Article

# Akwụkwọ Joel na Ụka Seventh-day Adventist nke Laodisia — Nọmba Iri Abụọ na Otu

Nọmba Iri Abụọ na Otu

Author

Jeff Pippenger

Published

December 31, 2025

Formats

PDF
Word
Song MP3

> Site n’oge a ga-ewepụ aja nsure-ọkụ a na-achụ kwa ụbọchị, ma guzobe ihe arụ ahụ nke na-eme ka ebe ghọọ ihe tọgbọrọ n’efu, a ga-enwe otu puku, narị abụọ, na ụbọchị iri itoolu. Daniel 12:11.

Kemgbe Ọktoba 22, 1844 gasịrị, iji oge amụma arụ ọrụ abụghịzi ezi itinye amụma n’ọrụ, n’aka ndị ọ bụla ga-achọ ikewa okwu eziokwu nke ọma. Oge afọ 1290 dị n’amaokwu nke iri na otu ka a ga-etinye n’ọrụ dịka oge ihe nnọchianya mgbe 1844 gasịrị, ma itinye ya n’ọrụ mgbe 1844 gasịrị, ya bụ, oge na-enweghị ihe mejupụtara “oge,” aghaghị ijigide nghọta ntọala nke eziokwu ahụ, dịka a ghọtara ya tupu 1844. Afọ 1290 ahụ na-anọchi anya oge nke 30, nke 1260 na-esote. Nghọta ahụ tupu 1844 bụ na afọ iri atọ ahụ site na 508 ruo 538 nọchiri anya oge nkwadebe maka onye ahụ na-emegide Kraịst ibido ịchị site na 538 ruo 1798.

Afọ iri atọ nke mgbanwe ahụ bụ isiokwu Pọl ji mee okwu n’ime 2 Ndị Tesalonaịka. Pọl etinyeghị ntụaka ọ bụla banyere akụkụ nke “oge,” ma ọ kọwara àgwà amụma ndị ahụ nke ikpere arụsị na-enyefe ọnọdụ ya n’aka ọchịchị popu n’ime afọ iri atọ ahụ. Mgbe ahụ ọchịchị popu malitere. Nghọta nke akụkọ ihe mere eme, na-enweghị akụkụ ọ bụla nke oge, na-amata mgbanwe nke alaeze nke anọ nke amụma Baịbụl gaa n’alaeze nke ise, nke e soro ya ozugbo site n’ọbara-ọwụwa mbụ n’ime abụọ nke popu, si otu a bụrụ ihe atụ nke mgbanwe nke alaeze nke isii gaa n’otu njikọ atọ ahụ nke dragọn, anụ ọhịa na onye amụma ụgha, na ọbara-ọwụwa nke abụọ nke popu.

Nkwadebe nke afọ iri atọ sochiri oge amụma bụ akara mbụ nke ọgbụgba ndụ Chineke na ndị a họpụtara. Mgbanwe nke ike abụọ ahụ n’ime afọ iri atọ ahụ, nke afọ 1260 nke mkpagbu sochiri, kwekọrọ na afọ iri atọ nke nkwadebe Kraịst, nke ụbọchị 1260 nke nzọpụta sochiri. Nkwadebe nke afọ iri atọ nke onye na-emegide Kraịst bụ iṅomi aghụghọ nke afọ iri atọ nke nkwadebe Kraịst. Ọgwụgwụ nke afọ iri atọ ahụ na-egosi ma ọ bụ inye Kraịst ike n’oge baptizim Ya, ma ọ bụ inye onye na-emegide Kraịst ike na 538. Inye onye na-emegide Kraịst ike sitere na nkwado akụnụba na nke agha nke sitere n’aka alaeze gara aga, ma ike e wụsara n’elu Kraịst sitere n’aka alaeze gara aga nke Ọ hapụrụ afọ iri atọ tupu mgbe ahụ.

A na-akara nkewa dị n’agbata oge abụọ ahụ site n’inye ike, a na-amatakwa nkewa dị n’agbata oge abụọ ahụ Abram na Pọl kọwara site n’ịtụnyere ha n’ụzọ dị mfe. N’ime ọdịiche afọ iri atọ nke Abram na Pọl, oge nkwadebe ahụ bụ afọ iri atọ mbụ, nke nọchiri anya usoro ọgbụgba ndụ, nke nyere ụmụ Abram ike imezu amụma banyere ịbụ ohu n’Ijipt. Afọ narị anọ na iri atọ ahụ nwekwara nkewa ihe nnọchianya ọzọ; n’ihi na, mgbe etinyere ya n’ụzọ ziri ezi, narị afọ abụọ na iri na ise mbụ ahụ bụ onye nnọchi anya Chineke na Fero nọchiri anya ya. N’ihi Josef na afọ 215 mbụ ahụ, ọ bụ ezigbo Fero; ma n’ihi Mosis na afọ 215 nke abụọ ahụ, ọ bụ ajọ Fero.

Nkewa ahụ na-akọwa oge abụọ nke ọgbọ anọ. A pụrụ ịtụkwasị ọgbọ anọ mbụ ahụ n’elu ọgbọ anọ nke abụọ, ahịrị n’elu ahịrị, ma n’ime ime nke a, Josef na Mozis, ndị alfa na omega n’amụma, na-emekọrịta ihe na Fero ọma nke alfa na Fero ọjọọ nke omega. E nwere nnukwu ìhè a pụrụ isi n’ịtụle myirịta a nweta, ma naanị ihe m na-eme bụ ịkọwa na amụma Abram banyere ọgbọ nke anọ na-egosi ndị akaebe abụọ nke ọgbọ anọ ahụ n’ime afọ 430 ahụ. A na-achọta nnọchiteanya ugboro abụọ nke ọgbọ anọ n’ime usoro ọmụmụ nke Jenesis isi nke anọ na nke ise. Mgbe anyị tụlere Kain na Set dịka mmalite nke ndepụta nke usoro ọbara ahụ, anyị na-achọpụta na e nwere ọgbọ asatọ site na Set ruo Noa, nakwa na mgbe e kewara ya n’etiti, e nwere nnọchiteanya nke oge abụọ nke ọgbọ anọ. A na-amata nke a n’ime ahịrị usoro ọgbọ asatọ nke ma Set ma Kain.

A na-anọchi usoro ọmụmụ dị n’isi nke anọ na nke ise anya site n’ịbịaru ngwụcha nke ahịrị ọmụmụ ahụ, nke bụ Noa. Noa bụ akara ọgbụgba ndụ Chineke na mmadụ niile, dịka egwurugwu si anọchi anya ya. Ebram bụ akara ọgbụgba ndụ Chineke na otu ndị a họpụtara, dịka ibi úgwù si anọchi anya ya. A na-ejikọta ọgbụgba ndụ abụọ ahụ ọnụ mgbe niile, ma n’Jenesis iri na otu, ebe anyị na-ahụ ụlọ elu Bebel ozugbo mgbe iju mmiri Noa gasịrị, ka e depụtara usoro ọmụmụ nke na-eduga na Ebram. N’akụkụ Akwụkwọ Nsọ ahụ ọ bụ ọgbọ iri, ọ bụghị asatọ. N’akụkụ Akwụkwọ Nsọ nke na-eduga na Ebram na nke na-eduga na Noa, a na-anọchi ọgbụgba ndụ Noa na nke Ebreham anya.

N’akụkụ Akwụkwọ Nsọ sitere n’isi nke iri na otu nke na-ekwu banyere ndị a họpụtara, anyị na-ahụ na ọgbọ abụọ n’ime ọgbọ ndị ahụ bu ibu nke ìhè dị ukwuu.

> Eba biri afọ iri atọ na anọ, mụọ Peleg: Eba biri, mgbe ọ mụsịrị Peleg, afọ narị anọ na iri atọ, mụọkwa ụmụ ndị ikom na ụmụ ndị inyom. Peleg biri afọ iri atọ, mụọ Reu. Jenesis 11:16–19.

Ntụaka a kpọrọ Eba bụ ntụaka mbụ banyere okwu Hibru nke e mechara mata dị ka okwu Hibru “Hibru.” N’usoro ọmụmụ nke ndị a họpụtara, otu n’ime ụmụ sitere n’ọgbọ iri ahụ ka a kpọrọ Hibru, nke bụ aha e kwesịrị iji mara ndị ahụ a họpụtara. N’amaokwu atọ, a na-eji Eba na Peleg gosi ọdịiche nke agbụrụ Hibru a họpụtara. Eba pụtara “ịgafe n’ofe” ma ọ bụ “onye na-agafe n’ofe,” ọ bụkwa mgbọrọgwụ nke okwu ahụ, “Hibru.” Ebram bụ ihe nnọchianya nke ndị na-agafe n’ofe site na Babilọn gaa n’Ala Nkwa ahụ. “Peleg” pụtara “nkewa” ma ọ bụ “ikewa abụọ,” dịka e kwuru na Jenesis 10:25, ebe a na-eme ka anyị mara na n’ụbọchị Peleg ka e “kewara ụwa.”

Eba na Peleg na-anọchi anya nkewa amụma nye ndị chọrọ ikewa okwu nke eziokwu n’ụzọ ziri ezi. Usoro ọmụmụ nke Noa mụrụ ahịrị abụọ nke mmadụ asatọ, nke nọchiri anya ìgwè abụọ nke ọgbọ anọ, dịka afọ 430 dị n’Ijipt na-eme kwa. Usoro ọmụmụ nke Jenesis iri na otu ka a na-anọchi anya ya site na iri, ọ bụghị asatọ, n’ihi na ọ bụ usoro ọmụmụ nke ndị a họọrọ. A na-ekewa ndị a họọrọ n’ìgwè abụọ nke mmadụ ise, si otu a kwekọọ n’ilu banyere ụmụ agbọghọ iri na-amaghị nwoke, nke bụ ilu banyere ndị ọgbụgba ndụ Chineke.

N'ime usoro ọmụmụ nke ndị ahụ a họpụtara, aha Peleg na mmezu ya n'akụkọ ihe mere eme na-anọchi anya nkewa nke òtù abụọ nke amamihe ma ọ bụ nke ndị-amaghị ihe n'ime ụmụ agbọghọ na-amaghị nwoke, kpọmkwem n'ebe ahụ n'akụkọ ihe mere eme nke Akwụkwọ Nsọ ebe e kewara ụwa n'ụlọ elu Bebel. N'ime ndepụta nke iri, Peleg bụ nọmba ise, n'ihi na nke ahụ bụ etiti nke iri. Eber, onye Hibru ahụ, nke Abram nọchiri anya ya n'onyonyo, na-anọchi anya nwa agbọghọ na-amaghị nwoke onye-amaghị ihe nke na-agafe ma bụrụ nwa agbọghọ na-amaghị nwoke nwere amamihe, mgbe e kewara òtù abụọ ahụ n'oge mkpu a kpọrọ n'etiti abalị. Eber, onye mbụ bụ Hibru n'aha, na-anọchi anya Abram, onye mbụ bụ Hibru site n'ọgbụgba ndụ. Mgbe Onyenwe anyị kpọrọ Abram ka ọ pụta na Babilọn, nke ahụ nọchiri anya ozi nke mkpu etiti abalị, nke bụ inye ike nye mmụọ ozi nke abụọ, onye na-akpọ ndị ikom na ndị inyom ka ha si na Babilọn pụta.

A na-anọchi ilu ụmụ agbọghọ iri ahụ anya site n’Eba na Peleg, ebe ha na-anọchi oku a na-akpọ ka mmadụ pụta, tupu ahịrị nkewa nke Peleg emechie ụzọ amara. N’ime mmekọrịta amụma ahụ, Eba biri afọ 430 mgbe Peleg gasịrị, onye n’onwe ya biri afọ 30. E gosipụtara nzọụkwụ mbụ nke ọgbụgba ndụ okpukpu atọ nke Ebram site n’Eba na Peleg. Ebram, dị ka Eba na Peleg, dị ka ahịrị nkewa n’etiti klaasị abụọ. Mgbakwunye Pọl nyere amụma Ebram bụ mgbakwunye Peleg nyere amụma Eba. Eba kwusara afọ 400, ma Peleg kọwara afọ 430. Ya mere, Peleg nọchiri Pọl anya, na mgbakwunye Pọl nke afọ 30 n’ime afọ 400 ahụ, ma ozi Pọl bụ ịmata Peleg nke amụma Akwụkwọ Nsọ. “Peleg” nke amụma Akwụkwọ Nsọ, nke Pọl kpọpụtara, nọchiri nkewa nke mba ahụ anya site n’akwụkwọ nkịtị ruo n’ime mmụọ.

Site n’aka Shem ruo n’aka Peleg bụ ọgbọ ise, sitekwa n’aka Rue ruo n’aka Abram bụ ise.

> O wee sịrị Abram, Mara n’eziokwu na mkpụrụ gị ga-abụ ndị mba ọzọ n’ala na-abụghị nke ha, ha ga-ejere ndị ahụ ozi; ndị ahụ ga-emekwagidekwa ha ahụhụ afọ narị anọ. Jenesis 15:13.

> Ugbu a, e nyere Abraham na mkpụrụ ya nkwa nile ahụ. Ọ sịghị, “Na mkpụrụ dị iche iche,” dị ka a ga-asị na ọ bụ banyere ọtụtụ; kama dịka banyere otu, “Na mkpụrụ gị,” nke bụ Kraịst. Nke a kwa ka m na-ekwu: na ọgbụgba ndụ ahụ, nke Chineke kwadoro na mbụ n’ime Kraịst, iwu ahụ nke bịara afọ narị anọ na iri atọ ka e mesịrị, apụghị ime ka ọ bụrụ ihe efu, ka o wee mee ka nkwa ahụ ghara ịdị irè. N’ihi na ọ bụrụ na ihe nketa ahụ sitere n’iwu, ọ bụghịzi site na nkwa; ma Chineke nyere ya Abraham site na nkwa. Ndị Galeshia 3:16–18.

Afọ Iri Atọ Ndị Okenye

Jisọs dị afọ iri atọ mgbe Ọ malitere ozi Ya.

> Jisọs n’onwe ya malitere ịnọ ihe dị ka afọ iri atọ, bụrụkwa (dị ka e chere) nwa Josef, onye bụ nwa Heli. Luk 3:23.

Josef bidoro ijere Fero ozi n’Ijipt mgbe ọ dị afọ iri atọ.

> Josef gbara afọ iri atọ mgbe o guzoro n’ihu Fero, eze Ijipt. Josef wee si n’ihu Fero pụọ, gaa n’ala Ijipt dum. Jenesis 41:46.

Onye-amụma Ezikiel dị afọ iri atọ mgbe o bidoro ozi ya, ozi ya wee dịruo afọ iri abụọ na abụọ.

> O rue n’afọ nke iri atọ, n’ọnwa nke anọ, n’ụbọchị nke ise nke ọnwa ahụ, mgbe m nọ n’etiti ndị a dọtara n’agha n’akụkụ osimiri Kebar, eluigwe meghere, m wee hụ ọhụụ nile nke Chineke. Ezekiel 1:1.

Ezikiel nwere ọtụtụ ntụaka gbasara akụkọ ihe mere eme n’ime ihe odide ya karịa onye amụma ọ bụla ọzọ. E nwere ntụaka iri na atọ kpọmkwem na ụbọchị ndị a pụrụ ịkọwapụta n’ihe odide Ezikiel, ma n’amaghị ama, ndị ọkà mmụta Akwụkwọ Nsọ na ndị na-akọ akụkọ ihe mere eme na-akwado na ozi ya gbara afọ iri abụọ na abụọ, ọ bụ ezie na ha amaghị na iri abụọ na abụọ bụ akara nke otu narị puku iri anọ na anọ ahụ.

Eze Devid dị afọ iri atọ mgbe ọ malitere ịchị, ọ chịrịkwa afọ iri anọ.

> Devid dị afọ iri atọ mgbe ọ malitere ịchị, ọ chịrịkwa afọ iri anọ. N’Hebron ka ọ chịrị Juda afọ asaa na ọnwa isii; na Jerusalem ka ọ chịrị afọ iri atọ na atọ n’elu Izrel niile na Juda. 2 Samuel 5:4, 5.

Ọchịchị Devid nke afọ iri anọ bụ ọnụọgụ ihe nnọchianya, oge iri anọ ahụ dịkwa ka afọ narị anọ na iri atọ nke Ebram na Pọl, n’ihi na e kewara afọ iri anọ ahụ ụzọ abụọ (asaa na ọkara na afọ iri atọ na atọ). Oge abụọ ahụ nke ọchịchị Devid nke afọ iri anọ nwere ihe omimi amụma agbakwunyere, n’ihi na àmà Akwụkwọ Nsọ ọzọ depụtara oge abụọ ahụ dịka afọ asaa na afọ iri atọ na atọ. Gịnị ka ọnwa isii mgbakwunye ahụ dị na Samuel nke Abụọ na-anọchi anya, oleekwa otú 7.5 na 33 si bụrụ 40? E nwere ndakọrịta nke ọnwa isii nke ga-anọchi anya eziokwu amụma.

> Ma ụbọchị ndị Devid chịrị n’elu Izrel bụ afọ iri anọ: afọ asaa ka ọ chịrị na Hebrọn, afọ iri atọ na atọ ka ọ chịrị na Jerusalem. 1 Ndị Eze 2:11.

22 bụ ọnụọgụ ihe nnọchianya nke na-anọchi anya njikọta nke Ịdị-nsọ na mmadụ, ma ozi Ezekiel dịịrị afọ iri abụọ na abụọ. Afọ iri na anọ nke Joseph e kewara n’oge abụọ nke afọ asaa, izu ọgbụgba ndụ nke Kraịst e kewara n’oge abụọ hà nhata nke ụbọchị 1260, ma ọchịchị David nke afọ iri anọ e kewara n’oge abụọ, tinyere ihe nnọchianya ọzọ nke na-ejikọta oge abụọ ahụ.

Jisọs bụ Onye-amụma ahụ, Onye-nchụ-àjà na Eze. N’ụbọchị ikpeazụ ndị a Ọ ga-ebuli chọọchị Ya na-emeri emeri elu dịka ọkọlọtọ, a na-anọchikwa chọọchị ahụ anya site n’aka Kraịst, onye-amụma, onye-nchụ-àjà na eze, Onye jikọtara ịdị-chi Ya na ụmụ mmadụ, ndị Ezikiel onye-amụma, Josef onye-nchụ-àjà na Devid eze nọchiri anya ha. Ihe nnọchianya anọ ahụ na-anọchi anya ndị dike atọ nọ n’ime ọkụ ahụ e mere ka ọ dị ọkụ ugboro asaa karịa ka o kwesiri ịdị, mgbe ahụ onye nke anọ wee pụta ìhè, Ọ dịkwa ka Nwa nke Chineke. E nọchiri ụwa niile anya na emume nke oyiyi ọlaedo Nebukadneza, ha niile wee hụ chọọchị na-emeri emeri, nke mejupụtara onye-amụma mmadụ, onye-nchụ-àjà mmadụ na eze mmadụ, nke Onye nke anọ ahụ nke bụ Onye Dị Nsọ kwadoro.

> “Setan emeela ka ụwa bụrụ onye ọ dọtara n’agha. O webatala sabbath arụsị, n’egosi ya dịka ihe dị oké mkpa. O zuru nsọpụrụ nke ụwa Ndị Kraịst pụọ n’aka Sabbath nke Onyenwe anyị wee nye ya sabbath arụsị a. Ụwa na-ehulata n’ihu ọdịnala, iwu mmadụ mere. Dịka Nebukadneza guzobere ihe oyiyi ọlaedo ya n’ala dị larịị nke Dura, ma si otú ahụ bulie onwe ya elu, otu a ka Setan si ebuli onwe ya elu n’ime sabbath ụgha a, nke o zuru uwe nsọpụrụ nke eluigwe were kpuchie.” Review and Herald, March 8, 1898.

## Ọnụ Ọgụgụ Anọ

N’ogo amụma, iri anọ bụ otu ụzọ n’ụzọ iri nke narị anọ nke Abram, otu ụzọ n’ụzọ iri nke iri anọ bụkwa anọ. Njirimara amụma ọ bụla a hụrụ n’ọnụọgụ anọ ga-adakọrịrị na ihe nnọchianya nke iri anọ, nke n’aka nke ya ga-adakọrịrị na ihe nnọchianya nke narị anọ. N’ọnọdụ a, anọ na-anọchikarị “n’ụwa nile,” nke bụ nghọta a maara nke ọma, ma ọ na-anọchikwakwa “ọganihu n’usoro,” ma n’ọnọdụ ụfọdụ “mbibi na-aga n’ihu.”

Opì-ike anọ mbụ n’ime opì-ike asaa ahụ na-anọchi anya mbibi na-aga n’ihu nke Rome ọdịda anyanwụ. Rome ọwụwa anyanwụ nke dị na Constantinople kwụsịrị n’okpuru nrubeisi nye ndị Sọltan Ottoman anọ ahụ. Ahịrị n’elu ahịrị, Rome ọwụwa anyanwụ na Rome ọdịda anyanwụ mebiriwanye nwayọọ nwayọọ n’ime oge anọ, nke opì-ike anọ na-anọchi anya ya, ebe a na-ebudakwa ha n’ala site n’aka Islam nke opì-ike nke ise na nke isii. N’otu, ahịrị abụọ ahụ na-egosi ọdịda nke Rome n’ime ọgbọ opì-ike anọ, ebe agha na-abawanye ike megide Islam na-eduga n’ọgwụgwụ ikpeazụ ya mgbe ndị sọltan Islam anọ ahụ nwetara ọchịchị kachasị elu n’elu alaeze ahụ. Akụkọ ihe mere eme nke ọdịda anyanwụ na ọwụwa anyanwụ malitere site n’ịkewa Alaeze Ukwu ahụ site n’aka Constantine na 330.

Ọjà anọ nke Rome ọdịda anyanwụ malitere na 330, ma ọjà nke ise na nke isii na-anọchi anya ike ahụ nke wetara Rome ọdịda anyanwụ n’ala; Rome ọdịda anyanwụ a kwa malitere na 330. Ma Rome ọdịda anyanwụ ma Rome ọdịda anyanwụ nyere aka n’ọrụ nke idobe ike papal n’ocheeze nke ụwa na 538, ya mere ahịrị abụọ ahụ nke ọdịda anyanwụ na ọdịda anyanwụ na-anọchi anya mpi abụọ nke United States, nke ga-edobe ike papal ọzọ n’ocheeze n’oge iwu ụbọchị Sọnde. Rome ọdịda anyanwụ bụ akara nke ọchịchị ụka n’ime mmekọrịta amụma, Rome ọdịda anyanwụkwa bụ akara nke ọchịchị steeti.

N’ime akụkọ ihe mere eme nke ọdịda Rome ọdịda anyanwụ na nke ọwụwa anyanwụ, a na-egosipụta akụkọ ihe mere eme nke Rome nke ndị popu. Malite na nzukọ nke ndị na-eso ụzọ Kraịst, nke Efesọs nọchiri anya ya, ụka atọ mbụ ahụ na-eduga n’ụka nke anọ, nke bụ ọchịchị ndị popu site n’afọ 538 ruo 1798. N’ime Mkpughe iri na atọ, a na-akọwapụta ọchịchị ndị popu dị ka nke ga-achị ruo ọnwa iri anọ na abụọ, mgbe e mechara gwọọ ọnyá ya na-egbu egbu nke 1798 na iwu ụbọchị Sọnde. “Oge adịkwaghị” mgbe afọ 1844 gasịrị, ya mere ọnwa iri anọ na abụọ ahụ bụ akara nke oge mkpagbu site n’iwu ụbọchị Sọnde ruo mgbe Maikel ga-ebili. Ndị pionia ghọtara na ụka, akara, na opi dị iche iche nọchiri anya ahịrị atọ nke akụkọ ihe mere eme na-agba n’otu ụzọ, nke ọ bụla na nke ọzọ kwekọrọ. Itinye àmà amụma nke Rome ọdịda anyanwụ n’elu ahịrị nke Rome ọwụwa anyanwụ na ahịrị nke Rome nke ndị popu abụghị ngwa amụma nke ndị Millerite jiri arụ ọrụ, ma usoro ahụ anaghị emegide nke ọ bụla n’ime nghọta ha e guzobere.

Ahịrị n’elu ahịrị, a ga-etinye opi anọ mbụ n’elu akụkọ ihe mere eme nke opi nke ise na nke isii nọchiri anya ya, ma mgbe ahụ ahịrị nke ụka atọ mbụ ndị na-eduga n’oge mkpagbu nke ndị popu nke ụka nke anọ nọchiri anya ya. Opi anọ n’otu ahịrị, sultan anọ n’ahịrị nke abụọ, na ụka anọ n’ahịrị nke atọ. Ọnụọgụ “anọ” na-anọchi anya ihe gbasara ụwa niile, ma ọ na-anọchikwa anya mbibi na-aga n’ihu nke ike ọchịchị obodo ma ọ bụ nke okpukpe. Ihe ọ na-anọchi anya ya na-ekpebi site n’ihe gbara ya gburugburu.

N’iwu Sọnde, a na-eweghachi ike ọchịchị ndị Pope. Oge mbụ e nyere ọchịchị Pope ike, e nwere oge nkwadebe nke afọ iri atọ. N’ime ụka anọ mbụ ahụ, ụka nke anọ bụ ọchịchị Pope, ma ụka mbụ bụ ndị na-eso ụzọ Kraịst, a na-anọchite ha anya dịka Ephesọs. Ọgbọ atọ mbụ nke ụka Ndị Kraịst dugara n’ụka nke anọ nke Taịataịra, nke a na-anọchite anya ya site n’aka Jezebel. Mgbe i rutere na Taịataịra, n’afọ 538, e tinyere iwu Sọnde n’ọrụ na Kansụl nke Orleans, si otu a na-akọwapụta iwu Sọnde dị na United States, mgbe a gwọchara ọnya na-egbu egbu nke 1798.

Akụkọ ihe mere eme sitere n’afọ 1798 ruo mgbe iwu ụbọchị Sọnde ga-adị na United States, ka e ji ụka anọ mbụ nọchianya ya. Ụka nke anọ, ya bụ Tayaịtọra, bụ iwu ụbọchị Sọnde ahụ, na mkpagbu papal nke na-esote ya. Ụka mbụ nke Efesọs, bụ ụka ahụ nke tufuru ịhụnanya mbụ ya, mechara ruo na njedebe nke mbibi na-aga n’ihu n’ụzọ nzọụkwụ anọ, n’iwu ụbọchị Sọnde nke Tayaịtọra. Ọgbọ nke na-eduga n’iwu ụbọchị Sọnde nke Tayaịtọra bụ ọgbọ nke atọ nke Pegaamọs. Tayaịtọra na-anọchi anya iwu ụbọchị Sọnde ruo na mmechi oge amara, ma Pegaamọs na-anọchi anya nkwekọrịta aghụghọ nke ọgbọ nke atọ nke na-akwadebe ụzọ maka Tayaịtọra. Ọgbọ nke atọ nke Pegaamọs, na nkwekọrịta aghụghọ ahụ ọ na-anọchi anya ya, mezuru nke mbụ n’oge Constantine, onye nyere iwu ụbọchị Sọnde mbụ kpamkpam n’afọ 321. United States malitere dịka nwa-aturu nke Efesọs, ma mgbe ọ na-etinye Tayaịtọra azụ n’ocheeze, ọ na-ekwu okwu dịka dragọn.

A na-anọchi anya mbibi na-aga n’ihu nke United States site na ụka anọ mbụ nke Mkpughe. Mbibi na-aga n’ihu nke alaeze nke isii nke amụma Bible na-eme n’ime ọgbọ anọ ndị na-eduga n’iwu ụbọchị Sọnde, ebe anụ ọhịa nke ụwa na-ekwu okwu dị ka agụ iyi. A na-anọchi anya ọgbọ ikpeazụ ahụ site n’agụ iyi, nke bụ anụ na-akpụ akpụ, dịka ọ dị n’Ugbo Iden, ma n’ihi nke a, ma Jọn Onye Na-eme Baptizim ma Jizọs kpọrọ ọgbọ ikpeazụ nke Izrel oge ochie, “ọgbọ nke ajụala.”

Ọgbọ nke anọ na nke ikpeazụ bụ ma “ọgbọ a họpụtara” nke na-anọchi anya otu narị puku na iri anọ na anọ, ma ọ bụ onye ibe ya, ọgbọ nke ajụala. Otu òtù emepụtala onyinyo nke Kraịst, nke ọzọkwa onyinyo nke anụ ọhịa ahụ—agwọ ahụ. E debere ọgbọ nke ajụala n’ihu kpọmkwem, ugboro anọ, n’Okwu Chineke. Ihe gbara ya gburugburu n’ebe ntụaka nke ọ bụla dị dị iche.

> Ma mgbe ọ hụrụ ọtụtụ ndị Farisii na ndị Sadusii ka ha na-abịa n’ime baptizim ya, ọ sịrị ha, Unu ọgbọ agwọ ọjọọ, ònye adọọla unu aka ná ntị ka unu gbanahụ iwe ahụ nke na-abịa? Matiu 3:7.

Ọ bụrụ na “ọgbọ agwọ ọjọọ” bụ naanị ụfọdụ okwu nlelị e kwuru banyere di na nwunye òtù mmadụ ụfọdụ Jọn na-adịghị amasị, mgbe ahụ, agaghị enwe ihe ọ bụla a ga-ekwu banyere okwu ahụ. Ma okwu ọ bụla dị n’Okwu Chineke bụ ihe dị nsọ, ya mere Jọn na-enye ndị Sadusi na ndị Farisii aha pụrụ iche. A na-akọwa aha ahụ n’amụma site n’okirikiri nke akụkụ Akwụkwọ Nsọ ebe e kwupụtara ya. N’ime akụkụ ahụ, a na-egosi Jọn dịka onye na-arụzu ozi ya, mgbe ahụ ndị Sadusi na ndị Farisii abanye n’akụkọ ahụ. N’amaokwu mmalite, a na-akọwa Jọn dịka “olu n’ọzara” nke Aịsaịa.

> N’ụbọchị ndị ahụ ka Jọn Onye Na-eme Baptizim bịara, na-ekwusa ozi n’ọzara Judia, Na-asị, Chegharịanụ: n’ihi na alaeze eluigwe adịla nso.

> N’ihi na onye a bụ ya ka e kwuru banyere ya site n’ọnụ onye amụma Aisaịa, sị,

> Olu nke onye na-eti mkpu n’ọzara, Dozienụ ụzọ nke Onyenwe anyị, mezienụ okporo ụzọ ya ka ọ dịrị kpọmkwem.

> Jọn n’onwe ya yi uwe e ji ajị kamel mee, o wee ke eriri akpụkpọ anụ n’úkwù ya; nri ya bụkwa igurube na mmanụ aṅụ ọhịa.

> Mgbe ahụ Jerusalem, na Judia nile, na mpaghara nile gbara Jọdan gburugburu, pụrụ ịga n’ebe ọ nọ; e wee meekwa ha baptizim n’ime Jọdan site n’aka ya, ka ha na-ekwupụta mmehie ha. Ma mgbe ọ hụrụ ọtụtụ n’ime ndị Farisii na ndị Sadusii ka ha na-abịa na baptizim ya, ọ sịrị ha, Unu ọgbọ agwọ ọjọọ, ònye dọrọ unu aka ná ntị ka unu gbanahụ iwe ahụ nke na-abịa? Matiu 3:2–7.

A na-akpọ ọgbọ ikpeazụ nke Izrel oge ochie “ọgbọ ajụala,” site n’ọnụ onye amụma sitere n’ọzara pụta. Jọn bụ onye amụma mezuru ọrụ ahụ dịka onye-ozi Malakaị, onye doziri ụzọ maka Onye-ozi nke Ọgbụgba-ndụ, onye bụkwa olu ahụ n’ọzara nke Aịzaịa kọwara.

Ọ bụrụ na anyị elee “akwụkwọ” anya dịka akara, anyị ga-achọpụta na ha na-anọchi anya “ọrụ nkwupụta okwukwe.” Ntụaka mbụ bụ banyere Adam na Iv, ndị ji akwụkwọ fig kpuchie ajọ omume ha. Na mbụ ha yi uwe nke ìhè, bụ uwe nke ezi omume, ma mgbe nke ahụ kwụsịrị, ha ghọtara na ha bụ ndị Laodisia gba ọtọ, ndị na-eche na naanị ihe ha kwesịrị ime bụ izo onwe ha n’azụ “akwụkwọ nke nkwupụta okwukwe,” na ihe niile ga-adị mma. N’ihu n’ime amaokwu ahụ, Jọn na-ekwu kpọmkwem megide ndị Juu Laodisia ndị tụkwasịrị obi na agbụrụ Abraham ga-azọpụta ha, n’ihi na nkwulu obi ike ha bụ naanị akwụkwọ efu nke nkwupụta okwukwe. Uwe mmadụ na-anọchi anya onye ọ bụ.

Osisi bụ akara ndị mmadụ na nke alaeze, mkpụrụ ha, alaka, mkpụrụ-ọhụrụ, ala, mmiri, mgbọrọgwụ, nakwa n’ezie epupụta, ha niile na-anọchi anya akara amụma pụrụ iche n’onwe ha; ma nke ọ bụla n’ime eziokwu ndị ahụ jikọtara ya na akara ndị ọzọ a na-anọchi anya n’ụzọ dị iche iche nke amụma ndị na-eji akara amụma ndị mejupụtara “osisi.” N’ezie, akara amụma mbụ nke osisi bụ na ọ na-anọchi anya nnwale nke ndụ ma ọ bụ ọnwụ.

A na-anọchi anya ozi Jọn site n’uwe ọ yi, na nri ọ riri. A ghaghị iri nri amụma, dịka manna ahụ ná mmalite nke Izrel oge ochie, ma ọ bụ Achịcha nke Eluigwe ná ngwụcha; a ghaghị iri ya. Nri ahụ na-anọchi anya ozi ule amụma nke a ghaghị iri, n’ihi na ọ bụ anụ Kraịst na ọbara Ya. Uwe Jọn yi na nri ọ riri na-akọwapụta ozi ahụ, na onye-ozi ahụ nke kwadebere ụzọ maka Kraịst. Jọn bụ ụdị nke onye-ozi ikpeazụ ahụ nke na-akwadebe ụzọ maka Kraịst, onye bụ Onye-ozi nke Ọgbụgba-ndụ, onye na-abịa n’ụlọ nsọ Ya na mberede n’oge iwu ụbọchị Sọnde. Mgbe nke ahụ mere, ndị amaghị ama n’ime ụmụ agbọghọ na-amaghị ihe, ndị bụkwa ndị Laodisia na ata, na-anọchi anya ọgbọ nke anọ ikpeazụ nke ndị na-ekwupụta na ha bụ ndị ziri ezi nke ọgbụgba-ndụ Abraham, dịka ndị Farisii na ndị Sadusii mere n’oge ahụ mgbe Jọn si n’ọzara pụta.

Jọn yi uwe ajị kamel, na eriri akpụkpọ anụ nke gụnyere ihe nkedo eji ebu ibu, dịka anụmanụ ugbo si enwe mgbe a tụrụ ha yoku. Ọ riri, ya mere ozi ya bụ nke igurube, akara kachasị pụta ìhè nke Islam n’Akwụkwọ Nsọ, ma o jikọtara ozi ya banyere Islam na mmanụ aṅụ.

> Ụlọ Izrel wee kpọọ aha ya Mana: ọ dịkwa ka mkpụrụ korianda, na-acha ọcha; uto ya dịkwa ka achịcha dị gịrịgịrị e ji mmanụ aṅụ mee. Ọpụpụ 16:31.

Manna bụ ihe nnọchianya nke Okwu Chineke, o nwekwara uto dị ka mmanụ aṅụ, nke ndị amụma kọwara dịka uto nke ozi ahụ, nke e gosipụtara na ha na-eri. Jọn wetara ozi nke Islam dị ka e si nọchite ya anya site n’igurube, na ihe-ọkiké nke akpụkpọ kamel na ajị kamel. Igurube na kamel bụcha ihe nnọchianya nke Islam. Ozi ahụ nke Islam e jikọtara ya na ìhè-ọmụma nke Okwu Chineke nke a nọchitere anya dịka “mmanụ aṅụ.”

> Jonatan wee sị, Nna m emewo ka ala nwee nsogbu: leenu, ana m arịọ unu, otú anya m siri mee ka o doo m anya, n’ihi na m detụrụ ntakịrị mmanụ aṅụ a. 1 Samuel 14:29.

Jọn esoghị naanị anya nnọchianya nke ozi nke Islam, kama o si n’ọzara pụta, dị ka Elaịja mere, ma Jọn erighị mmanụ aṅụ nkịtị, ọ riri mmanụ aṅụ ọhịa, n’ihi na ya, dịka ọ dịkwa n’ihe banyere Kraịst, amụtaghị ya n’ụlọọrụ mmụta nke ụbọchị ahụ ndị nwere mmanụ aṅụ nke ozi nke ha, nke e ji ihe iko achịcha nke ndị Farisii na ndị Sadusii nọchie anya. Jọn riri mmanụ aṅụ sitere n’ọzara, n’ihi na Mmụọ Nsọ zụlitere ya n’èzí ụlọọrụ okpukpe nke ụbọchị ya. Ihe e ji eke úkwù a na-ahụkarị n’oge ahụ nwere ngwá mgbakọ nke mmadụ ga-eji kee uwe ntutu kamel ya. Ngwá mgbakọ ahụ na-anọchi anya Jọn, onye bụ ebe ntụgharị site n’ihe nke ụwa gaa n’ebe nsọ eluigwe.

> “Jọn onye-amụma bụ njikọ jikọtara oge-ọrụ abụọ ahụ. Dịka onye nnọchi anya Chineke, o guzoro pụta ìhè igosi mmekọrịta dị n’etiti iwu na ndị amụma na oge-ọrụ nke Ndị Kraịst. Ọ bụ ìhè nke nta, nke e kwesịrị iso ya site n’ìhè ka ukwuu. Mmụọ Nsọ mere ka uche Jọn jupụta n’ìhè, ka o wee kpọrọ ndị ya ìhè; ma ọ dịbeghị ìhè ọzọ ọ bụla nke chaworo ma ọ bụ ga-achawa nke ọma otú ahụ n’ebe mmadụ dara ada nọ dịka nke sitere n’ozizi na ihe nlereanya nke Jisọs. Aghọtachaghị Kraịst na ozi Ya nke ọma, dịka e gosipụtara ya n’ụdị ihe atụ n’àjà ndị ahụ nke onyinyo. Ọbụna Jọn aghọtaghị nke ọma ndụ na-abịa n’ọdịnihu, nke na-adịghị anwụ anwụ, site n’aka Onye Nzọpụta.” The Desire of Ages, 220.

A na-ewebata uwe mkpuchi nke Jọn n’otu ebe kpọmkwem nke baptizim Kraịst, nke bụ ebe mgbanwe ahụ mere, nke e ji ebe Jọn nọ na-eme baptizim nọchianya ya. A kpọrọ ebe ahụ Betabara, nke pụtara “ngafe ụgbọ mmiri,” ọ bụkwa kpọmkwem ebe Izrel oge ochie siri banye n’Ala Nkwa mgbe ha si n’ọzara pụta, dị nnọọ ka Jọn mere.

N’ezie, mmegharị nke puku mmadụ otu narị na iri anọ na anọ bụ ndị Jọn na-anọchi anya ha, ma anyị na-egosi naanị na mgbe e mere Jizọs baptizim, ọ bụ ọgbọ ahụ ka Ya na Jọn kpọrọ “ọgbọ nke ajụala.” Jizọs bịara ime ka iwu Iwu Iri nke Chineke bụrụ nke a kpọpụtara n’ìhè n’uju, ma Ọ bụkwa Ya kpaliri okwu ọ bụla dị n’Akwụkwọ Nsọ, ya mere mgbe Ọ kpọrọ ọgbọ ikpeazụ nke Izrel oge ochie ọgbọ nke ajụala, Ọ maara nke ọma na iwu nke abụọ na-akọwa ikpe a na-emezu n’ọgbọ nke atọ na nke anọ.

Ọgbọ nke atọ na nke anọ na-anọchi anya ikpe na-aga n’ihu nke na-ejedebe n’ọgbọ nke anọ, nke bụ ọgbọ agwọ ọjọọ. Baptizim nke Kraịst na-anọchi anya 9/11. Ọgbọ ndị Seventh-day Adventist nke Laodisia anọwo n’ọgbọ ikpeazụ ya kemgbe oge ahụ. Ozi Jọn kpọgara ndị Farisii na ndị Sadusii bụ ozi Laodisia.

> Ma mgbe ọ hụrụ ọtụtụ ndị Farisii na ndị Sadusii ka ha na-abịa n’ime baptizim ya, ọ sịrị ha,

> Ọgbọ agwọ ọjọọ, ònye dọrọ unu aka ná ntị ka unu gbapụ n’ọgwụgwụ iwe nke na-abịa?

> Ya mere, mịpụta mkpụrụ kwesịrị ekwesị nke nchegharị: unu echekwala ikwu n’ime onwe unu, Anyị nwere Abraham dịka nna anyị:

> n’ihi na asị m unu, na Chineke nwere ike site n’ime nkume ndị a ime ka ụmụ pụta nye Abraham.

> Ma ugbua a tọnyela anyụike n’akụkụ mgbọrọgwụ osisi nile: ya mere, a na-egbutu osisi ọ bụla nke na-amịghị mkpụrụ ọma, tụba ya n’ọkụ. N’ezie, ana m eji mmiri eme unu baptizim ruo ná nchegharị: ma Onye ahụ nke na-abịa n’azụ m dị ike karịa m, onye akpụkpọ ụkwụ ya erughị m eru ibu: ọ ga-eji Mmụọ Nsọ na ọkụ mee unu baptizim: Onye ihe ịchịcha ọka ya dị n’aka ya, ọ ga-asachapụkwa ebe ịzọcha ọka ya nke ọma, kpọkọta ọka wit ya n’ọba; ma ọ ga-eji ọkụ na-apụghị imenyụ emenyụ kpọọ afụ ọka ọkụ.

> Mgbe ahụ, Jisọs si na Galili bịa Jọdanị, n’ebe Jọn nọ, ka o mee ya baptizim. Matiu 3:7–13.

Jizọs sitere na Galili bịa, nke na-anọchi anya ebe a na-atụgharị n’ihe kwekọrọ na mgbachi-úkwù Jọn, nakwa n’ihe Betabara pụtara. Ọrụ Jọn nke ịkwadebe ụzọ ahụ agbanweela mgbe ahụ ghọọ ọrụ Kraịst nke ikwenye ọgbụgba-ndụ ahụ. Afọ iri atọ nke nkwadebe agwụla, afọ atọ na ọkara tupu obe ahụ na mgbe obe ahụ malitekwara.

Ozi nke Jọn bụ ịdọ aka ná ntị gbasara iwe na-abịa n’oge mbibi Jerusalem, mbibi nke na-anọchikwa anya njedebe nke ụwa na ọrịa ikpeazụ asaa ahụ. E debere ozi ịdọ aka ná ntị ahụ n’ime usoro nke Islam, ma nwoke zipụtara ya bụ onye na ọ bụghị naanị na o mezuru onyeozi Malakaị nke na-akwadebe ụzọ, na olu Aịzaya n’ọzara, kama ọ mezukwara ozi Elaịja, n’ihi na uwe Jọn kwekọrọ na nke Elaịja dịka ozi Jọn kwekọrọkwa na nke Elaịja.

> O wee sị ha, Ụdị nwoke olee ka ọ bụ nke bịara izute unu, gwa unu okwu ndị a? Ha wee zaa ya sị, Ọ bụ nwoke nwere ajị, e werekwa eriri akpụkpọ anụ kee ya n’úkwù. O wee sị, Ọ bụ Elaija, onye Tishbe. 2 Ndị Eze 1:7, 8.

Ọ bụrụ na ha ga-ajụ banyere Jọn, ọ bụghịkwa banyere Ịlaịja, sị, “ụdị mmadụ ole ka ọ bụ?” a ga-aza ha, “ọ bụ nwoke ajị anụ juru n’ahụ́, e ke-kwa ya eriri akpụkpọ anụ n’úkwù.” A na-anọchi anya ozi niile nke Jọn n’ime ọnwa isii ahụ n’akụkụ Akwụkwọ Nsọ ebe a kọwara ma mata kpọmkwem ọgbọ ikpeazụ na nke anọ ahụ. Ozi Laodisia a kpọrọ ha kpọmkwem na-awakpo nkwupụta ha na ha bụ ndị nke ọgbụgba ndụ Chineke; ọ na-adọ ha aka ná ntị banyere iwe na-abịa, dịka e gosiri ya n’ihe atụ nke anyụike na-egbu mgbọrọgwụ osisi. Ozi ahụ gụnyekwara na Kraịst ga-emezu usoro nnwale ahụ nke malitere na Jọn. Ka e mesịrị n’Akwụkwọ Matiu, Jizọs na-akpọkwa ndị Juu “ọgbọ nke ajụala,” Ọ na-esokwa n’echiche ahụ sitere n’isiokwu Jọn banyere ịkpụda osisi, wee kọwaa ihe kpatara ya.

> Ma ọ bụ mee ka osisi ahụ dị mma, mkpụrụ ya adịkwa mma; ma ọ bụghị ya, mee ka osisi ahụ bụrụ nke rere ure, mkpụrụ ya adịkwa nke rere ure: n’ihi na a na-amata osisi site na mkpụrụ ya. Unu ọgbọ agwọ ọjọọ, kedu ka unu, ebe unu bụ ndị ọjọọ, pụrụ isi kwuo okwu ọma? n’ihi na ọnụ na-ekwu okwu site n’otutu ihe jupụtara n’obi. Ezi mmadụ na-esite n’ezi akụ nke obi ya wepụta ihe ọma: ma ajọ mmadụ na-esite n’ajọ akụ ya wepụta ihe ọjọọ. Ma asị m unu, na okwu ọ bụla efu mmadụ ga-ekwu, ha ga-aza ajụjụ banyere ya n’ụbọchị ikpe. N’ihi na site n’okwu gị ka a ga-agụ gị onye ezi omume, sitekwa n’okwu gị ka a ga-ama gị ikpe. Matiu 12:33–37.

Ụbọchị ikpe, dị ka iwu nke abụọ si dị, dị n’ọgbọ nke anọ. Ikpe ahụ dabeere n’ozi anyị na-ekwu, ma ozi ahụ na-apụta n’obi anyị. Ọ bụ ozi anyị na-ekwu na-egosi ma anyị bụ “ọgbọ a họpụtara” nke Pita, ma ọ bụ “ọgbọ nke ajụala.” A na-eme ka klaasị nke ọ bụla pụta ìhè na ngwụcha usoro nnwale ebe Kraịst, dịka nwoke na-eji azịza ahịhịa sachaa ala, na-asachapụ ala Ya. Dị ka ọ dịkwa n’ihe banyere mmanụ n’ilu banyere ụmụ agbọghọ iri na-amaghị nwoke, a na-anọchi ozi ahụ anya ma site n’obi ọjọọ ma ọ bụ site n’obi ọma. Ntụaka Kraịst na-agbakwụnye na ọgbọ a nke ajụala, nke bụ ọgbọ nke anọ na nke ikpeazụ—na-achọ ihe ịrịba ama, ma naanị ihe ịrịba ama a ga-enye ha bụ ihe ịrịba ama Jona.

> Mgbe ahụ ụfọdụ n’ime ndị odeakwụkwọ na ndị Farisii zara Ya, sị, Nna-ukwu, anyị chọrọ ịhụ ihe ịrịba ama site n’aka Gị. Ma Ọ zara, sị ha, Ọgbọ ajọ na nke na-akwa iko na-achọ ihe ịrịba ama; ma a gaghị enye ya ihe ịrịba ama ọbụla, ma e wezụga ihe ịrịba ama nke Jona onye amụma: N’ihi na dịka Jona nọ ụbọchị atọ na abalị atọ n’afọ nnukwu azụ ahụ; otu a ka Nwa nke mmadụ ga-anọ ụbọchị atọ na abalị atọ n’obi ụwa. Ndị ikom Nineve ga-ebili n’ikpe na ọgbọ a, ha ga-amakwa ya ikpe: n’ihi na ha chegharịrị site n’ozi Jona kwusara; ma, lee, Onye ka Jona ukwuu nọ ebe a. Ezeanyị nwanyị nke ndịda ga-ebili n’ikpe ya na ọgbọ a, ọ ga-amakwa ya ikpe: n’ihi na o si n’ókè kachasị anya nke ụwa bịa ịnụ amamihe Solomon; ma, lee, Onye ka Solomon ukwuu nọ ebe a. Matiu 12:38–42.

Kraịst kpọrọ ndị Juu ọgbọ nke ajụala, Ọ na-ejikwa ihe atụ nke ikpe dịka ozi Jona, na ozi amamihe Solomon. Jizọs na-akọwapụta site n’ọnọdụ okwu ahụ, nakwa site n’ọnụ ndị àmà abụọ, na ọgbọ nke ajụala ahụ bụ ọgbọ nke anọ, n’ihi na ọ bụ n’ọgbọ nke anọ ka a na-emezu ikpe.

Ndị ahụ otu narị puku iri anọ na anọ bụ ọkọlọtọ, ma ọ bụ ihe ịrịba ama nke ụbọchị ikpeazụ, dịka Iwu Chineke na Sabbath bụkwa. Ihe ịrịba ama nke Jona bụ ihe ịrịba ama nke mbilite n’ọnwụ, nke nye ndị Juu n’oge Kraịst bụ baptism Ya, mgbe Mmụọ Nsọ siri bịa n’elu Ya, a na-anọchi anya Ya dịka nduru. Jona pụtara “nduru.” Jona, Jọn Onye Nkpughe, Daniel, Josef na Lazarọs na-anọchi anya otu narị puku iri anọ na anọ ahụ, ndị a na-eme ka ha si n’ịbụ ndị nwụrụ anwụ n’okporo ámá bilie mgbe ụbọchị atọ na ọkara gachara. N’oge ahụ ka ha ga-esi na Laodisia gbanwee bụrụ ndị Filadelfia, si otú a bụrụ onye nke asatọ nke sitere n’ime asaa ahụ. Jona na-anọchi anya baptism, n’ihi na a tụbara ya n’ime mmiri, o wee nwụọ n’ụzọ ihe nnọchianya mgbe nnukwu azụ loro ya. Mgbe ahụ e mere ka o si n’ọnwụ bilie, dịka e mere Jọn mgbe e si n’ime mmanụ na-esi esi kpọpụta ya, na dịka e mere Daniel mgbe e si n’olulu ọdụm kpọpụta ya, na dịka e mere Josef mgbe e si n’olulu kpọpụta ya, dịka Lazarọs, ọrụ ebube nke ịkpọchi akara n’oge Kraịst. Ndị Juu enweghị ike ịhụ ihe ịrịba ama nke Jona, dịka mbilite n’ọnwụ Kraịst si na-anọchi anya ya, nke ọma karịa ka Adventism si ahụ ihe ịrịba ama nke 9/11, nke bụ ihe ịrịba ama nke Jona.

Anyị ga-aga n’ihu n’isiokwu ndị a n’isiokwu na-esonụ.

> “Ibu nke ịdọ aka ná ntị a ga-abịara ndị Chineke ugbu a, ndị nọ nso na ndị nọ n’ebe dị anya, bụ ozi mmụọ-ozi nke atọ. Ma ndị na-achọ ịghọta ozi a agaghị eduzi site n’aka Onyenwe anyị ime ngwa nke Okwu ahụ n’ụzọ ga-emebi ntọala ma wepụ ogidi nke okwukwe ahụ nke mere Ndị Adventist Ụbọchị nke Asaa ihe ha bụ taa. Eziokwu ndị ahụ nke na-apụta ìhè n’usoro ha, dịka anyị siri aga n’ihu n’ahịrị amụma e kpughere n’Okwu Chineke, bụ eziokwu, eziokwu dị nsọ, eziokwu ebighị ebi taa. Ndị ahụ gafere n’ala ahụ nzọụkwụ site n’nzọụkwụ n’akụkọ gara aga nke ahụmịhe anyị, na-ahụ njikọ nke eziokwu n’amụma ndị ahụ, ka a kwadebere ka ha nabata ma rubere isi n’ìhè ọ bụla. Ha nọ na-ekpe ekpere, na-ebu ọnụ, na-enyocha, na-egwuputa eziokwu dị ka akụ e zoro ezo, ma Mmụọ Nsọ, anyị maara, nọ na-akụziri anyị ma na-eduzi anyị. E wepụtara ọtụtụ ozizi, ndị nwere ọdịdị yiri eziokwu, ma e jikọtara ha nke ukwuu na Akwụkwọ Nsọ a kọwara n’ụzọ na-ezighị ezi ma tinye ha n’ọrụ n’ụzọ na-ezighị ezi, nke mere na ha duru n’ihe njehie ndị dị ize ndụ. Anyị maara nke ọma etu e si mee ka isi ihe ọ bụla nke eziokwu guzosie ike, na ka e tinyekwaara ya akara site n’aka Mmụọ Nsọ nke Chineke. Ma n’oge ahụ niile a na-anụ olu, ‘Lee eziokwu ahụ,’ ‘Enwere m eziokwu; soro m.’ Ma ịdọ aka ná ntị bịara, ‘Unu esola ha. Eziteghị m ha, ma ha gbaara ọsọ.’ (Lee Jeremiah 23:21.)”

> “Akara nduzi nke Onyenwe anyị pụtara ìhè, ma ihe ngosi Ya banyere ihe bụ eziokwu bụkwa ndị kachasị ịtụnanya. Okwu n’elu okwu ka Onyenwe anyị Chineke nke eluigwe guzobere. Ihe nke bụ eziokwu n’oge ahụ, bụ eziokwu taa. Ma olu ndị ahụ akwụsịghị ịnụ—‘Nke a bụ eziokwu. Enwere m ìhè ọhụrụ.’ Ma ìhè ọhụrụ ndị a n’akara amụma na-apụta ìhè n’ịtụgharị Okwu ahụ n’ụzọ na-ezighi ezi ma hapụ ndị nke Chineke ka ha kpafuo n’enweghị arịlịka ga-ejide ha. Ọ bụrụ na onye na-amụ Okwu ahụ ga-anara eziokwu ndị ahụ Chineke kpugheere n’ime nduzi nke ndị Ya, ma mee ka eziokwu ndị a bụrụ nke ya, gbarie ha nke ọma, ma weta ha n’ime ndụ ya nke omume, mgbe ahụ ha ga-abụ ọwa ndụ nke ìhè. Ma ndị tinyeworo onwe ha n’ịmụpụta amụma ọhụrụ nwere ngwakọta nke eziokwu na njehie jikọtara ọnụ, ma mgbe ha gbalịsịrị ime ka ihe ndị a bụrụ ndị a na-enye isi, ha egosila na ha esighị n’ebe ịchụàjà nke eluigwe mụnye obere oriọna ha, ya mere ọ gbanyụọla n’ọchịchịrị.” Selected Messages, book 2, 103, 104.

Back to Articles