Article

# Akwụkwọ Daniel—Nọmba Otu Narị na Iri ise na Itoolu

Ikpughe Mmetụ Ndị Mmụọ Ozi Atọ Ahụ n’Ọhụ Daniel: Mkpughe Amụma

Author

Jeff Pippenger

Published

March 26, 2024

Formats

PDF
Word
Song MP3

N’isi nke iri, a metụrụ Daniel aka ugboro atọ, mmetụ atọ ahụ kwekọrọkwa n’ugboro atọ ahụ Daniel n’onwe ya ji ahụmahụ “mareh,” ọhụụ ahụ. Mpụta mbụ na nke ikpeazụ bụ nke Gebriel, onye-ozi nke Mkpughe nke Jisọs Kraịst. Gebriel bụ onye na-anata ozi ahụ n’aka Kraịst, nke Nna nyere Ya, ma nyefee ya n’aka onye-amụma ahụ, onye ga-ezigara ya ụka dị iche iche.

> Ma aga m egosi gị ihe ahụ e dere n’Akwụkwọ Nsọ nke eziokwu: ọ dịghịkwa onye ọ bụla na m na-eguzosi ike n’ihe ndị a, ma e wezụga Maikel, onye-isi unu. Daniel 10:21.

Gebriel maara na ọ bụ ihe e kere eke, nke a bụkwa ihe mere o ji gwa Jọn ozugbo n’Akwụkwọ Mkpughe ka ọ ghara ife ya ofufe.

> M wee daa n’ukwu ya ka m kpọọ ya isi. O wee sị m, Lezie anya ka i ghara ime otú ahụ: abụ m onye na-ejere otu Nna-ukwu ahụ ozi dị ka gị, na dị ka ụmụnne gị ndị nwere àmà Jisọs: kpọọ Chineke isi: n’ihi na àmà Jisọs bụ mmụọ amụma. Mkpughe 19:10.

Ya mere, onye na-amụ amụma ga-aghọta na ihe kpatara Gebriel ji kọwaa na ọ dịghị onye karịrị ya n’ihe metụtara ihe “e dere n’akwụkwọ nke eziokwu,” nwere otu ebumnobi amụma pụrụ iche. Mgbe ọ na-akọwapụta eziokwu ahụ na ọ bụ naanị Kraịst na-aghọta Akwụkwọ Nsọ karịa onwe ya, ọ na-akọwa Kraịst dịka “Maịkel onye-isi unu.” Ma Maịkel abụghị naanị onye-isi, ọ bụkwa onyeisi ndị mmụọ ozi.

> Maịkel, bú onyeisi ndị mmụọ-ozi, mgbe ya na ekwensu na-ese okwu, na-arụrịtakwa ụka banyere ahụ Mozis, ekweghị anwa iweta ebubo nkwulu megide ya, kama ọ sịrị, Ka Onye-nwe-anyị baa gị mba. Jud 7.

Ya mere mmetụ atọ ahụ bụ mmetụ ndị mmụọ ozi, ma ugboro atọ ahụ Daniel ji ahụ “mareh,” ọhụụ, ọ bụ nke mmụọ ozi. N’ugboro nke atọ e metụrụ Daniel aka, ọ bụ ka e mee ka ọ sie ike, n’ihi na na mbụ, n’oge mmetụ nke abụọ, ike ya gwụsịrị ya.

> Mgbe ahụ, otu onye ọzọ dị ka ọdịdị mmadụ bịakwutere m ọzọ, metụkwa m aka, o wee nye m ike. O wee sị, O nwoke a hụrụ n’anya nke ukwuu, atụla egwu: udo dịrị gị; sie ike, ee, sie ike. Ma mgbe o kwusịrị okwu nye m, e mere m ka m sie ike, m wee sị, Ka onyenwe m kwuo; n’ihi na i nyela m ike. Mgbe ahụ, ọ sịrị, Ì maara ihe mere m ji bịakwute gị? ma ugbu a, aga m alaghachi ịlụ ọgụ megide onye-isi Peasia: ma mgbe m ga-apụ, lee, onye-isi Gris ga-abịa. Daniel 10:18–20.

Gebriel na-echetara Daniel na ọ bịara “ime ka” Daniel “ghọta ihe ga-adakwasị ndị gị n’ụbọchị ikpeazụ,” mgbe ọ jụrụ Daniel ma ọ “maara ihe mere m ji bịakwute gị?” N’ịkwado ihe ọ kụziri Daniel gbasara ụbọchị ikpeazụ, Gebriel wee kwuo na ọ ga “alaghachi ịlụso onye-isi Peasia ọgụ: ma mgbe m pụrụla, lee, onye-isi Gris ga-abịa.” Mgbe ahụ, ọ malitere akụkọ amụma nke isi nke iri na otu, nke na-akọwa ihe na-adakwasị otu narị puku na iri anọ na anọ puku ahụ n’ụbọchị ikpeazụ. E debere akụkọ amụma ahụ n’ọdịdị ọgụ ahụ megide “onye-isi Peasia” na “onye-isi Gris”.

Akụkọ ihe mere eme n’ezie n’etiti Saịrọs Ukwu na Aleksanda Ukwu karịrị afọ narị abụọ. Ma n’ime nnukwu ala ọma jijiji nke Mkpughe isi nke iri na otu, mmegharị ikpeazụ ndị ahụ bụ ndị na-eme ngwa ngwa, ma ozugbo e merichara alaeze nke isii site n’aka eze ụgha nke ugwu, alaeze nke asaa, bụ ndị eze iri ahụ, nke Gris nọchiri anya ya, na-ekweta ozugbo inye anụ ọhịa ahụ alaeze ha.

N’otu ọ̀tụ̀tụ̀, a na-eji ọhụ̀ “mareh” ugboro asaa n’isi nke iri nke Daniel. Anyị atụleworị ugboro anọ n’ime ugboro asaa ahụ, ma mata na nkwupụta mbụ ahụ bụ Daniel na-egosi na tupu afọ nke atọ nke Sairọs, Daniel ghọtara ọhụ̀ ahụ. N’ihe ntụaka atọ sochirinụ, mmetụ atọ ahụ n’ọhụ̀ nke ọ bụla na-egosi ahụmahụ Daniel ka ọ na-eteta n’ụjọgụ nke ụbọchị iri abụọ na otu ahụ. Nteta ya nke mweghachi ahụ ka e wuru n’elu usoro nzọụkwụ atọ nke oziọma ebighị ebi, ma ndị mmụọ ozi na-anọchi anya nzọụkwụ atọ ahụ, ọ bụ ezie na nzọụkwụ nke abụọ bụ Maịkel, onyeisi ndị mmụọ ozi, onye bụ Ya bụ Onye kpọlitere Mozis n’ọnwụ, ma bugharịa ya n’eluigwe.

Okwu ahụ bụ “vision” ugboro atọ ndị ọzọ e dere ya n’isi nke iri abụghị “mareh”; ọ bụ “marah.” “Marah” bụ nke nwanyị nke “mareh.” Ọ pụtara ọhụụ, ma n’ụzọ na-akpata ihe, “enyo” ma ọ bụ “enyo ileba anya.” Isi mkpịsị ugodi nke nkọwa ya bụ na ọ bụ “ihe na-akpata ihe.” Ọ bụ ọhụụ nke “ọdịdị ahụ,” ma ọ dị iche n’okike ya, nke a na-eme ka ozi amụma dị iche pụta ìhè. Dị ka nkọwa ya si dị, “enyo” ahụ na-egosi na ndị na-ahụ ọhụụ ahụ na-ahụ ụdị ngosipụta ma ọ bụ ntụgharị anya. Nke a bụ akụkụ nke okwu ahụ nke bụ “ihe na-akpata ihe.” Nkọwa nke okwu na-akpata ihe n’ihe gbara “marah” gburugburu dị omimi.

Okwu a bụ “causative” metụtara echiche nke ime ka ihe kpatara ihe ọzọ ma ọ bụ omume nke ime ka ihe mee. N’ihe gbasara ọmụmụ asụsụ, kpọmkwem n’ụdị mgbanwe ngwaa, ụdị “causative” bụ nhazi ụtọasụsụ nke na-egosi na isiokwu ngwaa na-eme ka onye ọzọ ma ọ bụ ihe ọzọ rụọ ọrụ ahụ nke ngwaa ahụ kọwara. Dịka ọmụmaatụ, n’asụsụ Bekee, ngwaa “to read” na-abụ nke “causative” mgbe anyị sịrị “to make someone read.” N’ebe a, isiokwu ahụ na-eme ka onye ọzọ rụọ omume ịgụ.

Ụdị kpatara ihe na-egosi na isiokwu ahụ bụ onye na-ahụ maka ime ka omume nke ngwaa ahụ kọwara pụta. “Kpatara ihe” na-ezo aka n’ụzọ e si eme ka omume ma ọ bụ ihe omume pụta. Ugboro atọ Daniel jiri okwu Hibru “marah,” ọhụụ a na-ele anya na-eme ka onye na-ekiri ya gbanwee bụrụ onyinyo nke ihe ọ na-ele anya.

> N’ụbọchị nke anọ na iri abụọ nke ọnwa mbụ, ka m nọ n’akụkụ nnukwu osimiri ahụ, nke bụ Hidaikel; mgbe ahụ ka m weliri anya m elu, lee, ahụrụ m otu nwoke yi uwe ọcha akwa linin, onye e jiri ezigbo ọla-edo nke Ufaz kee n’úkwù ya. Ahụ ya dịkwa ka beryl, ihu ya dịka ọdịdị (mareh) nke àmụmà, anya ya dịka oriọna ọkụ, ogwe aka ya na ụkwụ ya dị ka ụcha ọla kọpa a sachara nke ọma, olu okwu ya dịka olu nke ìgwè mmadụ. Ma naanị m, Daniel, hụrụ ọhụụ ahụ (marah): n’ihi na ndị ikom ndị so m anọghị ahụ ọhụụ ahụ (marah); ma oke ịma jijiji dakwasịrị ha, nke mere na ha gbara ọsọ gaa zoo onwe ha. Ya mere, a hapụrụ m naanị m, m wee hụ nnukwu ọhụụ a (marah), ma ike ọbụla efoghị n’ime m: n’ihi na mma m gbanwere n’ime m bụrụ nrụrụ, enweghịkwa m ike ọbụla fọdụrụ. Ma anụkwara m olu okwu ya: ma mgbe m nụrụ olu okwu ya, mgbe ahụ ka m dara n’oké ụra n’ihu m, ihu m echekwaala n’ala. Daniel 10:4–9.

Na ngwụcha nke ụbọchị iri abụọ na otu ahụ nke iru uju, nke n’ụbọchị ikpeazụ kwekọrọ na ụbọchị atọ na ọkara ahụ ndị àmà abụọ ahụ nwụrụ anwụ n’okporo ámá, e mere ka Daniel hụ n’ụzọ mberede ọdịdị Kraịst, ma ọdịdị Ya bụ “dịka ọdịdị (mareh) nke àmụmà.” Ihe omume ahụ, na ngwụcha nke ụbọchị atọ na ọkara nke Mkpughe isi nke iri na otu, na-emepụta nkewa, n’ihi na “ndị ikom ndị nọnyere” Daniel e mere ka ha “ghara ịhụ ọhụụ ahụ (marah); ma ịma jijiji dị ukwuu dakwasịrị ha, nke mere na ha gbapụrụ izo onwe ha. Ya mere” a “hapụrụ” Daniel “naanị ya,” ma “ndị ikom ndị nọnyere m [e mere ka ha hụ]ghị ọhụụ ahụ (marah); ma ịma jijiji dị ukwuu dakwasịrị ha, nke mere na ha gbapụrụ izo onwe ha”.

Ọhụ Daniel hụrụ mgbe ọ nọ naanị ya bụ ọhụ nwanyị, nke na-akpata ihe, nke gbanwere Daniel ka o yie onyinyo nke ọhụ ahụ. E mezuru mgbanwe ahụ site n’iwapụ ike mmadụ Daniel, na site n’itughari ịma mma ya ka ọ bụrụ nrụrụ.

> “Anụ ahụ nke mkpụrụ obi na-ebikwasị n’ime ya, nke ọ na-esikwa n’ime ya arụ ọrụ, bụ nke Onyenwe anyị. Anyị enweghị ikike ileghara akụkụ ọbụla nke igwe ndụ a anya. Akụkụ ọbụla nke ihe dị ndụ a bụ nke Onyenwe anyị. Ọmụma banyere usoro anụ ahụ nke anyị kwesịrị ịkụziri anyị na akụkụ ọbụla ga-arụ ozi Chineke, dịka ngwáọrụ nke ezi omume.

> “Ọ dịghị onye ọzọ ma e wezụga Chineke pụrụ ime ka nganga nke obi mmadụ daa n’okpuru. Anyị apụghị ịzọpụta onwe anyị. Anyị apụghị ime ka a mụọ anyị ọzọ n’onwe anyị. N’ụlọikpé nke eluigwe agaghị enwe abụ a ga-abụ, Nye m onye hụrụ onwe m n’anya, sachaa onwe m, gbapụta onwe m, ka otuto na nsọpụrụ, ngọzi na ito dịrị m. Ma nke a bụ isi ụda nke abụ ọtụtụ ndị nọ n’ebe a n’ụwa a na-abụ. Ha amaghị ihe ọ pụtara ịbụ onye dị nwayọọ na onye dị umeala n’obi; ha anaghịkwa achọ ịma nke a, ma ọ bụrụ na ha pụrụ izere ya. Oziọma dum dị n’ịmụ ihe n’aka Kraịst, ịdị nwayọọ Ya na ịdị umeala n’obi Ya.”

> “Gịnị bụ ime ka a gụọ mmadụ dịka onye ezi omume site n’okwukwe? Ọ bụ ọrụ Chineke n’itinye ebube mmadụ n’ájá, na imeere mmadụ ihe ahụ nke na-adịghị n’ike ya imeere onwe ya.” Testimonies to Ministers, 456.

Ahụmahụ nke ịbụ onye a gụrụ n’ezi omume site n’okwukwe bụ ọrụ Chineke n’ịtọsa otuto mmadụ n’ájá. Ọhụụ ahụ e mere ka ndị ikom ndị nọnyere Daniel gbapụ n’ihu ya bụ ọhụụ nwanyị “na-akpata” nke ngosipụta Kraịst, ozugbo e wedara ezi omume onwe Daniel n’ájá, e tinyechara mmetụ atọ ndị mmụọ ozi ahụ, nke n’ikpeazụ nyere Daniel ike iburu ozi ahụ.

N’afọ 1888, mmụọ ozi dị ike ahụ si n’eluigwe rịdata na ozi banyere ime ka a gụọ mmadụ dịrị n’ọma site n’okwukwe, dịka Ndị Okenye Jones na Waggoner siri gosipụta ya. Otu mmụọ ozi ahụ kpọmkwem rịdatakwara ọzọ n’ụbọchị Septemba 11, 2001, na otu ozi ahụ kpọmkwem banyere ime ka a gụọ mmadụ dịrị n’ọma site n’okwukwe. Nke ahụ bụ akara mmalite nke ikàràchi ndị otu narị puku iri anọ na anọ. N’ọgwụgwụ ikàràchi ndị otu narị puku iri anọ na anọ, a na-emeghachi ozi ahụ e nyere ná mmalite, n’ihi na Jisọs na-egosipụtakwa mgbe nile njedebe nke ihe site ná mmalite nke ihe.

N’ụbọchị Ọgọst 11, 1840, otu mmụọ ozi ahụ n’onwe ya rịdatara ma malite nzọụkwụ atọ ahụ e mezuru site n’afọ 1840 ruo 1844. Nzọụkwụ atọ ahụ malitere site n’ịnye mmụọ ozi mbụ ike n’ụbọchị Ọgọst 11, 1840, ọbịbịa nke mmụọ ozi nke abụọ n’ụbọchị Eprel 19, 1844, na ọbịbịa nke mmụọ ozi nke atọ n’ụbọchị Ọktoba 22, 1844. Akụkọ ihe mere eme ahụ bụ ihe onyinyo n’ihu nke ọdịda nke mbụ n’ime mmụọ ozi atọ n’ụbọchị Septemba 11, 2001, nke mmụọ ozi nke abụọ sochiri ya n’oge nkụda mmụọ nke Julaị 18, 2020, nke ahụ wee mechie site n’ọbịbịa nke mmụọ ozi nke atọ n’iwu Sọnde na-abịa n’oge na-adịghị anya.

Ná ngwụsị nke akụkọ ihe mere eme ahụ, mgbe Maikel na-arịdata ịkpọlite Mozis na Elaija mgbe ụbọchị atọ na ọkara nke ọnwụ n’okporo ámá gasịrị, dịka e gosiri ya na Mkpughe isi nke iri na otu, nakwa dịka e gosikwara ya site n’ụbọchị iri abụọ na otu nke iru újú Daniel, Kraịst na-arịdata ọzọ. Ọ na-ebu ụzọ gosi ọhụụ nke ebube Ya, ọhụụ nke na-etinye ebube mmadụ n’ájá, ma na-emepụta nkewa. Ozugbo Daniel nọ n’ájá, ma mgbe Daniel agbanweela site n’ilele ọhụụ nwanyị “causative” ahụ, Gebriel metụrụ ya aka nke mbụ, ma mee ka o guzoro n’ụkwụ ya ndị na-ama jijiji.

Mgbe ahụ, Maịkel onyeisi ndị mmụọ ozi na-abịa ala “ịkpọlite Mozis,” ma metụ Daniel aka nke ugboro nke abụọ, na-ahapụ ya n’enweghị ike n’ihi na eziokwu ahụ juru ya afọ nke ukwuu na ọ bụ n’ezie Onyenwe ya ka ọ na-agwa okwu. Mgbe ahụ, Gebriel na-abịa ma metụ ya aka nke ugboro nke atọ, ma mee ka o sie ike maka ọrụ nke ịbụ ọkọlọtọ ahụ n’iwu Ụka nke ụbọchị Sọnde nke na-abịa n’oge na-adịghị anya. Mmetụ atọ ahụ bụ ihe nnọchianya nke ndị mmụọ ozi atọ nke Mkpughe isi nke iri na anọ, ọ bụ ezie na ha na-eme n’ime otu ụbọchị.

Ahụmahụ nke mmụọ-ozi mbụ gụnyere mpụta nke Kraịst dị ka amuma, ọhụụ nke “na-akpata” nkewa, na mmetụ mbụ ahụ nke na-ebuli Daniel n’ájá nke ebube mmadụ ya. Mmụọ-ozi mbụ ahụ nwere nzọụkwụ atọ ahụ niile e tinyere n’ime nke mbụ, n’ihi na ọ na-anọchi anya ozi mbụ. Ọ bụghị n’ihe mberede ka e dere mmetụ mbụ ahụ n’amaokwu ITO ruo IRI NA OTU.

> Ma anụrụ m olu okwu ya; ma mgbe m nụrụ olu okwu ya, m dara n’oke ụra miri emi n’ihu m, ihu m dịkwa n’ala. Ma, lee, aka metụrụ m aka, nke mere ka m bilie n’ikpere m abụọ na n’ọbụ aka m abụọ. O wee sị m, O Daniel, nwoke a hụrụ n’anya nke ukwuu, ghọta okwu ndị m na-agwa gị, guzozie kwa ọtọ: n’ihi na ọ bụ gị ka e zigara m ugbu a. Ma mgbe o kwusịrị okwu a nye m, m guzoro na-ama jijiji. Daniel 10:9–11.

Ahụmahụ nke mmetụ nke abụọ, nke Kraịst Onwe Ya nyere, na-agbanwe Daniel site n’ịbụ onye na-enweghị ike ikwu okwu gaa n’ịbụ onye nwere ike ikwu okwu na Onyenwe ya. N’ime mmetụ nke abụọ ahụ, Daniel enweghị ume, ya mere e ji ya nọchite anya ebe ozi mbụ Ezikiel dị n’isi nke iri atọ na asaa ruru.

> Mgbe o kwuchara m okwu ndị dị otu a, atụgharịrị m ihu m n’ala, aghọkwara m onye ogbi. Ma, lee, otu onye yiri ihe oyiyi nke ụmụ mmadụ metụrụ egbugbere ọnụ m aka; mgbe ahụ ka m meghere ọnụ m, kwuo okwu, sị onye ahụ guzo n’ihu m, Onyenwe m, site n’ọhụụ ahụ ihe mgbu m alọtawo n’ahụ m, ma enweghị m ike ọ bụla fọdụrụ. N’ihi na òlee otú ohu nke onyenwe m a ga-esi gwa onyenwe m a okwu? N’ihi na, banyere m, ozugbo ahụ enweghịzi ike ọ bụla fọdụrụ n’ime m, ọbụnadị ume adịghịkwa fọdụrụ n’ime m. Daniel 10:15–17.

N’ozi nke abụọ nke Ezikiel, a ga-eku ozi sitere n’ifufe anọ n’elu ọkpụkpụ ndị ahụ, ka ha wee dịrị ndụ ma bilie guzo dị ka agha dị ike. Nnyefe ike nke agha ahụ ka mmetụ nke atọ na-anọchi anya ya.

> Mgbe ahụ, otu onye ọzọ nke yiri n’ọdịdị mmadụ bịara metụ m aka ọzọ, ọ mekwaara m ka m sie ike, ma sị, O nwoke a hụrụ n’anya nke ukwuu, atụla egwu: udo dịrị gị; sie ike, ee, sie ike. Ma mgbe ọ gwara m okwu, e mere ka m sie ike, m wee sị, Ka onyenwe m kwuo okwu; n’ihi na i meela ka m sie ike. Mgbe ahụ, ọ sịrị, Ì ma ihe mere m ji bịakwute gị? ma ugbu a, aga m alaghachi ịlụso onye-isi Peasia ọgụ: ma mgbe m pụrụ, lee, onye-isi Gresia ga-abịa. Ma aga m egosi gị ihe ahụ e dere n’akwụkwọ-nsọ nke eziokwu: ọ dịghịkwa onye ọbụla na-eguzosi ike n’ebe m nọ n’ihe ndị a, ma e wezụga Maikel onye-isi unu. Ọzọkwa, mụ onwe m n’afọ mbụ nke Daraiọs, onye Midia, ee, m guzoro ime ka ọ kwụsie ike na ime ka ọ sie ike. Ma ugbu a, aga m egosi gị eziokwu ahụ. Lee, ndị eze atọ ga-ebilikwa na Peasia; onye nke anọ ga-abakwa ọgaranya karịa ha niile: ma site n’ike ya site n’ọgaranya ya, ọ ga-akpalite mmadụ niile imegide alaeze Gresia. Daniel 10:18–11:2.

Ozi nke na-eme ka ndị àmà abụọ ahụ dịrị ndụ n’Ezikiel isi nke iri atọ na asaa bụ ozi nke Alakụba nke ahụhụ nke atọ, ma, ahịrị n’elu ahịrị, ozi nke Gebriel na-akọwapụta n’ihe atụ nke Maikel na-ebuli Mozis elu ma na-akpọrọ ya banye n’eluigwe dịka ọkọlọtọ, bụ ozi nke onye isi ala ikpeazụ nke United States. Ọ bụ ozi nke onye isi ala nke isii (mpi Republican) nke e gburu na 2020, dịka e gburu ezi mpi Protestant. N’akụkọ Daniel, mbilite n’ọnwụ sitere n’ụbọchị iru uju n’ihi ezi mpi Protestant, dugara n’ịmata mbilite n’ọnwụ nke mpi Republican.

Ugboro asaa n’isi nke iri nke Daniel, e ji okwu ahụ bụ “ọhụ” ma ọ bụ “mpụta” mee ihe. A na-amata ntụaka asaa ahụ niile site n’otu okwu Hibru ahụ, ewezuga na ugboro atọ n’ime ha okwu ahụ dị n’usoro nwanyi, ebe ugboro anọ ndị ọzọ ọ dị n’usoro nwoke. Ebe asaa bụ ọnụọgụ nke izu oke, ma nchikọta atọ na anọ nke na-enye asaa bụ isi àgwà nke akwụkwọ Mkpughe, ebe a na-ekewapụta kpọmkwem atọ ikpeazụ n’ime ụka asaa ahụ, na atọ ikpeazụ n’ime akara asaa ahụ, na atọ ikpeazụ n’ime opi asaa ahụ, pụọ iche n’aka anọ mbụ.

Akwụkwọ Daniel na Mkpughe bụ otu akwụkwọ ahụ, ma n’echiche a Daniel na Jọn bụ otu ihe nnọchianya ahụ nke ụbọchị ikpeazụ. Ọhụ nke Kraịst dị n’isi nke iri bụ otu ọhụ ahụ nke Kraịst dị na Mkpughe isi nke mbụ.

N’Akwụkwọ Mkpughe isi nke mbụ, Jọn nụrụ olu n’azụ ya, wee tụgharịa ịhụ onye ahụ na-ekwu okwu.

> Anọ m n’ime Mmụọ n’ụbọchị nke Onyenwe anyị, m wee nụ n’azụ m nnukwu olu, dịka nke opi, na-asị, Abụ m Alfa na Omega, onye mbụ na onye ikpeazụ: ma, Ihe ị na-ahụ, dee ya n’akwụkwọ, ziga ya nye ụka asaa ndị dị n’Eshia; nye Efesọs, na nye Smena, na nye Pegamos, na nye Tayaṭaira, na nye Sadis, na nye Filadelfia, na nye Laodisia. Mkpughe 1:10, 11.

Ma ọ bụ mmetụ atọ ahụ dị na Daniel isi nke iri, ma ọ bụ otu ọhụụ ahụ dị na isi nke mbụ nke Mkpughe, ma ọ bụ ozi abụọ ahụ nke Ezikiel dị na isi nke iri atọ na asaa, ma ọ bụ Aịzaya ka e jiri ọkụku na-enwu enwu nke e si n’elu ebe ịchụàjà metụ ya aka, ahụmahụ ahụ na-egosi nkwado ike nke ozi ịdọ aka ná ntị ikpeazụ ahụ, ozi ahụ amalitekwa na mbilite n’ọnwụ nke ndị àmà abụọ ahụ n’ọnwa Julaị nke afọ 2023. Daniel, Jọn, Ezikiel, na Aịzaya niile na-anọchi anya onye ozi nke na-anụ “olu” si n’azụ ya n’aka “ụzọ ochie,” nke na-ajụ, “onye ka M ga-eziga?” Mgbe onye ozi ahụ zara, “lee m, zitere m,” a na-ewusi ya ike, ọ na-ebulikwa olu ya elu, dịka onye na-eti mkpu n’ọzara. “Onye nwere ntị, ka ọ nụ ihe Mmụọ Nsọ na-agwa ụka nile.”

Anyị ga-aga n’ihu na ọmụmụ a n’isiokwu anyị ọzọ.

> “N’oge ahụ ka a kọwaworị, mmụọ ozi ahụ, bụ Gebriel, nyere Daniel ntụziaka niile o nwere ike ịnata n’oge ahụ. Ma afọ ole na ole ka e mesịrị, onye amụma ahụ chọsiri ike ịmata karịa banyere isiokwu ndị a na-akọwabeghị n’uju, o wee bido ọzọ ịchọ ìhè na amamihe n’aka Chineke. ‘N’ụbọchị ndị ahụ, mụ onwe m Daniel nọ na-eru uju izu atọ zuru ezu. Erighị m achịcha ụtọ, anụ ma ọ bụ mmanya abịaghị n’ọnụ m, ọ dịghịkwa mgbe m tere onwe m mmanụ ma ọlị…. Mgbe ahụ, m weliri anya m elu, lekwasịa anya, ma lee, otu nwoke yi uwe ákwà ọcha ọcha, onye e ji ọlaedo ọma nke Ufaz kee úkwù ya agbụ. Ahụ́ ya dịkwa ka beril, ihu ya dị ka ọdịdị àmụ̀mà, anya ya dị ka oriọna ọkụ, ogwe aka ya na ụkwụ ya dị ka ọla kọpa a kpochapụrụ nke ọma, olu okwu ya dịkwa ka olu nke ìgwè mmadụ’ (Daniel 10:2–6).”

> “Nkọwa a yiri nke Jọn nyere mgbe e kpughere Kraịst nye ya n’elu Agwaetiti Patmọs. Ọ dịghị onye dị ala karịa Ọkpara Chineke n’onwe Ya pụtara ìhè nye Daniel. Onyenwe anyị na otu onye ozi ọzọ nke eluigwe na-abịa iji kuziere Daniel ihe ga-eme n’ụbọchị ikpeazụ.”

> “Eziokwu ukwu ndị Onye Nzọpụta nke ụwa kpugheere bụ nke ndị na-achọ eziokwu dị ka a ga-asị na ha na-achọ akụ zoro ezo. Daniel bụ nwoke meworo agadi. Ndụ ya agafewo n’etiti ihe na-adọrọ adọrọ nke ụlọeze ndị mba ọzọ na-ekpere arụsị, uche ya ejupụtakwa n’ihe gbasara alaeze ukwu. Ma o si n’ihe ndị a niile wezuga onwe ya iji mebie mkpụrụobi ya n’ihu Chineke, ma chọọ ịmata ebumnuche nke Onye Kasị Elu. N’ịza arịrịọ ya nile, e si n’ụlọikpe eluigwe nyefee ìhè maka ndị ga-adị ndụ n’ụbọchị ikpeazụ. Ya mere, olee oke ịdị umeala n’obi na ịdị uchu anyị kwesịrị iji chọọ Chineke, ka O meghee nghọta anyị ka anyị wee ghọta eziokwu ndị e si n’eluigwe wetara anyị.”

> “‘Ọ bụ naanị m, Daniel, hụrụ ọhụụ ahụ: n’ihi na ndị ikom ndị ha na m nọ ahụghị ọhụụ ahụ; ma oke ịma jijiji dakwasịrị ha, nke mere ka ha gbaa ọsọ gaa zoo onwe ha…. Ike ọ bụla adịghịkwa fọdụrụ n’ime m: n’ihi na ịdị mma m gbanwere n’ime m ghọọ nrụrụ, enweghịkwa m ike ọ bụla fọdụrụ’” (amaokwu 7, 8). Ndị niile e doro nsọ n’eziokwu ga-enwe ahụmahụ yiri nke a. Ka nghọta ha banyere ịdị ukwuu, ebube, na izu okè nke Kraịst na-apụta ìhè karịa, otú ahụ ka ha ga-ahụ nke ọma karịa adịghị ike na ezughị okè nke ha onwe ha. Ha agaghị enwe mmụọ nke ikwu na àgwà ha enweghị mmehie; ihe ahụ nke pụtara n’ime ha onwe ha dịka ihe ziri ezi ma dị mma ga-apụta, ma e jiri ya tụnyere ịdị ọcha na ebube nke Kraịst, naanị dịka ihe na-erughị eru ma na-emebi emebi. Ọ bụ mgbe e kewapụrụ mmadụ na Chineke, mgbe ha nwere nghọta na-edoghị anya nke ukwuu banyere Kraịst, ka ha na-ekwu, “‘Enweghị m mmehie; e doro m nsọ.’”

> “Gebriel pụtara ugbu a n’ihu onye-amụma ahụ, wee gwa ya okwu otu a: ‘O Daniel, nwoke a hụrụ n’anya nke ukwuu, ghọta okwu ndị m na-agwa gị, guzokwa ọtọ: n’ihi na ọ bụ gị ka e zigara m ugbu a. Ma mgbe o kwuworo okwu a nye m, akwụsịrị m guzo na-ama jijiji. Mgbe ahụ, ọ sịrị m, Atụla egwu, Daniel: n’ihi na site n’ụbọchị mbụ ahụ i tinyere obi gị ịghọta ihe, na iweda onwe gị ala n’ihu Chineke gị, a nụrụ okwu gị, abịakwara m n’ihi okwu gị’ (amaokwu nke 11, 12).”

> “Lee nnukwu nsọpụrụ ka Ebube nke eluigwe gosiiri Daniel! Ọ na-akasi ohu Ya nke na-ama jijiji obi ma na-emesi ya obi ike na a nụwo ekpere ya n’eluigwe. N’ịza arịrịọ ahụ nke sitere n’oké ịnụ ọkụ n’obi, e zigara mmụọ ozi Gebriel ka o metụta obi eze Peasia. Eze ahụ jụrụ ịnakwere mmetuta nke Mmụọ nke Chineke n’ime izu atọ ahụ nile Daniel nọ na-ebu ọnụ ma na-ekpe ekpere; ma e zigara Onye-isi nke eluigwe, Maikel, onyeisi ndị mmụọ ozi, ka ọ tụgharịa obi eze ahụ siri ike, ka o mee ihe doro anya iji zaa ekpere Daniel.

> “‘Ma mgbe o kwuworom okwu ndị ahụ, etinyere m ihu m n’ala, aghọkwara m onye ogbi. Ma, lee, otu onye nke yiri oyiyi ụmụ mmadụ metụrụ egbugbere ọnụ m aka…. O wee sị, O mmadụ a hụrụ n’anya nke ukwuu, atụla egwu: udo dịrị gị; sie ike, ee, sie ike. Ma mgbe o kwuworom okwu, e mere ka m sie ike, m wee sị, Ka Onyenwe m kwuo; n’ihi na i mewo ka m sie ike’ (amaokwu 15–19). Ebube nke Chineke nke e kpugheere Daniel dị ukwuu nke ukwuu, nke na o nweghị ike idi anya ya. Mgbe ahụ, onye ozi nke eluigwe kpuchiri ịma mma nke ọnụnọ ya ma pụta ìhè nye onye amụma ahụ dịka ‘otu onye nke yiri oyiyi ụmụ mmadụ’ (amaokwu 16). Site n’ike nsọ Ya, O mere ka nwoke a nke ezi omume na okwukwe sie ike, ka o nụ ozi ahụ e si n’aka Chineke zitere ya.”

> “Daniel bụ onye-ozi raara onwe ya nye nke Onye Kachasị Elu. Ejuputara ogologo ndụ ya n’omume dị nsọ nke ijere Nna-ukwu ya ozi. Ịdị ọcha nke agwa ya na ikwesị ntụkwasị obi ya nke na-adịghị agbanwe agbanwe, naanị ịdị umeala n’obi ya na nchegharị ya n’ihu Chineke ka ha hà nhata. Anyị na-ekwughachi, Ndụ Daniel bụ ihe atụ sitere n’ike mmụọ nsọ nke ido-nsọ n’eziokwu.” Sanctified Life, 49–52.

Back to Articles