પાનિયમ - નંબર પાંચ

દાનિયેલનું પુસ્તક એક અદ્ભુત ભવિષ્યવાણીય વર્ણન પ્રગટ કરે છે, જેમાં પુનરાવર્તન અને વિસ્તરણનો એક સિદ્ધાંત ગૂંથાયેલો છે, જે તેની દ્રષ્ટિઓમાં સર્વત્ર વહે છે—અધ્યાય 2 ની ધાતુની મૂર્તિથી લઈને અધ્યાય 11 ના જટિલ રાજકીય સંઘર્ષો સુધી. આ માળખાની અંદર એક પ્રબળ દલીલ ઊભી થાય છે: ઈ.સ.પૂ. 31 માં થયેલું એક્ટિયમનું યુદ્ધ, જે ઈ.સ.પૂ. 30 માં મિસરની પડતીમાં પરિપૂર્ણ થયું, દાનિયેલ 11:25, 26 ની એક નિર્ણાયક પૂર્ણતા તરીકે ઉભરાય છે, અને મૂર્તિપૂજક રોમના 360 વર્ષીય સર્વોચ્ચ પ્રભુત્વના પ્રારંભને ચિહ્નિત કરે છે.

દાનિયેલ 11, ઈ.સ.પૂર્વ 323માં મહાન અલેકઝાન્ડરના અવસાન પછી ઊભા થયેલાં અને પતન પામેલાં સામ્રાજ્યોના વર્ણનથી આરંભ થાય છે. છતાં, કલમ 14 સુધી પહોંચતાં જ એક ફેરફાર થાય છે. ઈ.સ.પૂર્વ આશરે 200માં, જ્યારે અંટીયોખસ III (Magnus) બાળ-રાજા ટોલેમી V સામે પાનિયમની લડાઈ માટે તૈયારી કરી રહ્યો હતો, ત્યારે રોમ માત્ર એક નિષ્ક્રિય દર્શક તરીકે નહીં, પરંતુ “તારા પ્રજાના લૂંટારાઓ” તરીકે હસ્તક્ષેપ કરે છે. હેલેનિસ્ટિક અશાંતિની વચ્ચે મિસરના ઘઉંના પુરવઠાને સુરક્ષિત કરવા અંગે ચિંતિત રોમએ દ્વિતીય મેસેડોનિયન યુદ્ધ (ઈ.સ.પૂર્વ 200–197) દરમિયાન પોતાનો પ્રભાવ દેખાડ્યો અને પોતાના ભવિષ્યવાણીય ભાગ માટેનું મંચ તૈયાર કર્યું.

ઈ.સ.પૂ. 63 સુધી આગળ વધીએ તો, પદ 16 ત્યારે પૂર્ણ થાય છે જ્યારે પોમ્પેય યેરૂશાલેમ પર ચઢાઈ કરે છે, અતિપવિત્ર સ્થાનમાં પ્રવેશ કરે છે અને “મહિમાવંત દેશ” ઉપર રોમન પ્રભુત્વ સ્થાપિત કરે છે. અહીંથી, પદ 17 થી 22 સુધી રોમના અનુક્રમિક વ્યક્તિત્વોની શ્રેણી દર્શાવવામાં આવે છે: પોમ્પેયના પૂર્વીય અભિયાનો, જુલિયસ સીઝરની વિજયયાત્રાઓ અને ઈ.સ.પૂ. 44માં તેની હત્યા, ઓગસ્ટસ સીઝરનું કર ઉઘરાવનાર રાજ્યકાળ (જે લૂક 2:1માં નોંધાયેલ છે) જે ઈ.સ. 14માં સમાપ્ત થાય છે, અને ટાઈબેરીયસના શાસન દરમિયાન ઈ.સ. 31માં ખ્રિસ્તના ક્રૂસીકરણનું નિરીક્ષણ, જ્યારે “કરારનો રાજકુમાર” તોડી પાડવામાં આવ્યો હતો. યેરૂશાલેમમાં પોમ્પેયથી લઈને ઈ.સ. 70માં યેરૂશાલેમમાં ટાઇટસ સુધીની ભવિષ્યવાણીય રેખા, દેવના લોકો પર રોમના પ્રભુત્વની રેખા પ્રગટ કરે છે.

રોમના એક સેનાપતિ દ્વારા મંદિરના અપવિત્રીકરણથી શરૂ કરીને અને રોમના એક સેનાપતિએ મંદિરનો વિનાશ કર્યો ત્યારે સમાપ્ત થતી આ રેખા અલ્ફા અને ઓમેગાની મુદ્રા પ્રદાન કરે છે. અપવિત્રીકરણથી શરૂ થઈને અને વિનાશ પર સમાપ્ત થતી આ ઐતિહાસિક રેખા તેમાં એમના અપવિત્રીકરણ અને વિનાશને પણ સમાવે છે, જેમણે પોતાના વિષે કહ્યું હતું: “આ મંદિરને તોડી નાખો, અને ત્રણ દિવસમાં હું તેને ફરી ઊભું કરીશ.” સત્ય હિબ્રૂ વર્ણમાળાના પ્રથમ, તેરમા અને છેલ્લાં અક્ષરોથી બનેલું છે, અને પોમ્પેઈથી શરૂ થઈને ટાઇટસ પર સમાપ્ત થતી આ રેખામાં મધ્યમાં આવેલું મંદિર-વિનાશ પણ સમાવેશ પામે છે, જેનું પ્રતિનિધિત્વ ત્રણ ક્રોસમાંથી મધ્યસ્થ ક્રોસ દ્વારા થાય છે, જે તે સપ્તાહના સચોટ મધ્યમાં ઊભા કરવામાં આવ્યા હતા, જ્યારે ખ્રિસ્ત કરારની પુષ્ટિ કરવા આવ્યા હતા. સોળથી બાવીસ સુધીની કલમો એવી એક ભવિષ્યવાણીય રેખાનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે, જે સત્યની મુદ્રા ધારણ કરે છે. આ કલમોમાં પ્રતિનિધિત્વ પામેલા ઇતિહાસની અંદર કેટલીક મહત્વપૂર્ણ ભવિષ્યવાણીય રેખાઓ છે, પરંતુ આ રેખાનો મુખ્ય વિષય યહૂદીઓ પર રોમનું પ્રભુત્વ છે.

પદ 23 ઈ.સ.પૂર્વે 161–158ના સમયગાળામાં પાછું ફરીને, જ્યારે યુદાસ મક્કાબિયસના નેતૃત્વ હેઠળના યહૂદીઓએ રોમ સાથે સંધિ બાંધેલી (1 Maccabees 8), “પુનરુક્તિ કરીને અને વિસ્તૃત કરીને” કહે છે. આ રોમની સામ્રાજ્ય-નિર્માણની અનન્ય રણનીતિને ઉજાગર કરે છે—સંધિઓ અને ગઠબંધનો દ્વારા વિજય પ્રાપ્ત કરવાની એવી પદ્ધતિ, જે તેના પૂર્વગામીઓથી ભિન્ન હતી. પદ 24 આ તબક્કાનો ઉપસંહાર કરે છે, નોંધતાં કે રોમ “મજબૂત ગઢોમાંથી પોતાની યુક્તિઓ પૂર્વનિર્ધારિત કરશે, થોડા સમય સુધી.”

“વિરુદ્ધ” તરીકે અનુવાદિત થયેલ શબ્દને “થી” તરીકે પણ સમજવામાં આવી શકે છે. રોમ પોતાની યુક્તિઓ “થી” આગાહી કરે છે. આ પદમાં આવેલો “થી” શબ્દ સામ્રાજ્યની રાજકીય અને સૈનિક ધડકન એવા રોમ શહેર તરફ, તેની વ્યૂહરચનાઓના આધારસ્થાન તરીકે, સંકેત કરે છે. “સમય” ભવિષ્યવાણીની દૃષ્ટિએ 360 વર્ષનો છે, જે એક્તિયમ પછી ઈ.સ.પૂર્વે 30માં મિસરની પતન સાથે શરૂ થાય છે, અને ઈ.સ. 330માં કોન્સ્ટન્ટાઇન રોમનો ત્યાગ કરીને કોન્સ્ટન્ટિનોપલ તરફ જાય છે ત્યારે પૂર્ણ થાય છે.

પદ 25 અને 26નું ધ્યાન સીધું જ એક્ટિયમ પર કેન્દ્રિત થાય છે.

ઈસવીસન પૂર્વે 31માં, રોમનું પ્રતિનિધિત્વ કરતાં “ઉત્તરનો રાજા” તરીકે ઓક્ટાવિયને સ્મારક સમાન નૌસૈનિક સંઘર્ષમાં “દક્ષિણના રાજા” ક્લિયોપાત્રાના ઇજિપ્ત વિરુદ્ધ પોતાની સેનાઓ એકત્રિત કરી. એન્ટની અને ક્લિયોપાત્રાની “અતિ વિશાળ અને શક્તિશાળી સેના” વ્યૂહાત્મક “યુક્તિઓ” (અગ્રિપ્પાની રણનીતિઓ) તથા દ્રોહોથી—એન્ટનીના સાથીઓના પક્ષત્યાગ અને યુદ્ધના મધ્યમાં ક્લિયોપાત્રાના પીછેહઠથી—ડગમગી ગઈ. ઈસવીસન પૂર્વે 30 સુધીમાં, ઇજિપ્ત રોમનો એક પ્રાંત બની ગયો, અને તે સાથે મૂર્તિપૂજક રોમના નિર્વિવાદ શાસનનો પ્રારંભ થયો. ઈસવીસન પૂર્વે 30થી ઈસવીસન 330 સુધીનો આ 360 વર્ષનો સમયગાળો, રોમની તે સર્વોચ્ચતા સાથે સુસંગત છે, જે તેના મૂળ ગઢને કેન્દ્રમાં રાખીને સ્થાપિત હતી, જ્યાં સુધી કોન્સ્ટેન્ટાઇનના સ્થળાંતરે તે ગઢને “નીચે પાડી દીધું” નહીં, જેમ દાનિયેલ 8:11માં આગાહી કરવામાં આવી છે.

જ્યારે કોન્સ્ટન્ટિને રોમનગરને છોડીને કોન્સ્ટાન્ટિનોપલનગરને સ્થાપિત કર્યું, ત્યારે તેણે રોમનગરમાં એવી સત્તાશૂન્યતા છોડી કે જેમાં પાપલ ચર્ચ રોમનગર દ્વારા પ્રતિનિધિત સત્તાના આસન પર આરોહિત થઈ શકી. આ કૃત્યે પ્રકાશિતવાક્ય તેરમા અધ્યાયની બીજી કલમને પૂર્ણ કરી.

દાનિયેલ 8માં, બે અલગ હિબ્રુ શબ્દો—જેનાં બંનેનો અનુવાદ “પવિત્રસ્થાન” તરીકે થાય છે—દાનિયેલની પુસ્તકમાં પવિત્રસ્થાનની વાર્તાને ભિન્ન પાડે છે. દાનિયેલનું પુસ્તક ખ્રિસ્ત અને શૈતાન વચ્ચેના યુદ્ધને દર્શાવે છે, જેમ કે ખ્રિસ્ત અને શૈતાનના પૃથ્વી પરના પ્રતિનિધિઓમાં તે ચિત્રિત થયું છે. દાનિયેલના પ્રારંભમાં બાબેલ, શૈતાનનો પૃથ્વી પરનો પ્રતિનિધિ, યરુશાલેમને જીતે છે, અને અગિયારમા અધ્યાયની પંચાલીસમી આયતમાં યરુશાલેમ બાબેલને જીતે છે. યરુશાલેમ શહેર અને બાબેલ શહેર દ્વારા પ્રતિનિધિત થયેલા રાજ્યો “બળના પવિત્રસ્થાનો” છે. બાબેલ અને યરુશાલેમ—બંને શહેરો બળના પવિત્રસ્થાનો છે, અને શહેરની અંદર બંનેના પોતાના મંદિરો છે. પૅન્થિઓન મંદિર રોમ શહેરમાં છે, અને યરુશાલેમનું મંદિર ભવિષ્યવાણીના વર્ણનમાં તેનો સમકક્ષ છે. બાબેલ અને રોમ શહેર યરુશાલેમની નકલો છે.

દાનિયેલ 8માં, બે હિબ્રૂ શબ્દો છે: કલમ 11માં “miqdash,” જ્યાં નાનું શિંગડું (મૂર્તિપૂજક રોમ) “તેના પવિત્રસ્થાનનું સ્થાન” (રોમ શહેર) નીચે ફેંકી દે છે, જ્યારે કોન્સ્ટન્ટીન ઈ.સ. 330માં સ્થળાંતર કરે છે. બીજો શબ્દ કલમો 13, 14માં “qodesh” છે, જ્યાં 2300 દિવસો પછી ઈશ્વરનું પવિત્રસ્થાન શુદ્ધિકરણની રાહ જુએ છે. યદ્યપિ બંને શબ્દોનો અનુવાદ “પવિત્રસ્થાન” તરીકે થાય છે, “miqdash” ઈશ્વરના ગઢનું અથવા કોઈ મૂર્તિપૂજક ગઢનું પ્રતિનિધિત્વ કરી શકે છે, જ્યારે “qodesh” બાઇબલમાં માત્ર ઈશ્વરના પવિત્રસ્થાનનું પ્રતિનિધિત્વ કરવા માટે જ વપરાય છે.

દાનિએલ ૧૧:૩૧ માં “બળનું પવિત્રસ્થાન” (રોમનું શહેર) અપવિત્ર કરવામાં આવે છે, કારણ કે બાર્બેરિયન અને વૅન્ડલ રોમના શહેરમાં યુદ્ધ લાવે છે. આ પદમાં દર્શાવાયેલા “ભુજાઓ” નો આરંભ ઈ.સ. ૪૯૬માં ક્લોવિસથી થયો અને ઈ.સ. ૫૩૮ સુધી ચાલુ રહ્યો, જ્યારે ઓસ્ટ્રોગોથોને શહેરમાંથી બહાર કાઢવામાં આવ્યા અને પાપલ રોમ સંપૂર્ણપણે પ્રબળ બન્યું.

અક્ટિયમથી શરૂ થતી પ્રેરિતવાણીની રેખા 330થી આગળ સુધી વિસ્તરે છે. પદ 30માં આવેલ “કિત્તીમના જહાજો” ગેન્સેરિકના અધિનસ્ત વેન્ડલ્સને ઓળખાવે છે, જેઓએ ઈ.સ. 455માં રોમને લૂંટી લીધું; આ પશ્ચિમ રોમના પતનનો સંકેત આપતું હતું. ત્યારબાદ પાપલ રોમ ઉદય પામે છે અને 538થી 1798 સુધી રાજ્ય કરે છે; એટલે કે 1260 વર્ષ સુધી, જ્યાં સુધી નેપોલિયનના જનરલ બર્થિયેરે પાયસ VIને પકડીને “ઘાતક ઘા” પહોંચાડ્યો નહોતો. ઇ.સ.પૂર્વે 30થી ઇ.સ. 330 સુધીના મૂર્તિપૂજક રોમના 360 વર્ષ પાપલ રોમના 1260 વર્ષોને પ્રતિબિંબિત કરે છે; બંનેનો આરંભ ત્યારે થાય છે જ્યારે ત્રીજું અવરોધ (મિસર, ઓસ્ટ્રોગોથ્સ) પડી જાય છે.

આધુનિક “ઉત્તરનો રાજા” પદ્ય 40 માં પ્રગટ થાય છે. 1989માં, રેગનની યુએસએ સાથે ગુપ્ત રીતે ગઠબંધન કરેલી પાપાસી (જેનું પ્રતીક રથો, જહાજો અને અશ્વારોહીઓ છે) યુએસએસઆરને, એટલે કે “દક્ષિણના રાજા”ને (નાસ્તિકતા/સામ્યવાદ), પછાડી દે છે. પદ્ય 41 પાપાસી દ્વારા “ગૌરવશાળી દેશ” પર વિજય દર્શાવે છે—પ્રોટેસ્ટન્ટ યુએસએને કેથોલિક યુએસએમાં ફેરવતાં—જ્યારે પદ્યો 42, 43 મિસર દ્વારા પ્રતિનિધિત્વ પામેલા સંયુક્ત રાષ્ટ્રોને, સંયુક્ત રાષ્ટ્રો (અજગર), વેટિકન (પશુ), અને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ (ખોટો ભવિષ્યવક્તા)થી બનેલા ત્રિમુખી સંઘને સમર્પિત થતું દર્શાવે છે, જે જગતને હરમગેદ્દોન તરફ દોરી જાય છે. પદ્ય 45 આ શક્તિના અંતની આગાહી કરે છે, “અને તેને સહાય કરનાર કોઈ નહીં હોય,” તેનું ઘા પદ્ય એકતાલીસમાં સાજું થયેલું, પરંતુ તેનો ભાગ્ય પદ્ય પંચોતેરમાં મુદ્રિત થયેલું.

ઈ.સ.પૂર્વે 31નું ઍક્ટિયમ પદ 25 અને 26નું કેન્દ્રબિંદુ છે, જે તેના પવિત્રસ્થાન-ગઢ પરથી રોમના 360 વર્ષના શાસનનો પ્રારંભ કરે છે. પદ ચૌદને એક ચેતવણીરૂપ નિબંધ તરીકે ધ્યાનમાં લેતાં, પદ સોળથી લઈને પદ એકત્રીસમાં પાપલ રોમમાં પરિવર્તન સુધીની મૂર્તિપૂજક રોમની વાર્તા, મૂર્તિપૂજક રોમની સંપૂર્ણ રેખા છે. તે રેખા ત્રણ ભાગોમાં વિભાજિત છે. પદ સોળથી બાવીસ સુધી પ્રાચીન ઇઝરાયેલ પર રોમના પ્રભુત્વની રેખા છે. પદ તેવીસ અને ચોવીસ તે સામ્રાજ્ય-નિર્માણના કાર્યને ઓળખાવે છે, જેનો ઉપયોગ રોમે સૈન્યબળ સાથે સંયુક્ત રીતે સંધિઓ અને કરારો દ્વારા વિજય પ્રાપ્ત કરતાં કર્યો હતો. પદ ચોવીસથી લઈને પદ એકત્રીસની અંતિમ અભિવ્યક્તિ સુધી બે ભાગોની એક એવી રેખા છે, જે એવો સમયગાળો દર્શાવે છે જ્યારે રોમે પોતાને ઉચ્ચ કર્યો, અને ત્યારબાદ પતન આવ્યું.

“નિર્ધારિત સમય” વર્ષ 330 માં 360 વર્ષોના સમાપનને સૂચવે છે. સત્તાવીસમી કલમથી એકત્રીસમી કલમના અંતિમ ખંડ સુધી—જે દર્શાવે છે કે ક્યારે પાપલ સત્તા, જેને “ઉજાડ પાડનાર ઘૃણાસ્પદ વસ્તુ” તરીકે રજૂ કરવામાં આવી છે, 538માં સિંહાસન પર સ્થાપિત કરવામાં આવી—તે સર્વોચ્ચ શાસનના ત્રણસો સાઠ વર્ષોના સમયગાળાના સંદર્ભમાં પેગન રોમનો ઇતિહાસ છે; ત્યારબાદ ક્રમશઃ પતનના બેસો આઠ વર્ષો આવે છે.

આથી પદ ચોવીસનો “સમય” ઈ.સ.પૂ. 31માં દક્ષિણના રાજાના રાજ્યક્ષેત્રનો ઉત્તર રાજાના રાજ્યક્ષેત્રમાં ઉમેરો થવાથી શરૂ થાય છે, અને ઈ.સ. 330માં ઉત્તર રાજાનું પૂર્વ અને પશ્ચિમમાં વિભાજન થવાથી પૂર્ણ થાય છે. ઈ.સ. 330થી 538 સુધી પૌરાણિક રોમ ધીમે ધીમે વિખૂટું પડતું જાય છે. પૌરાણિક રોમના પતનની વિવિધ કડીઓ સાથે સંબંધિત વિવિધ પ્રબોધકીય ઓળખો એ એવા પ્રબોધકીય આધારબિંદુઓ છે, જે પ્રબોધનાનો વિદ્યાર્થીને દેવના પ્રબોધકીય વચનને ઓળખવા સક્ષમ બનાવે છે. દાનિયેલ અગિયારના પદ ચૌદની પૂર્ણતામાં, રોમ તે દર્શનને સ્થાપિત કરે છે, અને તે એવું જ કાર્ય જે રીતે કરે છે તેમાંનો એક માર્ગ તેનું પોતાનું પતન છે. તે પદ કહે છે: “અને તારા લોકોના લૂંટારાઓ પણ દર્શનને સ્થાપિત કરવા માટે પોતાને ઊંચા કરશે; પરંતુ તેઓ પડી જશે.”

જ્યારે રોમ પર કિત્તીમનાં જહાજો દ્વારા આક્રમણ થાય છે, અને ત્યારબાદ તે દક્ષિણ પર આક્રમણ કરે છે, ત્યારે તે ન તો પહેલાની જેવી હતી અને ન તો પાછળની જેવી; કારણ કે આ બિંદુથી આગળ રોમની સત્તાના પતનનું ચિત્રણ કરવામાં આવી રહ્યું છે. પ્રકાશનના અધ્યાય આઠમાં આવેલ સાત તુરીઓમાંથી પ્રથમ ચાર તુરીઓ ખાસ કરીને તે ચાર મુખ્ય સત્તાઓનું વર્ણન કરે છે, જેણે અંતે પશ્ચિમ રોમનો 476 સુધી અંત લાવ્યો. દર્શન ત્યારે સ્થાપિત થાય છે જ્યારે તારાં લોકોના લૂંટારાં પોતાને ઊંચા કરે છે અને પડી જાય છે. આ ભવિષ્યવાણીય દર્શન રોમના પતનના ઢાંચા પર દર્શાવવામાં આવ્યું છે. પશ્ચિમની મૂર્તિપૂજક રોમ 330 થી 538 સુધી પડી ગઈ. પાપલ રોમ 1798માં પડી ગઈ. પાંચમી અને છઠ્ઠી તુરીના ઇતિહાસમાં પૂર્વીય રોમ 1453માં ઓટોમન તુર્કોના હાથે પડી ગઈ. આ ત્રણ પતનો તે દર્શનનો ભાગ છે, જે તારાં લોકોના લૂંટારાઓ દ્વારા સ્થાપિત થાય છે.

આ વચન કહે છે, “અને તારા લોકોના લૂંટારાઓ પણ દર્શનને સ્થાપિત કરવા માટે પોતાને ઊંચા કરશે; પરંતુ તેઓ પડી જશે.” ઈ.સ.પૂર્વ 31થી ઈ.સ. 330 સુધી મૂર્તિપૂજક રોમે વિશ્વ પર પોતાની સર્વોચ્ચ સત્તામાં “પોતાને ઊંચા કર્યા.” ઈ.સ. 330થી 538 સુધી મૂર્તિપૂજક રોમ પતન પામ્યું, જેથી પાપનો માનવ દેવના મંદિરામાં બેસાડવામાં આવે અને પોતે જ દેવ હોવાનું જાહેર કરે તેની તૈયારી થાય. ઈ.સ. 538થી 1798 સુધી પાપલ સત્તાએ “પોતાને ઊંચા કર્યા,” અને ઈ.સ. 1798માં તેઓ પડી ગયા. ઈ.સ.પૂર્વ 31થી ઈ.સ. 330 સુધી પશ્ચિમ રોમે “પોતાને ઊંચા કર્યા” કે તે રોમન સામ્રાજ્યનું કેન્દ્ર હતું, અને ઈ.સ. 330થી 476 સુધી તે પડી ગયું. ઈ.સ. 330માં કોન્સ્ટન્ટિને પોતાને ઊંચું કર્યું કે કોન્સ્ટન્ટિનોપલ પૂર્વીય રોમનું કેન્દ્ર હતું, અને ઈ.સ. 1453માં પૂર્વીય રોમ પડી ગયું. રોમની વિવિધ અભિવ્યક્તિઓના સમયખંડોમાં દરેકમાં એવો એક સમયખંડ છે જેમાં રોમ પોતાને ઊંચું કરે છે, અને ત્યારબાદ તેના પતનને દર્શાવતો એક સમયખંડ આવે છે, કારણ કે “તારા લોકોના લૂંટારાઓ દર્શનને સ્થાપિત કરવા માટે પોતાને ઊંચા કરશે; પરંતુ તેઓ પડી જશે.”

“લૂટારાઓ” તરીકે અનુવાદિત થયેલો હિબ્રૂ શબ્દનો ઉત્તમ અનુવાદ “ભંગ કરનારાઓ” એવો થાય છે, કારણ કે તે મૂળ શબ્દના પ્રાથમિક અર્થ—ભેદ કરીને પસાર થવું અથવા અવ્યવસ્થા પેદા કરવી—સાથે વધુ નજીકથી સુસંગત છે, માત્ર “લૂટારાઓ” સાથે નહીં (જેમાં ચોરીનો અર્થ સૂચિત થાય છે). આ શબ્દ એવા લોકોને સૂચવે છે, જે માત્ર માલસામાન ચોરી કરતા નથી, પરંતુ સરહદો, કાયદાઓ અથવા કરારોને ભંગ કરે છે. બાઇબલની ભવિષ્યવાણીમાં રોમ તે ભંગ કરનાર છે, છતાં ચૌદમી કલમમાં તેનો અનુવાદ “લૂટારાઓ” તરીકે કરવામાં આવ્યો છે. દાનિયેલના બીજા અધ્યાયમાં રોમ લોખંડનું રાજ્ય છે, અને પછી સાતમા અધ્યાયમાં ચોથું પ્રાણી પણ રોમ જ છે.

ચોથું પશુ—જે રોમ છે—તેના “લોખંડ” જેવા દાંત છે, કારણ કે તે અધ્યાય બેમાં લોખંડ તરીકે દર્શાવવામાં આવેલું એ જ ચોથું રાજ્ય છે. સાતમા પદમાં રોમનું ચોથું પશુ “ટુકડા ટુકડા કરી નાખે છે,” અને જ્યારે તે ટુકડા ટુકડા કરે છે ત્યારે તે “બાકી રહેલા અવશેષને પોતાના પગોથી કચડી નાખે છે.” રોમનું પશુ લોખંડનું રાજ્ય છે, અને ટુકડા ટુકડા કરી નાખવાની તથા અવશેષને કચડી નાખવાની વિશેષતા પીડાના કાર્યનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. પ્રાચીન ઇઝરાયેલ પર લાવવામાં આવેલી પીડા એક “ચિહ્ન” હતી.

પ્રાચીન ઇઝરાયેલ ઉપર તેમના બળવાના કારણે આવેલાં શાપો “ચિહ્ન અને આશ્ચર્ય” છે, “અને તારા વંશ ઉપર સદાકાળ માટે.” શાપ તેમના ઉપર “કઠોર મુખાકૃતિવાળી એક જાતિ” દ્વારા લાવવામાં આવવાનો હતો. સાતમા અધ્યાયમાં લોખંડના દાંત ધરાવતું તે પશુ, જે “ચૂરચૂર કરે છે અને જે અવશેષ રહે તેને પગ નીચે દબાવે છે,” તે પણ ચોથું રાજ્ય છે, જે અલેકઝાન્ડરના રાજ્યના વિભાગમાંથી નીકળે છે; અને જેમ દ્વિતીયોપદેશમાં મૂસા સાથે છે, તેમ તે રાજ્ય એવી જાતિ છે કે જેના ભાષાને પ્રાચીન ઇઝરાયેલ સમજતો ન હોત. દાનિયેલના આઠમા અધ્યાયમાં રોમનું રાજ્ય કઠોર મુખાકૃતિવાળી એક જાતિ છે અને ભિન્ન ભાષા બોલતી એક જાતિ છે.

“તારા લોકોના લૂંટારાઓ (ભંગાર કરનારાઓ)” દર્શનને સ્થાપિત કરે છે; તેઓ પોતાને ઊંચા કરે છે અને તેઓ પડી જાય છે. ચોથું લોખંડી રાજ્ય મૂર્તિપૂજક રોમ હતું, જેણે પોતાને ઊંચું કરતાં સર્વોચ્ચ પ્રભુત્વથી શાસન કર્યું; પરંતુ તેનું અંતિમ પતન એક એવી ભવિષ્યવાણીલક્ષી વિશેષતા બન્યું, જે દર્શનને સ્થાપિત કરે છે. તેઓ ભંગાર કરનારાઓ છે, કારણ કે તેઓ સતામણી દ્વારા દેવના લોકોને પગતળે કચડી નાખે છે.

આ અભ્યાસને અમે આગામી લેખમાં આગળ ચાલુ રાખીશું.