Article

# Panium — Lamba Ashirin

Jerin Abubuwan da ke cikin Daniyel 11 da Gargadin 2025

Author

Jeff Pippenger

Published

March 2, 2026

Formats

PDF
Word

Farkon amfani da tarihin da ya cika ayoyi goma zuwa goma sha shida ya nuna cewa Roma, wadda ta kafa wahayin, ta iso a shekara ta 200 K.H., shekarar da aka yi yaƙin Panium; kuma ina ba da shawarar cewa a shekara ta 2025 Roma ta iso ta kuma kafa wahayin ta wurin rantsar da Trump da Paparoma Leo. Shekara ta 2025 tana wakiltar lokaci kaɗai da aka rantsar da Paparoma da Shugaban Ƙasa a shekara guda. An ɗaga dabbar da surarta domin dukan waɗanda suke shirye su gani a shekara ta 2025. Ba kamar farkon masu bishara ba, ni ina amfani da jerin ayoyin, maimakon tarihin da ya fara cika ayoyin. Na yarda da tarihin, amma ina jingina ga wani tsari a cikin ayoyin a matsayin ginshiƙin tarihin, maimakon amfani da tarihin domin ayyana ginshiƙin ayoyin. Ina jayayya cewa hanyoyin nan biyu dukansu daidai ne.

## Juyin Juya Halin Makabiyawa

Ina amfani da jerin Makabiyawa ta irin wannan hanya. Tawayen Makabiyawa a shekara ta 167 K.H. ya faru ne da daɗewa bayan yaƙin Panium a shekara ta 200 K.H., kuma tun kafin Pompey ya kama Urushalima a shekara ta 63 K.H. Jerin da ya fara a aya ta goma sha shida da nasarar Janar Pompey a kan Urushalima a shekara ta 63 K.H., kuma ya ci gaba har zuwa Kaisar Tiberiyas wanda ya yi mulki a lokacin da aka gicciye Yesu. Gicciye da Tiberiyas an wakilta su a aya ta ashirin da biyu ta sura ta goma sha ɗaya.

> Kuma da rundunonin ambaliya za a share su daga gabansa, kuma za a karya su; hakika, har da sarkin alkawari ma. Daniyel 11:22.

Mamayar Urushalima da Janar Pompey ya yi a shekara ta 63 Kafin Haihuwar Almasihu a aya ta goma sha shida, sa’an nan kuma gicciye a shekara ta 31 Bayan Haihuwar Almasihu a aya ta ashirin da biyu, suna wakiltar wani layin annabci ne da ya fara da alamar dokar Lahadi kuma ya ƙare da alamar dokar Lahadi. Aya ta ashirin da uku katsewa ce a cikin nassin, saboda haka tana nuna aya ta ashirin da biyu a matsayin ƙarshen layin annabcin da ya fara a aya ta goma sha shida. Tare da bayyanannen ƙarshen wannan layi a aya ta ashirin da biyu, akwai kuma gaskiyar cewa aya ta ashirin da biyu alama ce ta wannan waymark ɗin da aka wakilta a aya ta goma sha shida, ta haka tana ba da shaidar alfa da omega cewa ayoyi na goma sha shida zuwa ashirin da biyu suna wakiltar wani keɓaɓɓen layin annabci.

A ƙara da wannan cewa ayoyi na goma sha biyar da goma sha shida suna nuna sauyin daga mulkin Seleucid zuwa ikon Roma, kuma za ka ga katsewar ci gaba daga Seleucid a aya ta goma sha biyar zuwa ga Romawa a aya ta goma sha shida, kuma jerin da ya fara daga aya ta goma sha shida zuwa ta ashirin da biyu a fili yake a ware a matsayin sahu guda na annabci. Aya ta goma sha shida tana gabatar da iko na gaba wanda zai mallaki Yahudiya, ta haka tana nuna sauyin tarihin annabci kamar yadda yake tare da aya ta ashirin da uku. Sahun ya fara kuma ya ƙare da alamar dokar Lahadi, kuma sahun ya ƙare a aya ta ashirin da biyu na sura ta goma sha ɗaya.

## Smith—da Kaisar Uku

Kasancewar aya ta goma sha shida tana wakiltar dokar Lahadi, kamar yadda aya ta ashirin da biyu ma take yi—yana bukatar a daidaita ayoyin biyu a kan juna. Uriah Smith ya yi sharhi a kan aya ta ashirin da uku, kuma ya bayyana dalilin da ya sa take wakiltar tarihin da ya fara tun can baya a cikin tarihin ayoyin da suka gabata, maimakon ta wakilci tarihin da yake biyo nan da nan bayan gicciyen aya ta ashirin da biyu.

> “Aya ta 23. Kuma bayan an yi ƙawance da shi, zai yi aiki da yaudara; gama zai hau, kuma zai ƙarfafa tare da ƙaramin jama'a.”

> “Shi” wanda aka yi alkawarin da shi a nan, dole ne ya zama wannan iko ɗaya da ya kasance batun annabcin tun daga aya ta 14; kuma cewa wannan shi ne ikon Roma, cikar annabcin a cikin mutane uku ta nuna wannan ba tare da wata gardama ba, kamar yadda aka riga aka lura, waɗanda suka yi mulki a jere bisa Daular Roma; wato, Julius, Augustus, da Tiberius Caesar. Na fari, da ya komo sansanin ƙasarsa cikin nasara, ya yi tuntuɓe ya fāɗi, kuma ba a sāme shi ba. Aya ta 19. Na biyu kuwa, mai tara haraji ne; kuma ya yi mulki cikin ɗaukakar masarauta, ya kuma mutu ba cikin fushi ba ko cikin yaƙi ba, sai dai cikin salama a kan gadonsa. Aya ta 20. Na ukun kuwa, munafuki ne, kuma ɗaya ne daga cikin mafi ƙasƙantar halaye. Ya karɓi mulki cikin salama, amma duka mulkinsa da rayuwarsa sun ƙare da tashin hankali. Kuma a zamanin mulkinsa ne aka kashe Yariman alkawari, Yesu Banazare, a bisa gicciye. Ayoyi 21, 22. Almasihu ba zai taɓa sāke a karya shi ko a kashe shi ba; saboda haka, a cikin babu wata gwamnati dabam, kuma a babu wani lokaci dabam, za mu iya samun cikar waɗannan abubuwa. Wasu suna ƙoƙarin ɗora waɗannan ayoyi ga Antiochus, su mai da ɗaya daga cikin manyan firistocin Yahudawa ya zama yariman alkawari, ko da yake ba a taɓa kiran su da wannan suna ba. Wannan irin wannan tunani ne wanda yake ƙoƙarin mai da mulkin Antiochus ya zama cikar ƙaramin ƙahon Daniyel 8; kuma ana gabatar da shi ne saboda wannan manufa ɗaya; wato, a karya babbar sarkar shaidu wadda take nuna cewa koyarwar Zuwa na Almasihu ita ce koyarwar Littafi Mai Tsarki, kuma cewa Almasihu yanzu yana bakin ƙofa. Amma ba za a iya rushe shaidar ba; ba za a iya karya sarkar ba.

> “Bayan ya bi da mu ta cikin al’amuran mulkin duniya na daular har zuwa ƙarshen makonni saba’in, annabin, a aya ta 23, ya mayar da mu baya zuwa lokacin da Romawa suka shiga alaƙa kai tsaye da mutanen Allah ta wurin yarjejeniyar Yahudawa, a shekara ta 161 K.H.; daga wannan wuri ne kuma aka ci gaba da kai mu a kan layi madaidaici na abubuwan da suka faru har zuwa nasara ta ƙarshe ta ikkilisiya, da kafa madawwamin mulkin Allah. Yahudawa, da yake sarakunan Siriya suna matsananciyar zaluntarsu, suka aika jakadanci zuwa Roma, domin su roƙi taimakon Romawa, kuma su haɗa kansu da su cikin ‘yarjejeniya ta zumunci da haɗin guiwa tare da su.’ 1 Mac.8; Prideaux, II, 234; Josephus’s Antiquities, book 12, chap.10, sec.6. Romawa suka saurari roƙon Yahudawan, suka kuma ba su wata doka, wadda aka tsara cikin waɗannan kalmomi:—”

> “‘Dokar majalisar dattawa game da yarjejeniyar taimakon juna da abota tare da al’ummar Yahudawa. Ba zai zama halas ga kowane mutum da yake ƙarƙashin Romawa ya yi yaƙi da al’ummar Yahudawa ba, ko kuma ya taimaki waɗanda suke yin haka, ta wajen aika musu da hatsi, ko jiragen ruwa, ko kuɗi; kuma idan aka kai wa Yahudawa hari, Romawa za su taimake su gwargwadon iyawarsu; haka kuma, idan aka kai wa Romawa hari, Yahudawa za su taimake su. Kuma idan Yahudawa suna da niyyar ƙara wani abu a cikin wannan yarjejeniyar taimakon juna, ko su rage wani abu daga gare ta, za a yi hakan ne da yardar bai ɗaya ta Romawa. Kuma duk wani ƙari da aka yi haka, zai kasance yana da cikakken ƙarfi.’ ‘Wannan doka ce,’ in ji Josephus, ‘Eupolemus, ɗan Yohanna, da Jason, ɗan Eleazer, suka rubuta ta, a lokacin da Yahuza yake babban firist na al’ummar, kuma Simon, ɗan’uwansa, yake shugaban rundunar sojoji. Kuma wannan ita ce yarjejeniya ta farko da Romawa suka yi da Yahudawa, kuma an gudanar da ita ta wannan hanya.’”

> “A wannan lokaci Romawa ƙaramar al’umma ce, kuma suka fara yin aiki da yaudara, ko kuma da dabara, kamar yadda kalmar take nufi. Kuma daga wannan matsayi suka tashi ta hanyar ci gaba mai ɗorewa da sauri zuwa kololuwar iko wadda daga baya suka kai.” Uriah Smith, Daniel and the Revelation, 270, 271.

Ba gicciyen da ke aya ta ashirin da biyu kaɗai yake kawo ƙarshen wani layi da alama wadda take kuma a farkon layin ba, amma aya ta gaba kuma tana komawa cikin tarihin da ya gabaci gicciyen, zuwa wajen shekaru talatin bayan Panium da kuma wajen shekaru ɗari kafin Roma ta ci Urushalima. Alamar hanya ta ƙawancen Yahudawa da Smith ya bayyana a nan a matsayin 161 BC, wasu daga cikin majagaban farko sun bayyana ta a matsayin 158 BC. Batun da nake mayar da hankali a kai a nan ba wai kwanan shekarar sosai ba ne, sai dai cewa ayoyi na goma sha shida zuwa ashirin da biyu suna wakiltar wani layi na tarihin annabci wanda dokar Lahadi ita ce alfa da omega na wannan layin. Sa’an nan, da zarar an gabatar da layin da ke daga aya ta goma sha shida zuwa ta ashirin da biyu, aya ta ashirin da uku tana maimaitawa tare da faɗaɗa tarihin da ke cikin layin ayoyi na goma sha shida zuwa ashirin da biyu. Layin tarihin annabci da aya ta ashirin da uku take wakilta shi ne tarihin Makkabiyawa, kuma tarihin Makkabiyawa cikakkiyar daidaitacciyar kamance ce da tarihin Amurka.

## Dauloli Biyu

Makabiyawa suna wakiltar tawaye ne a kan masarautar Seleucid wanda ya fara a zamanin mulkin Antiochus Epiphanes. Tawayen ya kasance a kan masarautar Seleucid ta arewa, kuma ya haifar da nasara wadda ta kai ga kafuwar ɗaya daga cikin daulolin Yahudiya biyu a wannan zamani, wanda a ƙarshe ya kai ga hallakar Urushalima a shekara ta 70 AD. Daular farko ita ce ta Hasmonean, ta biyu kuma ita ce ta Herodian. Daular Herodian ita ce gwamnati ta biyu ta Yahudiya bayan kuɓuta daga masarautar Seleucid ta arewa. Tana da alaƙa kai tsaye da tsarin Romawa, alhali kuwa daular Hasmonean da ta gabace ta ainihin ta Yahudawa ce. Daular Hasmonean ta fara a shekara ta 141 BC, kuma a shekara ta 37 BC daular Herodian ta fara, ta kuma dawwama har zuwa shekara ta 70 AD.

Dauloli suna wakiltar gwamnatin Yahudiya, tsohuwar kuma ainihin ƙasa mai ɗaukaka. Tawayen Makkabiyawa ya kasance daga 167 zuwa 160 K.Z. A shekara ta 164 K.Z. Makkabiyawa suka kori Antiyokus Epifanes daga Urushalima, suka tsarkake kuma suka sake keɓe haikali bayan Antiyokus ya ƙazantar da shi, amma sai a shekara ta 141 K.Z. ne ikon Seleusid na arewa ya sami cikakkiyar nasara a kansa, kuma daular Hasmoneya ta fara.

Daular Herodiyawa mabuɗi ce ga wannan layi, domin Herodus Mai Girma ne ya ba da umarni a kashe jarirai a lokacin haihuwar Yesu, kuma ɗansa ne yake mulki sa’ad da Yesu ya mutu. Herodus Mai Girma shi ne uban, kuma shi sarki ne a kan Yahudiya, amma ɗansa tetrark ne kaɗai, ma’ana shi mai mulki ne a kan rubu’i ɗaya na masarautar, kamar gwamna maimakon sarki. Wannan ne ya sa bai da ikon da ya wajabta masa ya haɗa kai da Bilatus domin a gicciye Almasihu. Haihuwar Yesu ita ce “lokacin ƙarshe” na annabci a cikin layin annabcinsa, mutuwarsa kuwa tana wakiltar dokar Lahadi. Herodus na farko yana wakiltar 1989, kuma Herodus na ƙarshe shi ne dokar Lahadi. Herodus uba zuwa Herodus ɗa shi ne layin annabcin Almasihu.

Jerin Makkabiyawa ta fara ne da nasarar tawaye a kan wani sarki na arewa wanda ya tilasta wa Yahudawa al’adunsa na Girka, da kuma al’adarsa da addinin Girka. Farkon daular Hasmonean ya wakilci shekara ta 1798. Me ya sa haka, za ka iya tambaya? Idan wata daula ta fara a wani “lokacin ƙarshe” na annabci, kamar yadda ya kasance da daular Herodiyawa a haihuwar Almasihu, to, lallai ne bisa wajabcin annabci ɗayar daular ma ta kasance da irin wannan mafari. Duk daulolin nan biyu suna farawa da wani lokaci na ƙarshe, sa’ad da muka ɗauki haihuwar Almasihu a matsayin “lokacin ƙarshe,” amma wawaye ba su taɓa ganin hasken da aka buɗe hatiminsa ba wanda yake da alaƙa da lokacin ƙarshe.

> “A zamaninmu, kamar yadda yake a zamanin Almasihu, ana iya karanta ko fassara Nassosi ba daidai ba. Da Yahudawa sun yi nazarin Nassosi da zukata masu himma da addu’a, da bincikensu ya sami lada da sanin gaskiya game da lokacin, ba lokacin kaɗai ba, har ma da yadda bayyanar Almasihu za ta kasance. Da ba su jingina bayyanarsa ta biyu mai ɗaukaka ga zuwansa na farko ba. Suna da shaidar Daniyel; suna da shaidar Ishaya da sauran annabawa; suna da koyarwar Musa; ga kuma Almasihu a tsakiyarsu ƙwarai, duk da haka suna ta binciken Nassosi domin neman hujja game da zuwansa. Kuma suna aikata wa Almasihu ainihin abubuwan da aka annabta za su aikata masa. Makanta ta ruɗi ta rufe su ƙwarai har ba su san abin da suke yi ba.”

> “Kuma da yawa suna yin irin waɗannan abubuwa a yau, a cikin 1897, domin ba su samu gogewa cikin saƙonnin gwaji da suke ƙunshe cikin saƙonnin mala’iku na fari, na biyu, da na uku ba. Akwai waɗanda suke binciken Littattafai domin neman tabbaci cewa waɗannan saƙonni har yanzu suna nan gaba. Suna tattara gaskiyar waɗannan saƙonni, amma sun kasa ba su matsayinsu da ya dace a tarihin annabci. Saboda haka irin waɗannan suna cikin haɗarin ɓatar da mutane game da inda za a sa waɗannan saƙonni. Ba sa gani kuma ba sa fahimtar lokacin ƙarshe, ko kuma lokacin da ya kamata a sa waɗannan saƙonni. Ranar Allah tana zuwa da takun sawu na ɓoye; amma waɗanda ake ɗauka masu hikima da manya suna ta surutu game da ‘Babban Ilimi.’ Ba su san alamun zuwan Almasihu ba, ko na ƙarshen duniya.” Paulson Collection, 423, 424.

Gano haihuwar Almasihu a matsayin “lokacin ƙarshe,” sabili da haka a matsayin mabuɗin shigo da zuriyar Makkabiyawa cikin mahallin gaskiyar yanzu na kwanakin ƙarshe, yana mai da Almasihu ainihin cibiyar wannan nassi, abin da kuma shaida ne cewa wannan amfani ya inganta.

Jerin Makkabiyawa yana misalta ƙasa mai ɗaukaka ta ruhaniya, kuma misalin ya fara ne a wani zamani inda mazaunan ƙasa mai ɗaukakar suka balle daga mulkin siyasa da na addini na sarkin arewa. Tawayen Makkabiyawa da ya kai ga daular Hasmonean yana wakiltar 1776, kuma tawayen da aka yi wa sarkin arewa wanda Makkabiyawan suka kammala ya wakilta Yaƙin Juyin Juya Hali. Shekaru ashirin da biyu daga 1776 zuwa 1798 suna wakiltar tawayen Makkabiyawa da ya kai ga daular Hasmonean a ƙarshen zamani a 1798, wanda ya ci gaba har sai daular Herodiyawa ta fara a ƙarshen zamani a 1989. Daular Herodiyawa ta ci gaba har zuwa hallakar Urushalima a shekara ta 70 AD.

Abin da yake da muhimmanci a gane a cikin wannan layin tarihi abu ne guda biyu; shi ne misalin tsohuwar ƙasa mai ɗaukaka wadda take alamta ƙasa mai ɗaukaka ta zamani, kuma yana farawa ne a cikin wani layin tarihi da ya fara da aya ta goma sha shida, inda Roma ta ci ƙasa mai ɗaukaka da farko, ta haka tana bayyana babban jigon wannan layin. Layin daga aya ta goma sha shida zuwa aya ta ashirin da biyu yana wakiltar ƙasa mai ɗaukaka, kuma mahallinsa shi ne dokar Lahadi mai zuwa nan ba da daɗewa ba. Haka kuma wannan layin yana wakiltar rukuni biyu na masu bauta da suke tasiri a kan gwamnatocin dauloli biyu. Sadukiyawa sun fi ƙaranci a yawan jama'a amma gaba ɗaya su ne suka rinjayi tsarin addini da siyasa na Yahudawa a cikin lokutan daulolin biyu. Tsarin addini ana tafiyar da shi ne ta wurin firistoci, kuma waɗannan firistocin su ma Sadukiyawa da Farisiyawa duka sun yi tasiri a kansu. Gwamnatocin Hasmonean da Herodian duka Farisiyawa da Sadukiyawa sun yi tasiri a kansu, kuma daulolin biyu ɗin suna wakiltar gwamnatin Amurka daga 1798 har zuwa dokar Lahadi.

Farisiyawa da Sadukiyawa suna wakiltar ƙungiyoyi biyu na ra’ayoyin siyasa waɗanda ake bambanta su da matsayinsu a kan batun bauta. Jam’iyyar Democrats masu goyon bayan bauta ne, Jam’iyyar Republicans kuwa masu adawa da bauta ne; kuma tare suna hulɗa da tsarin siyasar gwamnatin tsarin mulki ta Ƙasar Amurka. Wannan gwamnati ita ce dabbar ƙasa ta Ru’ya ta Yohanna sura ta goma sha uku, kuma tarihin waje na dabbar ƙasa ana wakilta shi da ƙahonta na jam’iyyar Republican. Tarihin cikinta kuwa ana wakilta shi da ƙahon Furotesta. An rarrabe ƙahonin a kan dabbar, domin dabbar ita ce Tsarin Mulki wanda ya raba ƙahon jiha da ƙahon coci, amma suna tafiya tare cikin tarihi. Ƙahon jam’iyyar Republican yana da tasiri biyu, ko dai domin bauta ko kuma gaba da bauta. Ƙahon Furotesta kuma yana da tasiri biyu, ko dai domin Asabar ta kwana ta bakwai ko kuma ranar farko ta rana.

Kimanin shekaru talatin bayan yaƙin Panium, Maccabees suna yi wa tarihin Amurka alama a matsayin mulki na shida na annabcin Littafi Mai Tsarki. Sa’an nan kuma, kimanin ƙarni guda daga baya, aya ta goma sha shida ta cika sa’ad da aka ci Urushalima da yaƙi, abin da yake wakiltar gicciye. Yahudiya ita ce ta biyu cikin cikas uku da Roma ta rinjaya yayin da take karɓar iko a kan duniya. Janar Pompey ya ci Siriya da yaƙi a shekara ta 65 BC, sannan kuma Yahuda a shekara ta 63 BC. Augustus Caesar zai ci cikas na uku a yaƙin Actium a shekara ta 31 BC. Ana wakiltar wannan tarihi a cikin jerin aya ta goma sha shida zuwa ta ashirin da biyu.

A lokacin gicciye, tarihin Maccabees ya riga ya kwashe kusan shekara ɗari biyu yana gudana. Uriah Smith ya nuna cewa tarihin da aka wakilta ta wurin ƙawancen da aka yi da Yahudawa a aya ta ashirin da uku ya kamata a daidaita shi da wani mafarin tarihi da ya faru kusan shekara ɗari biyu kafin tarihin gicciye da ke aya ta ashirin da biyu. Tarihin gicciye da ke aya ta ashirin da biyu dole ne a daidaita shi da aya ta goma sha shida, gama aya ta goma sha shida ita ma dokar Lahadi ce. Wannan yana nufin cewa layin Maccabees, wanda shi ne tarihin ƙasa mai ɗaukaka ta Yahuda, yana farawa tun da wuri sosai kafin dokar Lahadi ta aya ta goma sha shida.

Sa’ad da muka fahimci cewa tarihin Milleriyawa yana misalta tarihin dubu ɗari da arba’in da huɗu, za mu iya daidaita ƙarshen zamani na Milleriyawa a shekara ta 1798 da ƙarshen zamani na dubu ɗari da arba’in da huɗu a shekara ta 1989. Idan muka yi haka, muna shimfiɗa tarihin mala’ika na farko da na biyu a kan tarihin mala’ika na uku. 1798 da 1989 su ne alamomin hanya na alfa da omega na tarihin aya ta arba’in na Daniyel goma sha ɗaya.

Aya ta arba’in ta fara ne a “lokacin ƙarshe,” wanda ana iya tabbatarwa cikin sauƙi cewa shi ne 1798; kuma idan aka fahimce ta daidai, rugujewar Tarayyar Soviet a 1989 ta cika aya ta arba’in, kuma wannan cikar ita ma ta kasance “lokacin ƙarshe.” “Lokutan ƙarshe” guda biyu, a cikin aya ɗaya, wadda take cikin wannan sura ɗaya da layin Maccabees. Tawayen Maccabees da ya kai ga daular Hasmonean yana wakiltar shekaru ashirin da biyu daga 1776 har zuwa 1798. A 1798 daular Hasmonean ta fara, kuma daular Herodiyawa ta fara a 1989.

Aya ta goma na Daniyel goma sha ɗaya tana bayyana shekarar 1989, kuma aya ta goma sha shida ita ce dokar Lahadi. Layin tarihi da yake cikin waɗannan ayoyin yana wakiltar yaƙe-yaƙe uku, da rushewar wani sarkin kudu da shigar Roma cikin tarihin annabci. Haka kuma yana ƙunshe da layin dauloli biyu waɗanda suke zama alama ta canjin da yake faruwa sa’ad da dabbar duniya ta Ru’ya ta Yohanna goma sha uku wadda “tana da ƙaho biyu kamar na ɗan rago, kuma” “ta yi magana kamar maciji.” A jere, daular Yahudawa ta farko ita ce ɗan rago, daular Romawa ta biyu kuma ita ce maciji. Daular farko ta Yahudawa ce, ta biyu kuma ta Romawa ce. Ko ta Yahudawa ce ko ta Romawa, dabbar duniya tana da ƙaho biyu.

Daular Yahudawa tana wakiltar ƙahon Furotesta, kuma daular Roma tana wakiltar ƙahon Jam’iyyar Republican. Haka kuma duka ƙahonan suna da rarrabuwar annabci biyu. Sadukiyawa da Farisiyawa suna bayar da tsarin da ya yi daidai da Demokrat masu goyon bayan bauta da kuma Republican masu adawa da bauta; yayin da kuma suke wakiltar ninki-biyu na rabuwar budurwai marasa hikima sabanin budurwai masu hikima. Farisiyawa, a matsayin budurwai marasa hikima, ana tsarkake su a rashin cikar bege na farko, kuma ana tsarkake Sadukiyawa a tsarkakewar haikali ta biyu. Farisiyawa, kamar ikkilisiyar Sardis, sun yi iƙirarin suna da suna na rai, amma matattu ne, kuma ana fara tsarkake su; sa’an nan kuma Sadukiyawa, waɗanda suka ƙi ikon Allah, suka ƙi iko da saƙon Kukan Tsakar Dare. Sadukiyawa su ne mutanen alkawari da ake wucewa, Sadukiyawa su ne waɗanda suka gamsu da jin daɗin motsin zuciya masu kyau.

> “An fahimci cewa zuwan Almasihu, kamar yadda saƙon mala’ika na farko ya sanar, yana wakilta ta wurin zuwan angon. Faɗaɗɗen gyaran nan da ya bazu a ƙarƙashin shelawar zuwansa mai kusa, ya yi daidai da fitowar budurwai. A cikin wannan misalin, kamar yadda yake a cikin na Matiyu 24, an wakilci rukuni biyu. Dukkansu sun ɗauki fitilunsu, Littafi Mai Tsarki, kuma da haskensa suka fita su taryi Angon. Amma yayin da ‘waɗanda suka kasance wawaye suka ɗauki fitilunsu, ba su kuwa ɗauki mai tare da su ba,’ ‘masu hikima kuwa suka ɗauki mai a cikin kwanonsu tare da fitilunsu.’ Rukuni na ƙarshe sun karɓi alherin Allah, ikon Ruhu Mai Tsarki mai sabuntawa da haskakawa, wanda yake mai da maganarsa fitila ga ƙafafu da haske ga hanya. Cikin tsoron Allah suka yi nazarin Nassosi domin su san gaskiya, kuma da ƙwazo suka nemi tsarkin zuciya da na rayuwa. Waɗannan suna da ƙwarewar kansu ta bangaskiya, bangaskiya ga Allah da kuma ga maganarsa, wadda ba za a iya rushe ta ta wurin baƙin ciki da jinkiri ba. Waɗansu kuma ‘suka ɗauki fitilunsu, ba su kuwa ɗauki mai tare da su ba.’ Sun motsa ne daga zuga ta rai. Tsoron da ke cikinsu ya tashi saboda saƙo mai girma da ɗaukaka, amma sun dogara ga bangaskiyar ’yan’uwansu, suna wadatuwa da ƙyaftawar hasken kyawawan ji-jiyoyi, ba tare da cikakkiyar fahimtar gaskiya ko kuma sahihin aikin alheri a cikin zuciya ba. Waɗannan sun fita domin su taryi Ubangiji, cike da bege saboda hangen samun lada nan da nan; amma ba su shirya domin jinkiri da baƙin ciki ba. Sa’ad da gwaje-gwaje suka zo, bangaskiyarsu ta kāsa, kuma fitilunsu suka dushe.” The Great Controversy, 393.

Ko na siyasa ko na addini, waɗannan rukunan biyu suna haɗuwa su yi gaba da masu hikima a cikin rikicin tsakar dare. Da yake an faɗi haka, mun fara maƙalar ne da ɗaga wannan batu cewa ina amfani da aya ta goma sha huɗu bisa ga matsayinta a cikin jerin ayoyin, sabanin tsarin jerin tarihi da ayoyin suke wakilta. Ina amfani da wannan dabarar bisa yarda da matsayin aya ta ashirin da uku. Matsayar alamar hanya ya kamata ta dace da cikar ta a tarihi. Ƙawancen da Yahudawa suka yi da Roma a zamanin Makkabiyawa shi ne ya ƙayyade inda za a yi amfani da ayar. “’Yan fashi” na aya ta goma sha huɗu, waɗanda suke kafa wahayin, sun yi haka ne a shekara ta 200 BC, wato a daidai shekarar yaƙin Panium, amma yaƙin da kuma ’yan fashin alamu biyu ne dabam.

“‘Yan fashi” sun zama ɓangare na labarin, ba domin kafa wata alaƙa kai tsaye da ranar yaƙin Panium ba, sai dai domin a bayyana dangantakar da suka ƙulla da raunanan sarkin Masar mai shekara biyar, wanda Antiochus yake gab da kayarwa. Ba su so a samu tangarda ga shigo da alkamar Masar zuwa Daular Roma. Dangantakar annabci ta Roma da sarkin Masar mai shekara biyar, mai rauni, ita ce batun ayar. Wannan sa-baki yana nuna abin da ya biyo bayan rugujewar da ta biyo bayan yunƙurin Putin na haɗa ƙarƙashin Ikilisiyar Rasha biyayyar ikilisiyar Yukiren kamar yadda take a dā, kafin 1989. Wannan yunƙuri ya fara tabarbarewar masarautarsa ta kudu a hankali, kuma sa’ad da Putin ya mutu kamar yadda Ptolemy ya mutu, ko kuwa aka kore shi ta wata hanya kamar yadda aka yi wa Uzziah da Napoleon, a annabce ana cire shi, sa’an nan kuma jerin shugabanni marasa ƙwarewa sosai su riƙa tafiyar da mulkinsa. Sa’an nan, a zamanin sarkin mai shekara biyar, Roma ta papacy tana sa baki domin ta kare muradunta, wato ikilisiyar Yukiren.

Fafaroma ba ya ɗaukar ɓangare tsakanin Orthodox na Rasha ko na Yukiren; a maimakon haka, yana wasa da kowane ɓangare ne domin ya kawo dukan ƙungiyoyin addini ƙarƙashin ikonsa, kamar yadda aka wakilta a cikin Ishaya huɗu.

> Kuma a wannan rana mata bakwai za su kama namiji ɗaya, suna cewa, Za mu ci gurasarmu da kanmu, mu kuma sa tufafinmu da kanmu; sai dai kawai a kira mu da sunanka, domin a kawar da abin kunyarmu. A wannan rana reshen Ubangiji zai zama kyakkyawa da ɗaukaka, kuma amfanin ƙasa zai zama nagari da kyau ga waɗanda suka tsira daga Isra’ila. Kuma zai faru, wanda aka bari a Sihiyona, da wanda ya rage a Urushalima, za a kira shi mai tsarki, wato kowane ɗaya da aka rubuta cikin masu rai a Urushalima. Ishaya 4:1–3.

Fafaroma ta karɓi iko a kan dukan ƙungiyoyin addini, waɗanda aka wakilta a matsayin mata bakwai, wato dukan ikkilisiyoyi. Waɗannan ikkilisiyoyi bakwai suna so a kira su katolika, ma’ana na duniya baki ɗaya, kuma a fili ba mutanen Allah ba ne, gama suna nufin su sa nasu tufafi na kansu. Haɗewar dukan ƙungiyoyin addinin da suke so su sa nasu tufafin ɗan adam yana faruwa ne a lokacin da waɗanda suke cikin “Urushalima za a kira su tsarkaka,” wato lokacin da reshen Ubangiji yake sauyawa daga mutanen Laodikiya zuwa mutanen Filadelfiya; a nan ne Fafaroma take zama kan dukan ƙungiyoyin addini a daidai lokacin da kuma za a mai da ita kan ƙungiyoyin siyasa.

A cikin shekara ta 1989, cocin Yukren alama ce ta sarkin arewa yana share Tarayyar Soviet, kuma Putin zai nemi maido da tsohuwar dangantakar biyayya, ya kuma karɓi kuturta a goshinsa ya fara tsanantawa addinin da ya ƙi amincewa da bukatunsa. Wannan tsanantawar ta faru a cikin ƙasar Ptolemy kansa, a birnin Alexandria, don haka majami’un da suke cikin Rasha waɗanda Roma ke da tasiri a kansu za su zama abin da Putin zai yi wa hari, da kuma ƙarshe nasa. Yayin da Trump yake shirya wa yaƙin Panium, an bayyana buɗaɗɗiyar dangantakarsa da mai kāre raunanan sarkin-yaro na Masar a shekara ta 2025. Ikon Romawa wanda a shekara ta 200 K.H. ya kāre sarkin-yaro na Masar, ba zai kāre sarkin-yaron ba a lokacin nan. Za ta taimaka wajen kawo ƙarshen sarkin-yaron. Roma a matsayin mai kāre Masar a shekara ta 200 K.H., tana wakiltar Roma a matsayin mai hallaka Masar a yaƙin Panium.

## Mabiyan Miller

Millerites ba su ga ikon Roma uku ba; biyu kaɗai suka gani, amma duk da haka, gaskiyarsu gaskiya ce. Dabarar annabci da take kallon Antiochus a matsayin alama tana ba mu damar mu aiwatar da aya ta goma sha huɗu a cikin tarihin da ya riga aya ta goma sha biyar, ko da yake tarihin da ya fara cika ayoyin ya sanya duka aya ta goma sha huɗu da ta goma sha biyar a shekara ta 200 K.H. Ina ikirarin cewa aya ta goma sha shida ita ce dokar Lahadi mai zuwa nan ba da daɗewa ba, cewa aya ta goma sha huɗu ita ce 2025, kuma aya ta goma sha biyar ita ce yaƙin Panium wanda har yanzu yana gaba. Antiochus ya tabbatar da cewa yaƙe-yaƙen ukun nan layi ɗaya ne na annabci, gama yana a wajen yaƙe-yaƙen uku ɗin duka; amma kuma yana tabbatar da ikirarin da nake yi cewa amfani da ayoyin a kwanakin ƙarshe, sa’ad da aka rarraba su daidai bisa tsarin layi bisa layi.

Antiochus yana a dukkan yaƙe-yaƙe uku, kuma a kwanakin ƙarshe yana wakiltar ikon wakili na papacy a 1989 (Reagan da Amurka), 2014 (Zelenskyy da Ukraine), sa’an nan kuma a yaƙin Panium wannan ikon wakili ɗin ɗaya ne kamar na 1989, domin Yesu kullum yana wakiltar ƙarshen tare da farko. Ronald Reagan ya mutu kuma an binne shi, don haka shaidar tarihi ta Antiochus daidai take da fahimtar Millerite, amma tana ƙarƙashin ƙa’idojin da ke tafiyar da amfani da line upon line. Ikon wakili na ƙarshe na papacy a cikin ayoyin shi ne Trump, ko da yake a tarihi Antiochus yana a dukkan yaƙe-yaƙe ukun. Domin cika aya ta goma sha uku dole ne Trump ya sha kashi a zaɓe na biyu, gama a aya ta goma sha uku yana “dawowa,” da ƙarfi fiye da kowane lokaci, da ƙarfin da ya isa a harbe shi ta kunne, abin da tare da babban yatsan hannun dama da babban yatsan ƙafar dama shi ne abin da ya kamata a shafe da jini sa’ad da ake shafe firistoci.

Reagan ya kasance irin Trump, gama Reagan shi ne na fari cikin shugabanni takwas na ƙarshe tun daga lokacin ƙarshe a 1989. Lincoln ya kasance irin Trump, gama shi ne shugaban Republican na farko. An kashe Lincoln ta hannun ’yan Democrat masu goyon bayan bautar bayi cikin ƙawance da Roma, kuma duka Ronald Reagan da takwaransa na papanci John Paul II sun tsira daga yunƙurin kisa. An kashe Trump a siyasance a 2020, ta wurin zaɓen da aka sace, a cikar Ru’ya ta Yohanna sura goma sha ɗaya, aya ta bakwai, sa’an nan a 2024 aka ta da shi, a cikar aya ta goma sha ɗaya.

> Kuma sa’ad da suka gama shaidarsu, dabbar da ke fitowa daga ramin marar ƙasa za ta yi yaƙi da su, ta rinjaye su, ta kuma kashe su. … Bayan kwana uku da rabi kuma Ruhun rai daga Allah ya shiga cikinsu, suka tsaya a ƙafafunsu; sai babban tsoro ya kama waɗanda suka gan su. Ru’ya ta Yohanna 11:7, 11.

Tashin Trump daga mutuwa shi ne “komowarsa” da aka ambata a aya ta goma sha uku, kuma hakan ya kuma ba da daidaitaccen kwatanci na wata sifa ta Roma, domin Roma ita ce “ta takwas wadda take daga cikin bakwai,” kuma Trump sura ce ta Roma.

> Kuma dabbar da ta kasance, amma yanzu ba ta nan, ita ce ta takwas, duk da haka tana daga cikin bakwai ɗin nan, kuma tana tafiya zuwa hallaka. Ru’ya ta Yohanna 17:11.

Wa’adin mulki na biyu na Trump ya mai da shi shugaban ƙasa na takwas tun daga Reagan, kuma domin shi ne kuma na shida, Trump, cikin daidaituwa da papacy, shi ne “na takwas, wanda yake daga cikin bakwai.” Takwas alama ce ta tashin matattu, wadda take jaddada cewa shi, a matsayin surar papacy, ya zama dole ya sami mummunan rauni mai kisa wanda aka warkar da shi domin ya “dawo.”

> Kuma na ga ɗaya daga cikin kawunansa kamar an yi masa rauni har mutuwa; sai aka warkar da rauninsa mai kisa: kuma dukan duniya ta yi mamaki ta bi bayan macijin. Ru’ya ta Yohanna 13:3.

Sa’ad da aka warkar da mummunan raunin nan mai kisa, duniya ta “yi mamakin dabbar,” kuma sa’ad da aka ta da Trump a matsayin na takwas wanda yake daga cikin bakwai a cikin 2024, ya “koma,” sai dukan duniya ta yi mamakinsa.

> Bayan kwana uku da rabi kuma, Ruhun rai daga wurin Allah ya shiga cikinsu, suka kuwa tsaya da ƙafafunsu; sai babban tsoro ya kama waɗanda suka gan su. Kuma suka ji wata babbar murya daga sama tana ce musu, Ku hauro nan. Sai suka hau zuwa sama cikin gajimare; maƙiyansu kuma suka gan su. Wahayin Yahaya 11:11, 12.

Trump ya “dawo” a zaɓen 2024, sa’an nan kuma a 2025 shi da Paparoma Leo dukansu aka rantsar da su. Yesu ya ba da gargaɗi kai tsaye kuma adalci, ga duk wanda ya so ya gani.

> Saboda haka, sa’ad da za ku ga ƙazantar ɓarnar nan, wadda annabi Daniyel ya faɗa a kanta, tana tsaye a wuri mai tsarki, (duk mai karatu, bari ya fahimta.) Matiyu 24:15.

Mark ya faɗi hakan wataƙila da ɗan ƙarin bayyana.

> Amma sa’ad da kuka ga abin ƙyama na hallaka, wanda annabi Daniyel ya faɗa a kansa, yana tsaye a inda bai kamata ba, (mai karatu ya gane,) sa’an nan bari waɗanda suke a Yahudiya su gudu zuwa duwatsu. Markus 13:14.

Abin ƙyama na hallaka Roma ce a kowane ɗaya daga cikin matakanta uku. Roma ta arna, ta paparoma, da ta zamani—kowannensu alamar gargaɗi ce ga mutanen Allah. Ya kamata a gane wannan gargaɗi sa’ad da Roma take cikin “wuri mai tsarki” ko kuma inda “bai kamata” ta kasance ba. Ƙasa mai ɗaukaka ita ce ƙasa mai tsarki a cikin Nassosi, kuma Amurka ita ce ƙasa mai ɗaukaka ta ruhaniya.

> Ubangiji kuwa zai gāji Yahuda a matsayin rabonsa a cikin ƙasa mai tsarki, zai kuma sāke zaɓen Urushalima. Ku yi shiru, ya dukan masu rai, a gaban Ubangiji; gama ya tashi daga mazauninsa mai tsarki. Zakariya 2:12, 13.

Sa’ad da kuka ga Roma tana tsaye a wuri mai tsarki, Ubangiji yana zaɓan Urushalima a matsayin mutanensa na alkawari a karo na ƙarshe. Sa’ad da Reagan, na farko cikin shugabanni takwas, ya kulla ɓoyayyar ƙawance da magabcin Kristi na annabcin Littafi Mai Tsarki, wannan ya wakilci bayyananniyar ƙawance da Roma ta wurin shugaban ƙasa na takwas kuma na ƙarshe tun daga lokacin ƙarshe a 1989. Alamomin Omega sau da yawa suna juya siffofin alamar alpha.

Rantsar da Paparoma Leo da Trump a shekarar 2025 yana bayyana wata dangantaka a bayyane tsakanin dabbar teku da dabbar ƙasa ta Ru’ya ta Yohanna sura ta goma sha uku. Juyawar zuwa ga wata haɗaka a fili tsakanin Trump da Leo, wadda haɗakar ɓoye ta Reagan da John Paul II ta kasance misalinta, tana sanar da mu cewa goyon bayan sarkin-yaro na Masar wanda ya cika aya ta goma sha huɗu a shekara ta 200 K.H., yana wakiltar rashin goyon baya a kwanaki na ƙarshe.

2025 yana kafa hangen nesa ko annabcin tushe na waje, gama yana ɗaukaka Roma a matsayin gargaɗin Roma wanda Daniyel ya bayyana da alamar “abin ƙyama na hallaka.” Gargaɗin abin ƙyama na hallaka yana faruwa kafin hallakar da “hallaka” ke wakilta. A kewaye Urushalima a ƙarƙashin Cestius, an wakilta gargaɗin ta wajen kafa tutocin ikon Roma a cikin tsattsarkan harabar Wuri Mai Tsarki. Waɗanda suka gani, suka fahimta, suka yi biyayya, suka kuma bar birnin, an kāre su sa’ad da aka sake ci gaba da kewaye birnin. Sun ga alamar gargaɗin Roma. Kiristocin da suka rabu da ikkilisiyar Pergamos wadda ta shiga sasantawa, sannan daga baya ikkilisiyar Tayatira, sun gudu zuwa jeji sa’ad da suka ga mutumin zunubi yana zaune a cikin haikalin Allah. Waɗannan shaidu suna bayyana gargaɗin abin ƙyama na hallaka wanda Daniyel ya faɗa game da shi a kwanaki na ƙarshe.

Mun sha nuna sau da yawa cewa 1888 shi ne kewaye na Cestius, kuma ƙarewar rikicin dokar Lahadi shi ne kewaye na Titus. Dokokin Blair na Lahadi na shekarun 1880 tare da dokokin Lahadi da aka aiwatar a wasu jihohin kudu a cikin shekarun 1880 su ne gargaɗin Cestius wanda kuma ya nuna layin rarrabewa a cikin shawarar Sister White game da zama a ƙauye. Kafin shekarun 1880, shawararta ita ce cewa a nan gaba za mu bukaci mu koma ƙauye, amma bayan shekarun 1880 zama a ƙauye wani abu ne da ya kamata ya riga ya kasance an riga an aiwatar da shi. Alamar gargaɗi ta Kudurorin Blair, waɗanda suke inganta alamar ikon papacy a matsayin alamar ikonta, da aka tattauna a cikin shekarun 1880, ta kasance misalin Patriot Act a 9/11, gama mala’ikan Ru’ya ta Yohanna goma sha takwas ya bayyana a cikin waɗannan tarihohin biyu.

9/11 shi ne gargaɗin Cestius yana kafa ikonsa a wuri mai tsarki inda bai kamata ya kasance ba, gama a 9/11 dokar Roma ta maye gurbin dokar Ingila. A cikin Shari’un Pelosi na shekarar 2021 an yi watsi da sashen bin tsarin shari’a yadda ya kamata, kuma wannan yana wakiltar wani ƙarin taku zuwa ga kewaye na Titus, wanda yake ƙarewa a dokar Lahadi mai zuwa nan ba da daɗewa ba a Amurka. Kewayen wani ɗan lokaci ne. 1888 yana magana game da tawaye na ƙahon Furotesta na ciki, kuma 9/11 yana magana game da tawaye na ƙahon Republican na waje. Rantsar da paparoma daga ƙasa mai ɗaukaka a cikin shekarar da aka kuma rantsar da shugaban ƙasa na ƙarshe yana wakiltar gargaɗi na ƙarshe na ƙazamar hallaka tana tsaye a inda bai kamata ta kasance ba, dab da yaƙin Panium. Yaƙin Panium yana kai tsaye zuwa ga dokar Lahadi da yaƙin Actium, wanda ya wakilci cikas na uku kuma na ƙarshe ga Roma arna, sa’an nan Roma arna ta yi mulki mafi girma har tsawon shekaru 360 cikin cikar Daniyel 11:24. A dokar Lahadi masarautu ta shida da ta bakwai duka Roma ta ci su da yaƙi, sa’an nan Roma ta zamani ta yi mulki na sa’a guda ta alama, ko watanni arba’in da biyu na alama.

A aya ta goma sha shida, Pompey, wanda yanzu ya ci nasara a kan cikas na farko na Roma arna a Siriya, sai ya ci Urushalima. Pompey ya rushe cikas biyu na farko na Roma, sa’an nan Augustus Kaisar ya ci na ukun a Actium. Roma ta zamani ta fara cin sarkin kudu a shekara ta 1989, cikin cikar aya ta arba’in, kuma kamar yadda aya ta goma ta misalta. Sa’an nan a lokacin dokar Lahadi, Roma ta zamani ta ci cikas nata na biyu da na uku tare da Amurka, sa’an nan kuma Majalisar Ɗinkin Duniya nan da nan ta amince ta ba da mulkinsu ga ikon papanci. Roma arna ta ci biyu tare da Pompey, sa’an nan kuma ɗaya; Roma ta papanci kuwa ta ci ɗaya a 1989, sa’an nan kuma biyu na gaba a aya ta goma sha shida, inda aka nuna Pompey da cin nasararsa ta biyu.

Ko kuwa shãmaki na uku ne a Actium ga Roma ta arna, ko kuma sa’ad da shãmaki na uku—wanda korar Goths daga birnin Roma a shekara ta 538 ya wakilta—ya faru, idan Roma ta rinjayi shãmaki na uku, sai ta yi mulki da cikakken iko.

> Hakika Ubangiji Allah ba zai yi kome ba, sai ya bayyana asirinsa ga bayinsa annabawa. Amos 3:7.

Hakika Ubangiji zai ba da bayyanuwar ƙarshe ta alamar gargaɗi wadda aka wakilta a matsayin ƙazantar hallaka a cikin littafin Daniyel, kafin hallakar ta zo. Wannan alamar gargaɗi ita ce ƙawancen fili, saɓanin ƙawancen ɓoye na Reagan da ake wakilta a shekara ta 2025. Ubangiji ba zai kawo hukunci ba, sai ya fara ba da gargaɗi; kuma Amos ya yi magana a sarari ƙwarai game da abin da wahayin asiri ga bayinsa yake, da kuma ga waɗanda aka nufa da shi.

> Ku ji wannan magana wadda Ubangiji ya faɗa a kanku, ya ku ’ya’yan Isra’ila, a kan dukan iyalin da na fito da su daga ƙasar Masar, yana cewa, Ku kaɗai na sani cikin dukan iyalan duniya; saboda haka zan hukunta ku saboda dukan mugayen ayyukanku. Amos 3:1, 2.

Amos yana magana ne da tsararraki na ƙarshe na zaɓaɓɓun mutanen alkawarin Allah waɗanda za a hukunta, cikin daidaito da mutanen nan ashirin da biyar da suke rusuna wa rana a Ezekiyel takwas. Amos yana gabatar da saƙon Laodicea, wanda shi ne saƙon mala’ika na uku a lokacin shafe zunubi a zamanin shari’ar masu rai. Gargaɗin Amos ya dogara ne bisa haɗewar ƙungiyoyi biyu.

> Shin mutum biyu za su yi tafiya tare, sai dai in sun yarda da juna? Zaki zai yi ruri a jeji ne, alhali ba shi da ganima? ɗan zaki zai yi ƙara daga kogonsa, in bai kama kome ba? Tsuntsu zai fāɗa cikin tarko a ƙasa, inda ba a kafa masa tarko ba? Za a ɗauki tarko daga ƙasa, alhali bai kama kome ba kwata-kwata? Za a busa ƙaho a cikin birni, mutanen kuwa ba za su ji tsoro ba? Za a sami masifa a cikin birni, Ubangiji kuwa bai aikata ta ba? Amos 3:3–6.

Gargadin game da tafiya tare a matsayin ɗaya, an kafa shi ne a cikin mahallin tarkon da ke kama tsuntsu daga ƙasa. Tsuntsaye alamu ne na ƙungiyoyin addini, kuma papanci keɓantaccen keji ne na kowane tsuntsu marar tsarki kuma abin ƙyama, a cikin Ru’ya ta Yohanna.

> Sai ya yi kira da babbar murya mai ƙarfi, yana cewa, Babila babba ta fāɗi, ta fāɗi, kuma ta zama mazaunin aljanu, da mafakar kowane mugun ruhu, da kejin kowane tsuntsu marar tsarki mai ban ƙyama. Gama dukan al’ummai sun sha ruwan inabin fushin fasikancinta, sarakunan duniya kuma sun yi fasikanci da ita, kuma ’yan kasuwan duniya sun wadata ta wurin yalwar alatuwarta. Ru’ya ta Yohanna 18:2, 3.

Tsuntsu a cikin keji tsuntsu ne da aka kama, kuma sa’ad da al’umma ta yi fasikanci tare da karuwar Roma sai ta zama tsuntsu da aka kama, kuma tsuntsun da aka ɗaukaka sama da dukan sauran tsuntsaye na annabci shi ne ikon da aka gina gidansa mai ninki uku, aka kafa shi a dokar Lahadi, a wurinta, wato Shinar, wato Babila. Shi ne tsuntsun da ya karɓi mummunan rauni a 1798, ko kuwa kamar yadda Zakariya ya faɗa, an sa murfin gubar a kan kwandonsa, amma daga baya tsuntsayen spiritism da Protestantism mai ridda suka ɗaga shi sama.

> Sai mala’ikan da yake magana da ni ya fito, ya ce mini, Ka ɗaga idanunka yanzu, ka ga abin nan da yake fita. Sai na ce, Mene ne wannan? Ya ce, Wannan ita ce ma’aunin efa da yake fita. Ya ƙara kuma da cewa, Wannan shi ne kamanninsu a dukan duniya. Kuma, ga shi, an ɗaga wani nauyin gubar talanti guda: kuma wannan wata mace ce da take zaune a tsakiyar efa ɗin. Sai ya ce, Wannan mugunta ce. Sa’an nan ya jefa ta cikin tsakiyar efa ɗin; ya kuma jefa nauyin gubar a kan bakinta. Sa’an nan na ɗaga idanuna, na duba, kuma, ga shi, waɗansu mata biyu suka fito, iska kuwa tana cikin fikafikansu; gama suna da fikafikai kamar fikafikan stork: suka ɗaga efa ɗin tsakanin duniya da sama. Sai na ce wa mala’ikan da yake magana da ni, Ina waɗannan suke kai efa ɗin? Sai ya ce mini, Don a gina mata gida a ƙasar Shinar: za a kafa ta, a sa ta a can bisa tushenta. Zakariya 5:5–11.

Tarkon Amos yana kama tsuntsun daga ƙasa, domin yana wakiltar ƙawancen da ke gabatar da dokar Lahadi mai zuwa nan ba da daɗewa ba, inda ake kama tsuntsun-ƙasa; kuma bisa ga Amos, wannan ƙawance tsawatarwa ne ga Adventism na Rana ta Bakwai na Laodikiya, gama za a busa ƙahon gargaɗi a cikin birni, wanda za su ƙi saurara gare shi.

> Za a busa ƙaho a cikin birni, mutane kuma ba za su ji tsoro ba? Za a sami masifa a cikin birni, Ubangiji kuwa bai aikata ta ba? Hakika Ubangiji Allah ba ya yin kome, sai ya bayyana asirinsa ga bayinsa annabawa. Zaki ya yi ruri, wa ba zai ji tsoro ba? Ubangiji Allah ya yi magana, wa zai iya ƙin yin annabci? Amos 3:6–8.

Zakin da yake ruri shi ne Zakin ƙabilar Yahuza, wanda yake wakiltar Almasihu sa’ad da Yake hatimce kuma Yake buɗe Kalmarsa ta annabci. Bayyananniyar ƙawance ta 2025 ita ce kewayar Cestius, kuma alamar ’yan fashin mutanen Allah takan tabbata sa’ad da kuka ga biyu suna tafiya tare waɗanda bai kamata su taɓa zama tare ba. Roma da ta yi ƙawance kuma ta daidaita kanta da Furotestoci sabanin ma’ana ne, gama kasancewa Furotesta na nufin yin zanga-zanga gaba da Roma.

Za mu ci gaba da waɗannan abubuwa a talifi na gaba.

## Ya Makara a Kuɓuta daga Tarko

> “Kuma bari a tuna, alfaharin Roma ne cewa ba ta taɓa canjawa. Ka’idodin Gregory VII da Innocent III har yanzu su ne ka’idodin Cocin Roman Katolika. Kuma da a ce tana da ikon yin haka, da ta aiwatar da su a yanzu da irin ƙwazo kamar yadda ta yi a ƙarnukan da suka gabata. Furotestoci ba su cika fahimtar abin da suke yi ba sa’ad da suke ba da shawarar karɓar taimakon Roma a cikin aikin ɗaukaka Lahadi. Yayin da suke mayar da hankali ga cim ma manufarsu, Roma kuma na ƙoƙarin sake kafa ikonta, ta dawo da rinjayenta da ta rasa. Da zarar an kafa wannan ƙa’ida a cikin Amurka cewa coci na iya amfani da ikon ƙasa ko ta mallake shi; cewa ana iya tilasta kiyaye dokokin addini ta hanyar dokokin farar hula; a taƙaice, cewa ikon coci da na ƙasa zai mamaye lamiri, nasarar Roma a wannan ƙasa tabbatacciya ce.

> “Maganar Allah ta ba da gargadi game da haɗarin da yake gabatowa; in kuwa aka ƙyale wannan ba tare da kulawa ba, duniyar Furotesta za ta san menene ainihin manufofin Roma, sai ne kawai lokacin da ya riga ya kure a kuɓuta daga tarkon. Ita tana ta girma cikin iko cikin shiru. Koyarwarta tana aiwatar da tasirinta a dakunan majalisa, a cikin ikkilisiyoyi, da kuma cikin zukatan mutane. Tana ta tara manyan gine-ginenta masu ɗaukaka da ƙarfi, a cikin ɓoyayyun dakunansu ne za a maimaita tsanantawarta ta dā. Cikin dabara kuma ba tare da a gane ba tana ƙarfafa rundunoninta domin ta cika nata manufofi sa’ad da lokacin bugunta ya yi. Abin da kawai take so shi ne mafificin matsayi, kuma an riga an ba ta wannan. Ba da daɗewa ba za mu gani kuma za mu ji menene manufar ɓangaren Roma. Duk wanda zai gaskata kuma ya yi biyayya ga maganar Allah, ta haka zai jawo zargi da tsanantawa.” The Great Controversy, 581.

> “Akwai wata duniya da take kwance cikin mugunta, cikin ruɗu da yaudara, a cikin inuwar mutuwa kanta,—barci take yi, barci ƙalau. Waɗanne ne suke jin naƙudar rai domin su tashe ta? Wace murya ce za ta iya isa gare su? Tunanina yana ɗauke ni zuwa gaba, lokacin da za a ba da alamar nan, ‘Ga Ango yana zuwa; ku fito ku tarye Shi.’ Amma waɗansu za su kasance sun jinkirta wajen samun man da za su cika fitilunsu, kuma a makare za su gane cewa hali, wanda man yake wakilta, ba ya sauyawa daga mutum zuwa wani. Wannan man shi ne adalcin Kristi. Yana wakiltar hali, kuma hali ba ya sauyawa daga mutum zuwa wani. Babu wani mutum da zai iya tanada shi domin wani. Kowane mutum dole ne ya samu wa kansa hali da aka tsarkake daga kowane tabon zunubi.” Bible Echo, May 4, 1896.

> “Yayin da nake kallon talakawan rayuka suna mutuwa saboda rashin gaskiyar wannan lokaci, kuma waɗansu da ke ikirarin sun gaskata gaskiyar suna barin su su mutu ta wurin riƙe hanyoyin da suka wajaba domin ci gaba da aikin Allah, abin da na gani ya yi mini zafi ƙwarai, sai na roƙi mala’ikan ya ɗauke shi daga gare ni. Na ga cewa sa’ad da manufar Allah ta nemi wani ɓangare na dukiyarsu, kamar saurayin nan da ya zo wurin Yesu (Matthew 19:16–22), sai suka tafi cikin baƙin ciki, kuma cewa nan ba da daɗewa ba annoba mai mamayewa za ta ratsa ta share dukiyoyinsu gaba ɗaya, sa’an nan kuma zai yi latti ƙwarai su miƙa kayan duniya hadaya, su kuma tara taska a sama.” Early Writings, 49.

> “Yahuda ya ga cewa roƙe-roƙensa ba su yi amfani ba, sai ya fice da sauri daga cikin ɗakin yana cewa, Ya yi latti! Ya yi latti! Ya ji cewa ba zai iya rayuwa har ya ga an gicciye Yesu ba, kuma cikin matsananciyar yanke ƙauna ya fita ya rataye kansa.” The Desire of Ages, 722.

Back to Articles