Article

# Littafin Daniyel - Na Dari da Arba’in da Takwas

Bayyana Teburan Annabci: Wahayin Habakkuk da Mafarkin Miller

Author

Jeff Pippenger

Published

March 20, 2024

Formats

PDF
Word

Ƙaruwar ilimi da hangen Kogin Ulai ya wakilta ita ce a ƙarshe aka rubuta a kan alluna biyun Habakkuk.

> “Cikin annabce-annabce waɗanda suka ɗauka cewa sun shafi lokacin zuwan na biyu, akwai koyarwa da aka daidaita musamman da halin rashin tabbaci da ɗauɗayar zuciyarsu, tana kuma ƙarfafa su su jira da haƙuri cikin bangaskiya cewa abin da yanzu ya duhu ga fahimtarsu za a bayyana shi sarai a kan lokacinsa.

> Daga cikin waɗannan annabce-annabcen akwai na Habakkuk 2:1–4: “Zan tsaya a kan matsayina na gadi, in sa kaina a kan hasumiya, in yi ta dubawa domin in ga abin da Zai faɗa mini, da kuma abin da zan ba da amsa sa’ad da aka tsawata mini. Ubangiji kuwa ya amsa mini, ya ce, Ka rubuta wahayin, ka bayyana shi sarai a kan alluna, domin mai karantawa ya yi gudu da shi. Gama wahayin yana nan tukuna domin ƙayyadadden lokaci, amma a ƙarshe zai yi magana, ba kuwa zai yi ƙarya ba. Ko da ya yi jinkiri, ka jira shi; gama lalle zai zo, ba zai makara ba. Ga shi, ransa wanda ya ɗaukaka kansa ba madaidaiciya ba ce a cikinsa; amma mai adalci zai rayu ta wurin bangaskiyarsa.”

> “Tun a farkon shekarar 1842, jagorancin da aka bayar cikin wannan annabci na cewa, ‘Ka rubuta wahayi, ka kuma bayyanar da shi sarai a kan alluna, domin mai karantawa yă ruga da shi,’ ya sa Charles Fitch ya shirya wani jadawalin annabci domin ya bayyana wahayi na Daniyel da Ru’ya ta Yohanna. An ɗauki wallafa wannan jadawali a matsayin cikar umarnin da aka bai wa Habakkuk. Amma duk da haka, a wancan lokaci ba wanda ya lura cewa akwai wani jinkiri da ake gani a zahirin cikar wahayin—wani lokacin jinkiri—da aka gabatar a cikin wannan annabci ɗin. Bayan wannan babban baƙin ciki, wannan nassi ya bayyana da matuƙar muhimmanci: ‘Gama wahayin har yanzu yana jiran ƙayyadadden lokaci, amma a ƙarshe zai yi magana, ba kuwa zai yi ƙarya ba: ko da ya jinkirta, ka jira shi; gama lalle zai zo, ba zai yi jinkiri ba…. Mai adalci kuwa zai rayu ta wurin bangaskiyarsa.’ The Great Controversy, 391, 392.”

Alluna biyu na Habakkuk, a ma’anar annabci, shaidu biyu ne. A bisa ga Littafi Mai Tsarki, dole ne a haɗa shaidu biyu tare domin a tabbatar da gaskiya.

> Amma in bai saurare ka ba, sai ka tafi tare da mutum ɗaya ko biyu ƙari, domin a bakin shaidu biyu ko uku a tabbatar da kowace magana. Matiyu 8:16.

Sa’ad da aka ɗora allunan Habakkuk guda biyu a kan juna (taswirorin majagaba na 1843 da 1850), suna tabbatar da gaskiyoyin da suka kasance “duwatsu masu daraja” na mafarkin Miller. Kuskuren 1843, wanda aka wakilta a kan allon farko, sa’ad da aka ɗora shi a kan allo na biyu, yana kafa “lokacin jinkirin” na wahayi. Miller (mai tsaro na alama na wannan tarihin) ya tambaya abin da zai faɗa a lokacin muhawarar tarihinsa.

> Zan tsaya a gadina, in tsaya a bisa hasumiya, in yi jira domin in ga abin da zai faɗa mini, da abin da zan amsa sa’ad da aka tsauta mini. Habakkuk 2:1.

Ubangiji ya umurci Miller ya rubuta wahayin, kuma a cikin mafarkinsa ya ajiye akwatin da yake ɗauke da wahayin a kan tebur a tsakiyar ɗakinsa.

> Ubangiji kuwa ya amsa mini, ya ce, Ka rubuta wahayi, ka bayyana shi sarai a kan alluna, domin mai karantarsa yă gudu. Habakkuk 2:2.

Sai jadawalai suka bayyana lokacin jinkiri da kuma baƙin cikin farko.

> Gama wahayin har yanzu yana domin ƙayyadadden lokaci ne, amma a ƙarshe zai yi magana, ba kuwa zai yi ƙarya ba: ko da ya jinkirta, ka jira shi; gama lalle zai zo, ba zai yi jinkiri ba. Habakkuk 2:3.

Sa’an nan azuzuwan biyu da ake bayyanawa bisa ga ƙaruwa ta ilimi aka wakilta.

> Ga shi, ransa wanda ya kumbura ba madaidaici ba ne a cikinsa; amma mai adalci zai rayu ta wurin bangaskiyarsa. Habakkuk 2:4.

Za a bayyanar da nau’i biyu na masu bauta ta wurin aikin gwaji na Daniyel sura ta goma sha biyu.

> Sai ya ce, Ka tafi, Daniyel: gama an rufe waɗannan kalmomi, an kuma hatimce su har zuwa lokacin ƙarshe. Mutane da yawa za a tsarkake su, a mai da su farare, a kuma gwada su; amma miyagu za su yi mugunta: ba kuwa ɗaya daga cikin miyagu da zai fahimta; amma masu hikima za su fahimta. Daniyel 12:9, 10.

“Masu hikima” na Daniyel su ne budurwai masu hikima na Matiyu ashirin da biyar waɗanda aka barata ta wurin bangaskiya, mugayen kuwa su ne budurwai wawaye waɗanda aka ɗaukaka cikin girman kai. A ƙarshen mafarkin Miller, duwatsu masu daraja suna wakiltar man da yake cikin misalin budurwai goma, wato saƙon ne.

> “Ana zubar wa Allah da mutunci sa’ad da ba mu karɓar saƙonnin da yake aiko mana ba. Ta haka muna ƙin karɓar man zinariya wanda zai zuba a cikin rayukanmu domin a isar da shi ga waɗanda suke cikin duhu. Sa’ad da kiran zai zo, ‘Ga ango yana zuwa; ku fita ku tarye shi,’ waɗanda ba su karɓi man mai tsarki ba, waɗanda ba su riƙe alherin Kristi a cikin zukatansu ba, za su gane, kamar budurwai marasa hikima, cewa ba su shirya su taryi Ubangijinsu ba. Ba su da iko, a cikin kansu, na samun man, kuma rayuwarsu ta lalace.” Review and Herald, July 20, 1897.

Lu’ulu’un Miller a kwanaki na ƙarshe za su yi haske sau goma fiye da da, kuma lambar goma alama ce ta jarabawa, kamar yadda haske ma haka yake. A kwanaki na ƙarshe, waɗanda aka wakilta a ƙarshen mafarkin Miller, hasken gaskiya da aka wakilta a kan allunan Habakkuk yana haifar da saƙon gwaji, wanda a cikin misalin budurwai goma shi ne saƙon gwaji na Kukan Tsakar Dare. Wannan tsarin gwajin maimaituwa ce ta tsarin gwajin tarihin Millerite, gama misalin budurwai goma ana maimaita shi har daidai da kowace harafi a kwanaki na ƙarshe.

> “Sau da yawa ana nuna mini misalin budurwai goma, biyar daga cikinsu masu hikima ne, biyar kuma marasa hikima. Wannan misali ya cika kuma zai ci gaba da cikawa dai-dai yadda yake a rubuce, gama yana da amfani na musamman ga wannan lokaci, kuma, kamar saƙon mala’ika na uku, ya cika kuma zai ci gaba da kasancewa gaskiyar yanzu har zuwa ƙarshen zamani.” Review and Herald, 19 ga Agusta, 1890.

Za a maimaita abin da aka fuskanta na lokacin jinkiri daidai kamar yadda yake a ƙarshen mafarkin Miller, kuma a sa’an nan jauharansa za su haskaka sau goma fiye da rana; ta haka ne ake gane cewa jauharan suna wakiltar gwaji na ƙarshe a cikin misalin budurwai goma. Goma alama ce ta gwaji, kuma a ƙarshen kwanaki goma Daniyel da mutanen kirki uku sun bayyana da kyakkyawar fuska kuma sun fi waɗanda suke cin abincin Babila ƙiba. Masu girman kai a cikin Habakkuk, waɗanda suka rayu ta wurin zato, ba bangaskiya ba, sun haɓaka halin Babila. A cikin tarihin Millerite suka zama ’ya’yan mata na Babila, kuma a cikin Habakkuk ana amfani da papacy domin a bayyana halinsu.

> Duba, ransa wanda ya kumbura ba madaidaici ba ne a cikinsa; amma mai adalci zai rayu ta wurin bangaskiyarsa. I, kuma, domin yana yin laifi ta wurin ruwan inabi, shi mutum ne mai girman kai, ba ya zaman gida, wanda yake faɗaɗa sha’awarsa kamar lahira, yana kuma kamar mutuwa, kuma ba ya ƙosuwa, sai dai yana tattaro wa kansa dukan al’ummai, yana tara wa kansa dukan mutane: Ashe, waɗannan duka ba za su ɗaga misali a kansa ba, da karin magana ta ba’a a kansa, su ce, Kaitonsa wanda yake ƙara abin da ba nasa ba! har yaushe? da kuma wanda yake ɗora wa kansa laka mai nauyi! Ashe, ba waɗanda za su cije ka za su tashi farat ɗaya ba, kuma waɗanda za su dame ka su farka ba, kai kuma za ka zama ganima a gare su? Domin ka washe al’ummai masu yawa, dukan ragowar mutane za su washe ka; saboda jinin mutane, da saboda tashin hankalin ƙasa, na birni, da na dukan mazaunan cikinsa. Habakkuk 2:4–8.

Tsarin gwajin da aka kawo a kan budurwai na Matiyu 25 yana haifar da wani rukuni na masu sujada, waɗanda suka haɓaka halin sarkin arewa (papacy), wanda shi ma shi ne ikon da “ya washe al’ummai masu yawa.”

> Ga abin da Ubangiji ya ce, Duba, ga wani jama’a na zuwa daga ƙasar arewa, kuma za a tashe wata babbar al’umma daga iyakokin duniya. Za su riƙe baka da mashi; su masu zalunci ne, ba su da jinƙai; muryarsu tana ruri kamar teku; kuma suna hawan dawakai, a jere kamar mutane masu yaƙi, a kanku, ya ’yar Sihiyona. Mun ji labarinsa: hannuwanmu sun yi rauni; azaba ta kama mu, da raɗaɗi, kamar na mace mai naƙuda. Kada ku fita zuwa gona, kada kuma ku yi tafiya ta hanya; gama takobin maƙiyi da tsoro suna ko’ina. Ya ’yar mutanena, ki ɗaura tsumman makoki, ki kuma birgima cikin toka: ki yi makoki kamar na ɗa makaɗaici, kuka mafi ɗaci ƙwarai: gama mai hallaka zai zo mana farat ɗaya. Irmiya 6:22–26.

Azuzuwan nan guda biyu na Habakkuk su ne waɗanda aka kuɓutar ta wurin bangaskiya, da kuma waɗanda suka ci suka sha koyarwar Babila. Waɗanda suke cikin kwanaki na ƙarshe na mafarkin Miller, waɗanda aka wakilta a matsayin budurwai, ko dai su haɓaka halin Kristi, ta haka su karɓi hatimin Allah, ko kuma su haɓaka halin papacy su karɓi alamar dabbar.

> “Lokaci ya yi da haske na gaskiya zai haskaka a tsakiyar duhun ɗabi’a. An aika saƙon mala’ika na uku zuwa ga duniya, yana gargaɗin mutane kada su karɓi alamar dabbar ko ta siffarta a goshinsu ko a hannayensu. Karɓar wannan alama na nufin mutum ya zo ga irin shawarar da dabbar ta yi, ya kuma mara wa irin ra’ayoyin nan baya, cikin fito-na-fito kai tsaye da maganar Allah. Game da dukan waɗanda suka karɓi wannan alama, Allah ya ce, ‘Shi ma zai sha daga ruwan inabin fushin Allah, wanda aka zuba ba tare da gaurayawa ba cikin ƙoƙon hasalarsa; kuma za a azabtar da shi da wuta da sulfa a gaban mala’iku tsarkaka, kuma a gaban Ɗan Ragon.’” Review and Herald, July 13, 1897.

Budurwai waɗanda suke shan ruwan inabin Babila za su ƙarshe da shan ruwan inabin fushin Allah. A cikin Ishaya, mashayan mayen Efraimu suna bayyana makantacciyar buguwarsu ta wurin juya al’amura a juye, kuma dole ne a ɗauki wannan aiki a matsayin “lãkan maginin tukwane.”

Gano “na kullum” a matsayin alamar Almasihu yana juya gaskiyar “na kullum” gaba ɗaya, domin “na kullum” alama ce ta Shaiɗan. Gano da Miller ya yi na “na kullum” a matsayin arna an wakilta kai tsaye a kan allunan Habakkuk. Gano da Miller ya yi na nassin da ke cikin Tasalonikawa, wanda ya ba shi damar fahimtar cewa arna ce aka “kawar,” domin a bayyana “mutumin zunubi” wanda yake zaune a cikin haikalin Allah, ita ce babbar gaskiya da take cikin 2 Tasalonikawa, sura ta biyu.

> “Na ci gaba da karatu, ban kuma sami wani wuri dabam da aka same shi [na kullum] ba, sai a cikin Daniyel. Sai na ɗauki waɗannan kalmomi [da taimakon littafin concordance] waɗanda suke a haɗe da shi, ‘kawar’; zai kawar da na kullum; ‘daga lokacin da za a kawar da na kullum,’ da sauransu. Na ci gaba da karatu, na kuma yi zaton ba zan sami wani haske game da nassin ba; a ƙarshe kuwa na zo zuwa 2 Tassalonikawa 2:7, 8. ‘Gama asirin mugunta ya riga ya fara aiki; sai dai wanda yanzu yake hanawa zai ci gaba da hanawa, har sai an kawar da shi daga hanya, sa’an nan kuma za a bayyanar da wannan mugun,’ da sauransu. Da na isa ga wannan nassin, ya, yadda gaskiyar ta bayyana sarai kuma cikin ɗaukaka! Ga shi nan! Wannan ne na kullum! To, yanzu, me Bulus yake nufi da ‘wanda yanzu yake hanawa,’ ko yake shãmaki? Da ‘mutumin zunubi,’ da kuma ‘mugun,’ ana nufin Papanci ne. To, mene ne yake hana a bayyana Papanci? Ai, Maguzanci ne; to, kenan, ‘na kullum’ dole ne ya nufi Maguzanci.” —William Miller, Second Advent Manual, shafi na 66.” Advent Review and Sabbath Herald, 6 ga Janairu, 1853.

Ma’anar “na kullum” a cikin Thessalonians, wadda Miller ya gano, ita ce ainihin gaskiyar wannan nassi. Sa’ad da Bulus ya bayyana waɗanda ba su ƙaunar gaskiya ba, sabili da haka kuma za su karɓi ruɗu mai ƙarfi, babu shakka yana bayyana ƙin gaskiya a ma’ana ta gama-gari; amma gaskiyar da aka yi nuni da ita kai tsaye a cikin wannan nassi ita ce gaskiyar cewa “na kullum” yana wakiltar Roma ta arna.

> Fitilar jiki ita ce ido; saboda haka, in idonka ya zama ɗaya, dukan jikinka zai cika da haske. Amma in idonka ya zama mugu, dukan jikinka zai cika da duhu. Saboda haka, in hasken da yake cikinka duhu ne, yaya girman wannan duhun yake! Ba mai iya bauta wa iyayengiji biyu ba: gama ko dai zai ƙi ɗayan, ya ƙaunaci ɗayan; ko kuwa zai manne wa ɗayan, ya rena ɗayan. Ba za ku iya bauta wa Allah da mammon ba. Matta 6:22–24.

Akwai ƙaunar gaskiya kaɗai, ko kuwa ƙin gaskiya. Babu wata tsaka-tsaki. Ruɗani mai ƙarfi da yake zuwa a kan wawaye budurwai na Matta ashirin da biyar ya ginu ne a kan ƙin hasken lu’ulu’un Miller da suke wakiltar gwaji na ƙarshe. Gwaji na ƙarshe na Isra’ila ta dā, shi ne gwaji na goma nasu, kuma lu’ulu’un Miller suna haskakawa sau goma mafi ƙarfi a kwanaki na ƙarshe. Alamar ƙin lu’ulu’un Miller ita ce “the daily,” wanda mashayan Ifraimu suka juya shi ƙasa sama a ƙarni na uku na Adventism. “The daily” alama ce ta arna daga Shaiɗan. Mashayan suka shigar da lu’ulu’u na jabu, wanda suka kawo daga Furotestantism mai ridda wanda yake bayyana “the daily,” a matsayin alamar Almasihu.

Fahimtar Miller game da jauharansa ta kasance mai iyaka saboda tarihin da aka tashe shi a cikinsa. Da yake ya gamsu cewa Zuwa ta Biyu ce abin annabci na gaba, raunin kisan kai na papacy a shekara ta 1798, zai iya wakiltar mulki na huɗu kuma na ƙarshe na duniya kawai na Daniyel biyu. Miller kuma ya kasance mai iyaka a fahimtarsa game da “na kullum,” gama shaidarsa ita ce ta wurin wahayi aka bishe shi zuwa ga wata takamaiman hanya ta nazari, inda ya bayyana cewa ya yi amfani da Littafi Mai Tsarkinsa, Cruden’s Concordance, kuma ya karanta wasu jaridu. Shawararsa ta yi nazari a wannan hanya kuwa kawai ta zo ne cikin zuciyarsa.

> “A cikin shekaru goma sha biyu da na yi ina bin deism, na karanta dukan tarihohi da zan iya samu; amma yanzu na ƙaunaci Littafi Mai Tsarki. Yana koyarwa game da Yesu! Duk da haka, har yanzu akwai babban ɓangare na Littafi Mai Tsarki da yake duhu a gare ni. A cikin shekara ta 1818 ko 1819, sa’ad da nake tattaunawa da wani aboki, wanda na kai wa ziyara, kuma wanda ya san ni kuma [ya ji] yadda nake magana a lokacin da nake mai bin deism, sai ya tambaye ni, cikin wata hanya mai cike da ma’ana, ‘Me kake tunani game da wannan nassi, da wancan?’ yana nuni ga tsoffin nassosin da na saba ƙi a lokacin da nake mai bin deism. Na fahimci abin da yake nufi, sai na amsa—Idan za ka ba ni lokaci, zan gaya maka abin da suke nufi. ‘Tsawon wane lokaci kake so?’ Ban sani ba, amma zan gaya maka, na amsa, domin ban iya gaskata cewa Allah ya ba da wahayi da ba za a iya fahimta ba. Sa’an nan na ƙudura in yi nazarin Littafi Mai Tsarki na, ina gaskata cewa zan iya gano abin da Ruhu Mai Tsarki yake nufi. Amma da zarar na yi wannan ƙuduri, sai wannan tunani ya zo mini—‘A ce ka sami wani sashe da ba za ka iya fahimta ba, me za ka yi?’ Sai wannan hanyar nazarin Littafi Mai Tsarki ta zo mini a rai:—Zan ɗauki kalmomin irin waɗannan sassa, in bi su ta cikin Littafi Mai Tsarki, in kuma gano ma’anarsu ta wannan hanya. Ina da Cruden’s Concordance, wanda nake tsammani shi ne mafi kyau a duniya; saboda haka sai na ɗauke shi tare da Littafi Mai Tsarki na, na zauna a teburina, ban kuma karanta wani abu dabam ba, sai kaɗan daga jaridu, domin na ƙudura in san abin da Littafi Mai Tsarki na yake nufi. Apollos Hale, The Second Advent Manual, 65.”

Ba a gane duwatsun daraja na Miller ta wurin hanyar bincikensa kaɗai ba, amma kuma ta wurin wahayi kai tsaye daga Allah.

> “Allah ya aiko mala’ikansa domin ya motsa zuciyar wani manomi wanda bai gaskata da Littafi Mai Tsarki ba, ya jagorance shi ya bincika annabce-annabce. Mala’ikun Allah suka riƙa ziyartar wannan zaɓaɓɓen akai-akai, domin su shiryar da tunaninsa su kuma buɗe wa fahimtarsa annabce-annabcen da a ko da yaushe suka kasance a ɓoye ga mutanen Allah. An ba shi farkon sarkar gaskiya, aka kuma bi da shi ya ci gaba da bincike mahaɗi bayan mahaɗi, har ya kalli Maganar Allah da mamaki da sha’awa. Ya ga cikakkiyar sarkar gaskiya a can. Waccan Maganar da ya ɗauka cewa ba wahayi ba ce ta buɗu a gaban ganinsa cikin kyawunta da ɗaukakarta. Ya ga cewa wani sashe na Nassi yana bayyana wani, kuma sa’ad da wani nassi ya kasance a rufe ga fahimtarsa, sai ya sami a wani ɓangare na Maganar abin da yake bayyana shi. Ya ɗauki tsattsarkan Maganar Allah da farin ciki da kuma mafi zurfin girmamawa da tsoro mai tsarki.” Early Writings, 230.

Sa’ad da Sister White ta bayyana cewa “Allah ya aiko mala’ikansa” zuwa ga Miller, wannan yana nuna cewa Jibrilu ne mala’ikan da aka aiko zuwa ga Miller, domin “mala’ikansa” wata magana ce da aka danganta ga Jibrilu.

> “Kalmomin mala’ikan nan, ‘Ni ne Jibra’ilu, wanda nake tsaye a gaban Allah,’ suna nuna cewa yana rike da matsayi mai girman daraja a kotunan sama. Sa’ad da ya zo da saƙo zuwa ga Daniyel, ya ce, ‘Ba wanda yake tare da ni a cikin waɗannan al’amura, sai Mika’ilu [Kristi] Yarimanku.’ Daniyel 10:21. Game da Jibra’ilu Mai Ceto ya yi magana a cikin Ru’ya ta Yohanna, yana cewa, ‘Ya aiko da ita kuma ya bayyana ta ta wurin mala’ikansa ga bawansa Yohanna.’ Ru’ya ta Yohanna 1:1.” The Desire of Ages, 99.

Jibrilu da sauran mala’iku sun jagoranci “tunani” na Miller kuma suka “buɗe wa fahimtarsa annabce-annabcen da ko yaushe suka kasance masu duhu ga mutanen Allah.” Saƙonsa ba kawai ya samu ne ta hanyar tsarin nazarinsa ba, amma kuma ta wurin wahayi na Allah. Hanyar da ya yi amfani da ita wajen nazarin Littafi Mai Tsarki ta zo ne kawai cikin tunaninsa. Sa’ad da Allah ya kawo gaskiya cikin tunaninmu, wannan wahayi ne na Allah, saɓanin isa ga gaskiya ta wurin tsarin rarrabẽ Kalmar Littafi Mai Tsarki daidai. Miller ya yi duka biyun, amma wahayi na Allah wani ɓangare ne na yadda Miller ya kai ga fahimtar batun “na kullum.”

Miller da ba zai gane jujjuyawar jinsi a cikin Daniel sura ta takwas, aya ta tara zuwa ta goma sha biyu ba, domin abin da yake da shi kawai shi ne Littafi Mai Tsarki da kuma kundin daidaita kalmomi marar kowane bayani game da harsunan Littafi Mai Tsarki. Da ba zai ga bambancin da ke tsakanin “sur” da “rum” ba, waɗanda duka ake fassara su da “kawar da.” Haka kuma da ba zai ga bambancin da ke tsakanin “miqdash” da “qodesh” ba, waɗanda duka ake fassara su da “wuri mai tsarki.”

Da bai ga gaskiyar kalmar nan “tamid” ba, wadda ake samu sau ɗari da huɗu cikin Littafi Mai Tsarki. Gaskiyar da bai iya gani ba (wadda ita ma ce gaskiyar da ya gani), ita ce: a cikin sau ɗari da huɗu da aka yi amfani da kalmar Ibraniyanci “tamid” a cikin Littafi Mai Tsarki, sai dai a cikin littafin Daniyel kaɗai ake amfani da kalmar Ibraniyanci “tamid” a matsayin suna. “Tamid” kalma ce ta Ibraniyanci mai nufin “na ci gaba,” kuma ana fassara ta da “na yau da kullum” a cikin littafin Daniyel.

A cikin littafin Daniyel kaɗai ne aka yi amfani da kalmar a matsayin suna, alhali a sauran lokuta casa’in da tara an yi amfani da ita a matsayin bayanau. Saboda wannan dalili, sa’ad da masu fassarar Littafi Mai Tsarki na King James suka gamu da yadda Daniyel ya yi amfani da kalmar sau biyar a matsayin suna, alhali dukan sauran marubutan Littafi Mai Tsarki sun yi amfani da ita sau casa’in da tara a matsayin bayanau, nauyin shaidar ya tilasta musu su “gyara” yadda Daniyel ya yi amfani da kalmar a matsayin suna. Domin su “gyara” Daniyel, sai suka ƙara kalmar “hadaya” ga kalmar, ta haka kuwa suka mai da suna ya zama bayanau. Sa’an nan kuma, domin a gyara masu fassarar, an yi wa Ellen White wahayi ta rubuta cewa ita, “ta gani dangane da ‘Daily,’ cewa kalmar ‘sacrifice’ hikimar mutum ce ta ƙara ta, kuma ba ta cikin nassi; kuma Ubangiji ya ba da sahihin fahimtarsa ga waɗanda suka ba da kiran sa’ar shari’a.”

Miller, bisa ga shaidarsa da kansa, yana neman ya fahimci “na yau da kullum,” wanda daga bisani ya fahimta a cikin 2 Tassalunikawa. Amma kuma, bisa ga shaidarsa da kansa, sa’ad da yake neman ya fahimci wata kalma, zai yi la’akari da kowane wuri da aka yi amfani da kalmar, kuma an yi amfani da kalmar a wasu wurare casa’in da tara a cikin Littafi Mai Tsarki. Duk da haka, shaidarsa game da “na yau da kullum” ita ce, bai same ta a ko’ina ba sai dai a cikin littafin Daniyel, lokacin da ya ce, “Na ci gaba da karantawa, kuma ban sami wani wuri dabam da aka same ta [na yau da kullum] ba, sai dai a cikin Daniyel.” An kai Miller ga duwatsu masu daraja ba ta hanyar tsarin nazarinsa kaɗai ba, amma kuma ta wurin wahayi na Allah da aka ba shi ta hidimar mala’iku.

Wannan ne dalilin da ya sa fahimtarsa game da “na kullum” ta kasance daidai, amma mai iyaka. Bai iya gane cewa, cikin sau biyar da aka ambaci “na kullum” a cikin littafin Daniyel, ɗaya daga cikin sau ukun da aka ce an “ɗauke” “na kullum,” yana wakiltar ma’ana dabam da sauran sau biyun ba. A sau ɗaya an yi amfani da “na kullum” tare da kalmar Ibrananci ‘rum,’ sauran sau biyun kuma an yi amfani da ita tare da kalmar Ibrananci ‘sur.’ An fassara kalmomin biyu da “ɗauke,” amma ‘rum’ a cikin Daniyel sura ta takwas, aya ta goma sha ɗaya, na nufin ɗagawa da ɗaukaka, yayin da a sura ta goma sha ɗaya, aya ta talatin da ɗaya, da kuma sura ta goma sha biyu, aya ta goma sha ɗaya, kalmar ‘sur’ ke nufin cirewa.

Masana tauhidi waɗanda suke ci suna sha daga abincin Babila suna jayayya cewa ko an kawar da wani abu ne ko kuma a duk sa’ad da aka ɗaga wani abu, dukkansu suna wakiltar wani irin kawarwa ne; saboda haka, dole ne a fahimci kalmomin biyu a matsayin masu ɗauke da ma’ana ɗaya. Suna jayayya cewa sau uku ɗin nan da aka ce “na kullum” an “kawar da shi,” a koyaushe yana nufin cirewa ne; kuma ta yin haka, suna nuna cewa Daniyel bai yi taka-tsantsan ba a zaɓin kalmominsa. Ba sa faɗin haka a fili, amma ta hanyar abin da maganarsu ta ƙunsa suna koyar da cewa ya kamata Daniyel ya yi amfani da kalmar ‘sur’ a dukkan lokuta ukun, domin bisa ga fahimtar waɗannan masana tauhidi wai yana nufin abu ɗaya ne a kowane lokaci da aka ce an “kawar da” “na kullum.”

Suna yin abu iri ɗaya da kalmomin nan “miqdash” da “qodesh,” waɗanda duka aka fassara su da “wuri mai tsarki,” a ayoyi na goma sha ɗaya zuwa goma sha huɗu na sura ta takwas. A kowace magana ta “wuri mai tsarki” a cikin waɗannan ayoyi huɗu, suna nacewa cewa dukkansu suna wakiltar wurin Allah mai tsarki. Bisa ga wannan fahimta kuma, ya kamata Daniyel ya yi amfani da “qodesh” kawai a cikin dukkanin wurare ukun, ba tare da ya yi amfani da “miqdash” a aya ta goma sha ɗaya ba. Miller bai gane bambancin da ke tsakanin waɗannan kalmomi ba, amma masana tauhidi na zamani suna gane shi, kuma sa’ad da suka gane shi, suna nacewa cewa bai kamata a amince da wani bambanci ba. Duk da haka Miller, wanda bai gane bambance-bambancen da ke tsakanin kalmomin ba, ya kai ga fahimta wadda take kishiyar ta masana tauhidi na zamani.

Gaskiyar magana ita ce, Daniyel marubuci ne mai taka-tsantsan, wanda ya san harshen Ibraniyanci, kuma aka hukunta shi ya fi dukan sauran masu hikimar Babila wayo sau goma. Idan akwai wani da ya san ingantaccen amfani da harshen Ibraniyanci, da yadda ya kamata a wakilta shi daidai a cikin wannan tarihin na musamman, to Daniyel ne. Idan Daniyel ya yi amfani da kalmomi dabam-dabam, to saboda an nufe su ne su isar da ma’anoni mabambanta, waɗanda da gangan ya nemi ya wakilta. Sa’ad da aka yarda da keɓantaccen amfani da kalmomin da Daniyel ya yi, waɗanda aka fassara da “wuri mai tsarki” ko kuma da “kawar,” suna tabbatar da fahimtar Miller game da “na kullum,” wadda Miller ya gane a cikin ainihin wurin nan inda Bulus ya bayyana cewa waɗanda suke ƙin gaskiya an ƙaddara su su karɓi ruɗi mai ƙarfi.

Waɗanda suke ƙin gaskiya, kuma suke gaskata ƙarya wadda take haifar da ƙaƙƙarfan ruɗi, ana kuma wakilta su a matsayin mashayan Efraimu, waɗanda aka wakilta cikin rukuni biyu. Rukuni ɗaya shi ne shugabanci mai ilimi, ɗayan kuma shi ne marasa ilimi waɗanda ba za su ji kome ba sai abin da masu ilimi suka koya musu. Su ne waɗanda suke ɓoyewa a ƙarƙashin ƙarya, kuma suke yin alkawari da mutuwa. Su ne budurwai wawaye na Matiyu ashirin da biyar, da kuma waɗanda ransu ya kumbura a Habakkuk biyu. Su ne waɗanda suke ƙin muhimman gaskiyoyin mafarkin Miller, waɗanda suke haskakawa sau goma fiye da da a ƙarshen zamani (wato suna wakiltar gwaji na goma kuma na ƙarshe ga Isra’ila ta zamani), kamar yadda gwaji na goma kuma na ƙarshe ga Isra’ila ta dā ya nuna.

Za mu ci gaba da wannan nazari a maƙala ta gaba.

> Sai Ubangiji ya ce wa Musa, Har yaushe wannan jama’a za su ci gaba da ɓata mini rai? Har yaushe kuma ba za su gaskata ni ba, duk da dukan alamu da na nuna a tsakaninsu? Zan buge su da annoba, in kore su daga gadonsu, kuma daga gare ka zan mai da al’umma mafi girma kuma mafi ƙarfi fiye da su. Sai Musa ya ce wa Ubangiji, To, Masarawa za su ji wannan, (gama da ikonka ka fito da wannan jama’a daga tsakiyarsu) su kuma za su faɗa wa mazaunan wannan ƙasa; gama sun ji cewa kai, ya Ubangiji, kana cikin wannan jama’a, cewa kai, ya Ubangiji, ana ganinka fuska da fuska, kuma gajimare naka yana tsaye a kansu, kana kuma tafiya a gabansu, da rana cikin ginshiƙin gajimare, da dare kuma cikin ginshiƙin wuta. Yanzu in ka kashe dukan wannan jama’a kamar mutum ɗaya, to, al’ummai da suka ji labarinka za su yi magana, suna cewa, Domin Ubangiji bai iya shigar da wannan jama’a cikin ƙasar da ya rantse musu ba, saboda haka ya kashe su a jeji.

> Kuma yanzu, ina roƙonka, bari ikon Ubangijina ya zama babba, kamar yadda ka faɗa, kana cewa, Ubangiji mai jinkirin fushi ne, mai yawan jinƙai kuma, yana gafarta mugunta da laifi da kuma zunubi, amma ba zai taɓa barin mai laifi ba tare da hukunci ba, yana hukunta muguntar ubanni a kan ’ya’ya har tsara ta uku da ta huɗu. Ka gafarta, ina roƙonka, muguntar wannan jama’a bisa ga girman jinƙanka, kamar yadda ka gafarta wa wannan jama’a tun daga Masar har zuwa yanzu. Sai Ubangiji ya ce, Na gafarta bisa ga maganarka: Amma lalle, muddin ina da rai, dukan duniya za ta cika da ɗaukakar Ubangiji. Domin dukan mutanen nan da suka ga ɗaukakata, da mu’ujizaina waɗanda na yi a Masar da cikin jeji, suka kuma jarrabe ni yanzu sau goma nan, kuma ba su saurari muryata ba; lalle ba za su ga ƙasar da na rantse wa ubanninsu ba, haka kuma babu ɗayansu da ya tsokane ni da zai gan ta: Amma bawana Kaleb, domin yana da wani ruhu dabam tare da shi, kuma ya bi ni gabaki ɗaya, shi zan kai shi ƙasar da ya shiga; zuriyarsa kuma za ta mallake ta. Littafin Lissafi 14:11–24.

Back to Articles