Article

# Laodiceya — Na Ɗaya

Annabcin Ishaya game da Hallaka ga Kwarin Wahayi

Author

Jeff Pippenger

Published

August 14, 2023

Formats

PDF
Word

> Nauyin kwarin wahayi. Mene ne ya same ki yanzu, har kika hau kan rufufin gidaje gabaki ɗaya? Ke da kike cike da hargitsi, birni mai rikicewa, birni mai farin ciki: waɗanda aka kashe naki ba a kashe su da takobi ba, ba kuma sun mutu a yaƙi ba. Dukan sarakunanki sun gudu tare, maharba suka kama su da ɗauri: dukan waɗanda aka same su a cikinki an ɗaure su tare, waɗanda suka gudu tun daga nesa. Saboda haka na ce, Ku juya idanuwanku daga gare ni; zan yi kuka mai zafi ƙwarai, kada ku wahala wajen ta’azantar da ni, saboda hallakar ’yar mutanena. Gama rana ce ta wahala, da taka ƙasa, da ruɗani daga wurin Ubangiji Allah Mai Runduna a cikin kwarin wahayi, ta rushe ganuwar, da kuma kukan neman taimako zuwa ga duwatsu. Ishaya 22:1–5.

A cikin littafin Ishaya, ana samun kalmar “nauyi” sau goma sha takwas. Goma sha ɗaya daga cikin waɗannan wuraren ambato kai tsaye suna bayyana annabce-annabcen hallaka ne, sauran kuma ambato bakwai suna nufin nauyi a matsayin wani abu da ake ɗauka a kan kafada. Wuri ɗaya kaɗai daga cikin wuraren ambaton da aka fassara da “nauyi” yana wakiltar wani abu da ake ɗauka a kan kafada, kuma a lokaci guda annabcin hallaka ne. Ina niyyar yin magana ne a kan wannan wuri guda da yake kalmar Ibrananci mai nuna wani abu da ake ɗauka, amma kuma annabcin hallaka ne; saboda haka tun daga farko nake fayyace wannan bambanci, ko da yake ba za mu koma ga waɗannan bayanan ba sai daga baya.

Babin ba ya da ruɗani game da ma’anar “kwarin wahayi,” gama an bayyana shi a matsayin “Birnin Dawuda” kuma haka nan a matsayin “Urushalima.” Kwarin wahayi yana nuni da Adventism na Laodicea a cikin tarihin ayoyi shida na ƙarshe na Daniyel goma sha ɗaya. Ishaya ya kafa mahallin wannan hallaka da tarihin da aka wakilta a babi na ashirin ta wajen kwatanta yadda sarkin Assuriya ya ci gaba da mamaye duniya, shi wanda ya aiko da wani shugaban soji mai suna Tartan domin ya ƙwace wani birni a Masar mai suna Ashdod.

An bayyana dokar Lahadi a Daniyel sura ta goma sha ɗaya aya ta arba’in da ɗaya, kuma tana nuna rukuni uku waɗanda suke “tserewa” daga hannun paparoma a lokacin dokar Lahadi.

> A cikin shekarar da Tartan ya zo Ashdod, (sa’ad da Sargon, sarkin Assuriya, ya aiko shi,) ya yi yaƙi da Ashdod, ya kuwa ƙwace ta; a lokacin nan Ubangiji ya yi magana ta bakin Ishaya ɗan Amoz, yana cewa, Je ka kwance tsumman makoki daga ƙugunka, ka kuma cire takalminka daga ƙafarka. Sai ya yi haka, yana tafiya tsirara da babu takalmi a ƙafa. Sai Ubangiji ya ce, Kamar yadda bawana Ishaya ya yi tafiya tsirara da babu takalmi har shekara uku domin alama da abin mamaki a kan Masar da Habasha; haka sarkin Assuriya zai tafi da Masarawa a matsayin fursunoni, da Habashawa a matsayin kamammu, samari da tsofaffi, tsirara da babu takalmi, har ma da tsiraicinsu a buɗe, domin kunyatar Masar. Za su kuwa ji tsoro su kuma kunyata saboda Habasha, bege nasu, da kuma Masar, ɗaukakarsu. Mazaunin wannan tsibiri kuwa zai ce a ran nan, Ga shi, haka bege namu yake, inda muka gudu domin neman taimako a cece mu daga sarkin Assuriya: to, ta yaya za mu tsira? Ishaya 20:1–6.

Tambayar da mazaunan tsibirin suka tayar ita ce, ta yaya za su kuɓuta daga hannun sarkin Assuriya, wanda kuma aka wakilta a matsayin sarkin arewa a Daniyel sura ta goma sha ɗaya.

> Shi [sarkin arewa] kuma zai shiga ƙasar daraja, ƙasashe da yawa kuma za a rushe su; amma waɗannan za su kuɓuta daga hannunsa, wato Edom, da Mowab, da manyan mutanen ’ya’yan Ammon. Daniel 11:41.

A cikin wannan aya an bayyana dokar Lahadi a Amurka, kuma akwai wasu siraran ma’anoni a cikin nassin Daniyel da suka cancanci a yi la’akari da su. Akwai ayoyi uku jere a cikin Daniyel sura ta goma sha ɗaya, aya ta arba’in zuwa ta arba’in da uku, waɗanda dukkansu suke bayyana “ƙasashe.” A aya ta arba’in, ƙasashen da suke wakiltar tsohuwar Tarayyar Soviet, papanci da Amurka suka shafe su a shekarar 1989. Masana tarihin zamani suna tabbatar da wannan gaskiya.

Sa’an nan a aya ta arba’in da biyu mun sami kalmar nan “ƙasashe” tana wakiltar dukan ƙasashen doron ƙasa, yayin da sarkin arewa (fafaroma) yake ƙwace Masar, wadda ke wakiltar dukan duniya. Wannan ɗaya ne daga cikin waɗannan ma’anoni masu zurfi. Ɗayan kuma daga cikin ma’anoni biyu da nake nufi a cikin ayoyi ukun ya shafi kalmar nan “tsira” a aya ta arba’in da ɗaya, sa’an nan kuma a aya ta arba’in da biyu. Kalmomi biyu ne dabam a Ibrananci, ko da yake an fassara su duka biyu da “tsira.” Kalmar Ibrananci da aka fassara da “tsira” a aya ta arba’in da biyu tana nufin rashin samun kuɓuta, gama sa’ad da “saraku goma” masu wakiltar Majalisar Ɗinkin Duniya suka amince su ba da mulkinsu na duniya guda ƙarƙashin ikon dabbar fafaroma, babu tsira—babu kuɓuta.

> Kahonin nan goma kuwa da ka gani sarakuna goma ne, waɗanda har yanzu ba su karɓi mulki ba; amma suna karɓar iko kamar sarakuna na sa’a guda tare da dabbar. Waɗannan suna da nufi guda, kuma za su ba dabbar ikonsu da ƙarfinsu. Waɗannan za su yi yaƙi da Ɗan Ragon, kuma Ɗan Ragon zai rinjaye su: gama shi Ubangijin iyayengiji ne, Sarkin sarakuna kuma: kuma waɗanda suke tare da shi su ne kirayayyu, zaɓaɓɓu, masu aminci kuma. Sai ya ce mini, Ruwan nan da ka gani, inda karuwar take zaune, su ne al’ummai, da taron jama’a, da ƙabilu, da harsuna. Kahonin nan goma kuwa da ka gani a kan dabbar, waɗannan za su ƙi karuwar, su mai da ita kufai tsirara kuma, su ci namanta, su kuma ƙone ta da wuta. Gama Allah ya sa a cikin zukatansu su cika nufinsa, su zama da ra’ayi ɗaya, su kuma ba dabbar mulkinsu, har sai maganganun Allah sun cika. Ru’ya ta Yohanna 17:12–17.

Ana maimaita ambaton waɗannan “sarakuna goma” a cikin maganar Allah, kuma a cikin labarin Iliya, Ahab, sarkin Isra’ila, shi ne shugaban kabilu goma, kuma yana auren Jezebel. Jezebel ita ce papacy a ƙarshen duniya, Iliya kuwa su ne manzannin saƙon mala’ika na uku, Ahab kuma shi ne shugaban ƙawancen sarakuna goma. Ahab yana wakiltar Amurka a matsayin jagorar Majalisar Ɗinkin Duniya a cikin tarihin annabci na dokar Lahadi. Sa’ad da Assuriya ta kama Masar, sarkin arewa a cikin Daniyel 11:42 ya riga ya tilasta wa sarakuna goma su yarda su miƙa mulkinsu ga ikon papacy.

> “Yayinda muke kusantar rikici na ƙarshe, yana da matuƙar muhimmanci a sami jituwa da haɗin kai a tsakanin kayan aikin Ubangiji. Duniya ta cika da guguwa da yaƙi da saɓani. Duk da haka, ƙarƙashin kai guda ɗaya—ikon papacy—mutane za su haɗu domin su yi hamayya da Allah cikin mutumin shaidunsa. Wannan haɗin kai babban mai ridda ne yake ƙarfafa shi. Yayin da yake neman haɗa wakilansa domin yin yaƙi da gaskiya, zai yi aiki kuma don ya rarraba ya warwatsa masu goyon bayanta. Kishi, muguwar zato, mugun magana, shi ne yake tayar da su domin ya haifar da rashin jituwa da rarrabuwar kai.” Testimonies, juzu’i na 7, 182.

A aya ta arba’in da ɗaya muna samun kalmar “tsere,” kuma muna kuma samun kalmar “tsere” a aya ta arba’in da biyu, amma su kalmomi ne biyu dabam na Ibrananci. Kalmar da aka fassara da “tsere” a aya ta arba’in da ɗaya tana nufin tserewa kamar ta hanyar santsi. Ita ce kalmar da aka fassara da “tsere” a aya ta shida ta Ishaya sura ta ashirin. “A wannan rana” “mazaunin wannan tsibiri” ya tambaya yadda za su tsere daga Basuriyye wanda “a wannan rana” yake ci gaba da cin duniya da yaƙi, kamar yadda aka bayyana a Daniyel goma sha ɗaya da kuma wasu wurare da dama na Nassi.

A cikin Daniyel sura ta goma sha ɗaya aya ta arba’in da ɗaya, sa’ad da papanci, ko kuma kamar yadda Daniyel ya wakilta shi, sarkin arewa, ko kuma kamar yadda Ishaya ya wakilta shi, Basuriyen, yake cin nasarar “ƙasa mai ɗaukaka” wadda take wakiltar Amurka, an bayyana rukuni biyu.

> Zai kuma shiga cikin ƙasa mai ɗaukaka, kuma ƙasashe masu yawa za a tumbuke su; amma waɗannan za su kuɓuta daga hannunsa, wato Edom, da Mowab, da manyan mutanen ’ya’yan Ammon. Daniel 11:41.

Ɗaya kuwa su ne “masu yawa” waɗanda za a rushe, ƙungiya ta ɗaya kuma an wakilta ta da “Edom, Mowab da shugabannin ’ya’yan Ammon.” A lokacin dokar Lahadi, Ru’ya ta Yohanna 18:4 tana kiran waɗanda har yanzu suke cikin Babila su “fito.”

> Sai na ji wata murya daga sama tana cewa, Ku fito daga cikinta, jama'ata, domin kada ku zama abokan tarayya cikin zunubanta, kuma domin kada ku karɓi annobinta. Ru’ya ta Yohanna 18:4.

Edom, Moab da manyan ’ya’yan Ammon su ne waɗanda suke kuɓuta ta hanyar sulalewa, kamar yadda al’umman tsibirin da ke cikin Ishaya ashirin suke bege su yi.

A aya ta arba’in da ɗaya, ma’anar dabara ta biyu da nake nufi ita ce, a aya ta arba’in, arba’in da ɗaya, da arba’in da biyu muna samun kalmar “ƙasashe,” amma a aya ta arba’in da ɗaya kalma ce da aka ƙara ne, ba ta cikin ainihin kalmomin Daniyel kuma ba ta da wurin kasancewa a can. Ƙasashe masu yawa aka rushe wajen cikar aya ta arba’in sa’ad da Tarayyar Soviet ta rushe, kuma ana kama ƙasashe masu yawa lokacin da tsarin papanci ya karɓi iko da Majalisar Ɗinkin Duniya. Amma a lokacin dokar Lahadi a Amurka, “masu yawa” da ake rinjaya ba ƙasashe masu yawa ba ne, ba za su iya zama kowa ba sai mabiya Adventist na kwana bakwai kaɗai.

> “Idan an gabatar muku da hasken gaskiya, yana bayyana Asabar ta doka ta huɗu, yana kuma nuna cewa babu wani tushe a cikin Maganar Allah domin kiyaye Lahadi, amma duk da haka har yanzu kuna manne wa Asabar ta ƙarya, kuna ƙin tsarkake Asabar wadda Allah ya kira ‘Rana ta mai tsarki,’ kuna karɓar alamar dabbar. Yaushe ne wannan yake faruwa? Sa’ad da kuka yi biyayya ga dokar da ta umarce ku ku daina aiki a ranar Lahadi kuma ku bauta wa Allah, alhali kuwa kun sani cewa babu ko kalma ɗaya a cikin Littafi Mai Tsarki da ke nuna cewa Lahadi wani abu ne dabam da ranar aiki ta yau da kullum, kuna yarda ku karɓi alamar dabbar, kuna kuma ƙin hatimin Allah.” Review and Herald, July 13, 1897.

Duk wani memba na cocin Seventh-day Adventist ya amince da koyarwar Asabar a lokacin da ya fara zama memba na cocin ta wurin baftisma, kuma ana ɗaukar sa da alhakin “hasken gaskiya” game da Asabar.

> “Canjin Asabbaci shi ne alama ko hatimin ikon cocin Roma. Waɗanda, suna fahimtar iƙirarin umarni na huɗu, suka zaɓi kiyaye Asabbacin ƙarya a maimakon na gaskiya, ta haka suna ba da sujada ga wannan iko wanda shi kaɗai ne ya umarce shi. Alamar dabbar kuwa ita ce Asabbacin Paparoma, wanda duniya ta karɓa a maimakon ranar da Allah ya ƙayyade.

> “Har yanzu babu wanda ya karɓi alamar dabbar. Lokacin gwaji bai riga ya zo ba. Akwai Kiristoci na gaskiya a cikin kowace coci, har da tarayyar Roman Katolika. Ba a hukunta kowa ba sai bayan an ba shi haske, kuma ya ga wajibcin umarni na huɗu. Amma sa’ad da dokar za ta fito tana tilasta kiyaye Asabar ta jabu, kuma babban kiran mala’ika na uku zai yi wa mutane gargaɗi game da bautar dabbar da siffarta, to, za a fayyace iyaka tsakanin ƙarya da gaskiya sarai. Sa’an nan waɗanda har yanzu suka ci gaba da yin ƙetare doka za su karɓi alamar dabbar.”

> “Da sauri muna kusantar wannan lokaci. Sa’ad da majami’un Furotesta za su haɗa kai da ikon duniya domin tallafa wa addinin ƙarya, wanda saboda yi masa adawa kakanninsu suka jure wa mafi tsananin tsanantawa, a sa’an nan ne za a tilasta kiyaye Asabarar papanci ta wurin haɗaɗɗiyar ikon coci da gwamnati. Za a yi ridda ta ƙasa, wadda za ta ƙare ne kawai da halakar ƙasa.” Manuscript 51, 1899.

A lokacin dokar Lahadi, mutanen da kaɗai za a ɗora wa alhakin hasken mala’ika na uku su ne Adventists na Kwana Bakwai, gama a wancan ne kaɗai waɗanda suke a wajen Adventism za a gabatar musu da jarabawar mala’ika na uku. “Mutane da yawa” da za a tumbuke a lokacin dokar Lahadi su ne Adventists na Laodicea, gama “hukunci yana farawa daga gidan Allah.”

> Saboda haka na ƙarshe za su zama na fari, na fari kuma na ƙarshe: gama mutane da yawa ake kira, amma kaɗan ake zaɓa. Mattiyu 20:16.

Ishaya “alama ce da abin mamaki” ga Masar da Habasha game da ci gaba da cin nasarar duniya da papanci yake yi. Masar ita ce Majalisar Ɗinkin Duniya; Habasha ita ce Ƙasar Amurka, kuma Assuriya ita ce papanci. A cikin tsarin wannan tarihin annabci, Ishaya ya fara gabatar da jerin annabce-annabce na hallaka. Babi na ashirin da biyu yana magana ne game da Lawodikeyawa da aka rushe a lokacin dokar Lahadi, da kuma Filadelfiyawa waɗanda suke kiran “Edom, Mowab da manyan ’ya’yan Ammon” su fito daga Babila.

Adventism na Laodicea ba shi da irin halayen da ake bukata domin a cece shi, kuma a zubar da su daga bakin Ubangiji a lokacin dokar Lahadi. Na lura da wannan gaskiya ne kawai domin in jaddada batu na gaba. Ishaya ashirin da biyu yana wakiltar wani ƙarin dalili da ya sa Laodicea ta ɓace, gama annabcin hallaka yana gāba da kwarin “wahayi.” Akwai manyan kalmomin Ibrananci guda biyu da ake fassara su da “wahayi.” Ɗaya tana wakiltar jerin abubuwan annabci, ɗayar kuma tana wakiltar wahayin Almasihu. Ɗaya tana waje da ikkilisiya, ɗayar kuma tana cikin ikkilisiya. Kalmar da ke cikin sura ta ashirin da biyu ita ce wahayi da ke wakiltar abubuwan annabci, kuma ita ce wannan kalma ɗaya da aka fassara da “wahayi” a cikin littafin Karin Magana.

> Inda ba wahayi, jama’a sukan lalace: amma mai kiyaye shari’a, mai albarka ne. Karin Magana 29:18.

“nauyin kwarin wahayi” shi ne annabcin da yake bayyana rukuni biyu na masu sujada a cikin Ikilisiyar Allah a ƙarshen duniya. Rukuni ɗaya, wanda Shebna yake wakilta, shi ne Laodicea; ɗayan rukunin kuwa shi ne Philadelphia, wanda Eliyakim ɗan Hilkiya yake wakilta. Bambancin da ke tsakanin waɗannan rukuni biyu a cikin surar, ba shakka, shi ne wannan bambancin guda ɗaya da yake cikin misalin budurwai goma. Rukuni ɗaya yana da mai a tsakar dare, ɗayan rukunin kuma ba shi da shi. “Mai,” a matsayin alama, yana wakiltar gaskiya iri-iri gwargwadon mahallin da aka same shi; amma a cikin Ishaya ashirin da biyu, “mai” na budurwai goma yana wakiltuwa da kalmar “wahayi.” Rukuni ɗaya yana da “mai,” ɗayan kuma ba shi da shi.

> “Shafaffun da suke tsaye a gaban Ubangijin dukan duniya suna da matsayin da aka taɓa bai wa Shaiɗan a matsayin kerubin mai rufewa. Ta wurin tsarkakan halittu da suke kewaye da kursiyinsa, Ubangiji yana ci gaba da sadarwa kullum da mazaunan duniya. Man zinariya yana wakiltar alherin da Allah yake tanadar wa fitilun masu bi domin kada su yi ƙyarƙyara su mutu. Da ba domin ana zubo wannan mai mai tsarki daga sama cikin saƙonnin Ruhun Allah ba, da ikon mugunta sun mallaki cikakken iko a kan mutane.

> “Ana wulakanta Allah sa’ad da ba mu karɓi saƙonnin da yake aiko mana ba. Ta haka ne muke ƙin man zinariya da yake so ya zuba cikin rayukanmu domin a isar da shi ga waɗanda suke cikin duhu. Sa’ad da kiran zai zo, ‘Ga shi, ango yana zuwa; ku fita ku tarye shi,’ waɗanda ba su karɓi man tsarki ba, waɗanda ba su riƙe alherin Almasihu da muhimmanci a cikin zukatansu ba, za su gane, kamar budurwai marasa hikima, cewa ba su shirya su taryi Ubangijinsu ba. Ba su da ikon, a cikin kansu, na samun wannan man, kuma rayuwarsu ta lalace. Amma idan an roƙi Ruhu Mai Tsarki na Allah, idan muka roƙa kamar yadda Musa ya yi, ‘Ka nuna mini ɗaukakarka,’ ƙaunar Allah za ta zubo a cikin zukatanmu. Ta wurin bututun zinariya, za a isar mana da man zinariya. ‘Ba da ƙarfi ba, ba kuma da iko ba, sai dai ta Ruhuna, in ji Ubangijin Runduna.’ Ta wurin karɓar haskoki masu haske na Ranar Adalci, ’ya’yan Allah suna haskakawa kamar fitilu a cikin duniya.” Review and Herald, July 20, 1897.

Ruhohin annabawa suna jituwa da juna, kuma shafaffu biyu na Zakariya su ne kuma shaidu biyu na Ru’ya ta Yohanna goma sha ɗaya.

> “Game da shaidun nan biyu, annabin ya ƙara bayyana cewa: ‘Waɗannan su ne itatuwan zaitun biyu, da fitilu biyu masu tsayawa a gaban Allah na duniya.’ ‘Maganarka,’ in ji mai zabura, ‘fitila ce ga ƙafafuna, haske kuma ga tafarkina.’ Ru’ya ta Yohanna 11:4; Zabura 119:105. Shaidun nan biyu suna wakiltar Nassosin Tsohon Alkawari da na Sabon Alkawari. Dukansu shaidu ne masu muhimmanci game da asalin da dawwamar shari’ar Allah. Dukansu kuma shaidu ne game da shirin ceto. Misalai, hadayu, da annabce-annabcen Tsohon Alkawari suna nuni gaba ga Mai-Ceto da zai zo. Linjiloli da Wasiƙu na Sabon Alkawari suna ba da labarin Mai-Ceto wanda ya riga ya zo daidai yadda misalai da annabci suka riga suka faɗa.” Babban Rikici, 267.

Shafaffun biyu na Zakariya suna wakiltar tsarin sadarwa da aka kwatanta a cikin littafin Ru’ya ta Yohanna sura ta ɗaya. “Mai” ɗin, wanda shi ne “wahayi” na annabci game da abubuwan da suka faru a tarihi, ana isar da shi ta wurin Tsohon Alkawari da Sabon Alkawari. A cikin Ru’ya ta Yohanna sura ta goma sha ɗaya, waɗannan shaidu biyu ana gane su ta mahallin maganar a matsayin Musa da Iliya. Musa da Iliya alama ce ga kansu.

Sa’ad da aka wakilta su tare, kamar yadda yake a Dutsen Sāke Kāmanni ko kuma a Ru’ya ta Yohanna goma sha ɗaya, su alamomi ne na gaskiya biyu mabambanta. A kan dutsen suna wakiltar shahidan lokacin rikicin dokar Lahadi da kuma mutum dubu ɗari da arba’in da huɗu, alhali kuwa a Ru’ya ta Yohanna goma sha ɗaya suna wakiltar Tsohon da Sabon Alkawari. Amma ga Adventism suna wakiltar fiye da haka ma. Shaidun biyu ga Yahudawa su ne “shari’a da annabawa,” waɗanda ke wakiltar Tsohon Alkawari, kuma shaidun biyu ga Kiristoci su ne Tsohon da Sabon Alkawari, amma ga Adventism shaidun biyu su ne maganar Allah da shaidar Yesu. Wannan ne ya sa Yohanna yake a Batmos.

> Ni Yohanna, ɗan’uwanku kuma abokin tarayya cikin tsanani, da cikin mulki da haƙurin Yesu Almasihu, ina tsibirin nan da ake kira Patmos saboda maganar Allah, da kuma saboda shaidar Yesu Almasihu. Ru’ya ta Yohanna 1:9.

A cikin Ishaya ashirin da biyu an wakilci shaidu biyun nan na Musa da Iliya, ko da yake ba za a iya gane hakan ba sai idan ka yi amfani da ƙa’idar Alfa da Omega ga wannan sura. Ka yi la’akari da inda Yesu ya fara bayaninsa game da “wahayi” na abubuwan annabci ga almajiransa a kan hanyar zuwa Imuwasu.

> “Da ya fara daga Musa, shi ne ainihin Alfa na tarihin Littafi Mai Tsarki, Almasihu ya bayyana a cikin dukan Nassosi abubuwan da suka shafe Shi.” Desire of Ages, 796.

Iliya shi ne annabin da yake bayyana kafin babbar kuma mai ban-tsoro ranar Ubangiji, tare da saƙo wanda ya ginu bisa ga ƙa’idar Alfa da Omega, yana mai juya zukatan ubanni (alfa) zuwa ga ’ya’ya (omega). Musa da Iliya suna wakiltar alfa da omega na annabcin Littafi Mai Tsarki. Idan za ka iya jin hakan, Musa shi ne William Miller. Dukansu Musa da Miller sun mutu, kuma an bayyana dukkansu ta wurin wahayi cewa sun sami ceto. Hakika, an ta da Musa nan da nan bayan mutuwarsa, amma mala’iku suna jira a kewaye da kabarin Miller har zuwa tashinsa daga matattu. Iliya yana wakiltar manzon ƙarshe kafin zuwan babbar kuma mai ban-tsoro ranar Ubangiji.

> “Yahudawa sun yi ƙoƙarin dakatar da shelar saƙon da aka riga aka yi annabci a kansa cikin Maganar Allah; amma dole ne annabci ya cika. Ubangiji ya ce, ‘Ga shi, zan aiko muku da annabi Iliya kafin zuwan babbar rana mai ban tsoro ta Ubangiji’ (Malachi 4:5). Wani zai zo cikin ruhu da ikon Iliya, kuma sa’ad da ya bayyana, mutane na iya cewa, ‘Kana da tsananin zafi fiye da kima, ba ka fassara Nassosi ta hanyar da ta dace. Bari in gaya maka yadda za ka koyar da saƙonka.’”

> “Akwai mutane da yawa da ba sa iya rarrabe tsakanin aikin Allah da na mutum. Zan faɗi gaskiya kamar yadda Allah yake ba ni ita, kuma ina faɗi yanzu, idan kuka ci gaba da yin suka, kuna da ruhun saɓani, ba za ku taɓa sanin gaskiya ba. Yesu ya ce wa almajiransa, ‘Har yanzu ina da abubuwa da yawa in faɗa muku, amma ba za ku iya ɗaukarsu yanzu ba’ (Yahaya 16:12). Ba su kasance cikin yanayin da za su iya daraja abubuwa masu tsarki da na har abada ba; amma Yesu ya yi alkawarin aiko da Mai Ta’azantarwa, wanda zai koya musu dukan abubuwa, ya kuma tunasar da su dukan abubuwan da Ya faɗa musu. ’Yan’uwa, kada mu dogara ga mutum. ‘Ku daina dogara ga mutum, wanda numfashinsa yana cikin hancinsa: gama me ake ɗaukarsa a kai?’ (Ishaya 2:22). Dole ne ku rataya rayukanku marasa taimako ga Yesu. Bai dace da mu mu sha daga maɓuɓɓugar kwari ba, alhali akwai maɓuɓɓuga a cikin dutse. Bari mu bar ƙoramu na ƙasa; bari mu zo ga maɓuɓɓugan sama. Idan akwai wani sashe na gaskiya da ba ku fahimta ba, wanda kuma ba ku yarda da shi ba, ku bincika, ku kwatanta nassi da nassi, ku zurfafa rijiyar gaskiya ƙwarai cikin ma’adinan Maganar Allah. Dole ne ku miƙa kanku da ra’ayoyinku a kan bagaden Allah, ku kawar da ra’ayoyin da kuka riga kuka ƙulla, ku bar Ruhun Sama ya bishe ku zuwa ga dukan gaskiya.” Selected Messages, littafi na 1, 412.

A cikin Ishaya ashirin da biyu, Shebna da Eliyakim suna wakiltar masu hikima da marasa hikima a cikin Adventism a ƙarshen duniya, sa’ad da sarkin arewa yake ta kai farmaki bisa Urushalima. Eliyakim ɗan Hilkiya yana da “wahayi,” amma Shebna ba shi da shi.

> Inda babu wahayi, jama’a sukan lalace; amma mai kiyaye doka, mai albarka ne shi. Karin Magana 29:18.

Saƙon annabci, wato “wahayi” na wannan aya, yana magana ne a kan abubuwa biyu. Ka fahimci ƙaruwar hasken annabci ka rayu, kuma idan ba ka fahimta ba—ka mutu. Idan ba ka fahimta ba, to ba za ka iya kasancewa a shirye ka kiyaye Asabar a gwajin dokar Lahadi ba. Zai kasance, “ya riga ya kure.” Sa’ad da aka kifar da Adventistocin Laodicea a dokar Lahadi, suna ƙin dokar ne domin sun ƙi “wahayin gaskiya.” Ba su da mai, ba sa fahimtar ƙaruwar sani da ake buɗewa daga hatimi nan kaɗan kafin rufewar lokacin jarrabawa.

> Domin ka ce, Ni mai arziki ne, na kuma yalwata da dukiya, ba ni da bukatar kome; alhali kuwa ba ka sani ba cewa kai abin tausayi ne, kuma matsiyaci ne, kuma matalauci ne, kuma makaho ne, kuma tsirara ne. Wahayin Yahaya 3:17.

Alamar Ishaya ita ce ya yi tafiya tsirara ba takalmi har tsawon shekaru uku. Ya yi haka ne domin ya yi gargaɗi ga waɗanda za su karɓi gargaɗin saƙonsa na annabci, cewa idan ba ku fahimci hangen nesa na abubuwan da suka shafi annabci ba, za ku zo ga dokar Lahadi, ku zama bayi da za a tafi da su cikin wani hali na ƙunci, baƙin ciki, talauci, makanta, da tsiraici. Ishaya ya kasance alama da abin al’ajabi ga tarihin Ishaya, amma fiye da haka ga ƙarshen duniya.

> Yanzu kuwa dukan waɗannan abubuwa sun faru gare su domin su zama misalai; kuma an rubuta su domin gargaɗinmu, mu waɗanda iyakar zamani ta riske mu. 1 Korintiyawa 10:11.

A cikin ayoyi biyar na farko na sura ta ashirin da biyu, an bayyana Urushalima, birnin Dawuda, a matsayin “birni mai hargitsi,” “birni mai farin ciki” wanda yake cike da “hargowa.” A cikin wannan sura an yi amfani da wata sananniyar magana ta Littafi Mai Tsarki, wadda har ma marasa bangaskiya kan yi amfani da ita, domin ta wakilci birnin nan “mai farin ciki” “mai hargitsi” wanda yake cike da “hargowa,” sa’ad da waɗanda suke cikin aya ta goma sha uku suka faɗa da farin ciki, “mu ci mu sha; gama gobe za mu mutu.” Duk da haka, ko da yake suna cikin farin ciki, an kashe mazansu, amma ba da takobi ba, ba kuma a yaƙi ba; saboda haka Ishaya ya yi tambaya, “Mene ne ya same ki?”

Duk abin da yake damunsu ya sa suka hau kan rufin gidaje. Rufin gidaje alama ce ta bautar rana, wata da taurari; alama ce ta sihiri na ruhaniya. A cikin wannan nassi, Adventism yana ƙarƙashin ruɗin ruhaniya.

> Da waɗanda suke yin sujada ga rundunar sama a bisa rufin gidaje; da waɗanda suke yin sujada suke kuma rantsuwa da Ubangiji, suke kuma rantsuwa da Malcham; da waɗanda suka juya baya daga bin Ubangiji; da waɗanda ba su nemi Ubangiji ba, ba kuma su nemi shawara gare shi ba.

> Ka yi shiru a gaban Ubangiji Allah: gama ranar Ubangiji ta yi kusa: gama Ubangiji ya shirya hadaya, ya gayyaci baƙinsa. Kuma zai faru a ranar hadayar Ubangiji, zan hukunta sarakuna, da ’ya’yan sarki, da dukan waɗanda suke sanye da baƙin tufafi na al’ummai. A wannan rana kuma zan hukunta dukan waɗanda suke tsalle a kan ƙofa, waɗanda suke cika gidajen ubanninsu da tashin hankali da ruɗu. Zephaniah 1:5–9.

A cikin rikicin dokar Lahadi, Adventism, wadda aka wakilta a matsayin Urushalima, tana cikin “kwarin wahayi.” Waɗanda suka ƙi saƙon annabci wanda aka wakilta ta “mai” ko “wahayi” suna aikata ruhubanci, abin da Bulus ya yi bayani a kai a cikin Tassalonikawa ta Biyu. A can kuma muna samun waɗanda (Shebna) ba su karɓi ƙaunar gaskiya ba.

> Saboda wannan ne kuwa Allah zai aiko musu da ruɗu mai ƙarfi, domin su gaskata ƙarya: domin a hukunta dukansu waɗanda ba su gaskata gaskiya ba, amma suka ji daɗin rashin adalci. 2 Tassalunikawa 2:11, 12.

Hakika, kalmar nan “gaskiya” da Bulus ya yi amfani da ita kalma ce ta Helenanci wadda aka samo daga kalmar Ibrananci ta “gaskiya,” wadda aka ƙirƙira ta wurin haɗa haruffan Ibrananci uku da suke wakiltar Alpha da Omega. Ƙin karɓar “gaskiyar” da aka wakilta a matsayin ƙa’idar Alpha da Omega yana jawo ruɗani mai ƙarfi a kan Laodiceyawa, kuma wannan ruɗanin shi ne ruhubanci.

> “Annabi Ishaya ya ce: ‘Sa’ad da za su ce muku, Ku nemi masu aljanu na saba, da masu duba da ke yin rada, da masu gunaguni: ashe, ba jama’a ya kamata su nemi Allahnsu ba? Domin masu rai su nemi matattu ne? Zuwa ga Shari’a da Shaida: idan ba su yi magana bisa ga wannan magana ba, saboda babu haske a cikinsu ne.’ Ishaya 8:19, 20. Da a ce mutane sun yarda su karɓi gaskiyar da aka bayyana sarai a cikin Nassosi game da halin mutum da kuma yanayin matattu, da sun ga a cikin da’awowi da bayyanuwar spiritiyalizim aikin Shaiɗan tare da iko da alamu da abubuwan al’ajabi na ƙarya. Amma maimakon su miƙa kai ga ’yancin da yake da daɗi sosai ga zuciyar jiki, su kuma yi watsi da zunuban da suke ƙauna, taro masu yawa suna rufe idanunsu ga haske suna ci gaba kai tsaye, ba tare da kula da gargaɗe-gargaɗe ba, alhali Shaiɗan yana saƙa tarko kewaye da su, kuma sukan zama ganimarsa. ‘Domin ba su karɓi ƙaunar gaskiya ba, domin su sami ceto,’ saboda haka ‘Allah zai aiko musu da ruɗu mai ƙarfi, domin su gaskata ƙarya.’ 2 Tassalonikawa 2:10, 11.” Babban Jayayya, 559.

A cikin Ishaya sura ta ashirin da biyu, an kashe mutanen birnin murna, amma ba ta wurin yaƙi ko takobi ba; an ɗaure su tare, aka kashe su tare da shugabannin da suka gudu.

> “Idan ikkilisiya ta bi tafarki irin na duniya, za ta yi tarayya cikin irin ƙaddarar nan ɗaya. A’a, maimakon haka, tun da sun karɓi haske mafi girma, hukuncinsu zai fi na marasa tuba tsanani.”

> “Mu a matsayinmu na mutane muna ikirarin cewa muna da gaskiya fiye da kowane sauran mutane a doron ƙasa. Saboda haka rayuwarmu da halinmu su kasance cikin jituwa da irin wannan bangaskiya. Ranar kuwa ta kusa a kanmu sa’ad da za a ɗaure masu-adalci kamar hatsi mai tamani a dami-dami domin rumbun sama, alhali mugaye kuma, kamar ciyawar zawan, za a tattara su domin wutar babbar rana ta ƙarshe. Amma alkama da zawan ‘suna girma tare har zuwa girbi.’” Testimonies, juzu’i na 5, 100.

An ɗaure shugabanci a Ishaya ashirin da biyu tare ta wurin “maharba.” An bayyana Shebna a matsayin shugaba a kan gidan, kuma za a ba Eliyakim, ɗan Hilkiya, matsayinsa. A Ishaya ashirin da biyu, saƙon annabci da “wahayin” abubuwan annabci yake wakilta ya haifar da rukuni biyu na masu sujada a Urushalima yayin da sarkin arewa yake matsowa. Ana ɗaure rukuni ɗaya domin rumbun sama, ɗaya kuma domin wutar kwanaki na ƙarshe. Abin da ya ɗaure mugaye shi ne “maharba,” wanda yake ɗaya daga cikin alamomi masu yawa na Musulunci a cikin Maganar Allah.

> Kuma ragowar adadin maharba, manyan jarumawan ’ya’yan Kedar, za su ragu: gama Ubangiji Allah na Isra’ila ya faɗa haka. Ishaya 21:17.

> Ga kuma sunayen ’ya’yan Ishma’ilu, bisa ga sunayensu, gwargwadon zuriyoyinsu: ɗan farin Ishma’ilu, Nebayot; da Kedar, da Adbe’el, da Mibsam, da Mishma, da Duma, da Massa, Hadar, da Tema, Yetur, Nafish, da Kedema. Waɗannan su ne ’ya’yan Ishma’ilu, waɗannan kuma su ne sunayensu, bisa ga garuruwansu, da kuma sansanoninsu; sarakuna goma sha biyu bisa ga al’ummominsu. Farawa 25:13–16.

Jagorancin Adventism an daure shi da maharba sa’ad da suka ƙi saƙon cewa Musulunci ya kai hari ga Amurka a ranar 11 ga Satumba, 2001, a cikin cikar annabcin Littafi Mai Tsarki. Harin 9/11 shi ne tabbacin saƙon da aka buɗe hatiminsa a 1989, a lokacin rugujewar Tarayyar Soviet. Harin da Musulunci ya kai a 9/11 ya yi daidai da 11 ga Agusta, 1840, sa’ad da wani annabci game da takaita Musulunci ya ƙarfafa saƙon mala’ika na fari ta wurin tabbatar da muhimmiyar ƙa’idar annabci ta Miller, wato cewa rana tana wakiltar shekara. 11 ga Agusta, 1840, cikar wani abin da ya faru ne da aka riga aka annabta, wanda ya ginu bisa ƙa’idar rana ɗaya ga shekara ɗaya. Da zarar ya cika, aka kai saƙon mala’ika na fari zuwa kowace tashar mishan a dukan duniya.

9/11 ya tabbatar da ƙa’ida ta farko ta “wahayi” da aka ba Adventism ya yi shela. Wannan ƙa’idar ita ce, tarihi yana maimaita kansa. Sa’ad da aka tabbatar da ƙa’idar yini ɗaya ga shekara ɗaya a ranar 11 ga Agusta, 1840, mala’ikan mai ƙarfi na Ru’ya ta Yohanna goma ya sauko, yana nuna ba da iko ga saƙon sa’ar shari’a na Miller; ta haka yana zama alama ta lokacin da mala’ikan Ru’ya ta Yohanna goma sha takwas ya sauko a ranar 9/11.

> “Ta yaya aka sami labarin cewa na bayyana cewa za a share New York da igiyar ruwa mai ƙarfi? Wannan ban taɓa faɗa ba. Abin da na faɗa shi ne, sa’ad da nake kallon manyan gine-ginen da ake ta ginawa a can, bene a kan bene, ‘Wane irin al’amura masu ban tsoro ne za su faru sa’ad da Ubangiji zai tashi ya girgiza ƙasa ƙwarai! Sa’an nan kuma kalmomin Ru’ya ta Yohanna 18:1–3 za su cika.’ Dukan sura ta goma sha takwas ta Ru’ya ta Yohanna gargaɗi ne game da abin da yake zuwa a kan duniya. Amma ban sami wani haske na musamman ba dangane da abin da yake zuwa a kan New York, sai dai kawai na san cewa wata rana za a rushe manyan gine-ginen da ke can ta wurin juya da kifar da ikon Allah. Daga hasken da aka ba ni, na san cewa hallaka tana cikin duniya. Kalma guda daga Ubangiji, taɓawa guda ɗaya ta ikonsa mai girma, kuma waɗannan manyan gine-gine za su fāɗi. Al’amura za su faru waɗanda tsoronsu ba za mu iya hango shi ba.” Review and Herald, July 5, 1906.

Hakika akwai ƙarin abubuwa da yawa da za a faɗa game da Musulunci, amma Shebna yana wakiltar waɗanda suke ƙin “wahayi” na tarihin annabci wanda yake dogara a kan maimaituwar tarihi, tare da ainihin gaskiyar maimaituwar tarihin—cewa farkon wani abu yana kwatanta ƙarshen wani abu. Hana Musulunci a ranar 11 ga Agusta, 1840 ta saukar da mala’ikan Ru’ya ta Yohanna goma, kuma sakin Musulunci a ranar 9/11 ya saukar da mala’ikan Ru’ya ta Yohanna goma sha takwas.

> Sai na ce, Ku saurara, ina roƙonku, ya shugabannin Yakubu, da ku sarakunan gidan Isra’ila; ashe, ba naku ba ne ku san shari’a? Ku da kuke ƙin abin kirki, kuna kuma son mugunta; ku da kuke tube fatarsu daga gare su, da namansu kuma daga ƙasusuwansu; ku ma da kuke cin naman mutanena, kuna yayyaye fatarsu daga gare su; kuna kuma karya ƙasusuwansu, kuna sassara su gunduwa-gunduwa, kamar domin tukunya, kamar nama a cikin babban tukunya. Sa’an nan za su yi kuka ga Ubangiji, amma ba zai saurare su ba: zai ma ɓoye fuskarsa daga gare su a wannan lokaci, domin sun yi mugunta cikin ayyukansu. Haka Ubangiji yana cewa game da annabawan da suke sa mutanena su ɓata, waɗanda suke ciza da haƙoransu, su kuma yi shelar, Salama; amma duk wanda bai sa komai a bakunansu ba, sai su shirya yaƙi gāba da shi. Saboda haka dare zai zo muku, har ba za ku sami wahayi ba; zai kuma yi muku duhu, har ba za ku iya yin duba ba; rana kuma za ta fāɗi a kan annabawan, yini kuma zai yi duhu a kansu. Sa’an nan masu gani za su kunyata, masu duba kuma za su rikice: i, dukansu za su rufe leɓunansu; gama babu amsar Allah. Amma ni kuwa, hakika ina cike da iko ta wurin Ruhun Ubangiji, da shari’a, da ƙarfi, domin in bayyana wa Yakubu laifinsa, wa Isra’ila kuma zunubinsa. Ku ji wannan, ina roƙonku, ya shugabannin gidan Yakubu, da ku sarakunan gidan Isra’ila, ku da kuke ƙyamar shari’a, kuna kuma karkatar da dukan adalci. Suna gina Sihiyona da jini, Urushalima kuma da mugunta. Shugabanninta suna yin shari’a domin lada, firistocinta kuma suna koyarwa domin sakamako, annabawanta kuma suna yin duba domin kuɗi: duk da haka suna dogara ga Ubangiji, suna cewa, Ashe, Ubangiji ba ya tare da mu? Babu mugun abu da zai same mu. Mikah 3:1–11.

> Kuma taron dukan al’ummai waɗanda suke yaƙi da Ariel [Urushalima], wato dukan waɗanda suke yaƙi da ita da kagararta, kuma suke wahalar da ita, za su zama kamar mafarkin wahayi na dare. Haka ma zai zama kamar lokacin da mai yunwa ya yi mafarki, ga shi kuwa yana ci; amma ya farka, ransa kuwa babu komai: ko kuma kamar lokacin da mai ƙishirwa ya yi mafarki, ga shi kuwa yana sha; amma ya farka, sai ga shi ya rame, ransa kuma yana marmari: haka taron dukan al’ummai za su kasance, waɗanda suke yaƙi da dutsen Sihiyona. Ku dakata, ku yi mamaki; ku yi ihu, ku yi kururuwa: sun bugu, amma ba da ruwan inabi ba; suna tangal-tangal, amma ba da abin sha mai ƙarfi ba. Gama Ubangiji ya zubo muku ruhun barci mai nauyi, ya kuma rufe idanunku: annabawa da shugabanninku, watau masu gani, ya lulluɓe su. Kuma wahayin dukan abu ya zama a gare ku kamar kalmomin littafi da aka hatimce, wanda mutane suke miƙa wa mai ilimi, suna cewa, Ina roƙonka, ka karanta wannan: sai ya ce, Ba zan iya ba; gama an hatimce shi: Sai kuma a ba wa wanda bai yi karatu ba littafin, ana cewa, Ina roƙonka, ka karanta wannan: sai ya ce, Ni ban yi karatu ba. Saboda haka Ubangiji ya ce, Tun da yake wannan jama’a suna matsowa kusa gare ni da bakinsu, da leɓunansu kuma suna girmama ni, amma sun nisantar da zuciyarsu daga gare ni, tsoronsu kuma gare ni koyarwa ce ta umarnin mutane: Saboda haka, ga shi, zan ci gaba da aikata abin al’ajabi a cikin wannan jama’a, al’amari mai banmamaki da abin al’ajabi: gama hikimar masu hikimarsu za ta lalace, fahimtar masu azancinsu kuma za a ɓoye. Kaiton waɗanda suke ƙoƙarin ɓoye shirinsu ƙwarai daga Ubangiji, ayyukansu kuma suna cikin duhu, suna cewa, Wa yake ganinmu? wa kuma ya san mu? Hakika juya al’amura a kife da kuke yi za a ɗauke shi kamar yumɓun mai tukwane: gama shin abin da aka yi zai ce game da wanda ya yi shi, Bai yi ni ba? ko abin da aka ƙera zai ce game da wanda ya ƙera shi, Bai da fahimta? Ishaya 29:7–16.

Kwarin wahayi, bisa ga Ishaya, shi ne “ranar wahala, da taka ƙasa, da ruɗani daga wurin Ubangiji Allah Mai Runduna a cikin kwarin wahayi, yana rushe ganuwar, kuma ana kuka ga duwatsu.” Saboda haka Ishaya ya yi kuka mai zafi, kamar yadda Yesu ma ya yi.

> “Hawayen Yesu ba don jiran wahalarSa kansa ba ne. A gabansa kaɗan ne Getsemani yake, inda ba da daɗewa ba firgicin babban duhu zai lulluɓe Shi. Ƙofar tumaki ma tana a bayyane, wadda ta cikinta aka kwashe ƙarnuka ana kai dabbobin hadayu. Wannan ƙofa kuwa ba da daɗewa ba za a buɗe ta dominsa, Shi babban Misalin Gaskiya, wanda hadayarsa domin zunuban duniya dukan waɗannan hadayun suke nuni zuwa gare ta. A kusa kuma akwai Kalbari, wurin azabarSa mai gabatowa. Duk da haka, ba saboda waɗannan tunasarwar game da mutuwarSa mai muni ba ne Mai-fansa ya yi kuka ya kuma yi nishi cikin baƙin cikin ruhu. Nasa ba baƙin ciki na son kai ba ne. Tunanin azabarSa kansa bai tsoratar da wannan ruhu mai girma, mai sadaukar da kai ba. Abin da ya soki zuciyar Yesu shi ne ganin Urushalima—Urushalima wadda ta ƙi Ɗan Allah ta kuma rena ƙaunarSa, wadda ta ƙi yarda da mu’ujizansa masu ƙarfi, kuma tana gab da ɗaukar ransa. Ya ga abin da take a cikin laifinta na ƙin Mai-fansarta, da kuma abin da da ta iya kasancewa in da ta karɓi Shi wanda Shi kaɗai ne zai iya warkar da raunin ta. Ya zo domin ya cece ta; ta yaya zai iya yasar da ita?”

> “Isra’ila ta kasance jama’a abin tagomashi; Allah ya mai da haikalinsu mazauninsa; ya kasance ‘kyakkyawa saboda matsayinsa, farin cikin dukan duniya.’ Zabura 48:2. Tarihin fiye da shekara dubu na kulawar Almasihu ta kariya da ƙaunarsa mai taushi, irin wadda uba yake yi wa tilon ɗansa, yana nan a wurin. A cikin wancan haikali ne annabawa suka furta gargadinsu masu tsanani. A can ne aka riƙa kaɗa turaren wuta masu ƙuna, yayinda turare, gauraye da addu’o’in masu sujada, ya kan hau zuwa wurin Allah. A can ne jinin dabbobi ya kan zuba, alamar jinin Almasihu. A can ne Jehobah ya bayyana ɗaukakarsa a bisa kujerar jinƙai. A can ne firistoci suka yi hidima, kuma ƙawataccen tsarin alama da biki ya ci gaba har tsawon zamanai. Amma dole ne duk wannan ya zo ga ƙarshe.”

> “Yesu ya ɗaga hannunsa,—wanda sau da yawa ya albarkaci marasa lafiya da masu shan wahala,—kuma yana kaɗa shi zuwa ga birnin da aka ƙaddara wa hallaka, cikin kalmomi masu katse-katse na baƙin ciki ya yi kira da cewa: ‘Da a ce kin sani, har ke ma, aƙalla a wannan ranarki, abubuwan da suka shafi salamarki!—’ A nan Mai Ceto ya dakata, ya bar abin da ba a faɗa ba game da irin yanayin da Urushalima za ta kasance a cikinsa da ta karɓi taimakon da Allah yake marmarin ya ba ta,—kyautar Ɗansa ƙaunatacce. Da Urushalima ta san abin da gata ne a gare ta ta sani, kuma ta kula da hasken da Sama ta aiko mata, da ta fito cikin ɗaukakar wadata, sarauniyar mulkoki, ’yantacciya cikin ƙarfin ikon da Allah ya ba ta. Da ba za a sami sojoji masu makami suna tsaye a ƙofofinta ba, ko tutocin Roma suna kaɗawa daga bangonta ba. Ƙaddarar ɗaukaka wadda za ta iya albarkace Urushalima da ta karɓi Mai Fansarta ta bayyana a gaban Ɗan Allah. Ya ga cewa ta wurinsa za a iya warkar da ita daga mummunar cutarta, a ’yantar da ita daga bautar da take ciki, kuma a kafa ta a matsayin babbar birni mai iko na duniya. Daga bangonta kurciyar salama za ta fita zuwa ga dukan al’ummai. Da ta zama rawanin ɗaukakar duniya.”

> “Amma hasken kyakkyawan hoton abin da Urushalima za ta iya kasancewa ya dusashe daga gaban Mai Ceto. Ya gane abin da take yanzu a ƙarƙashin karkiyar Romawa, tana ɗauke da murtuƙar fushin Allah, an ƙaddara ta ga shari’arsa ta ramawa. Sai ya ci gaba da zaren makokinsa da ya karye: ‘Amma yanzu an ɓoye su daga idanunki. Gama kwanaki za su zo a kanki, sa’ad da maƙiyanki za su kafa maka katanga kewaye da ke, su kewaye ki gaba ɗaya, su matse ki ta kowane gefe, kuma za su baje ki ƙasa ƙwarai, da ’ya’yanki a cikinki; ba kuma za su bar dutse ɗaya a kanki a kan wani dutse ba; domin ba ki san lokacin ziyararki ba.’”

> “Almasihu ya zo domin ya ceci Urushalima tare da ’ya’yanta; amma girman kai na Farisiyawa, riya, hassada, da mugunta sun hana Shi cika manufarsa. Yesu ya san mummunar sakayyar da za a saukar a kan birnin da aka ƙaddara wa hallaka. Ya ga an kewaye Urushalima da rundunonin yaƙi, mazaunan da aka yi wa ƙawanya ana tura su zuwa yunwa da mutuwa, uwaye suna cin gawawwakin ’ya’yansu da suka mutu, kuma iyaye da ’ya’ya suna ƙwace wa juna gutsattsarin abinci na ƙarshe, ƙaunar da take ta ɗabi’a tana lalacewa sakamakon cizon azabar yunwa. Ya ga cewa taurin kan Yahudawa, kamar yadda ya bayyana cikin ƙin karɓar cetonsa, zai kuma kai su ga ƙin mika wuya ga rundunonin da suka kawo hari. Ya hangi Kalbari, inda za a ɗaga Shi sama, cike da gicciye tamkar itatuwan daji masu yawa. Ya ga mazaunan nan marasa galihu suna shan azaba a kan abin azabtarwa da kuma ta wurin gicciyewa, kyawawan fadodi suna rushewa, haikalin kuma ya zama kufai, kuma daga manyan katangunsa masu ƙarfi babu ko dutse ɗaya da za a bari a kan wani, alhali ana nome birnin kamar gona. Lalle ne Mai-Ceton ya yi kuka cikin azaba sa’ad da yake duban wannan yanayi mai ban tsoro.”

> “Urushalima ta kasance yarinyar kulawarsa, kuma kamar yadda uba mai tausayi yake makokin ɗa mai tawaye, haka Yesu ya yi kuka saboda ƙaunatacciyar birnin. Yaya zan ba da ke? Yaya zan ga an miƙa ki ga hallaka? Dole ne in ƙyale ki ki tafi domin ki cika kofin muguntarki? Rai guda ɗaya yana da irin wannan daraja har, idan aka gwada da shi, duniyoyi sukan nutse su zama marasa muhimmanci; amma a nan kuwa dukan al’umma ce za ta lalace. Sa’ad da rana mai saurin fāɗuwa a yamma za ta bace daga gani a sararin samaniya, ranar alherin Urushalima za ta ƙare. Yayin da ayarin yake tsayawa a kan gangaren Zaitun, bai riga ya yi wa Urushalima latti ta tuba ba. Mala’ikar jinƙai a lokacin tana naɗe fikafikanta domin ta sauko daga kursiyin zinariya ta ba wa adalci da hukunci mai zuwa da sauri wuri. Amma babban zuciyar ƙaunar Almasihu har yanzu tana roƙon Urushalima, wadda ta raina jinƙansa, ta ƙi gargaɗinsa, kuma tana gab da jiƙa hannuwanta da jininsa. Da a ce Urushalima za ta tuba kawai, bai riga ya yi mata latti ba. Yayin da hasken ƙarshe na ranar da take fāɗuwa yake jinkiri a kan haikali, hasumiya, da ƙololuwa, ashe babu wani mala’ika nagari da zai kai ta ga ƙaunar Mai Ceto, ya kuma kawar mata da hukuncin hallaka? Kyakkyawar kuma marar tsarki birni, wadda ta jejjefi annabawa da duwatsu, wadda ta ƙi Ɗan Allah, wadda kuma ta ɗaure kanta da sarƙoƙin bautar da ba za a kuɓuta ba ta wurin rashin tubanta,—ranar jinƙanta ta kusa ƙarewa!” Desire of Ages, 576–578.

Yayin da Ishaya ya kwatanta yaƙin da ake yi wa Urushalima a sura ta ashirin da biyu, waɗanda suke kai hari “suka jera kansu a ƙofar birni.” Elam da Kir suna a ƙofar da makamai a shirye, sa’an nan kuma suka gano rufin kariyar Urushalima. A cikin littafin Ishaya, “rufin kariyar” da abokan gāba suka gano a ƙofar shi ne inuwar Masar.

> Kaitonku, ya’yanku masu tawaye, in ji Ubangiji, waɗanda suke ɗaukan shawara, amma ba daga wurina ba; kuma suke lullube kansu da wani lullubi, amma ba na Ruhuna ba, domin su ƙara zunubi a kan zunubi: Waɗanda suke tafiya su gangara zuwa Masar, amma ba su tambaya a bakina ba; domin su ƙarfafa kansu cikin ƙarfin Fir’auna, su kuma dogara ga inuwar Masar! Ishaya 30:1, 2.

Maƙiyan Urushalima sun gane cewa waɗanda Shebna yake wakilta sun sa dogararsu ga Masar, suna zaton Masar za ta kāre su; alhali kuwa waɗanda Eliyakim ɗan Hilkiya yake wakilta ba su dogara ga “inuwar Masar” ba, sai dai an rufe su da rufin Ruhun Allah, kuma suna dogara ga “inuwar Maɗaukaki.”

> Wanda yake zaune a ɓoyayyen wurin Maɗaukaki, zai zauna a ƙarƙashin inuwar Mai Iko Duka. Zan ce game da Ubangiji, Shi ne mafakata da kagarata: Allahna; gare shi zan dogara. Zabura 91:1, 2.

A cikin rikicin dokar Lahadi, budurwai masu hikima, waɗanda Eliyakim ɗan Hilkiya yake wakilta, suna dogara ga inuwar Maɗaukaki, kuma budurwai marasa hikima, waɗanda Shebna yake wakilta, suna dogara ga inuwar Masar. Kalmar da aka fassara da “an gano” tana nufin tube mutum tsirara da kai shi bauta. Maƙiyan da suke a ƙofa sun gane cewa an kawar da kāriyar Urushalima, sai Shebna da abokan tarayyarsa suka fara ƙoƙarin ceton kansu, domin sun ga “ɓarakunan birnin Dawuda,” kuma suka ga akwai ɓaraka da yawa da za su bai wa maƙiyi hanya ya shiga. Cikin firgici, kamar yadda aka wakilta a cikin misalin budurwai goma, marasa hikimar suka fara neman kāriya, amma ba su da ita.

Shebna ya dubi “makaman dajin” domin su cece shi, amma ya riga ya makara. Ya ƙidaya gidaje a Urushalima, ya kuma fara rushe su domin ƙarfafa katangar, amma ya riga ya makara. Suka tattara ruwa daga ƙaramar tafki, suka kuma yi ƙoƙarin haɗa shi da ruwan tsohuwar tafki, amma ya riga ya makara. Kasancewar ruwa babban alama ne na Ruhu Mai Tsarki, ya nuna cewa suna ta neman mai cikin matsananciyar bukata, amma ya riga ya makara. A cikin dukan ƙoƙarinsu sun manta da Mahaliccin tafkunan, da kuma cewa shi ne ya yi waɗannan “tafkunan” na gaskiya tun da daɗewa. Sun manta cewa Dutsen Madawwami ne ya bayar da saƙon a zamanin dā. Sun zaɓi kada su yi tafiya a tsofaffin hanyoyi, waɗanda tushe-tushen da aka kafa ta wurin aikin William Miller suke wakilta.

> “Maƙiyi yana neman karkatar da tunanin ’yan’uwanmu maza da mata daga aikin shirya wata al’umma domin ta tsaya a waɗannan kwanaki na ƙarshe. Ruɗe-ruɗensa an tsara su ne domin su janye tunani daga haɗura da nauyaya na wannan lokaci. Suna ɗaukar hasken da Almasihu ya zo daga sama ya ba Yohanna domin mutanensa kamar ba kome ba ne. Suna koyar da cewa al’amuran da suke gab da kasancewa a gabanmu ba su da isasshen muhimmanci da za a ba su kulawa ta musamman. Suna mai da gaskiyar da ta samo asali daga sama ba ta da wani amfani, suna kuma ƙwace wa mutanen Allah abin da suka taɓa fuskanta a dā, suna ba su a maimakon haka ƙarya ilimi.”

> “‘Ga abin da Ubangiji ya ce, Ku tsaya a kan hanyoyi, ku duba, ku kuma nemi tsoffin hanyoyi, inda hanya mai kyau take, ku yi tafiya a cikinta.’ Irmiya 6:16.

> “Kada kowa ya nemi yayyage tushen bangaskiyarmu—tushen da aka aza a farkon aikinmu ta wurin nazarin Kalma cikin addu’a da kuma ta wurin wahayi. A kan waɗannan tushen ne muka yi ta gini cikin shekaru hamsin da suka gabata. Mutane za su iya zaton cewa sun sami wata sabuwar hanya kuma za su iya aza wani tushe mafi ƙarfi fiye da wanda aka riga aka aza. Amma wannan babban ruɗi ne. Gama ba mai iya aza wani tushe dabam, sai wanda aka riga aka aza.”

> “A dā da yawa sun ɗauki gina sabon bangaskiya a kansu, da kuma kafa sababbin ƙa’idoji. Amma har yaushe gininsu ya tsaya? Ba da daɗewa ba ya rushe, gama ba a kafa shi a kan Dutsen nan ba.

> “Ashe, almajirai na farko ba sai da suka fuskanci maganganun mutane ba? Ashe, ba sai da suka saurari ƙa’idojin ƙarya ba, sa’an nan kuma, bayan sun yi dukan abin da ya kamata, su tsaya daram, suna cewa: ‘Ba wani mutum da zai iya aza wani tushe dabam face wanda an riga an aza.’ 1 Korintiyawa 3:11.”

> “Saboda haka ya kamata mu riƙe farkon tabbacin bangaskiyarmu da ƙarfi har zuwa ƙarshe. An aiko kalmomin iko daga wurin Allah da kuma daga wurin Almasihu zuwa ga wannan jama’a, suna fitar da su daga duniya, batu-batu, zuwa cikin haske bayyananne na gaskiyar wannan zamani. Da leɓuna da aka taɓa da wuta mai tsarki, bayin Allah sun yi shelar saƙon. Maganar allahntaka ta sa hatiminta a kan sahihancin gaskiyar da aka shelanta.” Testimonies, juzu’i na 8, 296, 297.

“Ranar” da dukan waɗannan abubuwa suke faruwa a cikinta ita ce “ranar” ta Littafi Mai Tsarki wadda Ishaya ya bayyana a matsayin ranar da Ubangiji Allah Maɗaukakin Runduna ya kira zuwa ga “kuka, da makoki, da askewar kai, da ɗaura tsumman makoki.”

> Ubangiji kuwa ya yi wa Musa magana, yana cewa, Haka kuma a rana ta goma ga wannan wata na bakwai za a yi ranar kafara: za ta zama taro mai tsarki a gare ku; kuma za ku wahalar da rayukanku, ku kuma miƙa hadaya ta wuta ga Ubangiji. Kuma ba za ku yi wani aiki ba a wannan rana ɗin: gama rana ce ta kafara, domin a yi muku kafara a gaban Ubangiji Allahnku. Gama duk wanda ba ya wahalar da ransa a wannan rana ɗin, za a yanke shi daga cikin mutanensa. Kuma duk wanda ya yi wani aiki a wannan rana ɗin, wannan mutumin zan hallaka shi daga cikin mutanensa. Ba za ku yi kowane irin aiki ba: wannan zai zama farilla ta har abada cikin tsararrakinku duka a dukan mazaunanku. Za ta zama a gare ku Asabar ta hutawa, kuma za ku wahalar da rayukanku: a rana ta tara ga watan da yamma, daga yamma zuwa yamma, za ku kiyaye Asabarku. Leviticus 23:26–32.

Ranar da Shebna da Eliyakim ɗan Hilkiya suka wakilta ita ce Ranar Kafara ta antitypical, wadda ta ƙunshi tarihin daga 1844 har zuwa lokacin da Mika’ilu zai tashi tsaye. A cikin wannan zamanin an kira Adventism su “wahalar” da rayukansu, ko kuwa kamar yadda Ishaya ya bayyana, an kira su “zuwa ga kuka, da makoki, da aske kai, da ɗaurin tsumman makoki.”

> “A cikin shekara ta 1844 Babban Firist ɗinmu mai girma ya shiga Wuri Mafi Tsarki na Wuri Mai Tsarki na samaniya, domin ya fara aikin shari’ar bincike. Ana gabatar da al’amuran matattun masu adalci don dubawa a gaban Allah. Sa’ad da za a kammala wannan aiki, za a furta hukunci a kan masu rai. Waɗannan lokuta masu tsanani suna da daraja ƙwarai, suna da muhimmanci ƙwarai! Kowannenmu yana da shari’a a gaban kotun sama. Za a yi mana hukunci ɗaya bayan ɗaya bisa ga ayyukan da aka aikata cikin jiki. A cikin hidimar misali, sa’ad da babban firist yake yin aikin kafara a Wuri Mafi Tsarki na wuri mai tsarki na duniya, an bukaci mutane su ƙasƙantar da rayukansu a gaban Allah, su kuma furta zunubansu, domin a yi musu kafara a shafe su. Ashe, za a bukaci wani abu ƙasa da wannan daga gare mu a wannan ranar kafara ta ainihi, sa’ad da Almasihu a cikin Wuri Mai Tsarki na sama yake roƙo a madadin mutanensa, kuma za a furta hukuncin ƙarshe, marar sokewa, a kan kowace shari’a?”

> “Mene ne yanayinmu a wannan lokaci mai ban tsoro kuma mai tsanani? Kaitonmu, irin girman kai da yake mamaye ikilisiya, irin munafunci, irin ruɗu, irin son ado, rashin nauyi, da nishaɗi, irin kwaɗayin daukaka! Dukan waɗannan zunubai sun lulluɓe tunani da duhu, har abubuwa na har abada ba a gane su ba. Ashe, ba za mu binciki Nassosi ba, domin mu san inda muke a cikin tarihin wannan duniya? Ashe, ba za mu zama masu fahimta game da aikin da ake cikawa dominku a wannan lokaci ba, da kuma matsayin da ya kamata mu, a matsayinmu na masu zunubi, mu riƙa yayin da wannan aikin kafara yake ci gaba? Idan muna da wata damuwa game da ceton rayukanmu, dole ne mu yi tabbataccen canji. Dole ne mu nemi Ubangiji da tuba ta gaskiya; dole ne mu da zurfin ɓacin rai na zuciya mu furta zunubanmu, domin a goge su.” Selected Messages, littafi na 1, shafuffuka na 124, 125.

> Kuma a wancan rana Ubangiji Allah Maɗaukakin runduna ya yi kira zuwa kuka, da makoki, da aske kai, da ɗaura tsumman makoki a kugu: Amma ga shi, sai murna da farin ciki, ana yanka shanu, ana kashe tumaki, ana cin nama, ana shan ruwan inabi: bari mu ci mu sha; gama gobe za mu mutu. Ishaya 22:12, 13.

Ubangiji ya kira Shebna ya wahalar da ransa, amma shi ya zaɓi ya ci, ya sha, ya kuma ci gaba da shagali. Ubangiji ya “bayyana” a cikin “kunnuwansa” cewa ba za a tsarkake zunubin Shebna ba. Kalmar da aka fassara da “tsarkake” ita ce kalmar da ake amfani da ita a cikin Leviticus domin “kafara.” Ba za a yi kafara domin wannan zunubi na Adventism na Laodikiya ba. Yanzu Ishaya ya fara magana game da dangantakar Shebna (Adventists na Laodikiya) da Eliyakim, ɗan Hilkiya (Adventists na Filadelfiya).

Shebna shi ne “ma’ajin kuɗi” kamar yadda Yahuda ya kasance. Kuma Tobiya a zamanin Nehemiya yana zaune a cikin Wuri Mai Tsarki na Allah, a cikin wani ɗaki (ma’ajiya) inda ya kamata a ajiye hadayu. Sa’ad da Nehemiya ya tsarkake haikalin, ya fitar da Tobiya da kayansa. Shebna ma za a jefar da shi waje. Dukansu biyun suna kwatanta aman da za a yi wa Adventism na Laodikiya a lokacin dokar Lahadi.

> “Saboda mugunta da yaudara na Ammonawa da Moabawa ga Isra’ila, Allah ya bayyana ta bakin Musa cewa ya kamata a kulle su har abada daga cikin taron mutanensa. Duba Kubawar Shari’a 23:3–6. Da bijirewa ga wannan magana, babban firist ya fitar da hadayun da aka adana a cikin ɗakin gidan Allah, domin ya samar wa wannan wakilin wata al’umma da aka haramta wuri. Ba za a iya nuna wa Allah raini mafi girma fiye da ba wa wannan maƙiyin Allah da gaskiyarsa irin wannan tagomashi ba.”

> “Da ya komo daga Farisa, Nehemiya ya fahimci wannan mummunar ƙazantarwa da aka yi da ƙarfin hali, sai kuwa ya ɗauki matakai nan da nan domin ya kori mai wannan kutse. ‘Na yi baƙin ciki ƙwarai,’ in ji shi; ‘saboda haka na jefar da dukan kayan gidan Tobiya daga cikin ɗakin. Sa’an nan na ba da umarni, suka tsarkake ɗakunan; daga nan kuma na mayar da kayan Haikalin Allah, tare da hadayar gari da turaren ƙanshi.’”

> “Ba haikalin kaɗai aka ƙazantar ba, amma har ma an karkatar da amfanin hadayun. Wannan ya sa aka raunana himmar mutane wajen yin bayarwa da karimci. Sun rasa ƙwazo da zafin ruhinsu, kuma suka ƙi biyan zakka da yardar rai. Rumbunan taskar gidan Ubangiji ba su wadatu da kaya ba; da yawa daga cikin mawaƙa da wasu da aka ɗauka aiki a hidimar haikali, da yake ba sa samun isasshen tallafi, sun bar aikin Allah suka je yin aiki a wasu wurare.” Annabawa da Sarakuna, 670.

Shebna, Yahuza da Tobiya duk suna wakiltar Adventistocin Laodiceya a ƙarshen zamani.

> Ga abin da Ubangiji Allah Mai Runduna yake cewa, Je, ka shiga wajen wannan ma’aji, wato wajen Shebna, wanda yake bisa gidan, ka ce, Me kake da shi a nan? Kuma wa kake da shi a nan, har ka sassaka wa kanka kabari a nan, kamar wanda yake sassaka wa kansa kabari a bisa, yana kuma hako wa kansa mazauni a cikin dutse? Ga shi, Ubangiji zai ɗauke ka da kwashewa mai ƙarfi, zai kuwa lulluɓe ka ƙwarai. Lalle zai juya ka da ƙarfi, ya jefa ka kamar ƙwallo zuwa cikin ƙasa mai faɗi: a can za ka mutu, a can kuma kekunan ɗaukakarka za su zama kunyata ga gidan ubangijinka. Zan kore ka daga matsayinka, daga kuma darajarka za a saukar da kai. Ishaya 22:15–19.

Yayin da sarkin arewa yake kusatowa Urushalima, ya kamata a tuna cewa wannan kusatowar kusatowa ce ta ci gaba, wadda mazaunan Urushalima suka san tana zuwa. Wannan shi ne abin da aka bayyana a cikin Ishaya sura ta ashirin lokacin da Tartan, shugaban rundunar Assuriya, ya ci Ashdod a Masar. Sun san abin da ke zuwa, amma Shebna ya ɓata lokacinsa yana gina wa kansa kabari mai ƙayatarwa. Masana binciken kayan tarihi sun gano kabarin Shebna, suka cire rubutaccen bayani da yake a kan ƙofar kabarin, kuma yanzu yana cikin Gidan Tarihi na Birtaniya. Abin mamaki kuwa, sa’ad da aka cire Shebna daga matsayinsa, sai Eliyakim ɗan Hilkiya ya karɓi matsayin jagorancin Shebna; Eliyakim ɗan Hilkiya kuma ya karɓi hatimin sarauta wanda zai iya amfani da shi wajen tabbatar da sunansa a kan takardun hukuma. Shi ma wannan hatimi masana binciken kayan tarihi sun gano shi, kuma yana cikin wannan gidan tarihin guda a Ingila. Shebna yana cikin gidan tarihin, kabarinsa ne ke wakiltarsa, alamar mutuwa; Eliyakim kuwa, ɗan Hilkiya, yana cikin gidan tarihin tare da wakilcin hatimin rai.

Saboda ƙin amincewar Shebna ga saƙon gargaɗi game da sarkin arewa, an tofar da shi daga bakin Ubangiji, kuma kalmar da aka fassara da “tofar” a cikin gargaɗin Wahayi ga Laodicea, a zahiri tana nufin amai mai fita da ƙarfi. Tare da Nehemiya ya fitar da Tobiya da kayansa, kuma game da Shebna an jefa shi da ƙarfi kamar ƙwallo zuwa ƙasa mai nisa. Shebna shi ne Adventistocin Laodicea waɗanda suke ƙin saƙon annabci da aka buɗe a 1989 kuma suna shirin zuwa kabari—alamar dabba; Eliyakim ɗan Hilkiya kuma shi ne Adventism na Philadelphia wanda yake karɓar hatimin Allah.

> Kuma zai zama a wannan rana, zan kira bawana Eliyakim ɗan Hilkiya: zan tufatar da shi da rigarka, in ƙarfafa shi da ɗamararka, kuma zan ba da mulkinka a hannunsa; zai kuwa zama uba ga mazaunan Urushalima, da kuma ga gidan Yahuza. Ishaya 22:20, 21.

A lokacin dokar Lahadi, ana raba alkama da ciyawar banza a cikin Adventism, kuma ana ba Eliyakim ɗan Hilkiya jagorancin ikkilisiya mai nasara, sa’an nan kuma Ubangiji ya ɗaga ikkilisiyarsa a matsayin tuta yayin da saƙon mala’ika na uku yake ƙaruwa ya zama ƙara mai ƙarfi. Wataƙila na yi maimaitawa fiye da kima da na haɗa jimlar “ɗan Hilkiya,” alhali kuwa zan iya cewa kawai Eliyakim. Amma tare, uba da ɗansa alama ce ta saƙon Iliya kafin annobai bakwai na ƙarshe. Saƙon Iliya yana amfani da alamar ubanni da ’ya’ya domin wakiltar na fari (uba) da na ƙarshe (ɗa). Wannan dangantakar annabci tana taimakawa ga kacici-kacicin ƙarshe a sura ta ashirin da biyu. Alkawarin da aka yi wa Eliyakim, ɗan Hilkiya, shi ne cewa Ubangiji zai ɗora maɓallin gidan Dawuda a bisa kafadarsa.

“Gidan Dawuda” shi ne saƙon uba da ɗa da Yesu ya ambata a cikin tattaunawarsa ta ƙarshe da Yahudawa masu tawaye. Haka kuma a nan ne Ya rufe littafin Ru’ya ta Yohanna. Gidan Dawuda yana da maɓalli, wanda idan ba a yi amfani da wani abu dabam ba a ranar 22 ga Oktoba, 1844, domin wuri kaɗai a cikin Nassosi da ke nuni ga wannan maɓalli shi ne a cikin saƙon zuwa ga ikkilisiyar Filadelfiya.

> Kuma zan ɗora maɓallin gidan Dawuda a bisa kafaɗarsa; haka kuma zai buɗe, ba kuwa wanda zai rufe; zai kuma rufe, ba kuwa wanda zai buɗe. Ishaya 22:22.

> “Kuma ga mala’ikan ikkilisiya a Filadelfiya ka rubuta; Ga abin da Mai Tsarki, Mai Gaskiya, mai riƙe da mabuɗin Dawuda, wanda yake buɗewa ba kuwa wanda zai rufe; yake kuma rufewa ba kuwa wanda zai buɗe, ya ce; Na san ayyukanka: ga shi, na sa a gabanka ƙofa buɗaɗɗiya, kuma ba mai iya rufe ta: gama kana da ɗan ƙarfi kaɗan, kuma ka kiyaye maganata, ba ka kuwa yi musun sunana ba. Ga shi, zan sa waɗanda suke na majami’ar Shaidan, waɗanda suke cewa su Yahudawa ne, alhali ba haka ba ne, sai dai suna ƙarya; ga shi, zan sa su zo su yi sujada a gaban ƙafafunka, su kuma sani cewa na ƙaunace ka. Domin ka kiyaye maganar haƙurina, ni ma zan kiyaye ka daga lokacin gwaji, wanda zai auko wa dukkan duniya, domin a gwada mazauna duniya. Ga shi, ina zuwa da sauri: ka riƙe abin da kake da shi da ƙarfi, kada wani ya karɓe kambinka. Wanda ya yi nasara zan mai da shi ginshiƙi a cikin haikalin Allahna, ba kuma zai ƙara fita waje ba ko kaɗan: zan kuma rubuta a kansa sunan Allahna, da sunan birnin Allahna, wato sabuwar Urushalima, wadda take saukowa daga sama daga wurin Allahna: zan kuma rubuta a kansa sabon sunana. Mai kunne, bari ya ji abin da Ruhu yake faɗa wa ikkilisiyoyi.” Ru’ya ta Yohanna 3:7–12.

Eliyakim yana wakiltar wani ɗan Filadelfiya a lokacin motsin Millerite wanda ya buɗe Wuri Mafi Tsarki a ranar 22 ga Oktoba, 1844. Na san cewa Almasihu ne, Babban Firist ɗinmu, ya buɗe wannan ƙofar zamanin, amma Almasihu ya ɗora maɓallin a kan kafadar Eliyakim ɗan Hilkiya, kuma ya bayyana cewa, “shi zai buɗe.” Mun kai ga matsayin da na nuna a farkon wannan maƙala.

Akwai sau goma sha takwas a cikin littafin Ishaya da muke samun kalmar “nauyi,” amma sau bakwai daga cikinsu tana wakiltar wani abu da ake ɗauka a kan kafaɗa, sau goma sha ɗaya kuma tana wakiltar annabcin halaka. A ɗaya daga cikin waɗannan sau goma sha takwas, kalmar da ke nufin annabcin halaka kuma a lokaci guda ana amfani da ita don wakiltar nauyin da ake ɗauka a kan kafaɗa.

Labarin kwarin wahayi yana magana ne game da saƙon hallaka da ya haifar da rukuni biyu na masu bauta a Urushalima. Saƙon annabci wanda ya gano buɗewar shari’a Uba Miller ne ya gabatar da shi, kuma shi ne saƙon mala’ika na farko, wanda ya ƙare lokacin da aka rufe ƙofar wuri mai tsarki, aka kuma buɗe Wuri Mafi Tsarki a ranar 22 ga Oktoba, 1844. “Nauyin” da aka ɗora a kafaɗar William Miller, wanda aka ba shi aiki ya ɗauka ya kai wa duniya, shi ne saƙon mala’ika na farko, annabcin hallaka wanda ya ƙare a ranar 22 ga Oktoba, 1844 tare da isowar saƙon mala’ika na uku.

“Makullin gidan Dawuda kuwa zan ɗora a kafadarsa,” kuma an ce, “A ranar nan,” “ƙusoshin da aka kafa a wuri tabbatacce za a cire su, a sare su, su fāɗi; kuma nauyin da yake a kansa za a yanke shi.”

Kalmar da aka fassara a nan da “nauyi” ita ce kalmar da ke bayyana annabcin hallaka, amma wannan annabcin hallaka ba shi ne kalmar Ibrananci da Ishaya yake amfani da ita don wakiltar wani abu da kake ɗauka a kan kafadarka ba. A matsayin kalmar annabcin hallaka, tana nufin cewa za a ɗora maɓallin Dawuda a kan kafadar Eliyakim, ɗan Hilkiya, kuma nauyin da yake a kan kafadarsa annabcin hallaka ne. Wannan wasa ne mai zurfi da kalmomi!

’Yar’uwa White ta faɗi wannan game da wani mabuɗi da yake a haɗe da Littafi Mai Tsarki.

> “Mai alaƙa da Maganar Allah akwai mabuɗi da ke buɗe akwatin kayan ado mai daraja, domin gamsuwarmu da farin cikinmu. Ina jin godiya saboda kowane haske kaɗan. A nan gaba, abubuwan da muke fuskanta yanzu, masu matuƙar asiri a gare mu, za a bayyana su. Wasu abubuwan da muke fuskanta mai yiwuwa ba za mu taɓa fahimtarsu sarai ba sai lokacin da wannan mai mutuwa zai yafa rashin mutuwa.” Manuscript Releases, volume 17, 261.

Jawaban farko na Miller game da mafarkinsa ya faɗi haka.

> “Na yi mafarki cewa Allah, ta wurin wata hannu marar ganuwa, ya aiko mini da wani ƙaramin akwati mai ƙyalli da aka ƙera cikin banmamaki, mai tsawon kusan inci goma da faɗin inci shida murabba’i, wanda aka yi da itacen ebony da lu’ulu’u da aka sa a cikinsa da fasaha ta musamman. A jikin akwatin kuwa akwai maƙulli a rataye. Nan da nan na ɗauki maƙullin, na buɗe akwatin, sai ga abin mamakina da al’ajabina, na same shi cike da kowane iri da girman kayan ado masu daraja, lu’u-lu’u, duwatsu masu daraja, da tsabar zinariya da azurfa na kowane girma da daraja, an shirya su da kyau ƙwarai a wurarensu dabam-dabam a cikin akwatin; kuma kasancewarsu a haka shirye suka haskaka wani haske da ɗaukaka wadda rana kaɗai ce take daidai da ita.” Early Writings, 81.

A cikin bayanan ƙasa na mafarkin da James White ya rubuta, ya faɗi wannan game da mabuɗin.

> “‘Makullin da aka rataya’ shi ne irin yadda yake fassara Kalmar annabci—yana kwatanta Nassi da Nassi—Littafi Mai Tsarki shi ne mai fassara kansa. Da wannan makulli Ɗan’uwa Miller ya buɗe ‘akwatin,’ wato babbar gaskiyar zuwan Ubangiji ga duniya.” James White.

James White ya yi sharhi a kan wannan mafarki, kuma a cikin yin haka ya rubuta gabatarwa. Yana da matuƙar muhimmanci a gane cewa Miller ya yi mafarkinsa kuma ya buga shi a shekara ta 1847, aƙalla shekaru biyu bayan Babban Ɓacin Rai, a lokacin da Adventistocin Millerite waɗanda a da suke haɗe wuri guda sun riga sun watse. An raba Miller da motsin, kuma “ƙaramin garken” da aka “warwatsa a ko’ina” har yanzu suna shan wahala saboda wannan ƙuncin rai. Mafarkin Miller ya yi magana ga wannan yanayi, kuma James White ya yi sharhi a kansa, Ellen White kuma ta yi nuni da shi ta hanya mai cikakkiyar tabbaci. James White ya rubuta gabatarwa ga mafarkinsa, ya haɗa da mafarkin, sannan ya ƙara wasu ’yan bayanan ƙasa. Gabatarwarsa, mafarkin, da bayanan ƙasan za su kasance a ƙarshen wannan talifi domin waɗanda suke buƙatar samun wannan bayani.

Ishaya ashirin da biyu misali ne na farkon da kuma ƙarshen Adventism. A cikin tarihin biyun nan, an samu kuma za a samu rabuwa wadda ta auku a ranar 22 ga Oktoba, 1844, sa’an nan kuma za ta sake faruwa a lokacin dokar Lahadi. Wannan rabuwa a cikin duka biyun, wato farkon da ƙarshen, cikar misalin budurwai goma ne. Sister White ta sanar da mu cewa budurwai marasa hikima Laodiceyawa ne. Shebna yana wakiltar Adventistocin Laodiceya a farkon da ƙarshen Adventism. Eliyakim, ɗan Hilkiya, yana wakiltar Adventistocin Filadelfiya.

Amma Hilkiya kuma yana wakiltar uban Adventism, gama “zai zama uba ga mazaunan Urushalima, da kuma ga gidan Yahuza.” Ana kiran William Miller cikin girmamawa da suna “Uba Miller.” An ɗora wa Miller “mabuɗin Dawuda” a kafaɗarsa, wanda yake wakiltar hanyarsa ta nazarin Nassosi, “layi bisa layi.”

Akwatin nan shi ne Littafi Mai Tsarki; ya yi amfani da “maɓallin Dawuda,” wanda yake wakiltar ƙa’idojin fassarar annabci da ya yi amfani da su wajen buɗe gaskiyar mala’ika na fari. Waɗannan ƙa’idoji, (maɓallin Dawuda) da annabcin hallaka nasa (nauyi) wanda aka fahimta ta wurin maɓallin Dawuda, an rataye su “kamar ƙusa a wurin tabbaci” a cikin haikali. “Ƙusan” kuwa ita ce ranar 22 ga Oktoba, 1844. Kalmar “ƙusa” na nufin fil, ƙusa ko turke, tana wakiltar alamar hanya. “Nauyin,” wato annabcin hallaka da aka rataya a kan wannan ƙusa, shi ne saƙon mala’ika na fari, kuma wannan saƙo ya kai ƙarshe a ranar 22 ga Oktoba, 1844, sa’ad da annabcin hallaka ya cika, aka cire shi, aka sare shi, ya kuma fāɗi. An cire shi domin saƙon annabci na hallaka ya zama abin da ya riga ya wuce, sai ƙusan kuma dole a matsar da ita zuwa Wuri Mafi Tsarki, inda za a rataya wani nauyin hallaka a kanta.

Annabcin Miller na hallaka, wanda aka fahimta ta wurin ƙa’idodin annabci da aka wakilta a matsayin “mabuɗin Dawuda,” zai kafa ƙusa a wuri mai tsarki wadda za ta riƙe dukan ɗaukakar gidan ubansa. Kalmar “ɗaukaka” a cikin wannan nassi tana nufin nauyi. Abin da yake riƙe nauyin gida shi ne harsashinsa. Aikin tushe na Miller yana riƙe nauyin dukan ƙarin hasken saƙon mala’ika na uku da aka wakilta ta “’ya’ya da fitowa.” Yana riƙe nauyin dukan kayayyaki iri-iri na haikali. Kuma an aza harsashin domin haikali da za a sa kursiyi mai ɗaukaka.

Eliyakim ɗan Hilkiya yana wakiltar ikkilisiyar Filadelfiya. Eliyakim na nufin Allah na ɗagawa, gama Eliyakim, uban Urushalima, yana wakiltar William Miller wanda Allah ya yi amfani da shi wajen tayar da harsashin mutanen alkawarinsa zaɓaɓɓu. Shi ɗan Hilkiya ne, sunan da aka samo daga kalmomi biyu, na biyun kuwa Allah ne, na farkon kuma yana nufin “santsi” kamar yadda yake a cikin santsin magana. Hilkiya yana wakiltar Kalmar Allah ko muryarsa, ɗansa kuma yana wakiltar ɗaga haikalin.

A ƙarshen Adventism dole ne a sami annabcin halaka, kuma wannan annabcin shi ne mala’ika na uku na Ru’ya ta Yohanna sura ta goma sha huɗu. Dole ne a sami maɓalli a ƙarshe wanda aka yi masa alama ta wurin maɓallin Miller. “Maɓallin” a zamaninmu yana bisa ga maimaituwar tarihi, kuma musamman ka’idar ambato na farko, wadda ta ƙunshi ko kuma ita ce ƙa’idar da Almasihu da kansa ya wakilta a matsayin Alfa da Omega. Dole ne a sami ɗan Miller. Saboda haka Miller a matsayin uba ya zama Hilkiya, Maganar Ubangiji, kuma ɗan Miller shi ne Eliyakim, ma’ana Allah na tashewa. Uba Miller ya tayar da haikali, kuma ɗan Miller yana bayyana lokacin da aka raba Lawodikiya da Filadelfiya, kuma aka tada Filadelfiyawa a matsayin tuta. Dole ne a sami ƙusa da aka kafa da ƙarfi, amma ba a wuri mai tsarki ba kamar yadda yake a tarihin Miller, sai dai a Wuri Mafi Tsarki. Wannan ƙusa da nauyin da aka rataya a kanta za a datse su a ƙarshen saƙon mala’ika na uku kamar yadda aka yi a ƙarshen saƙon mala’ika na farko. Sa’ad da Mika’ilu ya miƙe, kuma lokacin jarrabawar mutum ya rufe, annabcin halaka zai zama abin da ya riga ya wuce, an kawar da shi, an datse shi, kuma ya faɗi.

Rarrabuwa ko tarwatsewar da ta biyo bayan shudewar lokaci a shekarar 1844 za a maimaita ta a lokacin dokar Lahadi. Ishaya ashirin da biyu misali ne na yanayin da ke kai ga rabuwa tsakanin Adventistocin Laodikiya da Adventistocin Filadelfiya, wadda take faruwa a rikicin dokar Lahadi.

> Ka rubuta wa mala’ikan ikkilisiyar Lawodikiyawa cewa; Ga abin da Amin, mashaidi mai aminci da na gaskiya, farkon halittar Allah, yake faɗi; Na san ayyukanka, cewa ba ka da sanyi, ba ka da zafi: da ma ka zama mai sanyi ko mai zafi. Saboda haka, domin kai mai ɗumi ne, ba ka da sanyi, ba ka da zafi, zan tofar da kai daga bakina. Domin kana cewa, Ni mai arziki ne, na ƙaru da dukiya, ba ni da bukatar kome; alhali kuwa ba ka sani ba cewa kai abin tausayi ne, kuma matalauci ne, kuma makaho ne, kuma tsirara ne: Ina ba ka shawara ka saye a gare ni zinariya da aka gwada cikin wuta, domin ka zama mai arziki; da fararen tufafi, domin a sa maka su, kada kunyarsa tsiraicinka ta bayyana; kuma ka shafa wa idanunka maganin ido, domin ka gani. Dukan waɗanda nake ƙauna, ina tsauta musu, ina hori: saboda haka ka himmatu, ka tuba. Ga shi, ina tsaye a bakin ƙofa, ina ƙwanƙwasawa: in wani ya ji muryata, ya buɗe ƙofar, zan shiga wurinsa, in ci abinci tare da shi, shi kuma tare da ni. Wanda ya yi nasara zan ba shi ya zauna tare da ni a kursiyina, kamar yadda ni ma na yi nasara, na kuma zauna tare da Ubana a kursiyinsa. Mai kunne, bari ya ji abin da Ruhu yake faɗa wa ikkilisiyoyi. Ru’ya ta Yohanna 3:7–22.

Bayan gabatarwar mafarkin, sai James White ya haɗa mafarkin tare da bayanan ƙasa. Ba ni da wata matsala game da yadda James White ya yi amfani da mafarkin Miller, duk da cewa mun sha wallafa fassarar mafarkinsa wadda ta ɗan bambanta kaɗan da ta James White. Babbar hanyar fahimta ta James White wadda ta bambanta da abin da muka wallafa ita ce, yana sanya “duwatsu masu daraja” a cikin mahallin mutanen Allah, alhali kuwa mu muna fahimtar cewa duwatsun masu daraja gaskiyoyi ne na annabci. Babu wani saɓani, gama mutum yana bayyana abin da yake gaskatawa, kuma warwatsewar duwatsun masu daraja bayan Babban Cizon Rai tana misalta warwatsewar mutanen Allah KAFIN dokar Lahadi. Amma wannan al’amari na nazari ne na gaba.

## Gabatarwar James White ga Mafarkin William Miller

> “An wallafa mafarkin da ke biye a cikin Advent Herald, fiye da shekaru biyu da suka wuce. A sa’an nan na ga cewa ya fito fili yana nuna abin da muka fuskanta a dā game da zuwan Almasihu na biyu, kuma cewa Allah ya ba da mafarkin domin amfanin garken da ya warwatsu.

> “Daga cikin alamu na kusantar zuwan babbar kuma mai ban tsoro ranar Ubangiji, Allah ya sa mafarkai. Duba Joel 2:28–31; Ayyukan Manzanni 2:17–20. Mafarkai na iya zuwa ta hanyoyi uku; na farko, ‘ta wurin yawan al’amura.’ Duba Mai-Wa’azi 5:3. Na biyu, waɗanda suke ƙarƙashin ƙazamin ruhu da ruɗin Shaiɗan, na iya yin mafarkai ta wurin tasirinsa. Duba Kubawar Shari’a 8:1–5; Irmiya 23:25–28; 27:9; 29:8; Zakariya 10:2; Yahuza 8. Na uku kuma, Allah kullum ya koyar, har yanzu kuma yana koyar da mutanensa, kaɗan ko fiye, ta wurin mafarkai, waɗanda suke zuwa ta aikin mala’iku da Ruhu Mai Tsarki. Waɗanda suke tsaye cikin bayyanannen hasken gaskiya za su san sa’ad da Allah ya ba su mafarki; irin waɗannan kuwa ba za a ruɗe su ba, kuma ba za a karkatar da su ta wurin mafarkan ƙarya ba.”

> “Sai ya ce, Ku ji maganata yanzu; in akwai annabi a cikinku, ni UBANGIJI zan bayyana kaina gare shi cikin wahayi, in kuma yi magana da shi cikin mafarki. Lissafi 12:5.”

> “Yakubu ya ce, ‘Mala’ikan Ubangiji ya yi mini magana a cikin mafarki.’ Farawa 31:2. ‘Kuma Allah ya zo wa Laban mutumin Suriya a cikin mafarki da dare.’ Farawa 31:24. Ku karanta mafarkan Yusuf, a cikin Farawa 37:5–9, sa’an nan kuma labari mai ban sha’awa game da cikar su a Masar.”

> “A Gibeyon Ubangiji ya bayyana ga Sulemanu cikin mafarki da dare. 1 Sarakuna 3:5. An ba da babban muhimmin hoton nan na sura ta biyu ta Daniyel cikin mafarki, haka kuma dabbobi huɗu, da sauransu, na sura ta bakwai. Sa’ad da Hirudus ya nemi ya hallaka Mai-ceton jaririn, an gargaɗi Yusuf cikin mafarki ya gudu zuwa Masar. Matiyu 2:13.”

> “Kuma zai zama a KWANAKIN ƘARSHE, in ji Allah, zan zubo daga Ruhuna a kan dukan masu rai: kuma ’ya’yanku maza da ’ya’yanku mata za su yi annabci, kuma samarinku za su ga wahayoyi, kuma dattawanku za su yi mafarkai. Ayyukan Manzanni 2:17.”

> “Baiwar annabci, ta wurin mafarkai da wahayi, a nan ’ya’yan Ruhu Mai Tsarki ce, kuma a cikin kwanaki na ƙarshe za a bayyanar da ita gwargwadon isa har ta zama alama. Tana ɗaya daga cikin baiwoyi na ikkilisiyar bishara.

> “Kuma ya ba waɗansu su zama manzanni; waɗansu kuma ANNABAWA; waɗansu masu wa’azin bishara; waɗansu kuma makiyaya da malamai; domin kammalar tsarkaka, domin aikin hidima, domin gina jikin Almasihu.” Afisawa 4:11, 12.

> “Kuma Allah ya sa waɗansu a cikin ikilisiya, na fari manzanni, na biyu ANNABAWA, da sauransu.” 1 Korinthiyawa 7:28.

> “Kada ku rena ANNABCE-ANNABCE.” 1 Tassalunikawa 5:20. Ku kuma duba Ayyukan Manzanni 13:1; 21:9; Romawa 12:6; 1 Korintiyawa 14:1, 24, 39. Annabawa ko annabce-annabce domin gina ikkilisiyar Almasihu suke; kuma babu wata hujja da za a iya kawowa daga maganar Allah cewa an nufe su su daina kafin masu bishara, fastoci da malamai su daina. Amma mai gardama ya ce, “An yi wahayi da mafarkai na ƙarya da yawa har ba zan iya yarda da wani abu irinsu ba.” Gaskiya ne cewa Shaidan yana da na jabu. A koyaushe yana da annabawan ƙarya, kuma tabbatacce ne cewa za mu sa ran su yanzu a wannan sa’arsa ta ƙarshe ta ruɗu da cin nasara. Waɗanda suke ƙin irin waɗannan bayyanannu na musamman domin akwai na jabu, za su iya, daidai da haka, su ɗan ci gaba kaɗan su musanta cewa Allah ya taɓa bayyana kansa ga mutum cikin mafarki ko wahayi, domin na jabu ya kasance a kullum.

> “Mafarkai da wahayi su ne hanyoyin da Allah ya bayyana kansa ga mutum. Ta wurin wannan hanya ya yi magana ga annabawa; ya sanya baiwar annabci cikin baiwoyin ikkilisiyar bishara, kuma ya lissafta mafarkai da wahayi tare da sauran alamu na ‘KWANAKIN ƘARSHE.’ Amin.”

> “Manufata cikin bayanan da ke sama ita ce in kawar da ƙorafe-ƙorafe ta hanyar bisa ga Nassi, in kuma shirya zuciyar mai karatu domin abin da ke biye.” James White, Brother Miller’s Dream, 1–3.

## Mafarki na Biyu na William Miller

> “Na yi mafarki cewa Allah, ta hannun da ba a gani, ya aiko mini da wani ƙaramin akwatin taska da aka ƙera da fasaha mai ban mamaki, tsawonsa kamar inci goma ne, faɗinsa kuwa inci shida a murabba’i, an yi shi da baƙin itace na ebony da lu’ulu’u da aka zāna a ciki da ƙwarewa ta musamman. Akwatin taskar kuwa yana da maɓalli a manne da shi. Nan da nan na ɗauki maɓallin na buɗe akwatin taskar; sai ga shi, abin mamaki da al’ajabi a gare ni, na same shi cike da kowane iri da kowane girman kayan ado masu daraja, lu’u-lu’u, duwatsu masu tamani, da tsabar kuɗin zinariya da azurfa na kowane girma da kowane daraja, duk kuwa an shirya su da kyau a wurarensu dabam-dabam a cikin akwatin taskar; kuma kasancewarsu a haka cikin tsari, suka haskaka wani haske da ɗaukaka wadda babu abin da ya kai ta sai rana kaɗai.”

> “Na yi tunani cewa ba aikin wajibi na ba ne in more wannan abin kallo mai ban al’ajabi ni kaɗai ba, ko da yake zuciyata ta cika da murna saboda haske, kyawu, da darajar abin da yake cikinsa. Saboda haka na ajiye shi a kan teburin tsakiya a ɗakina, na kuma ba da sanarwa cewa duk wanda yake da marmari zai iya zuwa ya ga mafificin abin kallo mai ɗaukaka da haske fiye da kowane da mutum ya taɓa gani a wannan rayuwa.

> “Mutane suka fara shigowa, da farko kaɗan ne adadinsu, amma suna ƙaruwa har suka zama taro mai yawa. Sa’ad da suka fara duba cikin akwatin, sai su yi mamaki, su kuma yi sowa saboda farin ciki. Amma da masu kallo suka ƙaru, kowa ya fara taɓa duwatsu masu daraja, yana fitar da su daga akwatin yana kuma warwatsa su a kan tebur. Na fara tunanin cewa mai akwatin zai sāke nema a hannuna akwatin da duwatsu masu darajar; kuma idan na bar su a warwatsa su, ba zan taɓa iya mayar da su wurarensu cikin akwatin kamar dā ba; kuma na ji cewa ba zan taɓa iya fuskantar wannan lissafi ba, domin zai kasance mai girma ƙwarai. Sai na fara roƙon mutanen kada su taɓa su, kada kuma su fitar da su daga akwatin; amma yadda na ƙara roƙo, haka suka ƙara warwatsa su; kuma yanzu kamar suna warwatsa su a ko’ina cikin ɗakin, a ƙasa da kuma a kan kowane irin kayan ɗakin.”

> “Sa’an nan na ga cewa a cikin lu’ulu’u da tsabar kuɗin gaske, sun warwatsa adadi marar ƙididdigewa na lu’ulu’u na bogi da tsabar kuɗin jabu. Na ƙwarai yi fushi saboda mugun halinsu da rashin godiyarsu, na kuma tsawata musu, na zarge su saboda haka; amma gwargwadon yadda na ƙara tsawata musu, haka suka ƙara warwatsa lu’ulu’un bogi da tsabar kuɗin ƙarya a cikin na gaske.

> “Sa’an nan na cika da ɓacin rai a cikin raina na jiki, na kuma fara amfani da ƙarfi na zahiri domin in tura su su fita daga ɗakin; amma yayin da nake fitar da ɗaya, uku kuma sukan shigo su kawo datti da yankakken ɓaraguzan itace da yashi da kowane irin shara, har suka rufe dukkanin ainihin jauharai, lu’ulu’u, da tsabar kuɗi, waɗanda duka suka ɓace daga gani. Sun kuma yayyage akwatin kayana gunduwa-gunduwa, suka watsar da shi cikin sharan. Na yi tsammani babu wani mutum da ya kula da baƙin cikina ko fushina. Na karaya ƙwarai, zuciyata ta yi sanyi ƙwarai, na zauna na yi kuka.

> “Yayinda nake haka ina kuka da makoki saboda gagarumar asarata da alhakin da ke kaina, sai na tuna da Allah, na kuma yi addu’a da dukkan zuciya cewa Ya aiko mini da taimako. Nan take ƙofar ta buɗe, wani mutum kuwa ya shiga cikin ɗakin; da wannan ya faru, sai dukan mutanen suka fita daga ciki. Shi kuma, yana riƙe da goga a hannunsa, ya buɗe tagogin, ya kuma fara share ƙura da shara daga cikin ɗakin.

> “Na yi kuka gare shi ya yi haƙuri, gama akwai wasu duwatsu masu daraja a warwatse cikin ɓaraguzan.”

> “Ya gaya mini kada in ji tsoro,” gama zai “kula da su.”

> “Sa’an nan, yayinda yake share ƙura da shara, duwatsu masu daraja na ƙarya da kuɗaɗen jabu, duk suka tashi suka fita ta taga kamar gizagizai, iska kuwa ta kwashe su. A cikin wannan hayaniya na rufe idanuna na ɗan lokaci; da na buɗe su, sharan ya ƙare sarai. Duwatsu masu daraja na gaskiya, lu’ulu’u, da tsabar zinariya da azurfa, suna kwance a warwatse cikin yalwa a ko’ina cikin ɗakin.”

> “Sa’an nan ya ɗora a kan tebur wani akwati, wanda ya fi na dā girma da kuma kyau sosai, ya kuma tattara duwatsu masu daraja, lu’ulu’u, da tsabar kuɗi, da hannaye-hannaye, ya zuba su cikin akwatin, har sai da ba a bar ko ɗaya ba, ko da yake waɗansu daga cikin lu’ulu’un ba su fi bakin allura girma ba.

> “Sa’an nan ya kira ni cewa in ‘zo in gani.’”

> “Na duba cikin akwatin, amma idanuna suka rude saboda abin da suka gani. Sun yi haske sau goma fiye da ɗaukakarsu ta dā. Na yi tunani cewa an goge su a cikin yashi ta ƙafafun waɗancan mugayen mutane waɗanda suka warwatsa su, suka tattake su cikin ƙura. An jera su cikin kyakkyawan tsari a cikin akwatin, kowannensu a wurinsa, ba tare da wata alamar wahalar mutumin da ya jefa su a ciki ba. Na yi ihu saboda tsananin farin ciki, kuma wannan ihun ya tashe ni.” Early Writings, 81–83.

## Bayanan Ƙasa na James White

> “Akwatin” yana wakiltar manyan gaskiyar Littafi Mai Tsarki, dangane da zuwan Ubangijinmu Yesu Almasihu na biyu, waɗanda aka ba wa Ɗan’uwa Miller ya buga domin duniya.

> “‘Makullin da aka rataye’ shi ne hanyarsa ta fassara Kalmar annabci—yana kwatanta nassi da nassi—Littafi Mai Tsarki shi ne mai fassara kansa. Da wannan makulli Ɗan’uwa Miller ya buɗe ‘akwatin,’ wato, babbar gaskiyar zuwan Ubangiji ga duniya.

> “‘Mutane suka fara ta kwararo suna shigowa, da fari kaɗan ne adadinsu, amma suka ƙaru har suka zama taro mai yawa.’ Sa’ad da farko Ɗan’uwa Miller, tare da wasu kaɗan ƙwarai, suka fara yin wa’azin koyarwar zuwan Almasihu, ba ta yi tasiri sosai ba, kuma kaɗan ne ƙwarai aka tashe su ta wurinta; amma daga 1840 zuwa 1844, duk inda aka yi wa’azinta, aka tada dukan al’umma.”

> “‘Lu’ulu’u, almasai, da sauransu’ na ‘iri-iri kuma masu girma dabam-dabam’ waɗanda aka ‘shirya su da kyau ƙwarai a wurare dabam-dabam nasu a cikin akwatin kayan ado’ suna wakiltar ’ya’yan Allah, [Malachi 3:17,] daga dukan ikilisiyoyi, kuma daga kusan kowane matsayi da yanayin rayuwa, waɗanda suka karɓi bangaskiyar zuwan Almasihu, kuma aka ga suna ɗaukar tsayuwa mai ƙarfi a matsayinsu dabam-dabam, a cikin tsattsarkan al’amarin gaskiya. Yayin da suke tafiya cikin wannan tsari, kowane ɗaya yana mai lura da aikinsa na kansa, kuma yana tafiya cikin tawali’u a gaban Allah, ‘sun haskaka wani haske da ɗaukaka’ ga duniya, wanda ba wata ikilisiya ta kai ga misalinsa face ikilisiya a zamanin manzanni. Saƙon, [Revelation 14:6, 7] ya tafi, kamar a kan fikafikan iska, kuma gayyatar nan, ‘Ku zo, gama kome yanzu ya riga ya shirya,’ [Luke 14:17.] ta bazu tare da iko da tasiri.”

> “Sa’ad da mala’ikan nan mai tashi [Wahayin Yahaya 14:6, 7.] ya fara yin wa’azin bishara ta har abada, cewa, ‘Ku ji tsoron Allah, ku ba shi ɗaukaka; gama sa’ar shari’arsa ta zo,’ mutane da yawa suka yi sowa ta farin ciki saboda zuwan Yesu, da maidowa, waɗanda daga baya suka yi hamayya, suka yi izgili, suka kuma raina gaskiyar da ɗan lokaci kaɗan a baya ta cika su da farin ciki. Sun wahalar da jauharai, suka kuma tarwatsa su. Wannan ya kawo mu ga kaka ta shekarar 1844, lokacin da zamanin tarwatsawa ya fara. Ku lura da wannan: Su ne waɗanda a dā suka ‘yi sowa ta farin ciki’ suka wahalar da jauharai, suka kuma tarwatsa su. Kuma tun daga 1844, ba wanda ya tarwatsa garken da tasiri irin nasu, ya kuma ɓatar da su daga hanya, kamar waɗanda a dā suka yi wa’azin gaskiya, suka yi farin ciki a cikinta; amma daga baya suka yi musun aikin Allah, da cikar annabci a cikin ƙwarewarmu ta zuwan Almasihu da ta gabata.”

> “Shaidar Ɗan’uwa Miller, na tsawon wasu watanni bayan kiran Tsakar Dare, a wata na bakwai, 1844, ita ce an rufe ƙofa, kuma motsin zuwan Almasihu cikar annabci ne, kuma mun yi daidai wajen wa’azin lokaci. Sa’an nan ya gargaɗi ’yan’uwansa, ta wurin Advent Herald, su riƙe da ƙarfi, su yi haƙuri, kuma kada su yi gunaguni da juna; Allah kuwa ba da daɗewa ba zai kuɓutar da su a kan wa’azin lokaci. Ta wannan hanya ya roƙa domin jauharai, alhali yana jin “alhakinsa” a kansu, kuma cewa “zai zama babba ƙwarai.””

> “‘Kayan ado na jabu da kuɗin jabu’ waɗanda aka warwatsa a cikin na gaskiya, a fili suna wakiltar waɗanda tuba tasu ta ƙarya ce, ko kuwa ‘’ya’ya baƙi,’ [Hosea 5:7.] tun da aka rufe ƙofa a 1844.

> “Na biyu, ‘akwatin’ da ya fi na farko girma sosai kuma ya fi shi kyau,” wanda aka tattara ‘duwatsu masu daraja,’ ‘lu’ulu’u,’ da ‘tsabar kuɗi’ da suka warwatse a cikinsa, yana wakiltar faɗin filin gaskiya mai rai ta yanzu wanda a cikinsa za a tattara garken da ya warwatse, wato 144,000, dukkansu suna da hatimin Allah mai rai. Ba ko ɗaya daga cikin lu’ulu’un nan masu daraja da za a bari a cikin duhu. Ko da yake waɗansu ‘ba su fi kan allura girma ba,’ ba za a manta da su ba, a kuma bar su a waje a wannan rana sa’ad da Allah yake tattara jauharansa. [Malachi 3:16–18.] Yana iya aiko mala’ikunsa ya gaggauta fitar da su kamar yadda ya fitar da Lot daga Sodom. ‘Ubangiji zai yi ɗan gajeren aiki a kan duniya.’ ‘Zai taƙaita shi cikin adalci.’ Duba Romans 9:28.”

> “‘Ƙazanta da askin itace, yashi da kowane irin shara,’ suna wakiltar kurakurai dabam-dabam da masu yawa waɗanda aka shigar a tsakanin masu bi ga zuwan Almasihu na biyu tun daga kaka na shekara ta 1844. A nan zan yi bayanin kaɗan daga cikinsu.

> “1. Matsayin da waɗansu daga cikin ‘makiyayan’ suka ɗauka da girman kai nan da nan bayan an yi kukan Tsakar Dare, wato cewa wannan ikon narkar da zuciya mai tsanani na Ruhu Mai Tsarki, wanda ya raka motsin wata na bakwai, wani tasiri ne na mesmerism. George Storrs yana cikin na farkon waɗanda suka ɗauki wannan matsayi. Ku duba rubuce-rubucensa a ƙarshen shekarar 1844, a cikin Midnight Cry, wadda ake bugawa a birnin New York a lokacin. J. V. Himes, a Taron Albany a lokacin bazarar shekarar 1845, ya ce motsin wata na bakwai ya haifar da mesmerism zurfin ƙafa bakwai. An gaya mini haka ne ta wurin wani da ya halarta, ya kuma ji wannan furuci. Sauran waɗanda suka taka rawar gani a cikin kukan wata na bakwai tun daga baya sun bayyana wannan motsi a matsayin aikin Iblis. Danganta aikin Almasihu da na Ruhu Mai Tsarki ga Iblis, a zamanin Mai Cetonmu, sabo ne; haka kuma sabo ne yanzu.”

> “2. Gwaje-gwaje masu yawa game da ƙayyadadden lokaci. Tun da kwanaki 2300 suka ƙare a shekara ta 1844, mutane daban-daban sun kafa lokuta masu yawa domin ƙarshensu. A cikin yin haka sun kawar da ‘alamomin iyaka,’ kuma sun jefa duhu da shakka a kan dukan motsin zuwan Almasihu.

> “3. Ruhaniya tare da dukan ruɗe-ruɗenta da wuce gona da irinta. Wannan makircin Iblis, wanda ya aikata mummunan aikin mutuwa, ya dace ƙwarai da wakilta ta wurin ‘aske-aske,’ da kuma ‘kowane irin shara.’ Da yawa daga cikin waɗanda suka shanye gubar ruhaniya sun yarda da gaskiyar abin da muka taɓa fuskanta game da zuwan Ubangiji, kuma daga wannan hujja ne aka sa mutane da yawa su gaskata cewa ruhaniya ita ce ‘ya’yan halitta ta zahiri ta gaskatawa cewa Allah ne ya jagoranci manyan motsin zuwan Ubangiji na 1843 da 1844. Bitrus, yana magana game da waɗanda za su ‘shigo da mummunan koyarwar bidi’a mai hallaka, har ma suna musun Ubangijin da ya saye su,’ ya ce, ‘SABODA SU ZA A YI MAGANAR MUMMUNA GAME DA HANYAR GASKIYA.’”

> “4. S. S. Snow yana ikirarin cewa shi ne ‘Iliya Annabi’” Wannan mutum, a cikin baƙon tafiyarsa mai hauka da rashin ƙa’ida, shi ma ya taka rawarsa a cikin wannan aikin mutuwa, kuma tafarkinsa ya kasance yana da hali na jawo a raina ainihin matsayi na tsarkaka masu jira zuwa abin zargi a tunanin rayuka masu gaskiya da yawa.

> “A cikin wannan jerin kurakurai zan iya ƙara wasu da yawa, kamar ‘shekaru dubu’ na Ru’ya ta Yohanna 20:4, 7, a da, 144,000 na Ru’ya ta Yohanna 7:4; 14:1, waɗanda suka ‘tashi suka fito daga kaburbura’ bayan tashin Almasihu daga matattu, koyarwar rashin yin aiki, koyarwar hallakar jarirai, da sauransu, da sauransu.”

> “An yaɗa waɗannan kurakurai da ƙoƙari mai yawa, aka kuma matsa su a kan garken da ke jira, har a lokacin da Ɗan’uwa Miller ya yi mafarkin, an ‘ɓoye ainihin jauharai daga gani,’ kuma kalmomin annabin suka dace—‘An mayar da hukunci baya, adalci kuwa yana tsaye a nesa,’ da sauransu da sauransu. Duba Ishaya 59:14. A wancan lokaci babu wata takardar advent a ƙasar da take goyon bayan manufar gaskiyar wannan zamani. The Day-Dawn ita ce ta ƙarshe da ta kare matsayi na gaskiya na ƙaramin garken; amma ita ma ta mutu watanni da yawa kafin Ubangiji ya ba wa Ɗan’uwa Miller wannan mafarki; kuma a cikin ƙoƙarinta na ƙarshe kafin mutuwa ta nuna wa tsarkaka masu gajiya da nishi shekara ta 1877, wadda a lokacin tana saura shekaru talatin a gaba, a matsayin lokacin cetonsu na ƙarshe. Kaito! kaito! Ba abin mamaki ba ne cewa Ɗan’uwa Miller, a mafarkinsa, ‘ya zauna ya yi kuka’ saboda wannan yanayi mai baƙin ciki.”

> “Ɗan’uwa Miller ya rufe idanunsa cikin mutuwa, a ranar 22 ga Disamba, 1849, abin da ya cika waɗannan kalmomi da ke cikin mafarkinsa, ‘A cikin ruɗanin motsi na rufe idanuna na ɗan lokaci kaɗan.’ Wannan cika mai ban al’ajabi a bayyane yake ƙwarai har babu wanda zai kasa ganinsa.”

> “Akwatin, yana wakiltar gaskiyar zuwan Ubangiji da Ɗan’uwa Miller ya wallafa wa duniya, kamar yadda aka fayyace ta cikin misalin budurwai goma. [Matiyu 25:1–11.] Na fari, lokaci, 1843; na biyu, lokacin jinkiri; na uku, kukar tsakar dare, a wata na bakwai, 1844, kuma na huɗu, ƙofar da aka rufe. Babu wanda ya karanta takardun zuwan na biyu tun daga 1843, da zai musanta cewa Ɗan’uwa Miller ya goyi bayan waɗannan muhimman abubuwa huɗu a tarihin zuwan Ubangiji. Wannan daidaitaccen tsari na gaskiya, ko “akwatin,” an yayyaga shi gunduwa-gunduwa, aka warwatsa shi cikin tarkace ta wurin waɗanda suka ƙi ƙwarewarsu ta kansu, kuma suka musanta ainihin gaskiyoyin nan da su tare da Ɗan’uwa Miller suka yi wa’azinsu ga duniya da gaba gaɗi.”

> “Ikkilisiya a sa’an nan za ta zama tsarkakakkiya kuma ‘marar aibi a gaban kursiyin Allah,’ bayan ta furta dukan kurakuranta, laifofinta da zunubanta, kuma bayan an wanke su ta wurin jinin Almasihu, an kuma shafe su, za ta kasance ba tare da ‘tabo ko alamar ƙurji, ko wani abu irin haka ba.’ Sa’an nan kuma za su haskaka da ‘sau goma fiye da ɗaukakarsu ta dā.’” JAMES WHITE Oswego, Mayu, 1850.

Back to Articles