Article

# Akwụkwọ Daniel—Nọmba Otu Narị na Iri Asatọ na Abụọ

Njikọ na Agha Amụma: Site n’oge Seleucus ochie ruo n’Ọchịchị ndọrọndọrọ ọchịchị nke ụwa nke oge a

Author

Jeff Pippenger

Published

April 12, 2024

Formats

PDF
Word
Song MP3

Amaokwu nke iri na atọ na nke iri na anọ na-akọwapụta akụkọ ihe mere eme ebe Seleucus na Philip nke Masedonia nọ na-emekọrịta njikọ, ha na-anọchikwa anya United States, nke bụ ndị agha nnọchi anya mbụ nke Rome, Masedonia (Greece) bụkwa akara nke United Nations. N’akụkọ mmalite ahụ, njikọ nke eze ugwu (Seleucus) na Philip (Greece) na-anọchi anya akụkọ ihe mere eme nke na-eduga n’Agha Panium, nke, narị afọ abụọ ka e mesịrị, gbanwere aha obodo ahụ site na Panium gaa n’obodo Caesarea Philippi. Aha obodo ahụ nke nwere akụkụ abụọ abụghị ihe ncheta njikọ nke Seleucus na Philip nke Masedonia.

Aha “Sizaria Filipai” sitere n’ime mgbanwe akụkọ ihe mere eme nke obodo ochie a maara dị ka Paneas ma ọ bụ Panium. A kpọrọ obodo ahụ na mbụ Paneas n’ihi ịdị ya nso n’ebe isi mmiri a ma ama e doro nye chi Gris a kpọrọ Pan. Isi mmiri ahụ, nke bụ ebe dị mkpa nke ofufe n’oge ochie, na-asọba banye n’Osimiri Jọdan.

N’oge ọchịchị Eze Herọd Onye Ukwu, n’ihe dị ka narị afọ nke mbụ Tupu Kraịst, obodo ahụ nwetara nrụzigharị dị ukwuu, e mekwara ka ókè ya saa mbara ma chọọ ya mma. Herọd Filip, otu n’ime ụmụ Herọd Onye Ukwu, kpọrọ ya Sizaịa Filipi. Ọ kpọrọ obodo ahụ Sizaịa iji sọpụrụ Eze Ukwu Rom, Siza Ọgọstọs, ma kpọọ ya Filipi site n’aha onwe ya; ya mere, Sizaịa Filipi. N’ihi ya, “Sizaịa Filipi” bụ ngwakọta nke “Sizaịa,” nke na-egosi nsọpụrụ Herọd nyere Siza Ọgọstọs, na “Filipi,” nke na-asọpụrụ Herọd Filip.

N’ụzọ amụma, a na-ejikọta Panium na nkwekọrịta etiti Seleucus na Filip nke Masedonia, nakwa njikọta etiti Siza na Herọd Filip. Njikọta abụọ ahụ na-ekwu maka njikọta etiti United States na United Nations nke na-eso ọdịda Russia nke Putin, dịka Seleucus na Filip nọchiri anya ya. Ha na-anọchikwakwa anya njikọta etiti Papacy, onye bụ nne, na United States, onye bụ ada, dịka Siza na Filip nọchiri anya ha, ndị ha abụọ bụ ndị nnọchianya Rome. Ha ọnụ na-egosi United States na-eru “n’ofe ọdọ miri emi ijide aka nke ike Rome,” na-erukwa “n’ofe olulu miri emi ijikọta aka na Spiritualism.” Tupu iwu Sọnde nke amaokwu nke iri na isii, e tinyelarị njikọta atọ ahụ n’ọnọdụ ya.

Panium nọchiri anya etiti ofufe ndị Gris na-efe chi Pan. Isi iyi ahụ e doro nye chi Gris ahụ bụ Pan, a makwaara ya n’oge ahụ dị ka “Ọnụ Ụzọ Ámá nke Hel,” ma mgbe Jizọs gara ebe ahụ, okwu Ya banyere “Ọnụ Ụzọ Ámá nke Hel,” na-akọwapụta ọgụ dị n’etiti agwa ndọrọ ndọrọ ọchịchị na nke okpukpe nke Gris (ụwa niile n’otu), na Protestantism nke ndapụ n’ezi okwukwe, nke na-eme n’ụbọchị ikpeazụ. Ọ bụ ọgụ ahụ nke Onye Isi Ala bara ụba ahụ buru ụzọ malite, onye kpaliri mpaghara Grecia na amaokwu nke abụọ. Ọ bụ ọgụ mpụga nke na-emetụta ụwa niile, ọ bụkwa agha ime ụlọ n’ime United States.

Okpukpe nke ụwa-nile, bụ okpukpe dragọn ahụ, nke n’ọnọdụ oge a anyị nọ bụ okpukpe woke-ism. N’afọ 2020, anụ-ọhịa ahụ si n’olulu na-enweghị njedebe pụta, nke a kọwara na Mkpughe isi nke iri na otu, gosipụtara ike ọchịchị na nke okpukpe ya, ma gbuo mpi abụọ nke anụ-ọhịa nke ụwa. Olulu ahụ na-enweghị njedebe, n’etiti ihe ndị ọzọ, bụ nke “Isi Iyi Pan” na-anọchi anya ya, nke na-enye Osimiri Jọdan mmiri.

N’akụkọ ifo ndị Gris, e jikọtara Pan na ọdịdị okike, ọzara, na egwu ime obodo, ma ịdị adị nke isi iyi a raara nye ya nwekwara mkpa okpukpe n’etiti ndị na-efe ya. A na-egosikarị chi Pan dịka onye nwere ụkwụ, mpi, na ntị nke ewu. A na-ewere Pan dịka chi nke ndị ọzụzụ atụrụ na ìgwè anụ ụlọ, a na-egosikwa ya ọtụtụ mgbe dịka chi na-egwuri egwu ma na-eme aghụghọ, nke na-awagharị n’ọhịa na n’ugwu. Onyonyo Pan dịka chi nwere ụkwụ ewu kwekọrọ na Daniel isi nke asatọ, ebe a na-anọchi Gris anya site n’ewu-nwoke. Ewu bụ anụ ụlọ a na-ahụkarị n’Gris oge ochie, a na-ahụkwa ha ọtụtụ mgbe n’ógbè ugwu, ebe e kweere na Pan na-awagharị. Nkọwa a ghọrọ akụkụ pụtara ìhè nke akara ngosi Pan ma nọgide na-adịgide n’ọrụ nka na n’akwụkwọ ndị Gris nke na-egosi chi ahụ, gụnyere ego mba.

Mgbe Jisọs gara Sisaria Filipai, O kwuru kpọmkwem na “Ọnụ Ụzọ Ámá nke Hel” agaghị enwe mmeri megide nzukọ. A ghọtara ihe Pita kwuru n’aza ajụjụ Jisọs n’akụkọ ihe mere eme na n’omenala Ndị Kraịst dịka “Nkwupụta Okwukwe Ndị Kraịst.”

> Mgbe Jisọs bịarutere n’ókèala Sisaịa Filipai, ọ jụrụ ndị na-eso ụzọ ya, sị, Ònye ka mmadụ na-ekwu na mụ onwe m, Nwa nke mmadụ, bụ? Ha wee sị, Ụfọdụ na-ekwu na ị bụ Jọn Onye-na-eme-baptizim; ụfọdụ, Ịlaịja; ndị ọzọkwa, Jeremaya, ma ọ bụ otu n’ime ndị amụma. Ọ sịrị ha, Ma ònye ka unu na-ekwu na m bụ? Saịmọn Pita zara, sị, Ị bụ Kraịst ahụ, Ọkpara Chineke dị ndụ. Jisọs zara, sị ya, Ngọzi nādiri gị, Saịmọn Barjona; n’ihi na anụ ahụ na ọbara ekpughere gị nke a, kama ọ bụ Nna m nke nọ n’eluigwe. Mụ onwe m na-agwakwa gị, na ị bụ Pita, ọ bụkwa n’elu nkume a ka m ga-ewu nzukọ m; ọnụ ụzọ ámá hel agaghịkwa emeri ya. Aga m enye gị mkpịsị-igodo nke alaeze eluigwe; ihe ọ bụla ị ga-eke n’ụwa ga-adịkwa eke n’eluigwe; ihe ọ bụla ị ga-atọghe n’ụwa ga-adịkwa atọghe n’eluigwe. Mgbe ahụ, o nyere ndị na-eso ụzọ ya iwu ka ha ghara ịgwa onye ọ bụla na ọ bụ Jisọs Kraịst ahụ. Matiu 16:13–20.

Akụkụ Akwụkwọ Nsọ a dị mkpa n’ihi na ọ na-anọchi anya oge dị oke mkpa n’ozi Jisọs na n’uto mmepe nkà mmụta okpukpe Ndị Kraịst. Nkwupụta Pita banyere Jisọs dị ka Mezaịa ahụ, Ọkpara nke Chineke dị ndụ, ka a na-ahụ dịka ntọala okwukwe Ndị Kraịst na nkume isi nkuku e ji wuo nzukọ-nsọ. A na-akọwa ahịrịokwu ahụ bụ, “n’elu nkume a ka M ga-ewu nzukọ-nsọ m,” n’omenala Katọlik dịka ihe na-ezo aka na Pita n’onwe ya, onye Jisọs kpọrọ “nkume” ahụ a ga-ewu nzukọ-nsọ n’elu ya. Nkọwa a na-abụ ntọala maka isi-ibu ụzọ na ikike pope na nkà mmụta okpukpe Katọlik.

N’ime nkà mmụta okpukpe Protestant, a naghị aghọta “nkume” ahụ dịka ihe na-ezo aka n’onwe Pita, kama dịka nkwupụta okwukwe Pita banyere Jizọs dịka Mesaịa na Ọkpara Chineke. N’echiche a, ntọala nzukọ Kraịst abụghị Pita, kama ọ bụ nkwupụta ahụ na Jizọs bụ Kraịst na Ọkpara Chineke. N’agbanyeghị nkọwa nkà mmụta okpukpe a nabatara, a na-ewere Nkwupụta Pita dị na Matiu 16:13–20 dịka akụkụ Akwụkwọ Nsọ dị n’etiti ma bụrụkwa ntọala n’okwukwe Ndị Kraịst, nke na-egosi mkpa njirimara Jizọs dịka Mesaịa na Ọkpara Chineke, ma na-ekwenyekwa ozi na ebumnuche nke nzukọ Kraịst.

N’isiokwu gara aga anyị gosipụtara otu akụkụ sitere na *The Desire of Ages*, ebe Sister White na-akọwapụta ụfọdụ n’ime okwu ndị metụtara nleta Kraịst gara Sesaria Filipai. Otu n’ime isi ihe ọ rụtụrụ aka na ya bụ na Kraịst wepụrụ ndị na-eso ụzọ ya n’ebe mmetụta ndị Juu nọ, iji nye nkuzi ndị dị na Sesaria Filipai.

> “Jisọs na ndị na-eso ụzọ Ya abatala ugbu a n’otu n’ime obodo ndị dị nso na Sizaria Filipai. Ha agafela ókè Galili, banye n’ógbè ebe ikpere arụsị jupụtara. N’ebe a ka e wepụrụ ndị na-eso ụzọ ahụ n’okpuru mmetụta nchịkwa nke okpukpe ndị Juu, wee mee ka ha bịaruo nso karịa n’ofufe ndị ọgọ mmụọ. N’ebe niile gbara ha gburugburu ka e gosipụtara ụdị nkwenkwe ụgha ndị dị n’akụkụ nile nke ụwa. Jisọs chọrọ ka ịhụ ihe ndị a duru ha inwe mmetụta nke ibu ọrụ ha n’ebe ndị ọgọ mmụọ nọ. N’oge ọnụnọ Ya n’ógbè a, Ọ gbalịsiri ike ịdọpụ Onwe Ya n’ịkụziri ndị mmadụ ihe, ka O wee nye Onwe Ya karịa nye ndị na-eso ụzọ Ya.” The Desire of Ages, 411.

N’ụbọchị Julaị 18, 2020, Kraịst wepụrụ ndị na-eso ụzọ nke Septemba 11, 2001 n’okpuru mmetụta nke Adventizim Laodisia. Nkụda mmụọ mbụ dị n’ilu ahụ banyere ụmụ agbọghọ iri ahụ mịrị amị mụtara nkewa nke mmegharị ahụ n’ebe nzukọ ndị na-akwa emo nọ, nke a na-aga n’ihu ịgafe. E mezuru eziokwu a n’akụkọ ihe mere eme nke ndị Millaịt n’ụbọchị Eprel 19, 1844, ma mezukwa ya ọzọ n’ụbọchị Julaị 18, 2020. Akụkọ ihe mere eme nke oge ichere ahụ wee malite mgbe ahụ, ọ na-ebukwa akara nke “Eziokwu” n’ime mmegharị nke mmụọ ozi mbụ na nke atọ.

Mmechuihu nke mbụ bụ nke mbụ n’ime akara ụzọ atọ, ma akụkọ ihe mere eme ahụ na-agwụ n’Ihe Nkụda Mmụọ Ukwu nke Ọktoba 22, 1844, nke na-anọchi anya “ala ọma jijiji ukwu” nke Mkpughe isi nke iri na otu. Mmalite, mkpụrụedemede mbụ nke mkpụrụedemede Hibru, na-anọchi anya mmechuihu; ngwụcha kwa, mkpụrụedemede nke iri abụọ na abụọ nke mkpụrụedemede Hibru, na-anọchikwa anya mmechuihu. Mkpụrụedemede nke iri na atọ, nke na-anọchi anya nnupụisi, na-akọwapụta mmechuihu nke ụmụ agbọghọ amaghị ihe, ndị na-egosipụta ọnọdụ ha furu efu mgbe oku ahụ n’etiti abalị na-eme ka a mata ndị kwadebere na ndị na-akwadoghị maka nsogbu ahụ. Mkpụrụedemede iri abụọ na abụọ nke mkpụrụedemede Hibru na-anọchi anya akara nke njikọta nke Chi na mmadụ nke a na-emezu n’ime akụkọ ihe mere eme ahụ, ọ bụ ezie na akụkọ ihe mere eme nke ndị Millerite na-anọchi anya Kadesh mbụ, ma akụkọ ihe mere eme anyị taa na-anọchi anya Kadesh ikpeazụ.

Ahịrị abụọ ahụ yiri ibe ha, ma otu na-anọchi anya ọdịda nke ndị Chineke, ebe nke ọzọ na-anọchi anya mmeri nke ndị Chineke. Naanị tupu obe ahụ, Jizọs kpọrọ ndị na-eso ụzọ Ya gaa Panium, dịka O si kpọrọ ndị na-eso ụzọ Ya nke ụbọchị ikpeazụ gaa Panium, ma n’ime ime nke a O kwere ka ndakpọ olileanya wepụ ndị na-eso ụzọ Ya nke ụbọchị ikpeazụ n’okpuru “mmetụta na-achịkwa” nke Adventizim Laodisia, nke “Okpukpe ndị Juu” na-anọchi anya ya n’akụkọ ihe mere eme nke Matiu isi nke iri na isii. N’ime ime nke a, O mekwara ka ndị na-eso ụzọ Ya bịarukwuo nso n’ịkpọtụrụ ikpere arụsị n’otu oge ahụ, si otu a na-anọchi anya ọnọdụ ọrụ nke ndị na-eso ụzọ Ya nke ụbọchị ikpeazụ, ndị bi ugbu a n’ime ngosi zuru oke nke ike Setan nke usoro nkwurịta okwu nke oge a na-anọchi anya ya, bụ ndị a na-eji edu ụwa nile n’ịnata akara nke anụ ọhịa ahụ.

Akụkọ ihe mere eme nke Sizaịa Filipai kwekọrọ n’akụkọ ihe mere eme nke Agha Panium, na amaokwu iri na atọ ruo iri na ise. Kraịst na ndị na-eso ụzọ Ya nọ na-eguzo n’onyinyo nke obe ahụ, na-anọchite anya ndị na-eso ụzọ Ya nke ụbọchị ikpeazụ ka ha na-eguzo n’onyinyo nke iwu ụbọchị Sọnde. N’ebe ahụ, n’amaokwu iri na atọ ruo iri na ise, nke bụ Sizaịa Filipai, nakwa Agha Panium, nke bụ ebe anyị guzo taa, Kraịst malitere izi ndị na-eso ụzọ Ya ihe banyere ihe nke na-achọ ime n’amaokwu iri na isii.

> “Ọ fọrọ nke nta ka Ọ gwa ha banyere ahụhụ ahụ nke na-echere Ya. Ma mbụ, Ọ pụrụ naanị Ya n’ebe ọzọ, kpee ekpere ka e wee kwadebe obi ha ịnata okwu Ya.” The Desire of Ages, 411.

Tupu Kraịst agwa ndị na-eso ụzọ Ya banyere obe ahụ, Ọ buru ụzọ pụọ, ma ọ bụ na Ọ nọgide chere, si otu a kpọọ oge ichere ahụ n’ilu ahụ na n’akụkọ ihe mere eme site na Julaị 18, 2020 ruo Julaị 2023.

> “Mgbe O sonyere ha, Ọ gwaghị ha ozugbo ihe ahụ Ọ chọrọ ịkọrọ ha. Tupu O mee nke a, O nyere ha ohere ikwupụta okwukwe ha n’ebe Ọ nọ, ka e wee mee ka ha sie ike maka ọnwụnwa na-abịa.” The Desire of Ages, 411.

N’ọnwa Julaị 2023, Onye-nwe-anyị bidoro inye ohere ka ndị metụtara ndakpọ olileanya ahụ gosi okwukwe ha. O mere nke a site n’imeghe ozi Ezikiel iri atọ na asaa, nke bụ nkwenye nke ozi nke Septemba 11, 2001. Ọ bụ eri nke jikọtara oge mmechi akara site na Septemba 11, 2001 ruo n’iwu Ụka ga-abịa n’oge na-adịghị anya. O mere nke a site n’itinye ndakpọ olileanya nke Julaị 18, 2020 n’usoro eziokwu, n’ihi na ndị dị njikere ịhụ pụrụ ịmata na mmegharị ndozigharị ọ bụla nwere isiokwu nke na-agafe n’akụkọ nsọ pụrụ iche ha.

N’ụbọchị ikpeazụ, ozi nke ahụhụ nke atọ bịara na Septemba 11, 2001, emesịa a kpọsara ozi ụgha banyere ahụhụ nke atọ nke butere nkụda mmụọ, ma ozi ahụ nke mere ka ha dịghachi ndụ mgbe ụbọchị atọ na ọkara gachara nke ịdị ndị nwụrụ anwụ, ọkpụkpụ akọrọ ma gbasasịa, bụ ozi nke ifufe anọ ahụ, nke bụkwa ahụhụ nke atọ.

Ndị na-eso ụzọ nke ụbọchị ikpeazụ pụrụ ịhụ, ma ọ bụrụ na ha ahọrọ ịhụ, na akara-ụzọ atọ nke mmechi nke narị puku otu na iri anọ na anọ ahụ bụ otu isiokwu n’ụkwụ ọ bụla, nakwa na n’ụkwụ nke abụọ, nnupụisi nke mkpụrụedemede nke iri na atọ nke mkpụrụedemede Hibru nọchiri anya ya kwadoro ozi ahụ dịka “Eziokwu.” Onye-nzọpụta nke abụọ Onyenwe anyị nyere bụ n’eziokwu ahụ bụ na nkụda mmụọ mbụ nke mmegharị ndozigharị ndị gara aga dabere na nnupụisi megide uche Chineke e kpughere, ma ọ bụ na ọ bụ Mozis na-ebighi nwa ya úgwù, ma ọ bụ Uza imetụ Igbe ahụ aka, ma ọ bụ Mata na Meri inwe obi abụọ banyere okwu Jizọs gbasara ọnwụ Lazarọs. Naanị ahịrị ndozigharị nke na-akwadoghị eziokwu ahụ na nkụda mmụọ mbụ dabere na nnupụisi bụ mmegharị ndozigharị nke ndị Millaịraịt, ma e gosikwara n’oge ahụ na akụkọ ihe mere eme nke ndị Millaịraịt nwere akara-ụzọ dị n’ime ya nke dabere n’eziokwu nke nke asatọ, ịbụ nke asaa.

Eziokwu ahụ bụ na nke asatọ sitere n’ime asaa bụ akụkụ dị mkpa nke Mkpughe nke Jizọs Kraịst nke a na-emeghe ugbu a, ma mgbanwe nke mmegharị Millerite nke Filadelfia gaa n’ụlọ nzukọ Laodisia bụ akara-ụzọ nke kọwara mgbe mmegharị Laodisia nke mmụọ ozi nke atọ ga-agbanwe gaa n’ime mmegharị Filadelfia nke narị puku mmadụ iri anọ na anọ. N’ihi ya, eziokwu ahụ bụ na mmechuihu mbụ nke ndị Millerite mezuru n’enweghị ka mmegharị ha gosi nnupụisi, nyere ọdịiche maka otu akara-ụzọ ahụ n’ụbọchị ikpeazụ ebe mmegharị Laodisia nke mmụọ ozi nke atọ ga-enupụ isi ma mụpụta mmechuihu, ma n’ime ime nke a ga-adaba n’otu ahịrị na akara-ụzọ Millerite ahụ, ma mụpụta ezi uche iji hụ na mmegharị nke narị puku mmadụ iri anọ na anọ bụ nke asatọ ahụ, nke sitere n’ime asaa.

N’ọnwa Julaị 2023, Onye-nwe-ayi welitere “olu n’ọzara” iji kwadebe ndị Ya nke ụbọchị ikpeazụ maka nsogbu iwu Ụbọchị Sọnde, ma ozugbo O si n’ịla oge n’ekpere laghachikwute ndị na-eso ụzọ Ya, O nyere ha ohere ikwupụta okwukwe ha. N’ụbọchị Kraịst nọ n’ụwa, ozi ahụ bụ baptizim Ya, ebe ahụ Jizọs ghọrọ Jizọs Kraịst. Ihe ịrịba ama ahụ kwekọrọ na Septemba 11, 2001, a jụrụkwa ndị na-eso ụzọ Ya ihe ndị mmadụ chere, e mesịa jụọkwa ihe ndị na-eso ụzọ ahụ n’onwe ha chere banyere Kraịst.

> “Mgbe Ọ sonyere ha, Ọ kparaghị ozugbo ihe ahụ Ọ chọrọ ịkọwa ha. Tupu O mee nke a, O nyere ha ohere ikwupụta okwukwe ha n’ime Ya ka e wee mee ka ha sie ike maka ọnwụnwa na-abịa. O jụrụ, ‘Ònye ka mmadụ na-ekwu na mụ onwe m, Nwa nke mmadụ, bụ?’”

> “N’ụzọ na-ewute obi, a manyere ndị na-eso ụzọ ahụ ikweta na Izrel adaala n’ịmata Mesaịa ha. N’ezie, ụfọdụ, mgbe ha hụrụ ọrụ ebube Ya, ekwupụtawo na Ọ bụ Ọkpara Devid. Ìgwè mmadụ ndị ahụ e nyere nri na Betsaida achọwo ịkpọsa Ya dị ka eze Izrel. Ọtụtụ dị njikere ịnara Ya dịka onye amụma; ma ha ekweghị na Ọ bụ Mesaịa ahụ.” The Desire of Ages, 411.

Ọtụtụ n’ime ndị Adventist ekweghị na ahuhu nke atọ nke Septemba 11, 2001. Ha kweere ụfọdụ n’ime ọrụ ebube nke Okwu amụma ahụ e gosipụtara n’ime ije ahụ, ụfọdụkwa ghọtara na ozi nke Septemba 11, 2001 nwere akụkụ ụfọdụ nke eziokwu, ma ha ekweghị n’ezie na nkwupụta nke Septemba 11, 2001.

E gosipụtara nkwupụta nke Septemba 11, 2001 dịka ihe atụ site na nkwupụta nke Ọgọst 11, 1840, ma Nwanyị White kwupụtara nkwupụta ahụ mgbe ọ na-ekwu maka mmezu nke Ọgọst 11, 1840. O kwuru:

> “N’oge ahụ kpọmkwem a kpọrọ aha, Turkey, site n’aka ndị nnọchi-anya ya, nabatara nchebe nke ike ndị mmekọ nke Europe, wee si otú a tinye onwe ya n’okpuru ọchịchị mba Ndị Kraịst. Ihe omume ahụ mezuru amụma ahụ kpọmkwem. Mgbe a matara nke a, ìgwè mmadụ dị ukwuu kwenyesiri ike n’ịdị ziri ezi nke ụkpụrụ nkọwa amụma ndị Miller na ndị ha na ha so nabatara, e nyekwara mmegharị ọbịbịa ahụ mkpali dị ịtụnanya. Ndị ikom nwere ọmụmụ na ọnọdụ sonyeere Miller, ma n’ikwusa ma n’ibipụta echiche ya, ma site n’afọ 1840 ruo 1844 ọrụ ahụ gbasara ọsọ ọsọ.” The Great Controversy, 334, 335.

Ihe e mere ka o doo anya na Ọgọst 11, 1840 bụ na echiche amụma nke Miller ziri ezi, ma nkwupụta nke Septemba 11, 2001 bụ nkwenye na echiche amụma nke Future for America ziri ezi. Ìgwè mmadụ ahụ na-enweghị nchegharị n’ọnwa Julaị nke 2023 enweghị ike, ha agaghịkwa anabata ntọala nke na usoro ahụ Kraịst haziri, ma nyefee ya n’aka Future for America, bụ n’ezie usoro nke mmiri ozuzo ikpeazụ. Ma mgbe ahụ Kraịst jụrụ ndị na-eso ụzọ Ya ihe ha onwe ha, ọ bụghị ìgwè mmadụ ahụ, chere.

> “Jisọs wee jụọ ajụjụ nke abụọ ugbu a, nke metụtara ndị na-eso ụzọ Ya n’onwe ha: ‘Ma ònye ka unu na-asị na Mụ onwe M bụ?’ Pita zara, ‘Ị bụ Kraịst ahụ, Ọkpara nke Chineke dị ndụ.’”

> “Site na mmalite, Pita ekwerewo na Jizọs bụ Mesaya ahụ. Ọtụtụ ndị ọzọ, ndị nkwusa Jọn Onye Na-eme Baptizim kpatara ka ha kwenye mmehie ha, ma nabata Kraịst, malitere inwe obi abụọ banyere ozi Jọn mgbe a tụrụ ya mkpọrọ ma gbuo ya; ma ugbu a ha nwekwara obi abụọ na Jizọs bụ Mesaya ahụ, onye ha nọworo ogologo oge na-ele anya maka ya. Ọtụtụ n’ime ndị na-eso ụzọ ahụ, ndị ji ịnụ ọkụ n’obi atụ anya na Jizọs ga-anọkwasị n’ocheeze Devid, hapụrụ Ya mgbe ha ghọtara na O nweghị ebumnobi dị otu a. Ma Pita na ndị ibe ya ekweghị ịhapụ nkwado ha nye Ya. Ụzọ agbanwe-agbanwe nke ndị toro ụnyaahụ ma maa ikpe taa ebibighị okwukwe nke ezi onye na-eso Onye Nzọpụta ahụ. Pita kwupụtara, ‘Gị onwe gị bụ Kraịst, Ọkpara nke Chineke dị ndụ.’ Ọ chereghị ka nsọpụrụ ndị eze chie Onyenwe ya okpueze, kama ọ nabatara Ya n’ime iweda onwe Ya ala.”

> “Pita egosila okwukwe nke ndị iri na abụọ ahụ. Ma ndị na-eso ụzọ ahụ ka nọ nnọọ anya n’ịghọta ozi Kraịst. Mmegide na nkwutọ nke ndị nchụàjà na ndị isi, ọ bụ ezie na ọ pụghị ime ka ha si n’ebe Kraịst nọ pụọ, ka butere ha nnukwu mgbagwoju anya. Ha ahụghị ụzọ ha nke ọma. Mmetụta nke ọzụzụ mbụ ha, nkuzi nke ndị rabaị, na ike nke ọdịnala, ka na-egbochi nghọta ha banyere eziokwu. Site n’oge ruo n’oge, ụzarị ìhè dị oké ọnụ ahịa sitere n’aka Jisọs na-enwukwasị ha, ma ọtụtụ mgbe ha dị ka ndị na-atụrụ uche n’etiti onyinyo. Ma n’ụbọchị a, tupu e webata ha ihu na ihu n’ọnwụnwa ukwu nke okwukwe ha, Mmụọ Nsọ dakwasịrị ha n’ike. N’oge dị mkpirikpi, e mere ka anya ha si n’ihe ndị a na-ahụ anya pụọ, ka ha lekwasị anya n’‘ihe ndị a na-adịghị ahụ anya.’ 2 Ndị Kọrịnt 4:18. N’okpuru ọdịdị mmadụ, ha hụrụ ebube nke Ọkpara Chineke.”

> “Jisọs zara Pita, sị, ‘Ngọzi nādiri gị, Saịmọn Bar-jona: n’ihi na anụ ahụ na ọbara ekpugheghị gị ya, kama Nna M nke nọ n’eluigwe.’” The Desire of Ages, 412.

Nkwupụta Pita n’ịmata na Kraịst bụ Ọkpara Chineke zara ozugbo ajụjụ nnwale nke akụkọ ihe mere eme ahụ. Oge eruola ka Mesaịa pụta ìhè, dịka e si depụta ya n’Okwu amụma Chineke, ma ọ bụ naanị ndị nabatara eziokwu ahụ ka a ga-agụnye n’etiti ndị okwu Pita nọchiri anya ha. Pita na-anọchi anya ndị nabatara ozi e hiwere n’abalị iri na otu nke Septemba, 2001, ma ndị na-ekwupụta na Jizọs bụ Ọkpara Chineke. “Pita ekwupụtawo okwukwe nke mmadụ iri na abụọ ahụ,” ndị mmadụ iri na abụọ ahụ o nọchiri anya ha bụ ndị puku mmadụ narị otu na iri anọ na anọ. N’ihi nke a, Kraịst gbanwere aha Pita site na Saimọn Baa-jona gaa n’aha Pita n’akụkụ Akwụkwọ Nsọ ahụ.

“Aha bụ ‘Simon’ pụtara ‘onye na-anụ ihe,’ ma ‘bar’ pụtara ‘nwa nke,’ ma Jonah pụtara ‘nduru.’ Simon nọchiri anya ndị nụrụ ozi nke nduru ahụ, nke nọchiri anya eziokwu ndị metụtara baptizim nke Jizọs, mgbe Ọ ghọrọ Kraịst, e tere ya mmanụ na ike, dịka e si n’ụzọ ihe nnọchianya gosi ya site n’ịda Mmụọ Nsọ n’ụdị nduru.”

Ahịrị mmegharị ahụ na-aga n’usoro kwekọrọ ibe ha, Jọn na-anọchi anya ndị Milerait, bụ́ ndị riri obere akwụkwọ ahụ n’ụbọchị Ọgọst 11, 1840. Jeremaịa na-adakọ na ihe omume ahụ, ma mgbe o riri obere akwụkwọ ahụ, e wee kpọọ ya aha Chineke.

> A hụrụ okwu-Gị, m wee rie ha; okwu-Gị ghọrọ m ọṅụ na ịnụrị nke obi m: n’ihi na a kpọrọ m aha-Gị, O Onyenwe anyị Chineke nke usuu ndị agha. Jeremiah 15:16.

Mgbe Onyenweanyị batara n’ọgbụgba-ndụ na Abram, Ọ gbanwere aha ya bụrụ Abraham, dịka O mere Sarai na Jekọb. Ngbanwe aha na-anọchi anya mmekọrịta ọgbụgba-ndụ, ma n’akara-ụzọ ahụ ebe ihe nnọchianya nke Chineke na-arịdata, ndị nke Chineke ga-eri ozi ahụ, banye n’ọgbụgba-ndụ, a ga-agbanwekwa aha ha mgbe ahụ. Dịka onye nnọchi anya nke ndị na-eso ụzọ n’oge Kraịst, Saịmọn Bar-jona nọchiri anya ndị “nụrụ” ozi nke “nduru.”

Mgbe o nyere àmà na ọ ghọtara na n’ebe akara-ụzọ ahụ Jizọs ghọrọ Kraịst, na na Ọ bụ Ọkpara Chineke, na ihe niile nke ahụ pụtara, Kraịst wee gbanwee aha ya bụrụ Pita. O kwupụtara ozi ahụ nke ndị ọgbụgba-ndụ nke Kraịst nke akụkọ ihe mere eme ahụ nabatara, ma n’ime ime otú ahụ o gosikwara n’onyinyo otu narị puku na iri anọ na anọ nke ụbọchị ikpeazụ.

Mkpụrụedemede “P” bụ mkpụrụedemede nke iri na isii n’alfabet Bekee, mkpụrụedemede “E” bụ mkpụrụedemede nke ise n’alfabet ahụ, mkpụrụedemede “T” bụ mkpụrụedemede nke iri abụọ, a kpọgharịrị mkpụrụedemede “E”, aha ahụ wee kwụsị na mkpụrụedemede “R” nke bụ mkpụrụedemede nke iri na asatọ. Iri na isii “ugboro” ise, “ugboro” iri abụọ, “ugboro” ise, “ugboro” iri na asatọ hà otu narị puku na puku iri anọ na anọ. Onye Ọkàasụsụ Dị Ebube ahụ gwara Pita okwu n’asụsụ Hibru, e dekwara Agba Ọhụrụ n’asụsụ Grik, ndị ntụgharị nke King James Version wee mepụta Agba Ọhụrụ n’asụsụ Bekee.

N’agbanyeghị nzọụkwụ atọ nke asụsụ dị iche iche, Kraịst, onye bụ Ọkpara Chineke, Ọkachamara Asụsụ Dị Ebube, na Onye Ọgụgụ Ọnụ Ọgụgụ Dị Ebube, debere ihe atụ nke ịka akara nke puku mmadụ otu narị na iri anọ na anọ n’isi nke iri na isii nke Matiu, nke kwekọrọ na Agha Panium, na nleta Ya na Kesaeria Filipai. O mere nke a site n’iji ọchịchị Ya n’elu asụsụ na ọnụọgụgụ, n’ihi na Ọ bụ ma Palmoni (Onye Ọgụgụ Ọnụ Ọgụgụ Dị Ebube), ma Okwu ahụ (Ọkachamara Asụsụ Dị Ebube).

Anyi ga-aga n’ihu n’ọmụmụ a n’isiokwu na-esonụ.

> “Ihe dị ihe dị ka puku afọ abụọ gara aga, a nụrụ olu nke ihe omimi dị ukwuu pụtara n’eluigwe, site n’ocheeze Chineke, sị, ‘Lee, abịam.’ ‘Àjà na onyinye ị chọghị, ma ị kwadoorom ahụ́…. Lee, abịam (n’akwụkwọ mpịakọta e dere maka M,) ime uche Gị, O Chineke.’ Ndị Hibru 10:5–7. N’okwu ndị a ka a na-ekwupụta mmezu nke nzube ahụ e zoro ezo kemgbe ebighị ebi. Kraịst nọ na njikere ileta ụwa anyị ma bụrụ onye e mere anụ ahụ. Ọ sịrị, ‘Ị kwadoorom ahụ́.’ Ọ bụrụ na Ọ pụtara na ebube ahụ nke Ọ nwere n’ebe Nna nọ tupu ụwa adị, anyị agaraghị enwe ike idi ìhè nke ọnụnọ Ya. Ka anyị wee hụ ya ma ghara ibibi anyị, e kpuchiri ngosipụta nke ebube Ya. E ji mmadụ kpuchie ịdị-Chineke Ya,—ebube ahụ a na-adịghị ahụ anya n’ụdị mmadụ a na-ahụ anya.”

> “E gosiri ebube a dị ukwuu n’ụdị na n’akara ngosi. Ohia ahụ na-enwu ọkụ, nke Kraịst pụtara n’ime ya nye Mozis, kpughere Chineke. Akara ngosi a họpụtara iji nọchite anya Chi ahụ bụ obere ohia dị umeala n’obi, nke o yiri ka o nweghị ihe ọ bụla na-adọta mmasị. N’ime ya ka e zoro Onye Ebighị Ebi. Chineke, onye jupụtara n’ebere niile, kpuchiri ebube Ya n’ụdị kachasị dị umeala n’obi, ka Mozis wee nwee ike ile ya anya ma dị ndụ. Otu a kwa, n’ime ogidi igwe ojii n’ehihie na ogidi ọkụ n’abalị, Chineke na ndị Izrel kparịta ụka, na-ekpughere mmadụ uche Ya, ma na-ekesakwa ha amara Ya. E mere ka ebube Chineke dị jụụ, kpuchiekwa ịdị ukwuu Ya, ka ọhụhụ na-adịghị ike nke mmadụ ndị nwere njedebe wee nwee ike ịhụ ya. Otu a ka Kraịst ga-esi bịa n’“ahu mmechuihu anyị” (Ndị Filipaị 3:21, R. V.), “n’oyiyi mmadụ.” N’anya ụwa, Ọ dịghị mma ọ bụla O nwere nke ga-eme ka ha chọọ Ya; ma Ọ bụ Chineke ahụ e mere anụ ahụ́, ìhè nke eluigwe na ụwa. E kpuchiri ebube Ya, e zoro ịdị ukwuu na ebube eze Ya, ka O wee nwee ike ịbịaru ndị mmadụ na-eru uju na ndị a na-anwa ọnwụnwa nso.”

> “Chineke nyere Mozis iwu maka Izrel, sị, ‘Ka ha meere M ebe nsọ; ka M wee biri n’etiti ha’ (Ọpụpụ 25:8), O wee biri n’ebe nsọ ahụ, n’etiti ndị Ya. N’oge nile ha na-awagharị n’ọzara n’ụzọ na-agwụ ike, ihe nnọchianya nke ọnụnọ Ya nọnyere ha. Otu a kwa ka Kraịst guzobere ụlọikwuu Ya n’etiti ogige obibi mmadụ anyị. O tinyere ụlọikwuu Ya n’akụkụ ụlọikwuu ndị mmadụ, ka O wee biri n’etiti anyị, ma mee ka àgwà na ndụ Ya nke Chukwu bụrụ ihe anyị maara nke ọma. ‘Okwu ahụ ghọrọ anụ ahụ, O wee maa ụlọikwuu n’etiti anyị (anyị wee hụ ebube Ya, ebube dị ka nke Ọkpara Ọ Mụrụ Naanị Ya sitere n’aka Nna), juputara n’amara na eziokwu.’ Jọn 1:14, R. V., margin.”

> “N’ihi na Jisọs bịara ibi n’etiti anyị, anyị maara na Chineke maara ule anyị, ma na-enwekwa obi ebere n’ahụhụ anyị. Nwa nwoke na nwa nwanyị ọ bụla nke Adam pụrụ ịghọta na Onye Okike anyị bụ enyi ndị mmehie. N’ihi na n’ihe ozizi amara ọ bụla, nkwa ọṅụ ọ bụla, ọrụ ịhụnanya ọ bụla, mma-adọrọ-mma nke Chineke ọ bụla e gosipụtara n’ime ndụ Onye Nzọpụta n’ụwa, anyị na-ahụ ‘Chineke nọnyere anyị.’”

> “Setan na-anọchi iwu ịhụnanya nke Chineke anya dị ka iwu ịchọ ọdịmma onwe onye. Ọ na-ekwupụta na ọ gaghị ekwe omume ka anyị debe ụkpụrụ iwu ya. Ọ na-ebo Onye Okike ebubo maka ọdịda nke ndị mụrụ anyị mbụ, ya na ahụhụ nile sitere na ya pụta, si otu a na-eduga mmadụ ile Chineke anya dịka onye malitere mmehie, na nhụjuanya, na ọnwụ. Jisọs bịara ikpughe aghụghọ a. Dị ka otu n’ime anyị, Ọ ga-enye ihe nlereanya nke nrubeisi. N’ihi nke a ka O were ọdịdị anyị n’ahụ Ya, wee gafee n’ihe ndị anyị na-ahụ. ‘N’ihe nile O kwesịrị ka eme Ya ka O yie ụmụnne Ya.’ Ndị Hibru 2:17. Ọ bụrụ na e nwere ihe ọ bụla anyị ga-ata ahụhụ nke Jisọs na-ataghị, mgbe ahụ n’ebe a Setan ga-anọchi ike Chineke anya dịka ihe na-ezughị anyị. N’ihi ya, a nwara Jisọs ‘n’ihe nile dịka a na-anwa anyị.’ Ndị Hibru 4:15. Ọ tachiri obi n’ọnwụnwa ọ bụla nke anyị nọ n’okpuru ya. Ma O jighị n’ihi onwe Ya ike ọ bụla nke a na-enyeghịkwa anyị n’efu. Dị ka mmadụ, Ọ zutere ọnwụnwa, wee merie ya n’ike e nyere Ya site n’aka Chineke. Ọ na-asị, ‘Ọ na-atọ m ụtọ ime uche Gị, O Chineke m: ee, iwu Gị dị n’ime obi m.’ Abụ Ọma 40:8. Ka Ọ na-ejegharị ejegharị na-eme ezi ihe, na-agwọkwa ndị nile Setan mere ka ha bụrụ ndị a na-emekpa ahụ, O mere ka o doo mmadụ anya àgwà iwu Chineke na ọdịdị nke ije ozi Ya. Ndụ Ya na-agba àmà na ọ ga-ekwe omume ka anyị kwa debe iwu Chineke.”

> “Site n’ịbụ mmadụ Ya, Kraịst metụrụ mmadụ aka; site n’ịbụ Chineke Ya, Ọ jidesiri ocheeze Chineke ike. Dị ka Nwa nke mmadụ, Ọ nyere anyị ihe nlereanya nke nrubeisi; dị ka Nwa nke Chineke, Ọ na-enye anyị ike irube isi. Ọ bụ Kraịst Onye si n’etiti ohia na-ere ọkụ n’Ugwu Horeb gwa Mozis, sị, ‘ABỤ M ONYE M BỤ…. Otú a ka ị ga-agwa ụmụ Izrel, ABỤ M ezitela m unu.’ Ọpụpụ 3:14. Nke a bụ nkwa nke mgbapụta Izrel. Ya mere mgbe Ọ bịara ‘n’oyiyi mmadụ,’ Ọ kpọsara Onwe Ya dịka ABỤ M. Nwa ahụ nke Betlehem, Onye Nzọpụta dị umeala n’obi na nke dị nwayọ, bụ Chineke ‘egosiri n’anụ ahụ.’ 1 Timoti 3:16. Ọ na-agwakwa anyị, sị: ‘ABỤ M Ezi Onye-ọzụzụ-aturu ahụ.’ ‘ABỤ M Achịcha dị ndụ ahụ.’ ‘ABỤ M Ụzọ ahụ, Eziokwu ahụ, na Ndụ ahụ.’ ‘Enyewo M ike niile n’eluigwe na n’ụwa.’ Jọn 10:11; 6:51; 14:6; Matiu 28:18. ABỤ M bụ nkwenye nke nkwa ọ bụla. ABỤ M; atụla egwu. ‘Chineke nọnyere anyị’ bụ nkwa doro anya nke nnapụta anyị n’aka mmehie, na nkwenye nke ike anyị irube isi n’iwu nke eluigwe.” The Desire of Ages, 23, 24.

Back to Articles