Article

# Akwụkwọ Daniel - Nọmba Otu Narị na Iri Asaa na Ise

Kraịst nke E nyere Ebube: Mmekọrịta Amụma dị na Daniel na Mkpughe

Author

Jeff Pippenger

Published

April 5, 2024

Formats

PDF
Word
Song MP3

Ọhụ nke Kraịst dị na Daniel isi nke iri bụ otu ọhụ ahụ Jọn hụrụ n’Akwụkwọ Mkpughe. Ọ bụ ọhụ “marah,” nke bụ nkwupụta nke nwanyị nke ọhụ “mareh” banyere ọdịdị mpụta nke Kraịst. “Mareh” bụ ọhụ nke afọ puku abụọ na narị atọ, ma isi ihe ọ pụtara bụ “ọdịdị mpụta.” “Ọdịdị mpụta” nke Kraịst Jọn na Daniel hụrụ bụcha ọhụ nke Kraịst e nyere otuto.

> N’ụbọchị nke iri abụọ na anọ nke ọnwa mbụ, mgbe m nọ n’akụkụ nnukwu osimiri ahụ, nke a na-akpọ Haịdekel; m weliri anya m elu, lee, ma hụ, ma le, otu nwoke yi uwe ọcha lino, onye e ji ezi ọlaedo nke Ufaz kee úkwù ya. Ahụ ya dịkwa ka nkume beril, ihu ya dị ka ọdịdị nke àmùmà, anya ya dị ka oriọna ọkụ, ogwe aka ya na ụkwụ ya dị ka agba ọla a pịrị apị, olu okwu ya dịkwa ka olu nke ìgwè mmadụ. Daniel 10:4–6.

A sụgharịrị okwu ahụ bụ “mareh” nke pụtara “ọdịdị” dịka “ọdịdị àmụ̀mà,” n’amaokwu ahụ. A na-eji okwu a ugboro anọ n’isi nke iri, ma ugboro abụọ a sụgharịrị ya dịka “ọhụ,” ugboro abụọkwa dịka “ọdịdị.” E ji ya mee ihe ugboro atọ ọzọ n’ụdị ya nke nwanyị. Okwu ahụ bụ “marah” bụ nkọwa nke nwanyị nke ọhụ “ọdịdị” ahụ. A kọwara ya dịka “enyo,” ọ bụkwa adverb “na-ebute ihe” nke na-eme ka ihe mee mgbe a hụrụ ya.

Nkọwa nkenke na-egosi ihe kpatara ihe ji eme bụ nke e si n’aha njirimara nweta, nke na-eme ka ihe ọ bụla mee ma ọ bụ na-arụpụta mmetụta. N’asụsụ na nahazi asụsụ, ọ na-ezo aka ọtụtụ mgbe na ngwaa ma ọ bụ nhaziokwu ndị na-egosipụta echiche nke ime ka mmadụ ma ọ bụ ihe ọ bụla rụọ ọrụ ma ọ bụ nọrọ n’ọnọdụ ụfọdụ.

Dịka ọmụmaatụ, n’ahịrịokwu a, “She made him laugh,” ngwaa “made” bụ nke na-egosi ihe kpatara ihe ji mee, n’ihi na ọ na-egosi na isiokwu (she) mere ka ebumnobi (him) rụọ omume ahụ (ịchị ọchị).

“E mereziri m ka a rụzie ụgbọala m.” (N’ahịrịokwu a, isiokwu bụ “m” mere ka onye ọzọ rụọ ọrụ nke ịrụzi ụgbọala ahụ.)

“O mere ka ụmụ akwụkwọ ya mụọ maka ule ahụ.” (N’ebe a, isiokwu “O” mere ka ụmụ akwụkwọ ya sonye n’omume nke ịmụ maka ule ahụ.)

“A kpụchara ya isi.” (N’ihe a, isiokwu ahụ bụ “Ọ” mere ka onye ọzọ mee omume nke ịkpụ isi ya.)

“Ụlọ ọrụ ahụ mere ka e dozie ụlọ ahụ.” (N’ahịrịokwu a, ụlọ ọrụ ahụ kpatara ka onye ọzọ mee ọrụ nke idozi ụlọ ahụ.)

“A ga-eme ka ụmụaka nyere aka n’ọrụ ụlọ.” (N’ebe a, isiokwu “A” na-eme atụmatụ ime ka ụmụaka sonyere n’omume nke inyere aka n’ọrụ ụlọ.) N’ime nke ọ bụla n’ime ihe atụ ndị a, ngwaa ndị na-egosi ime ka ihe mee (had, made, got, get) na-egosi na isiokwu ahụ na-eme ka onye ọzọ rụọ omume nke ngwaa bụ isi kọwapụtara (repaired, study, cut, renovated, help).

Ọhụ “mareh” nke ọdịdị ahụ, mgbe e gosipụtara ya n’usoro nwanyị dị ka “marah”, ma kọwaa ya dị ka “enyo”, na-egosi na a na-amụpụta ọhụ nke Kraịst e nyere otuto n’ime ndị na-ele ọhụ ahụ anya. Mgbe Daniel hụrụ “ọdịdị” nke Kraịst dịka àmụmà, otu òtù ndị mmadụ gbapụrụ n’ụjọ, ma n’ebe Daniel nọ, ọ rụpụtara mgbanwe ọrụ-ebube n’ime ya.

> Ma naanị m, Daniel, hụrụ ọhụ ahụ: n’ihi na ndị ikom ahụ ndị nọnyere m ahụghị ọhụ ahụ; ma oke ịma jijiji dakwasịrị ha, nke mere na ha gbapụrụ ọsọ gaa zoo onwe ha. Ya mere, a hapụrụ m naanị m, m wee hụ nnukwu ọhụ a, ike ọ bụla fọdụrụghịkwa n’ime m: n’ihi na mma m ghọrọ n’ime m ire ure, enweghịkwa m ike ọbụla m jigidere. Daniel 10:7, 8.

A na-anọchi anya eziokwu site n’okwu Hibru bụ “eziokwu,” nke e ji mkpụrụedemede mbụ, nke iri na atọ, na nke ikpeazụ nke mkpụrụedemede Hibru kee. Mkpụrụedemede mbụ na nke ikpeazụ na-adị mgbe niile otu ihe ahụ n’ihe metụtara Kraịst, dịka Alfa na Omega, nke na-anọchi anya mgbe niile ọgwụgwụ ya na mmalite. Mkpụrụedemede etiti, ma ọ bụ nke iri na atọ, na-anọchi anya nnupụisi. Daniel kwuru sị, “Mụ onwe m, Daniel, naanị m hụrụ ọhụụ ahụ,” ma ndị ikom ndị ha na Daniel nọ, ndị bi n’ime nnupụisi, “ahụghị ọhụụ ahụ.” Ya mere Daniel “naanị ya” “hụrụ nnukwu ọhụụ ahụ.” N’mmalite na n’ọgwụgwụ Daniel naanị ya hụrụ ọhụụ ahụ, ma ntụaka nke abụọ mere ka ndị gbara ọsọ pụta ìhè n’ime nnupụisi ha. Daniel na-anọchi anya ndị nke Chineke n’ụbọchị ikpeazụ, ndị a na-agbanwe ka ha bụrụ onyinyo Kraịst site n’usoro ile anya n’onyinyo Ya. Anyị ga-ele anya n’ọhụụ “enyo na-ele anya.”

> “A ga-enwe anyị ihe ọmụma banyere Chineke site n’ahụmahụ nke ndụ. Ọ bụrụ na anyị esoro n’ihu ịmata Onyenwe anyị, anyị ga-amata na ọpụpụ Ya ka a kwadebere dịka ụtụtụ. Kraịst na-akpọ anyị ka e juo anyị eju n’uju nile nke Chineke. Mgbe ahụ ka anyị pụrụ n’ezie ịnọchite izu-okè nke okpukpe Onye Kraịst. ‘Onye ọ bụla nke na-aṅụ mmiri ahụ nke M ga-enye ya,’ ka Onye Nzọpụta na-ekwupụta, ‘agaghị akpọ ya nkụ ma ọlị; kama mmiri ahụ nke M ga-enye ya ga-adị n’ime ya dị ka isi iyi mmiri na-asọpụta ruo na ndụ ebighị ebi.’ Kraịst chọrọ ka anyị bụrụ ndị Ya na ha na-arụkọ ọrụ. Mgbe a tọgbọrọ anyị n’efu onwe, Ọ ga-enye anyị amara Ya ka anyị kesaa ya nye ndị ọzọ. Alaka oliv abụọ ahụ, ndị site n’ọkpọkọ ọlaedo abụọ ahụ na-awụpụta mmanụ ọlaedo ahụ n’ime onwe ha, ga-enye n’ezie arịa ndị a sachara ìhè na nkasi obi na olileanya na ịhụnanya nye ndị nọ na mkpa. Anyị aghaghị inye Chineke ofufe karịrị nke na-adị nanị mgbe ụfọdụ. Ma anyị pụrụ ime nke a naanị site n’ịmụ ihe n’aka Jisọs, na-edebe ịdị nwayọọ na ịdị umeala n’obi nke obi Ya. Ka anyị zoro onwe anyị n’ime Chineke. Ka anyị nwee ntụkwasị obi n’ebe Ọ nọ. Ka anyị nọgide n’ime Kraịst. Mgbe ahụ anyị niile, ‘site n’ihu e meghere emeghe na-ele anya dịka n’enyo ebube nke Onyenwe anyị, a na-agbanwe anyị ka anyị bụrụ otu onyinyo ahụ site n’ebube ruo n’ebube,’—site n’agwa ruo n’agwa. Chineke anaghị atụ anya ihe na-agaghị ekwe omume n’aka gị ma ọ bụ n’aka m. Site n’ile Ya anya, a pụrụ ịgbanwe anyị ka anyị bụrụ n’onyinyo Ya.” Signs of the Times, April 25, 1900.

N’isi nke iri nke Daniel na n’isi nke itoolu, Gebriel na-enye Daniel nkọwa nke ọhụụ amụma nke dị n’èzí na nke dị n’ime; nkwupụta mbụ Daniel kwuru n’amaokwu nke mbụ nke isi nke iri bụ na o nwere nghọta banyere ọhụụ abụọ ahụ, nke e gosipụtara dịka “ihe ahụ” na “ọhụụ ahụ.” Ọ natara nghọta ahụ n’ọgwụgwụ ụbọchị iri abụọ na otu nke ọ nọworo na-eru uju. Ụbọchị iri abụọ na otu ahụ mechiri na mbata nke Maikel, nnukwu mmụọ-ozi ahụ. Nọmba narị abụọ na iri abụọ, na nọmba iri abụọ na abụọ, nke bụ otu ụzọ n’ụzọ iri ma ọ bụ otu ụzọ n’ụzọ iri nke narị abụọ na iri abụọ, bụ ihe nnọchianya nke njikọta nke Chi na mmadụ, ọ bụkwa n’ụbọchị nke iri abụọ na abụọ ka e gbanwere Daniel ka ọ bụrụ n’onyinyo nke Kraịst.

> Eri m achịcha ụtọ, anụ ahụ ma ọ bụ mmanya abanyeghịkwa n’ọnụ m, enyeghịkwa m onwe m mmanụ ma ọlị, ruo mgbe izu atọ zuru ezu mezuru. N’ụbọchị nke iri abụọ na anọ nke ọnwa mbụ, mgbe m nọ n’akụkụ nnukwu osimiri ahụ, nke bụ Hidaikel; m weliri anya m elu, lezie anya, ma lee, otu nwoke yi uwe linin, onye e ji ọlaedo ọma nke Ufaz kee úkwù ya. Daniel 10:3–5.

Daniel nọchiri anya ndị nke Chineke nke ụbọchị ikpeazụ bụ́ ndị matara, site n’Okwu amụma Chineke, na achụsasịwo ha, ndị na-erukwa uju n’ihi ọnọdụ ha a chụsasịrị achụsasị ma na-achọ ìhè. A kọwara ọnọdụ ha a chụsasịrị achụsasị dịka ndagwurugwu nke ọkpụkpụ akọrọ nwụrụ anwụ n’Ezikiel isi nke iri atọ na asaa. Ọkpụkpụ ndị ahụ nwụrụ anwụ, ewezuga nke ahụ, achụsasịkwara ha, ma a kọwara ha dịka ụlọ Izrel. Ụlọ Izrel nke ụbọchị ikpeazụ bụ puku mmadụ otu narị na iri anọ na anọ ahụ. Achụsasịwo ha, dị nnọọ ka Daniel siri site n’akwụkwọ Jeremaya na Mozis mata. N’Ezikiel, ndị nwụrụ anwụ ahụ na-egosi na ha matara ọnọdụ ha.

> Mgbe ahụ ọ sịrị m, Nwa nke mmadụ, ọkpụkpụ ndị a bụ ụlọ Israel nile: lee, ha na-asị, Ọkpụkpụ anyị akpọnwụwo, olileanya anyị alaala n’iyi: e bepụwo anyị iche n’akụkụ anyị. Ezikiel 37:11.

Ụlọ Izrel, nke bụ ọkpụkpụ ndị ahụ, na-ekwupụta na “a kpụpụwo anyị n’akụkụ anyị.” Ha amatala ọnọdụ ha nke ịbụ ndị a chụsasịrị. Ụlọ Izrel nke ụbọchị ikpeazụ na-emezu ilu ahụ banyere ụmụ agbọghọ iri ahụ ruo n’akwụkwọ ozi ọ bụla; ma n’akụkọ ihe mere eme nke ndị Millerite, mmezu nke ịmata na a kpọpụwo ha n’akụkụ ha ka a hụrụ mgbe ụmụ agbọghọ amamihe ahụ bịara ịghọta na ha nọ n’oge ichere ahụ, nakwa na oge ichere ahụ bụkwa oge pụrụ iche nke ilu ahụ. Ndị ahụ nọ n’Ezikiel ndị na-amata ọnọdụ ha nke ịbụ ndị a chụsasịrị bụ ndị ahụ bụ́ ndị, mgbe mmechuihu mbụ gasịrị, ghọtara na ha nọ n’oge ichere ahụ.

Ọkpụkpụ Ezikiel na ndị amamihe nke ilu ahụ banyere ụmụ agbọghọ iri, a na-anọchi anya ha site n’iru újú Daniel n’ime ụbọchị iri abụọ na otu ahụ. Mgbe ụbọchị iri abụọ na otu ahụ gafesịrị, n’ụbọchị nke iri abụọ na abụọ, Maịkel siri n’eluigwe rịdata, e wee nye Daniel ọhụụ nke Kraịst e mere ka o too n’ebube, nke gbanwere Daniel ka ọ bụrụ n’onyinyo Kraịst. Ndị amamihe ahụ na ọkpụkpụ ndị ahụ nwụrụ anwụ kwesịkwara ịgafe mgbanwe ahụ nke ọhụụ enyo ahụ mezuru.

Daniel, ọkpụkpụ akọrọ nke Ezikiel, na ụmụ agbọghọ amamihe nke akụkọ ihe mere eme Millerite, ha niile kwekọrọ na ndị àmà abụọ ahụ e gburu n’Isi nke iri na otu nke Mkpughe. E gburu Mozis na Elaija, ma a ga-eme ka ha bilie n’ọnwụ na ngwụcha ụbọchị ihe nnọchianya atọ na ọkara. E mere ka Mozis si n’ọnwụ bilie site n’aka Maikel, dịka e si kọwaa ya n’akwụkwọ Jud.

> Ma Maikel, onyeisi ndị mmụọ ozi, mgbe ya na ekwensu na-ese okwu, na-arụrịtakwa ụka banyere ahụ Mozis, agaghị anwa iweta ebubo nkwulu megide ya, kama o kwuru, Ka Onyenwe anyị baara gị mba. Jud 1:9.

N’isi nke iri nke Daniel, Daniel natara ọhụụ nke enyo anya mgbe Michael rutere ala mgbe ụbọchị iri abụọ na otu nke iru uju gasịrị. Ọ bụ olu Michael na-eme ka ndị nwụrụ anwụ bilie.

> N’ihi na Onyenwe anyị n’onwe ya ga-esi n’eluigwe rịdata site n’oke iti mkpu, na olu nke onyeisi ndị mmụọ ozi, na opi Chineke: ndị nwụrụ n’ime Kraịst ga-ebili mbụ. 1 Ndị Tesalonaịka 4:16.

Isi nke iri nke Daniel na-egosi mgbanwe nke ngagharị Laodisia nke mmụọ-ozi nke atọ gaa n’ngagharị Filadelfia nke mmụọ-ozi nke atọ. Ọ na-adakọ na ndị àmà abụọ nke Mkpughe isi nke iri na otu, ọkpụkpụ nwụrụ anwụ nke Ezikiel isi nke iri atọ na asaa, ụmụ agbọghọ amamihe dị na ilu ụmụ agbọghọ iri ahụ, na ndị Millerite ndị mezuru ilu ahụ. Gebriel nyere nkọwa nke ọhụụ nnukwu enyo ahụ, ma ka ọ na-emecha ọrụ nkọwa ọ malitere n’isi nke itoolu. E mezuru nkọwa ahụ site n’aka Gebriel site n’ịkọwapụta akụkọ amụma dị n’isi nke iri na otu, nke n’ezie na-aga n’ihu ruo n’amaokwu atọ mbụ nke isi nke iri na abụọ. Mgbe ahụ n’amaokwu nke anọ nke isi nke iri na abụọ, a gwara Daniel ka o mechie akwụkwọ ya akara.

N’isi nke iri nke Daniel, “ahịrị n’elu ahịrị”, Daniel na-anọchi anya ndị Chineke nke ụbọchị ikpeazụ, ndị a na-anọchikwakwa anya n’isi nke abụọ nke Daniel dịka ndị ji ezi obi na-achọsi ike ịghọta—n’okpuru iyi egwu ọnwụ—ozi amụma nke mpụga, nke ihe oyiyi zoro ezo Nebukadneza nke anụ ọhịa na-anọchi anya ya. Ọ na-achọkwa ịghọta ọhụụ nke ozi amụma dị n’ime, nke ụbọchị puku abụọ na narị atọ na-anọchi anya ya. Mgbe ụbọchị iri abụọ na otu ahụ nke iru uju ihe atụ gasịrị n’isi nke iri, e mechara na-anọchi anya ya dịka onye ghọtara mkpughe abụọ ahụ. A na-eme ka nghọta ya zuo oke mgbe onyeisi ndị mmụọ ozi ahụ si n’eluigwe rịdata, ma metụ ya aka ugboro atọ.

Ahụmahụ ya na Maịkel, ọhụụ nke Maịkel nke naanị ya na-ahụ, na-akwadebe ya ịnata nkọwa zuru ezu nke ma ọhụụ ime ma ọhụụ mpụta nke amụma. A na-egosipụta ahụmahụ ahụ, ahịrị n’elu ahịrị, n’ụzọ zuru oke nke ukwuu mgbe ejikọtara ya na Isi nke iri atọ na asaa nke Ezikiel, Isi nke iri na otu nke Mkpughe na Isi nke isii nke Aịzaya. Amaokwu dị n’isi nke iri na otu ebe Gebriel na-ejikọta ọhụụ abụọ ahụ ọnụ bụ amaokwu nke iri, n’ihi na n’ebe ahụ ka eze ugwu na-arịgoro ruo n’ebe e wusiri ike, ma ọ dịghị aga n’ihu karịa. Ebe e wusiri ike ahụ bụ mba ahụ, ma ọ bụ isi obodo ahụ, ma ọ bụ eze Ijipt dị n’amaokwu ahụ, dịka Aịzaya siri kọwaa ya n’Isi nke asaa.

> N’ihi na isi Siria bụ Damaskọs, isi Damaskọs bụkwa Rezin; ma n’ime afọ iri isii na ise, a ga-agbajikwa Ifrem, ka ọ ghara ịbụkwa ndị mmadụ. Isi Ifrem bụkwa Sameria, isi Sameria bụkwa nwa Remalaịa. Ọ bụrụ na unu ekweghị, n’ezie, a gaghị eme ka unu guzosie ike. Aịsaịa 7:8, 9.

N’amaokwu nke iri, nke isi nke iri na otu nke Daniel, eze nke ugwu na-abịa ruo n’ókè-ala Ijipt, ma amaokwu ahụ kọwara nke ahụ dịka “ebe ewusiri ike” nke Ijipt (eze nke ndịda). A pụrụ igosi na amaokwu nke iri na-anọchi anya afọ 1989, mgbe e napụrụ Soviet Union n’ike site n’aka ọkwa papa na ndị agha nnọchi-anya ya, United States. Ọ bụ nke mbụ n’agha nnọchi-anya atọ, nke n’ikpeazụ na-aghọ Agha Ụwa nke Atọ n’agha nnọchi-anya nke atọ (Panium). Agha nnọchi-anya nke abụọ ka amaokwu nke iri na otu na nke iri na abụọ na-anọchi anya ya, ma ọ na-eme ugbu a na Ukraine, ebe Russia na-anọchi anya eze nke ndịda, dịka Soviet Union nọchiri anya eze nke ndịda n’ime mmeri e meriri ya na 1989.

Ejiri m okwu a bụ “agha oyi” n’oge gara aga mee ka ọdịiche dị n’etiti agha nnọchi anya atọ ndị a na agha ụwa pụta ìhè. N’eziokwu, e nwere agha n’ezie na-aga n’ihu na Ukraine, ya mere ọ bụghị n’ezie agha oyi, kama ọ bụ agha nnọchi anya n’etiti ndịisi uka papacy na ndị ha na ha jikọrọ aka, na Russia. Ma a ka ga-enwe agha ụwa nke atọ, ebe a ga-ewere ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ mba niile dị ka ndị a kpọrọ ihe mgbaru ọsọ.

> “Ọ dị m ka ya bụrụ na ndị nke Chineke nwere nghọta banyere mbibi na-abịa n’ihu nke puku-puku obodo, ndị a ugbu a fọrọ nke nta ka e nyefee ha nye ikpere arụsị!...”

> “Mmehie agafewo iru ókè ya. Ọgbaaghara ejupụtawo n’ụwa, oke ụjọ dị ukwuu dịkwa njikere ịbịakwasị ụmụ mmadụ n’oge na-adịghị anya. Ọgwụgwụ dị nnọọ nso. Anyị ndị maara eziokwu ahụ kwesịrị ịdị na-akwadebe onwe anyị maka ihe ahụ nke na-adịghị anya ọ ga-ada n’elu ụwa dịka ihe ijuanya na-emeri emeri.” Review and Herald, September 10, 1903.

N’amaokwu nke iri na otu na nke iri na abụọ, Russia, eze nke ndịda, ga-emeri agha nnọchi anya nke papacy, nke ọchịchị Nazi nọchiri anya ya nke na-edu mgbalị agha Ukraine, ma nke agha nnọchi anya mbụ nke papacy, ya bụ, United States, na-akwado. N’Agha Ụwa nke Abụọ, agha nnọchi anya nke papacy, eze nke ugwu, megide Russia Kọmunist bụ ọchịchị Nazi nke Germany, ma agha nnọchi anya ahụ merụrụ emeri, dịka ọ ga-emekwa ọzọ na Ukraine n’oge na-adịghị anya.

A na-anọchi anya agha nnọchi anya nke atọ n’amaokwu nke iri na atọ ruo nke iri na ise, ma e mezuru ya n’akụkọ ihe mere eme oge ochie site n’agha Panium. A ga-eme agha nnọchi anya nke atọ site na United States, bụ́ ndị agha nnọchi anya nke ọchịchị ndị pope, ma eze nke ugwu ga-emeri n’agha ahụ megide ekweghị na Chineke, dịka o mere n’agha nnọchi anya mbụ (agha oyi). N’agha nnọchi anya mbụ na nke atọ, eze nke ugwu—ọchịchị ndị pope—na-emeri eze nke ndịda (Soviet Union), ma mesịa emeri United Nations. Ndị agha nnọchi anya ya n’agha abụọ ahụ bụ, ma ga-abụkwa ọzọ, United States.

Mgbe Putin merisịrị n’Ukraine, a ga-ahọpụta Trump ọzọ dịka onye isi ala nke asatọ, ya bụ, n’ime ndị isi ala asaa ahụ chịrị na United States kemgbe agha nnọchi anya mbụ ahụ (agha oyi) mezuru n’afọ 1989, nke bụ oge ọgwụgwụ maka mmegharị mgbanwe nke mmụọ ozi nke atọ. Trump na-anọchi anya mpi Republican ahụ n’elu anụ ọhịa nke ụwa, ọ natara kwa ọnya na-egbu egbu n’aka anụ ọhịa nke ekweghị na Chineke nke “woke” n’afọ 2020, n’imezu ihe dị n’Isi nke iri na otu nke Mkpughe banyere ndị akaebe abụọ ahụ ka e gburu n’okporo ámá.

Future for America nọchiri anya mpi Protestant n’eziokwu n’ime otu akụkọ ihe mere eme ahụ kpọmkwem, ma n’afọ 2020, Future for America natara ọnya na-egbu egbu n’aka anụ ọhịa nke “woke” ekweghị na Chineke. N’afọ 2023, afọ iri abụọ na abụọ ka afọ 2001 gasịrị, Maịkel siri n’eluigwe rịdata ibido usoro nke Ịzikiel, Jọn, Daniel na Aịzaya nọchiri anya ya, nke ịkpọliteghachi agha dị ike nke a ga-ebuli elu dịka ọkọlọtọ n’oge iwu Sọnde nke na-abịa n’oge na-adịghị anya.

N’afọ 1856, ngagharị Millerite nke Filadelfia gbanwere bụrụ ngagharị Millerite nke Laodisia, ma n’ebe ahụ na n’oge ahụ ka ha jụrụ ihe ọmụma mụbara banyere oge asaa ahụ, wee mezue nnupụisi ha kpamkpam n’afọ 1863. Ndị Millerite si n’ọnọdụ nke e ji ụka nke isii, ya bụ Filadelfia, nọchite anya ya, banye n’ahụmahụ nke ụka nke asaa, ntụgharị ahụ kwa kwekọrọ na akụkọ ihe mere eme nke 2023, mgbe ngagharị Laodisia nke Future for America si n’ahụmahụ nke ụka nke asaa laghachi n’ahụmahụ nke ụka nke isii nke Filadelfia. N’ọrụ amụma a, mpi Protestant eziokwu ahụ, dịka o si dịkwa na mpi Republican, ghọọ nke asatọ, nke sitere na asaa ahụ.

Igodo ịmata na agha Ukraine bụ agha nnọchi anya nke abụọ, bụ “ebe e wusiri ike” nke amaokwu nke iri, na amaokwu nke asaa. N’amaokwu nke asaa, nke nọchiri anya papasi na-anata ọnyá ya na-egbu egbu n’afọ 1798, eze nke ndịda banyere n’ime “ebe e wusiri ike” nke eze nke ugwu, ma nke a mezuru site n’aka jeneraal Napoleon nke gara n’ime Vatican ma kpọrọ pope n’agha. Eze nke ndịda abàtala n’ime ebe e wusiri ike ahụ. N’amaokwu nke iri, eze nke ugwu, nke na-anọchi anya papasi na ndị agha nnọchi anya ya bụ United States, kpochapụrụ usoro Soviet Union, ma o hapụrụ “ebe e wusiri ike” ahụ ka o guzo. “Ebe e wusiri ike” ahụ bụ isi ya, bụ isi obodo ya—ọ bụ Russia.

Ma “isi,” ma ọ bụ ebe e wusiri ike, apụghị iguzobe ya ma e wezụga n’ọnụ ndị àmà abụọ ma ọ bụ atọ site n’iji Aịsaịa isi nke asaa, amaokwu nke asaa na nke asatọ. Aịsaịa asaa, amaokwu nke asatọ na nke itoolu, bụ isi ebe ntụaka Hiram Edson jiri n’usoro isiokwu ya banyere “oge asaa” e bipụtara n’afọ 1856. Amaokwu abụọ ndị na-eguzobe na Russia bụ ebe e wusiri ike nke na-emeri n’agha Ukraine nke ugbu a, bụkwa amaokwu abụọ ahụ na-eguzobe ebe mmalite nke “oge asaa” abụọ ahụ, megide alaeze ugwu na alaeze ndịda nke Izrel. Amaokwu nke iri nke isi nke iri na otu na-akọwa ọhụụ nke mpụga, nke Nwannaanyị White na-akụzi na ọ dabere n’ịrị elu na ịda nke alaeze dị iche iche.

> “Site n’ịrị elu na ida nke mba dị iche iche dịka e mere ka o doo anya n’akwụkwọ Daniel na Mkpughe, anyị kwesịrị ịmụta etu ebube nkịtị nke mpụta na nke ụwa a si bụrụ ihe na-enweghị uru. Babilọn, ya na ike ya niile na ịdị ebube ya, nke ụwa anyị ahụbeghịzị ihe yiri ya kemgbe ahụ,—ike na ịdị ebube nke n’anya ndị mmadụ nke oge ahụ yiri ihe siri ike ma na-adịgide adịgide,—lee ka o si kpamkpam gafee! Dị ka ‘ifuru nke ahịhịa,’ ọ laala n’iyi. James 1:10. Otu a ka alaeze Midia na Peasia lara n’iyi, na alaeze Gris na Rom. Otu a ka ihe niile na-enweghị Chineke dịka ntọala ha si ala n’iyi. Naanị ihe ahụ nke ejikọtara na nzube Ya, ma na-egosipụta agwa Ya, pụrụ ịdịgide. Ụkpụrụ Ya bụ naanị ihe ndị kwụ chịm nke ụwa anyị maara.” Prophets and Kings, 548.

Agha nnọchi anya atọ ahụ ka “e mere ka ha doo anya n’akwụkwọ Daniel na Mkpughe,” ma mkpịsị ugodi nke eziokwu a bụ “ebe e wusiri ike” nke amaokwu nke iri, nke Daniel iri na otu. Ma amaokwu nke iri na-ekwukwa banyere ọhụụ dị n’ime, n’ihi na a na-akọwakwa ebe mmalite nke “oge asaa” abụọ ahụ n’Aịsaịa isi nke asaa amaokwu nke asatọ na nke itoolu. A pụghị ikewapụ nke dị n’èzí na nke dị n’ime, ma oge abụọ ahụ nke puku afọ abụọ narị ise na iri abụọ bụkwa osisi abụọ Ezikiel, ndị, mgbe e jikọtara ha ọnụ, na-anọchi anya ịkà akara nke puku mmadụ narị otu na iri anọ na anọ, nke bụ njikọta nke Chi na mmadụ.

Ahụmahụ Daniel nwetara banyere ọhụụ “marah” nke na-akpata ihe nọchiri anya ahịrị amụma ahụ ebe Maịkel na-arịdata ma kpọlite ndị Ya nke ụbọchị ikpeazụ n’ọnwụ. Mbilite n’ọnwụ ahụ nọchiri anya nzọụkwụ ndị Kraịst na-arụzu iji jikọta ịdị-Nsọ Ya na mmadụ nke ndị Ya nke ụbọchị ikpeazụ. A na-emezu ya site n’ijikọta uche nke Chi na uche nke mmadụ ka ha nwee otu uche, a na-emekwa ya n’ụlọ eze, n’Ebe Kachasị Nsọ, nke bụ “ebe ewusiri ike” ahụ Sister White na-akọwa dịka “ụlọ nche” (ebe ewusiri ike) nke mkpụrụ obi.

N’ime ụlọ eze, ndị nke Chineke nke ụbọchị ikpeazụ na-anata uche Kraịst, ma e mesịa, a na-eme ka ha nọdụnyere Kraịst n’ebe ndị dị n’eluigwe. Ebe ahụ nke dị n’eluigwe ebe Kraịst nọ ọdụ bụ ebe e wusiri ike, ma ọ bụ isi ụlọ nsọ ahụ. Ụlọ nsọ nke ahụ nwere ọdịdị dị ala, nke bụ anụ ahụ, ma ọ bụ ahụ n’onwe ya. O nwekwara ọdịdị dị elu, nke bụ uche. N’amaokwu nke iri nke Daniel isi nke iri na otu, igodo nke na-akara ebe e wusiri ike nke ọhụụ mpụta, na-akara kwa ebe e wusiri ike nke ọhụụ ime; ma n’ime ime otú a, ọ na-akọwapụta akụkọ ihe mere eme ebe mpi abụọ nke Republicanism na nke Protestantism si agbanwe banye n’onyinyo nke anụ ọhịa ahụ (Republicanism), ma ọ bụ onyinyo nke Chineke (ezigbo Protestantism). Mpi abụọ ahụ abụọ na-aghọkwa nke asatọ nke si n’ime asaa ahụ pụta.

Ya mere, mpi eziokwu nke Protestantism bụ mpi Filadelfia ahụ nke bụ agha ukwu Ezikiel, na ọkọlọtọ Aịzaya nke e weliri elu n’agha a na-alụ megide onyinyo nke anụ ọhịa ahụ, mbụ na United States, emesịa n’ụwa. Daniel isi nke iri na otu, amaokwu nke iri, na-akọwa ebe n’akụkọ ihe mere eme nsọ ebe ijikọta osisi abụọ ahụ malitere. Agha Ukraine malitere n’afọ 2014, ma ọ bụghị ruo n’afọ 2022 ka Russia malitere ibuso Ukraine agha. N’afọ 2023, afọ iri abụọ na abụọ mgbe 2001 gasịrị, Michael malitere ọrụ Ya nke ịkpọlite ndị tara ahụhụ n’ime ndakpọ olileanya mbụ ha, n’ime mmezu ilu banyere ụmụ agbọghọ iri ahụ n’afọ 2020. Ọ kpọlitere mbụ “olu” nke na-eti mkpu ugbu a n’ọzara. N’ọnwa Julaị 2023, olu ahụ malitere iti mkpu, ọ bụkwa otu olu ahụ ka e kpọlitere na mmalite nke mmegharị ndozigharị nke mmụọ ozi nke atọ n’afọ 1989, n’ihi na Jizọs na-egosipụta mgbe niile njedebe site na mmalite.

“Olu” nke na-eti mkpu n’ọzara malitere ịda ụda site n’iweta Mkpughe isi nke mbụ, ebe e ji njikọta nke Chi na mmadụ nọchite anya ya dịka Mkpughe nke Jizọs Kraịst, mkpughe nke a na-emeghe tupu oge nnwale emechie. Daniel hụrụ mkpughe ahụ n’isi nke iri, site n’ọhụ “na-akpata ihe.” Njikọta nke Chi na mmadụ n’amaokwu mbụ nke Mkpughe na-anọchite anya eziokwu kachasị mkpa, dabere n’iwu nke mkpọtụ mbụ. Njikọta nke Chi na mmadụ, nke bụ akara nke puku narị otu na iri anọ na anọ, na-arụzu site n’Okwu Chineke. A na-enye Okwu ahụ site n’aka Nna nye Ọkpara, onye na-enye ya mmụọ ozi Ya, onye na-enyezi ozi ahụ onye nnọchi anya mmadụ. A na-anọchite anya nzọụkwụ abụọ mbụ ahụ site n’aka Chi. Nzọụkwụ abụọ ahụ nwere ọdịiche pụrụ iche nke na nzọụkwụ nke abụọ nke Chi na-anọchite anya Chi ahụ nke kere ihe niile. A na-anọchite anya nzọụkwụ abụọ sochirinụ site n’aka ihe e kere eke nke Chineke. Nzọụkwụ mbụ bụ mmụọ ozi na-adaghị adahụ, ma ngosipụta nke abụọ nke okike Chineke bụ nke e nyere ike ịmụgharị dịka ụdị nke ya si dị. Nzọụkwụ nke anọ ahụ, nke na-anọchite anya mmadụ, ga-eburu ozi ahụ zigara ya ụka nile, ka ụka nile wee “gụ ma nụ” ihe ndị ahụ e dere n’ime ya.

Anyị ga-aga n’ihu n’ọmụmụ a n’isiokwu sochirinụ.

> Mkpughe nke Jisọs Kraịst, nke Chineke nyere ya, igosi ndị ohu ya ihe ndị aghaghị ime n’oge na-adịghị anya; o wee zite ya, ma mee ka a mara ya site n’aka mmụọ-ozi ya nye ohu ya Jọn: onye gbara akaebe banyere okwu Chineke, na banyere àmà Jisọs Kraịst, na banyere ihe niile ọ hụrụ. Ngọzi nādiri onye na-agụ ya, na ndị na-anụ okwu amụma a, na ndị na-edebe ihe ndị e dere n’ime ya: n’ihi na oge dị nso. Jọn degara ụka asaa ndị dị n’Eshia: Ka amara dịrị unu na udo, site n’aka onye ahụ nke dị adị, na nke dịbu adị, na nke na-abịa; nakwa site n’aka Mmụọ asaa ndị nọ n’ihu ocheeze ya; nakwa site n’aka Jisọs Kraịst, onye bụ Onyeàmà kwesịrị ntụkwasị obi, na Ọkpara mbụ amụrụ site n’ọnwụ, na Onyeisi ndị eze nke ụwa. Nye Ya onye hụrụ anyị n’anya, ma jiri ọbara nke aka ya sachapụ anyị n’ime mmehie anyị, Ọ mewokwa ka anyị bụrụ ndị eze na ndị nchụàjà nye Chineke na Nna ya; Ya ka otuto na ọchịchị dịrị ruo mgbe ebighị ebi. Amen. Lee, Ọ na-abịa n’igwe ojii; anya niile ga-ahụkwa Ya, ndị ahụ kwa dọrọ Ya mma: agbụrụ niile nke ụwa ga-erukwa uju n’ihi Ya. N’ezie, Amen. Abụ m Alfa na Omega, mmalite na ọgwụgwụ, ka Onye-nwe-anyị kwuru, onye ahụ nke dị adị, na nke dịbu adị, na nke na-abịa, Onye Pụrụ Ime Ihe Niile. Mụ onwe m Jọn, onye bụkwa nwanne unu, na onye so unu n’ahụhụ, na n’alaeze, na ndidi nke Jisọs Kraịst, nọ n’agwaetiti a na-akpọ Patmọs n’ihi okwu Chineke na n’ihi àmà Jisọs Kraịst. Anọ m na Mmụọ n’ụbọchị Onyenwe anyị, m wee nụ n’azụ m nnukwu olu, dị ka nke opi, Na-asị, Abụ m Alfa na Omega, mbụ na ikpeazụ: ihe ị na-ahụ, dee ya n’akwụkwọ, zigakwara ya ụka asaa ndị dị n’Eshia; na Efesọs, na Smina, na Pegamọs, na Tayaịtaira, na Sadis, na Filadelfịa, na Laodisia. Mkpughe 1:1–11.

Back to Articles