્વ અને પશ્ચિમને એકત્ર લાવ્યા, પરંતુ માત્ર એક “સમય” માટે.

## ઇ.સ.પૂર્વ 31 અને 330

ઈસુ હંમેશા અંતને આરંભ દ્વારા દૃષ્ટાંતરૂપે દર્શાવે છે; તેથી ઈ.સ.પૂ. 31માં એક્ટિયમ પર થયેલો વિજય ઈ.સ. 330માં સામ્રાજ્યના પૂર્વ અને પશ્ચિમમાં થયેલા વિભાજનનું પ્રતિરૂપ દર્શાવે છે. ઈ.સ.પૂ. 31નું એક્ટિયમ, ઈ.સ. 330માં પૂર્ણ થયેલા 360 વર્ષોમાં આવેલા ઓમેગાનું અલ્ફા હતું. ઈ.સ.પૂ. 31 અને ઈ.સ. 330—બંને જ દાનિયેલ અગિયારની સોળમી અને એકતાલીસમી કલમમાં રજૂ થયેલા, જલ્દી આવનારા રવિવારના કાયદાનું પ્રતિરૂપ દર્શાવે છે.

## બીજું પ્રતીક

રોમનો એન્ટોની, દક્ષિણની તથા પશ્ચિમની ક્લીઓપાત્રા સાથે સંલગ્ન થઈ, પશુની પ્રતિમાના તેમના દ્વિગુણ સંયોગની અંદર ત્રિગુણ ગાંઠબંધનનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. ક્રોસ પણ રવિવારના કાયદા સાથે, અને તેથી એક્ટિયમ તથા 330 સાથે સંલગ્ન છે. ક્રોસ પર યહૂદીઓ (ભ્રષ્ટ થયેલી ચર્ચ) રોમ (રાજ્ય) સાથે મળી ખ્રિસ્તની હત્યા કરે છે, અને આ રીતે ચર્ચ અને રાજ્યના દ્વિગુણ સંયોગનું પ્રતિનિધિત્વ થાય છે. ક્રોસ પરના આ સંયોગમાં ત્રીજો પક્ષ બરબ્બાસ દ્વારા પ્રતિનિધિત થાય છે, જે એક ખોટો ખ્રિસ્ત હતો, જેના નામનો અર્થ “પિતાનો પુત્ર” થાય છે. ખ્રિસ્તને સચ્ચા ભવિષ્યવક્તા તરીકે મુકાબલે જોવામાં આવે ત્યારે બરબ્બાસ પ્રતીકાત્મક રીતે એક ખોટા ભવિષ્યવક્તાનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. રોમ એન્ટોની હતો, અને દક્ષિણ તથા પશ્ચિમની ક્લીઓપાત્રા યહૂદીઓ અને બરબ્બાસનું પ્રતિનિધિત્વ કરતી હતી.

ક્રોસ એલિયાહ સાથે કર્મેલ પર્વત પર પણ સુસંગત થાય છે, જ્યાં પ્રશ્ન એ હતો કે સાચો કે ખોટો પ્રભુવક્તા કોણ હતો. તે સમયે ખોટો પ્રભુવક્તા દ્વિગુણ પ્રતીક હતો, જેમાં બાલના પ્રભુવક્તાઓ અને વનદેવીના યાજકોનો સમાવેશ થતો હતો. બાલ એક પુરૂષ દેવતા છે, અને વનદેવીના યાજકો સ્ત્રી દેવતા અશ્તારોથનું પ્રતિનિધિત્વ કરતા હતા. ક્રોસ પરના યહૂદીઓ અશ્તારોથ, એ સ્ત્રી દેવતા હતા, અને બરબ્બાસ, જે દુઃખોના પુરુષનો બનાવટી પ્રતિરૂપ હતો, તે પુરૂષ દેવતા બાલ હતો.

ક્લિયોપેટ્રા દક્ષિણની રાણી અને પશ્ચિમની રાણી—બંને હતી. એન્ટની રોમની પ્રતિમા હતો, યુલીયસની હત્યાનો બદલો લેવા માટે શપથબદ્ધ થયેલી ત્રિગુણી ટ્રાયુમ્વિરેટનો એક ભાગ. યુલીયસનું તે તેવીસ ઘાઓથી થયેલું મરણ, દાનિયેલ અગિયારના ચાલીસમા વચનની પૂર્ણતામાં, 1798માં પાપાશાહીની ઘાતક ઘાને પ્રતિનિધિત્વ કરતું હતું. એક્ટિયમ ખાતે ઑગસ્ટીન તે ઘાતક ઘાના સ્વસ્થ થવાનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. જ્યારે એન્ટની અને ક્લિયોપેટ્રા મરે છે, ત્યારે તે ઘા સ્વસ્થ થાય છે. એન્ટની અને ક્લિયોપેટ્રા સંયુક્ત રાજ્ય અમેરિકા ખાતેના પશુની પ્રતિમાને પ્રતિનિધિત્વ કરે છે, જે ત્રિગુણ ભવિષ્યવાણીય સત્તારૂપ છે અને પૃથ્વીના પશુ તથા તેના બે શિંગડાઓથી બનેલું છે. એન્ટની એક ભાગ છે અને ક્લિયોપેટ્રા બીજા બે ભાગોને પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. એ એન્ટનીનું રોમ હોય કે ક્લિયોપેટ્રાનું ઇજિપ્ત અને ગ્રીસ—બંને રવિવારના કાયદા સમયે એકસાથે મરે છે, જ્યારે બાઇબલની ભવિષ્યવાણીનું છઠ્ઠું રાજ્ય સમાપ્ત થાય છે. ભવિષ્યવાણીય અર્થમાં, એન્ટનીની તુલનામાં ક્લિયોપેટ્રા, ચર્ચક્રાફ્ટ અને સ્ટેટક્રાફ્ટના મિશ્રણને પ્રતિનિધિત્વ કરે છે, જેમાં ચર્ચક્રાફ્ટ મોહિની પાથરી સ્ટેટક્રાફ્ટને વશમાં રાખે છે અને નિયંત્રિત કરે છે.

## બીજા મૃત્યુનું પ્રતિરૂપાત્મક દર્શન

બીજા એક ભવિષ્યવાણીય સ્તરે, ક્લિઓપાત્રાનો જુલિયસ સીઝર અને માર્ક એન્ટોની સાથેનો સંબંધ એ બે સમયોને પ્રતિનિધિત્વ આપે છે, જ્યારે ક્લિઓપાત્રાની ચર્ચ-કલા રોમન સામ્રાજ્યની રાજ્ય-કલા સાથે સંબંધમાં હોય છે. દાનિયેલ અગિયારની ચાલીસમી કલમની પૂર્ણતામાં, તેના પ્રથમ પ્રતીકાત્મક મૃત્યુ સમયે, 1798માં, જુલિયસે તેને છોડી દીધી; અને ત્યારબાદ દાનિયેલ અગિયારની પંચચાલીસમી કલમની પૂર્ણતામાં, એક્ટિયમ ખાતે, તે પોતાના અંતે આવે છે અને તેની મદદ કરવા કોઈ નથી. ચાલીસમી કલમ તેની પ્રથમ પ્રાણઘાતક ઘાવનું આલ્ફા છે, જેને સાજું થવાનું છે; અને પંચચાલીસમી કલમનું ઓમેગા એ સ્થાન છે જ્યાં તેને પોતાનું બીજું અને અંતિમ મૃત્યુ પ્રાપ્ત થાય છે.

સોળથી બાવીસમી કલમમાં દર્શાવવામાં આવેલી રોમની ચાર સત્તાઓની જેમ, બાઈબલિક પ્રતીક તરીકે ક્લિયોપાત્રાનો અર્થ પણ સંદર્ભ અનુસાર એકથી વધારે છે. 1798માં, જ્યારે રાજાશાહી આધાર દૂર કરવામાં આવ્યો, ત્યારે જુલિયસે તેને છોડીને દીધી; અને ત્યારબાદ રવિવારના કાયદા સમયે તેનું જીવલેણ ઘા સાજું થાય છે, પરંતુ અંતે પ્રકાશિતવાક્ય સત્તરના દસ રાજાઓ તેને અગ્નિથી નષ્ટ કરે છે, જ્યારે તે તેના બીજા અને અંતિમ મરણને ભેટે છે.

ક્લિયોપાત્રા ફરાઉનના ઇજિપ્તના નાસ્તિકવાદ અને ગ્રીસના ધાર્મિક તત્ત્વજ્ઞાન દ્વારા પ્રતિનિધિત્વ પામતા દ્વિગુણ સ્વભાવનું પ્રતીક છે. તેનો આ દ્વિગુણ સ્વભાવ ઇજિપ્તની રાજકીય કૌશલ્યપ્રણાલી અને ગ્રીસની ચર્ચ-કૌશલ્યપ્રણાલીનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. ગ્રીક ધાર્મિક તત્ત્વજ્ઞાનનું પ્રતિનિધિત્વ ગ્રીક દેવી એથેના દ્વારા થાય છે, જેની પ્રતિમા તેના મંદિર, પાર્થનોન,માં સ્થાપિત કરવામાં આવી હતી. એથેના જ્ઞાનનું પ્રતીક છે, અને સ્ત્રી તરીકે તે દૈવી શિક્ષણના વિરોધમાં માનવીય શિક્ષણના ધર્મનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે.

યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સના બે શિંગડા રિપબ્લિકનિઝમ અને પ્રોટેસ્ટન્ટિઝમ છે, જેનું ફ્રાન્સમાં મિસર અને સદોમ દ્વારા પ્રતિકરૂપ દર્શાવવામાં આવ્યું હતું. મિસર રાજ્યકૌશલ્ય છે અને સદોમ ચર્ચકૌશલ્ય છે; તેથી, રિપબ્લિકનિઝમ મિસર સાથે અને પ્રોટેસ્ટન્ટિઝમ સદોમ સાથે સુસંગત થાય છે. રિપબ્લિકનિઝમ મિસર છે અને પ્રોટેસ્ટન્ટિઝમ સદોમ અને ગ્રીસ છે. માનવીય શિક્ષણનું પ્રતીક ગ્રીક દેવી એથેના છે, જેના મંદિરનું નામ પાર્થેનોન હતું, અને તેનું આધુનિક જોડિયું ટેનેસીના નૅશવિલ સ્થિત પાર્થેનોન મંદિરમાં જોવા મળે છે. યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સમાં રવિવારના કાનૂનના સમયે રિપબ્લિકન શિંગડા સાથે સંકલિત થતી ભ્રષ્ટ ચર્ચનું પ્રતીક ક્લિયોપાત્રા, અષ્ટારોથ, સલோમે અને સદોમ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે.

ક્લિઓપાત્રા ફરાઉનના નાસ્તિકત્વ અને ગ્રીકોના ધર્મનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. નાસ્તિકત્વના તત્ત્વજ્ઞાન સાથે ચાલતો ધર્મ ગ્રીક શિક્ષણની ઉપાસના છે. યેશુ હંમેશા આરંભ દ્વારા અંતનું દૃષ્ટાંત આપે છે, અને બગીચામાં જે વૃક્ષનું ફળ ખાવા મનાઈ હતી તે સારા અને ખરાબના જ્ઞાનનું વૃક્ષ હતું, જે ગ્રીક તત્ત્વજ્ઞાનના ધર્મનું પ્રતિરૂપ છે, જેને સિસ્ટર વ્હાઇટ “higher education” કહે છે. તે ખ્રિસ્ત અને શૈતાન વચ્ચેના મહાસંઘર્ષમાં સત્ય શિક્ષણના ભ્રષ્ટ અને નકલી રૂપ તરીકે ક્લિઓપાત્રાના જ્ઞાનના ગ્રીક ધર્મને ઓળખે છે અને તેના પર ભાર મૂકે છે.

નેશવિલ, ટેનેસી ને “દક્ષિણનું એથેન્સ” કહેવામાં આવે છે, અને ક્લિઓપેટ્રા દક્ષિણની છેલ્લી શાબ્દિક રાણી હતી. દક્ષિણની છેલ્લી રાણીએ દક્ષિણના આવનારા અને પ્રથમ આધ્યાત્મિક રાજાનું પ્રતીકાત્મક પૂર્વરૂપ દર્શાવ્યું, જેની પરિપૂર્ણતા નાસ્તિક ફ્રાંસમાં થઈ. નાસ્તિક ફ્રાંસ સંયુક્ત રાજ્ય અમેરિકાનું પ્રતીકાત્મક પૂર્વરૂપ છે, જ્યાં નેશવિલ, ટેનેસીમાં—“દક્ષિણનું એથેન્સ”—દેવી એથેનાના પાર્થનોન મંદિરનું પ્રતીકાત્મક નિરૂપણ કરવામાં આવ્યું છે. આ મંદિર નેશવિલમાં 2500 વેસ્ટ એન્ડ ખાતે આવેલું છે. પચ્ચીસ સંખ્યા મત્તી પચ્ચીસની ત્રણ દૃષ્ટાંતોના બંધ દ્વારનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. ક્લિઓપેટ્રા, “દક્ષિણ” અને “પશ્ચિમ” બન્નેની રાણી તરીકે, દક્ષિણના એથેન્સમાં પોતાના “અંત” સુધી આવે છે.

એક્ટિયમ, ક્લીઓપેટ્રા, ઑગસ્ટસ અને એન્ટની સંબંધિત આ વિચારણાઓ સાથે આપણે દાનિએલ અગિયારના ચોવીસમી કલમથી ત્રીસમિ કલમ સુધી પાછા ફરીએ છીએ. કદાચ, આ વિભાગનો સૌથી અસ્પષ્ટ ભાગ એ છે કે જ્યારે તેઓ એક જ મેજ પર બેસીને અસત્ય બોલે છે.

> અને આ બન્ને રાજાઓના હૃદય અનિષ્ટ કરવા માટે લાગેલા રહેશે, અને તેઓ એક જ મેજ પર બેસીને જૂઠું બોલશે; પરંતુ તે સફળ નહીં થાય; કેમ કે અંત તો હજી નિર્ધારિત સમયમાં જ આવશે. દાનિયેલ 11:27.

આ વાક્યમાં નિર્ધારિત સમય 330 છે, જે ચોવીસમા વાક્યના “સમય”નો અંત છે. નિર્ધારિત સમય યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ માટેના રવિવારના કાયદાનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે અને તે વિશ્વ માટે માનવીય કૃપાકાળના સમાપનનું પણ પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. રવિવારના કાયદા પહેલાં, તે બે રાજાઓ, જેઓનાં હૃદયો દુષ્ટતા કરવા માટે હતા, એક જ મેજ પર એકબીજાને જૂઠું કહેશે. દાનિયેલ અગિયારના સોળમા અને એકતાલીસમા વાક્યોના રવિવારના કાયદા પહેલાં, બે રાજાઓ એક જ મેજ પર જૂઠું કહેશે, પરંતુ તેમનું જૂઠું સફળ થતું નથી. એકબીજાને જૂઠું કહેનારા તે બે રાજાઓ કોણ છે? આપણે તે વિચારનો ઉત્તર આપીએ તે પહેલાં, આ શ્રેણીમાં આપણે અગાઉ ધ્યાનમાં લીધેલા કેટલાક પ્રતીકોની હું તમને યાદ અપાવું છું.

આ ચાર રોમન શાસકો, તેઓને કયા સંદર્ભમાં વિચારવામાં આવે છે તેના આધારે, ભવિષ્યવાણીના વિવિધ પ્રતીકોનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. તેઓ રોમન શાસકો હોવા છતાં, પ્રતીકરૂપે તેઓ મૂળભૂત રીતે પ્રાચીન યહૂદાહના ભવિષ્યવાણીય ઇતિહાસનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે, જ્યારે તે સેલ્યુસિડોના પ્રભુત્વમાંથી રોમનોના પ્રભુત્વમાં પરિવર્તિત થયું હતું.

પોમ્પેય એક સેનાપતિ હતો, અને ત્યારબાદના ત્રણ રોમન શાસકો બધા સીઝર હતા. ઓગસ્ટસની તુલનામાં જુલિયસે બે ત્રિવિધી સંઘો દ્વારા પ્રતિનિધિત્વ કર્યું હતું, જે બે ટ્રાયુમ્વિરેટ્સ સાથે સંબંધિત હતા—પહેલો અનૌપચારિક, બીજો સત્તાવાર. નિશ્ચિત સંદર્ભોમાં આ ચારેય શાસકો રવિવારના કાયદાનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. પોમ્પેયે મહિમાવંત ભૂમિને જીતી લીધી; જુલિયસ, જે ત્રેવીસ છરીના ઘા દ્વારા પ્રતિનિધિત્વ પામે છે, પ્રથમ દૂત છે, કારણ કે તે પ્રથમ સીઝર છે; અને તે ત્રીજા દૂતનું પ્રતીકરૂપ છે, જે ટિબેરિયસ હતો. ક્રૂસ પરનો ટિબેરિયસ, જે રવિવારનો કાયદો છે, તે પણ ત્રેવીસ દ્વારા પ્રતિનિધિત્વ પામે છે, કારણ કે ત્રેવીસ at-one-mentનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે; અને ક્રૂસ ખ્રિસ્તના કાર્યનો એક અતિઆવશ્યક ભાગ છે, જેમાં તેઓ પોતાની દૈવીત્વને અમારી માનવતા સાથે એકીકૃત કરે છે. આથી, જુલિયસ અને ટિબેરિયસ પ્રથમ અને ત્રીજો સંદેશ છે, જે ત્રેવીસ દ્વારા પ્રતિનિધિત્વ પામે છે.

જુલિયસ તેવો રોમેન્ટિક પુરુષ નહોતો જેમ હોલિવૂડની કથાઓમાં તેને ઘણી વાર દર્શાવવામાં આવે છે; તે સત્તા માટે તત્પર અને નિર્દયી માણસ હતો. ટિબેરીયાસ જુલિયસ કરતાં પણ વધુ દુષ્ટ હતો, કેમ કે તેની નીચતા તો આ વચનમાં પણ ઉલ્લેખિત છે, કારણ કે હિબ્રૂ મૂળાક્ષરનો છેલ્લો અક્ષર બાવીસમો છે અને પ્રથમ અક્ષર એકમો છે. આલ્ફા ઓમેગા કરતાં નાનું છે અને ટિબેરીયાસની નીચતા બાવીસમા વચનમાં સ્થિત છે, જે હિબ્રૂ મૂળાક્ષરનો છેલ્લો અક્ષર છે; અને જુલિયસ તથા ટિબેરીયાસ દ્વારા પ્રતિનિધિત્વ પામેલા આ બે દુષ્ટ પુરુષોના વચ્ચે ઑગસ્ટસ હતો. ઑગસ્ટસ રોમની શક્તિ અને પ્રતિષ્ઠાના વૈભવના શિખરનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. પ્રથમ અને ત્રીજા સંદેશાના વિરુદ્ધરૂપે તે તેરમા અક્ષર દ્વારા પ્રતિનિધિત્વ પામે છે, જે બળવોનું પ્રતીક છે. ઑગસ્ટસે એન્ટની અને ક્લિયોપેટ્રાના બળવાને દમન કરીને પોતાનું રાજ્ય સુરક્ષિત કર્યું, જે રોમના ઇતિહાસનો સર્વવિખ્યાત બળવો હતો.

ઓગસ્ટસ એ તે રોમન સત્તા છે જેણે ત્રીજા અવરોધને જીત્યો, અને એવું કરતાં તેણે રવિવારના કાયદાનું પ્રતિનિધિત્વ કર્યું, તથા તે રોમન સત્તા પણ છે જે વિદ્રોહના પ્રકાશનના તેરમા અધ્યાયના પ્રતીકાત્મક બેતાલીસ મહિનાઓ દરમ્યાન શાસન કરે છે. જ્યારે તેને રવિવારના કાયદા પૂર્વે મૂકવામાં આવે છે, ત્યારે પોમ્પેય 1798 અને 1989 બન્ને છે, જેથી પોમ્પેય અંતિયોખસ મેગ્નસનું પ્રતીક બને છે, જેમણે અધ્યાય અગિયારના શ્લોક દસની પૂર્ણતામાં ઈ.સ.પૂ. 219 થી 217 સુધી ચાલેલા ચોથા સીરિયન યુદ્ધનો અંત લાવ્યો. ત્યારબાદ જુલિયસ સીઝર શ્લોક અગિયાર અને બાર સાથે, તેમજ સીમારેખાના યુદ્ધ, એટલે કે ઈ.સ.પૂ. 217ના રાફિયાના યુદ્ધ સાથે સંરેખિત થાય છે. ત્યાં જુલિયસ પણ અંતિયોખસ મેગ્નસ છે, અને ઓગસ્ટસ સીઝર પણ શ્લોક પંદરના પાનિયમના યુદ્ધમાં અંતિયોખસ મેગ્નસ છે. ત્યારબાદ શ્લોક સોળમાં ટાઇબેરિયસ રવિવારનો કાયદો છે, પરંતુ ત્યાં તે અંતિયોખસ મેગ્નસ નથી, કારણ કે ત્યાં તે પોમ્પેય છે, કેમ કે ઈસુ હંમેશા અંતને શરૂઆત દ્વારા દર્શાવે છે. આ શ્લોક સેલ્યુસિડ સામ્રાજ્યના અંતને ચિહ્નિત કરે છે, જે બાઇબલની ભવિષ્યવાણીના છઠ્ઠા રાજ્ય તરીકે સંયુક્ત રાજ્ય અમેરિકાના અંતનું પ્રતિકરૂપ છે.

ચાર રોમન શાસકોના વધુ સુસંગત સમન્વયો હજી કરવામાં આવવાના છે, અને આ રેખા ચાલીસમી કલમના ગુપ્ત ઇતિહાસનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. તેવી જ રીતે, તેવીસમી કલમની મક્કાબી રેખા પણ ચાલીસમી કલમના ગુપ્ત ઇતિહાસને ચિત્રિત કરે છે. ત્યારબાદ ચોવીસમીથી ત્રીસમી કલમોમાં મૂર્તિપૂજક સમ્રાટીય રોમનો ઇતિહાસ સમયગાળાના સ્વરૂપે—ત્રણસો સાઠ વર્ષ—રૂપે દર્શાવવામાં આવ્યો છે. ચોવીસમી કલમથી લઈને ત્રીસમી કલમ સુધી રજૂ થયેલી રોમન ઇતિહાસની આ રેખા પણ ચાલીસમી કલમના ગુપ્ત ઇતિહાસનું એક દૃષ્ટાંત છે. તે એકત્રીસમી કલમમાં સમાપ્ત થાય છે, જ્યાં વિષય મૂર્તિપૂજક રોમમાંથી પાપલ રોમ તરફ બદલાય છે. મૂર્તિપૂજક રોમ હજી પણ આ કલમમાં છે, પરંતુ ત્યાં તેને બાઈબલની ભવિષ્યવાણીના ચોથા રાજ્ય તરીકે નહીં, પરંતુ તે રાજકીય સત્તા તરીકે દર્શાવવામાં આવ્યું છે જેણે 538માં પાપાસત્તાને સિંહાસન પર સ્થાપિત કરી. 538માં પાપાસત્તાએ રવિવારનો કાયદો પસાર કર્યો; તેથી એકત્રીસમી કલમ સોળમી અને એકતાલીસમી કલમો સાથે સુસંગત થાય છે. ચોવીસમી કલમે એક્ટિયમના યુદ્ધ તથા આ રેખા સાથે સંબંધિત ઇતિહાસનો પરિચય કરાવ્યો.

ચોવીસમો વચન એ ઓળખાવે છે કે મૂર્તિપૂજક રોમએ ક્યારે ત્રણસો સાઠ વર્ષ સુધી સર્વોચ્ચ રીતે શાસન કરવાનું શરૂ કર્યું, અને પછી એકત્રીસમો વચનમાં પાપાસત્તાક રોમ બારસો સાઠ વર્ષ સુધી સર્વોચ્ચ રીતે શાસન કરવાનું શરૂ કરે છે. રેખાનો આરંભ અને અંત ખ્રિસ્તની મુદ્રા, આલ્ફા અને ઓમેગા, ધારણ કરે છે. આ વચનોમાં આપણે માર્ક એન્ટની, ક્લિયોપાત્રા અને ઑગસ્ટસ સીઝરનો ઇતિહાસ જોવા મળે છે. સોળમા વચનમાં મૂર્તિપૂજક રોમએ ઇ.સ.પૂ. 65માં સેલ્યુસિડ સામ્રાજ્યને, અને ત્યારબાદ ઇ.સ.પૂ. 63માં યહૂદાને જીત્યું. ઇ.સ.પૂ. 31માં એક્ટિયમનો ત્રીજો અવરોધ મિસરની રાજ્યસત્તાના અંતને ઓળખાવે છે, જેમ ઇ.સ.પૂ. 65માં સેલ્યુસિડોના પ્રથમ અવરોધોએ પૂર્વરૂપે દર્શાવ્યું હતું. ફરી એક વાર, આપણે પ્રથમ અને અંતિમની મુદ્રા શોધીએ છીએ. ઇ.સ.પૂ. 65 ત્રણ અવરોધોમાં પહેલો હતો અને તે ઉત્તર દિશાના રાજાને જીતવાનું પ્રતિનિધિત્વ કરતો હતો, અને ઇ.સ.પૂ. 31 ત્રણ અવરોધોમાં ત્રીજો હતો અને તે દક્ષિણ દિશાના રાજાને જીતવાનું પ્રતિનિધિત્વ કરતો હતો. યહૂદા, આ ત્રણ અવરોધોમાં મધ્યસ્થ અવરોધ તરીકે, જ્યારે પોમ્પેઈ ઇ.સ.પૂ. 63માં આવ્યો ત્યારે યેરૂશાલેમની ભીંતોની અંદર ગૃહયુદ્ધ ભોગવી રહ્યો હતો. બીજો અવરોધ બળવાના પ્રતીકરૂપ છે.

ઈ.સ. 538માં, પાપલ રોમ માટેનો ત્રીજો અવરોધ રોમના શહેરમાંથી દૂર કરવામાં આવ્યો. તે અવરોધ ગોથો હતા, અને ત્યાં બાઈબલની ભવિષ્યવાણીનું પાંચમું રાજ્ય આરંભ્યું; બરાબર ત્યાં જ, જ્યાં ચોથું રાજ્ય સમાપ્ત થયું હતું. અને જેમ ચોથું રાજ્ય તેના ત્રીજા અવરોધ પર શરૂ થયું, તેમ ઇજિપ્તનું રાજ્ય પરાજિત થયું, જેમનું પ્રતીકીકરણ સેલ્યુસિડ રાજ્યના પ્રથમ અવરોધમાં કરવામાં આવ્યું હતું. આ દર્શાવે છે કે ચોવીસમીથી લઈને ત્રીસમી કલમ સુધી મળતું ભવિષ્યવાણીનું સાક્ષ્ય એવી એક રેખાનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે, જેને ચાલીસમી કલમના ગુપ્ત ઇતિહાસમાં પણ શોધવી આવશ્યક છે. આ કારણસર, Marc Antony, Cleopatra, Julius Caesar, Pompey અને Augustus Caesar દ્વારા પ્રતિનિધિત વિવિધ ભવિષ્યવાણીય સંબંધોને વિચારમાં લેવું આવશ્યક છે.

ત્યારે ચોવીસમીથી ત્રીસમી કલમ સુધીના આ પાઠનો સૌથી અસ્પષ્ટ ભાગ એવો છે કે જ્યારે તેઓ એક જ મેજ પર અસત્ય બોલે છે?

> અને આ બન્ને રાજાઓના હૃદયો દુષ્ટતા કરવા તરફ લાગેલા રહેશે, અને તેઓ એક જ મેજ પર બેસીને જૂઠું બોલશે; તોય તે સફળ થશે નહીં, કારણ કે અંત તો હજી નિર્ધારિત સમયમાં જ આવશે. દાનિયેલ 11:27.

યૂરિયા સ્મિથ આ બે રાજાઓને માર્ક એન્ટની અને ઑગસ્ટસ સીઝર તરીકે ઓળખાવે છે.

> “સત્તાવીસમો શ્લોક ઉદ્ધૃત કર્યો”

> “એન્ટની અને સીઝર અગાઉ ગાંઠબંધનમાં હતા. તથાપિ મિત્રતાના આવરણ હેઠળ તેઓ બંને સર્વવ્યાપી સત્તા માટે મહત્ત્વાકાંક્ષા રાખતા અને કાવતરાં ગૂંથતા હતા. એકબીજા પ્રત્યે આદર દર્શાવતાં અને મિત્રતા વ્યક્ત કરતાં તેમના વચનો કપટીઓના ઉક્તિઓ હતા. તેઓ એક જ મેજ પર બેઠા બેઠા અસત્ય બોલતા હતા. એન્ટનીની પત્ની અને સીઝરની બહેન ઑક્ટાવિયાએ, એન્ટનીએ તેને તલાક આપ્યો તે સમયે, રોમના લોકોને જાહેર કર્યું કે તેણીએ તેની સાથે લગ્ન કરવા માટે માત્ર આ આશાથી સંમતિ આપી હતી કે તે સીઝર અને એન્ટની વચ્ચેના એકતાનું પ્રતિજ્ઞાચિહ્ન સાબિત થશે. પરંતુ તે યોજના સફળ થઈ નહીં. વિચ્છેદ થયો; અને ત્યારબાદ થયેલા સંઘર્ષમાં, સીઝર સંપૂર્ણ રીતે વિજયી નીવડ્યો.” Uriah Smith, Daniel and the Revelation, 276.

જ્યારે ઓક્ટેવિયાએ ઓળખ્યું કે એન્ટની સાથે તેનું લગ્નબંધન એક એકતાની ગીરવીરૂપે હતું, ત્યારે તેણે તે વૈવાહિક સંધિને ઓળખાવી, જેને અગાઉ અધ્યાય અગિયારમાં અંદાજે ઈ.સ.પૂર્વે 252માં બેરીનિસનું સેલ્યુસિડ રાજા એન્ટિયોખસ II થિઓસ સાથે થયેલું હેલેનિસ્ટિક યુગનું લગ્ન તરીકે પ્રતિરૂપિત કરવામાં આવ્યું હતું. બેરીનિસ પ્ટોલેમી II ફિલાડેલ્ફસની પુત્રી હતી. ઓક્ટેવિયા અને બેરીનિસ રાજદ્વારી લગ્નોનું, અથવા ભવિષ્યવાણીની દૃષ્ટિએ કહીએ તો, સંધિઓનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. પાંચથી દસમા વચનો દક્ષિણ અને ઉત્તરનાં રાજ્યો વચ્ચેના રાજદ્વારી લગ્નનો ઇતિહાસ દર્શાવે છે, અને જ્યારે માર્ક એન્ટની તથા ઓક્ટેવિયન, જે પછી ઑગસ્ટસ સીઝર તરીકે ઓળખાયો, એ આ લગ્નની વ્યવસ્થા કરી, ત્યારે તેમણે રાજ્યને પૂર્વ અને પશ્ચિમમાં પણ વહેંચી નાખ્યું.

બ્રુન્ડિસિયમનો કરાર (ઈ.સ.પૂ. 40) માર્ક એન્ટની અને ઓક્ટાવિયન (પછીના ઑગસ્ટસ) વચ્ચે થયેલ એક વાટાઘાટથી પ્રાપ્ત સમાધાન હતો, જેનો હેતુ નજીક આવી ગયેલા ગૃહયુદ્ધ પછી બીજા ટ્રાયઉમ્વિરેટમાં ઊભી થયેલી તણાવપૂર્ણ સ્થિતિને નિવારવાનો હતો. તેમાં રોમના પ્રદેશોના વિભાજનનો સમાવેશ થતો હતો (એન્ટનીને પૂર્વ અને ઓક્ટાવિયનને પશ્ચિમ), અને એન્ટનીના ઓક્ટાવિયા (ઓક્ટાવિયનની બહેન) સાથેના વિવાહ દ્વારા તેને મુહરબદ્ધ કરવામાં આવ્યો હતો. ઈ.સ.પૂ. 39માં ટ્રાયઉમ્વિરેટનો મૂળ પાંચ વર્ષનો સમયગાળો પૂર્ણ થયો. એન્ટની 300થી વધુ જહાજો લઈને ઇટાલી તરફ જહાજે ગયો, પરંતુ શરૂઆતમાં તેને બ્રુન્ડિસિયમ ખાતે ઉતરવાની પરવાનગી આપવામાં આવી નહોતી; તેથી અંતે તેઓ ટેરેન્ટમ ખાતે ઉતર્યા. એન્ટનીની સેનાની ઓક્ટાવિયનની સેનાથી લડવાની અનિચ્છા અને તે જ રીતે ઓક્ટાવિયનની સેનાની એન્ટનીની સેનાથી લડવાની અનિચ્છાથી ઉદ્ભવેલી દીર્ઘકાલીન મધ્યસ્થતાઓ પછી ઓક્ટાવિયન ત્યાં તેને મળવા આવ્યો. ઓક્ટાવિયાએ મધ્યસ્થ તરીકે મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી, અને સેક્ટસ પોમ્પેઇ સામે ઓક્ટાવિયનને ટેકો આપવા એન્ટનીને મનાવ્યો. તેમણે ટ્રાયઉમ્વિરેટને વધુ પાંચ વર્ષ માટે (ઈ.સ.પૂ. 32 સુધી) નવીકરણ કર્યું; જેમાં એન્ટનીએ વચનબદ્ધ સૈન્યદળોના બદલે ઓક્ટાવિયનને 120 જહાજો આપ્યાં (જે સૈન્યદળો ઓક્ટાવિયને પછી આપ્યાં નહોતાં).

ઈ.સ.પૂર્વે ૩૨માં આ બે વિરોધીઓ વચ્ચે ખુલ્લો વિભાજન થયો. પ્રચારયુદ્ધ, એન્ટોનીનો પૂર્વ તરફનો ઝોક (ક્લિયોપાત્રા સાથે), અને પશ્ચિમમાં ઓક્ટાવિયાન દ્વારા સત્તાનું એકીકરણ—આ બધાના કારણે પરસ્પર સંબંધો બગડી ગયા હતા. એક્ટિયમ પહેલાં એન્ટોનીએ પછીથી કરેલા પરિષદના પ્રસ્તાવો ઓક્ટાવિયાને નામંજૂર કર્યા.

ઉત્તરના રાજા (એન્ટિયોકસ) અને દક્ષિણના રાજા (ટોલેમી) વચ્ચેના રાજદ્વારીય લગ્નમાં કન્યા દક્ષિણના રાજાએ આપી હતી; એન્ટની (પૂર્વ) અને ઓક્ટેવિયન (પશ્ચિમ)ના રાજદ્વારીય લગ્નમાં કન્યા પશ્ચિમે આપી હતી. બંને રાજદ્વારીય લગ્ન નિષ્ફળ ગયા, અને પુત્રી અથવા બહેન આપનાર પક્ષ અંતે તે શક્તિ પર વિજયી થયો જેણે કરારનો ભંગ કર્યો.

## ત્રણની સાક્ષી

સેલ્યુસિડ સામ્રાજ્યના અંતકાળે ત્રીજી એવી સંધિ થઈ હતી જેમાં એક જ મેજ પર બેઠા બેઠા ખોટી વાતો બોલાઈ હતી. આ ઘટના પાંચમા સીરિયન યુદ્ધ (202–195 BC)ના સંદર્ભમાં બની, જ્યારે ઇ.સ.પૂર્વે 204માં ટોલેમી IV ફિલોપેટરના અવસાન પછી એન્ટિયોખસ III મેગ્નસે ટોલેમીય રાજ્યની નિર્બળતાનો લાભ ઉઠાવ્યો. ટોલેમી V એપિફેનેસ (ટોલેમી V) બાળાવસ્થામાં (આશરે 5–6 વર્ષની વયે) સિંહાસન પર આરૂઢ થયો, જેના પરિણામે મિસર રાજ્યપાલકોના અધિન રહી ગયું અને આંતરિક અસ્થિરતા, સ્થાનિક બળવાઓ તથા બાહ્ય ભયોની દૃષ્ટિએ અતિ સંવેદનશીલ બન્યું.

એન્ટિયોખસ મેગ્નસે પેનીયમના યુદ્ધ (ઈ.સ.પૂ. 200) જેવી જીતો પછી કોએલે-સીરિયા, પેલેસ્ટાઇન અને એશિયા માઇનરમાં આવેલા પ્ટોલેમિક પ્રદેશોના મોટા ભાગ પર પહેલેથી જ આક્રમણ કરીને કબજો મેળવી લીધો હતો। મિસરને સંપૂર્ણપણે જીતી લેવા કરતાં (જેનાથી રોમના હસ્તક્ષેપનો ભય હતો, કારણ કે રોમ તેને કેટલીક ચોક્કસ ભૂમિઓથી દૂર રહેવા માટે દબાણ કરી રહ્યું હતું), તેણે “રક્ષક” સ્વરૂપે એક રાજદ્વારી વૈવાહિક ગઠબંધનનો માર્ગ અપનાવ્યો। ઈ.સ.પૂ. 197/195માં, યુદ્ધનો અંત લાવનારી શાંતિસંધિના ભાગરૂપે, એન્ટિયોખસ મેગ્નસે પોતાની કુમારી પુત્રી ક્લિયોપેટ્રા I સાયરા (જેને ક્લિયોપેટ્રા સાયરા પણ કહેવામાં આવે છે)નું વરદાન બાળક પ્ટોલેમી V સાથે કર્યું અને પછી તેનું વિવાહ કરાવ્યું (વિવાહ ઈ.સ.પૂ. 193માં રાફિયામાં થયું હતું; તે સમયે પ્ટોલેમીની ઉંમર 16 વર્ષ અને ક્લિયોપેટ્રાની 10 વર્ષ હતી)।

આને એક ઉદાર હાવભાવ તરીકે રજૂ કરવામાં આવ્યું હતું: એન્ટિયોખસે પોતાને યુવાન રાજાનો સહયોગી અને “રક્ષક” તરીકે સ્થાપિત કર્યો, એશિયામાં પોતાના લાભોને જાળવી રાખતાં શાંતિ સુનિશ્ચિત કરી. આ લગ્ન દ્વારા તેને પોતાની પુત્રી મારફતે ઇજિપ્ત પર પરોક્ષ પ્રભાવ મળ્યો (તેને આશા હતી કે તે પોતાની સેલ્યૂસિદ વંશीय મૂળ પ્રત્યે વફાદાર રહેશે અને ટોલેમાઈક દરબારમાં સિરિયા-સમર્થક અવાજ તરીકે કાર્ય કરશે). પરંતુ આ ચાલ ઉલટી પડી, કારણ કે ક્લિયોપાત્રાએ પોતાના પિતાની નહીં, પરંતુ પોતાના પતિ અને ઇજિપ્તની તરફેણ લીધી, અને એન્ટિયોખસના દીર્ઘકાલીન નિયંત્રણને ખંડિત કર્યું. આ બ્રુન્ડિસિયમના સંધિ (40 BC)નું પ્રતિબિંબ છે અને અનેક રીતે રોમની ઘટનાઓ સાથે સંબંધિત હતું.

જે રીતે એન્ટોનીએ ઓક્ટાવિયા (ઓક્ટાવિયનની બહેન) સાથે લગ્ન કરીને નજીક આવી ગયેલા યુદ્ધ પછી પ્રતિસ્પર્ધી સત્તાઓને બાંધી રાખવાનો પ્રયત્ન કર્યો હતો, તે જ રીતે એન્ટિયોખસે પોતાની પુત્રીનું પ્ટોલેમી V સાથે લગ્ન કરાવીને અસ્થાયી શાંતિ અને પ્રાદેશિક વિભાજનને ઔપચારિક સ્વરૂપ આપ્યું (સેલ્યૂસિદોએ ઉત્તર તરફના જીતેલા પ્રદેશો પોતાના હાથમાં રાખ્યા, જ્યારે પ્ટોલેમીએ દક્ષિણનો મિસર જાળવી રાખ્યો).

અન્ટિયોખસે બાળ-રાજા પ્ટોલેમી V પર (કુટુંબીય સંબંધો દ્વારા) હકીકતમાં એક સંરક્ષક તરીકે કાર્ય કર્યું, જેમ ઓક્ટાવિયન (અને ત્રિમૂર્વિરાત) સત્તાના શૂન્યસ્થાન અથવા પ્રતિસ્પર્ધાઓની વચ્ચે પોતાને સ્થિત કરતાં હતા. બંને કિસ્સાઓમાં, “વધુ શક્તિશાળી” વ્યક્તિએ (અન્ટિયોખસ/ઓક્ટાવિયન) કુટુંબીય બંધન દ્વારા નબળી સ્થિતિમાં રહેલા પક્ષ પર પ્રભાવ મેળવવાનો પ્રયત્ન કર્યો. બંને વ્યવસ્થાઓએ ટૂંકા ગાળાની સ્થિરતા લાવી, પરંતુ આંતરિક અવિશ્વાસને કારણે દીર્ઘગાળે ‘સમૃદ્ધિ પામી નહીં’—ક્લિયોપાત્રાએ મિસરની તરફેણ કરી (જેને કારણેન્ટિયોખસનો હેતુ નિષ્ફળ ગયો), જ્યારે એન્ટોનીનું પૂર્વીય કેન્દ્રિત વલણ (ક્લિયોપાત્રા VII સાથે) ઓક્ટાવિયન સાથેના વિઘટન તરફ દોરી ગયું.

રાજપ્રતિનિધિઓના અધિનસ્ત પ્ટોલેમી Vનું અલ્પવય રાજ જુલિયસ સીઝરના મૃત્યુ પછી આવેલી અસ્થિરતાને સમાનાંતર છે (જેના પરિણામે ટ્રાયમ્વિરેટની રચના અને સત્તા માટેના સંઘર્ષો ઉપસ્થિત થયા). બેરેનીસનો એન્ટિયોકસ સાથેનો લગ્નસંબંધ દાનિયેલ અગિયારમા અધ્યાયમાં સેલ્યુસિડ સામ્રાજ્યના ઇતિહાસની શરૂઆતનો ચિહ્ન હતો, અને એન્ટિયોકસ મેગ્નસની પુત્રીનો મિસરના બાળ રાજા સાથેનો લગ્નસંબંધ સેલ્યુસિડ સામ્રાજ્યના અંતનો ચિહ્ન હતો. માર્ક એન્ટોનીનો ઑક્ટાવિયા સાથેનો લગ્નસંબંધ સમાપ્ત થવો પ્ટોલેમીક રાજ્યના અંતનો ચિહ્ન હતો. દેવની વાચાપ્રજારૂપે યહૂદાનો અંત ક્રૂશ પર થયો, અને તે યહૂદી રાજ્યની શરૂઆત મક્કાબીઓ અને તેમણે રોમ સાથે કરેલા સંઘથી થઈ હતી. આ બધી ભવિષ્યવાણીય રેખાઓ દાનિયેલ અધ્યાય અગિયારના વર્ણનમાં પ્રતિનિધિત્વ પામે છે, અને તે સર્વે પદ ચાલીસના ગૂઢ ઇતિહાસ સાથે સુસંગત છે. પદ પાંચથી શરૂ કરતાં અમારી સમક્ષ બેરેનીસની સંધિ આવે છે, જે આગળ વધીને એન્ટિયોકસ ધ ગ્રેટ અને તેની પુત્રી ક્લીઓપાત્રા સીરાની સંધિ સુધી પહોંચે છે, જે પદ તેવીસના મક્કાબીઓના ઇતિહાસમાં ઘટે છે. એન્ટિયોકસ એપિફેનીસ વિરુદ્ધના તેમના બળવા આધારે મક્કાબીઓ આ રેખાનો એક ભાગ બને છે; એન્ટિયોકસ એપિફેનીસ સેલ્યુસિડ વંશના અંતિમ શાસકોમાંનો એક હતો.

એન્ટિયોકસ એપીફેનીસ તે જ એન્ટિયોકસ હતો જે ઈ.પૂ. 168માં છઠ્ઠા સિરિયન યુદ્ધ દરમિયાન ઈજિપ્તમાં અલેકઝાન્ડ્રિયાની નજીક હતો. એન્ટિયોકસ એપીફેનીસે ઈજિપ્ત પર આક્રમણ કર્યું હતું અને અલેકઝાન્ડ્રિયાને કબજે કરવાની કગાર પર હતો. પ્ટોલેમિક શાસકોએ મદદ માટે રોમને અપીલ કરી. રોમે પોપિલિયસ લાયેનાસને (માત્ર નાનકડા સહવર્તી સમૂહ સાથે—કોઈ સૈના વિના) સેનેટ તરફથી અંતિમ ચેતવણી પહોંચાડવા મોકલ્યો; એન્ટિયોકસે તરત જ ઈજિપ્ત અને સાયપ્રસમાંથી પાછો ખેંચાઈ જવું જોઈએ, નહિ તો તેને રોમ સાથે યુદ્ધનો સામનો કરવો પડશે. જ્યારે એન્ટિયોકસે પત્ર પ્રાપ્ત કર્યો અને પોતાના સલાહકારો સાથે પરામર્શ કરવા માટે સમય માગ્યો, ત્યારે પોપિલિયસે—જેનું વર્ણન કઠોર અને આદેશાત્મક સ્વભાવના મનુષ્ય તરીકે થાય છે—પોતાની ચાલવાની લાકડી લીધી અને રાજાના પગોની આસપાસ રેતીમાં એક વર્તુળ દોરી દીધું. પછી તેણે જાહેર કર્યું, “તમે આ વર્તુળની બહાર પગ મૂકો તે પહેલાં, સેનેટ સમક્ષ રજૂ કરવા માટે મને જવાબ આપો.”

તેનો અર્થ સ્પષ્ટ હતો; અંતિયોખસ રોમની માંગણીઓ સ્વીકાર્યા વિના તે વર્તુળની બહાર જઈ શકતો નહોતો—સંમતિ વિના તેને પાર કરવાનું અર્થ યુદ્ધ જ હતું. આઘાતગ્રસ્ત અને અપમાનિત થયેલા અંતિયોખસે થોડો સમય સંકોચ દર્શાવ્યો, પરંતુ પછી અનુસરણ કરવા સંમત થયો, ઇજિપ્તમાંથી પોતાની સેનાઓ પાછી ખેંચી લીધી, અને સીરિયા પરત ફર્યો. રાજદ્વારીનું આ સાહસિક કૃત્ય (રોમની વધતી શક્તિપ્રતિષ્ઠાના આધારથી સમર્થિત) કોઈ યુદ્ધ વિના જ આ પાછી હઠ ફરજિયાત કરાવી ગયું, અને પૂર્વીય ભૂમધ્ય સમુદ્ર પ્રદેશમાં રોમના ઉદયમાન પ્રભુત્વને પ્રગટ કર્યું. “રેતમાં રેખા દોરવી” આ વાક્યપ્રયોગના ઉદ્ભવરૂપે આ ઘટનાનો વ્યાપકપણે ઉલ્લેખ થાય છે (જોકે તે શાબ્દિક રીતે તો એક વર્તુળ હતું).

અંતિયોખસ એપીફેનેસ પણ દાનિયેલ અગિયારના ચૌદમા પદમાં દર્શાવાયેલી, પોતાને ઊંચું ઉઠાવતી, પડી જતી અને દર્શનને સ્થાપિત કરતી શક્તિ અંગેની પ્રોટેસ્ટન્ટ સમજણ તરીકે સ્વીકારવામાં આવ્યો.

> અને તે સમયોમાં દક્ષિણના રાજા વિરુદ્ધ ઘણા ઊભા થશે; અને તારા લોકોમાંના લૂંટારાઓ પણ દર્શનને સ્થાપિત કરવા માટે પોતાને ઊંચા કરશે; પરંતુ તેઓ પડી જશે. દાનિયેલ 11:14.

એન્ટિયોકસ IV એપિફેનેસે ઈ.સ.પૂર્વે 175–164 દરમ્યાન રાજ્ય કર્યું, અને તે તેર સેલ્યુસિડ રાજાઓમાં આઠમો હતો. તેણે હેલેનિસ્ટિક સંસ્કૃતિ લાદવાનો અને ગ્રીક ધાર્મિક પ્રથાઓ હેઠળ પોતાના સામ્રાજ્યને એકીકૃત કરવાનો પ્રયત્ન કર્યો. ઈ.સ.પૂર્વે 169માં તેણે મંદિર લૂંટી લીધું, યહૂદી આચારોને (સુન્તન, શબ્બાથનું પાલન, તોરાહનો અભ્યાસ) પ્રતિબંધિત કર્યા, અને મૂર્તિપૂજક દેવતાઓને બલિદાન અર્પણ કરાવવા મજબૂર કર્યા. ઈ.સ.પૂર્વે 167ના ડિસેમ્બરમાં તેણે મંદિરમાં હોમબલિના યહૂદી વેદી ઉપર એક મૂર્તિપૂજક વેદી (ઝ્યુસ માટે) સ્થાપી અને અન્ય અપવિત્ર કૃત્યો સાથે એક ડુક્કરનો બલિ ચઢાવ્યો. આ અપવિત્રીકરણ ધાર્મિક પાલન કરનાર યહૂદીઓ માટે અંતિમ અતિરેક સાબિત થયું, કારણ કે તેમણે તેને મંદિરની પવિત્રતા અને ઈશ્વરના ધર્મશાસ્ત્રના પરમ ઉલ્લંઘન તરીકે જોયું. જ્યારે મત્તાથિયાસે (મોદેઇનનો એક યાજક) મૂર્તિપૂજક દેવતાઓને બલિદાન અર્પણ કરવાની સેલ્યુસિડ અધિકારીની આજ્ઞા માનવાનો ઇનકાર કર્યો અને એક ધર્મત્યાગી યહૂદી તથા તે અધિકારીને મારી નાખ્યા, અને પછી પોતાના પુત્રો (ભાવિ મક્કાબીઓ) સાથે પર્વતોમાં ભાગી ગયો, ત્યારે આ ઘટનાએ તાત્કાલિક પ્રતિકારને પ્રજ્વલિત કર્યો. આથી ઈ.સ.પૂર્વે 167–160 દરમિયાન ગેરિલા યુદ્ધ અને બળવો ભભૂકી ઊઠ્યો, જેનો હેતુ યહૂદી ઉપાસનાની પુનઃસ્થાપના કરવાનો હતો, અને જેના પરિણામે ઈ.સ.પૂર્વે 164માં યુદાસ મક્કાબિયસના અધિનાયકત્વ હેઠળ મંદિરનું પુનઃસમર્પણ (હાનુક્કાહ) થયું.

સેલ્યુસિડ સામ્રાજ્યના આરંભે અને અંતે એક મહત્વપૂર્ણ સંધિ હતી, જે રાજદ્વારી લગ્ન દ્વારા પ્રતિનિધિત્વ પામતી હતી અને જેમાં પૂર્વ અને પશ્ચિમ, અથવા ઉત્તર અને દક્ષિણ—આ બંનેમાંથી કોઈ એક પ્રકારના વિભાજનનો તત્વ રહેલો હતો. સેલ્યુસિડ સામ્રાજ્ય ધીરે ધીરે ક્ષીણ થતું ગયું ત્યારે એન્ટિયોખસ એપિફેનીઝ ઉદ્ભવતી રોમન સત્તાનું પ્રતીક બની જાય છે અને મક્કાબીઓના રોષનું કેન્દ્ર બને છે. પછી ઇતિહાસમાં તે તે પ્રબોધકીય પ્રતીકના નકલી સ્વરૂપ તરીકે ઊભો થાય છે, જે દર્શનને સ્થાપિત કરે છે. અગિયારમા અધ્યાયની બાવીસમી પદમાં આવેલી સત્તા ત્યારે ભંગ થાય છે, જ્યારે કરારના અધિપતિનો ભંગ થયો હતો.

> અને પૂરનાં બાહુઓ વડે તેઓ તેની સમક્ષથી વહેતા થઈ જશે, અને ચૂરચૂર કરવામાં આવશે; હા, કરારનો રાજકુમાર પણ. દાનિયેલ 11:22.

અંતિયોખસ એપિફાનેસનું શાસન ઈ.સ.પૂર્વે 164માં સમાપ્ત થયું, એટલે કે ખ્રિસ્ત પહેલાં લગભગ બે સો વર્ષ, જ્યારે “કરારનો રાજકુમાર” ક્રોસ પર “તોડી પાડવામાં આવ્યો” હતો. અહીં અમે જે બાબત નોંધવા ઇચ્છીએ છીએ તે એ છે કે સેલ્યુસિડ સામ્રાજ્યનો આરંભ અને અંત — બંને એક રાજદ્વારી કરારલગ્નથી થયા, જેમાં બંને પક્ષો વચ્ચેનો કપટ ઐતિહાસિક નોંધનો વિષય છે. અંતિયોખસ એપિફાનેસના શાસન દરમિયાન મક્કાબી બળવો શરૂ થયો, જે અમેરિકન ક્રાંતિનો પ્રતીકરૂપ પૂર્વછાયારૂપ હતો. મક્કાબીઓના ઇતિહાસમાં, સેલ્યુસિડ સત્તાને ઝાડી કાઢવા માટેના તેમના સંઘર્ષમાં રોમ સાથેનો એક મહત્વપૂર્ણ કરાર સામેલ હતો. જે વચન તે કરારની સીધી ઓળખ આપે છે, તે જ રોમને કપટપૂર્વક કાર્ય કરનાર, અથવા કરારની મેજ પર અસત્ય બોલનાર તરીકે ઓળખાવે છે.

> અને તેની સાથે સંધિ કરવામાં આવ્યા પછી તે કપટપૂર્વક કાર્ય કરશે; કારણ કે તે ઉપર આવશે અને થોડી પ્રજાથી બળવાન બનશે. દાનિયેલ 11:23.

ચાલીસમી કલમમાં અંતસમયને પૂર્વે આવેલી દરેક ભવિષ્યવાણીય પંક્તિમાં એક ભંગાયેલો કરાર સમાયેલો છે. ત્રીસમી કલમમાં આવેલા “જે પવિત્ર કરારનો ત્યાગ કરે છે” અંગે ટિપ્પણી કરતાં ઉરિયા સ્મિથે નીચે મુજબ નોંધ્યું છે:

> “‘વચનવિરુદ્ધ ક્રોધ;’ એટલે કે પવિત્ર શાસ્ત્રો, વચનનો ગ્રંથ. આ પ્રકારની એક ક્રાંતિ રોમમાં પૂર્ણ કરવામાં આવી હતી. રોમને જીતનાર હેર્યુલી, ગોથ અને વેન્ડલોએ એરિયન ધર્મ સ્વીકાર્યો, અને કેથોલિક ચર્ચના શત્રુ બન્યા. ખાસ કરીને આ વિધર્મનો નાશ કરવા માટે જ જસ્ટિનિયને પોપને ચર્ચનો વડો અને વિધર્મીઓનો સુધારક જાહેર કર્યો. જલ્દી જ બાઇબલને એવી ખતરનાક પુસ્તિકા માનવામાં આવવા લાગી કે જેને સામાન્ય લોકોએ વાંચવી ન જોઈએ, પરંતુ વિવાદમાં આવેલા બધા પ્રશ્નો પોપ સમક્ષ રજૂ કરવામાં આવવા જોઈએ. આ રીતે દેવના વચન પર અપમાનનો ઢગલો કરવામાં આવ્યો. અને રોમના સમ્રાટો, જેમનું પૂર્વીય વિભાગ હજી યથાવત્ ચાલુ હતું, તેમણે તે વચનનો ત્યાગ કરનાર અને મહાન ધર્મત્યાગ રચનાર રોમના ચર્ચ સાથે સમજુતી રાખી, અથવા તેની સાથે મળતાવળ રાખી, ‘વિધર્મ’ને દમન કરવા માટે. પાપનો પુરુષ ઈ.સ. 538માં, ત્યારે રોમ પર કબજો ધરાવતા એરિયન ગોથોના પરાજય દ્વારા, તેના ધૃષ્ટ સિંહાસન પર બેસાડવામાં આવ્યો હતો.” Uriah Smith, Daniel and the Revelation, 281.

દાનિયેલ અગિયારના પાંચમા પદમાં ઇતિહાસની તે રેખા ઓળખવામાં આવે છે જ્યાં દક્ષિણનો રાજા કરારના પ્રતીકરૂપે કૂટનીતિક દુલ્હન અર્પે છે, અને ત્યારબાદ ઉત્તરનો રાજા તે કરાર ભંગ કરે છે. દક્ષિણના રાજાની પ્રતિશોધાત્મક કાર્યવાહી 1798માં પાપાસત્તાવાળા ઉત્તરનાં રાજા સામે નેપોલિયનના આધ્યાત્મિક દક્ષિણના રાજાની પ્રતિશોધાત્મક કાર્યવાહીનું પ્રતીકરૂપ હતી. પાંચથી નવ પદોનો ભંગ થયેલો કરાર નેપોલિયનના ભંગ થયેલા ટોલેન્ટિનોના કરારનું પ્રતીકરૂપ હતો, અને તે નેટો દ્વારા કરાર ભંગ થયો હોવાના પુતિનના દાવાનું પણ પ્રતીકરૂપ હતો. નેપોલિયનની પ્રતિશોધાત્મક કાર્યવાહી 2014માં યુક્રેન વિરુદ્ધ પુતિનની પ્રતિશોધાત્મક કાર્યવાહીનું પ્રતીકરૂપ હતી. દસમું પદ, જેમાં એન્ટિયોખસ મેગ્નસની પ્રતિશોધાત્મક કાર્યવાહી ચોથી સિરિયન યુદ્ધનો અંત લાવે છે, તે 1798માં નેપોલિયન સાથે અને 2014માં પુતિન સાથે પણ સુસંગત થાય છે. ઈ.સ.પૂર્વ 200માં પંદરમા પદના પેનિયમના યુદ્ધ પછી, એન્ટિયոխસે જમીન પર સૈનિક દળ ઉતાર્યા વિના મિસરને પોતાના આધીન લાવવાના ગુપ્ત આશયથી એક કૂટનીતિક લગ્ન ગોઠવ્યાં. એન્ટિયોખસ મેગ્નસનું રાજ્યપદ તેના પુત્રને મળ્યું, જેની હત્યા કરવામાં આવી; અને તેથી એન્ટિયોખસ મેગ્નસનો સૌથી નાનો પુત્ર, એન્ટિયોખસ એપિફેનેસ, સિંહાસન પર આવ્યો. ગ્રીક પ્રથાઓ અને ધર્મ અમલમાં મૂકવાના તેના કાર્યોએ મક્કાબી બળવો ઉદ્ભવ્યો, જેને કારણે તેવીસમા પદમાં રોમ સાથેનો કપટી કરાર થયો. ચોવીસમું પદ મૂર્તિપૂજક રોમનો પરિચય કરાવે છે અને એન્ટની તથા ઑગસ્ટસની જૂઠાણાની મેજની ઓળખ આપે છે. ત્રીસમું પદમાં મૂર્તિપૂજક રોમ પાપાસત્તાવાળા ચર્ચ સાથે સંવાદમાં પ્રવેશે છે, જેમને તેઓ તરીકે નોંધવામાં આવ્યા છે જેઓએ પવિત્ર કરાર ભંગ કર્યો હતો.

ચોવીસથી ત્રીસ સુધીની કલમો મૂર્તિપૂજક રોમની સાક્ષી છે, અને એકત્રીસથી ચાલીસ સુધીની કલમો પાપલ રોમની સાક્ષી પ્રદાન કરે છે. દાનિયેલ અગિયારની કલમ એકથી લઈને કલમ ચાલીસ સુધીની દરેક પંક્તિ ભવિષ્યવાણીની એવી એક રેખાનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે, જેનો ઉપયોગ કલમ ચાલીસના ગુપ્ત ઇતિહાસમાં થાય છે. સેલ્યુસિડ રાજ્યની રેખા, ટોલેમાઈક રાજ્યની રેખા, મક્કાબીઓના યહૂદિયા રાજ્યની રેખા, મૂર્તિપૂજક રોમની રેખા અને પાપલ રોમની રેખા—આ બધી 1989થી રવિવારના કાયદા સુધીના ઇતિહાસને દૃષ્ટાંતરૂપે દર્શાવે છે. આ દરેક રેખા તૂટેલી સંધિને આ ઇતિહાસના એક મુખ્ય તત્ત્વ તરીકે ઓળખાવે છે.

દાનીયેલ અગિયારના દર્શનને સ્થાપિત કરનાર રોમ જ છે, અને મૂર્તિપૂજક તથા પાપાસત્તાવાળું—આ બંને પ્રકારના રોમના પ્રતારણાના ભવિષ્યવાણીય કરારોને ક્રમશઃ આગળ વધતાં અને એમના-એમના ભિન્ન ભવિષ્યવાણીય સમયગાળા દરમિયાન રોમ સર્વોચ્ચ રીતે શાસન કરતું થયું તે પહેલાં બનતાં તરીકે ચિહ્નિત કરવામાં આવ્યા છે. બંને સત્તાઓએ સર્વોચ્ચતાના ભવિષ્યવાણીય સમયગાળાની શરૂઆત ત્યારે ગણાવી જ્યારે તેમની ત્રીજી અડચણ દૂર કરવામાં આવી. સંયુક્ત રાજ્ય અમેરિકા માં જલ્દી આવનારા રવિવારના કાયદા પહેલાં બે સત્તાઓ વચ્ચે પ્રતારણાનો એક કરાર થશે. ચાર વખત આ બે સત્તાઓ દક્ષિણના અને ઉત્તરનાં રાજા રહ્યા છે: એક વખત યહૂદાની મહિમાવંત ભૂમિ અને રોમ વચ્ચે, એક વખત રોમની ત્રિશાસકીય વ્યવસ્થાના બે ભાગો વચ્ચે, અને એક વખત મૂર્તિપૂજક અને પાપાસત્તાવાળું રોમ વચ્ચે. રોમ સંબંધિત બંને પ્રતારણાભર્યા કરારોમાં તે મૂળતઃ રોમન સામ્રાજ્યના એક અર્ધ અને બીજા અર્ધ વચ્ચેનો કરાર હતો—ચાહે તે પૂર્વનો એન્ટોની અને પશ્ચિમનો ઑગસ્ટસ હોય, અથવા પૂર્વનો મૂર્તિપૂજક રોમ અને પશ્ચિમનો પાપાસત્તાવાળું રોમ. ઉત્તર અને દક્ષિણના રાજાઓ વચ્ચે પ્રતારણાના ચાર કરારો, પૂર્વ અને પશ્ચિમના રાજાઓ વચ્ચે બે, અને ટૂંક સમયમાં ઉત્તરનો રાજા બનનાર અને મહિમાવંત ભૂમિ વચ્ચે એક.

આથી દાનિયેલના ગ્રંથ અંગેની અમારી પ્રારંભિક રજૂઆત પૂર્ણ થાય છે. પાનિયમ શ્રેણી દાનિયેલના ગ્રંથ પરની શ્રેણીનું સમાપન દર્શાવે છે, જે ચાલીસમા શ્લોકના ગુપ્ત ઇતિહાસના પરિચયરૂપ છે; તેના વિષે અમે આગળના લેખમાં વિચારવાનું ચાલુ રાખીશું.

Back to Articles