એડ્વેન્ટિઝમની ચાર પેઢીઓ દરમ્યાન વિલિયમ મિલરના પાયાના સત્યો ઢંકાઈ ગયા હતા. તે પાયાના સત્યોની પુનઃસ્થાપના તેમની બીજી સ્વપ્ન-દૃષ્ટિમાં રજૂ કરવામાં આવી છે, અને બાઇબલ તથા સ્પિરિટ ઑફ પ્રોફેસીમાં વારંવાર આ રીતે ઓળખાવવામાં આવી છે કે એ જ કાર્ય છે જે દેવના અંતિમ દિવસોના લોકો દ્વારા પૂર્ણ કરવાનું છે. મિલરના સ્વપ્નમાં દર્શાવવામાં આવે છે કે જ્યારે ધૂળ સાફ કરનાર માણસ રત્નોને પુનઃસ્થાપિત કરે છે, ત્યારે તેઓ સૂર્ય કરતાં દસ ગણાં વધારે તેજસ્વી રીતે ઝળહળી ઊઠશે.
મિલ્લરનું માળખું પેગાનિઝમ પછી પાપાસત્તા—આ બે વિનાશક શક્તિઓની ઓળખ પર આધારિત હતું; અને થેસ્સલોનિકીઓને લખાયેલા પત્રના બીજા અધ્યાયમાં પ્રેરિત પૌલનું સાક્ષ્ય મિલ્લરને તેના માળખા માટેનો આધારબિંદુ પૂરું પાડતું હતું. ત્યાં પૌલ દર્શાવે છે કે પેગાન રોમ પાપાસત્તાને સત્તા પ્રાપ્ત કરવા ઉદ્ભવતાં રોકી રહ્યું હતું, જ્યાં સુધી પેગાન રોમ દૂર ન કરવામાં આવ્યું. 2 થેસ્સલોનિકીઓમાં પૌલે Future for America ના માળખા માટેનો આધારબિંદુ પણ પૂરું પાડ્યો, જ્યારે પૌલે ઓળખાવ્યું કે તે અધ્યાયમાંનો “પાપનો મનુષ્ય” દાનિયેલ અધ્યાય અગિયાર, વચન છત્રીસમાં પોતાને ઊંચો કરનાર રાજા તરીકે પણ દર્શાવવામાં આવ્યો છે.
આ સમજવું અતિઆવશ્યક છે કે પ્રથમ અને ત્રીજા દૂત બંનેની ચળવળમાં જ્ઞાનનો વધારો, થેસ્સલોનિકીઓને લખાયેલા પત્રના બીજા અધ્યાયમાં પૌલની સાક્ષી સાથે સીધો સંબંધ ધરાવતો હતો. અંતકાળે, 1798માં, તેમજ 1989માં પણ, દાનિયેલનું પુસ્તક ઉન્મુદ્રિત કરવામાં આવ્યું, અને તેથી ત્રણ-પગથિયાવાળી પરીક્ષણ પ્રક્રિયાનો પ્રારંભ થયો. જ્યાં જ્યાં દાનિયેલનું પુસ્તક ઉન્મુદ્રિત થાય છે તે ઇતિહાસમાં, આ પરીક્ષણ પ્રક્રિયા સદૈવ ઉપાસકોના બે વર્ગો ઉત્પન્ન કરે છે. અંતકાળે જ્ઞાનના વધારા સાથે સંબંધિત રીતે પૌલના લખાણોને જોવું અતિઆવશ્યક છે, કારણ કે તે જ અધ્યાયમાં પૌલ ચેતવણી આપે છે કે જે લોકો “સત્યના પ્રેમ”ને સ્વીકારતા નથી, તેઓને દેવ તરફથી પ્રબળ ભ્રમણા પ્રાપ્ત થશે. આ પ્રબળ ભ્રમણા એ જ છે જે દાનિયેલના બારમા અધ્યાયમાં દુષ્ટો પર આવે છે, જેઓ જ્ઞાનના વધારાને અસ્વીકારે છે. બંને ઇતિહાસોમાં આ પ્રબળ ભ્રમણા સૌથી સીધા અર્થમાં એડ્વેન્ટિઝમને સંદર્ભિત કરે છે.
“જે સપાટી નીચે જુએ છે, જે સર્વ મનુષ્યોનાં હૃદયો વાંચે છે, તે તેમને વિષે, જેઓને મહાન પ્રકાશ મળ્યો છે, એમ કહે છે: ‘તેઓ પોતાની નૈતિક અને આત્મિક સ્થિતિને લીધે વ્યથિત અને ચકિત થતા નથી.’ હા, તેમણે પોતાના માર્ગો પસંદ કર્યા છે, અને તેમની આત્મા તેમની ઘૃણાસ્પદ બાબતોમાં આનંદ પામે છે. ‘હું પણ તેમના ભ્રમોને પસંદ કરીશ, અને જેનો તેઓ ભય રાખે છે તે તેમની ઉપર લાવીશ; કારણ કે જ્યારે મેં બોલાવ્યું, ત્યારે કોઈએ ઉત્તર આપ્યો નહિ; જ્યારે મેં વાત કરી, ત્યારે તેમણે સાંભળ્યું નહિ; પરંતુ તેમણે મારી આંખો આગળ દુષ્ટતા કરી, અને જેમાં મને પ્રસન્નતા નહોતી તે જ પસંદ કર્યું.’ ‘દેવ તેઓને પ્રબળ ભ્રમણા મોકલશે, જેથી તેઓ જૂઠાણું માને,’ કારણ કે તેઓએ ‘સત્યના પ્રેમને સ્વીકાર્યો નહિ, જેથી તેઓ ઉદ્ધાર પામે,’ ‘પરંતુ અધર્મમાં આનંદ માન્યો.’ યશાયા 66:3, 4; 2 થેસ્સલોનિકાઓ 2:11, 10, 12.”
“સ્વર્ગીય શિક્ષકે પૂછ્યું: ‘તે કરતાં વધુ પ્રબળ મોહ કયો હોઈ શકે કે જે મનને ભ્રમિત કરે, જ્યારે તમે એવો ઢોંગ કરો છો કે તમે યોગ્ય પાયા પર બાંધકામ કરી રહ્યા છો અને ઈશ્વર તમારા કાર્યોને સ્વીકારે છે, જ્યારે હકીકતમાં તમે ઘણી બાબતોને સાંસારિક નીતિ અનુસાર આચરી રહ્યા છો અને યહોવાહ વિરુદ્ધ પાપ કરી રહ્યા છો? ઓહ, તે એક મહાન છેતરપિંડી છે, એક મોહક ભ્રમ છે, જે મન પર કબજો જમાવે છે, જ્યારે એવા લોકો, જેમણે એક વાર સત્યને જાણ્યું હતું, ભક્તિના સ્વરૂપને તેની આત્મા અને શક્તિ સમજી બેસે છે; જ્યારે તેઓ એવો અનુમાન કરે છે કે તેઓ ધનિક છે, સંપત્તિથી સમૃદ્ધ થયા છે અને તેમને કોઈ બાબતની જરૂર નથી, જ્યારે હકીકતમાં તેમને સર્વ વસ્તુઓની જ જરૂર છે.’”
“પોતાના વસ્ત્રોને નિષ્કલંક રાખી રહેલા પોતાના વિશ્વાસુ સેવકો પ્રત્યે ઈશ્વર બદલાયો નથી. પરંતુ ઘણા લોકો પોકારી રહ્યા છે, ‘શાંતિ અને નિરાપદતા,’ જ્યારે અચાનક વિનાશ તેમના પર આવી રહ્યો છે. જ્યાં સુધી સંપૂર્ણ પસ્તાવો ન થાય, જ્યાં સુધી મનુષ્યો સ્વીકારોક્તિ દ્વારા પોતાના હૃદયોને નમ્ર ન કરે અને સત્યને જેમ તે ઈસુમાં છે તેમ સ્વીકાર ન કરે, ત્યાં સુધી તેઓ કદી સ્વર્ગમાં પ્રવેશ કરશે નહીં. જ્યારે અમારા વર્ગોમાં શુદ્ધિકરણ થશે, ત્યારે અમે વધુ આરામમાં પડ્યા રહીને, ધનિક છીએ અને માલસામાનથી સમૃદ્ધ થયાં છીએ, અને અમને કશાની જરૂર નથી—એવો ગર્વ કરતાં નહીં રહીએ.”
“સત્યપૂર્વક કોણ કહી શકે: ‘અમારું સોનું અગ્નિમાં કસાયેલું છે; અમારા વસ્ત્રો જગતથી કલંકિત નથી થયા’ ? મેં અમારા શિક્ષકને કથિત ધાર્મિકતાનાં વસ્ત્રો તરફ સંકેત કરતાં જોયા. તે વસ્ત્રો ઉતારી નાખીને, તેમણે નીચે રહેલી અશુદ્ધિ ઉઘાડી પાડી. ત્યારબાદ તેમણે મને કહ્યું: ‘શું તું જોઈ શકતો નથી કે તેમણે કેટલા દેખાડાપૂર્વક પોતાની અશુદ્ધિ અને પોતાના સ્વભાવની સડાંધને ઢાંકી રાખી છે? ‘વિશ્વાસુ નગર કેવી રીતે વ્યભિચારિણી બની ગયું છે!’ મારા પિતાનું ઘર વેપારનું ઘર બની ગયું છે, એવું સ્થળ જ્યાંથી દૈવી ઉપસ્થિતિ અને મહિમા દૂર થઈ ગયા છે! આ કારણસર નિર્બળતા છે, અને શક્તિનો અભાવ છે.’” Testimonies, volume 8, 249, 250.
1844માં જ્યારે એડ્વેન્ટિઝમે મધ્યરાત્રિનો પોકાર જાહેર કર્યો, ત્યારે તે “વિશ્વાસુ નગરી” હતી. 1863 સુધીમાં, તેણે વિલિયમ મિલરના સેવાકાર્ય દ્વારા સ્થાપિત થયેલા “પાયાઓ”ને નકારવાની પ્રક્રિયા શરૂ કરી. જ્યારે તેમણે પાયાની સત્યતાઓને બાજુએ મૂકી દેવાનું શરૂ કર્યું, અને આમ કરીને તેમને ખોટા રત્નો અને સિક્કાઓથી ઢાંકી દીધી, ત્યારે તેઓ એક નવો પાયો બાંધી રહ્યા હતા. જેમણે આ કાર્ય શરૂ કર્યું, અમલમાં મૂક્યું, અને હજી સુધી ચાલુ રાખ્યું છે, તેઓને ભવિષ્યવાણીના આત્માના લેખોમાં “જેઓને મહાન પ્રકાશ મળ્યો છે” તરીકે રજૂ કરવામાં આવ્યા છે.
એક વખત તેમની પાસે જે “મહાન પ્રકાશ” હતો, તેનું પ્રતિનિધિત્વ મિલરના સ્વપ્નમાં પેટીમાં રહેલા રત્નો દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું; તે પેટી મિલરે પોતાના ઓરડાના મધ્યમાં આવેલી એક મેજ પર મૂકી હતી, અને તે “સૂર્ય” કરતાં પણ વધુ તેજસ્વી રીતે પ્રકાશિત થતી હતી. હમણાં જ ઉલ્લેખિત અવતરણમાં સિસ્ટર વ્હાઇટ “જેઓએ મહાન પ્રકાશ પ્રાપ્ત કર્યો છે” એમ ઓળખાવે છે, પરંતુ જેઓએ “પોતાના માર્ગો પસંદ કર્યા છે.”
તેમણે 1863 માં એક નવો માર્ગ પસંદ કર્યો. તેણી કહે છે કે તે “એક મોહક ભ્રમણા છે, જે મન પર કબજો જમાવે છે, જ્યારે એવા લોકો, જેઓ ક્યારેક સત્યને જાણતા હતા, ભક્તિનો આત્મા અને તેની શક્તિ છોડીને માત્ર તેના બાહ્ય સ્વરૂપને જ ભક્તિ સમજી બેસે છે; જ્યારે તેઓ એમ માને છે કે તેઓ ધનવાન છે, સંપત્તિમાં વૃદ્ધિ પામ્યા છે, અને તેમને કોઈ વસ્તુની જરૂર નથી, જ્યારે વાસ્તવમાં તેમને દરેક વસ્તુની જરૂર છે.”
તે લાઓદીકિયાની સ્થિતિની ઓળખ કરી રહી છે, જેને તેણીએ અને તેના પતિએ 1856માં ઘટેલી તરીકે ઓળખી હતી. ત્યારબાદ તેમની સાત વર્ષ સુધી પરીક્ષા લેવામાં આવી, પરંતુ 1863માં તેઓ તે પરીક્ષામાં નિષ્ફળ રહ્યા, અને એ ખોટા પાયા ઊભા કરવા લાગ્યા જે થેસ્સલોનિકીઓને લખાયેલા પૌલના ચેતવણીના સંદેશમાં જણાવાયેલ શક્તિશાળી મોહને લાવે છે. થેસ્સલોનિકીઓમાં પૌલની ચેતવણી એ એડ્વેન્ટિઝમના આરંભ અને અંત—બંને ચળવળો માટે એક લંગર સમાન છે, અને તે મિલરના સ્વપ્ન સાથે સંપૂર્ણ રીતે સુસંગત છે, જે એડ્વેન્ટિઝમના આરંભ અને અંત—બંનેને સંબોધે છે. તેના સ્વપ્નમાં દર્શાવવામાં આવે છે કે જ્યારે સત્યના મૂળ રત્નોને પુનઃસ્થાપિત કરવાનો કાર્ય પૂર્ણ થશે, ત્યારે એ સત્યો એડ્વેન્ટિઝમના આરંભે મધ્યરાત્રિના પોકાર સમયે પ્રથમવાર ઝગમગ્યાં હતા તેના કરતાં દસ ગણાં વધુ તેજસ્વી રીતે પ્રકાશિત થશે. મિલરની સમજણ હવે એવી કેવી રીતે છે કે તે ત્યારે કરતાં વધુ તેજસ્વી રીતે પ્રકાશિત થાય છે, જ્યારે તેણે પ્રથમવાર સત્યને ઓળખ્યું હતું?
હબક્કૂકના અધ્યાય બેના બે પવિત્ર ચાર્ટ્સ પર અનેક સત્યો દર્શાવવામાં આવ્યા છે. મિલરની સ્વપ્નમાં તે સત્યો મણિરૂપે દર્શાવવામાં આવ્યા હતા, જે અંતે અંતિમ દિવસોમાં, મધ્યરાત્રિની પોકારના થોડા સમય પહેલાં, પુનઃસ્થાપિત થવાના હતા. મિલરની સ્વપ્નમાં જે ખોટા મણિઓ બારીમાંથી બહાર લઈ જવામાં આવે છે, તેઓ એક તરફ તે ખોટી શિક્ષાઓનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે, જે ખોટો પાયો ઊભો કરવા માટે એડ્વેન્ટિઝમમાં લાવવામાં આવી હતી, અને સાથે સાથે સાચા પાયાને છુપાવવા માટે પણ; પરંતુ તેઓ તેમનું પણ પ્રતિનિધિત્વ કરે છે, જે ખોટા પાયાને રચતી ખોટી શિક્ષાઓને છોડવા ઇનકાર કરે છે. “The daily” વિલિયમ મિલરના સત્યના માળખા માટેનો લંગરબિંદુ હતો, જેણે મૂળ પાયાની સ્થાપના કરી હતી; અને અંતિમ દિવસોમાં “the daily” માત્ર પેગનિઝમનું જ પ્રતીક નથી, જેમ મિલરે યોગ્ય રીતે ઓળખ્યું હતું, પરંતુ તે તે વિદ્રોહનું પણ પ્રતીક છે, જેણે ખોટા પાયાને ઉત્પન્ન કર્યો.
બાઇબલ, પ્રોફેસીનો આત્મા અને ઇતિહાસ—બધા જ સાક્ષી આપે છે કે 1798 થી 1844 સુધીનો ન્યાય-સમયનો પોકાર, વિલિયમ મિલરે શોધી કાઢીને રજૂ કરેલા સંદેશાની ઘોષણા જ હતી. આ જ કારણસર આ ચળવળને મિલરાઇટ ચળવળ કહેવામાં આવે છે. તર્કસંગત રીતે, તે ચળવળને નકારવું એટલે 1798માં પ્રગટ થયેલા તે પ્રકાશને નકારવું, જેને દાનિયેલે જ્ઞાનની વૃદ્ધિ તરીકે ઓળખાવ્યો હતો.
યશાયા એફ્રાયીમના મદિરાપીઓને વિષે બોલે છે, અને તે મદિરાપીઓને યેરૂશાલેમના પ્રજાજનો ઉપર શાસન કરનાર ઉપહાસી પુરુષો તરીકે ઓળખાવે છે. યશાયા દર્શાવે છે કે તેઓ શાબ્દિક દ્રાક્ષારસથી મત્ત નથી, પરંતુ તેઓ આત્મિક દ્રાક્ષારસથી મત્ત છે. બાઇબલમાં આત્મિક દ્રાક્ષારસ, સંદર્ભ મુજબ, સત્ય અથવા ખોટા સિદ્ધાંતમાંથી કોઈ એકનું પ્રતીક છે. એફ્રાયીમના મદિરાપીઓ ખોટા સિદ્ધાંતથી મત્ત છે, જે બાબેલનો દ્રાક્ષારસ છે, જેમ પ્રકટીકરણના સત્તરમા અધ્યાયમાં તીરની વ્યભિચારિણી દ્વારા અને બેલશઝ્ઝરે પોતાના અંતિમ રાત્રિના ઉજવણી-સમારંભમાં તેને દર્શાવ્યો છે.
યશાયાહે યરુશાલેમના લોકો પર શાસન કરનાર તિરસ્કારક પુરુષો પર આવતી આધ્યાત્મિક મદિરામત્તતાના પરિણામોને ઓળખ્યા.
થંભી જાઓ અને આશ્ચર્યચકિત થાઓ; બૂમો પાડો અને રડો: તેઓ મતવાળા છે, પરંતુ દ્રાક્ષારસથી નથી; તેઓ ડગમગે છે, પરંતુ મદિરાથી નથી. કારણ કે યહોવાએ તમારા ઉપર ઘેરી નિંદ્રાનો આત્મા ઢોળ્યો છે, અને તમારી આંખો બંધ કરી દીધી છે; પ્રભુવક્તાઓ અને તમારા શાસકો, દર્શકોને તેણે ઢાંકી દીધા છે. અને સર્વનું દર્શન તમારા માટે મુદ્રાંકિત પુસ્તકના શબ્દો જેવું બની ગયું છે, જે લોકો એક શાસ્ત્રજ્ઞને આપીને કહે છે, “કૃપા કરીને આ વાંચો”; અને તે કહે છે, “હું વાંચી શકતો નથી, કારણ કે તે મુદ્રાંકિત છે.” અને તે પુસ્તક અજ્ઞાનીને આપીને કહે છે, “કૃપા કરીને આ વાંચો”; અને તે કહે છે, “હું શાસ્ત્રજ્ઞ નથી.” તેથી પ્રભુએ કહ્યું, “કારણ કે આ પ્રજા પોતાના મુખથી મારી નજીક આવે છે, અને પોતાના હોઠોથી મારું સન્માન કરે છે, પરંતુ પોતાનું હૃદય મારી પાસેથી દૂર કરી દીધું છે, અને મારી પ્રત્યેનો તેમનો ભય માનવીય આજ્ઞાના ઉપદેશથી શીખવવામાં આવ્યો છે: તેથી, જો, હું આ પ્રજામાં એક અદ્ભુત કાર્ય, હા, અદ્ભુત કાર્ય અને આશ્ચર્ય ઉત્પન્ન કરીશ; કારણ કે તેમના જ્ઞાની પુરુષોની જ્ઞાનતા નષ્ટ થઈ જશે, અને તેમના સમજદાર પુરુષોની સમજ ગુપ્ત થઈ જશે.” હાય તેઓને, જેઓ પોતાની યોજના યહોવાથી છુપાવવા માટે ઊંડે સુધી પ્રયત્ન કરે છે, અને તેમના કાર્યો અંધકારમાં છે, અને તેઓ કહે છે, “અમને કોણ જુએ છે? અને અમને કોણ જાણે છે?” નિશ્ચયે, વસ્તુઓને તમે ઊંધું ફેરવી નાખો છો, તો પણ તમારું મૂલ્યાંકન કુંભારની માટી સમાન જ થશે; કેમ કે જે કૃતિ બનાવવામાં આવી છે, તે પોતાના બનાવનાર વિષે કહેશે, “તેણે મને બનાવ્યો નથી”? અથવા જે ઘડવામાં આવી છે, તે પોતાના ઘડનાર વિષે કહેશે, “તેને સમજ ન હતી”? યશાયા 29:9–16.
બહેન વ્હાઇટ આ વચનોનું ઉદ્ધરણ કરે છે અને પછી ઉમેરે છે:
“આમાંથી દરેક શબ્દ પૂર્ણ થશે. કેટલાક એવા છે જેઓ પોતાના હૃદયને ઈશ્વર સમક્ષ નમ્ર કરતા નથી, અને જેઓ સીધાઈથી ચાલશે નહિ. તેઓ પોતાના સાચા હેતુઓને છુપાવે છે, અને તે પડેલા દેવદૂત સાથે સંગતિ રાખે છે, જે જૂઠાણું પ્રેમ કરે છે અને રચે છે. શત્રુ પોતાનો આત્મા એવા મનુષ્યો પર મૂકે છે જેઓનો ઉપયોગ તે અંશતઃ અંધકારમાં રહેલાઓને છેતરવા માટે કરી શકે. કેટલાક પ્રચલિત અંધકારથી રંગાઈ રહ્યા છે, અને સત્યને ભૂલ માટે બાજુએ મૂકી રહ્યા છે. ભવિષ્યવાણી દ્વારા સૂચવાયેલો દિવસ આવી પહોંચ્યો છે. ઈસુ ખ્રિસ્તને સમજવામાં આવતો નથી. ઈસુ ખ્રિસ્ત તેમના માટે એક દંતકથા છે. પૃથ્વીના ઇતિહાસના આ તબક્કે, ઘણા લોકો મદ્યપ પુરુષોની જેમ વર્તે છે. ‘તમેજ થોભો, અને આશ્ચર્ય કરો; બૂમો પાડો, અને રડો; તેઓ મદ્યપ છે, પણ દ્રાક્ષારસથી નહિ; તેઓ લથડાય છે, પણ મજબૂત પેયથી નહિ. કારણ કે યહોવાએ તમારા પર ઘેરી નિંદ્રાનો આત્મા ઢોળ્યો છે, અને તમારી આંખો બંધ કરી દીધી છે. પ્રબોધકો અને તમારા શાસકો, દર્શકોને તેણે ઢાંકી દીધા છે.’ ઘણા એવા છે કે જેઓ માનતા હોય છે કે તેઓ જ તે લોકો છે જેઓ ઉન્નત કરવામાં આવશે, પરંતુ તેમના ઉપર આત્મિક મદ્યપાન છવાયેલું છે. તેમનો ધાર્મિક વિશ્વાસ આ શાસ્ત્રવચનમાં દર્શાવવામાં આવ્યો છે તેવો જ છે. તેના પ્રભાવ હેઠળ, તેઓ સીધા ચાલી શકતા નથી. તેઓ પોતાના વર્તનના માર્ગમાં વાંકાચૂકા રસ્તા બનાવે છે. એક પછી એક, તેઓ ડગમગતાં આગળ-પાછળ થાય છે. પ્રભુ તેમની તરફ મહાન દયાથી જુએ છે. સત્યનો માર્ગ તેઓએ જાણ્યો નથી. તેઓ વૈજ્ઞાનિક કાવતરાખોરો છે, અને જેઓ સ્પષ્ટ આત્મિક દ્રષ્ટિને કારણે મદદ કરી શકતા અને કરવી જ જોઇતી હતી, તેઓ પોતે જ છેતરાઈ ગયા છે, અને દુષ્ટ કાર્યને આધાર આપી રહ્યા છે.”
“આ અંતિમ દિવસોની ઘટનાઓ ટૂંક સમયમાં નિર્ણાયક સ્વરૂપ ધારણ કરશે. જ્યારે આ આત્માવાદી ભ્રમો વાસ્તવમાં જે છે તેવા હોવાનું પ્રગટ થશે,—અર્થાત્ દુષ્ટ આત્માઓની ગુપ્ત કાર્યપ્રવૃત્તિઓ,—ત્યારે જેમણે તેમાં ભાગ ભજવ્યો છે તેઓ પોતાની બુદ્ધિ ગુમાવેલ મનુષ્યો સમાન બની જશે.
“‘આથી પ્રભુ કહે છે: કારણ કે આ પ્રજા પોતાના મોઢાથી મારી નજીક આવે છે, અને પોતાના હોઠોથી મારો માન કરે છે, પરંતુ પોતાના હૃદયોને મારાથી ઘણાં દૂર રાખ્યાં છે, અને મારી પ્રત્યેનો તેમનો ભય મનુષ્યોની આજ્ઞાથી શીખવવામાં આવ્યો છે; તેથી, જોયો, હું આ પ્રજામાં અદ્ભુત કાર્ય કરવાનું આગળ વધું છું, હા, અદ્ભુત કાર્ય અને આશ્ચર્ય; કારણ કે તેમના જ્ઞાની પુરુષોની જ્ઞાનતા નાશ પામશે, અને તેમના સમજુ પુરુષોની સમજ ગુપ્ત થઈ જશે. હાય તેઓને, જે પ્રભુથી પોતાની સલાહને ઊંડે છુપાવવાનો પ્રયત્ન કરે છે, અને જેમનાં કાર્યો અંધકારમાં છે, અને તેઓ કહે છે, અમને કોણ જુએ છે? અને અમને કોણ જાણે છે? નિશ્ચયે, વસ્તુઓને ઊંધું ફેરવી નાખવાની તમારી રીત કુંભારની માટી સમાન ગણી લેવામાં આવશે; કારણ કે શું બનાવેલું કાર્ય તેને બનાવનાર વિષે કહેશે કે, તેણે મને બનાવ્યો નથી? અથવા શું ઘડાયેલ વસ્તુ તેને ઘડનાર વિષે કહેશે, તેને સમજ નહોતી?’”
“મને એવું દર્શાવવામાં આવ્યું છે કે આપણા અનુભવમાં આપણે આ જ સ્થિતિનો સામનો કર્યો છે અને કરી રહ્યા છીએ. જેમને મહાન પ્રકાશ અને અદ્ભુત વિશેષાધિકારો મળ્યા હતા એવા માણસોએ એવા આગેવાનોના શબ્દો સ્વીકાર્યા છે, જે પોતાને જ્ઞાની માને છે, જેઓ પ્રભુ દ્વારા અતિશય કૃપાપ્રાપ્ત અને આશીર્વાદિત થયા હતા, પરંતુ જેમણે પોતાને ઈશ્વરના હાથમાંથી દૂર કરીને શત્રુની પંક્તિઓમાં સ્થાન આપ્યું છે. જગત કપટપૂર્ણ ભ્રમોથી છલકાઈ જવાનું છે. એક માનવીય મન, આ ભ્રમોને સ્વીકારીને, અન્ય માનવીય મનો પર કાર્ય કરશે, જેમણે ઈશ્વરના સત્યના અમૂલ્ય પુરાવાને અસત્યમાં ફેરવી નાખ્યા છે. આ માણસો પડેલા દૂતો દ્વારા ભ્રમિત થશે, જ્યારે તેઓએ વિશ્વાસુ રાખવાલાઓની જેમ, જેમને હિસાબ આપવો જ પડે છે એવા લોકોથી સરખામણીમાં, આત્માઓ માટે જાગૃત રહીને ઊભા રહેવું જોઈએ હતું. તેમણે પોતાના યુદ્ધના શસ્ત્રો મૂકી દીધા છે અને મોહક આત્માઓને ધ્યાન આપ્યું છે. તેઓ ઈશ્વરના ઉપદેશને નિષ્ફળ બનાવે છે અને તેમની ચેતવણીઓ તથા ઠપકાઓને એક બાજુ મૂકી દે છે, અને સ્પષ્ટ રીતે શૈતાનની બાજુએ છે, મોહક આત્માઓ અને દૈત્યોના સિદ્ધાંતોને ધ્યાન આપતાં.”
“આધ્યાત્મિક મતવાલાપણું હવે એવા મનુષ્યો પર આવી પડ્યું છે, જેઓ તીવ્ર પેયના પ્રભાવ હેઠળના મનુષ્યોની જેમ લથડતા હોવા જોઈએ નહીં. અપરાધો અને અનિયમિતતાઓ, કપટ, છેતરપિંડી અને અયોગ્ય વ્યવહાર જગતને ભરપૂર કરી રહ્યા છે, સ્વર્ગીય પ્રાંગણોમાં બળવો કરનાર આગેવાનના ઉપદેશ અનુસાર.”
“ઇતિહાસ ફરીથી પુનરાવર્તિત થવાનો છે. નજીકના ભવિષ્યમાં શું થશે તે હું સ્પષ્ટ રીતે જણાવી શકું, પરંતુ સમય હજી આવ્યો નથી. મૃતકોના સ્વરૂપો પ્રગટ થશે, શૈતાનની કપટી યુક્તિ દ્વારા, અને ઘણા તેનાં સાથે જોડાઈ જશે જે અસત્યને પ્રેમ કરે છે અને અસત્ય ઘડે છે. હું અમારા લોકોને ચેતવણી આપું છું કે અમારી વચ્ચે જ કેટલાક વિશ્વાસથી ભટકી જશે, ભ્રમિત કરનાર આત્માઓ અને દુષ્ટાત્માઓના ઉપદેશો તરફ ધ્યાન આપશે, અને તેમના કારણે સત્યની નિંદા કરવામાં આવશે.” Battle Creek Letters, 123–125.
યશાયા અને સિસ્ટર વ્હાઇટ સહિત સર્વે ભવિષ્યવક્તાઓ અંતિમ દિવસોની ઓળખ કરી રહ્યા છે. આ દિવસોમાં એડ્વેન્ટિઝમના નેતાઓ “સ્પષ્ટપણે શૈતાનની બાજુએ છે, ભ્રમિત કરનારા આત્માઓ અને દૈત્યોના ઉપદેશો પર ધ્યાન આપતા.” સિસ્ટર વ્હાઇટ એક આગાહી રજૂ કરે છે જ્યારે તેઓ કહે છે, “જ્યારે આ આત્માવાદી ભ્રમો તેમનું સાચું સ્વરૂપ શું છે તે રીતે પ્રગટ થશે,—અર્થાત્ દુષ્ટ આત્માઓના ગુપ્ત કાર્ય તરીકે,—ત્યારે જેઓએ તેમાં ભાગ ભજવ્યો હશે તેઓ પોતાના બુદ્ધિભ્રષ્ટ થયેલા મનુષ્યો જેવા બની જશે.” અંતિમ દિવસોના ઇતિહાસના તે બિંદુએ, જ્યારે તેમની મતવાલાપણું “દુષ્ટ આત્માઓના ગુપ્ત કાર્ય” તરીકે પ્રગટ થશે, ત્યારે એડ્વેન્ટિઝમનું નેતૃત્વ પોતાના બુદ્ધિભ્રષ્ટ થયેલા મનુષ્યો જેવું બની જશે.
અંતિમ દિવસોમાં યેરૂશાલેમમાં પ્રજાને શાસન કરનાર ઉપહાસી પુરુષોના કાર્યનું એક અનમોહરકરણ થાય છે. તે અનમોહરકરણનું દર્શન મિલરના સ્વપ્નમાં આપવામાં આવ્યું હતું, જ્યારે મિલરે પ્રાર્થના કરી અને પછી એક દ્વાર ખુલ્યું. તે ઘટના તેણે એક ક્ષણ માટે પોતાની આંખો બંધ કરી તે પહેલાં જ ઘટે છે, જે એક લાખ ચુંમાલીસ હજારના મોહરબંધી પ્રક્રિયાના અતિ અંતિમ ભાગને ઓળખાવે છે. દ્વારનું ખુલવું વ્યવસ્થાકાળના પરિવર્તનને સૂચવે છે, અને તે બિંદુએ ત્રીજા દૂતની લાઓદિકેયી ચળવળ ત્રીજા દૂતની ફિલાદેલ્ફીય ચળવળમાં પરિવર્તિત થાય છે.
યશાયાહના આ અંશમાં એફ્રાઇમના મદ્યપોના દુષ્ટ કાર્યનો સાર આપવામાં આવ્યો છે; તેઓ એ લોકો છે, જેઓએ “વિશ્વાસુ રક્ષકો તરીકે ઊભા રહેવું જોઈએ હતું.” આ સાર આ રીતે વ્યક્ત કરવામાં આવ્યો છે: “‘નિશ્ચય, તમારી વસ્તુઓને ઊંધું ફેરવવાની ક્રિયા કુંભારની માટી સમાન માનવામાં આવશે; કારણ કે શું કૃતિ પોતાના સર્જનહાર વિષે એવું કહેશે કે, તેણે મને બનાવ્યો નથી? અથવા રચાયેલ વસ્તુ પોતાના રચનાર વિષે એવું કહેશે કે, તેને સમજ નહોતી?’”
મિલરે “દૈનિક” ની ઓળખાણ ક્યારેક પૌરાણિક ધર્મ તરીકે અથવા પૌરાણિક રોમ તરીકે કરી, પરંતુ અંતે તે શૈતાનનું પ્રતીક જ છે, કારણ કે શૈતાન અને પૌરાણિક રોમ બંનેનું પ્રતિનિધિત્વ અજગર દ્વારા કરવામાં આવ્યું છે.
“આથી, જ્યારે અજગર મુખ્યત્વે શૈતાનનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે, ત્યારે ગૌણ અર્થમાં તે મૂર્તિપૂજક રોમનું પ્રતીક છે.” The Great Controversy, 439.
છેલ્લા દિવસોમાં યેરૂશાલેમ પર શાસન કરનાર પુરુષોની વાત કરતાં, સિસ્ટર વ્હાઇટ કહે છે: “કેટલાક એવા અંધકારથી ઓતપ્રોત બનતા જાય છે જે વ્યાપી રહ્યો છે, અને સત્યને ભૂલ માટે એક તરફ મૂકી રહ્યા છે. ભવિષ્યવાણી દ્વારા સૂચવાયેલો દિવસ આવી પહોંચ્યો છે. ઈસુ ખ્રિસ્તને સમજી શકાયા નથી. ઈસુ ખ્રિસ્ત તેમના માટે એક દંતકથા છે.” 1901માં, જર્મનીમાંથી એડવેન્ટિઝમના એક આગેવાને દાનિયેલના પુસ્તકમાં આવેલ “દૈનિક” વિષે ધર્મત્યાગી પ્રોટેસ્ટન્ટવાદના ખોટા દૃષ્ટિકોણનો પરિચય કરાવવો શરૂ કર્યો. તે દૃષ્ટિકોણ અનુસાર “દૈનિક” ખ્રિસ્તના પવિત્રસ્થાનના કાર્યનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે, અથવા તે વિચારની કોઈ ભિન્નરૂપતા. હું “કોઈ ભિન્નરૂપતા” કહું છું, કારણ કે 1901 પછીના ઇતિહાસ દરમિયાન આ ખોટને લગતી વિવિધ ભારપૂર્વક રજૂઆતો કરવામાં આવી છે, પરંતુ તે ખોટા દૃષ્ટિકોણો હંમેશાં એ જ નિષ્કર્ષ પ્રગટ કરે છે કે “દૈનિક” ખ્રિસ્તના કાર્યના કોઈક પ્રકારનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે.
“દૈનિક” વિષયક જે ઉપદેશ-રત્નને મિલરે શૈતાનના પ્રતિક તરીકે ઓળખ્યું હતું, અંતિમ દિવસોના એડવેન્ટિઝમમાં તે ખ્રિસ્તનું પ્રતિક માનવામાં આવે છે. જ્યારે 1901માં આ મત રજૂ કરવામાં આવ્યો, ત્યારે “દૈનિક” ખ્રિસ્તનું પ્રતિક છે અને શૈતાનનું પ્રતિક નથી—આ દૃષ્ટિકોણ બહુ ઓછા લોકોએ સ્વીકાર્યો હતો; પરંતુ 1930ના દાયકાઓ સુધી પહોંચતાં, “દૈનિક” વિષયક તે ઉપદેશ-રત્નને—જેને મિલરે 2 થેસ્સલોનિકીઓને, અધ્યાય બે, માં મળેલી સત્યની ધારા પરથી ખોદી કાઢ્યું હતું—એ જ રીતે અસ્વીકાર કરવામાં આવ્યું, જેમ લેવ્યવ્યવસ્થા છવીસના “સાત સમય”ને 1863માં અસ્વીકાર કરવામાં આવ્યા હતા. 1863થી 1930ના દાયકાઓ સુધીના ઇતિહાસના કોઈક પડાવે, એડવેન્ટિઝમે પોતાનાં નેતાઓ બદલી નાખ્યા હતા, તે વાતને ઓળખ્યા વગર.
“ભાઈઓ, હું તમારું સંકટ જોઉં છું, અને ફરીથી હું પૂછું છું, શું તમે, જે ભૂલ કરો છો, તે ખોટને સુધારવા માટે કોઈ પ્રયત્ન કરો છો? આત્માઓ કદાચ ઠોકર ખાતાં આગળ વધી રહ્યા છે, અંધકારમાં ચાલતાં, કારણ કે તમે તમારા પગ માટે સીધા માર્ગો બનાવ્યા નથી. જો તમે વિશ્વાસની જવાબદારીનાં સ્થાનોમાં હો, તો હું તમને વધુ જ ઉષ્માપૂર્વક વિનંતી કરું છું કે, તમારા પોતાના આત્માઓના હિતાર્થે અને તેમના હિતાર્થે જેઓ માર્ગદર્શક તરીકે તમારી તરફ જુએ છે, થયેલી દરેક ભૂલ માટે દેવ સમક્ષ પસ્તાવો કરો, અને તમારી ભૂલનો સ્વીકાર કરો.”
“જો તમે હૃદયની હઠીલાઈમાં મગ્ન રહેશો, અને ગર્વ તથા આત્મધાર્મિકતાના કારણે તમારી ભૂલોનો સ્વીકાર ન કરશો, તો તમે શેતાનની પ્રલોભનોના આધીન રહી જશો. જો પ્રભુ તમારી ભૂલો પ્રગટ કરે ત્યારે તમે પસ્તાવો ન કરો અથવા કબૂલાત ન કરો, તો તેમની દૈવી વ્યવસ્થા તમને વારંવાર એ જ ભૂમિ પર ફરીથી લાવશે. તમને સમાન સ્વભાવની ભૂલો કરવા માટે છોડી દેવામાં આવશો; તમે સતત જ્ઞાનના અભાવે રહેશો, અને પાપને ધર્મ ગણશો, તથા ધર્મને પાપ ગણશો. આ અંતિમ દિવસોમાં પ્રચલિત થનારી છેતરપિંડીની બહુલતા તમને ચારેબાજુથી ઘેરી લેશે, અને તમે નેતાઓ બદલી દેશો, અને તમને ખબર પણ નહીં પડે કે તમે એવું કર્યું છે.” Review and Herald, December 16, 1890.
યરુશાલેમના લોકો પર શાસન કરનાર ઉપહાસક પુરુષો, જે “ભરોસાના પદોમાં” રહેલા પુરુષો છે, તેઓ “પાપને ધર્મ અને ધર્મને પાપ” કહેશે, અને “નિશ્ચયે વસ્તુઓને ઊંધી ફેરવી નાખવાનો તમારો વ્યવહાર કુંભારની માટી સમાન ગણાશે; કારણ કે શું બનાવેલી વસ્તુ પોતાને બનાવનાર વિષે કહેશે, તેણે મને બનાવ્યો નથી? અથવા રચાયેલ વસ્તુ તેને રચનાર વિષે કહેશે, તેને સમજ નહોતી?’” એડ્વેન્ટિઝમની ચાર પેઢીઓ દરમિયાન થયેલા ક્રમશઃ વધતા બળવામાં, ભરોસાના પદોમાં રહેલા તેઓ નેતાઓ બદલી નાખે છે, અને તેને જાણતા પણ નથી. તેઓ તેને જાણતા નથી, કારણ કે તેમણે પોતાની ભૂલોનો પુરાવો ક્રમશઃ અને સતત નકારી કાઢ્યો હતો. તે ક્રમશઃ વધતા બળવામાં “તેમના જ્ઞાની પુરુષોની જ્ઞાનતા નાશ પામશે, અને તેમના વિવેકીઓની સમજ છુપાઈ જશે.”
તેઓ વસ્તુઓને ઊંધુંચોખું કરી દેશે, અને પાપને ધર્મીપણું તથા ધર્મીપણાને પાપ કહેશે. આ બળવાના પ્રતીકરૂપે “દૈનિક” વિષેનો સિદ્ધાંત છે, જે મિલર માટે શૈતાની પ્રતીક હતો, અને જેને આજનું એડવેન્ટિઝમ ખ્રિસ્તના પ્રતીક તરીકે ઓળખાવે છે. જે એક સમયે વિલિયમ મિલરની ભવિષ્યવાણીય લાગુઆતોના માળખાને સ્થાપિત કરનાર આધારસ્તંભ હતું, તે હવે યેરૂશાલેમના લોકો પર શાસન કરનાર ઉપહાસક પુરુષોના મદમસ્તપણાનું પ્રતીક બની ગયું છે. દાનિયેલની પુસ્તકમાં “દૈનિક” સાથે સંકળાયેલું પ્રતીકશાસ્ત્ર, એડવેન્ટિઝમની શરૂઆતમાં મિલરની પેટિકામાં ઓળખાયું ત્યારે સૂર્યની જેમ તેજસ્વી રીતે પ્રકાશ્યું હતું, પરંતુ અંતિમ દિવસોમાં એ સત્ય દસ ગણું વધુ તેજથી પ્રકાશે છે, કારણ કે દસ સંખ્યા પરીક્ષાનું પ્રતીક છે, અને પ્રાચીન ઇઝરાયલ માટે દસમો પરીક્ષણ અંતિમ પરીક્ષણ હતું.
આધુનિક ફરિસીઓએ “ખ્રિસ્તનાં કાર્યોને” “શેતાની શક્તિઓને આભારી ગણાવ્યાં” છે, અને મૂર્તિપૂજકતાને “દેવની પવિત્ર શક્તિ” તરીકે ઓળખાવી છે.
“ફરિસીઓએ પવિત્ર આત્મા વિરુદ્ધ પાપ કર્યું. તેમની વાણીની પ્રતિભાનો ઉપયોગ તેમણે વિશ્વના ઉદ્ધારકની નિંદા કરવા માટે કર્યો, અને લેખન કરતા દૂતે તેમના શબ્દોને સ્વર્ગના પુસ્તકોમાં લખી રાખ્યા. ખ્રિસ્તનાં કાર્યોમાં પ્રગટ થયેલી દેવની પવિત્ર શક્તિને તેમણે શૈતાની સાધનોને આક્ષેપિત કરી. તેઓ તેમના અદ્ભુત કાર્યોને નકારી શકતા નહોતા, કે તેને સ્વાભાવિક કારણોને આક્ષેપિત કરી શકતા નહોતા; તેથી તેમણે કહ્યું, ‘આ તો શેતાનના કાર્યો છે.’ અવિશ્વાસમાં તેમણે દેવપુત્ર વિષે એક માનવી તરીકે વાત કરી. તેમની સામે કરવામાં આવેલા આરોગ્યદાનના કાર્યો—એવા કાર્યો, જે કોઈ મનુષ્યે કર્યા ન હતા કે કરી શક્યો ન હોત—દેવની શક્તિનું પ્રગટીકરણ હતા; છતાં તેમણે ખ્રિસ્ત પર નરક સાથે સાંઠગાંઠ હોવાનો આક્ષેપ કર્યો. હઠીલા, ઉદાસીન, લોખંડી હૃદયવાળા બની, તેમણે દરેક પુરાવા પ્રત્યે પોતાની આંખો બંધ કરવાનો નિશ્ચય કર્યો, અને આ રીતે તેમણે અક્ષમ્ય પાપ કર્યું.” Manuscript Releases, volume 4, 360.
આગામી લેખમાં અમે જ્ઞાનની વૃદ્ધિ અંગેનો આપણો વિચાર આગળ ચાલુ રાખીશું, જે પ્રથમ દૂતના આંદોલનમાં અનમુદ્રિત કરવામાં આવી હતી.