Article

# Elaịja - Nọmba Asaa

Onye Mbụ na Onye Ikpeazụ

Author

Jeff Pippenger

Published

October 7, 2023

Formats

PDF
Word
Song MP3

Anyị na-akọwapụta afọ 1863 dịka ebe nnwale ikpeazụ n’usoro ule ndị malitere na nnukwu nkụda-mmụọ nke 1844. Isi ihe mbụ nke echiche anyị bụ eziokwu ahụ na mmegharị Millerite kwụsịrị mgbe e debara ụka Seventh-day Adventist n’akwụkwọ n’iwu n’aka ọchịchị United States n’otu afọ ahụ kpọmkwem. Mmegharị ahụ nke malitere n’amụma n’afọ 1798, kwụsịrị n’afọ 1863.

Mmụọ nsọ na-agwa anyị na mgbe mmụọ ozi dị ike nke Mkpughe iri na asatọ rịdatara n’ụbọchị Septemba 11, 2001, e jirila ihe omume ahụ mee onyinyo tupu ya emee n’ime mmegharị ndị Millerite mgbe mmụọ ozi nke Mkpughe iri rịdatara. Mmegharị ndị Millerite malitere n’oge ọgwụgwụ n’afọ 1798, mgbe e kpughere ọhụụ nke osimiri Ulai dị n’ime isi nke asatọ na nke itoolu nke Daniel. Mmegharị nke ndị otu narị na puku iri anọ na anọ malitere n’oge ọgwụgwụ n’afọ 1989, mgbe e kpughere ọhụụ nke osimiri Hiddekel dị n’ime isi atọ ikpeazụ nke Daniel.

Ma oge ngwụcha abụọ ahụ malitere nkewa na-aga n’ihu nke ndị mbụ a họpụtara site n’aka Chineke pụọ n’ebe ndị nọ n’ime mmegharị nke akụkọ ihe mere eme ha dị iche iche nọ. Mgbe iwu bụ isi nke akụkọ ihe mere eme nke ọ bụla n’ime ha kwadoro n’ihu ọha, mmụọ ozi nke akụkọ ihe mere eme nke ọ bụla dara. Ozi ahụ, mmegharị ahụ, na onyeozi ahụ bụ ngwáọrụ ndị Onyenwe anyị jiri n’akụkọ ihe mere eme nke ọ bụla gosipụta mmehie nke ndị mbụ a họpụtara, n’ihi na dịka Kraịst kuziri banyere ọrụ Ya, ọ bụrụ na Ọ bịaghị, ndị Juu na-emegide emegide nke akụkọ ihe mere eme ahụ agaraghị enwe mmehie. Onyeozi ahụ, ozi ahụ, na mmegharị ahụ bụ ngwáọrụ nke ikpe nke ga-eme ka ndị mbụ a họpụtara zaa ajụjụ maka ịjụ ìhè na-aga n’ihu nke akụkọ ihe mere eme ha dị iche iche, ma mgbe mmụọ ozi ahụ dara, ọ kpọrọ akara na usoro ikpe nke ndị nke ọgbụgba ndụ mbụ amalitela. A na-amata ngwáọrụ nke ikpe ahụ mgbe ndị amụma ndị na-egosi akụkọ ihe mere eme ahụ na-eri ozi e nyere ha site n’aka Onyenwe anyị. Mgbe ha riri ozi ahụ, ha ewepụta ya gaa n’ebe ndị mbụ a họpụtara nọ, bụ ndị a kọwara dịka ndị isi ike na ndị nnupụisi, ndị na-agaghị anụ ma ọ bụ tụgharịa. Ozugbo mmụọ ozi ahụ dara ma rie ozi ahụ, ikpe nke ndị nnupụisi ahụ amalite.

Anyị na-etinye usoro ikpe nke Izrel oge ochie, dị ka e gosiri n’akwụkwọ Ọnụ Ọgụgụ, n’akụkọ ihe mere eme nke mmegharị Millerite; ma n’ikpeazụ, anyị ga-etinye usoro nnwale a n’ọrụ n’ime mmegharị nke ndị puku narị na iri anọ na anọ. A ghaghị ikpebi ihe nnọchianya nke ọnụọgụ “iri” pụtara site n’ọnọdụ nke akụkụ Akwụkwọ Nsọ ahụ ebe e ji ya arụ ọrụ.

Usoro nke ule iri ahụ na-amalite n’oge nkụda mmụọ ahụ, ma ọ bụ n’Oké Osimiri Uhie n’aka Izrel oge ochie ma ọ bụ n’Ọktoba 22, 1844 n’aka ndị Millerait. Nwanyị White na-akọwa eziokwu ndị ahụ bụ “akara ala” e meghere n’oge ahụ, malite n’ihe ọ kpọrọ “ịgafe oge.” Nkụda mmụọ nke ndị Hibru bụ iyi egwu nke ndị agha Fero. Enweghị okwukwe n’ike Chineke n’ime ndị Hibru gosipụtara onwe ya site n’otú ha si zaghachi ụjọ ha nwere n’ihu ndị agha ndị iro ha, dịka o merekwa n’ule nke iri, nke ikpeazụ. Jizọs na-egosi ọgwụgwụ site na mmalite, ya mere ụjọ ndị dike nọ n’Ala Nkwa ahụ, nke ndị nledo iri ahụ kọwara, bụ otu ụjọ ahụ kwa nke wetarakwa nkụda mmụọ ha n’akụkụ Oké Osimiri Uhie. Ule nke iri, nke ikpeazụ, maka ngagharị Millerait ga-abụ amụma oge, dịka Ọktoba 22, 1844 dịkwara.

Nnukwu nkụda mmụọ ahụ n’ime nnwale na-aga n’ihu nke akụkọ ihe mere eme Millerite kpọrọ akara mmalite nke akụkọ ihe mere eme nke e ji nnapụta Izrel oge ochie site n’Ijipt gosi nke ọma. Malite n’Oké Osimiri Uhie, e nwere usoro nnwale iri, nnwale ikpeazụ ahụ kwa ga-egosipụta nke mbụ. “Ngafe oge” ahụ n’oge nnukwu nkụda mmụọ ahụ sitere n’ịghọtahie amụma oge. Nke ikpeazụ n’usoro nnwale maka Izrel nke mmụọ ga-adịkwa ka nke mbụ. N’afọ 1863, ndị ndu Izrel nkịtị họọrọ ịlaghachi n’usoro ọmụmụ nke Akwụkwọ Nsọ nke ndị ha ka kpọrọ ada Rom, ma jụ, ma ọ bụ i nwere ike ikwu, ghọtahie, amụma oge kasị ogologo n’ime Bible. Njedebe nke nnwale iri ahụ n’ime ma Izrel nkịtị ma Izrel nke mmụọ ka e ji mmalite ya nọchite anya ya. Ma na njedebe, n’ọnọdụ abụọ ahụ, ndị nnupu isi gosipụtara ọchịchọ ịlaghachi n’ebe ahụ e si kpọpụta ha ugbu a.

Site n’ịjụ ugboro asaa ahụ nke Levitikọs iri abụọ na isii, Adventizim Laodisia mepụtara nnukwu nsogbu amụma ha ahụghị tupu oge eruo. Ruo taa, ha enwebeghị ike idozi nsogbu ahụ, ọ bụ ezie na ha na-eweta ụdị nri dị iche iche nke akụkọ ifo n’ịgbalị ime otú ahụ. Nsogbu ahụ dị n’amaokwu ahụ Nwannaanyị White kpọrọ ntọala na ogidi etiti nke Adventizim.

> “Akwụkwọ Nsọ nke, karịa nke ọ bụla ọzọ, bụworo ma ntọala ma ogidi etiti nke okwukwe Ọbịbịa ahụ bụ nkwupụta a, ‘Ruo puku ụbọchị abụọ na narị atọ; mgbe ahụ ka a ga-eme ka ebe nsọ dị ọcha.’ [Daniel 8:14.]” The Great Controversy, 409.

Okpukperechi nwere ọtụtụ ihe ha na-ekwu banyere amaokwu nke iri na anọ, ma ha anaghị ewere n’uche nnọọ nleba mbụ a ga-eme banyere amaokwu ahụ. Nleba ahụ bụ na amaokwu nke iri na anọ bụ “azịza.” Azịza enweghị ihe ọ pụtara, ma ọ bụrụ na ọ naghị agụnye ajụjụ nke na-akpata azịza ahụ. A pụghị ikewapụ amaokwu nke iri na atọ n’amaokwu nke iri na anọ n’ụzọ ezi uche dị na ya, n’usoro ụtọ asụsụ, ma ọ bụ n’ụzọ kwesịrị ekwesị, n’ihi na amaokwu nke iri na atọ bụ ajụjụ ahụ, amaokwu nke iri na anọkwa bụ azịza ya.

Ajụjụ ahụ, mgbe a kọwara ya n’ezie ma n’ezi ikpe, na-eweta ihe-okwu dị nnọọ iche nye amaokwu nke iri na anọ karịa ihe Adventism na-akụzi. Nke a apụtaghị na amaokwu nke iri na anọ abụghị “ntọala na ogidi etiti nke okwukwe Advent,” n’ihi na ọ bụ ya. Ọ pụtara na mgbe Adventism ghọtaghị nke ọma ma wezụga oge asaa ahụ n’afọ 1863, ha enweghị ike ịkọwa n’uju ihe amaokwu nke iri na anọ pụtara n’ezie. N’Akwụkwọ Nsọ, ọkara eziokwu abụghị eziokwu. Mgbe aghọtara ya nke ọma, ajụjụ nke amaokwu nke iri na atọ na-achọ ka a mata amụma ahụ nke na-akara nhicha nke ebe nsọ ahụ a zọpịara n’okpuru ụkwụ, nakwa ka a mata amụma ahụ nke na-akara ịzọpịakwu ndị agha ahụ n’okpuru ụkwụ. Amụma nke afọ puku abụọ na narị atọ na-ekwu maka ‘ebe nsọ,’ amụma nke afọ puku abụọ na narị ise na iri abụọ na-ekwu kwa maka ‘ndị agha’.

Iji lebara mmekọrịta dị n’etiti amaokwu abụọ a anya nke ọma chọrọ ọmụmụ dị ogologo, nke m na-achọghị ime n’oge a n’ime edemede ndị a. A kọwawo isi ihe ndị a ugboro ugboro n’ime afọ ndị gara aga, a pụkwara ịhụ ha n’usoro isiokwu Habakkuk’s Tables. M ka na-atụle ihe nnọchianya nke Ịlaịja ma chọọ ibu ụzọ mechaa eziokwu ndị ahụ.

William Miller bụ Ịlaịja nke mmalite Adventizim, nchọpụta mbụ ya bụkwa oge asaa nke Levitikọs iri abụọ na isii; ya mere, ịjụ eziokwu ahụ n’afọ 1863 bụ ịjụ ozi Ịlaịja. N’ebe a, ana m ekwupụta àgwà nke Alfa na Omega nke na-eme ka njedebe mata na mmalite. A nọchiri ule ikpeazụ nke Izrel oge ochie anya n’ule mbụ. Ule abụọ ahụ na-anọchi anya ụjọ na mba ndị ọgọ mmụọ karịrị Chineke n’ike. Ebe ule nke iri bụ otu ihe ahụ n’ụkpụrụ, ọ bụ nnupụisi karịrị nke ukwuu karịa ule mbụ ahụ, n’ihi na akụkọ banyere mmeri Chineke n’ule mbụ ahụ kwesịịrị iweta ntụkwasị obi siri ike n’ime ndị nnupụisi ahụ. Ha gosipụtara ịjụ Chineke ha n’agbanyeghị ihe akaebe nke ike Ya ka ukwuu karịa nke ha nwere n’Oké Osimiri Uhie. Adventizim Millerait ruo n’afọ 1863 amalitelarị ịkọwa ihe kpatara nnukwu ndakpọ olileanya ahụ ji bụrụ ọrụ dị ike nke Chineke, ma ha ka kpebiri ịhọpụta onye-isi ma laghachi n’Ijipt ma jụ ozi ahụ Daniel kpọrọ “iyi” nke Mosis nke Ịlaịja nọchiri anya ya.

Kama iwepụta oge iji kọwaa ihe àmà nke izi ezi nke “oge asaa” dịka amụma oge, ebum n’uche m bụ iji ezi uche dị mfe gosi izi ezi ya n’ụzọ ọzọ. N’ihi na maka mmegharị ahụ nke malitere n’afọ 1798, ule ikpeazụ nke afọ 1863 ga-anọchikwakwa ule ikpeazụ maka mmegharị nke mmụọ ozi dị ike nke Mkpughe iri na asatọ. Mkpali nsọ ekwuola nke ọma ihe ule ikpeazụ ahụ bụ maka mmegharị abụọ ahụ.

> “Setan bụ... na-anọgide na-akpalite ihe ụgha ka o wee duru ndị mmadụ pụọ n’eziokwu. Aghụghọ ikpeazụ nke Setan ga-abụ ime ka àmà nke Mmụọ nke Chineke ghara inwe uru ọ bụla. ‘Ebe ọhụụ na-adịghị, ndị mmadụ na-ala n’iyi’ (Ilu 29:18).” Selected Messages, book 1, 48.

Ọ dịghị ụzọ eziokwu dị na ya isi were ihe Ellen White dere ma kwuo na ọ kwadoghị nke ọma “oge asaa” nke Levitikọs iri abụọ na isii. Sister White, dịka anyị kwuburu na mbụ n’akwụkwọ ndị a ma dịka e depụtara nke ọma n’usoro a kpọrọ *Habakkuk’s Tables*, na-agwa anyị kpọmkwem na Chineke duziri ma chaatị 1843 ma nke 1850. Ọ na-akụzi kpọmkwem na tebụl abụọ ahụ bụ mmezu nke Habakkuk isi nke abụọ. Chaatị abụọ ahụ na-egosi “oge asaa” nke Levitikọs iri abụọ na isii dịka etiti nhazi eserese nke nke ọ bụla n’ime ha. N’ime chaatị abụọ ahụ, ahịrị nke “oge asaa” nwere obe Kraịst dịka etiti ahịrị amụma nke “oge asaa” ahụ.

Tinyere nkwado ya n’ebe tebụl abụọ Habakuk nọ, ọ dekọrọ ọtụtụ ugboro na anyị ga-anọgide n’ịkọsa ozi ahụ nke e gosipụtara site n’afọ 1840 ruo 1844, ma onye ọ bụla n’ime ndị odeakụkọ ihe mere eme ndị Adventist nke na-ekwu maka otú ndị Millerite si kwalite ozi ha kpọsara, na-akọwapụta na ha jiri chaatị 1843. Ọ bụghị naanị na ọ kwadoro ozi ndị e sere n’elu chaatị ndị ahụ, ma dụọ ndị nke Chineke ọdụ ka ha nọgide n’ịkọsa otu ozi ahụ kpọmkwem nke e gosipụtara n’akụkọ ihe mere eme ahụ, ọ na-enyekwa ọtụtụ nkebi okwu ebe ọ na-adọ aka ná ntị na a ga-awakpo ozi ndị ahụ n’ime akụkọ ihe mere eme nile nke ndị fọdụrụ nke Chineke. Mgbe ọ na-adọ aka ná ntị banyere mwakpo ndị ahụ, ọ na-akọwapụta ugboro ugboro na ọ bụ ọrụ ndị nche Chineke ịgbachitere eziokwu ndị ahụ kpọmkwem.

Ọ bụrụ na eserese ndị ahụ ezighi ezi, mgbe ahụ ozi ndị ha na-anọchi anya ha n’ụzọ ihe osise ezighi ezi. Ọ bụrụ na ozi ndị Millerite kwusara site n’afọ 1840 ruo n’afọ 1844 ezighi ezi, mgbe ahụ nkwupụta Ellen White mere ugboro ugboro na ozi ndị Millerite bụ ntọala ahụ bụkwa ihe na-ezighi ezi. Ọ bụrụ na ozi ndị ahụ ezighi ezi, mgbe ahụ iwu ya nile ọ na-enye ugboro ugboro ka a nọgide na-ekwusa eziokwu ndị ahụ kpọmkwem bụ ndụmọdụ ụgha. Ọ bụrụ na ozi ndị Millerite adịghị anọchi anya ntọala ndị ahụ e kwesịrị ichekwa ma debe ha pụọ n’ọlụ ọgụ Setan, mgbe ahụ ndụmọdụ ndị ahụ bụkwa ihe njehie dị n’ime ha. Iru nkwubi okwu na ihe ndị a niile metụtara ozi Elaịja nke akụkọ ihe mere eme ahụ bụ ihe njehie, ga-egosi n’ụzọ doro anya na Ellen White bụ onye amụma ụgha.

Adventizim nke oge a ka na-akụzi n’ọmụmụ ihe ha banyere Mkpughe na ụka ndị fọdụrụnụ ga-enwe Mmụọ nke Amụma, nke bụ àmà Jizọs, ma n’ezie ha anaghị agwa ndị ha na-achọ iduga ka ha bụrụ ndị otu ụka na ha na-ajụ kpamkpam nkwado na ịdọ aka ná ntị Ellen White metụtara eziokwu ndị ahụ mbụ e ji tọọ ntọala na akụkọ ihe mere eme ha. Gịnị ka amaokwu na-esonụ pụtara nye gị?

> “Anyi enweghị ihe ọ bụla anyị ga-atụ egwu gbasara ọdịnihu, ma e wezụga ma ọ bụrụ na anyị echefu ụzọ Onyenwe anyị si duru anyị, na ozizi Ya n’akụkọ ndụ anyị gara aga.” Life Sketches, 196.

N’afọ 1863, ngagharị Millerite rutere n’ọnwụcha ya ma debanye aha dị ka otu iwu kwadoro n’ihu gọọmenti nke n’ikpeazụ ga-emepụta oyiyi nye papacy ahụ, nke, dịka nkọwa Ellen White si dị, bụ njikọta ụka na ọchịchị.

> “N’ime mmegharị ndị a na-eme ugbu a na United States iji nweta nkwado nke steeti maka ụlọọrụ na omenala nke ụka, ndị Protestant na-agbaso nzọụkwụ ndị Katọlik. Ee, karịa nke ahụ, ha na-emepe ụzọ ka Ọchịchị Papacy nwetaghachi n’ime America nke ndị Protestant ịdị elu ọchịchị ahụ nke ọ tufuru n’Ụwa Ochie.” The Great Controversy, 573.

N’okpuru nkwubi okwu ahụ na njikọ iwu na gọọmenti bụ akụkụ nke mkpa e ji ahazi nzukọ, n’oge a na-akpọrọ ndị ntorobịa nke mba ahụ gaa n’ọgbọ mgbukpọ ọbara a maara dị ka Agha Obodo, mmegharị nke ndị Millerite bịara ná njedebe. N’afọ 1863, ma site n’isiokwu e bipụtara ma site na chaatị ọhụrụ, ụka Seventh-day Adventist jụrụ amụma ahụ banyere ịgba ohu nke Daniel kpọrọ iyi Moses. N’afọ 1850, Onye-nwe kpọziiri ndị Ya ka ha mee tebụl nke abụọ nke Habakkuk, ma dozie njehie ahụ nke O jidere aka Ya n’elu ya na tebụl 1843. Chaatị ahụ e nyere iwu ka e mee n’afọ 1850 mezuru nzube ya kpamkpam, n’ihi na Ellen White kwuru na ọ hụrụ “na Chineke nọ n’ịbipụta chaatị ahụ,” ebe ọ kpọpụtakwa na e ji chaatị 1850 mara na isi nke abụọ nke Habakkuk.

Nzube nke chaatị 1850 bụ otu ihe ahụ nke chaatị 1843. E mere ya ka ọ bụrụ ngwá ọrụ izisa ozi ọma a ga-eji gosi ụwa na-anwụ anwụ ozi nke mmụọ ozi nke atọ. N’afọ 1863, a tụfuru ozi ahụ. Usoro ọnwụnwa nke a na-anọchi anya ya site n’usoro ọnwụnwa ahụ nke malitere n’Oké Osimiri Uhie, malitere site n’amụma oge nke na-akọwa ebe nsọ ahụ a ga-azọda n’amaokwu nke iri na atọ nke Daniel asatọ, ma usoro ọnwụnwa ahụ kwụsịrị site n’amụma oge nke na-akọwa usuu ndị agha ahụ a ga-azọda n’amaokwu nke iri na atọ nke Daniel asatọ.

> Mgbe ahụ, anụkwara m otu onye nsọ ka ọ na-ekwu okwu, onye nsọ ọzọ wee sị onye nsọ ahụ nke na-ekwu okwu, Ruo ole mgbe ka ọhụụ ahụ ga-adị banyere àjà a na-achụ kwa ụbọchị, na njehie ahụ nke mbibi, nke ga-enyefe ma ebe nsọ ahụ ma usuu ndị ahụ ka a zọpịa n’okpuru ụkwụ? Ọ sịrịkwa m, Ruo ụbọchị puku abụọ na narị atọ; mgbe ahụ ka a ga-eme ka ebe nsọ ahụ dị ọcha. Daniel 8:13, 14.

Usoro ule ahụ nke malitere na Ọktoba 22, 1844, nwere akara nke Alfa na Omega. Mmalite nke usoro ule ahụ bụ amụma oge nke nọchiri anya ebe nsọ ahụ a ga-azọda n’okpuru ụkwụ. Ọ bụ amụma nke mụpụtara nnukwu ìhè mgbe e mezuru ya. Usoro ule ahụ nke kwụsịrị na 1863, nwere akara nke Alfa na Omega. Njedebe nke usoro ule ahụ bụ amụma oge nke nọchiri anya usuu ndị agha ahụ a ga-azọda n’okpuru ụkwụ. Ọ bụ amụma e zubere ka o mụpụta nnukwu ìhè mgbe e mezuru ya. Ọ bụ amụma oge nke Ịlaịja nke akụkọ ihe mere eme ahụ gosipụtara, ma mgbe a jụrụ ya ma debe ya n’akụkụ, ọ mụpụtara nnukwu ọchịchịrị.

> Nke a kwa bụ ikpe ọmụma ahụ, na ìhè abatala n’ụwa, ma mmadụ hụrụ ọchịchịrị n’anya karịa ìhè, n’ihi na omume ha bụ ajọ ihe. Jọn 3:19.

Ezi uche m bu imecha isiokwu a ka m kwụsịrị ya bụ ihe ahụ m kwuburula. Ọ̀ bụ Chineke site n’aka Ellen White kwadoro chaatị 1843 na 1850 ahụ?

> “Ahụwo m na ọ bụ aka Onyenwe anyị duziri chaatị 1843 ahụ, nakwa na e kwesịghị imegharị ya; na ọnụọgụ ndị ahụ dị dịka Ọ chọrọ ka ha dị; na aka Ya dịkwasịrị ya ma zoo njehie dị n’ime ụfọdụ n’ime ọnụọgụ ndị ahụ, ka onye ọ bụla ghara ịhụ ya, ruo mgbe e wepụrụ aka Ya.” Early Writings, 74.

> “Ahụrụ m na Chineke nọ n’ọrụ mbipụta nke chaatị ahụ site n’aka Nwanna Nichols. Ahụrụ m na e nwere amụma banyere chaatị a n’ime Akwụkwọ Nsọ, ma ọ bụrụ na e mere chaatị a maka ndị Chineke, ọ bụrụ na ọ zuru otu onye, ọ zuru onye ọzọkwa, ma ọ bụrụ na otu onye chọrọ ka a see chaatị ọhụrụ n’ogo ka ukwuu, mmadụ niile chọkwara ya otu ahụ.” Manuscript Releases, number 13, 359; 1853.

Ọ̀ bụ Chineke, site n’aka Ellen White, kwadoro ozi ndị Millerite kwusara n’oge akụkọ ihe mere eme nke afọ 1840 ruo 1844?

> “Chineke anaghị enye anyị ozi ọhụrụ. Anyị ga-ekwusa ozi ahụ nke n’afọ 1843 na 1844 kpọpụtara anyị n’ime ụka ndị ọzọ.” Review and Herald, Jenụwarị 19, 1905.

> “Chineke na-akpọ anyị ka anyị nye oge anyị na ike anyị n’ọrụ ikwusara ndị mmadụ ozi ndị ahụ kpaliri ndị ikom na ndị inyom n’afọ 1843 na 1844.” Manuscript Release, Number 760.

> “A ghaghị ime ka ozi niile e nyere site n’afọ 1840–1844 bụrụ nke dị ike ugbu a, n’ihi na e nwere ọtụtụ mmadụ ndị tufuru ntụziaka ha. Ozi ndị ahụ aghaghị iru ụka niile.

> “Kraịst sịrị, ‘Ngọzi nādiri anya unu, n’ihi na ha nāhụ; na ntị unu, n’ihi na ha nā-anụ. N’ihi na n’ezie asị m unu, na ọtụtụ ndị-amụma na ndị ezi omume chọsiri ike ịhụ ihe ndị unu nāhụ, ma ha ahụghị ha; na ịnụ ihe ndị unu nā-anụ, ma ha anụghị ha’ [Matthew 13:16, 17]. Ngọzi nādiri anya ndị hụrụ ihe ndị ahụ e hụrụ n’afọ 1843 na 1844.”

> “E nyewo ozi ahụ. Ọ gaghịkwa enwe igbu oge n’ikwughachi ozi ahụ, n’ihi na ihe ịrịba ama nke oge ndị a na-emezu; a ghaghị ịrụ ọrụ mmechi ahụ. A ga-arụ nnukwu ọrụ n’oge dị mkpirikpi. N’oge na-adịghị anya, a ga-enye ozi site n’ịhọpụta nke Chineke, nke ga-abawanye ruo n’ịghọ akwa mkpu siri ike. Mgbe ahụ Daniel ga-eguzo n’oke e kenyere ya, inye àmà ya.” Manuscript Releases, volume 21, 437.

> “A ga-amụrịrị eziokwu ndị anyị natara n’afọ 1841, ’42, ’43, na ’44 ugbu a ma kwusaa ha. A ga-ekwusakwa ozi nke ndị mmụọ-ozi mbụ, nke abụọ, na nke atọ n’ọdịnihu n’olu ukwu. A ga-enye ha n’ịkpebisi ike nke ukwuu na n’ike nke Mmụọ Nsọ.” Manuscript Releases, volume 15, 371.

> “Anyị ghọtara adịghị-ike na ntakịrị ịdị ukwuu nke ọrụ a ugbu a. Anyị enweela ahụmịhe. N’ịrụ ọrụ Chineke nyere anyị, anyị pụrụ iji ntụkwasị obi gaa n’ihu, n’ịbụ ndị e mere ka obi sie anyị ike na Ọ ga-abụ arụmọrụ anyị. Ọ ga-anọnyere anyị n’afọ 1906, dịka Ọ nọnyere anyị n’afọ 1841, 1842, 1843, na 1844.” Loma Linda Messages, 156.

> “Ndị niile guzo dịka ndị nkụzi na ndị ndu n’ụlọọrụ anyị dị iche iche ga-adịkwa ike n’okwukwe nakwa n’ụkpụrụ nke ozi mmụọ ozi nke atọ. Chineke chọrọ ka ndị Ya mara na anyị nwere ozi ahụ dịka O nyere anyị ya n’afọ 1843 na 1844.” General Conference Bulletin, Eprel 1, 1903.

> “Ịdọ aka ná ntị ahụ abịala: E kwesịghị ikwe ka ihe ọ bụla bata nke ga-akpaghasị ntọala nke okwukwe ahụ nke anyị nọworo na-ewukwasị kemgbe ozi ahụ bịara n’afọ 1842, 1843, na 1844. Anọ m n’ime ozi a, ma kemgbe ahụ ka m guzoro n’ihu ụwa, na-adị eziokwu nye ìhè ahụ nke Chineke nyere anyị. Anyị adịghị atụ ime ka ụkwụ anyị si n’elu ikpo okwu ahụ wepụ, nke e debere ha n’elu ya ka anyị na-achọ Onyenwe anyị kwa ụbọchị site n’ekpere siri ike, na-achọ ìhè. Ị na-eche na m pụrụ ịhapụ ìhè ahụ Chineke nyere m? Ọ ga-adị ka Nkume Ebighị Ebi. Ọ nọwo na-eduzi m kemgbe e nyere ya.” Review and Herald, April 14, 1903.

Ọ̀ bụ̀ na Chineke, site n’aka Ellen White, dọrọ ndị Ya aka ná ntị ka ha guzogide mwakpo ndị ga-emebi eziokwu nke akụkọ ihe mere eme nke ndị Millerite?

> “A ga-echekwa nke ọma nnukwu akara-nzọụkwụ nke eziokwu, nke na-egosi anyị ebe anyị nọ n’akụkọ ihe mere eme amụma, ka e wee ghara ịdọkpụ ha daa, ma jiri ozizi ndị ga-eweta mgbagwoju anya kama ezi ìhè dochie ha.” Selected Messages, book 2, 101, 102.

> “Taa Setan na-achọ ohere ịkwatu ihe ịrịba ama ndị ahụ nke eziokwu,—ihe ncheta ndị e guzobere n’ụzọ; anyị kwa chọrọ ahụmịhe nke ndị ọrụ toworo eto ndị wuru ụlọ ha n’elu nkume siri ike, ndị site n’akụkọ ọjọọ nakwa n’akụkọ ọma jidesiri eziokwu ike.” Gospel Workers, 104.

> “Chineke adịghị ahapụ ụwa n’enweghị ndị ikom nwere ike ịmata ọdịiche dị n’etiti ezi ihe na ihe ọjọọ, ezi omume na ajọ omume. Chineke nwere ndị ikom Ọ họpụtara ka ha guzo n’ihu ọgụ n’oge ihe mberede. N’oge nsogbu, Ọ ga-ebuli ndị ikom elu dịka O mere n’oge ochie. A ga-akpọ ndị ikom na-eto eto ka ha jikọọ onwe ha na ndị agadi na-eburu ọkọlọtọ, ka e wee mee ka ha sie ike ma kuziere ha site n’ahụmahụ nke ndị a kwesịrị ntụkwasị obi, ndị gafeworo n’ọtụtụ ọgụ, na ndị Chineke, site n’akaebe nke Mmụọ Ya, gwaworo okwu ọtụtụ ugboro, na-egosi ụzọ ziri ezi ma na-akatọ ụzọ na-ezighị ezi. Mgbe ihe ize ndụ bilitere, nke na-anwale okwukwe nke ndị Chineke, ndị ọrụ mbido ndị a ga-akọghachi ahụmahụ nke oge gara aga, mgbe ụdị nsogbu ndị ahụ bịara, mgbe a jụrụ eziokwu ajụjụ, mgbe e webatara echiche ndị ijuanya, ndị na-esiteghị n’aka Chineke.”

> “Ahụmahụ nke ndị ọrụ ndị meworo agadi ahụ dị mkpa ugbu a; n’ihi na Setan na-eche nche ohere ọ bụla iji mee ka ihe ịrịba ama ochie ndị ahụ ghara ịba uru,—ihe ncheta ndị e guzobeworo n’ụzọ.” Review and Herald, November 19, 1903.

N’afọ 1863, mmegharị Millerite kwụsịrị site n’ịjụ eziokwu mbụ ahụ e duru Ịlaịja nke akụkọ ihe mere eme ahụ ka ọ ghọta. Nnwale ikpeazụ ya dabeere n’amaokwu abụọ ahụ dị na Daniel asatọ nke na-akọwa ịzọda ebe nsọ na usuu ahụ n’okpuru ụkwụ. E meghere ìhè nke ebe nsọ na nke mbụ n’ime ule iri ahụ, e mekwara ka ọchịchịrị bịakwasị usuu ahụ na nke ikpeazụ n’ime ule iri ahụ.

> “Otu ihe doro anya: ndị Adventist nke Ụbọchị nke Asaa ndị ahụ na-eguzo n’okpuru ọkọlọtọ Setan ga-ebu ụzọ hapụ okwukwe ha n’ịdọ aka ná ntị na ịba mba ndị dị n’ime Testimonies nke Mmụọ Chineke.

> “A na-akpọ oku ka e nwee nsọpụrụ-kachasị nye Chineke na ozi nsọ karị, a na-akpọkwa ya ugbu a, ọ ga-anọgidekwa na-akpọ. Ụfọdụ n’ime ndị na-ekwupụta ugbu a aro Setan ga-abata n’uche ha. E nwere ndị nọ n’ọnọdụ ndị dị mkpa e tinyere ntụkwasị obi n’aka ha, ma ha aghọtaghị eziokwu maka oge a. A ghaghị inye ha ozi ahụ. Ọ bụrụ na ha anabata ya, Kraịst ga-anabata ha, ma mee ka ha bụrụ ndị ọrụ ibe ya. Ma ọ bụrụ na ha ajụ ịnụ ozi ahụ, ha ga-eguzo n’okpuru ọkọlọtọ ojii nke Onye-isi nke Ọchịchịrị.

> “A ziri m ka m kwuo na eziokwu dị oké ọnụ ahịa maka oge a na-emeghewanye ma na-apụta ìhè nke ọma n’uche mmadụ. N’ụzọ pụrụ iche, ndị ikom na ndị inyom ga-eri anụ ahụ Kraịst ma ṅụọ ọbara ya. A ga-enwe mmepe nke nghọta, n’ihi na eziokwu ahụ nwere ike ịgbasa mgbe niile. Onye malitere eziokwu nke sitere n’aka Chineke ga-abata n’ịdị n’otu nso, na nke ga-adịwanye nso, ya na ndị na-aga n’ihu ịmata ya. Mgbe ndị nke Chineke natara okwu ya dịka achịcha nke eluigwe, ha ga-amata na ọpụpụ ya akwadoro dịka ụtụtụ. Ha ga-anata ike nke mmụọ, dịka ahụ si anata ike nke anụ ahụ mgbe a riri nri.

> “Anyi aghọtaghị ọkara atụmatụ nke Onyenwe anyị n’ịnapụta ụmụ Izrel n’ibu ohu Ijipt, na iduzi ha site n’ọzara baa n’ala Kenan.

> “Ka anyị na-achịkọtakwu ụzarị dị nsọ nke na-enwu site n’oziọma ahụ, anyị ga-enwe nghọta doro anya karịa banyere usoro ndị Juu, na ekele miri emi karị banyere eziokwu ya ndị dị mkpa. Nnyocha anyị banyere eziokwu ka ezughị ezu. Anyị achịkọtala naanị ụzarị ole na ole nke ìhè. Ndị na-abụghị ndị na-amụ Okwu ahụ kwa ụbọchị agaghị edozi nsogbu ndị dị n’usoro ndị Juu. Ha agaghị aghọta eziokwu ndị e ji ozi nke ụlọ nsọ ahụ kuzie. A na-egbochi ọrụ Chineke site na nghọta ụwa banyere nnukwu atụmatụ Ya. Ndụ nke ọdịnihu ga-ekpughe ihe iwu ndị ahụ pụtara, nke Kraịst, mgbe e kpuchiri Ya n’ime ogidi igwe ojii, nyere ndị Ya.” Spalding and Magan, 305, 306.

Anyị ga-aga n’ihu na-atụle ihe nnọchianya Ịlaịja n’ihe metụtara 1863 n’isiokwu na-esonụ.

Back to Articles