Article

# Akwụkwọ Joel na Ụka Ndị Adventist nke Ụbọchị nke Asaa nke Laodisia — Nke Iri Abụọ na Asaa

Nọmba Iri Abụọ na Asaa

Author

Jeff Pippenger

Published

January 14, 2026

Formats

PDF
Word
Song MP3

Anyị na-edekọ eziokwu ndị Ọdụm nke ebo Juda na-ekpughe ugbu a. Anyị na-ahazi eziokwu dị iche iche iji lebara ozi Joel anya, nke Pita kọwara dịka ozi mmiri ozuzo ikpeazụ n’akwụkwọ Ọrụ Ndịozi. Anyị na-abịarukwu nso n’eziokwu ndị dị ugbu a n’usoro mmezu, dịka eziokwu ndị na-arụzu nkewa ikpeazụ nke ìgwè mmadụ abụọ ahụ nke a na-egosipụta mgbe nile mgbe a na-ekpughe eziokwu nnwale. Anyị na-ekwukwa banyere otu eziokwu ndị a e kpughepụtara, ọ bụghị naanị dịka okwu nke mmụọ-ozi nke atọ nke na-ekewa, kama kwa dịka okwu ndị na-arụzu akara nke otu narị puku iri anọ na anọ. Mmụọ-ozi nke atọ na-asachapụkwa ma na-eme ka ọ dị ọcha.

Kemgbe Julaị nke afọ 2023, Ọdụm nke ebo Juda anọwo na-emeghe nwayọọ nwayọọ eziokwu ndị metụtara ahịrị mpụga na ahịrị ime n’akụkọ ihe mere eme nke ndị fọdụrụnụ nke Chineke. Ugbu a, anyị na-emepe akwụkwọ Matiu, n’ihi nzube nke ịghọta ọrụ Pita. Pita bụ akara nke mmekọrịta ọgbụgba-ndụ nke Kraịst na nwunye Ya nke Ndị Kraịst—nzuko ahụ nke Ọ ga-ewu n’elu Nkume. Pita na-anọchi anya nwunye Kraịst mbụ nakwa nke ikpeazụ. A na-egosi Pita dịka otu akara ahụ kpọmkwem n’amaokwu etiti nke isi nke iri na otu na nke iri abụọ na abụọ nke Matiu, isi ndị ahụ bụkwa isi etiti nke ahịrị ndị yiri ibe ha nke Jenesis na Mkpughe, site n’isi nke iri na otu ruo n’isi nke iri abụọ na abụọ. Pita na-anọchi anya puku mmadụ narị na iri anọ na anọ n’ụbọchị ikpeazụ, ma n’akụkụ Akwụkwọ Nsọ ahụ, ọ nọ na Sizaịa Filipi, nke bụ Panium nke Daniel 11:13–15.

Pita nọ na Panium, Ọ nọkwa n’ụbọchị Pentikọst, n’ụlọ elu n’elekere nke atọ, ma mesịa n’ụlọ nsọ n’elekere nke itoolu. Awa isii ahụ na-anọchite anya oge ahụ nke a na-akara puku mmadụ narị otu na iri anọ na anọ akara tupu ọbịbịa iwu ụbọchị Sọnde. Mkpọgide Kraịst n’obe bidokwara n’elekere nke atọ, Ọ nwụkwara n’elekere nke itoolu, nke dugara na mbilite n’ọnwụ, nke bidoro oge Pentikọst nke kwụsịrị na Pita nọ na Pentikọst n’elekere nke atọ na nke itoolu. Mgbe Nduzi nke Eluigwe zitere ozi-ọma ahụ n’aka ndị Jentaịl, Kọniliọs kpọrọ ka e zite oku ka Pita bịa n’elekere nke itoolu. Elekere nke atọ na-anọchitekwa anya àjà nke ụtụtụ, elekere nke itoolu kwa àjà nke mgbede.

A nọchiri oge awa isii ahụ site n’oge nzukọ ogige Exeter na nnukwu ndakpọ olileanya nke Ọktoba 22, 1844. N’Akwụkwọ Ọrụ Ndịozi, a kọwara Pita dịka onye bịara n’otu na ndị ọzọ mejupụtara puku narị otu na iri anọ na anọ ahụ n’ọgwụgwụ nke isi nke mbụ, mgbe e ji Matayas dochie Judas. Mgbe ahụ, e mezuru ọnụ ọgụgụ ahụ. E nwere ọganihu kpọmkwem e gosipụtara n’akụkọ ahụ.

Pita bu onye mbụ nọ n’ime ọnụụlọ elu, ma mesịa n’ụlọ nsọ. Mgbe ọ nọ n’ime ọnụụlọ elu, ọ bụ oge elekere nke atọ, ma n’ụlọ nsọ, ọ bụ oge elekere nke itoolu. Ngosi ahụ e mere n’oge elekere nke atọ mụrụ baptizim nke mkpụrụ-obi puku atọ.

> Mgbe ahụ, e mere ndị ji ọṅụ nabata okwu ya baptizim: ma n’ụbọchị ahụ ka e tinyere ihe dị ka puku mmadụ atọ n’ọnụ ọgụgụ ha. Ọrụ Ndịozi 2:41.

Site na ọnụọgụ e nyere ná njedebe nke isi nke mbụ, ruo n’ụlọ nsọ n’oge awa nke itoolu, oge ahụ na-anọchi anya ịkàrà nke puku mmadụ otu narị na iri anọ na anọ.

Ndị otu narị puku na iri anọ na anọ ga-eweta ozi nke ime ka a gụọ mmadụ dịka onye ezi omume site n’okwukwe, nke bụ ozi nke mmụọ ozi nke atọ n’eziokwu. Ime ka a gụọ mmadụ dịka onye ezi omume bụ ọrụ Chineke n’itinye ebube mmadụ n’ájá, dịka Nwanyị White siri kwuo nke ọma nke ukwuu.

> “Gịnị bụ ịgụ mmadụ n’ọnọdụ ezi omume site n’okwukwe? Ọ bụ ọrụ Chineke n’itinye ebube nke mmadụ n’ájá, na imeere mmadụ ihe nke ọ na-enweghị ike imeere onwe ya. Mgbe mmadụ hụrụ na ọ bụ ihe efu n’onwe ya, a na-akwadebe ya ka e yikwasị ya ezi omume nke Kraịst. Mgbe ha malitere ito ma bulie Chineke elu ụbọchị dum, mgbe ahụ site n’ile anya ha na-agbanwe bụrụ otu onyinyo ahụ. Gịnị bụ ime ka a mụọ mmadụ ọzọ? Ọ bụ ikpughe nye mmadụ ihe bụ ezi ọdịdị nke ya, na n’onwe ya ọ bụ onye na-abaghị uru. Ọmụmụ ihe ndị a ka unu amụtabeghị. Ewoo, a sị na unu pụrụ ịghọta uru mkpụrụ obi mmadụ bara.” Manuscript Releases, volume 20, 117.

Otu ihe atụ nke ozi ezi omume site n’okwukwe dịka ndị otu narị puku iri anọ na anọ ahụ si egosi ya bụ Gideọn, onye bụ nwoke ọgbụgba-ndụ, n’ihi na a gbanwere aha ya bụrụ Jerubaal. Ozi Gideọn gụnyere ka o tinye ọkụ ọwa na-enwu n’ime ite aja, emesịa ọ kụrie ite ahụ, fee opi ma tie mkpu, sị, “mma nke Onyenwe anyị na nke Gideọn.” Mma Gideọn bụkwa mma nke Onyenwe anyị, n’ihi na mma ahụ bụ Okwu Chineke, nke bụ njikọta nke Chi na mmadụ. E ji opi ahụ na mkpu ya nọchite ozi ahụ, ka ọ na-akụri ite ahụ. Ite ahụ bụ mmadụ, nke a ga-akụri, ma ọ bụ wedaa ya n’ájá, ka ebube nke ìhè Chineke wee pụta ìhè.

Tupu o kwusaa ozi ahụ, Gideọn chịkọtara ndị ikom narị atọ site n’usoro nnwale. Mgbe usoro ahụ gwụsịrị, Gideọn nwere ndị ikom narị atọ. 300 bụ otu ụzọ n’iri nke puku atọ ahụ n’oge Pentikọst. Ha na-anọchi anya agha ahụ a kpọlitere n’Ezikiel iri atọ na asaa, ndị na-abanye n’ọgbụgba ndụ ebighị ebi.

> Ya mere amụma dịka o nyere m iwu, ume wee bata n’ime ha, ha wee dị ndụ, bilie ọtọ n’ukwu ha, bụrụ usuu ndị agha dị ukwuu nke ukwuu. Mgbe ahụ, ọ sịrị m, Nwa nke mmadụ, ọkpụkpụ ndị a bụ ụlọ Izrel niile: lee, ha na-asị, Ọkpụkpụ anyị akpọnwụwo, olileanya anyị efuola: e bipụwo anyị iche n’akụkụ anyị. Ezekiel 37:10, 11.

E bipụrụ ụlọ Izrel n’akụkụ ya dị iche iche, Ezikiel ga-egosikwa otú akụkụ ndị Juda na Ifrem nke e bipụrụ ga-esi ghọọ otu mba. Ndị agha ahụ bụ mkpara abụọ e kewapụrụ iche, ma nke a na-ejikọta bụrụ otu mkpara, mgbe ha banyere n’ọgbụgba ndụ ha na Chineke.

> Ọzọkwa, Mụ na ha ga-agba ndụmọdụ udo; ọ ga-abụ ndụmọdụ ebighị ebi n’etiti Mụ na ha: M ga-edobekwa ha, mee ka ha baa ụba, ma tinye ebe nsọ M n’etiti ha ruo mgbe ebighị ebi. Ụlọikwuu M ga-anọkwa n’etiti ha: ee, M ga-abụ Chineke ha, ha onwe ha ga-abụkwa ndị nke M. Mba ọzọ ga-amakwa na Mụ onwe M bụ Onyenwe anyị nke na-edo Israel nsọ, mgbe ebe nsọ M ga-adị n’etiti ha ruo mgbe ebighị ebi. Ezikiel 37:26–28.

“ndị mba ọzọ ga-ama na Onyenwe anyị” na-edo Israel nsọ, mgbe Ọ na-etinye ebe nsọ Ya n’etiti ha. Ijikọta ebe nsọ Chineke na ndị Chineke na-anọchi anya ijikọta ụlọ nsọ mmadụ na ụlọ nsọ nke Chineke, ma mgbe nke ahụ mere, a na-akara ndị 300 kwesịrị ntụkwasị obi nke Chineke akara, ụwa nwekwara ike ịdọ aka ná ntị naanị site n’ịhụ otu ndị e doro nsọ n’oge nsogbu iwu Sọnde.

> “Ọrụ nke Mmụọ Nsọ bụ ime ka ụwa kwenye banyere mmehie, banyere ezi omume, na banyere ikpe. Ụwa agaghị enweta ịdọ aka ná ntị ma e wezụga site n’ịhụ ndị kwere eziokwu ka e doro nsọ site n’eziokwu ahụ, ka ha na-eme ihe n’okpuru ụkpụrụ ndị dị elu ma dị nsọ, na-egosikwa, n’ụzọ dị elu ma dị oke nsọpụrụ, akara nkewa dị n’etiti ndị na-edebe iwu nile nke Chineke, na ndị na-azọ ha n’okpuru ụkwụ ha. Idoro nsọ nke Mmụọ ahụ na-eme ka ọdịiche dị n’etiti ndị nwere akara Chineke, na ndị na-edebe ụbọchị izuike ụgha. Mgbe ule ahụ bịara, a ga-egosi n’ụzọ doro anya ihe akara nke anụ ọhịa ahụ bụ. Ọ bụ idebe Sọnde. Ndị ahụ, mgbe ha nụsịrị eziokwu, ka na-aga n’ihu ile ụbọchị a anya dịka ụbọchị nsọ, na-eburu mbinye aka nke nwoke mmehie ahụ, onye chepụtara ịgbanwe oge na iwu.” Bible Training School, December 1, 1903.

E jikọtara ebe nsọ Chineke na nzukọ-Ya mgbe nzukọ ahụ gbanwere site na nzukọ na-alụ agha ruo na nzukọ na-emeri emeri. Ọgbụgba ndụ ahụ Ezikiel kpọrọ aha, ka e gosiri n’ihe metụtara ijikọta mkpanaka abụọ ahụ, nke na-eme otu mba.

> Gwa ha, Otu a ka Onye-nwe-anyị Jehova kwuru; Lee, M ga-ewere nkpa Joseph, nke dị n’aka Ifrem, na ebo nile nke Izrel ndị òtù ya, M ga-etinyekwa ha na ya, ya bụ, na nkpa Juda, meekwa ha ka ha bụrụ otu nkpa, ha ga-abụkwa otu n’aka m. Nkpa ndị ahụ i dere ihe n’elu ha ga-adịkwa n’aka gị n’ihu anya ha. Gwa ha,

> Otú a ka Onyenwe anyị Chineke kwuru; Lee, M ga-ewere ụmụ Izrel n’etiti ndị mba ọzọ, ebe ha jere, M ga-achịkọtakwa ha n’akụkụ niile, mee ka ha bịa n’ala nke aka ha: M ga-emekwa ha otu mba n’ala ahụ n’elu ugwu Izrel; otu eze ga-abụkwa eze ha niile: ha agakwaghị abụ mba abụọ ọzọ, a gaghịkwa ekewa ha ọzọ ịbụ alaeze abụọ ma ọlị: Ha agakwaghị emerụ onwe ha ọzọ site n’arụsị ha, ma ọ bụ site n’ihe arụ ha, ma ọ bụ site na mmehie ọ bụla ha mehiere: kama M ga-azọpụta ha site n’ebe obibi ha niile, ebe ha mehieworo, M ga-emekwa ka ha dị ọcha: otu a ka ha ga-abụ ndị nke m, M onwe m ga-abụkwa Chineke ha. Ezikiel 37:19–23.

Osisi Ifrem na osisi Juda bụ mgbasa abụọ ahụ nke afọ 2520 megide Ifrem na Juda, nke rutere ná mmechi ha n’afọ 1798 na Ọktoba 22, 1844, n’otu n’otu. Ha ghọrọ otu mba naanị ya nke Izrel ime mmụọ nke oge a n’Ọktoba 22, 1844, mgbe ọrụ nke ime ka ndị Ya dị ọcha, ma ọ bụ ụlọ nsọ Ya, malitere. Akụkọ ihe mere eme ahụ na-anọchi anya akụkọ ihe mere eme nke otu narị puku iri anọ na anọ, ndị a ga-asachapụ ma mee ka ha dị ọcha (sachaa) site n’aka Ozi nke Ọgbụgba-ndụ ahụ nke na-abịa n’ụlọ nsọ ya n’ụzọ mberede n’oge iwu Ụka. Mgbe asachapụ ahụ mezuru, kpọmkwem tupu iwu Ụka, nzukọ mmeri ga-enwe eze n’elu ha, eze ahụ bụkwa Devid, onye malitere ọchịchị ya mgbe ọ dị afọ iri atọ. Ọ bụ otu Devid ahụ nke, n’isi nke mbụ nke Matiu, bụ ọgbọ nke iri na anọ kemgbe Abraham. Nke a na-akọwapụta onye àmà nke atọ nke Devid n’oge iwu Ụka. Agha dị ike ahụ a na-ebulite site n’osisi abụọ ahụ bụ eze Devid na-edu, mgbe e sachapụrụ nzukọ ahụ pụọ n’ata.

> Devid, bú òdùm m, ga-abụ eze n’elu ha; ha niile ga-enwekwa otu onye-ọzụzụ atụrụ: ha ga-ejekwa ije n’ikpé m, debe ụkpụrụ m, meekwa ha. Ha ga-ebikwa n’ala ahụ nke m nyere Jekọb, bú òdùm m, ebe nna unu hà biri; ha ga-ebikwa n’ime ya, ha onwe ha, na ụmụ ha, na ụmụ ụmụ ha ruo mgbe ebighị ebi: Devid, bú òdùm m, ga-abụkwa onye-isi ha ruo mgbe ebighị ebi. Ezikiel 37:24, 25.

Usuu ndị agha ahụ bụkwa ndị nchụàjà nke 1 Pita isi nke abụọ, ndị dị afọ iri atọ mgbe ha malitere ozi ha.

> Unu kwa, dika nkume ndu, ka a na-ewuli unu ka unu buru ulo ime mmuo, ndi nchụ-aja di nsọ, ka unu wee na-achu aja nke ime mmuo, nke Chineke na-anabata site n’aka Jisus Kraist. 1 Pita 2:5.

A kọwakwara ndị nchụàjà ahụ n’onyinyo site n’aka ndị nkwusa Millerite narị atọ ahụ, bụ́ ndị were chaatị narị atọ nke 1843 e bipụtara, ma jiri chaatị ndị ahụ buo ozi ahụ ruo n’ọgbọ ha.

> “Mgbe e mesịrị nwee mkparịta ụka ụfọdụ banyere isiokwu ahụ, e kpebiri n’otu olu ka e bipụta site n’usoro lithograph chaatị narị atọ yiri nke a, nke emezuru ngwa ngwa. A kpọrọ ha ‘chaatị nke ’43.’ Nke a bụ Nzukọ dị oké mkpa.” The Autobiography of Joseph Bates, 263.

> “Ugbu a, akụkọ ihe mere eme anyị na-egosi na e nwere ọtụtụ narị ndị na-akụzi site n’otu eserese oge ahụ William Miller nọ na-eji, ha niile bụrụ otu ụdị. N’oge ahụ, ịdị n’otu nke ozi ahụ dị n’otu isiokwu ahụ, ọbịbịa nke Onyenwe anyị Jisọs n’oge kpọmkwem, 1844.” Joseph Bates, Early SDA Pamphlets, 17.

Ndị nkwusa Millerite iri atọ na narị atọ rụzuru ọrụ ha n’ime akụkọ ihe mere eme nke mmụọ ozi mbụ, ma mkpali nsọ na-eme ka anyị mara na mmụọ ozi mbụ ahụ bụ ihe atụ nke mmụọ ozi nke atọ. Dị ka Joseph Bates siri kwuo, ha bụ “all of one stamp.” Gideon nyere ndị agha ya dị narị atọ iwu ime dịka o mere. Ndị nkwusa Millerite iri atọ na narị atọ ahụ, ndị e jiri ndị agha Gideon dị narị atọ mee ihe atụ, ga-edobe onwe ha n’usoro n’oge 9/11, ebe a na-enye ozi mbụ ike, ma ule ahụ amalite.

> Mgbe ahụ Jerubaal, onye bụ Gideọn, ya na ndị mmadụ niile so ya biliri n’isi ụtụtụ, maa ụlọikwuu n’akụkụ iyi mmiri Harọd; nke mere na ndị agha ndị Midian nọ n’ebe ugwu ha, n’akụkụ ugwu More, n’ndagwurugwu. Jehova wee sị Gideọn, Ndị mmadụ ndị nọnyere gị dị ọtụtụ karịa ka m ga-eji nyefee ndị Midian n’aka ha, ka Izrel wee ghara ịnya isi imegide m, na-asị, Aka m onwe m azọpụtawo m. Ugbu a ya mere, jee kpọsa n’ụkwụ ntị ndị mmadụ, na-asị, Onye ọ bụla na-atụ egwu, onye obi ya na-ama jijiji, ka ọ laghachi, si n’ugwu Gilead pụọ n’isi ụtụtụ. Ndị mmadụ iri puku abụọ na puku abụọ wee laghachi; ndị fọdụrụ bụrụ puku iri. Jehova wee sị Gideọn, Ndị mmadụ ka dị ọtụtụ; duru ha gbadaa n’akụkụ mmiri, m ga-anwale ha n’ebe ahụ n’ihi gị: ọ ga-adịkwa otu a, na onye ọbụla m ga-asị gị, Onye a ga-eso gị, onye ahụ ga-eso gị; ma onye ọbụla m ga-asị gị, Onye a agaghị eso gị, onye ahụ agaghị eso.

> Ya mere o wedara ndị mmadụ ahụ n’ebe mmiri dị: Onye-nwe-anyị wee sị Gideọn, Onye ọ bụla nke ji ire ya raa mmiri dịka nkịta si araa, onye ahụ ka ị ga-edobe iche; otu a kwa ka onye ọ bụla nke na-ehulata n’elu ikpere ya abụọ iji ṅụọ mmiri. Ọnụ ọgụgụ nke ndị ahụ raarara, na-etinye aka ha n’ọnụ ha, bụ ndị ikom narị atọ: ma ndị ọzọ niile n’ime ndị mmadụ ahụ hulatara n’elu ikpere ha abụọ ịṅụ mmiri. Ndị Ikpe 7:1–6.

A gbanwere aha Gideon ka ọ bụrụ Jerubbaal, nke pụtara “ịlụ ọgụ megide Baal.” Gideon pụtara “onye na-egbutu,” ma Jọn Baptist tọgbọrọ anyụike ahụ n’ukwu osisi ahụ. Jọn nọchiri anya William Miller n’ụdị, onye ozi nke mmụọ-ozi mbụ, ebe ahụ ka Gideon na-adabakwa. Gideon bụ Miller, Ịlaịja alfa, n’akụkọ ihe mere eme nke ndị mmụọ-ozi atọ.

Ndị Midian bụ ndị iro nke ugwu, ha wee maa ụlọikwuu n’akụkụ ugwu Moreh, Gideon kwa n’akụkụ olulu mmiri Harod, nke pụtara egwu na ịtụ ụjọ. 9/11 webatara iyi ọha egwu, ozi mbụ bụkwa oku ịtụ egwu Chineke. Gideon nọ na 9/11, n’olulu mmiri Harod (iyi ọha egwu), ndị iro nke ugwu nọkwa na ndagwurugwu n’akụkụ ugwu Moreh, nke pụtara mmiri ozuzo mbụ. N’oge 9/11, ifesa mmiri ozuzo ikpeazụ, nke bụ mmiri ozuzo mbụ, malitere isi n’ugwu Moreh daa. Mgbe ule mbụ n’ime ule abụọ ahụ gasịrị, e zigara puku iri abụọ na abụọ ahụ ka ha laa n’ụlọ site n’ugwu Gilead. Gilead pụtara akara ụzọ, akara ụzọ ebe e si ziga puku iri abụọ na abụọ ahụ ka ha laa n’ụlọ bụ ndakpọ olileanya mbụ nke Eprel 19, 1844 ma ọ bụ Julaị 18, 2020. Iri abụọ na abụọ na-akara akara ụzọ nke ndakpọ olileanya mbụ, dịka 22 si akọwa ụbọchị nke ndakpọ olileanya ukwu bịarutere n’Ọktoba 22, 1844.

Nnwale na-esote bụ nnwale nke mmiri, nke e gosipụtara n’akụkọ ihe mere eme ndị Millerite site na nzukọ ọmụma ụlọikwuu Exeter, ebe e nwere ụlọikwuu abụọ e jikọtara na mmiri, si otu a na-anọchite anya ụdị abụọ nke ndị na-efe ofufe. Exeter pụtara “ebe mgbaba n’elu mmiri,” ma ụlọikwuu nke ọzọ bụ nke ndị amaghị ihe n’ime ụmụ agbọghọ na-amaghị nwoke si Watertown bi. Exeter na-anọchite anya nnwale mmiri nke Gideon, ma ọ bụghị mmiri ahụ nke ukwuu, kama ọ bụ usoro e ji ṅụọ mmiri ahụ. Otu ìgwè dara mba nke ukwuu nke na ha apụghị ịga n’ihu ka ha na-akpụkọta mmiri ahụ, ma ìgwè nke ọzọ nọgidere na-aga n’ihu. Otu ìgwè bụ ìgwè ndị ike gwụrụ, nke Leah na-anọchite anya ya n’iche megide Rachel, onye bụ ezigbo onye njem.

Ọrụ Future for America bụ Gideon n’oge 9/11, mgbe nke mbụ n’ime ule abụọ ahụ ga-asachapụ nnukwu ìgwè site n’òtù Gideon. Iyi ọha egwu nke 9/11 na-akọwa olulu mmiri Harod nke ụjọ na egwu, ugwu Moreh kwa na-akọwa mmalite nke mmiri ozuzo ikpeazụ. Nkewa mere na Julaị 18, 2020 mgbe puku iri abụọ na abụọ hapụrụ, si otú a na-egosi mbata nke oge ichere na ọnụọgụgụ iri abụọ na abụọ. Ndị narị atọ Gideon bụ ndị na-agafe ule nke abụọ, nke bụ ule nke usoro ọrụ nke mmiri ozuzo ikpeazụ dịka e si kọwaa ya na Aịsaịa iri abụọ na asatọ.

Pita nọ na Panium nakwa na Pentikọst. Pentikọst bụ iwu Ụka, Daniel iri na otu amaokwu iri na isii bụkwa iwu Ụka. Amaokwu iri na atọ ruo iri na ise nke isi iri na otu nke Daniel bụ Panium, ma amaokwu ndị ahụ na-anọchi anya akụkọ amụma nke mpụta nke na-eduga n’iwu Ụka, ma Pita n’Ọrụ Ndịozi, n’oge awa nke atọ na nke itoolu, na-anọchi anya akụkọ amụma nke ime nke na-eduga n’iwu Ụka. Ahịrị nke mpụta na-akọwapụta akụkọ nke na-eduga n’akara anụ ọhịa ahụ, nke ime kwa na-akọwapụta akụkọ nke ịkàrà ndị otu narị puku iri anọ na anọ ahụ. Ebe Pita bụ ihe nnọchianya dị oke mkpa n’akụkọ mpụta na nke ime, nke ha abụọ nọ ugbu a n’usoro mmezu, o yiri ka ọ dabara adaba itinye Pita n’ime nkọwa amụma ahụ nke na-agba n’okpuru ọgụgụ elu nke Akwụkwọ Nsọ.

Amụma amụma Mesiaya iri na abụọ ndị e kpọrọ akara dị ka emezuru n’akwụkwọ Matiu na-anọchi anya akụkọ ihe mere eme nke ndị ahụ puku narị otu na iri anọ na anọ. “Oge ọgwụgwụ” na-akara mmalite nke mmegharị ndozigharị, ma dịka ọmụmụ Erọn na Mosis siri kaa “oge ọgwụgwụ” n’ahịrị Mosis, alfa nke Kraịst, otu a kwa ka ọmụmụ Jọn, na nwanne nne ya Jisọs, siri kaa “oge ọgwụgwụ” n’afọ 1989. Ma ọ bara uru ịtụle amụma Mesiaya iri na abụọ ahụ na-adọrọ mmasị karị mgbe e tinyere ya n’ọdịnaya ya site n’ịkpọlite ajụjụ ọzọ. Kedu akwụkwọ ọzọ nke Akwụkwọ Nsọ na-akara ọtụtụ mmezu Mesiaya dịka ndị a hụrụ na Matiu?

> “Ọrụ Chineke n’ụwa na-egosi, site n’ọgbọ ruo n’ọgbọ, myirịta doro anya n’ihe ọ bụla bụ nnukwu ndozigharị ma ọ bụ mmegharị okpukpe. Ụkpụrụ nke Chineke ji emeso mmadụ ihe na-adị otu mgbe niile. Mmegharị ndị dị mkpa nke ugbu a nwere ihe ha na nke oge gara aga yiri, ahụmahụ nke nzukọ Kraịst n’oge ndị gara aga nwekwara nkuzi bara nnukwu uru maka oge nke anyị.” The Great Controversy, 343.

Mmegharị ọ bụla nke mgbazigharị nwere ebe ọ na-amalite, nke a kpọrọ “oge ọgwụgwụ,” n’akwụkwọ Daniel. Oge ọgwụgwụ n’ime mmegharị mgbazigharị nke Kraịst bụ ọmụmụ Ya, nke nọchiri anya ma 1798 ma 1989.

## Akara Mbụ nke Mesaya—1989

> Ha wee sị ya, N’ime Betlehem nke Judia: n’ihi na otu a ka e dere ya n’aka onye-amụma, Ma gị, Betlehem, n’ala Juda, ọ dịghịkwa gị bụrụ onye kacha nta n’etiti ndị-isi Juda: n’ihi na n’ime gị ka Onye-ndú ga-esi pụta, Onye ga-achị ndị m Izrel. Matiu 2:5, 6.

## Amụma

> Ma gị onwe gị, Betlehem Efrata, ọ bụ ezie na i dị ntakịrị n’etiti puku ndị Juda, ma n’ime gị ka onye ahụ ga-apụta bịaara m, onye ga-abụ onye-isi n’Izrel; onye ọpụpụ ya sitere na mgbe ochie, site na mgbe ebighị ebi. Maịka 5:2.

Afọ 1989 bụ oge ọgwụgwụ maka mmegharị nke mmụọ ozi nke atọ. Ọ bịara afọ 126 mgbe nnupụisi nke 1863 gasịrị, e wee nọchite ya anya site n’aka Ronald Reagan na George Bush okenye. Oge ọgwụgwụ n’akụkọ ihe mere eme nke Mosis bụ ọmụmụ Aaron na Mosis, dịka oge ọgwụgwụ n’akụkọ ihe mere eme nke Kraịst bụ ọmụmụ Jọn Onye Na-eme Baptizim na Kraịst. Mgbe e meghere akwụkwọ Daniel, dịka e meghere ya na 1989, ihe ọmụma na-abawanye. Mmụba ahụ nke ihe ọmụma na-eduga n’akara ụzọ nke abụọ, na-achọpụta mgbe ozi ule si n’ihe ọmụma e meghere emeghe amalite ịkpụpụta.

Mmegharị ọ bụla nke mmezigharị na-egosi oge a na-eme ka ozi ahụ bụrụ nke e debere n’usoro, ma site n’oge ahụ gawa ọ ghọọ ozi nnwale. Kraịst na-akọwa nnwale ahụ mgbe niile tupu O mee ka ndị ikom na ndị inyom buru ibu ọrụ maka nnwale ahụ. A gwara Adam na Iv tupu oge eruo ihe ga-esi na ya pụta ma ọ bụrụ na ha enupụ isi, Chineke adịghịkwa agbanwe agbanwe.

> Onyenweanyị Chineke nyere nwoke ahụ iwu, sị, N’osisi ọ bụla dị n’ubi a ka i nwere ike iri n’efu: Ma n’osisi nke ịma ezi ihe na ihe ọjọọ, ị gaghị eri mkpụrụ ya: n’ihi na n’ụbọchị ị ga-eri ya, ị ga-anwụ n’ezie. Jenesis 2:16, 17.

William Miller “mere ka ọ bụrụ nke e guzobere n’usoro” ozi nnwale nke mmụọ ozi mbụ n’afọ 1831 ruo 1833. E mere ka ozi nke puku narị anọ na iri anọ na anọ bụrụ nke e guzobere n’usoro n’afọ 1996, site n’ibipụta akwụkwọ akụkọ Time of the End nke na-ekpuchi amaokwu isii ikpeazụ nke Daniel iri na otu, nke e kpughere mgbe e meghechara ya n’afọ 1989. N’afọ ahụ ka e bipụtakwara akwụkwọ e nyere aha ya bụ, Prophetic Time Lines, ma gosipụta usoro nke siri ike karịa ugboro iri abụọ na abụọ karịa iwu ndị William Miller nabatara. A na-edobe iwu ndị ahụ ugbu a n’akwụkwọ a na-akpọ Prophetic Keys. Iwu ndị ndị niile na-ekwusa ozi mmụọ ozi nke atọ ga-eji bụ iwu Miller.

> “Ndị ahụ na-etinye aka n’ikwusa ozi mmụọ ozi nke atọ na-enyocha Akwụkwọ Nsọ n’otu usoro ahụ Nna Miller jiri mee ihe.” Review and Herald, November 25, 1884.

Iwu Miller bụ alfa, ma Igodo Amụma bụ omega. Naanị ụzọ e si agafe ozi nnwale nke amụma bụ iji usoro ọmụmụ nke e depụtara n’Okwu Chineke rụọ ọrụ. A pụghị ikewapụ ezi ozi ahụ n’ezi usoro ọmụmụ nke na-eguzobe ozi ahụ. N’ime mmegharị ndozigharị ọ bụla, a na-edobe ozi nnwale nke ọgbọ ahụ n’ihu, ọ na-agụnyekwa ezi usoro ọmụmụ dịka otu akụkụ nke akara ụzọ ahụ. Ozi Miller dabeere n’imeghe akwụkwọ Daniel nke e mechiri emechi. Ozi ya bụ ozi Gideon, n’ihi na ọ mụtakwara agha mmadụ narị atọ.

> O wee kewara ndị ikom narị atọ ahụ n’otu atọ, o wee tinye opi n’aka nwoke ọ bụla, ya na ite efu, na oriọna n’ime ite ndị ahụ. O wee sị ha, Leenụ m, meekwa otu a: ma, lee, mgbe m bịaruru n’akụkụ mpụta nke ogige ndị agha ahụ, ọ ga-adị na, dịka m na-eme, otú ahụ ka unu ga-eme. Mgbe m fụrụ opi, mụ na ndị niile nọnyere m, mgbe ahụ fụkwaanụ unu opi ndị ahụ n’akụkụ nile nke ogige ndị agha ahụ, sị, Mma-agha nke Onyenwe anyị, na nke Gideọn. Ndị Ikpe 7:16–18.

Ozi Miller bụ “opi,” na “mma-agha.” Ma ọ bụ mma-agha nke Gideon na nke Onyenwe anyị abụọ. E bipụtara Okwu nke Onyenwe anyị na 1611, ma afọ 220 ka e mesịrị Miller bipụtara ozi ya nke mmụọ-ozi mbụ. E bipụtara Nkwupụta Nnwere Onwe na 1776, ma afọ 220 ka e mesịrị na 1996, e bipụtara ozi nke mmụọ-ozi nke atọ. Nke Miller bụ ozi ime nke mmụọ-ozi mbụ nke ndị nke Chineke, dịka e si anọchi ya anya n’ọhụụ nke Osimiri Ulai, na-ekwupụta mmeghe nke ikpe. Ozi nke mmụọ-ozi nke atọ nke Future for America bụ ozi mpụga nke ndị nke Chineke, dịka e si anọchi ya anya n’ọhụụ nke Osimiri Hiddekel, na-ekwupụta mmechi nke ikpe.

A na-anọchi anya usoro amụma ahụ site n’otu n’ime amụma Messaịa ndị Matiu kọwara dịka e mezuru n’ime Kraịst, ma n’ime ime otú a, ọ na-anọchitekwa anya 1831, ebe “nna” ahụ na-anọchi anya nwa ya n’afọ 1996. Ndị akaebe abụọ nke usoro ọmụmụ a bụ alfa na omega, ma site n’itinye aka nke onyeozi mmadụ, ha ọnụ na-eguzobe mmekọrịta nna na nwa, nke bụ mmekọrịta ozi Ịlaịja nke Malakaị. Obi ndị nna ka a na-atụgharị n’ebe ụmụaka nọ, otu ahụkwa ka a na-atụgharị nke ụmụaka n’ebe ndị nna nọ. A ghaghị ijikọ iwu Miller na iwu ndị e nyere aha dị ka Igodo Amụma. Ìhè ọhụrụ ahụ aghaghị iwulite n’elu ìhè ochie. Ndị họrọ ịghara iji usoro nke 1831 na 1996 arụ ọrụ nọ n’okpuru ọbụbụ ọnụ. A na-akọcha otu ìgwè, a na-agọzikwa nke ọzọ. Nhọrọ ahụ bụ nke gị?

## Akara-ọzọ nke abụọ nke Mesiịa —1996

> Ka e wee mezuo ihe e kwuru site n’ọnụ onye-amụma, sị, Aga m emeghe ọnụ m n’ilu; aga m ekwupụta ihe ndị ezoro ezo kemgbe ntọala ụwa. Matiu 13:35.

## Amụma

> M ga-emeghe ọnụ m n’ilu: m ga-ekwu okwu omimi nke oge ochie. Abụ Ọma 78:2.

Ihe omimi ndị ahụ; ilu ndị ahụ Ọdụm nke ebo Juda “na-ekwupụta” na-anọchi anya ngosipụta nke eziokwu n’ahịrị n’elu ahịrị nke e mechiri emechi, ma ọ bụ debeere na nzuzo kemgbe e tọrọ ntọala ụwa. Ozugbo e mere ozi ahụ ka ọ bụrụ nke e guzobere n’usoro, site n’oge ahụ gaa n’ihu, a na-enye ya ike site na mmezu nke amụma nke na-akara mmalite nke oge ule.

Mgbe mmiri-ozuzo nke ikpeazụ malitere ifesa n’ụbọchị Septemba 11, 2001, nnupụisi nke 1888 na nke Kora ka e megharịrị ọzọ. N’ime nnupụisi Minneapolis nke 1888 na n’ime nnupụisi Kora, a jụrụ ndị ozi Chineke họpụtara, tinyere ozi ahụ ha wetara. A tụfuru ma nwa ahụ ma mmiri ịsa ahụ ọnụ. A tụfuru ha n’okpuru nkwupụta ahụ na ọgbakọ ahụ dum dị nsọ dịka ndị ahụ Chineke họpụtara. Ndị nnupụisi ahụ enweghị ike ịhụ ịdị-nsọ nke Chineke n’ime ndị ozi mmadụ ahụ. Naanị ihe ha nwere ike ịhụ bụ onwe ha—mmadụ efu nke ịdị-nsọ Chineke—ya mere ha chere na onye ọ bụla bụ otu ihe ahụ.

> Ugbu a, Kora, nwa Izha, nwa Kohat, nwa Livaị, na Detan na Abiram, ụmụ Eliab, na Ọn, nwa Pelet, ụmụ Ruben, kpọrọ ndị ikom: Ha wee bilie n’ihu Mozis, ha na ụfọdụ n’ime ụmụ Izrel, ndị isi ọgbakọ narị abụọ na iri ise, ndị a ma ama n’etiti nzukọ, ndị ikom a ma ama: Ha wee zukọta onwe ha imegide Mozis na Erọn, wee sị ha, Unu ewerela onwe unu karịa oke unu, ebe ọ bụ na ọgbakọ ahụ nile dị nsọ, onye ọ bụla n’ime ha, ma Onyenwe anyị nọkwa n’etiti ha: gịnị mere unu ji ebuli onwe unu elu karịa ọgbakọ Onyenwe anyị? Ọnụ Ọgụgụ 16:1–3.

Nnupụisi Kora, 1888 na 9/11 ka e ji akọwa dịka ịjụ ido onwe n’okpuru nhọrọ Chineke banyere nduzi a họpụtara, ebe a na-etinye ntụkwasị obi n’akwụkwọ nkọwa ụgha banyere ọgbakọ Chineke. Jeremaya na-akọwapụta otu ihe a mgbe ndị nnupụisi kwuru, “ụlọ nsọ nke Onyenwe anyị, ụlọ nsọ nke Onyenwe anyị bụ ndị a.”

> Okwu nke sitere n’aka Onyenwe anyị bịakwutere Jeremaịa, sị,

> Guzo n’ọnụ ụzọ ụlọ nke Onyenwe anyị, kpọsa kwa ebe ahụ okwu a, sị, Nụrụ okwu nke Onyenwe anyị, unu niile nke Juda, ndị na-abata n’ọnụ ụzọ ndị a ịkpọrọ Onyenwe anyị isiala. Otu a ka Onyenwe ndị agha, Chineke nke Izrel, kwuru: Dozienụ ụzọ unu na omume unu, m ga-emekwa ka unu biri n’ebe a. Unu atụkwasịla obi n’okwu ụgha, na-asị, Ụlọ nsọ nke Onyenwe anyị, Ụlọ nsọ nke Onyenwe anyị, Ụlọ nsọ nke Onyenwe anyị, ka ndị a bụ.

> N’ihi na ọ bụrụ na unu emezi ụzọ unu na omume unu nke ọma n’ezie; ọ bụrụ na unu ekpee ikpe n’ezi omume n’etiti mmadụ na onye agbata obi ya; ọ bụrụ na unu emegbuola onye ọbịa, nwa na-enweghị nna, na nwanyị di ya nwụrụ emegbu, ghara kwa ịwụfu ọbara onye na-adịghị ọcha n’ebe a, ghara kwa iso chi ọzọ na-emerụ onwe unu: mgbe ahụ ka M ga-eme ka unu biri n’ebe a, n’ala ahụ nke M nyere nna unu ha, ruo mgbe ebighị ebi na mgbe ebighị ebi.

> Lee, unu nā-atụkwasị obi n’okwu ụgha, ndị na-apụghị ịba uru. Jeremaya 7:1–8.

Okwu ụgha nke ndị Juu n’oge Jeremaya bụ okwu ụgha nke Kora na ndị otu ya, ndị nnupụisi nke 1888, ma n’ezie, ndị nnupụisi nke 9/11. Ha bụ ụgha ndị ahụ ndị mmanya na-egbu nke Efraim na-ezo n’okpuru ha na Aịzaya iri abụọ na asatọ.

> Ya mere, nụ okwu nke Onyenwe anyị, unu ndị mmadụ nlelị, ndị na-achị ndị a nọ na Jerusalem. N’ihi na unu ekwuwo sị, Anyị emeela ọgbụgba ndụ na ọnwụ, ya na hel ka anyị nọ n’ime nkwekọrịta; mgbe ihe otiti na-ejubiga ókè ga-agafe, ọ gaghị abịakwute anyị: n’ihi na anyị emeela ụgha ebe mgbaba anyị, ma n’okpuru okwu ụgha ka anyị zoro onwe anyị. Aịsaịa 28:14, 15.

Ọ bụkwa ụgha nke na-anọchi anya enweghị ịhụnanya maka Eziokwu ahụ, nke na-eweta aghụghọ siri ike n’ime 2 Ndị Tesalonaịka.

> Ọ bụkwa n’ihi nke a ka Chineke ga-ezitere ha aghụghọ dị ike, ka ha wee kwere ụgha: Ka e wee maa ha niile ikpe, ndị na-ekweghị eziokwu, kama ndị nwere obi ụtọ n’ajọ omume. 2 Ndị Tesalonaịka 2:11, 12.

“Okwu ụgha” ahụ na-anọchi anya echiche nzuzu ahụ nke na-asị na nzọpụta dị n’ime ụka, ọ bụghị n’ime ndị ozi a họpụtara na ozi ndị a họpụtara ha ibuga. Njikọ dị n’etiti Chineke na mmadụ na-emezu ma na-adịgide naanị site n’Okwu Ya. Ọ bụ Ya bụ Okwu ahụ, ọ dịghịkwa onye ọ bụla na-abịakwute Nna ma ọ bụghị site n’Okwu ahụ. A na-anọchi Kraịst anya site n’aka ndị ozi Ya a họpụtara na ozi ahụ ha na-eweta. Ikwere ihe ọzọ, bụ ịkpọasị Eziokwu ahụ ma ikwere ụgha. Jeremaya na-akatọ ndị Juu ahụ bụ ndị na-atụkwasị ụlọ nsọ obi, site n’ichetara ha Shaịlo, ebe Igbe Chineke nọ kemgbe ha banyere n’Ala Nkwa ahụ.

> Ya mere, aga m eme ụlọ a, nke a na-akpọ aha m n’elu ya, nke unu tụkwasịrị obi na ya, na ebe a nke m nyere unu na nna unu hà, dịka m mere Shaịlo. Aga m achụpụtakwa unu n’ihu m, dịka m chụpụrụ ụmụnne unu niile, ya bụ, mkpụrụ niile nke Ifrem. Ya mere, ekpelakwala m ekpere n’ihi ndị a, ebulikwala mkpu ma ọ bụ ekpere n’ihi ha, emekwala m arịrịọ n’ihi ha: n’ihi na agaghị m anụ gị. Jeremiah 7:14–16.

Elaị onye ajọ omume, na ụmụ ya nwoke abụọ ajọ omume, Hofnị na Finehas, na-adakọ ma na-ejikọta na Kora, Datan na Abiram n’ihi ikwe ka ndapụ n’ezi okwukwe na-arịwanye elu too ruo mgbe oge nnwale mechiri ma ha atọ niile nwụọ n’otu ụbọchị ahụ, dịka Kora, Datan na Abiram nwụkwara. Ha niile na-anwụ n’iwu ụbọchị Sọnde!

N’ihe gbasara nnupụisi Kora na 9/11, na nnupụisi Eli, nnupụisi ndị Juu n’amaokwu Jeremaya, na ndị nnupụisi nke 1888, ha jụrụ ma nupụ isi megide ozi ahụ na ndị ozi nke oge ahụ. Oge ahụ na-eru ọgwụgwụ ya n’iwu ụbọchị Sọnde mgbe ule abụọ gasịrị. Ule mbụ sitere na 9/11 ruo Julaị 18, 2020, ule nke abụọ bụkwa ikpochapụ na ịkpọchi akara nke ozi Mkpu Etiti Abalị na-anọchi anya ya. Site n’usoro ime ka ọ dị ọcha ahụ ka a na-akwadebe Gideọn na narị mmadụ atọ ya ka ha fụọ opi ha, ha wee mee nke a mgbe a kpọlitere Samuel n’iwu ụbọchị Sọnde, nke bụkwa mgbe ndị Filistia jidere Igbe Ọgbụgba-ndụ ahụ. Mgbe ahụ, a na-ebuli nzukọ mmeri elu dịka ọkọlọtọ.

Ụka ahụ nwere eze, Devid n’aha, ma nwekwaa onye amụma nke Ezikiel na Samuel na-anọchi anya, n’oge mbibi Shaịlo. Ụka ahụ ga-enwekwa ọrụ nchụàjà nke Josef na-anọchi anya ya. Oge ule nke iwu Ụka bụ ebe a na-awụsa ọkụ nke Mmụọ Nsọ n’enweghị atụ, dịka e ji akara nke asaa nọchite anya ya. Ọkụ ahụ na-ebibi ndị ikom a ma ama ndị nnupụisi ha na Kora, Datan, Abiram, Ịlaị, Hofnai, Finehas, na ndị nnupụisi nke 1888.

Ọkụ ahụ nke mmịpụta nke Mmụọ Nsọ n’onwe ya bụ ndabere nke ihe ngosi ukwu nke chọọchị na-emeri emeri. A na-anọchi anya chọọchị ahụ site n’eze Devid, onye-amụma Ezekiel, na Josef onye nchụàjà. Ndị atọ ahụ guzo n’ime ọkụ ahụ nke bibiri ndị ikom 250 a ma ama, dịka ọkụ Nebukadneza bibiri ndị ikom tụbara ndị dike atọ ahụ n’ime ọkụ ọkụ ahụ. Dịka chọọchị na-emeri emeri, ụwa niile na-ele anya ka a na-atụba ha n’ime ọkụ ọkụ ahụ, ma na mberede, Ọkpara Chineke apụta ya na onye-amụma, onye nchụàjà, na eze nke chọọchị—nke Shadrak, Meshak, na Abednego nọchiri anya. Ndị anọ dị afọ iri atọ nọ n’ime ọkụ ọkụ ahụ na-anọchi anya eziokwu ahụ bụ na ịdị Chineke jikọtara ya na ịdị mmadụ adịghị emehie!

Kora, Datan na Abiram, ndị bụkwa Eli, Hofni na Finehas, bụ adịgboroja nke nzukọ mmeri ahụ e ji amụma, ụkọchukwu na eze wuo. Ndị atọ ahụ bụ ndị Gideon dị narị atọ, mkpụrụ obi puku atọ ahụ n’oge Pentikọst, ndị nkwusa Millerite narị atọ ahụ, eserese 1843 dị narị atọ ahụ, ndị dị afọ iri atọ mgbe iwu Ụka Ụka bịarutere, ma ọkụ si n’eluigwe rida. N’aka Ịlaịja, ọkụ ahụ bụ iji mee ka a mata ọdịiche dị n’etiti ndị amụma eziokwu na ndị amụma ụgha. Ọkụ ahụ nke na-esi n’eluigwe rida n’Akwụkwọ Levitikọs n’ụbọchị nke “asatọ,” mgbe Eron malitere ije ozi, na-erechaa àjà Eron, nke bụ àjà ahụ nke Malakai atọ, nke na-atọ ụtọ dịka n’afọ ndị gara aga. Otu ọkụ ahụ ahụ na-ebibi ndị na-achụ àjà ọkụ mba ọzọ ma ọ bụ ọkụ nkịtị, dịka Hofni na Finehas, ụmụ Eron, si nọchite anya ya.

Mgbe Chineke na-akwado ezi onye-amụma ya na Ịlaịja, ma ọ bụ ezi onye nchụàjà ya na Erọn, ọkụ ahụ na-eduga n’ọnwụ nke ndị amụma ụgha nke Beal, ndị bụkwa Hofnaị na Finehas. Hofnaị na Finehas bụ ụmụ Erọn; ha bụ ọgbọ ikpeazụ nke ndị ọgbụgba-ndụ, ndị a ga-agbọpụta n’ọnụ Onyenwe anyị n’oge iwu Sọnde.

> “Ndị a abụghị okwu Nwanneanyị White, kama ha bụ okwu nke Onyenwe anyị, onyeozi Ya enyewokwa m ha ka m nye unu. Chineke na-akpọ unu òkù ka unu gharazi ịrụ ọrụ n’ụzọ na-emegide nzube Ya. E nyere ọtụtụ ntụziaka banyere ndị na-azọrọ na ha bụ Ndị Kraịst mgbe ha na-egosi àgwà Setan, na-egbochi n’ime mmụọ, n’okwu, na n’omume ọganihu nke eziokwu, ma n’ezie na-agbaso ụzọ ebe Setan na-eduga ha. N’ịkpa nká nke obi ha, ha ejidela ikike nke na-adịghị ha n’ụzọ ọbụla, nke kwa ha ekwesịghị ịrụ ọrụ ya. Onye Ozizi ukwu ahụ na-asị, ‘Aga m atụgharị, atụgharị, atụgharị.’ Ndị mmadụ na-ekwu na Battle Creek, ‘Ụlọ nsọ nke Onyenwe anyị, ụlọ nsọ nke Onyenwe anyị ka anyị bụ,’ ma ha na-eji ọkụ nkịtị. Obi ha adịghị eme ka ọ dị nro ma ọ bụ meekwa ka ọ dị n’okpuru site n’amara nke Chineke.” Manuscript Releases, olu nke 13, 222.

“Ọkụ nkịtị” bụ ihe nwa Erọn jiri mgbe ọrụ nchụàjà bidoro. Ọnụọgụ “81” bụ akara nke ọrụ nchụàjà, ma n’ime Levitikọs isi nke asatọ, amaokwu nke mbụ, a na-egosi ụbọchị asaa nke ime ka onye nchụàjà dị ọcha na nke ido ya nsọ. A na-eyipụ uwe ha ma dochie ha anya uwe nke Onye-isi Nchụàjà nke Eluigwe, dịka e gosiri na ọhụụ Zakaraịa banyere Joshua na mmụọ-ozi ahụ n’isi nke atọ. Ndị 300 ahụ n’ime Zakaraịa ka e gosiri dịka “ndị a na-eju anya n’ihi ha,” n’ihi na ha nọchiri anya ya n’akụkọ ihe mere eme mgbe Chineke na-ewepụ ajọ omume nile nke ndị Ya, nke bụ iwu ụbọchị Sọnde, mgbe nzukọ-nsọ na-agbanwe site n’ịlụ agha bụrụ nke mmeri. Mgbe ụbọchị asaa nke ido nsọ gasịrị, ha malitere ije ozi n’ụbọchị nke asatọ.

> Unu agaghị apụ n’ọnụ ụzọ ụlọikwuu nzukọ ahụ n’ime ụbọchị asaa, ruo mgbe ụbọchị ido unu nsọ ga-ezu; n’ihi na n’ime ụbọchị asaa ka ọ ga-eji doo unu nsọ. Levitikọs 8:33.

Ụbọchị nke asatọ bụ ihe nnọchianya nke onye nke asatọ nke sitere n’ime asaa, nke Laodisia na-agbanwe ghọọ Filadelfia, nke mkpụrụobi asatọ ndị nọ n’ụgbọ Noa, nke ụbọchị nke asatọ nke ibi úgwù, na ụbọchị nke asatọ nke mbilite n’ọnwụ. Ụbọchị ahụ bụ iwu Sọnde, mgbe a gwọrọ ọnyá ọnwụnwa nke papacy, ya mere, ebe a kpọlitere ya n’ọnwụ, ọ na-aghọ onye nke asatọ, ya bụ, onye sitere n’ime asaa.

> O rue n’ubọchi nke asatọ, Moses kpọrọ Eron na ụmụ ya ndị ikom, na ndị okenye Izrel. Levitikọs 9:1.

N’ụbọchị nke asatọ, ndị nchụàjà malitere ije ozi, ma ụmụ Aaron wetara “ọkụ nkịtị.” Ndị Adventist na-ekwu na ha bụ ụlọ nsọ nke Onyenwe anyị, ma Nwanneanyị White kọwara nkwupụta ahụ dịka ọkụ nkịtị. Ọ bụghị naanị na ọ bụ ụgha, kama ọ bụ ọkụ nkịtị, dịka e si atụnyere ya na ọkụ nsọ. Ọkụ nsọ ahụ bụ ozi nke Mkpu Etiti Abalị, ma ọkụ nkịtị ahụ bụ ozi udo na nchekwa adịgboroja, nke ga-abụ ozi ikpeazụ nkịta ndị dara ogbi, ndị jụrụ ịkpọ ụja ma nye ozi ịdọ aka ná ntị, ga-ekwusa. N’isi nke itoolu, Aaron na-eweta àjà ahụ, ọkụ wee si n’eluigwe bịa wee rechapịa àjà ahụ. Mgbe ahụ ụmụ ya abụọ ndị ajọ omume wetara ọkụ nkịtị, ọkụ Chineke wee rechapịa ha.

> Eron weliri aka ya elu n’ebe ndị mmadụ nọ, gọzie ha, wee si n’ịtụ aja mmehie, na aja nsure-ọkụ, na aja udo rịdata. Mozis na Eron wee banye n’ụlọikwuu nzukọ ahụ, ha wee pụta, gọzie ndị mmadụ: ebube nke Onyenwe anyị wee pụta ìhè n’ihu ndị mmadụ niile. Ọkụ wee si n’ihu Onyenwe anyị pụta, repịa aja nsure-ọkụ na abụba dị n’elu ebe ịchụàjà: mgbe ndị mmadụ niile hụrụ ya, ha tiri mkpu, daa kpudo ihu n’ala. Nadab na Abihu, ụmụ Eron, onye ọ bụla n’ime ha were ihe-oku-ya, tinye ọkụ n’ime ya, tinye ihe-esi ísì ọma n’elu ya, wee chụọ ọkụ ọzọ n’ihu Onyenwe anyị, nke ọ na-enyeghị ha iwu. Ọkụ wee si n’ebe Onyenwe anyị nọ pụta, rie ha, ha wee nwụọ n’ihu Onyenwe anyị. Levitikọs 9:22–10:2.

Ndị ikom Battle Creek bụ ndị Sànhédrìn nke oge a, ndị na-atụkwasị obi n’usoro nzukọ ha karịa ozi nke Ezi Onyeàmà ahụ nye Laodisia. Ezi Onyeàmà ahụ nye Laodisia bụ Kraịst, ọ dịghịkwa agbanwe agbanwe, ma Ọ na-ejikarị ndị ikom nke Ọ họpụtara n’onwe Ya eweta ozi ahụ n’ihu otu ndị mmadụ ndị na-egosipụta àgwà ndị e ji mara Laodisia. Ọ dịghị ihe ọhụrụ dị n’okpuru anyanwụ.

Ọ họpụtara Mosis, onye Chineke naanị Ya zụrụ afọ iri anọ, dịka e si zụọ Jisọs na nwa nwanne nne ya Jọn. Ọ họpụtara Mosis, Kraịst na Jọn dịka ihe atụ nke ndị a zụrụ n’èzí usoro agụmakwụkwọ nkịtị. Nazaret na-anọchi anya akara nke onye a họpụtara, dịka ndị ọhụụ bilitere ọhụrụ bụ; Jones na Waggoner n’ime nnupụisi Minneapolis nke 1888. Nazaret na-anọchi anya ọkpụkpọ na ido nsọ nke nwoke a họpụtara, ma nwoke ahụ a họpụtara bụ nwa amaala nke obodo a na-elelị anya.

> Naịanael wee sị ya, Ò nwere ihe ọma ọ bụla pụrụ isi na Nazaret pụta? Filip wee sị ya, Bịa hụ. Jọn 1:46.

Asụsụ ndị na-asụ nsụ nke Aịzaya 28, na-anọchi anya ndị si na Nazaret bịa. Mgbe e mere ozi Miller ka ọ bụrụ nke a haziri nke ọma n’afọ 1831, e nyere ozi ahụ ike site na mmezu nke amụma banyere ahụhụ nke abụọ, nke na-anọchi anya mmezu nke amụma banyere ahụhụ nke atọ na 9/11. Anyị ga-atụle amụma Mesaịa nke atọ n’isiokwu na-esonụ.

> “Abalị atọ tupu ụlọ ọrụ Review ere ọkụ, anọ m n’oke ihe mgbu nke okwu enweghị ike ịkọwa. Enweghị m ike ihi ụra. Agagharịrị m n’ime ụlọ ahụ, na-ekpe Chineke ekpere ka O meere ndị Ya ebere. Mgbe ahụ, o yiri ka m nọ n’ụlọ ọrụ Review n’etiti ndị ikom na-ahụ maka nlekọta ụlọ ọrụ ahụ. Anọ m na-agbalị ịgwa ha okwu, ma si otu a nyere ha aka. Otu Onye nwere ikike biliri sị, ‘Unu na-asị, Ụlọ nsọ nke Onyenwe anyị, ụlọ nsọ nke Onyenwe anyị ka anyị bụ; ya mere, anyị nwere ikike ime ihe a na ihe ahụ na ihe ọzọ. Ma okwu Chineke machibidoro ọtụtụ n’ime ihe unu na-atụ aro ime.’ N’oge ọbịbịa mbụ Ya, Kraịst sachara Ụlọ Nsọ ahụ. Tupu ọbịbịa nke abụọ Ya, Ọ ga-asachakwa ụlọ nsọ ahụ ọzọ. Ọ nọ ebe ahụ na-asacha ụlọ nsọ ahụ. Gịnị kpatara ya? N’ihi na e webatara ọrụ azụmahịa, a chefukwara Chineke. Site n’ịgba ọsọ ebe a, na ịgba ọsọ ebe ahụ, na ịgba ọsọ ebe ọzọ, enweghị oge iche banyere eluigwe. E gosipụtara ụkpụrụ nke iwu Chineke, m wee nụ ka a jụrụ ajụjụ a, ‘Ego ole n’iwu ahụ ka unu debere?’ Mgbe ahụ, e kwuru okwu a, ‘Chineke ga-asacha ma mee ka ụlọ nsọ Ya dị ọcha n’iwe Ya.’”

> “N’ọhụụ nile nke abalị ahụ, ahụrụ m mma-agha nke ọkụ ka e setịpụrụ n’elu Battle Creek.

> “Ụmụnna, Chineke ji ezi obi na-emeso anyị ihe. Achọrọ m ịgwa unu na ọ bụrụ na, mgbe ịdọ aka ná ntị e nyere n’ọkụ ndị a, ndị ndu nke ndị anyị aga n’ihu kpọmkwem, dị nnọọ ka ha mere n’oge gara aga, na-ebuli onwe ha elu, Chineke ga-ewere ahụ ndị mmadụ n’ụzọ na-esote. N’ezie dịka Ọ dị ndụ, Ọ ga-agwa ha okwu n’asụsụ ha na-apụghị ịghara ịghọta.

> “Chineke na-ele anyị anya ịhụ ma anyị ga-eweda onwe anyị n’ihu Ya dịka ụmụntakịrị. Ana m ekwu okwu ndị a ugbu a ka anyị wee jiri ịdị umeala n’obi na nchegharị bịakwute Ya ma mata ihe Ọ chọrọ n’aka anyị.” Publishing Ministry, 170, 171.

> “Ozi nke oge a abụghị, ‘Ụlọ nsọ nke Onyenwe anyị, ụlọ nsọ nke Onyenwe anyị, ụlọ nsọ nke Onyenwe anyị ka anyị bụ.’ Ònye ka Onyenwe anyị na-anabata dịka arịa e ji eme ihe n’asọpụrụ?—Ndị na Kraịst na-arụkọ ọrụ; ndị kwere eziokwu, ndị na-ebi eziokwu, ndị na-ekwusa eziokwu n’akụkụ ya niile.” Review and Herald, October 22, 1903.

> “Ndị a abụghị okwu Nwanneanyị White, kama ha bụ okwu nke Onyenwe anyị, onyeozi Ya enyewokwa m ha ka m nye unu. Chineke na-akpọ unu ka unu ghara ịga n’ọrụ megide nzube Ya ọzọ. E nyere ọtụtụ ntụziaka banyere ndị mmadụ na-azọrọ na ha bụ Ndị Kraịst mgbe ha na-egosipụta àgwà Setan, na-eguzogide n’ime mmụọ, n’okwu, na n’omume ọganihu nke eziokwu, ma n’ezie na-eso ụzọ Setan na-edu ha. N’ime obi ike ha, ha ejidela ikike nke na-adịghị n’ụzọ ọbụla bụrụ nke ha, nke kwa ha ekwesịghị iji arụ ọrụ. Nnukwu Onye Ozizi na-ekwu, ‘Aga m atụgharị ya, atụgharị ya, atụgharị ya.’ Ndị mmadụ na-ekwu na Battle Creek, ‘Ụlọ nsọ nke Onyenwe anyị, ụlọ nsọ nke Onyenwe anyị ka anyị bụ,’ ma ha na-eji ọkụ nkịtị. Obi ha adịghị nro ma ọ bụ nọrọ n’okpuru amara Chineke.” Manuscript Releases, olu nke 13, 222.

Back to Articles