Article

# Akwụkwọ Daniel - Nke Iri Atọ

Oge Egwu

Author

Jeff Pippenger

Published

December 25, 2023

Formats

PDF
Word
Song MP3

Ụjọ Belshaza n’ihu ederede omimi ahụ e dere n’aka na-ekwu okwu ọ bụghị naanị banyere ọnwụ ya na njedebe nke alaeze nke isii nke amụma Akwụkwọ Nsọ, kama ọ na-ekwukwa banyere oge ahụ n’akụkọ ihe mere eme amụma mgbe ụjọ jidere ndị eze nke ụwa. Ọ bụ “ifufe ọwụwa anyanwụ” nke Alakụba na-akpata ụjọ ha. Ụjọ ha dị ka nke nwanyị na-amụ nwa; ya mere, nke a na-egosi ihe mgbu na-abawanye n’ụzọ na-aga n’ihu, nke na-abịa na ngwangwa na-arịwanye elu. Ụjọ ahụ na-amalite n’oge “awa” nke oriri Belshaza, ọ bụ ezie na ọ bịarutere na mbụ na Septemba 11, 2001. Site n’oge ahụ gaa n’ihu, ifufe ndị ahụ na-amalite ịdapụ n’aka ndị mmụọ ozi anọ na-ejide ha n’oge ịkpọpụta akara nke puku mmadụ narị otu na iri anọ na anọ. Ịkwa ákwá maka Taịrọs nke Ezikiel kọwara na-akọwapụta Taịrọs site n’ịjụ ajụjụ amụma a: “Kedu obodo dị ka Taịrọs, dịka onye e bibiri n’etiti oké osimiri?”

> Ụgbọ mmiri Tashish bụrụ abụ banyere gị n’ahịa gị; e mejupụtakwala gị, e meekwa ka i bụrụ onye dị oke ebube n’etiti oke osimiri. Ndị na-akwọ gị ebutela gị n’ime nnukwu mmiri; ifufe ọwụwa anyanwụ agbajiala gị n’etiti oke osimiri. Akụnụba gị, na ahịa gị, ngwa ahịa gị, ndị ọkwọ mmiri gị, na ndị nduzi ụgbọ mmiri gị, ndị na-akpụchi oghere ụgbọ mmiri gị, na ndị niile na-azụ ahịa gị, na ndị agha gị niile nọ n’ime gị, na n’etiti ìgwè mmadụ gị nile nke nọ n’etiti gị, ga-adaba n’etiti oke osimiri n’ụbọchị mbibi gị. Obodo nta ndị dị nso ga-ama jijiji n’olu mkpu nke ndị nduzi ụgbọ mmiri gị. Ndị niile na-eji ụdọ ịkwọ ụgbọ mmiri arụ ọrụ, ndị ọkwọ mmiri, na ndị nduzi ụgbọ mmiri niile nke oke osimiri, ga-esi n’ụgbọ ha rịdata, ha ga-eguzo n’elu ala; ha ga-eme ka a nụ olu ha megide gị, ha ga-akwa ákwá nke ukwuu, ha ga-atufekwa ájá n’isi ha, ha ga-azọgharịkwa onwe ha n’ntụ; ha ga-akpụchapụkwa isi ha kpamkpam n’ihi gị, ha ga-ekechikwa onwe ha akwa iru újú, ha ga-eji obi ilu na ịkwa ákwá dị oke njọ bee gị ákwá. N’ihe banyere ịkwa ákwá ha, ha ga-ebuli abụ kwaa ákwá n’ihi gị, ha ga-akwa ákwá banyere gị, na-asị, Òlee obodo dị ka Taịa, dị ka nke ebibiri n’etiti oke osimiri? Mgbe ngwongwo gị si n’ime oke osimiri pụta, i juputara ọtụtụ ndị mmadụ; i mere ka ndị eze nke ụwa baa ọgaranya site n’ịba ụba nke akụnụba gị na nke ngwa ahịa gị. N’oge a ga-agbaji gị site n’oke osimiri n’omimi nke mmiri, ngwa ahịa gị na ìgwè mmadụ gị niile nọ n’etiti gị ga-adaba. Ndị niile bi n’agwaetiti dị iche iche ga-eju gị anya, ndị eze ha ga-atụkwa egwu nke ukwuu, ihu ha ga-egosikwa nsogbu. Ndị ahịa n’etiti ndị mmadụ ga-afụrụ gị opi ịkwa emo; ị ga-abụ ihe egwu, ma ị gaghị adịkwa ọzọ ruo mgbe ebighị ebi. Ezikiel 27:25–36.

Taịrọs bụ obodo ahụ, maọbụ alaeze ahụ, nke ndị ahịa nke ụwa na-akwa ákwá nke ukwuu n’ihi ya, wee jụọ, “gịnị obodo dị ka Taịrọs?” Ha na-eme otú a n’oge ahụ, mgbe a na-agbajikwa obodo ahụ n’ime oke osimiri. N’akwụkwọ Mkpughe isi nke iri na asatọ, akwụna Taịa, onye bụkwa akwụna Rom, onye ya na ndị eze nke ụwa gwọrọ ịkwa iko, nke a na-akọwapụtakwa dị ka nnukwu obodo ahụ nke ikpe ya na-abịa n’otu awa, na n’otu ụbọchị. Ọ bụ ya bụ obodo ahụ nke na-ebulite ajụjụ amụma ahụ n’ọnụ ndị eze na ndị ahịa na-eti mkpu akwa.

> Ya mere ihe otiti-ya nile ga-abịa n’otu ụbọchị, ọnwụ, na iru-újú, na ụnwụ; a ga-eji ọkụ kpamkpam kpọọ ya ọkụ: n’ihi na Onye-nwe-anyị Chineke nke na-ekpe ya ikpe dị ike. Ndị eze nke ụwa, ndị ha na ya kwara iko ma biri n’ọṅụ na okomoko, ga-akwa ákwá n’ihi ya, ma tie mkpu ákwá n’ihi ya, mgbe ha ga-ahụ anwụrụ ọkụ nke ịkpọ-ọkụ ya, ka ha na-eguzo n’ebe dị anya n’ihi ụjọ ahụhụ ya, na-asị, Ewoo, ewoo, obodo ukwu ahụ Babilọn, obodo ahụ dị ike! n’ihi na n’otu awa ka ikpe gị bịarutere. Ndị ahịa nke ụwa ga-akwa ákwá ma ruo uju n’ihi ya; n’ihi na ọ dịkwaghị onye ọ bụla na-azụta ngwongwo ha ọzọ: ngwongwo ọlaedo, na ọlaọcha, na nkume dị oké ọnụ ahịa, na pel, na akwa ákwà ọma, na odo odo, na silk, na uhie uhie, na osisi tuuịn nile, na ụdị arịa niile e ji ọdụm enyí mee, na ụdị arịa niile e ji osisi dị oké ọnụ ahịa mee, na ọla kọpa, na ígwè, na mabụl, na sinamọọn, na isi ísì ụtọ, na mmanụ otite, na frankinsensi, na mmanya, na mmanụ, na ntụ ọka ọma, na wit, na anụ ụlọ, na atụrụ, na ịnyịnya, na ụgbọ ịnyịnya, na ndị ohu, na mkpụrụ obi mmadụ. Mkpụrụ osisi ndị mkpụrụ obi gị gụrụ agụụ ha esiwo n’ebe ị nọ pụọ, ihe niile dị ụtọ ma dị mma esiwo n’ebe ị nọ pụọ, ị gaghịkwa ahụ ha ọzọ ma ọlị. Ndị ahịa nke ihe ndị a, ndị e si n’aka ya mee ka ha baa ọgaranya, ga-eguzo n’ebe dị anya n’ihi ụjọ ahụhụ ya, na-akwa ákwá ma na-eru újú, na-asị, Ewoo, ewoo, obodo ukwu ahụ, nke yiweere akwa ákwà ọma, na odo odo, na uhie uhie, nke e ji ọlaedo, na nkume dị oké ọnụ ahịa, na pel chọọ mma! N’ihi na n’otu awa ka akụnụba dị ukwuu otu a lara n’iyi. Onyeisi ụgbọ mmiri ọ bụla, na ìgwè niile nọ n’ụgbọ mmiri, na ndị ọkwọ ụgbọ mmiri, na ndị niile na-azụ ahịa n’oké osimiri, guzoro n’ebe dị anya, tie mkpu mgbe ha hụrụ anwụrụ ọkụ nke ịkpọ-ọkụ ya, na-asị, Kedu obodo yiri obodo ukwu a! Ha wụsakwara ájá n’isi ha, tie mkpu, na-akwa ákwá ma na-eru újú, na-asị, Ewoo, ewoo, obodo ukwu ahụ, nke ọnụ ahịa ya mere ka ndị niile nwere ụgbọ mmiri n’oké osimiri baa ọgaranya! n’ihi na n’otu awa ka e mere ya ka ọ bụrụ ihe tọgbọrọ n’efu. Mkpughe 18:8–19.

Mmeghe nke Mkpughe nke Jisọs Kraịst gụnyere ozi nke Mkpu Etiti Abalị. Ozi ahụ bụ amụma nke abụọ nke Ezikiel iri atọ na asaa nke na-eweta ọkpụkpụ akọrọ nwụrụ anwụ ndị ahụ nke dinaara n’okporo ámá ruo ụbọchị atọ na ọkara n’ime ndụ dịka agha dị ike. Ozi ahụ bụ ozi nke gụnyere eziokwu ahụ bụ na ọ bụ Alakụba ka Onyenwe anyị na-eji eweta ikpe ikpeazụ n’elu United States n’ihi mmanye ụbọchị Sọnde. Ikpe ahụ na-abịa n’ime “awa” nke nnukwu ala ọma jijiji ahụ, nke bụkwa “awa” ahụ ka ederede aka ahụ pụtara n’elu mgbidi Belshaza. Ederede aka ahụ mụtara egwu ahụ, nke a na-anọchi anya ya dịka ijide ndị eze na ndị ahịa niile mgbe “ifufe ọwụwa anyanwụ” nke Alakụba kwaturu usoro akụ na ụba nke ụwa a, ndị batara n’alaeze Belshaza na nzuzo, site na “mgbidi” dị ala nke e leghaara anya n’ebe ndịda.

“Obodo” ahụ ma ọ bụ alaeze nke ndị eze na ndị ahịa na-akwa arịrị banyere ya ma na-ajụ sị, “kedu obodo dị ka nnukwu obodo a” bụ alaeze nke akwụna Taịa, onye n’oge ahụ na-abụ abụ ya dị iche iche ma na ndị eze ndị ahụ kwa na-akwa iko. Ndị amụma niile na-ekwu banyere ọgwụgwụ ụwa, ha na-ekwukwa otu ihe n’otu; ya mere, ndị ahịa Ezikiel bụ otu ndị ahịa ahụ e kwuru banyere ha n’Akwụkwọ Mkpughe isi nke iri na asatọ. Ugboro atọ n’Akwụkwọ Mkpughe isi nke iri na asatọ ka ha na-akwa arịrị sị, “Ewoo, ewoo,” mgbe a na-ebuda nnukwu obodo ahụ na usoro akụnụba nke ụwa a n’ala. Okwu Grik e sụgharịrị dịka “Ewoo” n’ebe ahụ bụ kpọmkwem otu okwu ahụ e sụgharịrị ugboro atọ n’Akwụkwọ Mkpughe isi nke asatọ, amaokwu nke iri na atọ, ebe a sụgharịrị ya n’ebe ahụ site n’okwu Bekee ọzọ dị iche.

> M wee le, m nụkwa otu mmụọ-ozi ka ọ na-efegharị n’etiti eluigwe, na-ekwukwa n’olu dị ukwuu, Ahụhụ, ahụhụ, ahụhụ, dịrị ndị bi n’ụwa n’ihi olu ndị ọzọ nke opì nke mmụọ-ozi atọ ahụ, ndị fọdụrụ ka ha fụọ opì! Mkpughe 8:13.

Ndị eze na ndị ahịa na-akwa ákwá n’ihi mbibi nke akụnụba ụwa site n’okwu ndị a, “ewoo, ewoo,” nke pụtara “ahụhụ, ahụhụ,” ma “Ahụhụ” ahụ bụ ihe nnọchianya nke Alakụba. Egwu nke jidere Belshaza na ndị isi ya mgbe odide ahụ pụtara n’elu mgbidi, bụ egwu a na-emepụta mgbe a na-ebibi usoro akụnụba nke mbara ala ụwa site n’ọgụ na-aga n’ihu sitere n’aka Alakụba, nke Chineke ji arụ ọrụ dị ka ngwá ọrụ nlekọta amamihe Ya iji weta ikpe nchịkwa Ya n’elu ndị na-aṅụ mmanya Babilọn, ya bụ, mmanye ụbọchị Sọnde. Eziokwu a bụ isiokwu nke “ibu arọ” Aịsaịa iri abụọ na atọ banyere nwanyị akwụna nke “Taịa.”

> Ibu arọ Taịa. Tienụ mkpu ákwá, unu ụgbọ mmiri Tashish; n’ihi na e mebiri ya, ka ụlọ ọ bụla ghara ịdị, ka ebe a na-abanye ghara ịdịkwa: e si n’ala Kitim kpughee ya nye ha. Nọọnụ jụụ, unu ndị bi n’agwaetiti; gị onye ndị ahịa Saịdọn, ndị na-agafe n’elu oké osimiri, mejuru. Sitekwa n’elu oke mmiri, mkpụrụ Sịhọ, owuwe ihe ubi nke osimiri, bụ uru ya; ọ ghọkwara ahịa mba niile. Meere onwe gị ihere, O Saịdọn: n’ihi na oké osimiri ekwuwo, ọbụna ike nke oké osimiri, na-asị, Anaghị m amụ nwa n’ahụhụ, anaghịkwa m amụ ụmụ; anaghịkwa m azụlite ụmụ okorobịa, ma ọ bụ zụlite ụmụ agbọghọ na-amaghị nwoke. Dịka akụkọ banyere Ijipt, otu a ka ha ga-esi nwee nnukwu ihe mgbu n’akụkọ banyere Taịa. Gafenu gaa Tashish; tienụ mkpu ákwá, unu ndị bi n’agwaetiti. Ọ bụ nke a obodo unu nke obi ụtọ, nke ịdị adị ya sitere n’oge ochie? Ụkwụ nke ya ga-eburu ya gaa ebe dị anya ibi dị ka ọbịa. Ònye kpachapụrụ ndụmọdụ a imegide Taịa, obodo na-enye okpueze, nke ndị ahịa ya bụ ndị isi, nke ndị na-azụ ahịa ya bụ ndị a na-asọpụrụ n’ụwa? Ọ bụ Jehova nke ụsụụ ndị agha kpebiri ya, iji metọọ mpako nke ebube niile, na iweta nlelị n’elu ndị niile a na-asọpụrụ n’ụwa. Gafe n’ala gị dịka osimiri, O ada Tashish: ike adịkwaghị. Ọ gbatịrị aka Ya n’elu oké osimiri, Ọ manyere alaeze dị iche iche ịma jijiji: Jehova enyewo iwu imegide obodo ahịa ahụ, ka e bibie ebe ewusiri ike ya. O wee sị, Ị gaghịkwa aṅụrị ọṅụ ọzọ, O nwa agbọghọ na-amaghị nwoke e wedara n’ala, ada Saịdọn: bilie, gafee gaa Kitim; ọbụna n’ebe ahụ ka ị gaghị enwe izuike. Lee ala ndị Kaldia; ndị a abụghị ndị dị adị, ruo mgbe Asiria hiwere ya maka ndị bi n’ọzara: ha guzobere ụlọ elu ya, ha welitere ụlọ eze ya; o wee mee ka ọ bụrụ mkpọmkpọ ebe. Tienụ mkpu ákwá, unu ụgbọ mmiri Tashish: n’ihi na e mebiri ebe unu siri ike. Ọ ga-erukwa na n’ụbọchị ahụ, a ga-echezọ Taịa afọ iri asaa, dịka ụbọchị nke otu eze si dị: mgbe njedebe nke afọ iri asaa gasịrị, Taịa ga-abụ abụ dị ka nwanyị akwụna. Were ụbọ akwara, gagharịa n’obodo, gị nwanyị akwụna e chefuru echefu; kpọọ ụtọ olu, bụrụọ abụ ọtụtụ, ka e wee cheta gị. Ọ ga-erukwa na mgbe njedebe nke afọ iri asaa gasịrị, Jehova ga-eleta Taịa, ọ ga-alaghachikwa n’ụgwọ ya, ọ ga-akwa iko ya na alaeze niile nke ụwa n’elu ụwa dum. Ma ahịa ya na ụgwọ ya ga-abụ ịdị nsọ nye Jehova: a gaghị echekwa ha ma ọ bụ kpokọba ha; n’ihi na ahịa ya ga-abụrịrị ndị bi n’ihu Jehova, ka ha rie nke ga-ezu ha, na ka ha nwee uwe na-adịgide adịgide. Aịsaịa 23:1–18.

A na-anọchi anya afọ iri asaa ahụ, nke dị ka “ụbọchị nke otu eze”, site n’alaeze Babilọn, n’ihi na eze bụ alaeze, Babilọn nkịtị wee chịa afọ iri asaa. Afọ iri asaa nke Babilọn nkịtị kwụsịrị n’“oge awa” ahụ mgbe odide aka pụtara n’elu mgbidi nke ụlọ oriri Belshaza. N’abalị ahụ nnọọ ka e gburu ya, site n’ike ahụ nke si n’“mgbidi” ahụ bịa n’amaghị ama, n’ihi na ọ nọ na-eme oriri, na-aṅụ mmanya Babilọn, ebe òtù egwu Nebukadneza nọ na-akpọ egwú ahụ, nwanyị akwụna Taịa wee bụrụ abụ olu ụtọ ahụ, Izrel nupụụrụ okwukwe wee na-agba egwú ma kpọọ isi ala.

Mgbe ahụ, egwu jidere ndị niile metụtara ya, n’ihi na Chineke “emeela izu megide Taya,” ma “kpebie” “imerụ mpako nke ebube niile, na iweta nlelị n’elu ndị a na-asọpụrụ n’ụwa.” Ya mere, Chineke “maworo alaeze ndị ahụ jijiji” site n’“oke ala ọma jijiji” nke “awa” ahụ, n’ihi na Chineke “enyela iwu megide” alaeze nke onye-azụ ahịa ahụ, “ibibi ebe ewusiri ike ya.” N’“awa” nke egwu nye Belshaza, ndị eze na ndị na-azụ ahịa malitere ịchọ ịghọta ihe okwu ndị ahụ na-ere ọkụ e dere n’elu mgbidi pụtara. Ọnwụ Belshaza na-achọ ime n’oge na-adịghị anya, ma n’oge ahụ, ọ ka dị ndụ. Ya mere, ọ chọrọ ịghọta okwu omimi ndị ahụ, ma kwere nkwa inye ndị amamihe ụgwọ ọrụ, ma ọ bụrụ na ha nwere ike ịkọwa ihe odide ahụ; ma a pụghị ime ya, n’ihi na ndị amamihe nke Babilọn na-eji usoro ọmụmụ Akwụkwọ Nsọ nke bụ adịgboroja nke eziokwu arụ ọrụ. Okwu omimi ndị ahụ dị ka ọhụụ nke akwụkwọ e mechiri emechi.

> Mgbe ahụ, ndị amamihe niile nke eze batara; ma ha apụghị ịgụ ihe e dere ahụ, ma ọ bụ ime ka eze mara nkọwa ya. Eze Belshaza wee nwee nnukwu nkụda mmụọ, ọdịdị ihu ya wee gbanwee n’ime ya, ndị ukwu ya wee ju anya. Ugbu a, n’ihi okwu eze na ndị ukwu ya, eze-nwanyị ahụ batara n’ụlọ oriri ahụ; eze-nwanyị ahụ wee kwuo, sị: O eze, dịrị ndụ ruo mgbe ebighị ebi; ka echiche gị ghara inye gị nsogbu, ka ọdịdị ihu gị ghara ịgbanwe. E nwere otu nwoke n’alaeze gị, onye mmụọ nke chi ndị nsọ dị n’ime ya; n’ụbọchị nna gị ka a hụrụ n’ime ya ìhè, na nghọta, na amamihe, dị ka amamihe nke chi; onye eze Nebukadneza nna gị, eze ahụ, ka m na-ekwu, nna gị, mere onye isi ndị dibịa afa, ndị na-agụ kpakpando, ndị Kaldia, na ndị na-agba afa; n’ihi na mmụọ magburu onwe ya, na ọmụma, na nghọta, na ịkọwa nrọ, na ịkọwa okwu siri ike, na idozi ihe mgbagwoju anya, ka a hụrụ n’otu Daniel a, onye eze kpọrọ Belteshaza: ya mere, ka a kpọọ Daniel ugbu a, ọ ga-egosikwa nkọwa ya. Mgbe ahụ, e webatara Daniel n’ihu eze. Eze wee gwa Daniel okwu, sị: Ọ bụ gị bụ Daniel ahụ, onye sitere n’ụmụ nke ndọrọ n’agha nke Juda, onye eze nna m si na Juda dọpụta? Anụwo m ọbụna banyere gị, na mmụọ nke chi dị n’ime gị, nakwa na a hụrụ n’ime gị ìhè na nghọta na amamihe magburu onwe ya. Ma ugbu a, e webatara ndị amamihe ahụ, ndị na-agụ kpakpando, n’ihu m, ka ha gụọ ihe a e dere, ma mee ka m mata nkọwa ya; ma ha apụghị igosi nkọwa nke okwu a. Anụkwala m banyere gị, na ị pụrụ ịkọwa ihe, na idozi ihe mgbagwoju anya: ugbu a, ọ bụrụ na ị pụrụ ịgụ ihe a e dere, ma mee ka m mata nkọwa ya, a ga-eyikwasị gị uwe uhie ọbara ọbara, a ga-eyikwasịkwa gị olu ọlaedo n’olu, ị ga-abụkwa onye ọchịchị nke atọ n’alaeze ahụ. Daniel 5:8–16.

Ezeanyị nọ n’obí eze abụghị nwunye Belshaza, kama ọ bụ ezeanyị nke nna nna ya, ọ makwaara onye pụrụ ịgụ ihe e dere n’elu mgbidi ahụ. E nwere otu nzukọ (n’ihi na nwanyị bụ nzukọ n’amụma) n’ime alaeze ahụ nke maara onye pụrụ ịghọta ihe omimi nke Chineke.

> “Ọ dị n’obí eze otu nwanyị nke maara ihe karịa ha niile,—nwunye eze ukwu Belshaza. N’ọnọdụ mberede a, ọ gwara eze okwu n’asụsụ nke zitere obere ìhè n’etiti ọchịchịrị ahụ. ‘Eze, dịrị ndụ ruo mgbe ebighị ebi,’ ka o kwuru, ‘ka echiche gị ghara ịkpaghasị gị, ka ihu gị agbanweghịkwa. E nwere otu nwoke n’alaeze gị onye mmụọ nke chi ndị nsọ dị n’ime ya; ma n’ụbọchị nna gị, a hụrụ ìhè na nghọta na amamihe, dị ka amamihe nke chi ndị ahụ, n’ime ya; onye eze Nebukadneza, nna gị, eze ahụ, asị m, nna gị, mere onyeisi ndị dibịa afa, ndị na-agụ kpakpando, ndị Kaldia, na ndị na-agba afa; …ugbu a ka a kpọọ Daniel, ọ ga-egosikwa nkọwa ya.’”

> “‘Mgbe ahụ, e mere ka Daniel bịa n’ihu eze.’ N’ịgbalị ịkwado onwe ya ma gosi ikike ya, Belshaza kwuru, ‘Ọ̀ bụghị gị bụ Daniel ahụ, onye si n’etiti ụmụ nke ndọta nke Juda, onye eze, nna m, kpọpụtara n’ala ndị Juu? Anụwo mkwa banyere gị, na mmụọ nke chi dị iche iche dị n’ime gị, nakwa na ìhè na nghọta na amamihe magburu onwe ya dị n’ime gị…. Ugbu a, ọ bụrụ na ị pụrụ ịgụ ihe odide ahụ, ma mee ka a mata m nkọwa ya, a ga-eyikwasị gị uwe uhie uhie, a ga-etinyekwa gị ọlaedo n’olu, ị ga-abụkwa onye nke atọ na-achị n’alaeze ahụ.’”

> “Ọdịdị eze adịghị eme ka Daniel tụọ ụjọ, ọ dịghịkwa adị ya mgbagwoju anya ma ọ bụ mee ka okwu ya maa ya jijiji. O zara, sị, ‘Ka onyinye gị dịrị onwe gị, nyekwa onye ọzọ ụgwọ ọrụ gị; ma m ga-agụrụ eze ihe e dere, meekwa ka nkọwa ya mara ya. Gị, eze, Chineke nke kachasi elu nyere Nebukadneza nna gị alaeze, ịdị ukwuu, na ebube, na nsọpụrụ…. Ma mgbe e buliri obi ya elu, uche ya wee sie ike n’nganga, a kwaturu ya n’ocheeze ọchịchị ya, ha wepụrụkwa ebube ya n’aka ya…. Gịkwa, nwa ya nwoke, Belshaza, emebeghị ka obi gị dị umeala n’obi, ọ bụ ezie na ị maara ihe ndị a niile, kama i buliela onwe gị elu imegide Chineke nke eluigwe; e wetakwara arịa ụlọ Ya n’ihu gị, gị onwe gị, na ndị-isi gị, na ndị nwunye gị, na ndị iko gị, aṅụwokwa unu mmanya n’ime ha, i tokwara chi ọlaọcha na ọlaedo, nke ọla kọpa, ígwè, osisi, na nkume, ndị na-adịghị ahụ ụzọ, ma ọ bụ ịnụ ihe, ma ọ bụ ịma ihe; ma Chineke ahụ nke ume gị dị n’aka Ya, na Onye ụzọ gị niile dịrị, ka ị na-enyeghị ebube.”

> “‘Nke a bụ ihe e dere e dere: Mene, Mene, Tekel, Upharsin. Nke a bụ nkọwa okwu ahụ: Mene: Chineke agụọla alaeze gị ọnụọgụ ma mee ka ọgwụgwụ ya ruo. Tekel: A tụọla gị n’ihe-ọ̀tùtù, a hụkwa gị ka ị na-erughị eru. Peres: E kewala alaeze gị, e nyekwala ya ndị Midia na ndị Peshia.’

> “Daniel agbaghị n’ọrụ ya. O dobere mmehie eze n’ihu ya, na-egosi ya nkuzi ndị ọ pụrụ ịmụta ma ọ mụtaghị. Belshaza adịghị ege ntị n’ihe ndị ahụ dị oke mkpa nye ya. Ọ gụtaghị akụkọ nna nna ya nke ọma. E tinyere ibu ọrụ nke ịma eziokwu n’ahụ ya, ma nkuzi bara uru nke ọ pụrụ ịmụta ma mee ya eme eme erutebeghị obi ya; ụzọ omume ya wee bute nsonaazụ ahụ doro anya.”

> “Nke a bụ ememme ikpeazụ nke ịnya isi eze ndị Kaldia mere; n’ihi na Ọ bụ Onye na-atakwasị ogologo ntachi obi n’ihe ọjọọ mmadụ mere ekwuolarị ikpe a na-apụghị ịgbanwe agbanwe. Belshaza emewo ka Onye ahụ nke weliri ya elu dịka eze bụrụ nnukwu onye a na-asọpụrụghị, e wepụrụkwa ya oge amara ya. Mgbe eze ahụ na ndị ukwu ya nọ n’ogo kachasị elu nke ọṅụ mmanya na oriri ha, ndị Peshia duru Yufretis pụọ n’ụzọ ya, ma bata n’obodo ahụ a na-echeghị nche. Ka Belshaza na ndị isi ya nọ na-aṅụ ihe ọṅụṅụ site n’ite nsọ ndị Jehova, ma na-eto chi ha nke ọlaọcha na ọlaedo, Saịrọs na ndị agha ya guzoro n’okpuru mgbidi ụlọeze ahụ. ‘N’abalị ahụ,’ ka ihe ndekọ ahụ na-ekwu, ‘e gburu Belshaza, eze ndị Kaldia. Daraiọs, onye Midia, wee nata alaeze ahụ.’” Bible Echo, May 2, 1898.

N’etiti nsogbu ahụ, eze nwanyị ahụ (nzukọ‐ukwu), matara na e nwere isi iyi pụrụ ịchọpụta “Ọdịnihu nke Amerika”. Daniel guzokwa ọzọ n’ọnọdụ nke ya imezu ebumnobi ya n’ọgwụgwụ ụbọchị ndị ahụ. A na-enye ugbu a site n’aka Daniel àmà nke ọkọlọtọ ahụ nke e nyere n’ime ọkụ ọkụ ahụ site n’aka Shadrach, Meshach na Abednego, ka ọ na-agbakwụnye n’ahịrị eziokwu ahụ na n’“awa” nsogbu iwu Sunday, ndị ahụ na-anọchi anya ọkọlọtọ ahụ ka a ga-ebute n’ihu ndị ọchịchị steeti ka ha gbaa ama banyere eziokwu ahụ.

> “‘Ha ga-arara unu n’aka nye n’ụlọikpe, … ee, a ga-ebukwa unu n’ihu ndị ọchịchị na ndị eze n’ihi M, ka ọ bụrụ àmà nye ha na nye ndị mba ọzọ.’ Matiu 10:17, 18, R. V. Mkpagbu ga-agbasa ìhè ahụ. A ga-ebute ndị ohu Kraịst n’ihu ndị ukwu nke ụwa, ndị, ma ọ bụghị n’ihi nke a, nwere ike ọ gaghị anụ oziọma ahụ ma ọlị. E mewo ka e kwuo eziokwu ahụ n’ụzọ na-ezighị ezi n’ihu ndị a. Ha egewo ntị n’ebubo ụgha banyere okwukwe nke ndị na-eso ụzọ Kraịst. Ọtụtụ mgbe, naanị ụzọ ha si amata àgwà ya n’eziokwu bụ site n’àmà nke ndị a na-ebuga n’ụlọikpe n’ihi okwukwe ha. Mgbe a na-ajụ ha ajụjụ n’ụlọikpe, a na-achọ ka ha zaa, ndị na-ekpe ha ikpe kwa gee ntị n’àmà a na-agba. A ga-enye ndị ohu Ya amara Chineke ka o zuo oke n’oge mkpa ahụ. ‘A ga-enye unu,’ ka Jisọs na-ekwu, ‘n’otu awa ahụ ihe unu ga-ekwu. N’ihi na ọ bụghị unu na-ekwu okwu, kama ọ bụ Mmụọ nke Nna unu nke na-ekwu okwu n’ime unu.’ Dị ka Mmụọ Chineke na-enye uche nke ndị ohu Ya ìhè, a ga-ewepụta eziokwu ahụ n’ike ya nke sitere n’aka Chineke na n’ịdị oké ọnụ ahịa ya. Ndị na-ajụ eziokwu ahụ ga-eguzo ibo ndị na-eso ụzọ ahụ ebubo na imegbu ha. Ma n’okpuru ọnwụnwa nke ọnwụfu na ahụhụ, ọbụna ruo n’ọnwụ, ụmụ Chineke ga-ekpughe ịdị nwayọọ nke Ihe Nlereanya ha nke sitere n’aka Chineke. N’ụzọ dị otu a ka a ga-esi hụ ọdịiche dị n’etiti ndị ọrụ Setan na ndị nnọchi anya Kraịst. A ga-ebuli Onye Nzọpụta elu n’ihu ndị ọchịchị na n’ihu ndị mmadụ.” The Desire of Ages, 354.

Dịka ọ dịkwa n’ihe banyere ndị ikom atọ ahụ a ma ama, Daniel enweghị mmasị n’onyinye ọ bụla, ọ dịghịkwa ya mkpa ịtụgharị uche ma ọ bụ kwughachi ihe ọ ga-ekwu. N’ụzọ dị mfe nke ukwuu, o gosipụtara nkọwa nke “oge asaa” ahụ, nke e sere n’elu mgbidi ahụ.

Anyị ga-aga n’ihu n’akụkọ banyere Belshazzar n’isiokwu na-esonụ.

> “Ndị na-adịghị ntụkwasị obi n’ọrụ Chineke na-enweghị ụkpụrụ; ebumnobi ha abụghị nke ga-eduga ha ịhọrọ ezi ihe n’okpuru ọnọdụ niile. Ndị ohu Chineke kwesịrị inwe mmetụta mgbe niile na ha nọ n’okpuru anya nke Onye ọrụ ha. Onye ahụ nke lere oriri nsọ-emerụ nke Belshazzar anya nọkwa ugbu a n’ụlọ ọrụ anyị niile, n’ụlọ ịgụ ego nke onye ahịa, n’ụlọ ọrụ nzuzo; aka ahụ na-enweghị ọbara na-edekwa n’ezie nleghara anya unu, dịka o dekọrọ ikpe dị egwu nke eze nkwulu ahụ. E dere ikpe ọmụma Belshazzar n’okwu ọkụ, ‘A tụrụ gị n’ihe ọ̀tụ̀tụ̀, a hụkwaghị gị ka i zuru oke’; ma ọ bụrụ na unu emezughị ọrụ dịịrị unu nke Chineke nyere, ikpe ọmụma unu ga-abụkwa otu ahụ.” Messages to Young People, 229.

Back to Articles