Article

# Akwụkwọ Daniel - Nọmba Otu Narị na Iri na Atọ

Ikpughe Mkpughe Atọ nke Amụma: Ịghọta Mkpa nke Septemba 11, 2001, n’Ọdịnaya Akwụkwọ Nsọ

Author

Jeff Pippenger

Published

March 3, 2024

Formats

PDF
Word
Song MP3

Mgbe Onyenweanyị duru ndị nke Ya n’ụbọchị ikpeazụ laghachi n’“ụzọ ochie” nke Jeremaya na Septemba 11, 2001, O meelarị ka a mata iwu nke itinye amụma n’ọrụ ugboro atọ.

> Otú a ka Onye-nwe-anyị kwuru, Gụọnụ n’ụzọ dị iche iche, lezienụ anya, jụkwaa maka ụzọ ochie dị iche iche, ebe ezi ụzọ ahụ dị, gagharịkwanụ n’ime ya, unu ga-ahụkwa izuike maka mkpụrụ obi unu. Ma ha sịrị, Anyị agaghị eje ije n’ime ya. Ọzọkwa, etinyere m ndị nche n’elu unu, na-asị, Nụrụnụ olu opi. Ma ha sịrị, Anyị agaghị anụ ya. Jeremiah 6:16, 17.

Mgbe Onyenwe anyị weghachiri ndị Ya n’ụzọ ochie ahụ, ha ga-ahụ izuike (mmiri ozuzo ikpeazụ), e wee nye ndị nche ozi opi n’oge ahụ. Ndị amụma niile na-akọwa nke ọma nke ukwuu njedebe nke ụbọchị ikpeazụ ndị ahụ, ya mere ozi opi nke ụbọchị ikpeazụ ga-abụ opi ikpeazụ, nke bụ opi nke asaa, nke bụ ahụhụ nke atọ.

Mgbe ndị Ya nke ụbọchị ikpeazụ malitere ịga ije n’ime ụzọ ochie ahụ, a ghọtara na njirimara nke ahuhu mbụ ahụ kọwara kpọmkwem otu onye ndu akụkọ ihe mere eme nke ihe nnọchianya ya bụ (Mohammed), nakwa na ahuhu nke abụọ mere otu ihe ahụ (Osman). A chọpụtara na nke ọ bụla n’ime opi anọ mbụ ahụ nwekwara ndị ndu pụrụ iche nke ihe nnọchianya iji mata opi ahụ, ma emesịa a ghọtara na Osama bin Laden bụ onye ndu ihe nnọchianya nke ahuhu nke atọ.

E jikọtara Mohammed na Arabia, Osman kwa bụ ihe nnọchianya nke Alaeze Ukwu Ottoman dị na Turkey, Osama bin Laden kwa nọchiri anya iyi ọha egwu Alakụba nke zuru ụwa ọnụ, n’agbanyeghị na ya, dị ka Mohammed, bụ onye Arabia.

A ghọtakwara na ahuhu mbu ahụ merụrụ ndị agha Rom ahụ, nakwa na ahuhu nke abụọ ahụ gburu ndị agha Rom ahụ. Mgbe ahụ, a ghọtara Septemba 11, 2001 dịka oge Islam nke ahuhu nke atọ merụrụ ndị agha Rom ahụ (United States), ma na n’Iwu Ụka Sọnde, ọ ga-egbu ndị agha Rom ahụ, dịka United States na-eru ọgwụgwụ ya dị ka alaeze nke isii n’amụma Baịbụl, ma nyefee ọchịchị onwe ya nke mba ya n’aka njikọ atọ ahụ nke dragọn ahụ, anụ ọhịa ahụ, na onye amụma ụgha ahụ.

A ghọtara na United States bụ anụ ọhịa nke ụwa nwere mpi abụọ nke ike. Otu njirimara amụma bụ isi nke anụ ọhịa nke ụwa bụ na ọ na-agbanwe site n’ibu nwa atụrụ ghọọ dragọn. N’amụma, mpi na-anọchi anya ike, ma ike nke anụ ọhịa nke ụwa bụ Republicanism na Protestantism, nke a nọchiri anya ha dị ka mpi abụọ nke anụ ọhịa nke ụwa. Ma ugbu a, n’ụbọchị ikpeazụ ndị a, ike abụọ nke anụ ọhịa nke ụwa agbanweela ghọọ ike agha na ike akụnụba. N’ụbọchị Septemba 11, 2001, Islam nke ahụhụ nke atọ wakporo ụwa, ihe nnọchianya nke anụ ọhịa nke ụwa, Pentagon, ihe nnọchianya nke ịdị ike agha ya, na Twin Towers dị na New York City, ihe nnọchianya nke ike akụnụba ya.

Mgbe a matakwara na akụkọ mmalite nke ahuhu mbụ, na akụkọ njedebe nke ahuhu nke abụọ, ha abụọ gosipụtara ihe atụ nke akara-nkpọchi nke puku mmadụ iri na anọ na puku iri anọ na anọ ahụ, a matara na mgbe ahuhu nke atọ bịarutere, mgbe e wedara nnukwu ụlọ ndị dị na New York, a kọwara ya na usoro akara-nkpọchi nke puku mmadụ iri na anọ na puku iri anọ na anọ ahụ amalitela.

> “Ugbu a, ọ̀ bụ okwu a ka m kwuputara na a ga-eji ebili mmiri ukwu kpochapụ New York? Nke a abụghị ihe m kwuru mgbe ọ bụla. Ihe m kwuru bụ na, ka m na-ele nnukwu ụlọ ndị ahụ a na-ewu n’ebe ahụ, ụlọ n’elu ụlọ, m sịrị, ‘Lee ụdị ọnọdụ dị egwu ga-eme mgbe Onyenwe anyị ga-ebili ịma jijiji ụwa nke ukwuu!’ Mgbe ahụ ka a ga-emezu okwu nke Mkpughe 18:1–3. Isi nke iri na asatọ nke Mkpughe dum bụ ịdọ aka ná ntị banyere ihe na-abịa n’elu ụwa. Ma enweghị m ìhè pụrụ iche banyere ihe na-abịa n’elu New York, ma e wezụga na amaara m na otu ụbọchị a ga-adọkpụda nnukwu ụlọ ndị ahụ dị n’ebe ahụ site n’ịtụgharị na ịtụgharịgharị ike Chineke. Site n’ìhè e nyere m, amaara m na mbibi dị n’ime ụwa. Otu okwu sitere n’ọnụ Onyenwe anyị, otu mmetụ aka nke ike ya dị ukwuu, ụlọ ndị a buru ibu ga-ada. Ọnọdụ ga-eme nke ịdị egwu ha karịrị ihe anyị pụrụ iche n’echiche.” Review and Herald, July 5, 1906.

“Mbibi ahụ nke dị n’ụwa,” bụ agwa nke Islam, n’ihi na e gosiri agwa ya dịka Apollyon na Abaddon n’isi nke itoolu, amaokwu nke iri na otu nke Mkpughe.

> Ha nwerekwa eze na-achị ha, onye bụ mmụọ ozi nke olulu omimi enweghị nsọtụ, onye aha ya n’asụsụ Hibru bụ Abaddon, ma n’asụsụ Gris aha ya bụ Apollyon. Mkpughe 9:11 (ITEGHITE NA OTU).

Ihe aha, ma ọ bụ agwa, nke eze ahụ na-achị Alakụba, ma n’asụsụ Hibru ma n’asụsụ Grik, dịka aha abụọ ahụ si anọchi anya ya, bụ “ọnwụ” na “mbibi,” nke bịarutere na Septemba 11, 2001, mgbe a tụdara nnukwu ụlọ ndị dị na New York n’ala. N’oge ahụ ka Mkpughe isi nke iri na asatọ, amaokwu nke otu ruo atọ malitere imezu.

A ghọtara na okwu mbụ e kwuru banyere nwoke ọhịa nke Islam n’akwụkwọ Jenesis jiri okwu Hibru nke pụtara “ịnyịnya ibu Arab ọhịa,” nke a sụgharịrị n’amaokwu ahụ dịka “nwoke ọhịa.” Akara nnọchianya nke Islam bụ ezinụlọ ịnyịnya, ma n’akwụkwọ Mkpughe isi nke itoolu, e gosikwara ya dịka ịnyịnya agha. N’elu eserese nsọ nke Habakọk, nke e mere ka ndị nke Chineke mara na “a gaghị agbanwe ha,” e jikwara ịnyịnya agha nọchitekwa Islam.

> Mmụọ-ozi nke Onyenwe anyị wee sị ya, Le, i di ime, ị ga-amụkwa nwa nwoke, ị ga-akpọkwa aha ya Ishmael; n’ihi na Onyenwe anyị anụwo mkpagbu gị. Ọ ga-abụkwa nwoke ọhịa; aka ya ga-adịgide megide mmadụ nile, aka mmadụ nile ga-adịgidekwa megide ya; ọ ga-ebikwa n’ihu ụmụnne ya niile. Jenesis 16:11, 12.

Nkwuputa mbụ banyere ọmụmụ Ishmael jikọtara ya na “mgbochi,” nke ghọrọ ihe nnọchianya bụ isi e jikọtara na Islam.

> Ugbu a, Serai nwunye Abram amụtaghịkwara ya ụmụ; o nwekwara otu odibo nwanyị, onye Ijipt, onye aha ya bụ Hega. Serai wee sị Abram, Lee ugbu a, Onyenweanyị egbochila m ịmụ nwa: biko, gakwuuru odibo m nwanyị; eleghị anya, m ga-esi n’aka ya nweta ụmụ. Abram wee gee ntị n’okwu Serai. Jenesis 16:1, 2.

N’ime otu nkwupụta mbụ ahụ banyere Islam, dịka a na-anọchi anya ya site n’amụmụ Ishmael, a na-ekwusi nnọọ ike n’okwukwe nrubeisi. Echiche nke nrubeisi bụ isi ntọala nke okpukpe Islam. Okwu ahụ bụ “Islam” sitere n’okwu Arabik abụọ, “salaam,” nke pụtara “udo”, na “aslama,” nke pụtara “ido onwe n’okpuru” ma ọ bụ “inyefe onwe”. Islam na-akụzi na ndị kwere ekwe kwesịrị ido uche na ọchịchọ ha n’okpuru uche na ọchịchọ Allah (Chineke) n’akụkụ ndụ niile. Ozugbo Sarah ghọtara na o meela mkpebi ọjọọ site n’ịgba Abraham ume ka o were Hagar mụọ Ishmael, o nwetara ikike n’aka Abraham imegide Hagar ihe ike, nke mere ka Hagar gbapụ n’ụlọ Abraham. N’ebe ahụ ka o natara ozi sitere n’aka mmụọ ozi ahụ.

> Ma Abram sịrị Seraị, Lee, odibo nwanyị gị nọ n’aka gị; mee ya dịka ọ dị gị mma. Ma mgbe Seraị mesoro ya ihe ike, ọ gbapụrụ n’ihu ya. Ma mmụọ-ozi nke Onyenwe anyị hụrụ ya n’akụkụ isi mmiri n’ọzara, n’akụkụ isi mmiri nke dị n’ụzọ e si aga Shua. O wee sị, Hega, odibo nwanyị Seraị, ebee ka i si bịa? ọ̀ bụkwa ebee ka ị na-aga? O wee sị, Anọ m na-agbapụ n’ihu nne m ukwu, Seraị. Ma mmụọ-ozi nke Onyenwe anyị sịrị ya, Laghachi n’ebe nne gị ukwu nọ, dobekwa onwe gị n’okpuru aka ya. Ma mmụọ-ozi nke Onyenwe anyị sịrị ya, Aga m amụba mkpụrụ gị nke ukwuu, nke na a gaghị enwe ike ịgụ ha n’ihi ịdị ukwuu ha. Ma mmụọ-ozi nke Onyenwe anyị sịrị ya, Lee, ị dị ime, ị ga-amụkwa nwa nwoke, ị ga-akpọkwa aha ya Ishmel; n’ihi na Onyenwe anyị anụwo mkpagbu gị. Ọ ga-abụkwa mmadụ ọhịa; aka ya ga-emegide mmadụ niile, aka mmadụ niile ga-emegidekwa ya; ọ ga-ebikwa n’ihu ụmụnne ya niile. Jenesis 16:6–12.

Nchịkọta nke Islam, “ido onwe n’okpuru” nke na-anọchi anya àgwà nke okpukpe Islam, na ọrụ Islam bụchara ihe e depụtara n’oge mbụ a kpọrọ Ishmael aha, ma na-anọchi anya DNA amụma nke Islam nke ọghọm atọ nke Mkpughe na-anọchi anya ya. Ozugbo Onyenwe anyị duru ndị Ya n’ụzọ ochie nke Jeremiah, ha matakwara na “ifufe anọ” ndị mmụọ ozi anọ nke Mkpughe isi nke asaa na-ejide ka ha ghara ife, bụ kpọmkwem ifufe anọ nke Islam.

> “Ndị mmụọ ozi na-ejide ifufe anọ ahụ, nke a nọchiri anya ya dị ka ịnyịnya iwe ji, nke na-achọ ịtọpụ onwe ya ma gbaa ọsọ gafee n’elu ụwa dum, na-eburu mbibi na ọnwụ n’ụzọ ọ na-agafe.” Manuscript Releases, volume 20, 217.

“Ịnyịnya iwe” nke Alakụba, nke bụkwa “ifufe anọ” ahụ a “jigidere” mgbe a na-arụzu ịkàrà nke otu narị puku iri anọ na anọ, na-eburu “ọnwụ na mbibi” (Abaddon na Apollyon) n’“ụzọ” ha. Dị nnọọ ka mgbochi e tinyere n’elu Hega tinyeere àgwà amụma ahụ n’ime akara nke Alakụba, ifufe anọ ahụ na ịnyịnya iwe ahụ ka ejigidere abụọ ahụ; ma mgbe eziokwu ahụ guzosiri ike, a ghọtara na mmalite nke nsogbu mbụ ahụ na-akọwapụta mgbochi e tinyere n’elu Alakụba dịka e si anọchi anya ya n’iwu akụkọ ihe mere eme nke Abubakar.

> E nyere ha iwu ka ha ghara imerụ ahịhịa nke ụwa ahụ, ma ọ bụ ihe ọbụla na-acha akwụkwọ ndụ akwụkwọ ndụ, ma ọ bụ osisi ọbụla; kama naanị ndị ikom ahụ ndị na-enweghị akara nke Chineke n’egedege ihu ha. Mkpughe 9:4.

Ahịrị n’elu ahịrị, mmalite nke ahụhụ nke abụọ, nke n’itinye n’ọrụ ugboro atọ nke ahụhụ atọ ahụ e debere n’elu mmalite nke ahụhụ mbụ, na-akọwapụta ntọhapụ nke ndị mmụọ ozi anọ ahụ, ndị nọ n’amaokwu ahụ na-anọchi anya ntọhapụ nke jihad ukwu nke abụọ nke Islam.

> Na-asị mmụọ-ozi nke isii ahụ nke nwere opi, Tọpụ ndị mmụọ-ozi anọ ahụ e kekọrọ n’osimiri ukwu ahụ, Yufretis. Mkpughe 9:14.

Ya mere, a ghọtara na ná mmalite nke ahụhụ nke atọ, a ga-ahapụ Islam ma n’otu oge ahụ e jide ya aka, nke ahụ bụkwa n’onwe ya àmà Nwanneanyị White.

> “N’oge ahụ, mgbe ọrụ nzọpụta na-eru ngwụcha, nsogbu ga na-abịa n’elu ụwa, mba dị iche iche ga-ewekwa iwe, ma a ga-ejide ha ka ha ghara igbochi ọrụ nke mmụọ ozi nke atọ. N’oge ahụ ka ‘mmiri ozuzo ikpeazụ,’ ma ọ bụ ume ọhụrụ nke si n’ihu Onyenwe anyị, ga-abịa, iji nye ike n’oké olu nke mmụọ ozi nke atọ, ma kwadebe ndị nsọ ka ha guzoro n’oge a ga-awụsa ihe otiti asaa ikpeazụ ahụ.” Early Writings, 85.

Mgbe a nyochachara ndekọ akụkọ ihe mere eme nke Islam, a chọpụtara na agha na mmeri nke Islam Arabik nke ahụhụ mbụ ahụ, ka Islam si aghọta ya, bụ “jihad ukwu mbụ,” nakwa na agha nke Alaeze Ukwu Ottoman nke malitere mgbe a tọhapụrụ ndị mmụọ ozi anọ ahụ, ka Islam si aghọta ya, bụ “jihad ukwu nke abụọ.” N’ịkwado itinye ya n’ọrụ ugboro atọ ahụ, Islam kwenyere na jihad ukwu nke atọ na nke ikpeazụ malitere na Septemba 11, 2001. Dị ka William Miller dere n’otu oge, “Akụkọ ihe mere eme na amụma, kwekọrọ.”

Ngwa “ahịrị n’elu ahịrị” nke nnọhapụ na njide nke na-eme n’otu oge, dịka e sere ya n’itinye ahịrị amụma mmalite nke ahụhụ mbụ na nke abụọ n’elu ibe ha, ka Mmụọ nke Amụma kwadoro nke ọma; ozugbo kwa Islam kụrụ ihe na Septemba 11, 2001, Onyeisi ala George W. Bush tinyere njide zuru ụwa ọnụ n’elu Islam site n’ịmalite agha ya megide iyi ọha egwu. A kwadoro nnọhapụ na njide nke “ịnyịnya iwe” nke Islam nke na-eme n’otu oge site na Baịbụl, Mmụọ nke Amụma, na kwa akụkọ ihe mere eme.

Ndị na “eso Nwa-aturu ahụ” laghachi n’ụzọ ochie nke ndị Millerite na-ahụ “izu-ike” ahụ, nke bụ mmiri ozuzo nke ikpeazụ, nke Nwannaanyị White kọwara na ọ na-amalite mgbe mba dị iche iche were iwe, ma a na-ejidekwa ha ka ha ghara ime ihe, dịka e mere n’ụbọchị Septemba 11, 2001.

> “N’oge ahụ, ka ọrụ nzọpụta na-eru ngwụcha, nsogbu ga-abịa n’elu ụwa, mba dị iche iche ga-ewekwa iwe, ma a ga-ejide ha ka ha ghara igbochi ọrụ nke mmụọ ozi nke atọ. N’oge ahụ ka ‘mmiri ozuzo ikpeazụ,’ ma ọ bụ ume ọhụrụ sitere n’ihu Onyenwe anyị, ga-abịa, iji nye ike n’okwu ukwu nke mmụọ ozi nke atọ, ma kwadebe ndị nsọ ka ha guzosie ike n’oge a ga-awụsa ọrịa ikpeazụ asaa ahụ.” Early Writings, 85.

Ndị ahụ “na-eso Nwa Atụrụ ahụ” laghachi n’ụzọ ochie nke ndị Millerite na-achọta “izuike” ahụ, nke bụ mmiri ozuzo ikpeazụ, nke Nwanyị White kọwara na ọ malitere mgbe mmụọ ozi dị ike nke Mkpughe iri na asatọ rịdatara na Septemba 11, 2001.

> “Mmiri ozuzo nke ikpeazụ ga-adakwasị ndị nke Chineke. Nnukwu mmụọ ozi ga-esi n’eluigwe rịdata, a ga-ejikwa ebube ya mee ka ụwa niile nwee ìhè.” Review and Herald, Eprel 21, 1891.

Mgbe mmụọ-ozi ahụ dị ike rutere n’ala mgbe a kwaturu ụlọ ndị ahụ dị na New York, ịkàrà nke puku mmadụ otu narị na puku iri anọ na anọ malitere, ma mmiri ozuzo ikpeazụ ahụ malitekwara ịfesa. Ndị e duziri azụ n’ụzọ ochie nke Jeremaịa, ma chọta “ezumike” ahụ, nke bụ mmiri ozuzo ikpeazụ ahụ, wee mata na “ezumike na ime ka ọ dị ọhụrụ” nke Aịzaya bụkwa mmiri ozuzo ikpeazụ ahụ; ma ọ bụkwa njirimara nke ule ahụ nke n’ụbọchị Septemba 11, 2001 zutere ndị nke Chineke, karịsịa “ndị na-akparị mmadụ” ndị “na-achị Jerusalem”. Ha bịara ịghọta na ule ahụ nwere akụkụ abụọ, n’ihi na ọ nọchiri anya ozi nke Alakụba nke ahụhụ nke atọ, ma dịkwa mkpa nke ukwuu, ọ nọchiri anya usoro ọmụmụ nke Akwụkwọ Nsọ nke guzobere ozi nke mmiri ozuzo ikpeazụ ahụ.

> Nye ndị ọ gwara, Nke a bụ izu-ike nke unu ga-eme ka ndị ike gwụrụ zuru ike; nke a bụkwa ume ọhụrụ: ma ha achọghị ịnụ. Ma okwu nke Onyenwe anyị ghọrọ nye ha iwu n’elu iwu, iwu n’elu iwu; ahịrị n’elu ahịrị, ahịrị n’elu ahịrị; ntakịrị ebe a, ntakịrị ebe ahụ; ka ha wee gaa, daa azụ, gbajie, bụrụkwa ndị e jidere n’ọnyà, e wee nwude ha. Ya mere nụrụ okwu nke Onyenwe anyị, unu ndị mmadụ na-akwa emo, ndị na-achị ndị a nọ na Jerusalem. Aịzaya 28:12–14.

Ije ije n’ụzọ ochie mere ka ndị Chineke nke ụbọchị ikpeazụ wee hụ na ilu ụmụ agbọghọ iri ahụ, nke “na-egosi ahụmahụ nke ndị Adventist,” ga-emegharị ọzọ “ruo n’akwụkwọ ozi nke ọ bụla,” n’oge akara nke otu narị puku na iri anọ na anọ ahụ. Ihe akaebe nke akụkọ ihe mere eme ebe ilu ahụ mezuru na mbụ kọwara na Habakuk isi nke abụọ jikọrọ ya kpọmkwem na ilu ahụ ma bụrụkwa akụkụ ya. Ya mere, “arụmụka” nke Habakuk abụọ nọchiri anya ule nke izuike na ume ọhụrụ nke ndị nlelị jụrụ ịnụ. Ka ndị na-amụ Akwụkwọ Nsọ n’ikwesị ntụkwasị obi gara n’ihu nyocha ụzọ ochie ahụ, ha ghọtara na ọ bụghị naanị na ilu ụmụ agbọghọ iri ahụ na Habakuk abụọ bụ otu amụma ahụ, kama na Ezikiel isi nke iri na abụọ bụkwa otu ahụ.

> “Ọtụtụ n’ime amụma Ezikiel bukwara isi iyi nke ike na nkasi obi nye ndị kwere ekwe: ‘Okwu nke Onyenwe anyị wee ruo m, sị, Nwa nke mmadụ, gịnị ka ilu ahụ unu nwere n’ala Izrel pụtara, nke na-asị, Ụbọchị ndị ahụ na-agbatị, ọhụụ ọ bụla adịkwaghị irè? Ya mere gwa ha, Otu a ka Onyenwe Chineke kwuru.... Ụbọchị ndị ahụ adịla nso, na mmezu nke ọhụụ ọ bụla.... Aga m ekwu, okwu ahụ m ga-ekwu ga-emezu; a gaghị agbatị ya ọzọ.’ ‘Ndị ụlọ Izrel na-asị, Ọhụụ ahụ ọ na-ahụ bụ maka ọtụtụ ụbọchị ndị ga-abịa, ọ na-ebu amụma banyere oge ndị ka dị anya. Ya mere gwa ha, Otu a ka Onyenwe Chineke kwuru; a gaghị agbatịkwa okwu ọbụla n’ime okwu M ọzọ, kama okwu ahụ M kwuru ga-emezu.’ Ezikiel 12:21–25, 27, 28.” The Great Controversy, 393.

Oge a na-eme akara nke puku iri anọ na anọ, dịka mmegharị Advent nke 1840 ruo 1844 nọchiri anya ya, nọchiri anya oge ahụ n’ụbọchị ikpeazụ, mgbe “nsonaazụ nke ọhụụ ọ bụla” “ga-emezu.” Akụkọ amụma nke ahụhụ mbụ, a tụrụkwasịrị ya n’elu akụkọ amụma nke ahụhụ nke abụọ, na-akọwapụta akụkọ amụma nke ahụhụ nke atọ, nke bụ akụkọ amụma nke ime akara nke puku iri anọ na anọ ahụ. Ọ bụkwa akụkọ ihe mere eme nke 1840 ruo 1844. Ọ bụkwa akụkọ ihe mere eme ebe arụmọrụ nke onye-ozi ahụ nke na-akwadebe ụzọ maka Onye-Ozi nke Ọgbụgba ndụ ka arụzuru. Ọ bụ akụkọ ihe mere eme ebe mpi abụọ nke anụ ọhịa nke ụwa na-agafe mgbanwe site n’aka nke isii ruo n’aka “nke asatọ” nke “si na asaa ahụ pụta”. Ọ bụ akụkọ ihe mere eme ebe e gburu ndị-amụma abụọ ahụ n’okporo ụzọ, n’isi nke iri na otu nke Mkpughe.

Ma nke dịkwa nnukwu mkpa, bụ eziokwu ahụ na, n’ihi na okwu Chineke adịghị ada ada mgbe ọ bụla, tinyere ụkpụrụ ahụ na ndị amụma niile na-ekwu karịa banyere ụbọchị ikpeazụ karịa oge ọ bụla ọzọ, na Septemba 11, 2001 “ụbọchị amụma eruola nso” ebe “okwu ndị ahụ” Chineke kwuru “ga-emezu,” ma “a gaghịkwa eme ka ya dịkwuo ogologo oge.”

Nnupụisi nke afọ 1863 kpebiri ka Adventizim Laodisia jegharịa n’ọzara ruo mgbe ha niile nwụrụ. Onyenwe anyị laghachiri n’akụkọ ihe mere eme ahụ na Septemba 11, 2001 dị ka O mere n’ebe Izrel oge ochie nọ na Kadesh.

Nleta mbụ ha gara Kadesh mụrụ nnupu-isi nke ndị nledo iri ahụ, ma wetara oge ha ji na-awagharị n’ọzara. N’ọgwụgwụ afọ iri anọ ahụ, ha laghachiri Kadesh, ọ bụkwa n’ebe ahụ ka Moses kụrụ Nkume ahụ ugboro nke abụọ, ma e gbochiri ya ịbanye n’Ala Nkwa ahụ, ma ha soro Joshua banye. Septemba 11, 2001, na-akọwapụta ọgbọ ikpeazụ ahụ, Chineke agaghịkwa eme ka Okwu Ya gbatịkwuo oge.

Anyị ga-eleba eziokwu a anya n’isiokwu na-esonụ.

> “E dekọrọ akụkọ ndụ Izrel n’ọzara maka uru Izrel nke Chineke ruo na njedebe nke oge. Omume Chineke n’ebe ndị na-awagharị n’ọzara nọ n’ihe niile gbasara ijegharị ha azụ na n’ihu, n’ịbụ ha n’okpuru agụụ, akpịrị ịkpọ nkụ, na ike ọgwụgwụ, na n’ihe ngosi dị ịtụnanya nke ike Ya maka inye ha enyemaka, bụ ilu nsọ, nke jupụtara n’ịdọ aka ná ntị na nkuzi nye ndị Ya n’ọgbọ niile. Ahụmahụ dị iche iche nke ndị Hibru bụ ụlọ akwụkwọ nkwadebe maka ebe obibi ahụ e kwere ha ná Kenean. Chineke chọrọ ka ndị Ya n’ụbọchị ikpeazụ ndị a jiri obi dị umeala n’obi na mmụọ dị njikere ịmụta leghachi anya n’ule ọkụ ndị Izrel oge ochie gabigara, ka e wee kụziere ha ihe n’ịkwadebe ha maka Kenean nke eluigwe.”

> “Oké nkume ahụ nke, mgbe e jiri iwu Chineke tie ya, zipụtara mmiri ndụ ya, bụ ihe nnọchianya nke Kraịst, onye e tiri ma kụrie ka site n’ọbara ya e wee kwadebe isi iyi maka nzọpụta nke mmadụ na-ala n’iyi. Dị ka a tiela nkume ahụ otu ugboro, otu a ka a ga-esi ‘nye Kraịst otu ugboro, ka o buru mmehie nke ọtụtụ mmadụ.’ Ma mgbe Mozis jiri ọsọ ọsọ tie nkume ahụ na Kadesh, e merụrụ ezigbo mma nke ihe nnọchianya nke Kraịst ahụ. A gaghị achụ Àjà Onye Nzọpụta anyị ugboro nke abụọ. Dị ka e mere nnukwu àjà ahụ naanị otu ugboro, ihe naanị ya dị mkpa nye ndị na-achọ ngọzi nke amara ya bụ ịrịọ n’aha Jizọs,—ịwụsa ọchịchọ nke obi n’ekpere nchegharị. Ekpere dị otu a ga-eweta n’ihu Onye-nwe nke usuu ndị agha ọnyá nile nke Jizọs, mgbe ahụkwa ọbara na-enye ndụ ga-asọpụta ọzọ n’ụzọ ọhụrụ, nke e ji ịsọpụta mmiri ndụ ahụ na-asọpụta nye Izrel akpịrị na-akpọ nkụ mee ihe nnọchianya.”

> “Naanị site n’okwukwe dị ndụ n’ebe Chineke nọ, na irube isi n’ụzọ dị umeala n’obi nye iwu Ya, ka mmadụ pụrụ inwe olileanya izute nnabata nke eluigwe. N’ihe banyere ọrụ ebube ukwu ahụ dị na Kadesh, Mozis, onye ike gwụrụ n’ihi ntamu na nnupụisi na-adịgide adịgide nke ndị mmadụ, tufuru ilekwasị anya ya n’Onye Enyemaka ya nke pụrụ ime ihe niile; o geghị ntị n’iwu ahụ, ‘Kwunu n’oké nkume ahụ, ọ ga-emekwa ka mmiri ya pụta;’ ma n’enweghị ike nke Chukwu, a hapụrụ ya ka o mebie ndekọ ya site n’igosipụta iwe na adịghị ike nke mmadụ. Nwoke ahụ nke kwesịkwara, ma nwee ike iguzo dị ọcha, sie ike, na enweghị ịchọ ọdịmma onwe ya ruo n’ọgwụgwụ ọrụ ya, meriri n’ikpeazụ. E meworo Chineke ihere n’ihu ọgbakọ Izrel, mgbe a gaara asọpụrụ ya, ma mee ka aha Ya bụrụ nke e nyere otuto.”

> “Ikpe-ikpe e kwuputara ozugbo imegide Moses bụ nke na-egbu mgbu nke ukwuu ma na-eweda mmadụ ala,—na ya na Izrel nnupu-isi ga-anwụ tupu ha agafe Jọdan. Ma ọ̀ ga-ekwe omume ka mmadụ kwuo na Onyenwe anyị mesoro ohu Ya ihe n’ụzọ siri ike n’ihi otu mmehie ahụ? Chineke asọpụrụla Moses dịka Ọ dịghị onye ọzọ dị ndụ n’oge ahụ ka Ọ sọrọpụrụ. O meela ka ikpe ya guzosie ike ugboro ugboro. O nụwo ekpere ya, ma kwuokwa okwu na ya ihu na ihu, dịka mmadụ na-agwa enyi ya okwu. Dị nnọọ ka ìhè na ihe ọmụma Moses natara si too, ka mpụ ya si bawanye.” Signs of the Times, October 7, 1880.

Back to Articles