Article

# Panium — Lamba ta Goma Sha Tara

Manyan Mutane: Antiyokus, Konstantine, da Shugaban Ƙasa na Ƙarshe

Author

Jeff Pippenger

Published

March 1, 2026

Formats

PDF
Word

Mabudin fahimtar ayoyi goma zuwa goma sha shida na Daniyel goma sha ɗaya yadda ya kamata ana samunta ne cikin ainihin amfani na annabci da aka yi amfani da su fiye da shekaru talatin da suka wuce, a shekara ta 1996, lokacin da aka wallafa mujallar The Time of the End. Bayan shekaru talatin, Ubangiji ya bayyana cewa wani saƙon annabci kuma za a tsarantar da shi kamar yadda aka tsarantar da saƙon Millerite a shekara ta 1831. A cikin tarihin omega na waɗannan shekaru talatin, saƙon da za a tsarantar ana wakilta shi a matsayin gyaran wani saƙo na baya game da Musulunci, kamar yadda Josiah Litch yake wakilta, haka kuma a matsayin gyararren saƙon ƙofar da aka rufe, kamar yadda Samuel Snow yake wakilta, wanda shi ne alamar misalin budurwai goma. Za a shelanta saƙo game da Musulunci, tare da gargadi game da ƙofofin rufe-lokacin-gwaji masu ci gaba da rufewa yayin da Almasihu yake kammala aikinsa na shari’a. Saƙon ɗin na ninki biyu ne, yana ɗauke da layi na ciki da na waje, waɗanda kuma a nasu juyin suke wakiltar matakai biyu na farko cikin tsarin gwaji mai matakai uku wanda kullum yake faruwa sa’ad da aka buɗe hatimin wani annabci, kamar yadda ya kasance da wahayin Yesu Almasihu a ranar 31 ga Disamba, 2023.

Mujallar Lokacin Ƙarshe tana ƙunshe da ainihin taƙaitaccen bayani game da makomar Amurka kamar yadda aka wakilta a cikin ayoyi shida na ƙarshe na Daniyel sura ta goma sha ɗaya, waɗanda aka buɗe a lokacin ƙarshe a shekarar 1989. Mujallar ta kasance cikin bayanan jama’a har tsawon shekara talatin, amma babu wanda ya lura cewa wani babban jigon mujallar shi ne gwagwarmayar addini tsakanin kwaminisanci da ikilisiyoyi da suke ƙarƙashin rinjayin Katolika, musamman a ƙasar Yukren. Wannan yaƙin addini daga zamanin 1989 yana bayyana mahallin rugujewar addinin Putin kamar yadda aka wakilta ta wurin Ptolemy da Uzziah a cikin tawaye da su duka suka nuna a haikalin Urushalima. Haikalin Urushalima haikalin Uzziah ne, ba haikalin Ptolemy ba ne. Duka Putin da Zelenskyy suna ƙazantar da wannan haikali guda ɗaya ta hanyoyi biyu dabam; ɗaya a matsayin Ba-misirce, ɗaya kuma a matsayin Bayahude.

Ikilisiyar da take fama da gwagwarmaya da sarkin kudu a shekara ta 1989 ita ce Ikilisiyar Katolika. Kuma me ya sa ba haka ba? Rashin yarda da Allah na Faransa ne ya jikkata sarkin arewa da rauni mai kisa a 1798, to, me ya sa ba za a ce papanci ya rama dogon zaluncin da rashin yarda da Allah ya yi wa Ikilisiyar Katolika ba, musamman a Yukiren? Abin da ya fi muhimmanci shi ne, wannan bayyananniyar shaida game da Yukiren ta fito ne daga wata wallafa a 1996, wadda take ambaton masana tarihin duniya game da tarihin 1989. Yanzu da Ubangiji yake kwance hatimin ɓoyayyen tarihin aya ta arba’in, Ya nuna zuwa ga gwagwarmayar da ke tsakanin ikilisiyoyi biyu na Orthodox domin Ya ba da mahallin annabci da na tarihi na yaƙin Raphia da abin da ya biyo bayansa, kuma tun tuni Ya riga Ya haɗa muhimman fahimtohin da ake bukata a cikin mujallar The Time of the End wadda aka buga shekaru talatin da suka wuce.

Rushewar Napoleon ya yi daidai da rushewar Lenin, Stalin da tsarin Tarayyar Soviet a hankali. Sa’ad da masarautar kudu ta annabci ta mayar da babban birninta zuwa Rasha, an sami manyan juyin juya hali guda biyu a shekara ta 1917. Na fari shi ne abin da ake kira Juyin Juya Halin Rasha sa’ad da aka hambarar da Czar, sa’an nan kuma a cikin wannan shekarar ne Juyin Juya Halin Bolshevik ya biyo baya, wanda ya kai ga yaƙin basasa daga 1917 har zuwa 1922. A shekara ta 1922 aka kafa Tarayyar Soviet.

Farkon Rasha a matsayin sarkin kudu na ruhaniya ya wakilci juyin juya hali mai matakai biyu wanda ya kai ga yaƙin basasa, sa’an nan kuma samuwar ƙungiyar haɗin ƙasashe. Rushewar Tarayyar Soviet ita ma ta kasance mai matakai biyu, tana farawa da rushewar katangar Berlin a ranar 9 ga Nuwamba, 1989, wanda daga nan ya kai ga watsewar Tarayyar Soviet a ranar 31 ga Disamba, 1991. A matsayin mai mulki na ƙarshe na Rasha, sarkin kudu, an wakilci Vladimir Putin ta misalin mai mulkin Rasha na farko—Vladimir Lenin.

Vladimir na nufin “babban shugaba,” kuma Putin na nufin “hanya.” Lenin na nufin “babban kogi,” amma Vladimir Lenin ya zaɓi sunan Lenin ne domin ya ɓoye ainihin sunansa, wanda shi ne Vladimir Ilyich Ulyanov. Ilyich na nufin “ɗan Iliya,” kuma Ulyanov na nufin “matashin ɗan Iliya.”

Babban shugaban Rasha a wannan hanya, a cikin tarihin da ya sami wakilci ta wurin yaƙin Raphia a shekara ta 217 K.H., an siffanta shi ta wurin shugaban farko na Rasha, wanda a matsayinsa na Vladimir Lenin shi ne babban shugaban babban kogi, amma ya ɓoye sunansa. Suna alama ce ta hali, kuma ga Vladimir ya ɓoye sunayensa biyu yana wakiltar wani hali da ya zaɓi babban kogin tunanin siyasa a kan halin da Iliya yake wakilta, wanda ma’anarsa ita ce “Allah shi ne Jehobah.” Tushen rashin yarda da Allah shi ne musun Allah, kuma rashin yarda da Allah babban sifa ce ta sarkin kudu. Suna na biyu da na uku da aka ba Lenin suna jaddada Iliya da ɗansa, kuma ƙarshen Rasha a matsayin sarkin kudu yana samun wakilci ta wurin Ptolemy IV, wanda ya yi nasara a yaƙin Raphia, amma sa’ad da Antiochus ya dawo a shekara ta 200 K.H. a yaƙin Panium, ɗan Ptolemy mai shekara biyar ne yake mulki a lokacin. Sunayen Lenin biyu na asali suna bayyana Iliya da ɗansa, kuma suna daidaita da Ptolemy da ɗansa. Iliya da saƙon zuwa ga ’ya’yansa yana faruwa a kwanaki na ƙarshe, gab da “babbar kuma mai ban tsoro ranar Ubangiji;” wanda a nan ne kuma aka ajiye yaƙe-yaƙen Raphia da Panium.

> Ga shi, zan aiko muku da Iliya annabi kafin zuwan babbar ranar Ubangiji mai ban tsoro; kuma shi zai mai da zuciyar iyaye ga ’ya’ya, da zuciyar ’ya’ya ga iyayensu, kada in zo in bugi duniya da la’ana. Malachi 4:5, 6.

Shaidar Uzziah da na Ptolemy sun yi daidai a aya ta goma sha ɗaya ta Daniyel goma sha ɗaya, kuma Uzziah ya rayu na tsawon shekara goma sha ɗaya bayan tawayensa da kuturtarsa; alhali kuwa, Ptolemy ya yi mulki na jimillar shekara goma sha bakwai, wanda shi ne adadin shekarun da ke tsakanin yaƙe-yaƙen aya ta goma sha ɗaya da aya ta goma sha biyar. Annabcin shekara 250 da ya fara a 457 BC, ya ƙare a 207 BC a tsakiyar waɗannan yaƙe-yaƙe biyu; shekara goma bayan Raphia kuma shekara bakwai kafin Panium. Mulkin Ptolemy IV ya fara a 221 BC, kuma ya mutu a 204 BC, saboda haka shekaru goma sha bakwai na Ptolemy ba su ne layi ɗaya da shekaru goma sha bakwai daga Raphia zuwa Panium ba. Haka kuma ba su ne waɗannan shekaru goma sha bakwai ɗin guda ɗaya da ƙarshen annabcin shekara 250 yake wakilta ba, wanda ya fara da Nero a 64 ya kuma ƙare a 313. Daga 313 zuwa dokar Lahadi ta farko a 321 akwai shekara takwas, kuma bayan shekara tara, a 330 Constantine ya raba mulkin zuwa gabas da yamma.

A nan gaba kaɗan sosai, Putin da Rasha za su ci Ukraine da yaƙi, kuma sawun Ptolemy da Uzziah za su fara maimaituwa a cikin tarihin da aya ta goma sha biyu ke wakilta. Shaidu biyu na Littafi Mai Tsarki sun sanya rikici na ƙarshe ga Putin a cikin rikicin coci da ƙasa. An bayyana tawayensu a haikali a Urushalima, ta haka ana gane haikalin Uzziah da addininsa a matsayin wurin nuni na annabci.

Zelenskyy, wanda ke nufin “kore,” ɗan tsana ne na masu mulkin burokrasi na masu kishin dunƙulewar duniya na Tarayyar Turai da Majalisar Ɗinkin Duniya, waɗanda manufarsu ta dunƙulewar duniya take samun cikakkiyar wakilci a cikin motsin siyasar kore da ke bautar uwa duniya. Ya dace cewa Zelenskyy ya kasance ɗan wasan kwaikwayo, domin a fili yake cewa wakilin wasu ikoki ne, kuma ma’anar sunansa, wato “kore,” tana bayyana falsafar siyasar da ke jagorantar motsinsa a kan allon wasan dara na tarihin bil’adama. Shah-mat yana gab da riske Zelenskyy.

A cikin wannan tarihin ƙarshe, tawāyen Uzziah da Ptolemy za a sake aiwatar da shi, amma Ptolemy (Putin) ya mutu shekaru huɗu kafin yaƙin Panium, kuma mai mulki na ƙarshe na sarkin kudu ana wakilta shi da wani yaro mai shekara biyar, wanda jerin wakilai marasa gaskiya kuma marasa ƙwarewa suke tafiyar da shi.

Ptolemy V yana ɗan kimanin shekara 5–6 ne kawai sa’ad da ya hau gadon sarauta a shekara ta 204 K.H. (bayan mutuwar mahaifinsa mai cike da asiri), kuma masarautar Ptolemy ta shiga wani irin gurguncewa saboda jerin mulkokin riƙon ƙwarya marasa ƙwarewa ko masu cin hanci a lokacin mulkinsa. Mulkin riƙon ƙwaryar farko ya kasance daga 204–202 K.H., bayan an ɓoye mutuwar Ptolemy IV kuma aka kashe mahaifiyarsa Arsinoe III. Waɗanda suka yi fice a fadar sarki, Sosibius, wani tsohon minista mai daɗaɗɗen hidima a ƙarƙashin Ptolemy IV, da Agathocles, ɗan’uwan Agathoclea ƙwarƙwarar Ptolemy IV, sun ayyana kansu a matsayin masu riƙon mulki. Sun ƙirƙira ko suka gabatar da wasiyya da ta naɗa su a matsayin masu kula, suka sanya matashin sarkin ƙarƙashin kulawar Agathoclea da iyalinta, kuma suka kawar da masu yiwuwa su zama abokan hamayya. Sosibius ne ya gudanar da mafi yawan harkokin mulki na farkon lokaci.

Wani sauyi ya faru a wajen shekara ta 202 K.H., sa’ad da Agathocles ya zama babban wakili mai mulki, amma mutane da yawa sun ƙi shi saboda lalaci da ɓarnar ɗabi’a da kuma rashin iya tafiyar da mulki. Wani bore na jama’a a Alexandria ya kai ga muguwar kashe shi ta hannun taron jama’a, tare da yaron sarki yana amincewa da hakan a bisa suna kawai. Wakilan mulki na gaba sun kasance Tlepolemus gwamnan Pelusium, sannan kuma Aristomenes. A lokacin yaƙin Panium a shekara ta 200 K.H., masarautar tana ƙarƙashin wannan jere mai juyawa na wakilan mulki da masu ba da shawara na fadar sarauta.

A yaƙin Panium, rundunonin Ptolemaiyawa sun kasance ƙarƙashin jagorancin babban kwamanda Scopas na Aetolia a filin fama, wanda shi ne kwamandan haya da aka naɗa a ƙarƙashin mulkin wakilci, ba kuwa Ptolemy V da kansa ba. Matashin sarkin ba shi da wani iko na ainihi—shawarwari, dabarun yaƙi, da kuma raunin masarautar gaba ɗaya sun samo asali ne daga gazawar masu riƙon mulki, tawaye na cikin gida (kamar tashe-tashen hankulan Masarawa na ƙasar), da makircin fada. Wannan rashin daidaituwa ya ba Antiochus III Mai Girma damar doke Scopas a Panium da ƙarfi ƙwarai, ya kuma ƙwace Coele-Syria, har da Yahudiya, har abada daga ikon Ptolemaiyawa.

Masana tarihi suna tattauna yiwuwar mutuwar Ptolemy IV ta kasance ta hanyar guba, abin da kuma yake cikin hasashen tarihi game da Vladimir Lenin, Joseph Stalin, da kuma sarauniyar kudu, Cleopatra. Putin yana yin nasara a Yaƙin Ukrainiya, amma daga nan halakarsa tana farawa da burinsa na aiwatar da dangantakar iko da rinjaye da Tarayyar Soviet ta taɓa yi da cocin Ukrainiya, wadda, sa’ad da aka kawar da ita a 1989, ta kasance alamar nasarar sarkin arewa a kan sarkin kudu.

Ukraine ita ce cibiyar haifar da Orthodoxiya ta Slav na Gabas. Baftismar Vladimir Mai Girma ta faru a shekara ta 988 a Kyiv. Daga baya Moscow ta yi iƙirarin lakabin “Roma ta Uku” bayan fāɗuwar Constantinople, tana mai ɗora kanta a matsayin halastacciyar magājiya kuma mai tsaron ruhaniya na dukan ƙasashen Rasha, har da Ukraine a matsayin “yankinta na canon”.

Patriarchate na Moscow a koyaushe yana kallon Ukraine a matsayin wadda ba za a iya raba ta da Rasha ta fuskar ruhaniya ba, da taken nan na “Mutum ɗaya, bangaskiya ɗaya,” wanda shi kansa Putin ya sha maimaitawa. Ukraine kuma, musamman tun daga 2014/2022, tana ƙara kallon kulawar Moscow a matsayin mulkin mallaka da mamayar daula, maimakon uwa ta ruhaniya ta gaskiya. Zuwa watan Fabrairu 2026, akwai tsare-tsaren Orthodox guda biyu da suke fafatawa da juna. Ɗaya daga cikinsu shi ne Cocin Orthodox na Ukraine, wanda tun 2019 ya kasance mai cin gashin kansa daga Ecumenical Patriarch Bartholomew na Constantinople. A Kyiv ana ɗaukar Cocin Orthodox na Ukraine a matsayin cocin ƙasa na gaskiya.

Mai karatu, ka yi hattara: Cocin Orthodox na Ukraine coci ne dabam da Cocin Orthodox na Yukiren. Cocin Orthodox na Yukiren yana da alaƙa da Cocin Orthodox na Rasha, kuma saboda wannan dalili ne Zelenskyy yake kai masa hari. Fadar Vatican tana adawa da hare-haren Zelenskyy waɗanda tuni suka fara, amma tawayen Putin na aya ta goma sha biyu yana biye da nasararsa a Raphia, kuma har yanzu yana nan a gaba.

Cocin Orthodox ta Yukren a tarihi tana da alaƙa da ƙungiyar Moscow. A bayan mamayar shekara ta 2022, Cocin Orthodox ta Yukren ta ayyana cikakkiyar cin gashin kai a watan Mayu 2022, amma binciken gwamnatin Yukren (DESS) ya yi ta nanata cewa har yanzu tana da alaƙa da Moscow ta fuskar canon da kuma ta doka. Yukren ta zartar da wata doka a watan Agusta 2024 (wadda Zelenskyy ya sanya wa hannu) da ke haramta duk wata ƙungiyar addini da ke da alaƙa da Cocin Orthodox ta Rasha (“ƙasar mai kai hari”). An umarci Cocin Orthodox ta Yukren da ta yanke duk wata alaƙa gaba ɗaya, in ba haka ba kuma ta fuskanci rushewar Metropolis ɗinta na Kyiv bisa umarnin kotu. Ya zuwa ƙarshen 2025 da farkon 2026, ana ci gaba da kai samame, ana sauya Ikklesiyoyin parishi zuwa Cocin Orthodox ta Yukren (fiye da 1,300 tun daga 2022), ana gudanar da shari’o’in kotu, kuma masana Majalisar Ɗinkin Duniya suna gargadi game da damuwar da ta shafi ’yancin addini dangane da Cocin Orthodox ta Yukren.

Fadar Vatican ta fito fili ta yi adawa da duk wani tilastaccen rushewar Cocin Orthodox ta Ukraine. Rasha da Putin suna bayyana wannan a matsayin tsanantawa sarai ga Orthodox na ka’ida, kuma sun mai da kare “coci-cocin Orthodox na Rasha” wata buƙata bayyananna a cikin kowace tattaunawar zaman lafiya. Farfagandar Rasha a kai a kai tana danganta Cocin Orthodox ta Ukraine da hare-haren da gwamnatin Ukraine ke kai mata da “Nazism” kuma a matsayin wani ɓangare na hujjar su ta “denazification.”

Putin zai kutsa kai cikin “haikali” da gangan, ya kuma yi iƙirarin cikakken mulkin ruhaniya a kan Ortodoksiyar Yukirenia, a ƙoƙarinsa na sake mayar da dukan tsarin cocin Yukirenia ƙarƙashin Moscow, yana neman a amince da shi a matsayin shugaban ruhaniya na gaskiya na duniyar Ortodoks ta Rasha.

Wannan shi ne daidai da Ptolemy yana shiga Wuri Mafi Tsarki, alhali kuwa Uzziah shi ne Zelenskyy yana neman ƙona turare. Tawāyen Ptolemy ya kasance a cikin Wuri Mafi Tsarki, amma na Uzziah ya kasance a cikin wuri mai tsarki. Wani sarkin kudu, cike da farin cikin nasarar “iyakace,” yana kawo ƙarshen ikon wakilci na Nazism, sa’an nan kuma yana ƙetare iyaka ya shiga wurin da yake na fagen addini kaɗai. Sa’an nan kuma za a zo da wani ƙasƙantarwa na gaggawa ta tanadin Allah, kuma Putin zai ɓace daga fagen (kamar yadda Ptolemy IV ya mutu a shekara ta 204 K.H.). Bayan gibi na iko na wani ‘matakin magada masu rauni,’ sarkin arewa zai dawo da ƙarfi mafi girma kuma ya yi nasara a yaƙin Panium na zamani a aya ta 15.

## Sha Bakwai

Shekaru goma sha bakwai sun bayyana sau uku a cikin tarihi inda yaƙe-yaƙen Raphia da Panium suke haɗuwa wuri guda, layi bisa layi. Shekaru goma sha bakwai daga dokar Milan, inda aka haɗa kursiyin gabas da na yamma na daular ta wurin aure, har zuwa lokacin da aka raba mulkin kuma aka sake shi a shekara ta 330. Shekaru goma sha bakwai, farkonsu da ƙarshensu, alamu ne na hanya na wasu lokutan annabci guda biyu masu alaƙa da juna. Da farawa da Nero a shekara ta 64, an nuna wani zamani na tsanantawa wanda ya ƙare a tarihin Constantine Mai Girma. Sauyin daga zamanin tsanantawar Nero zuwa ga sulhun da Constantine ya wakilta yana nuna sauyin daga ikkilisiyar Smyrna zuwa ga ikkilisiyar Pergamos. 313 da dokar Milan suna nuna ƙarshen ikkilisiyar Smyrna, kuma ƙarshen wannan zamani na shekaru goma sha bakwai shi ne shekara ta 330, wadda ita ce cikar annabcin shekaru ɗari uku da sittin na Daniyel 11:24.

> Zai shiga cikin salama har zuwa mafi albarkar wurare na lardin; zai kuma aikata abin da ubanninsa ba su taɓa yi ba, ko kakanninsa na uba; zai rarraba musu ganima, da kwasar ganima, da dukiya: i, zai kuma shirya dabarunsa gāba da kagara masu ƙarfi, har na ɗan lokaci. Daniyel 11:24.

Shekaru goma sha bakwai daga 313 da dokar Milan, sun fara da cikar wani annabci kuma suna ƙarewa da cikar wani annabci dabam. Cikar annabci ta farko wadda take nuna farkon, tana bayyana sauyawa daga ikilisiyar Smyrna zuwa ikilisiyar Pergamos, kuma annabcin da yake nuna ƙarshen waɗannan shekaru goma sha bakwai, yana bayyana rarrabuwar Roma zuwa Roma ta gabas da Roma ta yamma. An gano waɗannan shekaru goma sha bakwai ta tarihin annabci, ba ta kowace sanarwa ta musamman ta shekaru goma sha bakwai ba. Alfa na rarrabuwar ikilisiya ta biyu daga ikilisiya ta uku ya yi daidai da rarrabuwar daular zuwa gabas da yamma a lokacin cikar annabcin lokaci na shekaru 360. Waɗannan annabce-annabce guda biyu suna kafa wani zamani na shekaru goma sha bakwai, kuma wajibi ne a kafa su a matsayin halastaccen zamani na annabci bisa ga shaidar mutum biyu ko uku; idan goma sha bakwai alama ce ingantacciya ta annabci.

Waɗannan shaidu suna nan a cikin wani zangon shekaru 250 dabam wanda ya fara a 457 BC. A wannan lokaci ne annabcin shekaru 2,300 na Daniyel 8:14 ya fara. 457 BC mafari ne na annabci, kuma tabbatacciyar alama ce ta annabci. Idan aka ƙara shekaru 250 zuwa gaba, za a kai ga 207 BC, wanda shi ne tarihin da yake tsakanin yaƙe-yaƙen Raphia da Panium. Ba za a iya raba yaƙin Raphia da na Panium ba, gama Antiochus Mai Girma ne ya shiga duka biyun. Daga yaƙin Raphia a 217 BC har zuwa yaƙin Panium a 200 BC akwai shekaru goma sha bakwai. Annabcin shekaru 2,300 yana nuna sauyin zamani na gudanarwar Allah a farkonsa, sa’ad da umarni na uku ya maido da ikon mulkin ƙasa na Yahuda, sannan kuma a ƙarshe aka yi sauyin zamani na gudanarwar Allah sa’ad da Almasihu ya tashi daga Wuri Mai Tsarki zuwa Wuri Mafi Tsarki. 207 BC yana wakiltar sauyin zamanin mulkin Masar a bisa Yahudiya zuwa zamanin mulkin Seleucid a kan ƙasa mai daraja. Zamanin iko na Seleucid a kan ƙasa mai daraja ya haifar da tawayen Maccabees a 167 BC.

Zamanin Nero na shekaru 250 ya ƙare da tarihin Constantine MAI GIRMA, kuma shekaru 250 da suka cika tsakanin yaƙe-yaƙen biyu su ne tarihin Antiochus MAI GIRMA. A yaƙin Raphia, Ptolemy IV ya ci Antiochus Mai Girma da yaƙi, kuma Ptolemy ya yi mulki na shekaru goma sha bakwai. Dukkan lokutan shekaru 250 ɗin suna ɗauke da wani kebantaccen lokaci na shekaru goma sha bakwai. Dukkaninsu suna ƙarewa a cikin tarihin wani mai mulki da aka sani da MAI GIRMA. Dukkan lokutan shekaru 250 ɗin suna farawa ne a wata tabbatacciyar alamar annabci, kuma dukkansu suna ƙarewa a wata tabbatacciyar alamar annabci.

Ƙasar Amurka ta fara ne a ranar 4 ga Yuli, 1776, kuma shekaru 250 bayan haka su kai ka zuwa ranar 4 ga Yuli, 2026, lokacin da Donald Trump, wanda aka san shi da mai neman ya mai da Amurka “babba,” zai yi bikin waɗannan shekaru 250. Shekarar 2026, kamar yadda shekaru 250 tun daga 457 BC suke ƙarewa, tana ƙarewa ne a tsakiyar tarihin yaƙe-yaƙen zamani na Raphia da Panium, waɗanda aka sani da Yaƙin Ukraine da Yaƙin Duniya na Uku. Mulkin wani sarkin kudu, zamanin dokar Lahadi ta farko, da kuma zamanin daga yaƙin Raphia zuwa Panium suna ba da lokaci uku na shekaru goma sha bakwai, waɗanda dukkansu suna da alaƙa da wannan tarihin annabci ɗaya. Lokuta uku na shekaru 250 dukkansu suna iso tare a cikin tarihohin annabci iri ɗaya. Waɗannan lokuta uku na shekaru 250 suna kafa layuka uku na gaskiyar annabci tare da tarihi mai alaƙa da Donald Trump, wanda aka wakilta ko dai a matsayin Constantine the Great, ko kuma Antiochus the Great.

Layin uku na shekaru 250 suna ba da misalai uku dabam-dabam, amma masu cike juna, game da kwanaki na ƙarshe. Layin Nero yana bayyana tarihin shekaru goma sha bakwai na yin sulhu daidai, wanda yake magana sarai game da siffofin annabci na kafuwar siffar dabbar.

> “Ubangiji ya nuna mini sarai cewa za a kafa siffar dabbar nan kafin lokacin gwaji ya ƙare; gama ita ce za ta zama babban gwaji ga mutanen Allah, wanda ta wurinsa za a yanke makomarsu ta har abada. Matsayinka irin wannan ruɗani ne na saɓani da rashin daidaito, har kaɗan ne kawai za a ruɗe.”

> “A cikin Ru’ya ta Yohanna 13 an gabatar da wannan batu a sarari; [Ru’ya ta Yohanna 13:11–17, an nakalto].”

> “Wannan ita ce gwajin da mutanen Allah dole ne su fuskanta kafin a sa musu hatimi. Dukan waɗanda suka tabbatar da amincinsu ga Allah ta wurin kiyaye dokarsa, kuma suka ƙi karɓar Asabar ta ƙarya, za su shiga ƙarƙashin tutar Ubangiji Allah Jehobah, kuma za su karɓi hatimin Allah mai rai. Waɗanda kuwa suka yi watsi da gaskiyar da ta fito daga sama suka kuma karɓi Asabar ta Lahadi, za su karɓi alamar dabbar.” Manuscript Releases, juzu’i na 15, 15.

Siffar dabbar kuwa ita ce haɗuwar coci da gwamnati, inda coci ke riƙe da iko a cikin wannan dangantaka. Sulhun da Constantine ya yi, a ƙoƙarinsa na haɗa arna da Kiristanci wuri guda, shi ne fitaccen misali na sulhun kwanaki na ƙarshe.

> “A cikin matakan da ake aiwatarwa yanzu a Amurka domin tabbatar wa cibiyoyi da al’adun ikilisiya goyon bayan gwamnati, Furotestoci suna bin sawun mabiya papanci. A’a, fiye da haka, suna buɗe ƙofa ga papanci ya sāke samun rinjaye a Amurkan Furotesta irin wanda ta rasa a Tsohuwar Duniya. Kuma abin da yake ba wannan motsi muhimmanci mafi girma shi ne gaskiyar cewa babban abin da ake nufi da shi shi ne tilasta kiyaye Lahadi—al’adar da ta samo asali daga Roma, wadda kuma take iƙirarin ita ce alamar ikon ta. Ruhun papanci ne—ruhun daidaituwa da al’adun duniya, girmama al’adun mutane fiye da umarnan Allah—wanda yake ratsawa cikin ikilisiyoyin Furotesta yana kuma jagorantarsu su aikata irin wannan aikin ɗaukaka Lahadi da papanci ta riga ta aikata a gabansu.”

> “In mai karatu yana so ya fahimci hanyoyin da za a yi amfani da su a rikicin da ke gabatowa nan ba da jimawa ba, abin da ya wajaba gare shi shi ne ya bi diddigin tarihin hanyoyin da Roma ta yi amfani da su domin wannan manufa a zamanin da suka shuɗe. In yana so ya san yadda Katolika da Furotesta, idan suka haɗu, za su yi da waɗanda suka ƙi koyarwarsu, to, bari ya dubi ruhun da Roma ta nuna game da Asabar da kuma masu kāre ta.”

> “Dokokin sarauta, manyan majalisun ƙoli, da ƙa’idodin coci da ikon duniya ya goya musu baya su ne matakan da wannan bikin arna ya bi har ya kai ga matsayinsa na daraja a cikin duniyar Kirista. Mataki na farko na jama’a da ya tilasta kiyaye Lahadi shi ne dokar da Constantine ya kafa. (A.D. 321) Wannan umarni ya bukaci mazauna birane su huta a ‘ranar girmamammiyar rana,’ amma ya ba mazauna karkara izinin ci gaba da ayyukansu na noma. Ko da yake a zahiri doka ce ta arna, sarki ya tilasta aiwatar da ita bayan karɓarsa ta Kiristanci a suna kawai.” The Great Controversy, 574.

Ci gaban sasanci wanda ya kai ga dokar Lahadi, kuma wanda zai sake kaiwa ga dokar Lahadi, an wakilta shi da tsawon shekaru goma sha bakwai daga 313 zuwa 330, tare da dokar Lahadi ta farko ta 321 a matsayin alamar tsakiya ta wannan tarihi. A farkon akwai aure tsakanin gabas da yamma, kuma a ƙarshe akwai saki tsakanin gabas da yamma. Dokar Lahadi ta farko ita ce alamar tsakiyar hanya wadda ke wakiltar tawaye, kamar yadda harafi na goma sha uku na baƙaƙen Ibrananci, sa’ad da aka gabatar da shi da harafi na farko kuma aka biyo shi da harafi na ashirin da biyu, wato na ƙarshe a cikin baƙaƙen, yake zama kalmar Ibrananci ta gaskiya. Aure a farkon da saki a ƙarshe yana bayyana harafin alpha cikin daidaito da harafin omega. Tsawon shekaru 250 da ya fara da Nero yana ɗauke da sa hannun Almasihu, kuma yana magana ne game da batun gaskiyar yanzu a kwanaki na ƙarshe.

Lokacin shekaru 250 da ya fara daga 457 BC yana jaddada dabarun mulki da Antiochus the Great ya wakilta yayin da yake tsaye a cikin lokacin shekaru goma sha bakwai daga Raphia zuwa Panium. Mun fahimce shi a matsayin dabarun mulki, domin a cikin 457 BC wani annabcin shekaru 2,300 shi ma ya fara. Shekaru 2,300 ɗin su ne layin annabci na ciki da ke magana game da aikin fansa na Allah, wanda ya dace da alamar ikon ikilisiya. Ba kamar lokacin shekaru 250 da ya fara da Nero ba, lokacin da ya fara a 457 BC yana magana ne game da rawar siyasa ta shugaban Amurka na ƙarshe wanda yake neman ya mai da Amurka, sa’an nan kuma duniya, mai girma, yayin da yake inganta kuskuren ra’ayin Katolika na zamanin zinariya na shekaru dubu na salama.

Shekaru 250 na {asar Amurka, wadda ita ce dabbar ƙasa ta Wahayi sura ta goma sha uku, suna nuna ƙarshen mulki na shida na annabcin Littafi Mai Tsarki, wanda yake ƙarewa a inda ya fara, a tsakiyar yaƙi. Masu nasarar tarihi su ne ke ƙayyade tarihin da ake adanawa. ‘Yan Democrat, waɗanda dodon mai goyon bayan tsarin duniya ya ba iko, suna kallon rikicin rashin tsari na yanzu a matsayin juyin juya hali, kuma ‘yan Republican, masu yawan magana ba tare da aiki ba, suna kallon tarihin yanzu a matsayin yaƙin basasa. ‘Yan Democrat wakilai ne na dodon annabcin Littafi Mai Tsarki, kuma ‘yan Republican ana wakiltarsu a matsayin murtaddun Furotesta, ko kuma a cikin kalmomin Yohanna a Wahayi sura ta goma sha shida, su ne annabin ƙarya. {asar Amurka ta fara ne da yaƙin juyin juya hali kuma tana ƙarewa da yaƙin juyin juya hali. Jam’iyyar Republican ta fara ne a yaƙin basasa kuma tana ƙarewa a yaƙin basasa. ‘Yan Republican suna ganin yaƙin basasar da ‘yan Democrat suke kira juyin juya hali.

Trump, a matsayinsa na shugaban ƙasa na jam’iyyar Republican na ƙarshe, yana da siffofin annabci irin na shugaban ƙasa na farko na jam’iyyar Republican, wanda ya bayyana a cikin tarihin waje na Yaƙin Basasa. Yaƙin Basasa na waje na Lincoln kuma shi ne tarihin cikin gida na annabcin Ishaya sura ta bakwai, aya ta takwas, wanda ya ƙare a 1863, wato ainihin shekarar da aka fitar da Sanarwar ’Yantarwa. Bambancin da ke tsakanin jam’iyyun biyu babban ƙa’ida ce ta annabci kuma ginshiƙi ne na asali. Ya fara da Kayinu da Habila, waɗanda a zamanin Almasihu Sadukiyawa da Farisiyawa suka wakilta, rukuni biyu na Kayinu waɗanda za su kashe Habila ɗaya.

Farasiyawa da Sadukiyawa suna wakiltar waɗanda suka yarda a gicciye Almasihunsu, saboda dalilai dabam-dabam, amma dai yarda ce—haka nan. Farasiyawa sun yi iƙirarin tsayawa ga doka, amma ba su yi haka ba, kamar yadda yake ga ’yan Republican. Farasiyawa sun yi iƙirarin tsayawa ga asalin dokar Allah, amma sun fassara dokar ta hanyar son zuciyarsu mai cike da wariya. Asalin Dokar ga Farasiyawa ita ce Tsarin Mulki ga ’yan Republican, wato wannan Tsarin Mulki ɗin da kansa da suke da’awar suna goyon baya, amma ba sa yi. Sadukiyawa kuwa sun ƙi ikon Allah, kuma ko da yake su ƙungiya ce mafi ƙanƙanta fiye da Farasiyawa, Sadukiyawa ne suka mamaye yanayin addini da siyasa na Yahudiya a zamanin Almasihu. ’Yan Democrat kuwa ƙungiya ce mafi ƙanƙanta fiye da ’yan Republican, har ƙanƙantarsu ta kai ga dole su yi magudi domin su ci gaba da riƙe iko, kuma iko ɗin kuwa suna ci gaba da riƙewa, gama masu hamayya da su waɗanda suke da’awar tsayawa ga adalci iri ɗaya ga kowa, ba sa yin kome domin aiwatar da ƙa’idodin dokar da suke da’awar suna tsayawa a kanta.

Babu wani sabon abu a ƙarƙashin rana, kuma jam’iyyun siyasa biyu na Amurka suna cikin shimfiɗar annabci kamar yadda Farisiyawa da Sadukiyawa suka kasance. Tabbatacce ne akwai wasu kamanceceniya masu yawa a wannan layin annabci, amma sai kawai lokacin da ka ga dangantakar annabci ta waɗannan iko biyu marasa tsarki—waɗanda, ko da yake maƙiya ne ga juna, sukan haɗa kai gāba da tsarki—sa’an nan ne zaka ga Ptolemy da Uzziah cikin hasken da ya dace. Dukansu sarakunan kudu sun yi ƙoƙarin miƙa hadaya a cikin haikali ɗaya, amma Ptolemy, daga Masar, yana wakiltar ikon maciji—jam’iyyar Democrats. Uzziah kuwa, a matsayin sarkin Yahudiya, shi ne jagoran ƙasa mai daraja, wanda shi ne Furotestantism mai ridda, ko annabin ƙarya—jam’iyyar Republicans.

Dangantakar da ke tsakanin macijin da annabin ƙarya an wakilta ta a sarari a Dutsen Karmel. A kan dutsen, Ahab ya wakilci macijin, kuma annabawan Ba’al da Ashtarot na Jezebel suka wakilci annabawan ƙarya da suka tsaya gāba da Iliya. Dabbar nan wadda ita ce Jezebel har yanzu tana a bayan fage a Samariya. Macijin da ya haɗu da annabin ƙarya an kuma wakilta su ta wurin haɗuwar Roma ta arna da Yahudawa a kan gicciye, kamar yadda kuma za a yi haɗuwar Democrats da Republicans a dokar Lahadi. Abubuwan da suka ƙunshi iko guda ɗaya a haɗe ana wakilta su ta wurin Democrats da Republicans a cikin ƙahon Republican na dabbar ƙasa. Waɗannan iko biyu na siyasa marasa tsarki Kayinu ne ya wakilta, kuma layin Habila ma yana da rarrabuwar kashi biyu.

Tsatson Habila, wanda dangane da tsatson waje na Kayinu shi ne tsatson ciki, kuma azuzuwa biyu na budurwai ne suke wakiltarsa. Ci gaban ƙahon Furotesta na dabbar ƙasa, wadda ita ce Amurka, ana wakiltarsa da jerin tsarkakewa na addini da suka fara da ikkilisiyar Sardis a shekara ta 1798, sa’ad da Amurka ta zama masarauta ta shida ta annabcin Littafi Mai Tsarki. Sardis ikkilisiya ce da take da suna tana iƙirarin cewa tana da rai, amma matacciya ce. Zuwa shekara ta 1798 ƙungiyoyin Furotesta waɗanda suka balle daga cocin papanci sun riga sun fara komawa Roma. A Antakiya ne aka fara kiran Kiristoci da suna Kiristoci.

> A Antakiya ne aka fara kiran almajirai da suna Kiristoci. An ba su wannan suna ne domin Almasihu shi ne babban jigon wa’azinsu, koyarwarsu, da tattaunawarsu. A kai a kai suna ba da labarin abubuwan da suka faru a kwanakin hidimarsa ta duniya, lokacin da almajiransa suka sami albarka da kasancewarsa tare da su a zahiri. Ba tare da gajiyawa ba suna zurfafawa a kan koyarwarsa da mu’ujizojin warkewarsa. Da leɓuna masu rawa da idanu masu cike da hawaye suka yi magana game da azabarsa a lambu, cin amanar da aka yi masa, shari’arsa, da kashe shi, da haƙuri da tawali’un da ya jure zagi da azabar da maƙiyansa suka ɗora masa, da tausayi irin na Allah wanda da shi ya yi addu’a domin masu tsananta masa. Tashinsa daga matattu da hawansa zuwa sama, da aikinsa a sama a matsayin Mai shiga tsakani domin mutum faɗaɗɗe, su ne batutuwan da suka yi murna su tsaya a kansu. Daidai ne ƙwarai arna su kira su Kiristoci, domin suna wa’azin Almasihu ne kuma suna miƙa addu’o’insu ga Allah ta wurinsa.

> “Allah ne ya ba su sunan Kirista. Wannan suna ne na sarauta, wanda aka ba dukan waɗanda suka haɗa kansu da Almasihu. Wannan ne sunan da Yaƙub ya rubuta game da shi daga baya, ‘Ashe, ba mawadata ba ne suke zaluntar ku, su kuma jawo ku gaban kujerun shari’a? Ashe, ba su ne suke saɓo ga wannan sunan mai daraja da aka kira ku da shi ba?’ Yaƙub 2:6, 7. Kuma Bitrus ya bayyana, ‘In kuwa wani yana shan wahala a matsayin Kirista, kada ya ji kunya; sai dai ya ɗaukaka Allah a wannan al’amari.’ ‘Idan ana zaginku saboda sunan Almasihu, masu albarka ne ku; gama Ruhun ɗaukaka da na Allah yana zaune a kanku.’ 1 Bitrus 4:16, 14.” Ayyukan Manzanni, 157.

An ba cocin Afisa sunan Kirista, wanda ya kai ga cocin Simirna mai shan tsanantawa; bayan wannan sai cocin sassauci da sulhu a tarihin Pergamos. Sa’ad da papanci ya hau karagar mulki, wani rarrabewa ya bayyana cocin Allah na gaskiya a matsayin cocin da take cikin jeji. Cocin Roma ita ce Tiyatira. A ƙarshen zaman jeji na shekaru dubu ɗaya da ɗari biyu da sittin, cocin Furotesta ta bayyana, kuma daga wannan lokaci zuwa gaba ana wakiltar ƙahon Furotesta ta hanyar jerin gwaje-gwaje da tsarkake-tsarkake na Allah.

Furotesta ya fara ne sa’ad da Martin Luther ya ƙusance theses nasa 95 a kan ƙofa a shekara ta 1517, kuma bayan shekara “23” a 1540 ƙungiyar Jesuit ta fara. A shekara ta 2013 an ƙusance gabatarwa ta 95 kuma ta ƙarshe ta Teburorin Habakkuk a kan ƙofa, kuma a ranar 13 ga Maris, 2013, an naɗa Fafaroma na farko ɗan ƙungiyar Jesuit. An kori Martin Luther daga tarayya da coci a cikin wannan tarihin ta hannun Fafaroma Leo. Ka yi tunani…

A shekara ta 1798 cocin Sardis ta yi iƙirarin riƙe suna na “Furotesta,” amma da komawarsu zuwa Roma sun riga sun fara kasa tsayawa kan sunansu. Sa’ad da Adventism na Millerite ya karɓi fitilar Furotesta a shekara ta 1844, sun wakilci tsawatawa ga Yerobowam, sarkin Isra’ila na fari—al’ummar da suke ’yan’uwa ta jini da kabilar da take a Yahuda, inda Allah ya sa Haikalinsa. Yerobowam ya kafa abin jabu, bisa ga addinin da yake wakiltar tsohuwar bautar da al’ummarsa ta taɓa kasancewa a ƙarƙashinta. Ya maimaita fitinar tushe ta Haruna ta kafa siffar dabba, tare da dukan muhimmancin annabci da ke da alaƙa da wannan labari. Amma a wajen hidimar keɓewarsu Millerite Adventism ya tsawata masa saboda ƙin ci gaba da karkatar da ibada ta gaskiya zuwa Wuri Mai Tsarki inda Allah yake zaune. Yerobowam yana so a mayar da hankalin ibada zuwa Betel da Dan, waɗanda suke wakiltar waɗanda suka fito daga Sardis a shekara ta 1844, waɗanda suka ƙi bin Almasihu zuwa Wuri Mafi Tsarki.

Adventism na Millerawa ta zaɓi komawa ga addinin Roma, ta kuma rungumi ainihin hujjojin koyarwa na waɗanda aka riga aka tona a matsayin annabawan ƙarya ta wurin ƙin karɓar saƙon Miller; a matsayin malamansu na tauhidi domin su ba da hujjar ƙin karɓarsu ga saƙon annabci na lokatai bakwai. Adventism na Millerawa, kamar annabin marar biyayya, ta zaɓi nata hanya maimakon bin ja-gorar Allah. Hanyar da wawaye suke zaɓa a cikin dukan gwaje-gwaje da tsarkake-tsarkaken masu hikima da wawaye cikin tarihin annabci tun daga gyaran Furotesta zuwa gaba ita ce hanyar da take komawa ga bautar ƙasar da aka cece ku daga gare ta, kuma kamar yadda suke cewa, “duk hanyoyi suna kaiwa Roma.” Dukan hanyoyi ban da tsoffin hanyoyin Irmiya.

An yi wa Gyaran Furotesta kwatanci da komowar Musa zuwa Masar domin ya fitar da mutanen Allah zuwa Ƙasar Alkawari. Da zarar sun fito daga ƙasar bautar talala, Allah ya yi nufin ya ba zaɓaɓɓun mutanensa shari’arsa. A cikin layin Musa da Gyaran Furotesta, tawaye ya bayyana nan da nan bayan ceto. Allah ya gwada Sardis, mutanen da suka yi iƙirarin suna da suna mai rai, amma sun kasance matattu a lokacin saƙon William Miller. Tsarkakewa biyu suka faru a shekara ta 1844; na fari shi ne tsarkakewar cocin Sardis, wadda ta yi iƙirarin cewa ita Furotesta ce, amma aka tabbatar matacciya ce; sa’an nan kuma aka tsarkake Milleriyawa a wannan shekarar, cikin cikar misalin budurwai goma.

’Yan Democrat da ’yan Republican suna wakiltar azuzuwan siyasa guda biyu waɗanda tare suke kafa ƙahon Republican a kan dabbar ƙasa ta Ru’ya ta Yohanna sura ta goma sha uku. Budurwai masu hikima da marasa hikima kuma su ne azuzuwan addini guda biyu waɗanda tare suke kafa ƙahon Protestant a kan dabbar ƙasa. Budurwai masu hikima suna da suna na fari da aka ba da shi a Antakiya. Budurwai masu hikima Kiristoci ne, amma su ma Filadelfiyawa ne waɗanda suke da alkawarin karɓar suna.

> Wanda ya yi nasara zan mai da shi ginshiƙi a cikin haikalin Allahna, kuma ba zai ƙara fita waje ba har abada; kuma zan rubuta a kansa sunan Allahna, da sunan birnin Allahna, wato sabuwar Urushalima, wadda take saukowa daga sama daga wurin Allahna: kuma zan rubuta a kansa sabon sunana. Ru’ya ta Yohanna 3:12.

A karo na farko da Allah ya ba mutanensa suna Kirista shi ne a Antakiya, kuma tarihin da motsin Laodikiya na dubu ɗari da arba’in da huɗu yake sauyawa zuwa motsin Filadelfiya na dubu ɗari da arba’in da huɗu shi ma tarihin Antiochus Mai Girma ne, wanda aka sa wa birnin Antakiya suna ne a kansa, kuma wanda ake wakilta a ƙarshen wani zamani na shekaru dari biyu da hamsin tsakanin yaƙe-yaƙen Raphia da Panium.

Za mu ci gaba da waɗannan abubuwa a talifi na gaba.

Back to Articles