Article

# Akwụkwọ Daniel - Nọmba Otu Nari na Iri Abụọ na Abụọ

Mkpughe nke Eziokwu: Njem Site na Daniel 11 na Ịma Jijiji nke Ndị Chineke

Author

Jeff Pippenger

Published

March 7, 2024

Formats

PDF
Word
Song MP3

Mgbe e kpughere ìhè nke Daniel isi nke iri na otu, amaokwu nke iri anọ ruo iri anọ na ise, n’oge ọgwụgwụ na 1989, ndị iro nke eziokwu wetara mgbochi nke nyere Chineke ohere ikpughe eziokwu dị iche iche iji chebe isi ntọala nke akụkụ Akwụkwọ Daniel ahụ, nke mesịrị ghọọ isiokwu na ebe mwakpo Setan lekwasịrị anya. A rụrụ ụka ahụ gbasara eziokwu na njehie n’akụkọ ihe mere eme ahụ ka Mmụọ Nsọ jiri kọwaa iwu amụma ụfọdụ nke ga-eme ka ihe ọmụma ahụ e kpughereworo bawanye karịa, nke a ga-eji mesịa nwalee ọgbọ ikpeazụ nke akụkọ ihe mere eme nke ụwa. Anyị na-atụle “itinye amụma n’ọrụ ugboro atọ,” ma na-achọpụta itinye n’ọrụ ndị ahụ dị ka iwu bụ isi nke e kpughere site n’usoro mgbochi nke Setan gosipụtara n’oge ndị gara aga ahụ. Sister White kpọrọ usoro esemokwu ahụ “ịma jijiji.”

> “A kọwara m nlekọta Chineke n’etiti ndị Ya ma gosikwa m na ọnwụnwa ọ bụla nke usoro ahụ nke ịsacha na ime ka ọ dị ọcha na-ewetara ndị na-aza aha Ndị Kraịst na-egosi na ụfọdụ bụ ájá ígwè. Ọlaedo ọma ahụ adịghị apụta mgbe niile. N’oge nsogbu okpukpe ọ bụla, ụfọdụ na-ada n’okpuru ọnwụnwa. Ịma jijiji nke Chineke na-afụpụ ìgwè mmadụ dị ukwuu dịka akwụkwọ akọrọ. Ọganihu na-amụba nnukwu ìgwè ndị na-aza aha naanị. Ahụhụ na-asachapụ ha pụọ n’ime nzukọ. Dị ka otu ìgwè, mmụọ ha adịghị eguzosi ike n’ihe n’ebe Chineke nọ. Ha si n’etiti anyị pụọ n’ihi na ha abụghị ndị anyị; n’ihi na mgbe mkpagbu ma ọ bụ mkpagbu n’ihi okwu ahụ biliri, ọtụtụ na-asụ ngọngọ.” Testimonies, volume 4, 89.

A na-emepụta “ịma jijiji” ahụ mgbe Eze-Odụm nke ebo Juda kpughere eziokwu ahụ e mechiri emechi, ma mesịa webata ya.

> “Ajụrụ m ihe nzụgharị ahụ m hụrụ pụtara, e meekwa ka m hụ na a ga-akpata ya site n’àmà kwụ ọtọ nke ndụmọdụ nke Ezi Onyeàmà ahụ nyere ndị Laodisia kpọrọ pụta. Nke a ga-enwe mmetụta ya n’obi onye na-anata ya, ọ ga-edukwa ya ibuli ọkọlọtọ elu ma wụsa eziokwu kwụ ọtọ. Ụfọdụ agaghị anagide àmà kwụ ọtọ a. Ha ga-ebili imegide ya, nke a kwa bụ ihe ga-akpata nzụgharị n’etiti ndị Chineke.” Early Writings, 271.

Mbata nke “eziokwu” na-akpatakarị ịma jijiji mgbe nile, eziokwu ahụ nke e meghere akara ya na 1989 mekwara kpọmkwem otu ihe ahụ. Otu n’ime uru ndị si na iguzogide e wetara imegide eziokwu ahụ pụta bụ mmepe nke otu usoro iwu iji guzosie ike mmụba nke ihe ọmụma n’ime afọ ndị sochiri 1989. Mmepe nke iwu ndị ahụ na-aga n’otu ahịrị na mmepe nke otu usoro iwu n’oge ndị Millerites. Ngwaọrụ ugboro atọ niile nke amụma Akwụkwọ Nsọ na-enye aka n’ịkọwapụta nke ọma ihe omume nke ụbọchị ikpeazụ.

Ngwa atọ nke Rome na Babịlọn na-eguzobe mmekọrịta dị n’etiti nwanyị ahụ na anụ ọhịa ọ na-agba n’elu ya ma na-achịkwa n’oge akụkọ ihe mere eme nke nsogbu iwu ụbọchị Sọnde, nke bụkwa akụkọ ihe mere eme nke ikpe mmezu Chineke n’ahụ akwụna Babịlọn.

Ngwa ugboro atọ nke “onye-ozi nke na-akwadebe ụzọ maka Onye-ozi nke Ọgbụgba-ndụ ahụ,” nakwa nke “Elaịja,” na-akọwapụta ọrụ ahụ, na ozi ahụ n’ime oge abụọ ahụ nke na-egosi mmechi nke oge amara n’ụbọchị ikpeazụ. Oge mbụ ahụ na-amalite site n’olu mbụ nke Mkpughe isi nke iri na asatọ, nke na-anọchi anya mmalite nke ikpe nchọpụta nke ndị dị ndụ maka Adventizim Laodisia; oge ikpeazụ ahụ kwa na-amalite site n’olu nke abụọ nke Mkpughe isi nke iri na asatọ, nke na-anọchi anya ikpe mmezu a ga-ekpe akwụna Babilọn.

Ngwaọrụ ugboro atọ nke Rom na Babilọn na-anọchi anya akụkọ mpụga nke ndị Chineke nke ụbọchị ikpeazụ, ebe ngwaọrụ ugboro atọ nke Ịlaịja na onye-ozi ahụ nke na-akwadebe ụzọ na-anọchi anya akụkọ ime nke ndị Chineke nke ụbọchị ikpeazụ. Ngwaọrụ ugboro atọ nke Ahụhụ atọ ahụ na-akọwapụta ozi ahụ nke na-agafe n’oge abụọ ahụ, nke ọnụ ha na-anọchi anya oge mmechi nke ikpe, nke na-amalite n’ụlọ Chineke, ma emesịa n’ebe ndị nọ n’èzí ụlọ Chineke nọ. Ahụhụ atọ ahụ na-egosi na Alakụba bụ ozi nke mmiri ozuzo ikpeazụ, nakwa ngwáọrụ nke ikpe Chineke ji arụ ọrụ megide ndị na-eme ka a fee ofufe anyanwụ n’ahụ mmadụ nile. Mmechi nke ikpe ahụ na-anọchi anya “ụbọchị nke ọbọ Chineke,” ma n’ebe chọọchị Ya nke dapụrụ n’ezi okwukwe nọ ma n’ebe ndị ajọ omume nọ n’èzí chọọchị Ya.

Mgbe Jisọs malitere ozi Ya na nzukọ dị na Nazaret na mbido, O jiri Aịzaya isi nke iri isii na otu kọwaa ozi Ya, oziọma Ya na ọrụ Ya, nke gụnyekwara ịkọwapụta oge nke ịbọ ọ́bọ̀ Chineke. Ozi Ya, oziọma Ya na ọrụ Ya buru onyinyo tupu oge eruo nke ozi, oziọma na ọrụ nke puku iri anọ na anọ ahụ, n’ihi na ha na-eso Nwa Atụrụ ahụ n’amụma ebe ọbụla Ọ na-aga.

> Mmụọ nke Onyenwe anyị Chineke dịkwasịworo m; n’ihi na Onyenwe anyị eteela m mmanụ ka m zie ndị dị umeala ozi ọma; o zitewokwa m ka m kechie ndị obi ha tijiri etiji, ka m kpọsaa nnwere onwe nye ndị a dọtara n’agha, na mmeghe ụlọ mkpọrọ nye ndị e kere agbụ; Ka m kpọsaa afọ anabatara nke Onyenwe anyị, na ụbọchị ọ́bọ̀ nke Chineke anyị; ka m kasie ndị niile na-eru újú obi; Ka m nye ndị na-eru újú na Zaịọn, ka m nye ha mma n’ọnọdụ ntụ, mmanụ ọṅụ n’ọnọdụ iru újú, uwe otuto n’ọnọdụ mmụọ nkụda mmụọ; ka e wee kpọọ ha osisi ezi omume, mkpụrụ nke Onyenwe anyị kụrụ, ka e wee nye Ya otuto. Ha ga-ewukwa ebe ndị ochie lara n’iyi, ha ga-akpọlitekwa mbibi ndị mbụ, ha ga-arụkwa obodo ndị tọgbọrọ n’efu ọzọ, bụ mbibi nke ọtụtụ ọgbọ. Ndị mba ọzọ ga-eguzo zụọ ìgwè atụrụ unu, ụmụ ndị ala ọzọ ga-abụkwa ndị ọrụ ubi unu na ndị na-elekọta ubi vaịn unu. Ma a ga-akpọ unu Ndị Nchụàjà nke Onyenwe anyị: mmadụ ga-akpọ unu Ndị Ozi nke Chineke anyị: unu ga-eri akụnụba nke ndị mba ọzọ, unu ga-anyakwa isi n’ebube ha. Aịsaịa 61:1–6.

E tere mmanụ n’ahú Jisọs n’oge baptizim Ya, ma akara-ụzọ ahụ na-anọchi anya Septemba 11, 2001 mgbe ite mmanụ nke Mmụọ Nsọ bidoro ịrịdata n’elu ndị ahụ ghọtara na mmịpụta nke mmiri ozuzo ikpeazụ n’ụbọchị ikpeazụ ka e jirila akụkọ ihe mere eme nke ndị Millerite gosipụta ya, ndị bụ ebe ndị ochie lara n’iyi nke otu narị puku iri anọ na anọ ga-ewughachi ọzọ, ozugbo ha laghachiri n’ụzọ ochie nke Jeremaya.

Ozi nke ezi omume Kraịst sitere na nnupu isi nke 1888 ghọrọ eziokwu nke ugbu a ọzọ, ma ozi sitere na nnupu isi nke 1888 bụ ozi ọma ahụ nke nwere ike ike ịkpọchie obi ndị e tiworo etiwa, ma nke na-enweghị ike imeghe obi ndị siri ike nke ndị nwere anya ha na-ahụ, ma ha adịghị aghọta, nakwa ndị nwere ntị ha na-anụ, ma ha anaghị aghọta. Ozi nke ezi omume Kraịst sitere na nnupu isi nke 1888 bụkwa ozi ahụ e zigara Laodisia, nke bịakwara ọzọ n’oge ahụ imeghe ụzọ ụlọ mkpọrọ nke ndị mmehie dọọrọ n’agha, site n’aka Onye ahụ nwere ike imeghe ụzọ ndị ọ dịghị mmadụ pụrụ imeghe, ma mechie ụzọ ndị ọ dịghị mmadụ pụrụ imechi.

N’ụbọchị Septemba 11, 2001, ndị ga-eweta ozi ọma ndị ahụ, ga-ekwukwa afọ anabatara nke Onyenwe anyị na ụbọchị ọ́bọ̀ Chineke. Afọ nnabata nke Onyenwe anyị malitekwara n’oge ahụ, ma O ji obi ya nile dị njikere ịnakwere nchegharị nke onye Laodisia, ruo mgbe ụbọchị ọ́bọ̀ Chineke ga-abịa n’iwu Sọnde na-abịa ngwa ngwa na United States. Mgbe ahụ, a ga-eme ka ọ́bọ̀ Ya pụta ìhè n’ahụ chọọchị nke jụrụ ịmata oge nleta e letara ya, ma n’otu oge ahụ ikpe na-aga n’ihu n’ahụ akwụna Babilọn amalite.

N’ụbọchị nnabata Ya, Ọ na-ekwe nkwa ịkasi ndị niile na-eru uju obi, ma e gosiri ndị na-eru uju na Jerusalem na Ezekiel isi nke itoolu. A na-eweta nkasi obi ha site n’aka Onye Nkasi Obi, site n’inara ozi mmiri ikpeazụ nke a na-awụkwasị ha n’oge ahụ. Ma ọ bụ naanị ma ọ bụrụ na ha amata mmiri ozuzo ahụ. Ozugbo ha nwetara Onye Nkasi Obi, ma mezue ọrụ iwulite ebe ochie ndị tọgbọrọ n’efu, site n’usoro “ahịrị n’elu ahịrị,” nke e gosiri n’akụkụ Aịsaịa dịka ọrụ itinye ahịrị amụma nke na-anọchi anya mbibi nke akụkọ ihe mere eme dị nsọ n’elu ahịrị amụma ọzọ nke na-egosi mbibi, n’ọrụ ahụ ka ha na-ebuli mbibi nke ọtụtụ ọgbọ elu. Mgbe ahụ “ndị mba ọzọ” ga-aza ndị ahụ na-eru uju, ndị e buliri elu dịka ọkọlọtọ, ka ndị mba ọzọ wee hụ.

Nkwusa nke Kraịst banyere ọrụ Ya na ozi Ya, dịka e depụtara ya n’Isi nke iri isii na otu nke Aịzaya, bụ ọrụ na ozi nke otu narị puku iri anọ na anọ ahụ. E gosipụtala ọrụ ahụ n’ihe mmegharị nsọ nke mgbanwe, ma n’afọ 1989, oge ọgwụgwụ bịara, nke “oge ọgwụgwụ” niile gara aga buru onyinyo ya tupu oge eruo. Dị nnọọ ka e ji otu amaokwu, Daniel isi nke asatọ, amaokwu nke iri na anọ, mara dị ka ntọala na ogidi etiti nke mmegharị ndị Millerite, otu amaokwu ahụ bụ ntọala na ogidi etiti nke mmegharị Future for America bụ Daniel isi nke iri na otu, amaokwu nke iri anọ. N’ebe ndị Millerite nọ, a nọchiri anya ìhè nke ogidi etiti ahụ dịka ìhè nke ọhụụ nke Osimiri Ulai, ma n’ebe mmegharị Future for America nọ, a nọchiri anya ìhè nke ogidi etiti ahụ dịka ìhè nke ọhụụ nke Osimiri Hiddekel.

> “Ìhè ahụ Daniel natara n’aka Chineke ka e nyere ya karịsịa maka ụbọchị ikpeazụ ndị a. Ọhụ̀ ndị ọ hụrụ n’akụkụ osimiri Ulai na Hiddekel, nnukwu osimiri nke Shina, nọ ugbu a n’usoro mmezu, ma ihe omume niile e buru amụma ha ga-eme ga-emezukwa n’oge na-adịghị anya.” Testimonies to Ministers, 112.

Ìhè nke ọhụ̀ ndị ahụ abụọ, nke osimiri abụọ ahụ nọchiri anya ya, ejikọrọ ọnụ, ọ na-erukwa n’ịzu oke n’ụbọchị ikpeazụ. “Njikọ” ha nwere n’etiti ha na-anọchi anya ngwakọta nke mmadụ na nke Chineke, nke bụ ozi ahụ Nwannaanyị White na-akọwapụta ugboro ugboro dịka ozi Kraịst n’ọnọdụ nke mmadụ, mgbe e jikọtara ya na chi, adịghị eme mmehie. Osimiri abụọ ahụ na-anọchi anya kpọmkwem njikọ ahụ.

> “Ọ dịghị ihe ọ bụla na-erughị nrube isi zuru okè pụrụ iru ogo nke ihe Chineke na-achọ. Ọ hapụghị ihe ndị Ọ chọrọ ka ha bụrụ ihe na-edoghị anya. Ọ dịghị ihe ọbụla ka O nyere n’iwu nke na-adịghị mkpa iji mee ka mmadụ dị n’otu nkwekọ na Ya. Anyị ga-egosi ndị mmehie ezi atụ Ya nke agwa, ma duru ha gaa n’ebe Kraịst nọ, onye amara Ya naanị ka a pụrụ isi ruo ezi atụ a.

> “Onye nzọpụta ahụ weere n’elu Onwe Ya adịghị ike nile nke mmadụ, wee bie ndụ na-enweghị mmehie, ka ụmụ mmadụ ghara inwe ụjọ na n’ihi adịghị ike nke ọdịdị mmadụ ha apụghị imeri. Kraịst bịara ime ka anyị bụrụ ‘ndị so na ọdịdị chi,’ ma ndụ Ya na-ekwupụta na mmadụ, mgbe e jikọtara ya na chi, adịghị eme mmehie.

> “Onye Nzọpụta meriri iji gosi mmadụ otú ọ ga-esi merie. Ọnwụnwa niile nke Setan, Kraịst jiri okwu Chineke zute ha. Site n’ịtụkwasị obi n’ekwumekwu nile Chineke, Ọ natara ike irube isi n’iwu Chineke, onye ọnwụnwa ahụ apụghịkwa inweta uru ọbụla. Nye ọnwụnwa ọ bụla azịza Ya bụ, ‘E dere ya n’akwụkwọ.’ Ya mere Chineke enyela anyị okwu Ya nke anyị ga-eji guzogide ihe ọjọọ. Nkwa ndị karịrị akarị n’ịdị ukwuu ma dị oké ọnụ ahịa bụ nke anyị, ka site na ndị a anyị ‘wee bụrụ ndị na-ekere òkè n’ọdịdị Chineke, ebe anyị agbanahụwo ire ure nke dị n’ụwa site n’agụụ ọjọọ.’ 2 Pita 1:4.”

> “Gwa onye a na-anwa anwa ka ọ ghara ile anya n’ọnọdụ ndị gbara ya gburugburu, ma ọ bụ n’adịghị ike nke onwe ya, ma ọ bụ n’ike nke ọnwụnwa, kama ka ọ lee anya n’ike nke okwu Chineke. Ike ya niile bụ nke anyị. ‘Okwu Gị,’ ka onye ọbụ abụ ahụ na-ekwu, ‘ka m zobere n’obi m, ka m wee ghara imehie megide Gị.’ ‘Site n’okwu nke ọnụ Gị ka m si zere ụzọ ndị mbibi.’ Abụ Ọma 119:11; 17:4.” The Ministry of Healing, 181.

Mmụba nke ọmụma n’afọ 1798 nakwa n’afọ 1989, nọchiri anya mmeghe nke e wepụrụ akara n’Okwu amụma Chineke. Okwu Ya na-enye ike iji merie dịka O meriri, ma “ndụ Ya na-ekwupụta na mmadụ, mgbe ejikọrọ ya na ịdị nsọ, adịghị eme mmehie.” Ọhụụ nke Osimiri Ulai bụ ọhụụ marah nke ọbịbịa Ya, nke amụma ụbọchị puku abụọ na narị atọ nọchiri anya ya. Ọhụụ nke Osimiri Hiddekel bụ ọhụụ chazon nke akụkọ ihe mere eme amụma, nke amụma afọ puku abụọ na narị ise na iri abụọ nọchiri anya ya. Ọhụụ marah na-anọchi anya ịdị nsọ, ọhụụ chazon na-anọchi anya mmadụ.

Osimiri abụọ nke Shaina oge ochie, ndị bụ Ulai na Hiddekel, ma ọ bụ ihe a maara taa dịka Taịgris na Yufretis, n’ikpeazụ na-ejikọta ọnụ n’ụzọ mmiri a na-akpọ Shatt al-Arab n’ebe ndịda Irak nọ, ma Shatt al-Arab ahụ emesia na-asọba n’Ọwara Persian. Jizọs na-eji ihe anụ ahụ na ihe okike anọchi anya ihe mmụọ, ma ọhụụ ndị metụtara osimiri abụọ ahụ, ndị ugbu a nọ n’usoro mmezu ha, na-anọchi anya njikọ nke mmadụ na nke Chukwu nke na-eme ka ha na-eru ná ngwụcha ije ha ruo n’oké osimiri. E guzobere eziokwu a na mmalite amụma abụọ ahụ nke ọhụụ abụọ nke Daniel isi nke asatọ, amaokwu nke iri na atọ na nke iri na anọ na-anọchi anya. Otu ọhụụ bụ ajụjụ ahụ, nke ọzọ bụ azịza ya, ma n’uche ezi uche dị na ya, a pụghị ikewapụ ha.

Ọhụ nke mmadụ, nke na-achọpụta ịzọpịa ebe nsọ na usuu ndị agha n’okpuru ụkwụ, malitere n’afọ 677 BC, ma ọhụ nke ịdị-nsọ Chineke, nke na-achọpụta mpụta Kraịst, malitere n’afọ 457 BC. Njikọ nke ịdị-nsọ Chineke na mmadụ ka e ji afọ narị abụọ na iri abụọ nọchite anya ya, nke na-ejikọta isi mmalite abụọ nke ọhụ abụọ ahụ. Narị abụọ na iri abụọ bụ akara nke “njikọ nke mmadụ na ịdị-nsọ Chineke,” a na-anọchitekwa anya ya site na njikọ nke mmụba nke ihe ọmụma n’oge ọgwụgwụ n’afọ 1798, na mmụba nke ihe ọmụma n’oge ọgwụgwụ n’afọ 1989.

Ozi a haziri nke sitere n’ịba ụba nke ihe ọmụma n’afọ 1798, ka Miller buru ụzọ kpọpụta n’ihu ọha n’afọ 1831 (ma mesịa n’akwụkwọ akụkọ Vermont Telegraph n’afọ 1833). Afọ 1831 bụ narị afọ abụọ na afọ iri abụọ mgbe e bipụtara Akwụkwọ Nsọ King James n’afọ 1611. Akwụkwọ Nsọ King James nọchiri anya akwụkwọ nwere akụkụ abụọ nke Agba Ochie na Agba Ọhụrụ. Mmalite na njedebe nke narị afọ abụọ na afọ iri abụọ ahụ “jikọtara” mbipụta dị nsọ na mbipụta mmadụ. Ozi nke mbipụta mmadụ ahụ sitere n’ìhè Chineke nke e meghere akara ya n’oge ọgwụgwụ n’afọ 1798, e wee site n’ọrụ ngwá ọrụ mmadụ hazie ya n’usoro, onye malitere ibipụta ya n’afọ 1831. Ọ bụ mbipụta dị nsọ, nke nwere ozi e jiri Chineke mechie akara, nke e mechara mepee site n’aka mmadụ, ma emesịa ngwá ọrụ mmadụ gosi ya n’ihu ọha. Okwu Hibru a sụgharịrị dịka “bipụta” n’Okwu Chineke pụtara ịkpọku ka e tie mkpu (nye), ịbụ onye a ma ama, ọbịa, ịkpọ oku, ikwupụta, inye aha, ikwusa ozi ọma, ikwusa, ikpọpụta, ibipụta. Miller malitere ibipụta ozi ya n’afọ 1831, ma n’afọ 1833 e bipụtara ya n’eziokwu n’akwụkwọ akụkọ Vermont Telegraph.

E bipụtara ozi ahụ e haziri ahazi nke sitere n’ịmụba nke ọmụma n’afọ 1989 nke mbụ n’afọ 1996 (n’akwụkwọ akụkọ The Time of the End), narị afọ abụọ na afọ iri abụọ ka e bipụtara akwụkwọ nsọ abụọ ahụ a ma ama dị ka Declaration of Independence n’afọ 1776 (ma emesịa Constitution of the United States) n’afọ 1789. Mmalite na njedebe nke narị afọ abụọ ahụ na afọ iri abụọ na-ejikọta ịdị nsọ na mmadụ, ọ na-emekwa nke a site n’ịbipụta akwụkwọ abụọ ahụ sitere n’aka Chineke, malite n’afọ 1776. Mgbe e mepere akwụkwọ Daniel nke a kara akara n’oge ọgwụgwụ n’afọ 1989, e bipụtara ozi ahụ e haziri ahazi, nke sitere n’ọrụ nke ngwá ọrụ mmadụ, n’afọ 1996. Usoro ahụ bụ mbipụta sitere n’aka Chineke, mgbe ahụ mmeghe nke akara, ma mgbe ahụ mbipụta sitere n’aka mmadụ.

N’oge njedebe abụọ ahụ, a na-amata nzọụkwụ atọ nke eziokwu. Ha abụọ na-amalite site n’akwụkwọ mkpughe nke Chineke dị ka nzọụkwụ mbụ, ma akwụkwọ nke mmadụ dere nke na-akọwa ozi sitere n’aka Chineke bụ nzọụkwụ ikpeazụ. Nzọụkwụ dị n’etiti bụ mgbe Odum nke ebo Juda na-emeghe akara nke ozi Chineke maka akụkọ ihe mere eme pụrụ iche ahụ, ma emesịa họpụta ngwá ọrụ mmadụ ka ọ chịkọta ìhè ahụ e mepere site n’akwụkwọ nsọ ahụ sitere n’aka Chineke. Mgbe mmeghe akara ahụ mere, a na-egosipụta nnupu isi site n’aka ndị ajọ omume na-aghọtaghị mmụba nke ihe ọmụma. Ya mere, a na-anọchi anya akwụkwọ mkpughe nke Chineke site n’akwụkwọ ozi mbụ nke mkpụrụedemede Hibru; a na-anọchi anya mmụba nke ihe ọmụma site n’akwụkwọ ozi nke iri na atọ ebe a na-egosipụta nnupu isi; ma akwụkwọ nke mmadụ dere banyere ozi pụrụ iche ahụ sitere n’aka Chineke maka akụkọ ihe mere eme ahụ bụ akwụkwọ ozi ikpeazụ nke mkpụrụedemede Hibru, ma mgbe a kpọkọtara ha ọnụ, akwụkwọ ozi atọ ahụ pụtara “eziokwu”.

Ọhụ ndị a hụrụ n’Osimiri Ulai na Hiddekel, ndị a na-emezu ugbu a, na-egosi na n’ụbọchị ikpeazụ, mmụba nke ihe ọmụma sitere n’osimiri abụọ ahụ na-ejikọta ọnụ iji gosi na ịdị-nsọ Chineke ejikọrọ na mmadụ adịghị emehie mmehie. Daniel natara ọhụ ahụ nke na-anọchi anya mpụta Kraịst n’ọgwụgwụ amụma afọ puku abụọ na narị atọ ahụ n’afọ 1844 mgbe ọ nọ n’akụkụ Osimiri Ulai.

> M wee hụ n’ọhụụ; o wee ruo, mgbe m hụrụ, na anọ m na Shushan n’ụlọ eze, nke dị n’ógbè Elam; m wee hụ n’ọhụụ, ma anọ m n’akụkụ osimiri Ulai. Daniel 8:2.

Daniel natara ọhụụ ahụ nke na-anọchi anya ọhụụ nke afọ puku abụọ na narị ise na iri abụọ nke akụkọ ihe mere eme amụma mgbe ọ nọ n’akụkụ Osimiri Hiddekel.

> N’ụbọchị nke anọ na nke iri abụọ nke ọnwa mbụ, ka m nọ n’akụkụ nnukwu osimiri ahụ, nke bụ Hiddekel. Daniel 10:4.

Mgbe nke a gasịrị, Gabriel kọwara nzube nke ọhụụ chazon nke Osimiri Hiddekel n’amaokwu nke iri na anọ.

> Ugbu a abịala m ime ka ị ghọta ihe ga-adakwasị ndị gị n’ụbọchị ikpeazụ; n’ihi na ọhụ a ka dịkwa maka ọtụtụ ụbọchị. Daniel 10:14.

Ọhụ a nyere n’akụkụ Osimiri Ulai na-akọwapụta “ọdịdị” Kraịst, (ịbụ Chineke) mgbe Ọ bịara na mberede n’ụlọ nsọ Ya n’ụbọchị Ọktoba 22, 1844. Ọ nọchiri anya “ịbụ Chineke” na-abanye n’ụlọ nsọ nke ndị Millerait (mmadụ) n’ụbọchị ahụ, n’ihi na Ụbọchị Mkpuchi Mmehie, nke pụtara ụbọchị nke “ime ka ha bụrụ otu”, na-anọchi anya njikọta nke ịbụ Chineke na mmadụ. Ọhụ a nyere n’akụkụ Osimiri Hiddekel na-akọwapụta ihe ga-adakwasị ndị Chineke (mmadụ) n’ụbọchị ikpeazụ.

Mmalite nke ọhụụ nke “ọdịdị” ahụ bụ afọ 457 BC. Afọ narị abụọ na iri abụọ mgbe oge amụma ahụ nke na-akọwapụta ịzọpịa ụlọ nsọ na usuu ndị agha, nke malitere na 677 BC. Ọgwụgwụ nke afọ narị abụọ na iri abụọ ahụ e jikọtara ọnụ n’ebe mmalite nke ọhụụ abụọ ahụ, ka Onye ahụ na-agụ Ọnụ ọgụgụ n’ụzọ dị Ịtụnanya, onye bụkwa Onye Ọkà Okwu n’ụzọ dị Ịtụnanya n’Habakkuk 2:20, kpọrọ akara.

> Ma Onye-nwe-anyị nọ n’ụlọ nsọ Ya dị nsọ: ka ụwa niile nọrọ jụụ n’ihu Ya. Habakkuk 2:20.

Njikọ nke mmadụ na ịdị-nsọ Chineke, nke e gosipụtara na mmalite site n’ebe amụma abụọ ahụ si bido, ka e jiri isi na amaokwu ahụ nke kọwara ọdịdị nke ịdị-nsọ Chineke na-abịa na mberede n’ime ụlọ nsọ ahụ O wuru n’ime afọ iri anọ na isii, malite n’oge ọgwụgwụ n’afọ 1798, ma kwụsị afọ iri anọ na isii gachara n’ụbọchị Ọktoba 22, 1844, mata ya n’ebe njedebe ha abụọ zukọrọ.

> Ọ̀ bụ̀ na unu amataghị na unu bụ ụlọ nsọ nke Chineke, nakwa na Mmụọ nke Chineke na-ebikwa n’ime unu? Ọ bụrụ na onye ọ bụla emerụọ ụlọ nsọ nke Chineke, Chineke ga-ebibi ya; n’ihi na ụlọ nsọ nke Chineke dị nsọ, ụlọ nsọ ahụ ka unu bụ. 1 Ndị Kọrint 3:16, 17.

N’ụbọchị Ọktoba 22, 1844, n’ikwekọ na ọhụụ nke “ọdịdị ahụ,” Habakuk chọpụtara na Onyenwe anyị nọ n’ụlọ nsọ Ya dị nsọ. O wughachila ụlọ nsọ ahụ e bibiri ma zọpịa n’ala ruo afọ puku abụọ na narị ise na iri abụọ, n’ime afọ iri anọ na isii.

> Gwa ya okwu, sị, Otu a ka Jehova nke ndị agha na-ekwu, sị, Lee nwoke ahụ onye aha ya bụ ALAKA; ọ ga-epulitekwa site n’ebe ya nọ, ọ ga-ewukwa ụlọ nsọ Jehova: Ọ bụkwa ya ga-ewu ụlọ nsọ Jehova; ọ ga-ebukwa ebube ahụ, ọ ga-anọdụ ala chịa n’ocheeze ya; ọ ga-abụkwa onye nchụàjà n’ocheeze ya: ndụmọdụ udo ga-adịkwa n’etiti ha abụọ. Okpueze ndị ahụ ga-abụkwa nke Helem, na nke Tobija, na nke Jedaya, na nke Hen nwa Zefanaịa, dịka ihe ncheta n’ụlọ nsọ Jehova. Ndị nọ n’ebe dị anya ga-abịakwa wuo n’ụlọ nsọ Jehova, unu ga-amatakwa na Jehova nke ndị agha zitere m unu. Nke a ga-emekwa, ma ọ bụrụ na unu ege ntị nke ọma n’olu Jehova Chineke unu. Zekaraya 6:12–15.

Na Jọn 2:20, mgbe Kraịst sachara ụlọ nsọ ahụ, nke dị ka Nwanyị White si kwuo bụ mmezu nke Malakaị isi nke atọ, dịka Ọktoba 22, 1844, si bụrụkwa, Onye-Ozi nke Ọgbụgba-ndụ ahụ bịara n’ụlọ nsọ Ya na mberede.

> Jizọs zara ha, sị ha, Kwatuọnụ ụlọ nsọ a, ma n’ime ụbọchị atọ M ga-ewulite ya ọzọ. Ya mere ndị Juu sịrị, Afọ iri anọ na isii ka a nọ na-ewu ụlọ nsọ a, ị̀ ga-ewulitekwa ya ọzọ n’ime ụbọchị atọ? Ma ọ na-ekwu banyere ụlọ nsọ nke ahụ Ya. Jọn 2:19–20.

N’ime mmezu nke Malakaị isi nke atọ, Kraịst bịara n’ụlọ nsọ Ya na mberede mgbe Ọ sachara ụlọ nsọ ahụ na mmalite nke ozi Ya na Jọn isi nke abụọ, nke bụ ụdị nke Ọktoba 22, 1844. Ịsacha ụlọ nsọ ahụ site n’aka Kraịst na Jọn isi nke abụọ, na Ọktoba 22, 1844, bụ mmezu nke Malakaị isi nke atọ. N’ime Jọn isi nke ABỤỌ na amaokwu nke IRI ABỤỌ, a na-eme ka anyị mara na e wuru ụlọ nsọ mmadụ n’ime afọ iri anọ na isii, ma e welitere ụlọ nsọ nke Chineke n’ime ụbọchị atọ. Ụlọ nsọ mmadụ na-aghọ “ụlọ nsọ dị nsọ” nke Habakọk naanị mgbe ịdị-nsọ nke Chineke bịara n’ime ya na mberede, dị ka o mere na Ọktoba 22, 1844, n’ihi na ịdị-nsọ nke Chineke jikọtara na ọdịdị mmadụ adịghị emehie. Ọhụ ndị metụtara nnukwu osimiri abụọ nke Shaina na-anọchi anya eziokwu ahụ na ọdịdị mmadụ jikọtara na ịdị-nsọ nke Chineke adịghị emehie.

Anyi ga-aga n’ihu n’ịtụle amaokwu nke iri anọ nke Daniel isi nke iri na otu n’isiokwu na-esonụ.

> Unu onwe-unu kwa, dika nkume di ndu, a na-ewuli unu ka unu buru ulo nke Mọ Nsọ, ndi nchụ-àjà di nsọ, ka unu we nye àjà ime mmụọ, nke Chineke na-anabata site n’aka Jizọs Kraịst. 1 Peter 2:5.

Back to Articles