Article

# Gịnị bụ Eziokwu? - Nke Atọ

Ụzọ Emaus

Author

Jeff Pippenger

Published

September 7, 2023

Formats

PDF
Word
Song MP3

N’oziọma Jọn, ozugbo emechara Nri Anyasị Ikpeazụ ruo mgbe Jizọs gara n’Ogige Getsemane, e nwere ogologo akụkọ malite n’isi nke iri na anọ ruo n’ọgwụgwụ isi nke iri na asaa. Ebumnobi m bụ ịtụle isi ndị a n’isiokwu na-abịa. Isiokwu a bụ ntọala a ga-ewu nghọta nke isi ndị ahụ n’elu ya. N’ihe banyere ahịrị ndozigharị nke akụkọ ihe mere eme Kraịst, mkparịta ụka Kraịst na ndị na-eso ụzọ Ya n’isi ndị ahụ dị ozugbo mgbe nbata mmeri ahụ gasịrị ma tupu obe. Jizọs banyere na Jerusalem, mesịa rie nri ikpeazụ Ya na ndị na-eso ụzọ Ya, mgbe ahụ ka akụkọ ahụ mere, ma O wee gaa Getsemane, n’etiti abalị nke otu ụbọchị ahụ ka e jidere Ya, usoro nzọụkwụ asaa nke dugara n’ịkpọgide n’obe wee malite. Ya na ndị na-eso ụzọ Ya nọ, n’amụma, n’ọnọdụ dị ozugbo mgbe nzukọ ogige Exeter gasịrị ma tupu Nnukwu Mmechuihu Ahụ, n’akụkọ ihe mere eme nke mmegharị ọnwa nke asaa nọchiri anya ya. N’akụkọ ahụ nke malitere ozugbo emechara Nri Anyasị Ikpeazụ, ihe mbụ Jizọs kwuru bụ:

> Ka obi unu ghara ịtụ ụjọ: unu kweere na Chineke, kweerenụ kwa n’ime m. Jọn 14:1.

N’ịmara na nnukwu mmechuihu nọ naanị awa ole na ole n’ihu, Jizọs chọrọ ime ka ndị na-eso ụzọ Ya sie ike maka nsogbu ahụ na-abịa. Ahịrị amụma zoro ezo dị n’ime akara ụzọ anọ nke mejupụtara ihe ndị ahụ a na-anọchi anya dịka égbè eluigwe asaa bụ akụkọ ihe mere eme ebe nzọụkwụ atọ ndị a nke akụkọ ahụ n’Oziọma Jọn na-eme. Ahịrị zoro ezo ahụ, n’ime égbè eluigwe asaa ahụ, na-anọchi anya akụkọ ihe mere eme site na mmechuihu mbụ ruo na mmechuihu ikpeazụ.

Nnọọ nso tupu Jisọs agwa ha ka ha “ghara” ka obi ha “tụọ ha n’ụjọ,” Judas Iskarịọt apụtalarị n’oriri anyasị ahụ gaa n’ihu Sanhedrin nke ugboro nke atọ na nke ikpeazụ. Mgbe o si n’oriri anyasị ahụ pụọ gaa nzukọ ya nke ugboro nke atọ, o mechiri oge amara ya.

N’ihe gbasara ahịrị zoro ezo dị n’ime akara nke égbè eluigwe asaa ahụ, nbata mmeri nke Kraịst na-anọchi anya Mkpu Etiti Abalị, ebe e gosipụtara òtù abụọ nke ndị na-efe ofufe. Ihe ịrịba ama nke mkpụrụedemede etiti nke asụsụ Hibru e ji emepụta okwu Hibru ahụ bụ́ “eziokwu,” bụ mkpụrụedemede nke iri na atọ n’usoro mkpụrụedemede Hibru. Iri na atọ na-anọchi anya nnupụisi, ma dị ka ihe ịrịba ama amụma, ọ na-anọchi anya Mkpu Etiti Abalị ebe ụmụ agbọghọ-amaghị ihe na-anọchi anya ngosipụta nke nnupụisi, dị ka Judas kwa si mee n’oge ihe ịrịba ama nke nbata mmeri ahụ.

> “Ahịhịa ọjọọ anọwo ma ga-anọkwa mgbe niile n’etiti ọka wit, ụmụagbọghọ na-amaghị ihe ọnụ na ndị maara ihe, ndị na-enweghị mmanụ n’ime ite ha tinyere oriọna ha. E nwere Judas onye anyaukwu n’ime nzukọ Kraịst guzobere n’ụwa, ma a ga-enwekwa ndị Judas n’ime nzukọ ahụ n’oge ọ bụla nke akụkọ ihe mere eme ya.” Signs of the Times, October 23, 1879.

Mgbe Judas weghachiri ego ahụ, kweta nye Kaiafas na mgbe ahụ nye Kraịst na ọ rara Ya nye, o wee gaa kwụgidere onwe ya. Ka ọ na-apụ n’ụlọ ikpe ahụ, o tiri mkpu, n’otu okwu ndị ahụ kpọmkwem na-anọchi anya ọnọdụ mgbagwoju anya nke amaghị nwa agbọghọ nzuzu ahụ mgbe ha matara na ha enwetaghị mmanụ ahụ.

> “Judas hụrụ na arịrịọ ya bụ n’efu, o wee si n’ụlọ nzukọ ahụ gbaa ọsọ na-eti mkpu, O gafeela oge! O gafeela oge! O chere na ọ pụghị ịdị ndụ ịhụ ka a kpọgide Jisọs n’obe, ma n’ime obi nkoropụ ọ pụrụ gaa kwụgbuo onwe ya.” Desire of Ages, 722.

Judas na-egosi ozi Ụkwa Etiti Ụra ụgha dịka onye “sitere n’ụlọ nzukọ gbaa ọsọ pụta na-eti mkpu, Ọ agafela! Ọ agafela!” Ozi ahụ na-egosipụta mgbe niile klaasị abụọ nke ndị na-efe ofufe, ma dịka o mere n’akụkọ ihe mere eme nke ndị Millerite, ndị-amaghị-ama na-aga n’ihu mgbe ezi ozi Ụkwa Etiti Ụra bịarutere, na-ejide ozi ụgha. N’ihi ya, n’akụkọ ihe mere eme nke ndị Millerite, anyị nwere mmegharị ahụ nke họpụtara William Miller dịka onye ndú, ebe ha jụrụ ozi mmụọ ozi nke atọ ma na-emegide obere igwe atụrụ ahụ nke soro Kraịst banye n’Ebe Kachasị Nsọ.

> “E buuru m n’obi gaa n’ọdịnihu, mgbe a ga-enye ihe ịrịba ama ahụ. ‘Lee, Onye na-alụ nwanyị na-abịa; pụtanụ izute ya.’ Ma ụfọdụ ga-egbu oge inweta mmanụ iji mejuo oriọna ha ọzọ, ma mgbe ọ gafeworo oke, ha ga-achọpụta na agwa, nke mmanụ ahụ na-anọchite anya ya, apụghị ibufe n’aka onye ọzọ gaa n’aka onye ọzọ.” Review and Herald, February 11, 1896.

Akara ụzọ nke atọ nke akụkọ ihe mere eme zoro ezo na-anọchi anya ikpe, a na-anọchikwa ya anya site n’akwụkwọ ozi ikpeazụ nke mkpụrụedemede Hibru. Akwụkwọ ozi ahụ bụ “Tav,” ma mgbe a na-ede ya, ọdịdị ya dị ka obe. Obe ahụ na-anọchi anya ikpe.

Site na nkụda mmụọ mbụ n’akụkọ ihe mere eme nke ndị Millerite ruo na Mkpu Etiti Abalị, ma ọ bụ site na mkpụrụedemede alpha ruo na mkpụrụedemede nke iri na atọ, e nwere ihe ncheta na-anọchi anya otu oge, nke a kọwara dịka oge ichere n’ilu nke ụmụ agbọghọ iri ahụ, oge ichere nke dịkwa na Habakkuk isi nke abụọ. Site na Mkpu Etiti Abalị, ma ọ bụ mkpụrụedemede nke iri na atọ nke nnupụisi, ruo n’oké nkụda mmụọ ahụ, mkpụrụedemede ikpeazụ nke alfabẹt, e nwekwara otu oge ọzọ nke a kpọrọ “mmegharị ọnwa nke asaa,” ọ bụghị n’ihi na ọ dịruo ọnwa asaa, kama n’ihi na ozi nke Mkpu Etiti Abalị mere ka a mata na Kraịst ga-abịa n’ụbọchị nke iri nke ọnwa nke asaa n’akàlàndà ndị Juu, nke bụ Ụbọchị Mkpuchi Mmehie.

Ọdịnaya nke akụkọ ahụ sitere n’Ọnụ John isi nke iri na anọ ruo isi nke iri na asatọ na-amalite n’oge nke na-anọchi anya mmegharị ọnwa nke asaa nke akụkọ ihe mere eme ndị Millerait. Ibu ozi nke akụkọ ahụ n’Oziọma John bụ ịkwadebe ndị na-eso ụzọ ahụ maka nsogbu na-abịanụ nke obe (mkpụrụedemede “Tav”). Ya mere, Kraịst na-akọwapụta na site n’ọnwụ Ya ruo mgbe Ọ ga-arịgoro n’ebe Nna Ya nọ ma laghachikwa, ọ ga-abụrịrị ndị na-eso ụzọ Ya oge nke iru uju, ejighị n’aka, na nkụda mmụọ. Dị ka ọ dịkwa n’àgwà amụma nke nkụda mmụọ mbụ niile nke e gosipụtara n’ime akaebe nke ahịrị mgbanwe ahụ, nkụda mmụọ ahụ gụnyere ọnọdụ e wetara site n’ileghara eziokwu dị mkpa e kpughere na mbụ anya. Ọnwụ Kraịst n’obe bụkwa, ma ka bụ, eziokwu dị mkpa, ma Ọ gwara ndị na-eso ụzọ ahụ ozugbo na A ga-akpọgide Ya n’obe ma mee ka O si n’ọnwụ bilie; ma nsogbu ahụ dị ukwuu nke ukwuu, dị arọ nke ukwuu, nke mere na ha chefuru ihe ha kwesịrị icheta.

> “Mgbe a kpọgidere Kraịst, Olileanya nke Izrel, n’obe, ma welie Ya elu dịka Ọ gwara Nikọdimọs na a ga-eme, olileanya ndị na-eso ụzọ Ya nwụrụ ọnụ na Jizọs. Ha enweghị ike ịkọwa okwu ahụ. Ha enweghị ike ịghọta ihe niile Kraịst gwara ha banyere ya tupu oge eruo.” Faith and Works, 63.

Isi ibu nke akụkọ dum n’ime isi anọ nke Jọn anyị na-ekwu maka ya bụ na Jisọs nọ na-akwadebe ndị na-eso ụzọ Ya maka oge nkụda mmụọ ha ga-enwe, malite n’ijide Jisọs n’abalị etiti, ruo mgbe Ọ laghachiri site n’ịrịgo Ya n’aka Nna Ya. N’ime isi anọ ahụ nke Jọn, oge ahụ mgbe Kraịst nọpụrụ n’ebe ndị na-eso ụzọ ahụ nọ na-anọchi anya oge ichere. N’akụkọ ihe mere eme, oge ahụ, nke m na-akọwa dịka oge ichere, mere mgbe nsogbu nke obe gasịrị. N’ime isi anọ ahụ anyị na-akwadebe ịtụle, ha n’amụma na-anọchi anya oge ichere nke na-amalite site na nkụda mmụọ mbụ, ọ bụghị mgbe nnukwu nkụda mmụọ nke obe gasịrị.

Gịnị mere m ji atụ aro na mmechuihu ikpeazụ ahụ nke Kraịst nọ na-akwadebe ndị na-eso ụzọ Ya maka ya, nọ na-anọchi anya mmechuihu mbụ ahụ nke, n’ahịrị mgbanwe Kraịst, bụ ọnwụ Lazarọs? A ghaghị idozi ajụjụ a tupu anyị enwee ike ịhụ akụkọ ahụ dị n’ime isi anọ nke Jọn n’ìhè nke na-akwado eziokwu ndị a a na-ekpughe ugbu a n’ihe metụtara akụkọ nzuzo nke égbè eluigwe asaa ahụ.

N’akụkọ ihe mere eme nke Kraịst, oge dị n’etiti ọnwụ na mbilite n’ọnwụ Lazarọs kwekọrọ n’oge nchere ahụ. Mgbe ahụ, Kraịst gara Jerusalem maka nbata mmeri Ya. Kraịst, n’ime Jọn iri na anọ, na-agwa ndị na-eso ụzọ Ya okwu n’oge akụkọ ihe mere eme nke ga-abụ mmegharị ọnwa nke asaa, nke malitere mgbe oge nchere ahụ agwụchalarị site n’ịbịarute ozi nke Mkpu Etiti Abalị nke bidoro mmegharị nke ọnwa nke asaa.

Iji ghọta otú okwu Hibru a bụ “eziokwu” si akwado njirimara nke akụkọ ihe mere eme zoro ezo nke emeghewo site n’akụkọ ihe mere eme ihe nnọchianya nke égbè eluigwe asaa ahụ, ọ chọrọ nyocha nlezianya banyere ozi ahụ Kraịst nọ n’oge ahụ na-enye ndị na-eso ụzọ ya n’akwụkwọ Jọn isi nke iri na anọ ruo isi nke iri na asaa. Otu ihe atụ nke akara ụzọ nke nnukwu ndakpọ olileanya e ji akọwa akara ụzọ nke ndakpọ olileanya mbụ nwere ike ịmata site n’ahụmahụ ndị na-eso ụzọ ahụ n’ụzọ na-aga Emọs.

Ihe kwụsịrị oge ichere ahụ n’akụkọ ihe mere eme nke ndị Millerite bụ mmezi nke amụma e buru ụzọ kwuo nke dara ada banyere 1843. A pụrụ iso n’akụkọ ihe mere eme chọpụta ọrụ Samuel Snow n’ịzụlite ozi ahụ nke webatara mmegharị ọnwa nke asaa, nke mechara kwụsị na Nnukwu Mmechuihu ahụ, site n’ịgbaso uto Samuel Snow n’ịghọta ihe site n’akwụkwọ ya ndị e bipụtara na site n’okwu ngosi ọha ya ndị dugara ná nzukọ mkpokọta Exeter. Nkọwa mmụọ nsọ ahụ na-abịakwute mmepe ahụ n’ụzọ dị iche na nanị mmepe akụkọ ihe mere eme nke ozi ikpeazụ Snow. Nwanyị White na-agwa anyị na a ghọtara ozi ahụ mgbe Onye-nwe wepụrụ aka Ya n’ezighị ezi dị n’ọnụọgụ ndị e depụtara n’elu chaatị Habakkuk nke 1843.

> “Ahụrụ m ndị nke Chineke ka ha jupụtara n’ọṅụ n’olileanya, na-ele anya maka Onyenwe ha. Ma Chineke zubere ịnwa ha. Aka Ya kpuchiri njehie dị n’ịgụ oge amụma dị iche iche. Ndị ahụ na-ele anya maka Onyenwe ha achọpụtaghị njehie a, ọbụnadị ndị ikom kacha mụtara ihe, ndị megidere oge ahụ, ahụghịkwa ya. Chineke zubere ka ndị Ya zute ndakpọ olileanya. Oge ahụ gafere, ndị ahụ ejiri ọṅụ nke olileanya na-ele anya maka Onye Nzọpụta ha wee bụrụ ndị mwute ma daa mbà n’obi, ebe ndị ahụ na-ahụghị ịbịa Jisọs n’anya, kama ha natara ozi ahụ n’ihi egwu, nwere obi ụtọ na Ọ bịaghị n’oge a tụrụ anya ya. Ikwu okwukwe ha emetụtaghị obi ma sachapụ ndụ. Ịgafe nke oge ahụ e mere nke ọma iji kpughee ụdị obi ndị dị otu a. Ha bụ ndị mbụ tụgharịrị wee kwaa emo ndị ahụ jupụtara na mwute, ndị dara mbà n’olileanya, bụ ndị hụrụ n’ezie ịbịa nke Onye Nzọpụta ha n’anya. Ahụrụ m amamihe Chineke n’ịnwale ndị Ya na n’inye ha ule na-enyocha nke ọma iji chọpụta ndị ga-alaghachi azụ ma tụgharịa n’oge ọnwụnwa.”

> “Jisọs na ìgwè niile nke eluigwe ji ọmịiko na ịhụnanya lee ndị ahụ anya bụ́ ndị ji atụmanya dị ụtọ chọọ ịhụ Ya ogologo oge, bụ Onye mkpụrụ obi ha hụrụ n’anya. Ndị mmụọ ozi nọ na-efegharị gburugburu ha, iji kwado ha n’oge ule ha. A hapụrụ ndị ahụ leghaara ịnata ozi nke eluigwe anya n’ọchịchịrị, iwe Chineke wee mụo megide ha, n’ihi na ha achọghị ịnata ìhè ahụ nke O zitere ha site n’eluigwe. Ndị ahụ kwesị ntụkwasị obi ma nwee nkụda mmụọ, ndị na-enweghị ike ịghọta ihe mere Onyenwe ha anaghị abịa, ahapụghị ha n’ọchịchịrị. E duzikwara ha ọzọ n’Akwụkwọ Nsọ ha ka ha nyochaa oge amụma dị iche iche. E wepụrụ aka nke Onyenwe anyị n’elu ọnụ ọgụgụ ndị ahụ, ma kọwaa mmejọ ahụ. Ha hụrụ na oge amụma ndị ahụ ruru afọ 1844, nakwa na otu ihe akaebe ahụ ha jiri gosi na oge amụma ndị ahụ mechiri na 1843, gosikwara na ha ga-agwụ na 1844. Ìhè sitere n’Okwu Chineke mụbara n’ọnọdụ ha, ha wee chọpụta oge ichere—‘Ọ bụrụgodị na ọ [ọhụhụ ahụ] egbuo oge, chere ya.’ N’ihi ịhụnanya ha nwere maka ọbịbịa Kraịst ozugbo, ha elegharala oge ichere nke ọhụụ ahụ anya, bụ nke e zubere igosipụta ndị ezi ndị na-eche n’eziokwu. Ha nwetakwara ọzọ otu ebe oge dị. Ma ahụrụ m na ọtụtụ n’ime ha enweghị ike isi n’elu nkụda mmụọ ha dị ukwuu bilie ka ha nwee ogo ahụ nke ịnụ ọkụ n’obi na ume nke kara aka n’okwukwe ha n’afọ 1843.”

> “Setan na ndị mmụọ ozi ya meriri ha, ma ndị ahụ na-agaghị anabata ozi ahụ kelere onwe ha ekele n’ihi echiche ha nke na-ahụ ihe n’ihu na amamihe ha n’ịghara ịnara nduhie ahụ, dị ka ha kpọrọ ya. Ha aghọtaghị na ha na-ajụ ndụmọdụ Chineke megide onwe ha, na na ha na Setan na ndị mmụọ ozi ya na-arụkọ ọrụ iji gbagwojuo ndị nke Chineke anya, bụ ndị nọ na-ebi ndụ ozi ahụ e si n’eluigwe zitere.”

> “A kpagburu ndị kwere ekwe n’ozi a n’ime ụka dị iche iche. Ruo oge ụfọdụ, ndị na-anabataghị ozi ahụ ka a jidere site n’egwu ka ha ghara igosipụta echiche ndị dị n’obi ha; ma ngafe nke oge ahụ kpughere mmetụta ha n’eziokwu. Ha chọrọ ime ka àmà ahụ daa jụụ, nke ndị na-eche na-atụ anya na ha enweghị ike izere ibu, na oge amụma ahụ gbatịrị ruo n’afọ 1844. N’ụzọ doro anya ndị kwere ekwe kọwara mmehie ha ma nye ihe kpatara ha ji atụ anya Onyenwe ha n’afọ 1844. Ndị na-emegide ha enweghi ike iweta arụmụka ọbụla megide ihe kpatara siri ike e nyere. Ma iwe nke ụka dị iche iche mụrụ ọkụ; ha kpebiri na ha agaghị ege ntị n’ihe àmà ahụ, nakwa imechi àmà ahụ n’èzí ụka, ka ndị ọzọ ghara ịnụ ya. Ndị ahụ na-atụghị anya igbochi ndị ọzọ ìhè ahụ Chineke nyere ha, ka a chụpụrụ n’ụka; ma Jisọs nọnyere ha, ha wee nwee ọṅụ n’ìhè nke ihu Ya. E mere ka ha dị njikere ịnata ozi nke mmụọ ozi nke abụọ.” Early Writings, 235–237.

Akụkọ ihe mere eme a ka e gosipụtara ugbu a na-akọwa, n’etiti ihe ndị ọzọ, ahụmahụ nke July 18, 2020; ma isi okwu m chọrọ ka unu tụlee bụ na nghọta nke ozi Mkpu Etiti Abalị, dịka Samuel Snow nyere ya na nzukọ ịma ụlọikwuu nke Exeter, adịghị anọchi anya ọrụ akụkọ ihe mere eme nke Snow, kama ọ bụ omume nke aka Onyenwe anyị. Aka Ya ekpuchila njehie, ọ bụkwa mgbe O wepụrụ aka Ya ka ndị Millerite wee nwee ike ịghọta ndakpọ olileanya ha, ma ghọtakwa na ha anọwo n’oge ahụ a na-anọchi anya dịka oge ichere.

Iwepụ aka-Ya bụ akụkụ dị oké mkpa n’ihe gbasara ndị na-eso ụzọ ahụ ndị nọ n’ụzọ na-aga Emau. Ọ na-anọchi anya njedebe nke oge a maara dịka oge ichere, ma na-ejedebe n’ịghọta ahụ nke ozi Mkpu Etiti Abalị na-anọchi anya ya. Ma ihe atụ nke Emau mere mgbe obe gasịrị, nke na-anọchi anya Nnukwu Nkụda Mmụọ, ọ bụghị nkụda mmụọ mbụ nke ọnwụ Lazarọs.

> Ma, lee, mmadụ abụọ n’ime ha gara n’otu ụbọchị ahụ n’obodo nta a na-akpọ Emeọs, nke dị ihe dị ka stedia iri isii site na Jerusalem. Ha na-ekwurịta ọnụ banyere ihe ndị a niile mere. O wee ruo na, mgbe ha na-akpakọrịta okwu na-atụgharịkwa uche, Jisọs n’onwe ya bịaruru nso, soro ha na-eje ije. Ma e mechiri anya ha ka ha ghara ịmata ya. O wee sị ha, Okwu ụdịnụ ka unu na-ekwurịta onwe unu, ka unu na-eje ije, ma na-enwekwa mwute? Luke 24:13–16.

Okwu ahụ bụ “anya” n’akụkụ Akwụkwọ Nsọ a na-anọchi anya ọhụụ, karịa akụkụ ahụ anya n’onwe ya. Okwu ahụ bụ “e jidere” pụtara ike. Ndị na-eso ụzọ ahụ enweghị ike ịghọta ọhụụ nke obe n’ihi na Kraịst ekpuchila ike ha ịhụ ọhụụ amụma nke obe. Aka Kraịst bụ ihe nnọchianya nke ike Ya. Mwute ahụ Jizọs kọwara nọchiri anya nnukwu nkụda mmụọ ha. Mgbe ndị na-eso ụzọ ahụ, ndị nkụda mmụọ juru, kparịtachara okwu n’ihu, Kraịst bidoro ikwu okwu.

> Mgbe ahụ, ọ sịrị ha, Unu ndị nzuzu, ndị obi unu dịkwa umengwụ ikwere ihe niile ndị amụma kwuru: Ò kwesịghị ka Kraịst taa ahụhụ ihe ndị a, ma banye n’ebube ya? Sitekwa n’ịmalite na Mosis na ndị amụma niile, ọ kọwaara ha n’Akwụkwọ Nsọ niile ihe ndị gbasara onwe ya. Ha bịarukwara nso n’obodo nta ahụ ebe ha na-aga; o mekwara ka à ga-asị na ọ ga-agakwa n’ihu. Ma ha siri ọnwụ rịọ ya, sị, Nọnyere anyị: n’ihi na ọ na-ada mgbede, ụbọchị ahụ agafewokwa nke ukwuu. O wee banye ịnọnyere ha. Luk 24:25–29.

Jizọs nyere ndị na-eso ụzọ ahụ ntụziaka site n’iji usoro “historicist” nke nkọwa Akwụkwọ Nsọ, na-ebute ahịrị amụma ndị ahụ site n’aka Mozis gaa n’ihu n’ime akụkọ nsọ, iji mata akụkọ ihe mere eme nke obe. Jizọs jiri ahịrị ndị ahụ nke akụkọ amụma gara aga, ndị na-anọchi anya ụzọ ochie na usoro nke ahịrị n’elu ahịrị, kuzie ndị na-eso ụzọ ahụ nke ndakpọ olileanya jidere. Mgbe O mere ka o yie na Ọ ga-agafe n’ihu na-enweghị ha, ha rịọrọ Ya ike ka Ọ bata n’ime ụlọ ma nọrọnyere ha. Ha nọ n’oge ichere ahụ, Kraịst kwa dị njikere iwepu aka Ya n’anya ha. Mgbe e wepụrụ aka Ya, oge ichere ahụ ga-akwụsị; ka ha wee si n’ọchịchịrị ahụ laghachi ọsọ ọsọ na Jerusalem, ebe ndị na-eso ụzọ iri na otu nọ, ha ghọrọ ihe nnọchianya nke ọsọ a na-ebufe ozi nke Mkpu Etiti Abalị.

> O wee ruo, ka Ọ nọsịrị soro ha nọdụ ala iri nri, O were achịcha, gọzie ya, nyawaa ya, wee nye ha. E meperekwa anya ha, ha wee mara Ya; O wee pụọ n’anya ha. Luk 24:31.

Jizọs wepụrụ aka Ya nke nọ na-ejide nghọta ha banyere ọhụụ amụma ahụ, ma mgbe O mere otu a, ha matara Ya. Jizọs ewetara ha ozi nke Mkpu Etiti Abalị, ha wee nata ya mgbe ha na-eri nri, n’ihi na ozi ọ bụla aghaghị iri ya. Ozugbo ahụ, ha gbapụrụ ọsọ “dị ka nnukwu ebili mmiri na-awakpo ala niile” ịgwa ndị na-eso ụzọ iri na otu ahụ.

> Ha wee kwurịta n’etiti onwe ha, Obi anyị ò dighị ere ọkụ n’ime anyị, mgbe ọ na-agwa anyị okwu n’ụzọ, na mgbe ọ na-akọwara anyị Akwụkwọ Nsọ? Ha biliri n’otu awa ahụ, laghachikwuru Jerusalem, wee chọta mmadụ iri na otu ahụ ka ha zukọtara, na ndị nọnyekwara ha, na-asị, N’ezie, Onyenwe anyị ebiliwo n’ọnwụ, o wee pụta ìhè nye Saimọn. Ha kọkwara ihe ndị mere n’ụzọ, na otú ha si mata ya n’ịnyawa achịcha. Ka ha ka na-ekwu ihe ndị a, Jisọs n’onwe ya guzoro n’etiti ha, sị ha, Udo dịrị unu. Ma egwu tụrụ ha, ụjọ jidere ha, ha wee chee na ha ahụwo mmụọ. O wee sị ha, Gịnị mere unu ji enwe nkoropụ? gịnị mere echiche ji ebili n’obi unu? Leenu aka m na ụkwụ m, na ọ bụ m n’onwe m: metụnụ m aka, hụnụkwa; n’ihi na mmụọ enweghị anụ ahụ na ọkpụkpụ, dị ka unu na-ahụ na m nwere. Mgbe o kwusịrị otu a, o gosiri ha aka ya na ụkwụ ya. Ma ebe ha ka na-ekweghị n’ihi ọṅụ, ma na-eju anya, ọ sịrị ha, Ùnu nwere ihe oriri ọ bụla ebe a? Ha nyere ya otu iberibe azụ a ṅara n’ọkụ, na mmanụ aṅụ dị n’ụgbụ ya. O wee were ya, rie ya n’ihu ha. O wee sị ha, Ndị a bụ okwu ndị m gwara unu mgbe m ka nọnyerekwa unu, na a ghaghị imezu ihe niile e dere n’iwu Mozis, na n’ihe ndị amụma dere, na n’Abụ Ọma, banyere m. Mgbe ahụ o meghere nghọta ha, ka ha wee ghọta Akwụkwọ Nsọ. Luk 24:32–45.

Dịka ọ dị n’ihe banyere ndị na-eso ụzọ ya nọ n’ụzọ gaa Emeọs, Jizọs ji akụkọ nsọ ndị gara aga nke Akwụkwọ Nsọ gosi ozi ahụ iji kọwaa akụkọ banyere ọnwụ Ya na mbilite n’ọnwụ Ya, O mekwara nke a site n’inye ha ihe atụ nke iri nri. Ndị nke Chineke aghaghị iri ozi ahụ. N’etiti enweghị n'aka ha na mwute ha, Jizọs na-emecha oge ichere ahụ nke mere site n’ọnwụ Ya ruo na mbilite n’ọnwụ Ya, nrịgoro Ya n’eluigwe na nlọghachi Ya, site n’imeghe nghọta ha nye ozi nke eziokwu dị ugbu a nke e wuru n’elu akụkọ nsọ ndị gara aga a kpọkọtara ọnụ ahịrị n’elu ahịrị.

Ya mere, ndị-eso ụzọ abụọ ahụ nọ n’ụzọ na-aga Emọs (nke na-anọchi anya mmụọ ozi nke abụọ nke ejikọtara ma nye ike site n’ozi Mkpu Etiti Abalị) na-akọwa oge ichere ahụ nke sochiri obe dị ka oge ichere nke buru ụzọ tupu Mkpu Etiti Abalị. Ya mere, ndakpọ olileanya nke ndị-eso ụzọ ahụ na-anọchi anya ndakpọ olileanya mbụ n’ahịrị amụma ahụ, ọ bụghị nnukwu ndakpọ olileanya ahụ.

Akụkọ Emmọs ka e mesịrị kwughachiri nye ndị na-eso ụzọ iri na otu ahụ, bụ́ ndị nwere nkụda mmụọ. Jizọs sonyere ha, kuziere ha banyere mmezu nke okwu amụma site n’usoro “historicism,” ma meghee nghọta ha, mgbe ha na-eri nri. Mmalite nke akụkọ ahụ na-akọwapụta njedebe nke akụkọ ahụ. Jizọs wee gosipụta àmà nke atọ banyere eziokwu ahụ na enwere ike itinye nkụda mmụọ nke obe ahụ n’amụma n’ọrụ n’ihe nkụda mmụọ mbụ ahụ. Ọ nyere àmà nke atọ banyere nhazi nke akụkọ ihe mere eme ahụ site n’ịgwa ha ka ha nọrọ na Jerusalem ruo mgbe ha natara ike sitere n’elu.

> O wee gwa ha, Otu a ka e dere ya, otu a kwa ka o kwesiri ka Kraịst taa ahụhụ, biliekwa n’ọnwụ n’ụbọchị nke atọ: Na a ga-ekwusakwa nchegharị na mgbaghara mmehie n’aha ya n’etiti mba niile, malite na Jerusalem. Unu bụkwa ndị àmà nke ihe ndị a. Ma, lee, ana m ezitere unu nkwa nke Nna m: ma nọrọgidenụ n’obodo Jerusalem, ruo mgbe e yikwasịrị unu ike nke si n’elu. O wee duru ha pụta ruo Betani; o weliri aka ya elu, gọzie ha. O rue, mgbe ọ na-agọzi ha, e kewapụrụ ya n’ebe ha nọ, e buliekwa ya gaa n’eluigwe. Ha wee kpọọ isiala nye ya, lọghachi na Jerusalem n’oké ọṅụ: ha nọgidekwara n’ụlọ nsọ mgbe niile, na-eto na na-agọzi Chineke. Amen. Luk 24:46–53.

Ihe nlereanya nke ndị na-eso ụzọ nọ n’ụzọ gaa Emaọs na-akọwapụta oge ichere nke malitere n’ọnwụ Ya ruo mgbe e mere ka O si n’ọnwụ bilie ma rịgoro gakwuru Nna Ya. Oge ichere ahụ bịara ná njedebe nye ndị na-eso ụzọ Emaọs mgbe e guzobere ozi banyere ihe ndị mere n’obe site n’usoro nke ijikọta ahịrị akụkọ nsọ gara aga ọnụ, ahịrị n’elu ahịrị. Mgbe ahụ, ndị na-eso ụzọ buru ozi ahụ ngwa ngwa dịka o kwere ha omume iburu ya. Mgbe ahụ, Jizọs zutere ndị na-eso ụzọ iri na otu ahụ; e zoro aka ọzọ n’iri nri, a na-eji ahịrị n’elu ahịrị gosi eziokwu nke ozi ahụ, ma dịka o mere nye ndị na-eso ụzọ Emaọs, O mepere nghọta ha wee pụọ. Ma ọ bụghị tupu O gosipụta akụkọ ihe mere eme nke ichere na Jerusalem ruo mgbe oge ichere ahụ gwụsịrị site n’ịbịarute nke Mmụọ Nsọ n’ụbọchị Pentikọst.

Mgbe Jizọs gwara ndị na-eso ụzọ Ya ka ha chere na Jerusalem, nke ahụ bụ njedebe nke akụkọ ụzọ Emaus. Mmalite nke akụkọ ahụ nọchiri anya nkụda mmụọ, nke oge ichere sochiri, nke mkpughe nke eziokwu sochiri, nke nọchiri anya ozi nke Mkpu Etiti Abalị. E mezuru mkpughe ahụ nke eziokwu mgbe Kraịst wepụrụ aka Ya, nke “jigidere” anya ndị na-eso ụzọ ahụ. Nke ahụ bụ mmalite nke akụkọ ahụ, etiti nke akụkọ ahụ kwa ka a na-emegharị n’otu akụkọ ahụ mgbe Kraịst wepụrụ nkụda mmụọ n’aka ndị na-eso ụzọ iri na otu site n’ịkpughe Onwe Ya nye ha na imeghe nghọta ha banyere Okwu Ya. Mgbe ahụ, àmà ikpeazụ nke otu nhazi amụma ahụ, nke na-amalite site na nkụda mmụọ mbụ, ọ bụghị nnukwu nkụda mmụọ.

Akụkọ ihe mere eme site n’Emmaus ruo Pentikọst na-enye ndị àmà atọ banyere nkụda mmụọ mbụ, oge ichere, na Mkpu Etiti Abalị, ma nkụda mmụọ n’eziokwu nke bụ akara ụzọ n’mbido nke ọ bụla n’ime ndị àmà atọ ahụ bụ n’eziokwu nkụda mmụọ nke abụọ, ọ bụghị nke mbụ. Ịghọta na akara ụzọ nke bụ Nnukwu Nkụda Mmụọ n’akụkọ ihe mere eme ndị Miller ka e ji kọwaa nkụda mmụọ mbụ n’akụkọ ihe mere eme ndị Miller dị oke mkpa n’ịghọta akuko anyị hụrụ n’ime isi anọ nke Jọn nke na-eme n’etiti iri nri ahụ e riri n’oriri ikpeazụ na njide ahụ mere n’etiti abalị n’ubi Getsemane. Ọ bara uru ịmata na mgbe Jisọs pụtara n’ihu ndị na-eso ụzọ ya iri na otu ma soro ha rie nri, ọ jụrụ, “Gịnị mere obi ji na-ama unu jijiji? gịnị merekwa echiche ji na-ebili n’obi unu?”

Nnọọ ozugbo Ọ risịrị Nri Anyasị Ikpeazụ n’akwụkwọ Jọn, akụkụ Akwụkwọ Nsọ anyị ga-atụle malitere site n’okwu Kraịst na-agwa ha, “Ka obi unu ghara ịdị na-enye nsogbu.” N’ime ụbọchị ise, ha echefuola iwu ahụ kpọmkwem. Isi nke iri na anọ ruo isi nke iri na asaa nke Oziọma Jọn na-anọchi anya mmechuihu mbụ nke Julaị 18, 2020, nke na-ebute oge ichere, na-eduga na Mkpughe nke Jisọs Kraịst nke a na-emeghe akara ya obere oge tupu oge amara emechie, ma na-anọchi anya ozi nke Mkpu Etiti Abalị. Ozi ahụ na-ebute otu oge nke mmegharị ọnwa nke asaa gosipụtara dịka onyinyo ya, ma e gosikwara ya dịka onyinyo n’ọsọ ọsọ nke ndị na-eso ụzọ Emọs laghachiri Jerusalɛm n’etiti abalị juru ọchịchịrị. Akụkọ ihe mere eme ahụ bụ ihe mkpụrụedemede Hibru atọ ahụ e jiri rụọ ọrụ, nke Kraịst ji nọchite Onwe Ya anya dịka “Eziokwu.”

Ọ bụ n’akụkọ nke isi anọ ndị a nke Jọn ka anyị na-ahụ, ọ bụghị naanị na a na-amata ọrụ nke Mmụọ Nsọ dịka otu nzọụkwụ ndị ahụ nke otu okwu ahụ n’onwe ya, kama kwa ebe a na-ahụ ihe àmà kacha sie ike iji kwado nkwupụta ndị a na-eme ugbu a, bụ na mmezu ikpeazụ nke ozi nke Mkpu Etitiabalị ka a na-egosipụta ugbu a n’ụzọ na-aga n’ihu n’ọgbakọ ọmụma nke Exeter site n’ụbọchị nke iri na abụọ nke Ọgọst ruo nke iri na asaa. Mgbe ndị nsọ na-eche nche mechara mata ozi ahụ, a ga-atụba ụwa n’ime nsogbu nke iwu ụbọchị Sọnde, dịka ndị ozi ahụ ga-eburu ozi ịdọ aka ná ntị ikpeazụ nke “ụbọchị ikpeazụ” gaa n’ụwa na-anwụ anwụ.

Back to Articles