Article

# Akwụkwọ Daniel — Nọmba Iri Asatọ

Ngwụcha na Mmalite nke Ọhụụ Dị Iche Iche: Ọhụụ Ikpeazụ Mepee Emeghe nke Ellen White n’afọ 1884 na Mkpa Ọ Dị

Author

Jeff Pippenger

Published

February 13, 2024

Formats

PDF
Word
Song MP3

N’afọ 1884, Ellen White nwetara ọhụụ ikpeazụ ya nke e nyere n’ihu ọha. E nyere ya na Portland, Oregon. Ọhụụ mbụ ya nke e nyere n’ihu ọha ka e nyere ya n’afọ 1844, na Portland, Maine. Jisọs na-eji mmalite nke ihe egosi njedebe nke ihe mgbe niile.

> “Ọ dịghị anya mgbe ngafe nke oge ahụ gasịrị, n’afọ 1844, ka e nyere m ọhụụ mbụ m. Anọ m na-eleta Oriakụ Haines na Portland, otu nwanne nwanyị m hụrụ n’anya n’ime Kraịst, onye obi ya jikọtara na nke m; anyị ise, ha niile bụ ụmụnwaanyị, nọ n’ala n’udo n’ihu ebe ịchụàjà ezinụlọ. Ka anyị na-ekpe ekpere, ike Chineke bịakwutere m dịka m ahụtụbeghị ya mbụ.”

> “Ọ dị m ka ìhè gbara m gburugburu, nakwa na a na-ebuli m elu, elu karịa, pụọ n’ụwa. Echegharịrị m ile ndị Advent n’ime ụwa anya, ma enweghị m ike ịhụ ha, mgbe olu kwuru m, sị, ‘Lee ọzọ, lekwakwa ntakịrị elu karịa.’ N’ebe a, eweliri m anya m elu, ma hụ ụzọ kwụ ọtọ ma dị warara, nke e buliri elu n’elu ụwa. N’ụzọ a ka ndị Advent na-eje ije gaa n’obodo ahụ nke dị n’isi ngwụcha ụzọ ahụ. E debere ha ìhè na-enwu enwu n’azụ ha ná mmalite ụzọ ahụ, nke mmụọ ozi gwara m na ọ bụ ‘mkpu etiti abalị.’ [LEE MATIU 25:6.] Ìhè a na-amụ n’ogologo ụzọ ahụ nile, ma na-enye ìhè n’ụkwụ ha, ka ha wee ghara ịsụ ngọngọ.”

> “Ọ bụrụ na ha nọgide na-elekwasị anya ha n’ebe Jisọs nọ, onye dị kpọmkwem n’ihu ha, na-eduga ha gaa n’obodo ahụ, ha nọ ná nchebe. Ma n’oge na-adịghị anya ụfọdụ bidoro ikegwụ, wee sị na obodo ahụ ka dị anya nke ukwuu, nakwa na ha tụrụ anya na ha gaara abanyewo n’ime ya tupu ahụ. Mgbe ahụ Jisọs ga-agba ha ume site n’ịkpọlite ogwe aka nri Ya nke ebube, ma site n’ogwe aka Ya ka ìhè si apụta nke na-efegharị n’elu ìgwè ndị advent, ha wee tie mkpu, ‘Alleluia!’ Ndị ọzọ ji obi ịkpa ọsọ gọnahụ ìhè ahụ dị n’azụ ha, ma kwuo na ọ bụghị Chineke duru ha pụta ruo ebe dị otu a. Ìhè ahụ dị n’azụ ha gbanyụrụ, hapụkwa ụkwụ ha n’oké ọchịchịrị zuru ezu, ha wee sụọ ngọngọ, tufuo ịhụ ama ahụ na Jisọs, ma dapụ n’ụzọ ahụ rida n’ime ụwa ọchịchịrị na nke ajọ omume dị n’okpuru.” Christian Experience and Teachings of Ellen G. White, 57.

N’akwụkwọ ndụ Ellen White nke mejupụtara mpịakọta isii, nke nwa nwa ya nwoke Arthur L. White dere, ọ dekọrọ nkwupụta John Loughborough nyere n’oge nzukọ General Conference nke afọ 1893.

> “Loughborough, mgbe ọ na-enye okwu n’ọgbakọ nke General Conference afọ itoolu ka e mesịrị, kwuru, sị: “Ahụla m Sister White n’ọhụ ihe dị ka ugboro iri ise. Oge mbụ bụ ihe dị ka afọ iri anọ gara aga.... Ọhụ ikpeazụ ọ hụrụ n’ihu ọha bụ n’afọ 1884, n’ogige nzukọ dị na Portland, Oregon.” Ellen White Biography, mpịakọta nke 3, 256.

Ọ ka ga-enwe nrọ na ọhụụ mgbe 1884 gasịrị, ma ọhụụ ndị ahụ nke mere n’ihu ọha kwụsịrị kpọmkwem afọ iri anọ mgbe ha malitere, ma mmalite na njedebe nke ọhụụ ndị a na-ahụ n’ihu ọha mere n’obodo ndị a kpọrọ Portland. Obodo mbụ ahụ dị n’akụkụ ọwụwa anyanwụ nke United States, ebe obodo ikpeazụ ahụ dị n’akụkụ ọdịda anyanwụ. Ụfọdụ pụrụ ịchọ ịrụ ụka na eziokwu a apụtaghị ihe ọ bụla karịa ndaba nke mmadụ, ndị ọzọ kwa pụrụ ịrụ ụka na e mezuru ebumnuche ọhụụ ndị a na-ahụ n’ihu ọha, ya mere Onyenwe anyị kwụsịrị ha mgbe afọ iri anọ gachara.

Ezigbo ihe kpatara ya bụ n’ihi na nnupụisi na nnagide megide onyinye amụma e nyere òtù Millerite nọ na-arịwanye elu.

> “Mgbe m bịarutere Oakland, ibu nke echiche banyere ọnọdụ ihe dị na Battle Creek kpọrọ m ala, ma m onwe m adịghị ike, enwekwaghị m ike inyere unu aka. Amaara m na ekike nke ekweghị-ekwe nọ na-arụ ọrụ. Ndị leghaara anya n’iwu doro anya nke Okwu Chineke nọkwa na-eleghara ihe-àmà ndị ahụ anya nke na-akpọku ha ka ha gee Okwu ahụ ntị. Mgbe m gara ileta Healdsburg n’oge oyi gara aga, ekpere juru m ukwuu, obi erughịkwa m ala n’ihi nchegbu na mwute. Ma n’otu oge ka m nọ n’ekpere, Onyenwe anyị wepụrụ ọchịchịrị ahụ, nnukwu ìhè wee jupụta n’ime ụlọ ahụ. Otu mmụọ ozi nke Chineke nọ n’akụkụ m, ọ dịkwa m ka m nọ na Battle Creek. Anọ m n’ọgbakọ ndụmọdụ unu; anụrụ m okwu e kwuru, ahụkwara m ma nụkwaa ihe ndị, ọ bụrụ na Chineke chọrọ, m chọrọ ka e nwee ike ihichapụ ha ruo mgbe ebighị ebi n’ebe ncheta m dị. E merụrụ mkpụrụ obi m ahụ nke ukwuu nke na amaghị m ihe m ga-eme ma ọ bụ ihe m ga-ekwu. E nwere ihe ụfọdụ m na-apụghị ikwupụta. A gwara m ka m ghara ime ka onye ọ bụla mara banyere nke a, n’ihi na e nwere ọtụtụ ihe ka ga-apụta ìhè.”

> “A gwara m ka m chịkọta ìhè ahụ e nyere m ma hapụ ka ụzarị ya nwuo pụta n’ihu ndị nke Chineke. Anọwo m na-eme nke a n’ime isiokwu ndị e bipụtara n’akwụkwọ akụkọ. Fọrọ nke nta ka m na-ebili elekere atọ kwa ụtụtụ ruo ọtụtụ ọnwa ma chịkọta ihe dị iche iche e dere mgbe e nyesịrị m ama abụọ ikpeazụ ahụ na Battle Creek. Edepụtara m ihe ndị a ma zipụkwara ha unu ngwa ngwa; ma elefuru m ilekọta onwe m nke ọma, n’ihi ya, nsonaazụ ya bụ na m dara n’okpuru ibu ahụ; ederede m niile erubeghị ka ha ruo unu na General Conference.”

> “Ozọkwa, mgbe m nọ n’ekpere, Onyenwe anyị kpugheere Onwe Ya. Anọ m ọzọ na Battle Creek. Anọ m n’ọtụtụ ụlọ, nụrụkwa okwu unu gburugburu tebụl unu. Enweghị m nnwere onwe ugbu a ịkọwapụta ihe ndị ahụ n’ozuzu ha. Enwere m olileanya na a gaghị akpọ m mgbe ọ bụla ka m kpọọ ha aha. Enwekwara m ọtụtụ nrọ ndị kasị dị ịrịba ama.

> “Ònye olu ka unu ga-ekweta dị ka olu Chineke? Olee ike ka Onyenwe anyị chekwara iji dozie njehie unu ma gosi unu ụzọ unu dịka ọ dị n’eziokwu? Olee ike ọ ga-eji rụọ ọrụ n’ime nzukọ? Ọ bụrụ na unu ajụ ikwere ruo mgbe e wepụrụ onyinyo ọbụla nke enweghị-nsọpụrụ na ohere ọbụla nke obi abụọ, unu agaghị ekwere mgbe ọbụla. Obi abụọ nke na-achọ ihe ọmụma zuru oke agaghị emekwara okwukwe. Okwukwe na-adabere n’ihe akaebe, ọ bụghị n’ngosipụta doro anya. Onyenwe anyị chọrọ ka anyị rubere olu ọrụ dịịrị anyị isi, mgbe olu ndị ọzọ gbara anyị gburugburu na-agba anyị ume ka anyị soro ụzọ megidere ya. Ọ na-achọ nlebara anya siri ike n’aka anyị ka anyị wee mata olu nke si n’aka Chineke na-ekwu. Anyị ga-eguzogide ma merie ọchịchọ nke anụ ahụ, ma rubere olu akọ na uche isi n’enweghị ịtụgharị okwu ma ọ bụ nkwekọrịta, ka mkpali ya ghara ịkwụsị, ka uche na mmụọ mkpali wee ghara ịchịkwa. Okwu nke Onyenwe anyị na-abịakwute anyị niile ndị na-emegidebeghị Mmụọ Ya site n’ịchịkọta obi ka ha ghara ịnụ ma rubekwa isi. A na-anụ olu a n’ịdọ aka ná ntị, n’ndụmọdụ, na n’ịta ụta. Ọ bụ ozi nke ìhè nke Onyenwe anyị nye ndị Ya. Ọ bụrụ na anyị echere oku ndị ka ukwuu ma ọ bụ ohere ndị ka mma, a pụrụ ịnapụ ìhè ahụ, ka a hapụkwa anyị n’ọchịchịrị.” Testimonies, volume 5, 68.

Nwannaanyị White kọwara na ọ bụrụ na e gosipụta nnupụisi na-aga n’ihu megide ozi ya dịka onye amụma nwanyị, “a pụrụ iwepụ ìhè ahụ, ma” Adventizim Laodisia “a ga-ahapụ ya n’ọchịchịrị.” N’afọ 1915, e wepụrụ ìhè ahụ. Chineke nwere ma ka nwere ike zuru ezu ịkpọlite onye amụma nwoke ma ọ bụ onye amụma nwanyị mgbe ọ bụla Ọ họọrọ ime otú ahụ. O kpọlitere Elisha ka o soro Elijah, ma e nweghị onye amụma dị ndụ e kpọlitere mgbe afọ 1915 gasịrị, n’ihi na Onyenwe anyị “ewepụwo ìhè ahụ.”

Mgbe a bịara n’ihe gbasara nrọ na ọhụụ nke Sister White, e nwere oge atọ. Oge mbụ nke afọ iri anọ, bụ mgbe ọhụụ na-apụta n’ihu ọha, maka ebumnuche ndị metụtara ịtọpụta onyinye ahụ n’ime uche ndị nọ n’ebe ahụ mgbe ọhụụ ndị ahụ na-apụta. Mgbe ahụ, site n’afọ 1884 ruo n’ọnwụ ya n’afọ 1915, e nyere ọhụụ na nrọ ndị ka bụ maka iwulite ndị nke Chineke elu, ma e nyere ha n’ime nzuzo. Oge nke atọ malitere n’afọ 1915, ma wetara ihe àmà na Adventizim nke Laodisia nọ n’ọchịchịrị nke ndapụ n’ezi okwukwe.

Izrel ogee na-akọwa Izrel nke oge a, ma n’oge nnupụisi zuru ezu nke Eli na ụmụ ya abụọ, Hophni na Phinehas, nọchiri anya ya, e nweghị “ọhụhụ doro anya.” Ihe kpatara ya bụ nnukwu nnupụisi ha na nnupụisi ha megide Chineke. Chineke anaghị agbanwe.

> “A ga-enye ụlọ Ịlaị ịdọ aka ná ntị ọzọ. Chineke apụghị ịgwa nnukwu onye nchụàjà na ụmụ ya okwu; mmehie ha, dịka igwe ojii dị arọ, egbochiela ọnụnọ nke Mmụọ Nsọ Ya. Ma n’etiti ajọ omume, nwata ahụ bụ́ Samuel nọgidere bụrụ onye kwekọrọ n’eluigwe, ozi ikpe ọmụma e zigara ụlọ Ịlaị wee bụrụ ozi e nyere Samuel dị ka onye amụma nke Onye Kachasị Elu.”

> “‘Okwu nke Onyenwe anyị dị oké ọnụ ahịa n’ụbọchị ndị ahụ; ọhụụ e meghere emepe adịghị. O wee ruo n’oge ahụ, mgbe Ịlaị dinara n’ebe ya, anya ya wee malite ịgwụ ike, nke mere na ọ pụghị ịhụ ụzọ; ma tupu oriọna Chineke anyụọ n’ụlọ nsọ nke Onyenwe anyị, ebe igbe Chineke dị, mgbe Samuel dinara ala ihi ụra; na Onyenwe anyị kpọrọ Samuel.’ N’iche na olu ahụ bụ nke Ịlaị, nwata ahụ mere ngwa gaa n’akụkụ ihe ndina onye nchụàjà ahụ, sị, ‘Lee m; n’ihi na ị kpọrọ m.’ Azịza ya bụ, ‘Akpọghị m gị, nwa m; dina ala ọzọ.’ Ugboro atọ ka akpọrọ Samuel, ugboro atọkwa ka o zara n’otu aka ahụ. Mgbe ahụ Ịlaị kwenyesiri ike na ọkpụkpọ ahụ dị omimi bụ olu Chineke. Onyenwe anyị agafewo ohu Ya a họpụtara, nwoke nwere isi awọ, ka ya na nwata kparịta ụka. Nke a n’onwe ya bụ ịba mba dị ilu, ma kwesịkwara ekwesi, nye Ịlaị na ụlọ ya.” Patriarchs and Prophets, 581.

N'ime ndapụ n'ezi okwukwe nke ụlọ Ịlaị, enweghị ọhụụ pụtara ìhè, n'ihi na Okwu nke Onyenwe anyị bụ “ihe dị oké ọnụ ahịa” n'ụbọchị ndị ahụ. Okwu Hibru a sụgharịrị dị ka “ihe dị oké ọnụ ahịa” pụtara “ihe a na-ahụghị anya ugboro ugboro” ma ọ bụ “ihe na-adị ụkọ.” Site n'afọ 1844 ruo 1884, e nwere “ọhụụ pụtara ìhè,” e nyere Adventizim Laodisia. E bu ụzọ guzobe nke a n'akụkọ ihe mere eme nke ngagharị Millerite nke Filadelfia, ma n'afọ 1856 ọ malitere igosi na ngagharị Filadelfia ahụ agafewo banye n'ngagharị Laodisia, ma ọhụụ ndị ahụ pụtara ìhè gara n'ihu, n'ihi na Chineke na-enwe ndidi ogologo ma juputakwa n'ebere.

Mgbe ahụ n’afọ 1863, nnupụisi megide eziokwu ndị bụ ntọala bidoro, ma “ọhụhụ ndị mepere emepe” ahụ gara n’ihu ruo n’afọ 1884. Mgbe ahụ mgbanwe mere. N’isi nke asatọ nke Ezikiel, e gosiri arụ anọ ndị ahụ dị ka ndị na-arịwanye elu n’ọdịdị ha. Afọ 1884 na-anọchi anya nso ngwụcha nke ọgbọ mbụ na mmalite nke ọgbọ nke abụọ. Akụkọ ihe mere eme nke Advent na-edekọ na n’afọ 1881, ma mgbe ahụkwa ọzọ n’afọ 1882, uto abụọ dị mkpa n’nnupụisi mere.

N’afọ 1881, Onyeisi Nzukọ Ukpụhọde Izugbe (George Butler), dere ma bipụta usoro edemede n’ime Review and Herald, nke o ji kwuo na akụkụ ụfọdụ nke Akwụkwọ Nsọ sitere n’ike mmụọ nsọ karịa akụkụ ndị ọzọ, ma ruo na njedebe nke edemede ya, o n’ezie kpọrọ aha ụfọdụ akụkụ nke Akwụkwọ Nsọ ndị na-esiteghị n’ike mmụọ nsọ. Mgbe nke ahụ gasịrị, n’afọ 1882, Uriah Smith, otu onye ndu n’ọrụ mbipụta, ma n’oge ahụ kwa onye ndu n’ọrụ agụmakwụkwọ, malitere izi na mgbe e gosiri Sister White amụma banyere ihe ga-eme n’ọdịnihu ma ọ bụ akụkọ dị nsọ nke oge gara aga, okwu ya sitere n’ike mmụọ nsọ, ma o kwuru na mgbe ọ kpọrọ aha mmejọ onwe onye nke ndị otu nzukọ, nke ahụ bụ naanị echiche mmadụ nke ya.

N’afọ 1881, Setan, site n’aka onye isi ụka, butere agha mepere emepe megide ikike nke Bible King James; ma n’afọ sochirinụ, onye ndu ọrụ agụmakwụkwọ na mbipụta butere agha yiri nke ahụ megide ikike nke Mmụọ nke Amụma. Site n’afọ 1884, akaebe ahụ bụ na n’ụbọchị ndị ahụ e nweghị ọhụụ mepere emepe. Site n’afọ 1863 ruo 1881, nnupụisi ahụ arịgoro elu ruo n’ókè na ọ gụnyere Bible na Mmụọ nke Amụma, ma ọ bụghịzi naanị nnọchite nke ịjụ ntọala ndị ahụ.

Nrụ arụ anọ ahụ a na-anọchi anya ha n’isi nke asatọ nke Ezekiel ka ndị okenye ndị ahụ meworo, ndị ahụ na-anọchi anya idu ndú Jerusalem, nke malitere dịka otu ụka iwu kwadoro, ya bụ Adventizim Laodisia, n’afọ 1863. N’oge ahụ ka e bipụtara otu edemede na Review and Herald, nke ụfọdụ ndị odeakụkọ akụkọ ihe mere eme na-enye James White dị ka onye dere ya, ọ bụ ezie na ihe ndekọ gbasara edemede ahụ n’eziokwu na-egosi karịa na Uriah Smith bụ onye dere ya n’eziokwu. Ka o sina dị, a mezuru nkọcha megide iwughachi Jeriko n’ụzọ doro anya site n’aka James White, ma Uriah Smith bụ onye kere chaatị adịgboroja nke 1863. Ruo n’afọ 1881, onye isi oche General Conference nọ na-etinye edemede na Review and Herald nke na-arụ ụka megide ikike zuru oke nke Bible, ma n’afọ na-eso ya Uriah Smith malitere ọgụ megide ikike nke Mmụọ nke Amụma.

Ndị ikom oge ochie ahụ ndị e kwesiri ịbụ ndị nche nọ na-ebute ụzọ n’ime mwakpo pụtara ìhè nke bidoro site n’ịwakpo eziokwu ndị ntọala, ndị e gosipụtara n’ọhụ Miller ma kọwaa ha n’elu tebụl abụọ Habakuk. Site n’ebe ahụ, ha malitere ịwakpo ndị àmà abụọ nke Bible na Mmụọ nke Amụma. N’otu oge ahụkwa (mbido afọ 1880s), onye ndu ọrụ ahụike, John H. Kellogg, malitere iwebata mgbaasị ime mmụọ nke pantheism n’etiti nduzi nke ụka. N’afọ 1881, e liri James White, Nwannaanyị White nọkwa n’etiti nnupụisi na-arị elu nke nduzi usoro agụmakwụkwọ, ahụike, na ndọrọ ndọrọ ọchịchị nke ụka ahụ.

Ozi nke bịarutere n’afọ 1856, nke bụ ìhè a mụbara banyere “oge asaa ahụ,” nakwa ozi ahụ nye Laodicea, a jụrụ ya, Onye-nwe anyị wee bu n’obi ikwughachi otu ozi ahụ kpọmkwem n’ụlọ Nzukọ Ukpụrụ Nsọ Izugbe dị na Minneapolis n’afọ 1888, site n’ozi nke ndị Okenye Jones na Waggoner wetara. Ozi ha abụghị ozi ọhụrụ, ma mgbe Nwanyị White gwara ndị ahụ jụrụ ozi ha okwu, o mere ka amata na ndị nnupụisi ahụ kweere na iguzogide ha megide ozi Jones na Waggoner nọchiri anya ọrụ dịịrị ha nke ịgbachitere akara-ala ochie ahụ, nke bụkwa ntọala ochie ahụ. Nnupụisi ha kpughere na ka ọ na-erule 1888, ha aghọtaghịzi ihe ntọala ahụ bụ, ya bụ, na eziokwu ndị ntọala ahụ nọchiri anya ezi omume nke Kraịst. N’ihe gbasara akara-ala ndị ahụ na iwu William Miller, o kwuru:

> “Anyi kwesị ịmara n’onwe anyị ihe bụ Kraịstnàstì, ihe bụ eziokwu, ihe bụ okwukwe ahụ anyị natara, ihe bụ iwu nile nke Bible—iwu ndị e nyere anyị site n’aka ọchịchị kachasị elu. E nwere ọtụtụ ndị kweere na-enweghị ihe kpatara ya nke ha ga-adabere okwukwe ha n’elu, na-enweghịkwa ihe akaebe zuru ezu banyere eziokwu nke okwu ahụ. Ọ bụrụ na e wetara echiche nke kwekọrọ n’echiche ndị ha buru ụzọ nwee, ha na-adị njikere ozugbo ịnakwere ya. Ha anaghị esite n’ihe kpatara ihe ruo n’ihe na-esite na ya pụta ekpe ikpe, okwukwe ha enweghị ntọala ezi-okwu ọ bụla, ma n’oge ọnwụnwa ha ga-achọpụta na ha ewulitela n’elu aja.”

> “Onye zuru ike n’imeju onwe ya afọ n’ọmụma ya ugbu a na-ezughị oke banyere Akwụkwọ Nsọ, na-eche na nke a ezuru maka nzọpụta ya, na-ezu ike n’ime aghụghọ na-egbu egbu. E nwere ọtụtụ ndị e nweghị nke ọma kwadebere ha n’arụmụka sitere n’Akwụkwọ Nsọ, ka ha wee nwee ike ịmata njehie, ma maa ikpe megide ọdịnala na nkwenkwe ụgha niile e tinyere n’aka dị ka eziokwu. Setan etinyewo echiche nke ya n’ofufe Chineke, ka o wee mebie ịdị mfe nke oziọma Kraịst. Ọtụtụ ndị na-azọrọ na ha kwere eziokwu nke oge a, amaghị ihe mejupụtara okwukwe ahụ e nyere ndị nsọ otu ugboro—Kraịst n’ime unu, olileanya nke ebube. Ha na-eche na ha na-agbachitere ihe akara ochie ndị ahụ, ma ha bụ ndị nwayọọ n’ọkụ ime mmụọ, ndị na-enweghịkwa mmasị. Ha amaghị ihe ọ pụtara ịkpa n’ime ahụmahụ ha ma inweta ezi ike nke ịhụnanya na okwukwe. Ha abụghị ndị na-amụ Baịbụl nke ọma na nke siri ike, kama ha bụ ndị umengwụ na ndị na-adịghị elebara ya anya. Mgbe ọdịiche n’echiche bilitere banyere amaokwu dị n’Akwụkwọ Nsọ, ndị a na-amụbeghị ya n’ụzọ nwere ebumnuche ma ghara ịbụ ndị kwụsie ike n’ihe ha kwenyere, na-adapụ n’eziokwu. Anyị kwesịrị ime ka ọ dịrị mmadụ niile n’obi mkpa ọ dị ịjụ ajụjụ nke ọma ma nyochaa eziokwu Chineke nke ọma, ka ha wee mara na ha maara ihe bụ eziokwu. Ụfọdụ na-azọrọ na ha nwere nnukwu ọmụma, ma na-enwe afọ ojuju n’ọnọdụ ha, ebe ha enweghịzị ịnụ ọkụ n’obi maka ọrụ ahụ, enweghịkwa ịhụnanya siri ike karịa maka Chineke na maka mkpụrụobi ndị Kraịst nwụrụ n’ihi ha, karịa ka ọ ga-adị ma a sị na ha amatabeghị Chineke. Ha anaghị agụ Baịbụl [iji] were were isi na ụba ya nye mkpụrụobi nke ha. Ha anaghị enwe mmetụta na ọ bụ olu Chineke na-agwa ha okwu. Ma ọ bụrụ na anyị ga-aghọta ụzọ nzọpụta, ọ bụrụ na anyị ga-ahụ ụzarị nke Anyanwụ ezi omume, anyị aghaghị ịmụ Akwụkwọ Nsọ n’ụzọ nwere ebumnuche, n’ihi na nkwa na amụma nke Baịbụl na-awụsa ụzarị doro anya nke ebube n’elu atụmatụ mgbapụta nke Chineke, bụ́ eziokwu ndị ukwu a na-aghọtachaghị nke ọma.” The 1888 Materials, 403.

E si n’akaebe a sitere n’ịgba-ama ya n’oge nke 1888, ma ọ na-akọwa na ndị nnupụisi na-ewu ntọala n’elu aja, ọ bụ ezie na ha amaghị ya. Ọ na-ekwu, “Ọtụtụ buru ibu n’ime ndị na-azọrọ na ha kwenyere eziokwu nke ugbu a, amaghị ihe mejupụtara okwukwe ahụ e nyefere ndị nsọ otu mgbe—Kraịst n’ime unu, olileanya nke ebube. Ha na-eche na ha na-agbachitere ihe ịrịba ama ochie ndị ahụ, ma ha na-ekpo ọkụ oyi ma bụrụkwa ndị enweghị mmasị.” Ọ na-akọwa ha dịka ndị ka nọ n’ọnọdụ Laodisia, n’ihi na ha bụ “ndị na-ekpo ọkụ oyi.” Ma ọ na-akọwakwa “okwukwe ahụ e nyefere ndị nsọ otu mgbe—Kraịst n’ime unu, olileanya nke ebube.” Kraịst bụ Nkume nke Oge Niile, ma dịka Nkume nke Oge Niile, Ọ na-anọchi anya ọla dị oke ọnụ nke nrọ Miller.

> “Ịdọ aka ná ntị ahụ abịala: A gaghị ekwe ka ihe ọ bụla bata nke ga-akpaghasị ntọala nke okwukwe ahụ nke anyị na-ewuli elu n’elu ya kemgbe ozi ahụ bịara n’afọ 1842, 1843, na 1844. Anọ m n’ime ozi a, ma kemgbe ahụ ka m na-eguzo n’ihu ụwa, na-adị eziokwu nye ìhè ahụ Chineke enyewo anyị. Anyị anaghị atụ ime ka ụkwụ anyị si n’elu ikpo okwu ahụ e debere ha wepụ, ebe, ụbọchị kwa ụbọchị, anyị ji ekpere ọkụ n’obi na-achọ Onyenwe anyị, na-achọ ìhè. Ùnu chere na m pụrụ ịjụ ìhè ahụ Chineke enyewo m? Ọ ga-adị ka Oke Nkume nke Ebighị Ebi. Ọ nọwo na-edu m kemgbe e nyere ya.” Review and Herald, Eprel 14, 1903.

Ọ na-akọwapụta eziokwu dị mkpa banyere ndị nnupụisi ahụ, ndị bụ ndị ikom ochie Ezikiel, mgbe o kwuru, “Ha anaghị esi n’ihe kpatara ya na-atụgharị uche ruo n’ihe si na ya pụta.” Ndị ajọ omume enweghị ike, ma ọ bụ na ha achọghị, isi n’ihe kpatara ya na-atụgharị uche ruo n’ihe si na ya pụta. Ihe si na nzukọ nke General Conference nke afọ 1888 pụta jupụtara nke ukwuu na nnupụisi nke na Nwannaanyị White kpebiri ịpụ, ma onye ndu ya nke mmụọ ozi nyere ya iwu na ọ ghaghị ịnọgide ma dekọọ akụkọ ihe mere eme yiri ya nke nnupụisi Kora, Datan na Abiram. Nnupụisi nke ndị ikom ochie ahụ bụ ihe si na ya pụta, ma ihe kpatara ya bụ ịjụ ozi Laodisia nke bịara ya na ìhè e mụbara amụba nke “oge asaa” na 1856, ma mesịa too ruo n’ịgụ isi megide ntọala dị iche iche na 1863, nke mechara duru gaa n’ịwakpo, nke mbụ, Akwụkwọ Nsọ, ma mesịa, Mmụọ nke Amụma, tinyere iwebata ime mmụọ nke Kellogg.

N’eziokwu, ndị odeakụkọ ihe mere eme nke ndị ikom oge ochie n’akụkọ ihe mere eme ekpuchila eziokwu ndị metụtara nnupụisi ahụ site n’ikwakọba ha ihe mkpofu, ọdịnala, omenala, na efere akụkọ ifo; n’ihi na ndị na-ekere òkè n’ụdị nnupụisi ahụ na-agbalị mgbe niile izochi ihe akaebe.

> Ahụhụ ga-adịrị ndị ahụ na-achọsi ike izochi izu ha n’ime omimi pụọ n’ihu Onyenwe anyị, ndị ọrụ ha nọkwa n’ọchịchịrị, ha na-asị, Ònye na-ahụ anyị? ònyekwa maara anyị? Aịzaya 25:19.

Ndị ikom Aịzaya na-agwa okwu n’amaokwu a bụ ndị ahụ ọ kpọrọ “ndị ikom na-akwa emo, ndị na-achị ndị a nọ na Jerusalem,” ma ha bụkwa otu ndị ikom ochie ahụ ndị kwesịrị ịbụ ndị nche nke ndị mmadụ n’isi nke asatọ nke akwụkwọ Ezikiel. N’akaebe Ezikiel, n’oge ihe arụ nke abụọ ahụ, nke na-egosi ọgbọ nke abụọ nke Adventizim, ha na-aza ajụjụ ndị ndị ikom Aịzaya na-akwa emo jụrụ, “n’ihi na ha na-asị, Jehova adịghị ahụ anyị; Jehova ahapụwo ụwa” (Ezikiel 8:12).

E kwupụtawo “Ahụhụ” megide ndị ahụ na-emegharị akụkọ ihe mere eme, ndị na-anwa ikpuchi eziokwu nke nnupụisi ahụ nke dugara na, ma meekwa n’afọ 1888.

Anyị ga-aga n’ihu n’ọmụmụ a n’isiokwu na-esonụ.

> “Aga m agwa unu okwu gbasara nzukọ ndị ahụ e mere na Minneapolis. N’otu oge, ekpebiri m ịhapụ nzukọ ahụ n’ihi na ahụrụ m ma nwee mmetụta nke mmụọ mmegide siri ike nke juru ebe ahụ. Enweghị m ike, ọbụna otu ntabi anya, ikweta mmụọ ahụ nke ji ike nchịkwa na-arụ ọrụ n’ahụ Nwanna Morrison na Nwanna Nicola. Enweghị m ike, ọbụna otu ntabi anya, inwe obi abụọ banyere ụdị mmụọ unu sitere na ya. N’ezie, ọ bụghị Mmụọ nke Chineke, ma ka unu ghara ịga n’ihu n’ọghọm a, ana m edegara unu ugbu a.”

> “N’abalị sochirinụ mgbe m kpebiri na agaghị m anọkwu na Minneapolis, n’ụlọnrọ ma ọ bụ n’ọhụụ nke abalị—apụghị m ikwu n’eziokwu nke ọ bụ nke—otu onye toro ogologo, nke ọdịdị ya juputara n’ike na ikike, wetara m ozi ma mee ka m mata na ọ bụ uche Chineke ka m guzosie ike n’ọrụ m nke ọrụ, nakwa na Chineke n’onwe Ya ga-abụ onye enyemaka m ma kwado m ikwu okwu ndị Ọ ga-enye m. O kwuru, ‘Maka ọrụ a ka Onyenweanyị kpọlitere gị elu. Ogwe aka Ya ebighị ebi dị n’okpuru gị. Site n’ọgbakọ a ka a ga-eme mkpebi maka ndụ ma ọ bụ maka ọnwụ; ọ bụghị na onye ọbụla kwesịrị ila n’iyi, kama mpako nke mmụọ na ntụkwasị obi n’onwe onye ga-emechi ụzọ ka a ghara ikwe ka Jizọs na ike nke Mmụọ Nsọ Ya banye. A ga-enye ha ohere ọzọ ka aghụghọ ghara iduhie ha, ka ha chegharịa, kwupụta mmehie ha, bịa n’ebe Kraịst nọ, ma bụrụ ndị a gbanwere ka O wee gwọọ ha.’”

> “O kwuru, ‘Soro m.’ Esorom onye ndu m, o wee duru m gaa n’ụlọ dị iche iche ebe ụmụnna biri, o wee sị, ‘Gee ntị n’okwu ndị a na-ekwu n’ebe a, n’ihi na e dere ha n’akwụkwọ ndekọ, okwu ndị a ga-enwekwa ike ikpé ọmụma megide ndị niile na-ekere òkè n’ọrụ a n’ụzọ na-abụghị nke mmụọ amamihe sitere n’eluigwe, kama nke mmụọ nke na-esiteghị n’eluigwe bịa, kama nke sitere n’okpuru.’”

> “Anụrụ m okwu e kwuru nke kwesịrị ime ka onye ọ bụla n’ime ndị kwuru ha mee ihere. A na-ebufe okwu ịkwa emo site n’aka otu gaa n’aka ọzọ, na-akwa ụmụnna ha A. T. Jones, E. J. Waggoner, na Willie C. White, na m onwe m emo. E kwuru okwu n’efu banyere ọnọdụ m na ọrụ m site n’aka ndị kwesịrị ịdị na-arụ ọrụ nke iweda mkpụrụ obi ha n’ihu Chineke na idozi obi nke ha n’usoro. O yiri ka e nwere ụdị ndọta n’ịtụ uche ogologo oge n’ihe ọjọọ a chere n’echiche na n’okwu e si n’echiche kpọpụta banyere ụmụnna ha na ọrụ ha, nke na-enweghị ntọala ọ bụla n’eziokwu, nakwa n’inwe obi abụọ, na ikwu okwu, na ide ihe ilu na-akụ n’obi dị ka nsonaazụ nke ntule obi abụọ, ajụjụ, na ekweghị ekwe.”

> “Onye ndu m sịrị, ‘E dekọrọ nke a n’akwụkwọ dịka ihe megide Jisọs Kraịst. Mmụọ a apụghị ịdị n’otu nkwekọ na Mmụọ Kraịst, nke eziokwu. Mmụọ nke imegide emewo ka ha ṅụbiga mmanya ókè, ha amaghịkwa, karịa onye aṅụrụma, mmụọ nke na-achịkwa okwu ha ma ọ bụ omume ha. Mmehie a bụ n’ụzọ pụrụ iche ihe na-akpasu Chineke iwe. Mmụọ a adịghịkwa enwe oyiyi ọbụla nke Mmụọ eziokwu na ezi omume karịa mmụọ ahụ nke kpaliri ndị Juu ime nkwekọrịta iji nwee obi abụọ, iji katọọ, na ịghọ ndị nledo n’ebe Kraịst nọ, Onye mgbapụta nke ụwa.”

> “A gwara m site n’aka onye ndu m na e nwere onye àmà nye okwu ndị ahụ na-enweghị Kraịst, okwu ọgbaghara ahụ, ndị gosipụtara mmụọ kpaliri okwu ahụ. Mgbe ha banyere n’ime ụlọ ha, ndị mmụọ ozi ọjọọ soro ha bata, n’ihi na ha mechiri Mụọ nke Kraịst ụzọ, ha ajụkwa ige ntị n’olu Ya. E nweghị iweda mkpụrụ obi ala n’ihu Chineke. A naghị anụ olu ekpere ugboro ugboro, ma nkatọ na nkwupụta a gbatịpụrụ agbatị, na echiche efu na ịkọ nkọ, na anyaụfụ na ekworo, na iche ihe ọjọọ n’obi na ebubo ụgha, juru ebe niile. A sị na e meghere anya ha, ha gaara ahụ ihe gaara eme ka ụjọ jide ha, ya bụ, mmụba obi ụtọ nke ndị mmụọ ozi ọjọọ. Ha gaara ahụkwa Onye Nche nke nụrụ okwu ọ bụla ma dekọọ okwu ndị a n’akwụkwọ nke eluigwe.”

> “A gwaziri m mgbe ahụ na n’oge a, ọ gaghị aba uru ime mkpebi ọ bụla banyere ọnọdụ dị iche iche n’ihe ndị metụtara ozizi, banyere ihe bụ eziokwu, ma ọ bụ ịtụ anya mmụọ ọ bụla nke nyocha ziri ezi na nke na-enweghị ele mmadụ anya n’ihu, n’ihi na e guzobewo njikọ iji ghara ikwe ka e nwee mgbanwe ọ bụla n’echiche banyere isiokwu ọ bụla ma ọ bụ ọnọdụ ọ bụla ha natara, karịa otú ndị Juu mere. Onye Ndu m gwara m ọtụtụ ihe nke enweghị m nnwere onwe ide. Ahụrụ m onwe m ka m nọdụrụ n’elu akwa n’ime mmụọ iru uju na nsogbu, nakwa n’ime mmụọ mkpebi siri ike iguzo n’ọdụ ọrụ m ruo na njedebe nke nzukọ ahụ, ma mesịa chere nduzi nke Mmụọ nke Chineke nke ga-agwa m otú m ga-esi aga na ụzọ m ga-agbaso.” The 1888 Materials, 277, 278.

Back to Articles