Article

# Akụkọ Nzuzo nke Amaokwu nke Iri Anọ — Nọmba Iri na Anọ

Ahụhụ nke Abụọ — Akụkụ Mbụ

Author

Jeff Pippenger

Published

June 5, 2026

Formats

PDF
Word
Song MP3

N’isiokwu gara aga anyị kwekọrọ njirimara amụma nke opi nke ise, nke bụ ahụhụ mbụ, na iwu Ụka nke Sọnde na-abịa n’oge na-adịghị anya. Ịtụle opi nke ise dịka nke mbụ n’ime opi atọ ikpeazụ, site n’ụzọ ahụ nke mbụ na-egosi nke ikpeazụ, na-eme ka ọrụ amụma nke Islam nke ahụhụ mbụ kwekọọ na ala ọma jijiji nke Mkpughe iri na otu. Enwetara m ozi ịntanetị sitere n’aka enyi m n’ụbọchị sochirinụ mgbe anyị kparịtachara isiokwu a n’ọgbakọ Sabbath, enyi m ahụ kwa nọkwa na-agbalị ikwekọ opi nke isii, nke bụ ahụhụ nke abụọ, na iwu Ụka nke Sọnde na-abịa n’oge na-adịghị anya. Nke a bụ ụzọ ziri ezi n’ihi na opi atọ ikpeazụ bụ ahụhụ atọ.

> M wee le, ma nụ otu mmụọ ozi ka ọ na-efegharị n’etiti eluigwe, na-ekwu n’oké olu, Ahụhụ, ahụhụ, ahụhụ, diri ndị bi n’ụwa n’ihi olu ndị ọzọ nke opi nke ndị mmụọ ozi atọ ahụ, ndị ka ga-akpọ opi ha! Mkpughe 8:13.

Opì-ùfụ̀ atọ ikpeazụ bụ ihe nnọchianya pụrụ iche n’ime opì-ùfụ̀ asaa ahụ, dịka ụka atọ ikpeazụ si bụrụ ndị dị iche n’ebe anọ mbụ nọ, nakwa dịka akàrà atọ ikpeazụ si dị iche n’ime akàrà asaa ahụ. A na-ekwuputakarị eziokwu amụma a ọtụtụ mgbe n’ime afọ ndị gafeworo. Tinyere ịtụle ìhè a na-enweta site n’ịtụle ahụhụ mbụ na nke atọ dịka ihe nnọchianya Alfa na Omega, anyị aghaghịkwa ịtụle ahụhụ atọ ahụ dịka itinye amụma n’ọrụ ugboro atọ.

Ngwa nke amụma ugboro atọ na-egosi na àgwà amụma niile nke ahuhu mbụ na nke abụọ ga-adịkwa n’ahuhu nke atọ. Ahuhu mbụ bụ Islam nke Arabia, ahuhu nke abụọ bụkwa Islam nke Turkey. E nyere ahuhu mbụ ka ọ “ta ahụhụ,” e nyekwara ahuhu nke abụọ ka ọ “gbuo” otu ụzọ n’ime atọ nke ụmụ mmadụ.

## Ahụhụ nke Ahụhụ Mbụ

> E nyekwara ha iwu ka ha ghara igbu ha, kama ka ha hụ̀ ha ahụhụ ọnwa ise: ahụhụ ha dịkwa ka ahụhụ nke agụ̀, mgbe ọ na-agba mmadụ. … Ha nwekwara ọdụ dị ka nke agụ̀, e nwekwara mkpọ̀ n’ọdụ ha: ike ha bụkwa imerụ mmadụ ọnwa ise. Mkpughe 9:5, 10.

## Ọnwụ nke Ahụhụ nke Abụọ

> A tọhapụrụkwa ndị mmụọ-ozi anọ ahụ, ndị e doziri maka otu awa, na otu ụbọchị, na otu ọnwa, na otu afọ, ka ha gbuo ụzọ nke atọ nke ndị mmadụ. … Site n’ihe atọ ndị a ka e ji gbuo ụzọ nke atọ nke ndị mmadụ, site n’ọkụ, na n’anwụrụ ọkụ, na n’ọvú sulphọ, nke sitere n’ọnụ ha pụta. Mkpughe 9:15, 18.

Abụọ n’ime ụzọ atọ nke mmadụ ndị a na-egbughị, echegharịghị.

> Ma ndị fọdụrụ n’ime mmadụ, ndị e jighị ọrịa ọjọọ ndị a gbuo, ha echegharịghịkwa n’ọrụ aka ha, ka ha ghara ife ndị mmụọ ọjọọ, na arụsị nke ọlaedo, na nke ọlaọcha, na nke ọla kọpa, na nke nkume, na nke osisi: ndị na-apụghị ịhụ ụzọ, ma ọ bụ ịnụ ihe, ma ọ bụ ịga ije: Ha echegharịghịkwa n’ime igbu mmadụ ha, ma ọ bụ mgbaasị ha, ma ọ bụ ịkwa iko ha, ma ọ bụ izu ohi ha. Mkpughe 9:20, 21.

Opi asaa ndị ahụ na-anọchi anya ọrịa ikpeazụ asaa ahụ, ma n’amaokwu nke iri abụọ a na-akpọ opi ndị ahụ ọrịa. United States bụ otu ụzọ n’ime atọ nke njikọ atọ ahụ nke dragọn ahụ, anụ ọhịa ahụ na onye-amụma ụgha ahụ, a na-egbukwa ya dị ka alaeze nke isii n’iwu Ụka banyere Sọnde. E wetara ọnwụ ya n’ihi ofufe ụgha, nke a na-anọchi anya ya site n’“ọrụ aka ha,” “ofufe” nke “ndị mmụọ ọjọọ na arụsị ọlaedo, na ọlaọcha, na ọla kọpa, na nkume, na nke osisi,” nke “igbu mmadụ,” “ịgba afa,” “ịkwa iko” na “izu ohi.”

Ofufe ụgha, nke e ji ofufe ụbọchị Sọnde mee ihe nnọchianya ya, bụ “ihe kpatara” nke a ga-echegharị nchegharị n’ihi ya; ma ha echegharịghị, ya mere “nsonaazụ” ya bụ ahụhụ na ọnwụ nke ụkpara Islam wetara. Ọ bụ ezie na e gburu otu ụzọ n’ime ụzọ atọ nke mmadụ, ya bụ, United States, n’oge iwu Sọnde, ụzọ abụọ ndị ọzọ n’ime ụzọ atọ echegharịghị.

## Ahụhụ Na Ndị Mmụọ Ozi

Ahụhụ nke mbụ na nke abụọ kwekọrọ na ndị mmụọ ozi nke mbụ na nke abụọ n’akụkọ ihe mere eme nke ndị Miller, a na-emegharịkwa akụkọ ahụ ruo n’otú mkpụrụedemede ya dị n’akụkọ ihe mere eme nke narị puku otu na iri anọ na anọ. Akụkọ ihe mere eme nke narị puku otu na iri anọ na anọ bụ akụkọ ihe mere eme nke mmụọ ozi nke atọ, ọ na-ekwekọkwa na ahụhụ nke atọ. Dị nnọọ ka a na-emegharị akara ụzọ nke akụkọ ihe mere eme nke ndị Miller n’akụkọ ihe mere eme nke narị puku otu na iri anọ na anọ, otu a kwa, a ga-emegharị akara ụzọ nke ahụhụ nke mbụ na nke abụọ n’akụkọ ihe mere eme nke mmụọ ozi nke atọ.

> “E nyere ozi nke mbụ na nke nke abụọ n’afọ 1843 na 1844, ma anyị nọ ugbu a n’okpuru mkpọsa nke ozi nke atọ; ma ozi atọ ahụ ka dịkwa mkpa ka a nọgide na-ekwusa ha. Ọ dịkwa mkpa taa dịka ọ dịla mgbe ọ bụla gara aga na a ga-ekwughachi ha nye ndị na-achọ eziokwu. Site n’akwụkwọ na site n’olu ka anyị ga-eme ka mkpọsa ahụ daa ụda, na-egosi usoro ha, na etu amụma ndị ahụ si arụ ọrụ, bụ́ ndị na-eduga anyị n’ozi mmụọ ozi nke atọ. O nweghị ike ịdịrị ozi nke atọ ma ọ bụrụ na nke mbụ na nke nke abụọ adịghị. Ozi ndị a ka anyị ga-enye ụwa n’akwụkwọ e bipụtara, n’okwuchukwu, na-egosi n’usoro akụkọ ihe mere eme amụma ihe ndị dịrịla adị na ihe ndị ga-adị.” Selected Messages, book 2, 104.

Ọrụ anyị dịka ndị na-amụ amụma bụ ijikọta ozi mmụọ ozi nke mbụ na nke abụọ n’ime ozi mmụọ ozi nke atọ. Enweghị ozi abụọ mbụ ahụ, a pụghị inwe ozi nke atọ, n’ihi na “a pụghị inwe nke atọ ma e wezụga nke mbụ na nke abụọ.” Nke a bụ eziokwu n’ihe gbasara ‘usoro,’ n’ihi na ọ bụrụ na e nweghị nke mbụ na nke abụọ, mgbe ahụ nke atọ bụ n’eziokwu nke mbụ. Ọ bụkwa eziokwu n’ihe gbasara ‘ọdịnaya,’ n’ihi na njirimara amụma nke nke mbụ na nke abụọ na-akọwapụta njirimara nke nke atọ. N’ụzọ mgbakọ na mwepụ, enweghị nke atọ ma e wezụga nke mbụ na nke abụọ, ma n’ụzọ amụma, enweghị ihe-ama n’ime mmụọ ozi nke atọ, ma ọ bụrụ na e hapụ ihe-ama nke nke mbụ na nke abụọ.

> “Chineke enyewo ozi nke Mkpughe 14 ọnọdụ ha n’usoro amụma, ọrụ ha agaghịkwa akwụsị ruo n’ogwugwu akụkọ ihe mere eme nke ụwa a. Ozi nke mmụọ-ozi mbụ na nke abụọ ka bụ eziokwu maka oge a, ha ga-esokwa nke a na-eso n’ahịrị otu. Mmụọ-ozi nke atọ na-ekwusa ịdọ aka ná ntị ya n’olu ukwu. ‘Mgbe ihe ndị a gasịrị,’ ka Jọn kwuru, ‘ahụrụ m mmụọ-ozi ọzọ ka o si n’eluigwe rịdata, onye nwere ike dị ukwuu, e wee mee ka ụwa mụa ìhè site n’ebube ya.’ N’ime ìhè a, a chịkọtara ìhè nke ozi atọ ahụ niile.” The 1888 Materials, 803, 804.

Ọrụ anyị bụ igosi “n’usoro nke akụkọ ihe mere eme amụma ihe ndị meworo” n’ime mmegharị nke ndị Millerait, “na ihe ndị ga-adịkwa” n’ime mmegharị nke otu narị puku na puku iri anọ na anọ ahụ.

> “Onyenwe anyị na-aga ịta ụwa ahụhụ n’ihi ajọ omume ya. Ọ na-aga ịta òtù okpukpe dị iche iche ahụhụ n’ihi ịjụ ha jụrụ ìhè na eziokwu e nyere ha. Ozi ukwu ahụ, nke na-ejikọta ozi nke mmụọ ozi mbụ, nke abụọ, na nke atọ, kwesịrị inye ụwa. Nke a ga-abụ ibu ọrụ anyị.” The Seventh-day Adventist Bible Commentary, volume 7, 950.

Njikọta ozi nke mmụọ-ozi mbụ na nke abụọ bụ ihe na-eme ka ụwa nwuo ìhè mgbe mmụọ-ozi nke Mkpughe iri na asatọ si n’eluigwe rịdata. Ọ sịrị, “‘Mgbe ihe ndị a gasịrị,’ ka Jọn kwuru, ‘ahụrụ m mmụọ-ozi ọzọ ka o si n’eluigwe na-abịa, nwee nnukwu ike, ụwa wee nwuo ìhè site n’ebube ya.’ N’ime nwuo-ìhè a, a na-ejikọta ìhè nke ozi atọ ahụ niile.” A na-emezu “nwuo-ìhè” ahụ metụtara ka “ụwa” “nwuo ìhè” mgbe “a na-ejikọta ìhè nke ozi atọ ahụ niile.” A ga-emekwa ọrụ nke ijikọta, ahịrị n’elu ahịrị, ozi atọ ahụ site n’iweta akụkọ ihe mere eme nke ndị Millerite ka ọ bụrụ ihe yiri ibe ya abụọ na akụkọ ihe mere eme nke otu narị puku na iri anọ na anọ ahụ, ya na ahụhụ atọ ahụ.

Ọdịda Babilọn, dịka mmụọ ozi nke abụọ kwusara ya, apụghị ikewapụ ya na ozi nke mmụọ ozi mbụ. Ozi nke mmụọ ozi mbụ kpọpụtara Ọbịbịa nke Abụọ nke Kraịst n’afọ 1843, ma mgbe ozi ahụ dara, mmetụta nke ozi ahụ butere ọdịda nke ụka ndị Protestant. Mmetụta ahụ bụ mmụọ ozi nke abụọ; ihe kpatara ya bụ ọdịda nke mmụọ ozi mbụ. Ọ bụrụ na mmụọ ozi mbụ adịghị, agaghị enwe ọdịda Babilọn dịka mmụọ ozi nke abụọ kwusara ya. Ihe nke jikọtara ihe kpatara ya na mmetụta ya ọnụ bụ “oge.” “Oge” ahụ (1843) emezuoghị, ma ọdịda ahụ mụtara “mmetụta” ahụ. “Ihe kpatara ya” bụ njehie nke ịkọwa na amụma atọ ndị ahụ, nke Miller ji ezighi ezi kwubie na ha ga-agwụ ihe dị ka afọ 1843. Amụma atọ ahụ nke afọ 1335, 2300, na 2520, Miller kweere na ha ga-akwụsị site n’ịbịa Kraịst n’ígwé ojii n’afọ 1843. Mgbe amụma oge ndị ahụ Miller ghọtara n’ụzọ na-ezighi ezi dara, nke ahụ nyere ndị Protestant ihe kpatara ha ga-eji jụ ozi nke mmụọ ozi mbụ, ma mmụọ ozi nke abụọ bịarutere. Mmụọ ozi mbụ bụ “ihe kpatara ya,” mmụọ ozi nke abụọ bụkwa “mmetụta” ya.

A pụghị ikewa ozi nke mmụọ-ozi mbụ na nke abụọ, n’ihi na e jikọtara ha n’amụma site n’oge amụma. E jikọtara ahuhu mbụ na nke abụọkwa n’amụma site n’“oge.” Amụma oge nke ahuhu mbụ, nke na-akọwapụta narị afọ iri ise nke mmekpa ahụhụ, na-agwụ kpọmkwem n’ebe amụma oge nke narị afọ atọ na iri itoolu na otu na ụbọchị iri na ise nke ahuhu nke abụọ, nke na-egbu mmadụ, malitere. Amụma oge na-ejikọta ahuhu mbụ na nke abụọ, ma na-ejikọtakwa ozi nke mmụọ-ozi mbụ na nke abụọ.

Mmezu nke amụma oge nke ahụhụ mbụ na nke abụọ nyere ozi mmụọ ozi mbụ ike ma wetara mmụọ ozi nke Mkpughe isi nke iri ka o jiri ebube ya mee ka ụwa maa ìhè. N’ikwu banyere mmụọ ozi mbụ ahụ, Nwanyị White dere na a “gwara ya na ozi ya bụ ime ka ụwa jiri ebube ya maa ìhè na ịdọ mmadụ aka ná ntị banyere iwe Chineke na-abịa.” Nke ahụ bụ nnọọ otu ozi ahụ nke mmụọ ozi nke atọ nke Mkpughe isi nke iri na asatọ.

> “Mmụọ-ozi ahụ nke jikọtara onwe ya n’ịkpọsa ozi nke mmụọ-ozi nke atọ ga-eme ka ụwa nile nwee ìhè site n’ebube ya. A na-ebu amụma n’ebe a ọrụ ga-eru ụwa dum ma nwee ike pụrụ iche a na-ahụbeghị anya. Mmegharị banyere ọbịbịa Kraịst nke 1840–44 bụ ngosipụta dị ebube nke ike Chineke; e buuru ozi nke mmụọ-ozi mbụ gaa n’ụlọọrụ mgbasa-ozi-ọma ọ bụla n’ụwa, ma n’ụfọdụ mba e nwere mmasị okpukpe kasịnụ a hụworo n’ala ọ bụla kemgbe Ndozigharị nke narị afọ nke iri na isii; ma a ga-akachasị ndị a site n’imegharị dị ike n’okpuru ịdọ aka ná ntị ikpeazụ nke mmụọ-ozi nke atọ.

> “Ọrụ ahụ ga-adị ka nke Ụbọchị Pentikọst. Dịka e nyere ‘mmiri ozuzo mbụ,’ n’ịwụsa Mmụọ Nsọ na mmalite nke oziọma, ka o mee ka mkpụrụ dị oké ọnụ ahịa too pụta, otu a ka a ga-enye ‘mmiri ozuzo ikpeazụ’ na mmechi ya maka ịmịcha owuwe ihe ubi. ‘Mgbe ahụ ka anyị ga-ama, ma ọ bụrụ na anyị anọgide na-achọ ịma Jehova: ọpụpụ Ya akwadoro dịka ụtụtụ; Ọ ga-abịakwutekwa anyị dịka mmiri ozuzo, dịka mmiri ozuzo ikpeazụ na nke mbụ n’elu ụwa.’ Hosea 6:3. ‘Ya mere, nwee obi ụtọ, unu ụmụ nke Zaịọn, ṅụrịanụ ọṅụ n’ime Onyenweanyị Chineke unu: n’ihi na O nyela unu mmiri ozuzo mbụ n’oke kwesịrị ekwesị, Ọ ga-emekwa ka mmiri ozuzo zoooro unu, mmiri ozuzo mbụ, na mmiri ozuzo ikpeazụ.’ Joel 2:23. ‘N’ụbọchị ikpeazụ, ka Chineke kwuru, Aga m awụsa Mmụọ M n’elu anụ ahụ niile.’ ‘Ọ ga-erukwa na onye ọbụla nke ga-akpọku aha nke Onyenweanyị ka a ga-azọpụta.’ Ọrụ Ndịozi 2:17, 21.”

> “Ọrụ ukwu nke oziọma agaghị ejedebe site n’ịhụ ngosipụta ike Chineke nke dị ala karịa nke kpọpụtara mmalite ya. Amụma ndị mezuru n’ịwụsa mmiri ozuzo mbụ na mmalite nke oziọma ga-emekwa ọzọ n’ịwụsa mmiri ozuzo ikpeazụ n’ọgwụgwụ ya. Ndị a bụ ‘oge ime ka ume dị ọhụrụ’ nke Pita onyeozi lere anya n’ihu mgbe o kwuru, sị: ‘Ya mere, chegharịanụ, laghachikwutekwanụ Chineke, ka ehichapụ mmehie unu, mgbe oge ime ka ume dị ọhụrụ ga-abịa site n’ihu Onyenwe anyị; ma Ọ ga-ezipụ Jisọs.’ Ọrụ Ndịozi 3:19, 20.” The Great Controversy, 611.

Mmezu nke amụma oge nke ahụhụ mbụ na nke abụọ mere ka mmụọ-ozi ahụ gbadata ime ka ụwa chaa n’ìhè nke ebube ya n’afọ 1840, si otú a na-enye ike n’ozi nke mmụọ-ozi mbụ; ma mmezu nke ahụhụ nke atọ mere ka mmụọ-ozi ahụ gbadata ime ka ụwa chaa n’ìhè nke ebube ya n’ụbọchị 9/11, si otú a na-enye ike n’ozi nke mmụọ-ozi nke atọ. A na-eme ka ìhè a na-enye ụwa pụta site n’ijikọta mmegharị abụọ ahụ n’ọrụ ngwá-ọrụ yiri ibe ya—ahịrị n’elu ahịrị. Ọ bụ ozi nke ahụhụ atọ ahụ na-enye ike n’ozi nke ndị mmụọ-ozi atọ ahụ. A kpara ha ọnụ dịka ahịrị abụọ; otu bụ nke ime, nke ọzọ bụ nke mpụga. Ndị mmụọ-ozi atọ ahụ na-anọchi anya ọrụ nke ndị nke Chineke, a na-enyekwa ọrụ ha ike site na mmezu nke ahụhụ atọ ahụ. Nke mpụga bụ Islam na ọrụ amụma ya, nke imekwa bụ Kraịst n’ime ndị Ya—olileanya nke ebube. N’ihi nke a, e jikọtara Juda na ịnyịnya ibu n’amụma Jekọb gbasara ihe nnọchianya nke ụmụ ya nwoke iri na abụọ n’ụbọchị ikpeazụ.

> Jekọb wee kpọọ ụmụ ya ndị ikom, sị, Kpọkótanụ onwe unu ọnụ, ka m wee gwa unu ihe ga-adakwasị unu n’ụbọchị ikpeazụ. Kpọkótanụ onwe unu ọnụ, nụrụ, unu ụmụ Jekọb; geenụkwa ntị n’Izrel nna unu. … Juda, ọ bụ gị ka ụmụnne gị ga-eto: aka gị ga-adị n’olu ndị iro gị; ụmụ nna gị ga-akpọ isi ala n’ihu gị. Juda bụ nwa ọdụm: site n’eri ọ dọpụtara, nwa m, i rigoworịla elu: ọ kpọrọ onwe ya ala, o dinara dị ka ọdụm, na dịka ọdụm toro eto; ònye ga-akpalite ya? Mkpanaka eze agaghị esite n’aka Juda pụọ, ma ọ bụ onye na-enye iwu n’etiti ụkwụ ya, ruo mgbe Shailo ga-abịa; ọ bụkwa ya ka nnọkọkọta nke ndị mmadụ ga-adị. Na-ekekọta nwa inyinya ibu ya n’osisi vaịn, na nwa inyinya ibu nne-ya n’osisi vaịn a họpụtara; o ji mmanya saa uwe ya, na uwe ya n’ọbara mkpụrụ vaịn: Anya ya ga-acha uhie site na mmanya, ezé ya ga-achakwa ọcha site na mmiri ara ehi. Jenesis 49:1, 2, 8–12.

Kraịst bụ Ọdụm nke ebo Juda, onye ji ọbara saa uwe Ya, onye bụkwa “osisi vaịn a họpụtara ahọpụta,” nke e jikọtara n’amụma na “nwa ịnyịnya ibu.” Ozi mpụta nke ahụhụ atọ ahụ ejikọtara na ozi ime nke ndị mmụọ-ozi atọ ahụ. Mmụọ-ozi mbụ na nke abụọ na-aga n’usoro kwekọrọ na mmụọ-ozi nke atọ, ya mere ahụhụ mbụ na nke abụọ ga-aga kwa n’usoro kwekọrọ na ahụhụ nke atọ.

## Igodo ahụ

Agha Nineve bụ “igodo” nke na-eweta ọchịchịrị nke Islam n’elu ụwa mgbe a gwọchara ọnya na-egbu egbu nke Okpukpe Katọlik Rom n’iwu ụbọchị Sọnde na-abịa n’oge na-adịghị anya, nke bụ ala ọma jijiji nke Mkpughe iri na otu ebe ahụhụ nke atọ na-abịa na mberede. Ọ na-abịa n’ime “awa” nke ala ọma jijiji ahụ.

> N’otu awa ahụ kwa, e nwere nnukwu ala ọma jijiji, otu ụzọ n’ụzọ iri nke obodo ahụ wee daa, e wee gbuo mmadụ puku asaa n’ala ọma jijiji ahụ: ndị fọdụrụ wee tụọ egwu, wee nye Chineke nke eluigwe otuto. Ahụhụ nke abụọ agafeela; ma, lee, ahụhụ nke atọ na-abịa ọsọ ọsọ. Mkpughe 11:13, 14.

Iwu ụbọchị Sọnde na-amalite oge ule nke oyiyi nke anụ ọhịa ahụ nye ụwa, ma agha Nineve bụ mkpịsị-igodo nke na-achọpụta mmeri e meriri alaeze nke isii ka a na-echeta akwụna Taịa mgbe ọ malitere ịbụ abụ ya n’ime mmezu nke Aịsaịa iri abụọ na atọ. Ule oyiyi nke anụ ọhịa ahụ bụ ule e si ekpebi ọdịnihu ebighị ebi nke mmadụ, a na-ekpekwa ya tupu oge amara emechie. Oge amara na-emechiri ụwa mgbe Maikel guzoro ọtọ. Oge ule nke oyiyi nke anụ ọhịa ahụ nye ụwa nke Mkpughe isi nke iri na atọ, amaokwu nke iri na abụọ gaa n’ihu, ka e ji oge ule nke oyiyi nke anụ ọhịa ahụ nye United States mee ihe nnọchianya ya.

> “Mgbe Amerika, ala nke nnwere onwe n’okwukwe, ga-esonye na Pāpāsī n’ịmanye akọ na uche na ịmanye mmadụ ka ha sọpụrụ sabbath ụgha ahụ, a ga-eduba ndị mmadụ nke mba ọ bụla n’elu ụwa nile ka ha soro ihe atụ ya.” Testimonies, volume 6, 18.

Oyiyi ule oge nnwale nke onyinyo anu-ọhia ahụ nọ na United States na-ekewa ma na-akàchi akara puku otu narị na iri anọ na anọ nke Mkpughe isi nke asaa, oyiyi ule oge nnwale nke onyinyo anu-ọhia ahụ maka ụwa na-akàchi akara ìgwè ukwu ahụ nke Mkpughe isi nke asaa.

> “Mba ọzọ nile ga-agbaso ihe atụ nke United States. Ọ bụ ezie na ọ na-ebute ụzọ, ma otu nsogbu ahụ ga-abịakwutekwa ndị anyị nọ n’akụkụ ụwa niile.” Testimonies, volume 6, 395.

Igodo nke agha Nineveh nọchiri anya na-akara mmalite nke oge ule ihe oyiyi ahụ nye ụwa, ebe n’otu oge ahụkwa ọ na-akara njedebe nke oge ule ihe oyiyi ahụ nye United States. Igodo nke agha Nineveh nọchiri anya na-emeghe olulu enweghị nsọtụ nke na-eweta iju-mmiri nke Islam, nke a nọchiri anya dị ka ụkpara n’ụwa. Igodo ahụ n’ọgwụgwụ nke mkpu etiti abalị ka a jiri ihe atụ gosi site n’igodo nke na-emeghe otu olulu ahụ kpọmkwem n’ime United States ná mmalite nke mkpu etiti abalị.

A na-anọchi anya mkpịsị ugodi dị na United States n’ime Levitikọs iri abụọ na atọ dịka emume opi, mgbe a tọhapụrụ ịnyịnya ibu ná mmalite nke nkwusa nke mkpu etiti abalị. A na-atụgharị mkpịsị ugodi ahụ mgbe bọọlụ ọkụ nke Nashville bịarutere. Emume opi ahụ, na mwakpo a ga-ebuso Nashville mgbe a tọhapụrụ Islam, bụ ihe nnọchianya nke agha Nineveh n’oge iwu ụbọchị Sọnde.

Iwu Sọnde bụ njedebe nke ikwusa mkpu “etiti abalị,” n’ihi na mkpu ahụ n’oge ahụ na-agbanwe ghọọ mkpu “ukwu,” ma mmalite nke oge ahụ aghaghị, site n’ihe dị mkpa nke amụma, igosi njedebe ya. N’ahụhụ mbụ, e kwesịrị ka Alakụba mekpaa ndị agha Rom ahụhụ, ndị na-anọchi anya United States, ruo otu narị afọ na afọ iri ise. Mkpịsị-igodo ahụ (agha Nineveh) na-akara mmalite nke ikwusa mkpu etiti abalị, dị ka Ememme Ọpịpịkwara si eme. N’akwụkwọ Levitikọs iri abụọ na atọ, e nwere ụbọchị iri na ise n’etiti Ememme Ọpịpịkwara na Pentikọst, nke bụkwa Ememme Ụlọikwuu. Ụbọchị iri na ise ahụ n’oge ule nke onyinyo anụ ọhịa dị na United States kwekọrọ n’otu narị afọ na afọ iri ise nke mkpà ahụhụ dị n’ahụhụ mbụ. Iri na ise bụ otu ụzọ n’ụzọ iri nke otu narị afọ na afọ iri ise.

Ụbọchị iri na ise ahụ (otu narị afọ na afọ iri ise) na-agwụ mgbe afọ narị atọ na iri itoolu na otu na ụbọchị iri na ise ahụ malitere. Ebe ọ bụ na kemgbe Ọktoba 22, 1844 oge amụma adịkwaghị irè, ya mere otu narị afọ na afọ iri ise ahụ nke ahụhụ bụ ihe nnọchianya nke ụbọchị iri na ise nke Levitikọs iri abụọ na atọ nke na-amalite site n’emume opi, nke e mesịrị, ụbọchị ise gachara, n’ịrịgo elu nke ọkọlọtọ, nke e mesịrịkwa, ụbọchị ise gachara, n’ikpe nke Ụbọchị MkpuchisMmehie, nke e mesịrịkwa site n’ụbọchị ise ruo n’ịwụsa mmụọ nke Pentikọst.

N’ebe ahụ ka “awa, na otu ụbọchị, na otu ọnwa, na otu afọ, iji gbuo ụzọ nke atọ nke mmadụ” malitere. “Awa” ahụ bụ awa nke nnukwu ala ọma jijiji, nke bụ iwu Ụka. “Ụbọchị” ahụ bụ ụbọchị nkwụghachi ụgwọ nke Onyenwe anyị mgbe a na-agbọpụ Chọọchị Ndị Adventist nke Ụbọchị Nke Asaa nke Laodisia n’ọnụ Onyenwe anyị.

> N’ihi na ha bụ mba efuola ndụmọdụ, ọ dịghịkwa nghọta ọ bụla dị n’ime ha. Ọ bụrụ na ha bụ ndị amamihe, na ha ghọta ihe a, na ha tụlee ọgwụgwụ ha! Olee otú otu ga-esi chụsoo otu puku, mmadụ abụọ emekwa ka puku iri gbaa ọsọ, ma ọ bụrụ na Nkume ha ereghị ha, ma Jehova enyefebeghị ha n’aka? N’ihi na nkume ha adịghị ka Nkume anyị, ọbụna ndị iro anyị onwe ha bụ ndị ikpe. N’ihi na osisi vaịn ha sitere n’osisi vaịn Sọdọm, na n’ubi Gọmọra: mkpụrụ vaịn ha bụ mkpụrụ ilu, ụyọkọ ha dịkwa ilu: Mmanya ha bụ nsi nke dragọn, na egbu egbu obi ọjọọ nke ajụala. Ọ̀ bụghị na edobere ihe a n’ụlọ nkwakọba ihe n’ebe m nọ, ma mechie ya akara n’etiti akụ m? Njemegide na nkwụghachi ụgwọ bụ nke m; ụkwụ ha ga-asọgharị n’oge ya kwesịrị ekwesị: n’ihi na ụbọchị ọdachi ha dị nso, ihe ndị ga-abịakwasị ha na-eme ngwa ngwa. N’ihi na Jehova ga-ekpe ndị Ya ikpe, Ọ ga-enwekwa ebere n’ebe ndị ohu Ya nọ, mgbe Ọ hụrụ na ike ha agwụla, na ọ dịghị onye a kpachiri akpachi, ma ọ bụ nke fọdụrụ. Ọ ga-asịkwa, Òle ebe chi ha nọ, nkume ha nke ha tụkwasịrị obi na ya? Deuteronomi 32:28–37.

“Elekere” nke ala ọma jijiji ahụ bụ “ụbọchị nke ọdachi ha.” Ọ bụ ikpe nke ndị nọ n’ime Adventism ndị na-enweghị nghọta banyere ihe ọmụma nke a na-amụba n’ụbọchị ikpeazụ. Ha ahọrọla nkume ụgha ka ha wuo ụlọ ha n’elu ya, ma n’eziokwu, nkume ha bụ aja.

> “Ịdọ aka ná ntị abịawo: E kwesịghị ikwe ka ihe ọ bụla bata nke ga-akpaghasị ntọala nke okwukwe ahụ nke anyị na-ewuli kemgbe ozi ahụ bịara na 1842, 1843, na 1844. Anọ m n’ime ozi a, ma kemgbe ahụ nile anọwo m n’ihu ụwa, na-adị eziokwu nye ìhè ahụ Chineke nyere anyị. Anyị ebughị n’obi iwepụ ụkwụ anyị n’elu ikpo okwu ahụ e debere ha n’elu ya ka anyị na-achọ Onyenwe anyị ụbọchị n’ụbọchị n’ekpere siri ike, na-achọ ìhè. Ùnu chere na m pụrụ ịhapụ ìhè ahụ Chineke nyere m? Ọ ga-adị ka Nkume Ebighị Ebi. Ọ na-eduzi m kemgbe e nyere ya.” Review and Herald, April 14, 1903.

“Ọnwa” ahụ na-anọchi anya ọnwa mbụ.

> Ṅụrịanụ ọṅụ mgbe ahụ, unu ụmụ Zayọn, ṅụrịakwa ọṅụ n’ime Onyenwe anyị Chineke unu: n’ihi na O nyewo unu mmiri ozuzo mbụ n’oke kwesiri ekwesi, Ọ ga-emekwa ka mmiri ozuzo dakwasị unu, mmiri ozuzo mbụ na mmiri ozuzo ikpeazụ, n’ọnwa mbụ. Ebe ịzọ ọka ga-ejupụta na ọka wit, ebe a na-azọ mkpụrụ vaịn na mmanụ ga-ejubiga ókè na mmanya na mmanụ. Aga m eweghachikwara unu afọ ndị igurube riri, na cankerworm, na caterpiller, na palmerworm, nnukwu agha m nke m zitere n’etiti unu. Unu ga-erikwa nri n’ụba, wee ju afọ, too aha Onyenwe anyị Chineke unu, Onye mesoro unu ihe ịtụnanya: ndị m agaghịkwa eme ihere ma ọlị. Unu ga-amakwa na m nọ n’etiti Izrel, na na Abụ m Onyenwe anyị Chineke unu, ọ dịghịkwa onye ọzọ: ndị m agaghịkwa eme ihere ma ọlị. Joel 2:23–27.

“N’oge” nke iwu Ụka Ụka, Alakụba nke ahụhụ nke atọ na-akụ n’atụghị anya ya, ma Adventism nke Laodisia na-eme ihere n’ihi na ha atụkwasịwo okwute nke agwọ obi. N’oge ahụ, n’ọnwa mbụ, a na-awụsa mmiri ozuzo ikpeazụ n’elu otu ndị e mere ka ha dị ọcha. N’ebe ahụ, a na-egbu United States, mgbe ahụhụ sitere na Nashville gaa n’ihu gasịrị. Ahụhụ ahụ nke bụ mbibi nke obodo dị iche iche amalite, ma n’oge iwu Ụka Ụka ka United States na-akwụsị (a na-egbu ya) dịka alaeze nke isii nke amụma Akwụkwọ Nsọ, na-ebute oge ule oyiyi nke anụ ọhịa nye ụwa, nke na-akwụsị mgbe alaeze nke asatọ rutere ná njedebe ya, na-enweghị onye ga-enyere ya aka (a na-egbu ya).

## Yufretis

A na-ejikọta Osimiri Yufretis n’ụzọ ihe nnọchianya na Alakụba, ma Yufretis pụtara, “ịmị mkpụrụ, ma ọ bụ ịgbawa pụta.” N’ihe ọjọọ nke abụọ, a tọhapụrụ ifufe anọ ndị ahụ e kegidere n’akụkụ Yufretis.

> Mmụọ-ozi nke isii wee fụọ opi ya, m wee nụ olu sitere na mpi anọ nke ebe-ichụ-àjà ọlaedo nke dị n’ihu Chineke, na-asị mmụọ-ozi nke isii ahụ nke nwere opi, Tọhapụ mmụọ-ozi anọ ahụ ndị e kekọrọ n’akụkụ nnukwu osimiri Yufretis. A tọhapụkwara mmụọ-ozi anọ ahụ, ndị e doziri maka otu awa, na otu ụbọchị, na otu ọnwa, na otu afọ, ka ha gbuo otu ụzọ n’ụzọ atọ nke mmadụ. Mkpughe 9:13–15.

Yufretis nọchiri anya ókè dị n’ọwụwa anyanwụ nke Ala Nkwa ahụ, ma Alakụba bụ “ụmụ nke ọwụwa anyanwụ” n’amụma. Àgwà amụma ha bụ na a na-egbochi ha ma mesịa hapụ ha, malite na Hega ka Sera gbochiri ya.

> Chineke wee sị, Sera, nwunye gị, ga-amụrịrị gị nwa nwoke; ị ga-akpọkwa aha ya Aịzik: m ga-eme ka ọgbụgba ndụ m guzosie ike n’ebe ọ nọ dị ka ọgbụgba ndụ ebighị ebi, na n’ebe mkpụrụ ya nọ mgbe ọ gachara. Ma banyere Ishmel, anụwo m arịrịọ gị: lee, agọzila m ya, m ga-emekwa ka ọ mụbaa mkpụrụ, ma ga-amụbawanye ya nke ukwuu; ọ ga-amụ ndị-isi iri na abụọ, m ga-emekwa ya nnukwu mba. Jenesis 17:19, 20.

E mere ka a mịrị Ishmael ịmị mkpụrụ, ma Yufretis pụtara ịmị mkpụrụ. N’isi njedebe amụma nke otu narị afọ na afọ iri ise nke ahụhụ nke ọdachi mbụ, amụma nke otu awa, otu ụbọchị, otu ọnwa na otu afọ malitere mgbe a tọhapụrụ Islam ka o gbuo otu ụzọ n’ụzọ atọ nke mmadụ. N’oge iwu Sunday, e gburu alaeze nke isii nke amụma Bible, ọ bụkwa otu ụzọ n’ụzọ atọ nke Rom oge a. E jidere Islam azụ n’ụbọchị Ọgọst 11, 1840, n’oge e nyere ozi mmụọ ozi mbụ ike, a tọhapụkwara ya n’oge e nyere ozi mmụọ ozi nke atọ ike na 9/11.

N’ụbọchị 9/11, ịkàrà akara nke otu narị puku iri anọ na anọ malitere dịka ikpe nke ndị nwụrụ anwụ kwụsịrị, ma ikpe nke ndị dị ndụ malite. Mgbe e tọhapụrụ Islam nke ahụhụ nke atọ n’ụbọchị 9/11, e wee jide ya ozugbo n’oge ịkàrà akara ahụ.

> “E nyere ọhụụ a n’afọ 1847 mgbe naanị mmadụ ole na ole n’ime ụmụnna Advent ka na-edebe Ụbọchị Izuike, ma n’ime ndị a, ọ bụkwa naanị ole na ole ka chere na idebe ya dị oke mkpa iji dọpụta akara nkewa n’etiti ndị Chineke na ndị na-ekweghị ekwe. Ugbu a a na-amalite ịhụ mmezu nke ọhụụ ahụ. ‘Mmalite nke oge nsogbu ahụ,’ a kpọrọ aha ya ebe a, adịghị ezo aka n’oge mgbe a ga-amalite ịwụsa ihe otiti ndị ahụ, kama ọ na-ezo aka n’oge dị mkpirikpi tupu a wụsa ha, mgbe Kraịst nọ n’ebe nsọ. N’oge ahụ, mgbe ọrụ nzọpụta na-eru ngwụcha, nsogbu ga na-abịakwasị ụwa, mba dị iche iche ga-ewekwa iwe, ma a ga-edobe ha n’uchekwa ka ha ghara igbochi ọrụ nke mmụọ ozi nke atọ. N’oge ahụ ‘mmiri ozuzo nke ikpeazụ,’ ma ọ bụ ume ọhụrụ sitere n’ihu Onyenwe anyị, ga-abịa, iji nye olu ukwu nke mmụọ ozi nke atọ ike, ma kwadebe ndị nsọ ka ha guzosie ike n’oge a ga-awụsa ihe otiti asaa ikpeazụ.” Early Writings, 85.

“Oge dị mkpirikpi” nke na-eduga n’imechi oge amara bụ oge nke “Kraịst nọ n’ebe nsọ,” na “na-emechi” “ọrụ nzọpụta.”

> “N’usoro ofufe ihe-nlereanya ahụ, nke bụ onyinyo nke àjà na ọkwa-nchu-àjà nke Kraịst, ime ka ebe nsọ ahụ dị ọcha bụ ọrụ ikpeazụ nnukwu onye nchụàjà na-arụ n’usoro ọrụ afọ kwa afọ. Ọ bụ ọrụ mmechi nke mkpuchi mmehie—iwepụ ma ọ bụ ikpofu mmehie n’Izrel. Ọ na-egosipụta tupu oge eruo ọrụ mmechi n’ozi nchụàjà nke Nnukwu Onye Nchụàjà anyị nọ n’eluigwe, n’iwepụ ma ọ bụ ihichapụ mmehie nke ndị Ya, nke e dekọrọ n’akwụkwọ ndekọ nke eluigwe. Ọrụ a gụnyere ọrụ nyocha, ọrụ ikpe; ma ọ na-ebukwa ụzọ ozugbo tupu ọbịbịa Kraịst n’igwe ojii nke eluigwe n’ike na n’ebube dị ukwuu; n’ihi na mgbe Ọ bịara, a gaara ekpebiela ikpe ọ bụla. Jizọs kwuru, sị: ‘Ụgwọ ọrụ M dị n’aka M, inye onye ọ bụla dịka ọrụ ya si dị.’ Mkpughe 22:12. Ọ bụ ọrụ ikpe a, nke na-ebute ụzọ ozugbo tupu ọbịbịa nke ugboro abụọ ahụ, ka e kwusara n’ozi mmụọ ozi mbụ nke Mkpughe 14:7: ‘Tụọnụ egwu Chineke, nyekwanụ Ya otuto; n’ihi na awa ikpe Ya eruwo.’” The Great Controversy, 352.

“Ihichapu mmehie nke ndị Ya” na-eme n’oge ikpe nke ndị dị ndụ.

> Ya mere, chegharịanụ, gbanweenụkwa, ka e hichapụ mmehie unu, ka oge ume ọhụrụ wee si n’ihu Onyenwe anyị bịa; Ọ ga-ezikwa Jisọs Kraịst, Onye e buru ụzọ kwusara unu: Onye eluigwe ga-anabata ruo oge mweghachi nke ihe niile, nke Chineke kwuru site n’ọnụ ndị amụma Ya niile dị nsọ kemgbe ụwa malitere. Ọlụ Ndịozi 3:19–21.

Ka mmadụ nwee ike ichegharị, ọ ga-adị ndụ, nchegharị ahụkwa nke Pita na-ekwu maka ya n’ebe a n’ozuzu ya nke zuru oke na-eme mgbe “oge ume ọhụrụ ga-abịa.” Ezumike na ume ọhụrụ ahụ bụ mmiri ozuzo nke ikpeazụ, nke malitere mgbe mmụọ ozi dị ike nke Mkpughe iri na asatọ siri n’eluigwe rịdata ime ka ebube Ya mụnye ụwa. Mmụọ ozi ahụ dị ike bụkwa mmụọ ozi mbụ nke Ọgọst 11, 1840, nke rịdatara mgbe e jidere Alakụba, mmụọ ozi ahụkwa abụghị “onye ọzọ ọ bụla karịa Jisọs Kraịst.” “Ume ọhụrụ” ahụ na “oge mweghachi nke ihe niile” na-amalite site n’ịhapụ Alakụba ka ọ kpasuo mba dị iche iche iwe, ma e mesịa jide ya mgbe a na-akara puku mmadụ otu narị na iri anọ na anọ akara. 9/11 na-akara oge ume ọhụrụ na ezumike ahụ, nke bụ mmiri ozuzo nke ikpeazụ, ọ na-akara kwa oge nke “mweghachi nke ihe niile.” Ihe a na-eweghachi n’ime nzukọ uka ahụ, nke kemgbe nnupụisi nke 1863 bụrụwo ụka na-alụ ọgụ, ma nke ga-abụ ụka na-emeri emeri, bụ oge akara nke puku mmadụ otu narị na iri anọ na anọ ahụ.

Nzukọ-nsọ na-alụ agha bụ ngwakọta nke ọka wit na ahịhịa ọjọọ, ma Nzukọ-nsọ mmeri bụ onyinye mkpụrụ mbụ nke ọka wit nke Pentikọst. 9/11 bụ oge mbụ Belam tiri ịnyịnya-ibu ahụ, ma Belam (United States) malitere agha zuru ụwa ọnụ megide iyi ọha egwu ozugbo mgbe mwakpo mberede ahụ gasịrị. Ịnyịnya-ibu Belam nọchiri anya ahụhụ atọ ndị mejupụtara ahụhụ nke atọ, bụkwa ndị na-agba n’otu ahịrị na ozi ndị mmụọ-ozi atọ ahụ. Ya mere, a na-achịkwa ahụhụ atọ ahụ n’amụma site na nzọụkwụ atọ nke ndị mmụọ-ozi atọ ahụ. N’ihi nke a, oge nke abụọ Belam tiri ịnyịnya-ibu ahụ, ọ bụ ime ka ọ bụrụ ugboro abụọ, dịka ọ na-adị mgbe niile n’nzọụkwụ nke abụọ. N’etiti ubi vaịn abụọ nke ala ebube ahụ nke oge ochie nke nkịtị na nke ọgbara ọhụrụ nke ime mmụọ, Islam tiri Izrel na Ọktoba 7, 2023, ma e tinyere ozugbo mgbochi n’elu Gaza, mgbe ahụkwa Islam ga-atịkwa Nashville.

Mwakpo Nashville bụ nke abụọ n’ime mwakpo abụọ ahụ a tụrụ n’atụghị anya nke, n’ịgba-ama Balaam, na-eme n’etiti ubi vaịn. Nashville na-akara waymark amụma ahụ mgbe ozi mkpu etiti abalị na-ejikọta na mmụọ-ozi nke abụọ. Ozi mkpu etiti abalị na-amalite mgbe ụmụazụ Kraịst abụọ ya, (na-anọchi anya ozi mmụọ-ozi nke abụọ) tọhapụrụ ịnyịnya ibu ahụ na mmalite nke nbata mmeri ahụ. Njem ije ahụ n’ikpeazụ na-eduga n’obe, nke na-anọchi anya ala ọma jijiji nke iwu ụbọchị Sọnde na-abịa n’oge na-adịghị anya, ebe akwụna Rom na-emeri alaeze nke isii nke amụma Akwụkwọ Nsọ, mgbe e chefuru ya n’akụkọ ihe mere eme nke United States.

Mgbe akwụna ahụ malitere ịbụ abụ ya n’iwu Ụka Ụbọchị Sọnde, a ga-adịla emegharịrị agha Nineveh, a ga-adịkwala atụgharịrị igodo ahụ nke na-akara mmeghe oge ule nke onyinyo anụ ọhịa n’ụwa. Agha Nineveh bụ njedebe nke ikwusa mkpu etiti abalị, nke na-esite mgbe ahụ gbanwee bụrụ nnukwu mkpu nke mmụọ-ozi nke atọ. Mmalite nke oge ahụ, nke mwakpo mberede a wakwasịrị Nashville na-akara, ga-abụkwala nke agha Nineveh gosipụtara n’ụdị amụma; n’ihi na Jizọs, dịka Alfa na Omega, na-egosi njedebe mgbe niile site na mmalite. Mwakpo Nashville ahụ ga-enwe, site n’ihe amụma chọrọ, akụkụ nke mmeri Rom meriri Peasia nke na-enye Islam ohere ijupụta ụwa n’ọchịchịrị. Donald Trump bụ akara nke onyinyo Rom, ya mere ọ ga-emeri n’agha Nineveh nke ejikọtara na mwakpo Nashville ahụ, ma ike ya iguzogide iju mmiri nke Islam ga-adịrịla emebiela.

Agha ahụ Ronald Reagan gara nke ọma merie n’afọ 1989 bụ agha oyi nke malitere na njedebe nke Agha Ụwa nke Abụọ. Agha oyi Trump bụ agha Panium, ọ na-edugakwa n’Agha Ụwa nke Atọ n’iwu Sunday, nke e jirila agha Actium na kwa agha Nineveh gosipụta dị ka ụdị ya. Agha oyi Trump, nke agha Panium nọchiri anya ya, na-eduga n’ịkwatu “mgbidi” nke nkewa dị n’etiti ụka na ọchịchị n’Iwu Nsọ, dịka e gosiri ya n’ịkwatu “mgbidi” Berlin n’afọ 1989.

Nashville na-anọchi anya ebe inyịnya ibu Belam na-akụgide ụkwụ Belam n’ahụ mgbidi, si otú a na-akọwa mmebi na-akụda mmadụ n’akụkụ mgbidi ahụ. Oge nke mkpu etiti abalị na-amalite site n’otu ihe omume nke na-akụda n’ime mgbidi nkewa dị n’Iwu Ọchịchị, si otú a na-akara mmalite nke iwulite oyiyi nke anụ ọhịa ahụ (ngwakọta nke ụka na ọchịchị) site n’otu ihe ncheta ụzọ nke na-anọchi anya ịdọda mgbidi nkewa ahụ n’ọgwụgwụ iwulite oyiyi nke anụ ọhịa ahụ. Donald Trump ga-ekwu okwu n’amụma site n’otu iwu nchịkwa nke na-anọchi anya ikwu okwu ahụ n’iwu Ụbọchị Ụka, dịka e si anọchi ya anya site n’Iwu Alien and Sedition nke 1798. N’ebe ahụ ka ọ ga-emeri ndị globalist nke òtù Democratic na ndị ibe ha bụ ndị globalist RINO nke òtù Republican. Mmeri ya n’ebe ndị iro ahụ e ji Peasia anọchi anya n’agha Nineveh nọ ga-eme ka akụkụ abụọ nke agha ndọrọ ndọrọ ọchịchị ahụ daa mbà n’ike dị mkpa iji guzogide igurube nke Islam nke ga-agbasa n’ala ahụ. Ụkwụ Trump e gburu agbụgbu bụ mgbidi ahụ na mmalite nkwusa nke mkpu etiti abalị nke na-eduga na mgbidi ahụ n’ọgwụgwụ.

Anyị ga-aga n’ihu na-atụle ahụhụ atọ ndị a n’isiokwu na-esonụ.

Back to Articles