Article

# Akwụkwọ Joel na Chọọchị Adventist nke Ụbọchị nke Asaa nke Laodisia — Nke Iri

Nọmba Iri

Author

Jeff Pippenger

Published

December 14, 2025

Formats

PDF
Word
Song MP3

Anyi na-ekwu banyere otu akụkụ nke ọhụụ Aịzaya nke malitere n’isi nke asaa ma na-aga n’ihu ruo ná ngwụsị isi nke iri na abụọ. Anyi na-eme nke a n’ihi na n’afọ 1850 “Onyenwe anyị setịpụrụ aka ya ọzọ nke ugboro abụọ, ịchịkọta” ndị ya fọdụrụnụ. Anyi na-edobe ihe-ama-ụzọ nke 1844 ruo 1863 n’ọnọdụ ha. ‘1850’ na nchịkọta nke ugboro abụọ bụ otu n’ime ihe-ama-ụzọ ndị ahụ.

Mgbe ọhụ nke Aịzaịa malitere n’amaokwu mbụ nke isi nke asaa, oge ọbụla a hụrụ okwu yiri “n’ụbọchị ahụ” dịka ntụaka, a ga-etinye ya n’ime ọnọdụ amụma e guzobeworị n’isi nke asaa. Isi ihe ga-enyere n’ịkewapụ ọhụ ahụ nke ọma bụ ịghọta na amụma na-arụ ọrụ n’ụkpụrụ nke ikwughachi na ime ka ọ gbasaa, ma iwu a na-arụ ọrụ n’ime ọhụ ahụ.

Eziokwu amụma dị iche iche ndị a kọwara n’ọhụụ Aịzaya, bido n’isi nke isii, kwesịkwara ịbịaruo nso site n’echiche ahụ na, “nke mbụ na nke kachasị mkpa,” Aịzaya na-anọchite anya mkpụrụobi e teworo mmanụ na 9/11 ikwusa na mmiri ozuzo ikpeazụ ahụ eruola. N’ọnọdụ ahụ e doro nsọ, isi nke asaa nke Aịzaya na-egosi kpọmkwem ụjọ ahụ onye amụma ahụ nọchiri anya ya n’isi nke isii mgbe ọ jụrụ ajụjụ a, ‘“ruo ole mgbe” ka ọ ga-adị mkpa ka o nye ozi nke 9/11 nye nzukọ ụka dapụrụ n’ezi okwukwe nke ‘nwere anya ma jụ ịhụ, ma nwee ntị ma jụ ịnụ’?

N’ọhụụ ahụ, eze Ajaz, onye ajọ omume na onye nzuzu, bụ ihe nnọchianya nke onye Laodisia nke na-agaghị anabata ịdọ aka ná ntị nke ozi mmiri ozuzo ikpeazụ, dịka ndị nche si kwupụta ya, bụ ndị na-eche ihu Ajaz, onye ajọ omume na onye nzuzu, nke Aịzaya na ụmụ ya nọchiri anya ya.

9/11 bịara n’akụkọ ihe mere eme amụma nke Daniel iri na otu amaokwu iri anọ, ya mere, mgbe a na-edobe Aịzaya na 9/11 n’isi nke isii, a na-edobe ya n’amụma n’ime amaokwu iri anọ nke Daniel iri na otu, ma nke ka mkpa, a na-edobe ya n’ime “akụkọ ihe mere eme zoro ezo nke amaokwu iri anọ.” Akụkọ ihe mere eme zoro ezo nke amaokwu iri anọ malitere mgbe e mezuru amaokwu ahụ n’afọ 1989 site n’ịdaba nke Soviet Union. Site n’afọ 1989 ruo n’iwu ụbọchị Sọnde nke amaokwu iri anọ na otu bụ “akụkọ ihe mere eme zoro ezo nke amaokwu iri anọ” nke Ọdụm nke ebo Juda na-ekpughe n’ime otu “akụkọ ihe mere eme zoro ezo” ahụ. Ihe nke a na-egosi n’ichebara anyị Aịzaya anya dịka onye-ozi nke mmiri ozuzo ikpeazụ mgbe 9/11 gasịrị bụ na otu akụkụ nke ozi mmiri ozuzo ikpeazụ nke Aịzaya na-ekwusa bụ—Daniel iri na otu, amaokwu iri anọ na otu ruo iri anọ na ise.

N’ịguzo n’ụzọ amụma n’ebe 9/11 nke Aịsaịa n’isi nke iri, ọ na-eweta ịdọ aka ná ntị na ihe ga-eme ozugbo na-esote bụ “iwu na-ezighị ezi,” nke bụ iwu ụbọchị Sọnde, ma a na-anọchi ya anya n’amaokwu nke iri anọ na otu nke Daniel iri na otu. Ihe osise Aịsaịa banyere ozi mmiri ozuzo ikpeazụ ka edobere n’ime ‘akụkọ ihe mere eme zoro ezo’ nke amaokwu nke iri anọ—mgbe 9/11 gasịrị. Mmezu nke amaokwu nke iri anọ n’afọ 1989 na-etinye Aịsaịa mgbe 1989 gasịrị, n’ebe 9/11 nọ, ebe e ji icheku ọkụ si n’elu ebe ịchụàjà tee ya mmanụ. Aịsaịa na-anọchi anya onye ozi nke ozi ya gụnyere amaokwu isii ikpeazụ nke Daniel iri na otu.

Aịzaya na-ekwupụta kpọmkwem na ya na ụmụ ya bụ ihe ịrịba ama na ihe ịtụnanya. N’isi nke asaa amaokwu nke atọ, Aịzaya na nwa ya nọ n’akụkụ ọwa mmiri si n’ọdọ mmiri dị n’elu, n’okporo ụzọ dị n’ubi onye na-asa ákwà. Aịzaya na-eweta ozi nke mmiri ozuzo ikpeazụ, nke e tere ya mmanụ ikwusa ya n’isi nke isii, ma ọ na-eguzo n’ebe ihe nnọchianya atọ nke mmiri ozuzo ikpeazụ dị, nakwa ya na nwa ya, Shearjashub. Ọwa mmiri nke ọdọ mmiri dị n’elu bụ ntụaka amụma nye ọkpọkọ abụọ ahụ jupụtara na mmanụ ọlaedo nke Zekaraya kọwara, nke Nwanyị White na-ekwukwa okwu banyere ya ugboro ugboro, na-akọwapụta ozi ahụ nke si n’ọwa mmiri nke ọdọ mmiri dị n’elu bịa n’ozi nke mmiri ozuzo ikpeazụ.

Ọwa mmiri Aịzaịa jikọtara ya na ọkpọkọ abụọ nke Zekaraya, nkọwa Ellen White wee jikọta Zekaraya na ilu ụmụ agbọghọ iri ahụ. E wedara Aịzaịa n’ájá n’isi nke isii mgbe ọ hụrụ ebube nke Onyenwe anyị. O kwetara ibu ozi ahụ e gosipụtara n’amaokwu nke atọ dị ka ozi ahụ nke na-eme ka ụwa nwee ìhè site n’ebube Chineke. E jikwa icheku ọkụ sitere n’elu ebe ịchụàjà sachapụ ya, emesịa, ọ na-eguzo n’akụkụ ọdọ mmiri ahụ nke mmiri si n’ọdọ mmiri nke elu kere. N’isi nke iri abụọ na asatọ Aịzaịa kọwara ozi mmiri ozuzo ikpeazụ dị ka “ahịrị n’elu ahịrị,” ma n’amaokwu nke atọ ọdọ mmiri nke elu ahụ nọchiri anya ọtụtụ ahịrị amụma.

Aịzaya, ebe ọ na-anọchi anya mkpụrụobi nọ na 9/11, agaghị anọ naanị n’ebe ahụ mmanụ-ọlaedo si na ọdọ mmiri nke elu na-asọpụta ma ọ bụrụ na mkpụrụobi ahụ arịọwo ụzọ ọma nke na-eduga n’ụzọ ochie nke Jeremaya, nke bụ “okporo ụzọ (ụzọ) n’akụkụ ubi nke onye na-asacha ákwà” nke Aịzaya, ebe a na-ahụ “izu ike” nke Jeremaya. Ozi mmiri ozuzo nke ikpeazụ nke Aịzaya esiteghị naanị n’ahịrị ụmụ agbọghọ iri ahụ, ahịrị ọkpọkọ ọlaedo abụọ nke Zekaraya, na ahịrị ụzọ ochie nke Jeremaya, kama Aịzaya nọkwa na “ubi nke onye na-asacha ákwà,” ebe Onyeozi nke Ọgbụgba-ndụ na-eme ka ụmụ Levi dị ọcha ma na-asachasị ha dịka ọlaọcha na ọlaedo.

Ọ bụ ọrụ amụma dị mfe nke ukwuu iweta ahịrịokwu ndị ọzọ n’ime amaokwu nke atọ nke isi nke asaa. Mmanụ nke Zekaraya na ụmụ agbọghọ iri ahụ na-ejikọta na ubube Jekọb na amaokwu abụọ mbụ nke Mkpughe, n’ihi na ha niile na-ekwu banyere usoro nkwurịta okwu dị n’etiti Chineke na mmadụ. Ụzọ ochie nke Jeremaịa gụnyere “onye nche” nke na-afụ opi, nke Ehaz, eze ọjọọ na onye nzuzu, jụrụ ịnụ. Opi ahụ na-adọta opi niile nke amụma, tinyere ndị nche amụma, banye n’ime “okporo ụzọ ukwu” nke Aịzaya, ebe Aịzaya na nwa ya nwoke guzo iji bunye onye ndu nke Laodisia ozi.

Aịzaya na nwa ya nwoke, Shearjashub, nke pụtara “ndị fọdụrụ ga-alọghachi,” na-eguzo ọnụ, ha na-egosikwa nkwusa nke ozi mmiri ozuzo nke ikpeazụ nke bịara na 9/11. Ha na-aga izute eze ọjọọ Ahaz, ma dị ka nna na nwa, ha na-anọchi anya ihe nnọchianya nke alfa na omega, ya bụ iwu bụ isi nke usoro “ahịrị n’elu ahịrị.” “Ahịrị n’elu ahịrị” bụ iwu ahụ nke e gosipụtara dịka onyinyo site n’ụkpụrụ “ụbọchị/afọ” nke ndị Millerite.

N’ụbọchị Ọgọst 11, 1840, e mezuru amụma banyere Islam nke ahụhụ nke abụọ nke Mkpughe isi nke itoolu, ma e kwadoro ụkpụrụ “ụbọchị/afọ” nke ndị Millerite; si otú a na-enye ike n’amụma Miller banyere 1843 nke e wuru n’elu ụkpụrụ ụbọchị/afọ ahụ. N’ụbọchị Septemba 11, 2001, e mezuru amụma banyere Islam nke ahụhụ nke atọ nke Mkpughe isi nke itoolu, nke iri, na nke iri na otu, ma e kwadoro ụkpụrụ alfa (8-11-1840) na omega (9/11), dịka mmụọ ozi dị ike nke Mkpughe isi nke iri na asatọ siri rịdata mgbe nnukwu ụlọ ndị dị na New York dara—dịka nnọọ ka mmụọ ozi dị ike nke Mkpughe isi nke iri siri rịdata n’ụbọchị Ọgọst 11, 1840, mgbe e mezuru alfa nke nọchiri anya omega.

Ọ bụghị nanị na Aịzaya na nwa ya nwoke na-anọchite ụkpụrụ isi nke “ahịrị n’elu ahịrị,” kama ha na-anọchikwa ozi Ịlaịja, nke na-anọchi anya ozi e sere site na mmekọrịta dị n’etiti nna na ụmụ ya. Ozi Ịlaịja, nke a na-ekwusa tupu nnukwu na ụbọchị dị egwu nke Onyenwe anyị, na-akọwapụta ozi nke na-abịa ozugbo tupu ikpe mmezu nke Chineke amalite. Ikpe mmezu nke Chineke na-anọchi anya oge nke bụ “nnukwu na ụbọchị dị egwu nke Onyenwe anyị.” Oge ahụ na-amalite na iwu ụbọchị Sọnde ma na-aga n’ihu ruo n’ọrịa asaa ikpeazụ. Oge ahụ na-amalite na iwu ụbọchị Sọnde ma kwụsị n’ọrịa asaa ikpeazụ. Ya mere, ozi Ịlaịja dabeere n’elu ụkpụrụ nke alfa na omega, ejikọtakwara ya na ịdọ aka ná ntị banyere nsochi mmechi nke oge amara. Tinyere ozi Ịlaịja ka e nwekwara ahịrị amụma dị iche iche ndị e wuru n’elu Ịlaịja; n’ihi na Ịlaịja, dịka Jizọs siri kwuo, nọchiri anya Jọn Baptist, ma ma Ịlaịja ma Jọn, dịka Sister White siri kwuo, nọchiri anya William Miller; ma ọnụ, Ịlaịja na Jọn Baptist na-anọchi anya ma puku mmadụ narị otu na iri anọ na anọ (Ịlaịja), na nnukwu ìgwè mmadụ ahụ dị na Mkpughe isi nke asaa (Jọn).

Aịsaịa na nwa ya nwoke nọ na-eguzo n’ụzọ ochie nile, nke bụ ntọala nile ahụ, ma ha na-anata mmanụ ọlaedo ahụ, n’ihi na ha bụ amaghị nwoke ndị maara ihe na-agafe usoro ime ka ọ dị ọcha nke onye na-asa ákwà zuru ezu, nke mezuru n’Ọktoba 22, 1844, na-anọchi anya iwu Ụka. Aịsaịa na ndị fọdụrụnụ na-alọghachi, (n’ihi na nke ahụ bụ ihe aha nwa ya, Shearjashub, pụtara), na-anọchi anya ndị fọdụrụnụ ahụ “na-alọghachi” n’ụzọ ochie nile na 9/11. Mmekọrịta nna na ndị fọdụrụnụ, nke bụkwa mmekọrịta alfa na omega, nke bụkwa mmekọrịta Ịlaịja nke “obi nna na ụmụ,” na-achọpụta na Nna Miller na mmekọrịta ya na mmegharị ndị fọdụrụnụ nke mmụọ-ozi mbụ bụ mmegharị alfa nke Filadelfịa. N’ime mmegharị alfa ahụ, a kpọrọ Nna Miller Ịlaịja na Jọn Onye Na-eme Baptizim, onye Jisọs kọwara dị ka onye-ozi ahụ nke kwadebere ụzọ maka Onye-ozi nke Ọgbụgba-ndụ ahụ. Mmezu amụma ndị ahụ nile n’akụkọ ihe mere eme alfa nke ndị mmụọ-ozi mbụ na nke abụọ ka a na-emeghachi n’akụkọ ihe mere eme nke omega nke mmụọ-ozi nke atọ.

E nwere eziokwu ndị ka mkpa banyere ihe oyiyi Aịzaya jiri mee ihe n’ọhụụ ahụ, ma n’ebe a anyị na-akọwapụta nanị na Aịzaya na-akọwa kpọmkwem eziokwu dị iche iche ndị mejupụtara obi nke ozi mmiri ikpeazụ nke 9/11. Ahịrị ndị a niile anyị ka tụlere ugbu a, nakwa n’ezie ọtụtụ ndị ọzọ, dị na amaokwu nke atọ nke isi nke asaa.

N’amaokwu nke asatọ eziokwu amụma ahụ na-akawanye ike ka ọ na-akọwa mkpịsị-igodo ahụ nke na-emepe “akụkọ ihe mere eme zoro ezo nke amaokwu nke iri anọ,” ma n’ụzọ dị ịtụnanya, a na-akọwa mkpịsị-igodo ahụ n’ime otu amaokwu ahụ ka e ji ama mmalite nke amụma oge abụọ ahụ nke afọ 2520.

> N’ihi na isi Siria bụ Damaskọs, isi Damaskọs bụkwa Rezin; n’ime afọ iri isii na ise, a ga-agbajikwa Ifrem, ka ọ ghara ịbụzi ndị mmadụ. Isi Ifrem bụkwa Sameria, isi Sameria bụkwa nwa Remalaia.

> Ọ bụrụ na unu ekweghị, n’ezie, a gaghị eme ka unu guzosie ike. Aịzaya 7:8, 9.

Ihe nlereanya Aịzaya banyere ozi nke mmiri ikpeazụ gụnyere “ugboro asaa” nke Mosis, n’ihi na amụma afọ iri isii na ise nke amaokwu nke asatọ na-akọwapụta ebe mmalite maka mgbasa nke afọ 2520 nke alaeze ugwu na alaeze ndịda nke Izrel. N’otu amaokwu ahụ kwa, e nwere igodo nke na-atụgharị ahịrị amụma atọ nke Daniel isi nke iri na otu amaokwu nke iri anọ banyere ọdịda nke Soviet Union na 1989, ya na amaokwu nke iri nke Daniel isi nke iri na otu, yana amaokwu nke asatọ nke Aịzaya isi nke asatọ. Site n’ahịrị atọ ndị a (Isaiah 8:8, Daniel 11:10, 40), igodo ahụ bụ “isi” ndị dị n’amaokwu nke asatọ na nke itoolu. Mgbe etinyere igodo nke “isi” ndị ahụ n’amaokwu atọ ndị ahụ kwekọrọ n’otu ahịrị, a na-emepe ụzọ nke akụkọ ihe mere eme nke Agha Ukraine na Agha Ụwa nke Atọ nke na-abịa n’oge na-adịghị anya. Mgbe emepere ụzọ amụma ahụ, amaokwu nke iri na otu ruo nke iri na isii nke Daniel isi nke iri na otu ka a na-ahụ mgbe ahụ dịka akụkọ ihe mere eme kwekọrọ n’amaokwu nke iri anọ nke Daniel isi nke iri na otu, mgbe 1989 gachara, ya bụ ọdịda nke Soviet Union. Mmeghe nke “akụkọ ihe mere eme zoro ezo nke amaokwu nke iri anọ” bụ eziokwu nke bụ otu n’ime ole na ole ahọpụtara nke a kọwara dịka ndị e meghere akara ha n’ihe metụtara mmeghe akara nke Mkpughe nke Jizọs Kraịst, kpọmkwem tupu oge amara emechie.

Amaokwu nke mbụ nke isi nke asatọ nke Aịzaya na-amalite na okwu a, “Ọzọkwa,” nke na-egosi na isi nke asatọ ga-agabiga n’elu isi nke asaa. Karịa naanị ịbụ na okwu mbụ bụ “Ọzọkwa,” amaokwu nke atọ nke isi nke asatọ jikọtara ọnụ na amaokwu nke atọ nke isi nke asaa dị ka onyeàmà nke abụọ na isi abụọ ahụ kwesịrị itinye n’ọrụ ahịrị n’elu ahịrị. Amaokwu “nke atọ” abụọ ahụ na-akọwapụta otu n’ime ụmụ ndị ikom Aịzaya, ndị aha ha abụọ na-ekwu maka ozi amụma dị n’ime akụkọ ahụ. Shearjashub pụtara ‘ndị fọdụrụ ga-alọghachi’ ma Mahershalalhashbaz pụtara ‘ngwa ngwa n’ihe nkwata.’ A kpọrọ Shearjashub mbụ, emesịa Mahershalalhashbaz (nke bụ aha kachasị ogologo n’ime Bible). Alfa nke “1” na-anọchi anya dị nta karị, ma n’ọnọdụ a, a na-akọwakwa ya dịka “ndị fọdụrụ,” ebe omega nke “22” na-anọchi anya ya dị ukwuu karị, a na-anọchikwa ya anya site n’aha kachasị ukwuu n’ime Bible, ebe ọ na-anọchi anya mmegharị ọsọ ọsọ nke iwu Ụka.

Ndị fọdụrụ nke alfa, bụ́ ndị Shearjashub nọchiri anya ha, nọnyere nna ya Aịsaịa n’amaokwu nke atọ. Ha abụọ ọnụ bụ alfa na omega, ha na-eguzokwa n’ebe e ji ntụaka atọ doro anya banyere mmiri ozuzo nke ikpeazụ mee ya.

> Ya mere, Onyenwe anyị gwara Aịzaịa, sị, Gaa ugbu a izute Ehaz, gị na Shearjashub nwa gị nwoke, n’isi njedebe nke ọwa mmiri nke ọdọ mmiri elu, n’ụzọ ukwu nke ubi onye na-asa ákwà. Aịzaịa 7:3.

Aịzaya bụ ihe nnọchianya nke puku mmadụ otu narị na iri anọ na anọ, ma n’ịkọwa oku nke 9/11, Aịzaya na-anọchikwakwa anya oku nke Julaị 2023. N’oge 9/11 Aịzaya bụ onye Laodisia, nke Jekọb onye nnapụ-ọnọdụ-mbụ nọchiri anya ya, onye na-aga ịnara Iso ihe ruuru amụma ya, dịka a na-awụpụ Adventizim n’ọnụ Onyenwe anyị; ma n’afọ 2023 Aịzaya na-anọchi anya Izrel, onye meriri emeri. Aịzaya na-anọchi anya onye nọ na-ekwusa ozi Chineke, onye e tetara ka ọ mata eziokwu ahụ na ọ bụ onye Laodisia, ma emesia otu icheku ọkụ sachapụ ya ka ọ bụrụ onye Filadelfia.

> “Aịsaịa nwere ọhụ dị ebube nke ebube Chineke. Ọ hụrụ ngosipụta nke ike Chineke, ma mgbe o lesịrị ịdị‑ukwu Ya anya, ozi bịakwutere ya ka ọ gaa rụọ otu ọrụ pụrụ iche. O weere onwe ya dịka onye na‑erughị eru kpamkpam maka ọrụ ahụ. Gịnị mere o ji were onwe ya dịka onye na‑erughị eru? Ò chere na ya erughị eru tupu o nwee ọhụ nke ebube Chineke?—Mba; o chere na ya nọ n’ọnọdụ ezi omume n’ihu Chineke; ma mgbe e kpughere ya ebube nke Onyenwe ndị agha, mgbe o hụrụ ịdị‑ukwu Chineke a na‑apụghị ikwupụta n’okwu, o kwuru sị, ‘Ala m n’iyi; n’ihi na abụ m nwoke egbugbere ọnụ ya rụrụ arụ, ana m ebikwa n’etiti ndị nwere egbugbere ọnụ rụrụ arụ; n’ihi na anya m ahụwo Eze, Onyenwe ndị agha. Mgbe ahụ, otu n’ime ndị serafim fere bịa n’ebe m nọ, o ji nkume ọkụ dị ndụ n’aka ya, nke o ji mkpịsị ígwè si n’elu ebe ịchụàjà were, o metụkwara ya ọnụ m, sị, Lee, nke a emetụla egbugbere ọnụ gị; ewepụwo ajọ omume gị, sachapụkwara mmehie gị.’ Nke a bụ ọrụ ahụ nke anyị, dịka ndị n’otu n’otu, kwesịrị ka emere anyị. Anyị chọrọ ka e debe nkume ọkụ dị ndụ nke si n’elu ebe ịchụàjà n’egbugbere ọnụ anyị. Anyị chọrọ ịnụ okwu a a na‑ekwu, ‘Ewepụwo ajọ omume gị, sachapụkwara mmehie gị’” Review and Herald, June 4, 1889.

Ogologo oge n’Isaịa isi nke isii bụ akara nke 9/11 ruo n’iwu Sọnde, ma isi nke isii bụ nnọchianya nke 9/11. Isi nke asaa ruo nke itoolu na-egosi ozi ahụ Aịzaịa nyere ndị ndú ndapụ n’ezi ofufe nke Juda, na ihe osise nke na-eme n’oge nke akara nke narị puku mmadụ otu narị na iri anọ na anọ mgbe ndị aṅụrụma nke Ifrem na-asụ ngọngọ. N’otu ọhụụ ahụ ka Aịzaịa dere:

> Lezienụ, mụ onwe m na ụmụaka ndị Onyenwe anyị nyeworo m bụ maka ihe ịrịba ama na maka ihe ịtụnanya n’Izrel site n’aka Onyenwe ndị agha, Onye bi n’ugwu Zayọn. Aịsaịa 8:18.

Aịzaya na ụmụ ya bụ ihe ịrịba ama n’ime ilu omimi ndị a hụrụ n’isi nke asaa ruo nke itoolu. Isi nke asaa ruo nke itoolu bụ ebe ntụaka nke ọhụụ ahụ dum, n’ihe gbasara ntụaka ọ bụla e mere banyere “ụbọchị ahụ” ma ọ bụ “oge ahụ.” Amaokwu nke iri na asatọ na-egosi na Aịzaya na ụmụ ya bụ ihe ịrịba ama, amaokwu ndị gbara amaokwu nke iri na asatọ gburugburu na-akọwapụtakwa oge a ga-amata ihe ịrịba ama ndị ahụ.

> Ọtụtụ n’ime ha ga-asọ ngọngọ, daa, bụrụ ndị a nyajiri, bụrụkwa ndị e jidere n’ọnyà, bụrụ ndị e weghaara. Kpọchie àmà ahụ, kaa iwu ahụ akara n’etiti ndị na-eso ụzọ m. Mụ onwe m ga-eche Onyenwe anyị, onye na-ezobe ihu ya n’ụlọ Jekọb, echekwara m ya anya.

> Leenu, mụ onwe m na ụmụ nke Jehova nyeworo m bụ ihe ịrịba-ama na ihe ịtụnanya n’Izrel sitere n’aka Jehova nke ụsụụ ndị agha, onye bi n’ugwu Zayọn. Aịsaịa 8:15–18.

Ndị “na-eche Onyenwe anyị” ka Aịzaya na ụmụ ya nwoke abụọ nọchiri anya ha. Ha bụ ndị Onyenwe anyị zoro “ihu ya” n’ebe ha nọ, nke bụ otu àgwà ndị ahụ na-amalite ịghọta ihe achọrọ n’ekpere Livitikọs iri abụọ na isii, mgbe ọnwa Julaị 2023 gasịrị. Ha na-eteta n’eziokwu ahụ na nkwupụta mmehie ha ga-agụnye na Onyenwe anyị ejeela ije n’ụzọ na-emegide ha, ya bụ ikwu na o zoro ihu ya n’ebe ha nọ.

“Ijikọta àmà ahụ, kaa iwu ahụ akara” bụ ịka akara nke otu narị puku iri anọ na anọ, ndị e ji ha tụnyere “ọtụtụ.” A kpọrọ “ọtụtụ” òkù, ma ọ bụ naanị mmadụ ole na ole ka a họpụtara. E ji “ọtụtụ” tụnyere Aịzaya na ụmụ ya nwoke abụọ, ndị na-anọchi anya ndị ole na ole. “Ọtụtụ” ahụ bụ ụmụ agbọghọ ise ndị nzuzu ahụ, ma n’ihi nke a ihe ise na-eme ha: ha “sụọ ngọngọ, daa, gbajie, tọnyekwa n’ọnyà, e jidekwa ha.” Ha na-asụ ngọngọ n’ihi na ha ajụla ozi nke mmiri ozuzo ikpeazụ ahụ.

> N’ihi na ọ bụ site n’egbugbere ọnụ na-asụ nsụ na asụsụ ọzọ ka ọ ga-eji gwa ndị a okwu. Ndi ọ sịrị ha, Nke a bụ izu-ike nke unu pụrụ iji mee ka onye ike gwụrụ zuru ike; nke a kwa bụ ume ọhụrụ: ma ha ekweghị ịnụ. Ma okwu nke Onyenwe anyị ghọrọ nye ha iwu n’elu iwu, iwu n’elu iwu; ahịrị n’elu ahịrị, ahịrị n’elu ahịrị; ntakịrị ebe a, ntakịrị ebe ahụ; ka ha wee jee, daa azụ, gbajie, kpọchie n’ọnyà, ma jide ha. Aịzaya 28:11–13.

N’oge akàrà nke isi nke asatọ, Aịzaịa kọwara ọdịda nke ndị ajọ omume, nke Ehaz nọchiri anya ya n’ụdị amụma, ma o kọwapụtara otu ìgwè ahụ n’amaokwu nke iri na atọ nke isi nke iri abụọ na asatọ. Ihe kpatara ha ji “ada” bụ na ha jụrụ ozi mmiri ikpeazụ ahụ nke bụụrụ ha “ahịrị n’elu ahịrị,” ma nke e wetara site n’aka ndị a nọchiri anya ha dị ka ndị nwere egbugbere ọnụ na-asụ nsụ. Ndị Juu ndị na-agbagha okwu na Pentikọst boro ndị na-eso ụzọ ebubo ịṅụbiga mmanya ókè n’ihi na ha enweghị ike ịghọta ozi ahụ. N’uche ha, a na-eweta ya site n’egbugbere ọnụ na-asụ nsụ.

N’amaokwu nke atọ nke isi nke asaa, Aịzaya bụ alfa amụma nye nwa ya Shearjashub, onye n’aka nke ya bụ omega n’ihe metụtara nna ya, ma bụrụkwa alfa n’ihe metụtara nwanne ya. Dị ka ndị nnọchiteanya nke Alfa na Omega, ha na-eguzo n’ebe ọkpọkọ ọlaedo abụọ ahụ si n’ebe nsọ nke eluigwe na-emepụta ọdọ mmiri, kpọmkwem n’akụkụ okporo ụzọ nke ụzọ ochie Jeremaịa n’ubi ebe a na-agbanwe ákwà ọcha ncha site n’ntụpọ ka ọ bụrụ ọcha dị ọcha, dịka Onye-Ozi nke Ọgbụgba-ndụ na-eme ka ụmụ Livaị dị ọcha, ya na Aịzaya na Shearjashub kwa. Ozugbo ọ nọ ebe ahụ, ọ na-ewetara eze Ajaz ajọ na onye nzuzu ozi nke ụzọ ochie Mosis banyere “ugboro asaa” nke Levitikọs iri abụọ na isii, nke na-eguzobe n’amaokwu ahụ kwa na “isi” bụ eze, ma ọ bụ alaeze nke eze, ma ọ bụ obodo isi nke alaeze.

Igodo ahụ na-emeghe ìhè nke Okwu Chineke, ka e wee hụ Agha Ukraine nke malitere n’afọ 2014 dịka isiokwu amụma Akwụkwọ Nsọ nke e gosiri dị ka ihe na-eme n’oge akara-aka nke puku mmadụ narị anọ na iri anọ na anọ na akụkọ ihe mere eme nke ndị isi oche atọ ikpeazụ nke United States. E gosiri ozi mmiri ozuzo ikpeazụ site n’aka Aịzaya n’isi nke iri na iri na otu, ọ na-akọwakwa akụkọ ime na akụkọ mpụga nke amaokwu isii ikpeazụ nke Daniel iri na otu. Amaokwu mbụ, ya bụ amaokwu nke iri anọ, ka Aịzaya ji isi nke isii ruo nke itoolu kọwaa ya n’ihe oyiyi, mgbe ahụ, n’isi nke iri na iri na otu ka e wepụtara akụkọ ime na akụkọ mpụga nke ozi ahụ e kpugheere n’afọ 1989. A na-anọchi anya akụkụ ukwu ọ bụla nke ozi mmiri ozuzo ikpeazụ n’ọhụ ahụ.

Amaokwu ikpeazụ nke isi nke iri na-akọwa otu akụkọ amụma ahụ nke amaokwu ikpeazụ nke isi nke iri na otu na-anọchi anya. Isi nke iri bụ nke mpụga, isi nke iri na otu bụkwa nke ime. N’akwụkwọ Mkpughe, ụka asaa ahụ bụ nke ime, akàrà ndị ahụ bụkwa nke mpụga. N’amaokwu ikpeazụ nke isi nke iri, ike papal ahụ na-ama jijiji aka ya megide Jerusalem n’otu akụkụ Akwụkwọ Nsọ kwekọrọ na nke ike papal ahụ na-abịa na njedebe ya, ebe ọ na-enweghị onye ga-enyere ya aka, n’amaokwu nke iri anọ na ise nke Daniel isi nke iri na otu.

> N’ụbọchị ahụ ọ ka ga-anọgide na Nob: ọ ga-efegharị aka ya megide ugwu nwaanyị ada Zayọn, ugwu Jerusalem. Lee, Onyenwe anyị, Jehova nke ndị agha, ga-eji oké ụjọ bepụ alaka ahụ: a ga-egbutu ndị dị elu n’ogologo ha, a ga-eweda ndị nganga ala. Ọ ga-eji ígwè gbutuo oke ọhịa ndị juru n’osisi, Lebanọn ga-adakwa site n’aka onye dị ike. Aịsaịa 10:32–34.

Ọgwụgwụ nke isi nke iri bụ njedebe nke oge ule mmadụ, ma n’ebe ahụ ka ọgwụgwụ nke Daniel iri na otu mechikwara.

> Ọ ga-akụkwa ụlọikwuu nke obí eze ya n’etiti oké osimiri dị iche iche n’ugwu dị nsọ ahụ nke ebube; ma ọ ga-abịa na njedebe ya, ọ dịghịkwa onye ga-enyere ya aka. N’oge ahụ ka Maịkel ga-ebili, onye-isi ukwu ahụ nke na-eguzo n’ihi ụmụ nke ndị gị: ma a ga-enwe oge nhụjuanya, nke ụdị ya adịtụbeghị kemgbe e nwere mba ruo n’oge ahụ n’onwe ya: ma n’oge ahụ ka a ga-anapụta ndị gị, onye ọ bụla a ga-ahụ ka e dere aha ya n’akwụkwọ ahụ. Daniel 11:45, 12:1.

Isi nke iri na-amalite n’amaokwu nke mbụ site n’iwu “na-ezighị ezi,” nke Sista White kpọrọ iwu ụbọchị Sọnde.

> Ahụhụ ga-adịrị ndị na-ekpe iwu na-ezighị ezi, na ndị na-ede ihe mgbu nke ha kpebiri ide. Aịzaya 10:1.

Isi nke iri na-amalite n’iwu ụbọchị Sọnde, nke kwekọrọ na amaokwu nke iri anọ na otu nke Daniel isi nke iri na otu, ọ na-ejedebe kwa n’ihe yiri nke Maịkel iguzo n’akụkọ ihe mere eme nke amaokwu nke iri anọ na ise nke Daniel iri na otu.

> “Edoziela sabbath nke arụsị ka e guzobewo, dịka e siri guzobe oyiyi ọlaedo ahụ n’ala mbara Dura. Ma dịka Nebukadneza, eze Babịlọn, nyere iwu na ndị nile na-agaghị akpọrọ onwe ha ala ma fee oyiyi a ofufe ga-egbu, otu a kwa ka a ga-ekwusa na ndị nile na-agaghị asọpụrụ usoro Sunday ga-ata ahụhụ site n’ịtụ ha mkpọrọ na ọnwụ. N’ụzọ dị otu a ka a na-azọda Sabbath nke Onyenwe anyị n’okpuru ụkwụ. Ma Onyenwe anyị ekwuwo, ‘Ahụhụ ga-adịrị ndị na-enye iwu ajọ omume, na ndị na-ede ihe mgbu nke ha nyere n’iwu’ [Aịsaịa 10:1]. [Zefanaịa 1:14–18; 2:1–3, quoted.]” Manuscript Releases, volume 14, 91.

N’ime “oke ala ọma jijiji” nke Mkpughe iri na otu, nke na-anọchi anya iwu Ụka n’ụbọchị Sọnde n’amaokwu nke iri na atọ, e nwere ihe nnọchianya atọ nke Alakụba jikọtara na “ala ọma jijiji” ahụ nke na-ama jijiji anụ ọhịa nke ụwa nke Mkpughe iri na atọ, mgbe ọ na-ekwu okwu dịka dragọn. N’ime Aịzaịa isi nke iri, a na-anọchi anya iwu Ụka n’ụbọchị Sọnde dịka “iwu ajọ omume” nke a kpọpụtara “ahụhụ” megide ya. N’ime “oke ala ọma jijiji” nke Mkpughe iri na otu site n’amaokwu nke iri na atọ ruo n’amaokwu nke iri na asatọ, a na-amata Alakụba nke nsogbu nke atọ site n’ihe nnọchianya anọ nke Alakụba na mgbu ọ na-akụ megide United States n’oge iwu Ụka n’ụbọchị Sọnde; “N’otu awa ahụ kwa ka oke ala ọma jijiji mere,” na “nsogbu nke abụọ agafeela; ma, lee, nsogbu nke atọ na-abịa ọsọ ọsọ. Mmụọ ozi nke asaa wee kpọọ opi” “mba dị iche iche wee were iwe.”

Isi nke iri na-egosi ike papal site n’amaokwu nke iri anọ na otu n’ime Daniel iri na otu ruo n’amaokwu nke iri anọ na ise, mgbe papacy ga-abịa na njedebe ya. Amaokwu nke iri anọ abụghị akụkụ nke akụkọ dị n’isi nke iri, n’ihi na Aịzaya na-akọwa “akụkọ ihe mere eme zoro ezo” nke amaokwu nke iri anọ mgbe a na-eweta ozi mmiri ozuzo ikpeazụ nye ụka nupụ isi nke Ahaz nọchiri anya ya. Mmechi nke isi nke iri na otu na-egosi nnapụta pụọ n’ike papal n’otu akụkọ ihe mere eme ahụ.

> Ma Onyenweanyị ga-ebibi kpamkpam ire osimiri Ijipt; o ga-eji ifufe ya dị ike fee aka ya n’elu osimiri ahụ, tie ya n’ime iyi asaa, meekwa ka ndị mmadụ gafee ya n’ụkwụ akọrọ. A ga-enwekwa okporo ụzọ ukwu maka ndị fọdụrụ n’ime ndị ya, ndị a ga-ahapụ, si Asiria; dịka o mere Izrel n’ụbọchị ọ siri n’ala Ijipt pụta. Aịsaịa 11:15, 16.

Aịzaya isi nke iri bụ nke mpụga, isi nke iri na otu bụkwa nke ime nke otu akụkọ ahụ. Nkọrịta nke mpụga na nke ime jupụtara n’Okwu Chineke, isi abụọ a nke na-agakọkwa ọnụ na-anọchi anya ịdọ aka ná ntị nke mmụọ ozi nke atọ dịka Aịzaya siri gosipụta ya. E sitewo n’ike mmụọ nsọ chịkọta ịdọ aka ná ntị nke mmụọ ozi nke atọ n’ụzọ dị iche iche, ma nkewa bara ezigbo uru nke ịdọ aka ná ntị nke mmụọ ozi nke atọ bụ na ọ na-anọchi anya ihe omume ndị metụtara mmechi oge amara, ọ na-emesikwa mkpa nkwadebe onwe onye ike. Aịzaya iri bụ ihe omume ndị ahụ, isi nke iri na otu bụkwa nkwadebe ahụ.

> “A na-akọwa nke ọma ihe omume ndị metụtara mmechi nke oge amara na ọrụ nke ịkwadebe maka oge nsogbu. Ma ìgwè mmadụ dị ukwuu enweghịkwa nghọta banyere eziokwu ndị a dị mkpa karịa ka a ga-asị na ekpugherebeghị ha ma ọlị. Setan na-eche nche iji napụ mmetụta ọ bụla nke ga-eme ka ha bụrụ ndị maara ihe ruo nzọpụta, oge nsogbu ahụ ga-ahụkwa ha na ha akwadoghị.”

> “Mgbe Chineke zigara ụmụ mmadụ ịdọ aka ná ntị ndị dị oke mkpa nke na a na-anọchi ha anya dịka ndị mmụọ ozi dị nsọ na-ekwusa ha ka ha na-efegharị n’etiti eluigwe, Ọ na-achọ ka onye ọ bụla e nyere ikike iche echiche gee ozi ahụ ntị. Ikpe ndị ahụ dị egwu e kwuputara megide ife anụ ọhịa ahụ na oyiyi ya (Mkpughe 14:9–11), kwesịrị iduga mmadụ niile n’ịmụ amụma ndị ahụ nke ọma ka ha mata ihe akara nke anụ ọhịa ahụ bụ, na otu ha ga-esi zere ịnara ya. Ma ìgwè mmadụ ahụ na-atụgharị ntị ha pụọ n’ịnụ eziokwu ahụ, a na-atụgharịkwa ha gaa n’akụkọ ụgha. Onyeozi Pọl kwupụtara, ka ọ na-ele anya ruo n’ụbọchị ikpeazụ ndị ahụ: ‘N’ihi na oge ga-abịa mgbe ha agaghị anabata ozizi ziri ezi.’ 2 Timothy 4:3. Oge ahụ eruola n’uju. Ìgwè mmadụ ahụ achọghị eziokwu nke Akwụkwọ Nsọ, n’ihi na ọ na-egbochi ọchịchọ nke obi mmehie nke hụrụ ụwa n’anya; Setan na-enyekwa aghụghọ ndị ahụ ha hụrụ n’anya.”

> “Ma Chineke ga-enwe otu ndị nọ n’elu ụwa ga-edobe Akwụkwọ Nsọ, ọ bụkwa naanị Akwụkwọ Nsọ, dị ka ụkpụrụ nke ozizi niile na ntọala nke mmegharị niile. Echiche nke ndị mmụta, nkwubi okwu nke sayensị, okwukwe e dere ede ma ọ bụ mkpebi nke kansụl ụka, n’agbanyeghị na ha dị ukwuu ma na-emegiderịta onwe ha dịka ụka ndị ha na-anọchi anya ha si dị, olu nke ọtụtụ mmadụ—ọ dịghị otu n’ime ihe ndị a, ma ọ bụ ha niile ọnụ, ka a ga-ewere dị ka ihe àmà na-akwado ma ọ bụ na-emegide isi okwu ọbụla nke okwukwe okpukpe. Tupu anabata ozizi ma ọ bụ iwu ọbụla, anyị kwesịrị ịrịọ ka e nwee nkwupụta doro anya, ‘Otú a ka Onyenwe anyị kwuru,’ dị ka nkwado ya.”

> “Setan na-anọgide mgbe niile na-agbalị iduhie uche ka e lekwasị mmadụ anya n’ọnọdụ Chineke. Ọ na-eduga ndị mmadụ ka ha lee ndị bishọp, ndị ụkọchukwu, na ndị prọfesọ nke nkà mmụta okpukpe anya dịka ndị nduzi ha, kama ịchọ Akwụkwọ Nsọ iji mụta ọrụ dịịrị ha onwe ha. Mgbe ahụ, site n’ịchịkwa uche ndị ndu ndị a, ọ pụrụ imetụta ìgwè mmadụ dị ukwuu dịka uche ya si dị.” The Great Controversy, 594, 595.

Anyi ga-aga n’ihu n’ọmụmụ a n’isiokwu na-esonụ.

Back to Articles