Article

# Nke Nke Asatọ Bụ Otu n’ime Asaa — Nọmba Atọ

Daniel Abụọ

Author

Jeff Pippenger

Published

September 17, 2023

Formats

PDF
Word
Song MP3

Ajụjụ anyị ga-achọ idozi n’isiokwu a bụ otú mkpọtụ mbụ e kwuru banyere alaeze nke amụma Akwụkwọ Nsọ n’isi nke abụọ nke Daniel si kwekọọ na mkpọtụ ikpeazụ e kwuru banyere alaeze nke amụma Akwụkwọ Nsọ n’Isi nke iri na asaa nke Mkpughe. Ebumnobi m bụ ibulite ụfọdụ ajụjụ gbasara ihe n’eziokwu a na-akọwapụta n’ihe oyiyi Nebukadneza, nakwa ọnọdụ ndị ọsụ ụzọ ahụ ji, bụ na akụkọ ihe mere eme ha nọchiri anya oge nkume ahụ ga-akụ ụkwụ ihe oyiyi ahụ.

Sista White kọwara na anyị erutela n’ókè ebe “a na-anọchi ọrụ nsọ nke Chineke anya site n’ukwu oyiyi ahụ nke agwakọtara ígwè na ụrọ apịtị,” nke ọ gara n’ihu kọwaa dị ka “ngwakọta nke aghụghọ ụka na aghụghọ ọchịchị.”

> “Anyị abịala n’oge a na-anọchi ọrụ nsọ nke Chineke anya site n’ukwu ihe oyiyi ahụ, nke e jikọtara ígwè na ụrọ a gwakọtara agwakọta. Chineke nwere ndị nke Ya, ndị a họpụtara, ndị nghọta ha ga-adị nsọ, ndị na-ekwesịghị ịghọ ndị na-adịghị nsọ site n’itinye n’elu ntọala ahụ osisi, ahịhịa akọrọ, na mkpụrụ ọka akọrọ. Mkpụrụobi ọ bụla nke na-eguzosi ike n’iwu Chineke ga-ahụ na ihe pụrụ iche na-ekewa okwukwe anyị bụ Sabbath ụbọchị nke asaa. Ọ bụrụ na ọchịchị ga-asọpụrụ Sabbath dịka Chineke nyere iwu, ọ ga-eguzo n’ike Chineke ma n’ịgbachitere okwukwe ahụ e nyefere ndị nsọ otu ugboro. Ma ndị ndọrọ ndọrọ ọchịchị ga-akwado sabbath ụgha ahụ, ha ga-agwakọtakwa okwukwe okpukpe ha na idebe nwa a nke papacy, na-etinye ya n’elu Sabbath nke Onyenwe anyị doro nsọ ma gọzie, kewapụ ya iche ka mmadụ debe ya nsọ, dịka ihe ịrịba ama dị n’etiti Ya na ndị Ya ruo puku ọgbọ. A na-anọchi ngwakọta nke nka ụka na nka ọchịchị anya site n’ígwè na ụrọ ahụ. Njikọ a na-eme ka ike niile nke ụka dịkwuo adịghị ike. Inye ụka ikike nke ọchịchị a ga-eweta nsonaazụ ọjọọ. Ụmụ mmadụ fọrọ nke nta ka ha gafee ókè ogologo ntachi obi Chineke. Ha etinyela ike ha n’ihe ndọrọ ndọrọ ọchịchị, ma jikọọ onwe ha na papacy. Ma oge ga-abịa mgbe Chineke ga-ata ahụhụ ndị mebiri iwu Ya efu, ọrụ ọjọọ ha ga-alaghachikwa n’isi ha.” The Seventh-day Adventist Bible Commentary, volume 4, 1168.

Oge nke anyị abatala n’ime ya, mgbe ọrụ nsọ nke Chineke na-agwakọta ọchịchị ụka na ọchịchị steeti, bụ nkọwa nke oge na-aga n’ihu n’usoro. Ọ na-ekwu na ngwakọta ahụ “na-eme ka ike nile nke ụka dịrịwanye adịghị ike,” nakwa na ọ “ga-eweta nsonaazụ ọjọọ,” ma na “oge ga-abịa mgbe Chineke ga-ata ndị ahụ ahụhụ bụ ndị mebiri iwu Ya n’efu.”

Ngwakọta chọọchị na ọchịchị nke na-eme ka ike chọọchị dịrị nwayọọ bụ nkọwa nke chọọchị Pẹgamos, ebe ijikọta aghụghọ chọọchị na aghụghọ ọchịchị nọchiri anya ndapụ ahụ nke na-ebute mkpughe nke nwoke mmehie. Pẹgamos na eze ukwu nke na-anọchi anya nkwekọrịta n’etiti Kraịstianiti na ikpere arụsị na-eme n’ime alaeze nke anọ nke Daniel abụọ. A nọchiri anya nkwekọrịta ahụ na Daniel abụọ site n’iji okwu ahụ bụ “ụrọ.”

> Gị, eze, hụrụ, ma lee, nnukwu oyiyi. Nnukwu oyiyi a, nke ìhè ya mara mma nke ukwuu, guzo n’ihu gị; ọdịdị ya kwa dị egwu. Isi oyiyi a bụ ọlaedo ọma, ara ya na ogwe aka ya bụ ọlaọcha, afọ ya na apata ụkwụ ya bụ ọla kọpa, Ụkwụ ya bụ ígwè, ụkwụ ukwu ya kwa bụ akụkụ ígwè, akụkụkwa ụrọ. Gị nọ na-ele, ruo mgbe a kpọpụtara nkume n’emeghị ya site n’aka mmadụ, nke tiri oyiyi ahụ n’ụkwụ ukwu ya ndị bụ ígwè na ụrọ, ma kụrie ha iberibe. Daniel 2:31–34.

Ka nkọwa Daniel na-aga n’ihu, ọ bụghịzi “ụrọ” kama ọ ghọrọ ụrọ ruru unyi ma ọ bụ “ụrọ apịtị.”

> Ma dịka i hụrụ ụkwụ na mkpịsị ụkwụ ya, akụkụ ha bụ ụrọ nke onye ọkpụ ite, akụkụ ha bụkwa ígwè, a ga-ekewa alaeze ahụ; ma ike ígwè ahụ ga-adị n’ime ya, n’ihi na i hụrụ ígwè ahụ ka e jikọtara ya na ụrọ apịtị. Daniel 2:41.

Ụrọ dị ọcha nke bụ ụrọ nke Ọkpụ ite ahụ gbanwere bụrụ ụrọ apịtị. Chineke bụ Ọkpụ ite dị nsọ, ọrụ Ya adịghịkwa abụ apịtị ma ọlị.

> Ma ugbu a, O Onyenwe anyị, ị bụ Nna anyị; anyị bụ ụrọ, gị onwe gị kwa bụ ọkpụ ite anyị; anyị nile bụkwa ọrụ aka gị. Aịzaya 64:8.

N’akụkọ ihe mere eme nke Rom ndị ọgọ mmụọ, chọọchị nke Smina bụ ụrọ dị ọcha. N’akụkọ ihe mere eme nke Pegamọs, nke bụ alaeze nke anọ n’ime Daniel abụọ, ụrọ ahụ na-agbanwe ghọọ ụrọ apịtị. Ihe a kpọrọ na mbụ n’amaokwu ahụ naanị “ụrọ”, ma emesịa “ụrọ onye ọkpụ ite”, na-agbanwe ghọọ “ụrọ apịtị”, ka nkọwa ya na-aga n’ihu. Pegamọs bụ ebe e mezuru mgbanwe ahụ iji kwadebe ụzọ maka Tiatịra, ma ọ bụ Rom ndị popu. Mgbanwe ahụ sitere n’“ụrọ” ghọọ “ụrọ apịtị” bụ ndapụ ahụ nke na-akwadebe ụzọ maka Tiatịra, nke Pọl kpọrọ “ndapụ ahụ ga-ebu ụzọ bịa” n’Akwụkwọ Ndị Tesalonaịka nke Abụọ.

Ndị Millerite enweghị ike ịhụ ihe ọ bụla gafere alaeze nke anọ nke Rom, ha wee tụrụ anya na Ọbịbịa nke Abụọ nke Kraịst ga-abụ ihe omume amụma na-esote, n’ihi na nkume ahụ nke na-akụ ụkwụ ihe oyiyi ahụ na-anọchi anya Ọbịbịa nke Abụọ ahụ. Ma Kraịst ò guzobere alaeze n’afọ 1798? N’ezie, Ọ bịara n’Ebe Kachasị Nsọ n’ụbọchị Ọktoba 22, 1844, iji nata alaeze, ma e guzobere ya n’oge ahụ?

Azịza nye nke mbụ n’ime ajụjụ abụọ ahụ bụ na Kraịst eguzobebeghị alaeze Ya ebighị ebi n’afọ 1798. Ajụjụ nke abụọ, ma Kraịst eguzobela alaeze Ya ebighị ebi n’ụbọchị Ọktoba 22, 1844 ma ọ bụ na O mebeghị, azịza ya bụkwa mba.

È nwere alaeze e guzobere n’oge Rom nke ndị ọgọ mmụọ? Ana m ajụ nke a n’ihi na ndị pionia ghọtara alaeze nke anọ dịka ịbụ ma Rom nke ndị ọgọ mmụọ ma Rom nke popu, nke na-akọwa afọ 1798 dịka njedebe nke alaeze nke anọ, mgbe Kraịst ga-eguzobe alaeze ebighị ebi. Ma akwụkwọ Mkpughe na-akọwa alaeze anọ ndị sochiri Rom nke ndị ọgọ mmụọ.

Ọ bụrụ na alaeze nke anọ nke igwe n’ime Daniel isi nke abụọ na-anọchi anya naanị Rom nke ndị ọgọ mmụọ, ebe e ji ụrọ nke agwakọtara na apịtị na-anọchi anya nkwekọrịta Constantine, ọ̀ bụ na Kraịst guzobere alaeze n’ime akụkọ ihe mere eme ahụ? Azịza ya bụ ee. N’obe, nke bụ akụkọ ihe mere eme nke Pergamos, ọ bụghị Thyatira, Kraịst guzobere alaeze Ya nke “amara.” E guzobere alaeze ebighị ebi n’obe, ma ocheeze nke alaeze ahụ na-anọchi anya ocheeze a na-eguzobe n’oge mmiri ikpeazụ. Ocheeze ahụ nke mmiri ikpeazụ na-anọchi anya alaeze Ya nke “ebube.”

> “Ozi nke ndị na-eso ụzọ ahụ kwusara n’aha Onyenwe anyị bụ nke ziri ezi n’ihe niile, ma ihe omume ndị ọ na-atụ aka na ha na-eme ọbụna n’oge ahụ. ‘Oge ahụ ezuola, alaeze Chineke adịkwa nso,’ bụ ozi ha. Mgbe ‘oge ahụ’ gwụsịrị—izu iri isii na itoolu nke Daniel 9, nke ga-eru ruo n’ebe Mesaịa ahụ, ‘Onye E Tere Mmanụ’ nọ—Kraịst anataworị mmanụ nke Mmụọ mgbe Jọn mere Ya baptizim na Jọdan. Ma ‘alaeze Chineke’ ahụ ha kwusara na ọ dị nso ka e guzobere site n’ọnwụ Kraịst. Alaeze a abụghị, dịka a kụziiri ha ka ha kwere, ọchịchị ụwa. Ọ bụghịkwa alaeze ahụ nke ga-abịa n’ọdịnihu, nke na-adịghị anwụ anwụ, nke a ga-eguzobe mgbe ‘alaeze na ọchịchị, na ịdị ukwuu nke alaeze n’okpuru eluigwe dum, ka a ga-enye ndị nke ndị nsọ nke Onye Kasị Elu;’ alaeze ahụ ebighị ebi, nke n’ime ya ‘ọchịchị niile ga-ejere Ya ozi, na-erubekwa Ya isi.’ Daniel 7:27. Dịka e si eji ya eme ihe n’Akwụkwọ Nsọ, a na-eji okwu ahụ ‘alaeze Chineke’ akọwa ma alaeze nke amara ma alaeze nke ebube. Pọl mere ka a hụ alaeze nke amara n’Akwụkwọ Ozi o degaara ndị Hibru. Mgbe o gosichara Kraịst, onye arịrịọ ebere jupụtara n’ọmịiko, onye ‘na-enwe mmetụ n’obi n’ihi adịghị ike anyị,’ onyeozi ahụ sịrị: ‘Ya mere, ka anyị jiri nkwuwa okwu bịakwute ocheeze amara, ka anyị wee nweta ebere, ma chọta amara.’ Ndị Hibru 4:15, 16. Ocheeze amara ahụ na-anọchi anya alaeze nke amara; n’ihi na ịdị adị nke ocheeze na-egosi ịdị adị nke alaeze. N’ọtụtụ ilu Ya, Kraịst ji okwu ahụ ‘alaeze eluigwe’ akọwa ọrụ amara nke Chineke n’obi mmadụ.”

> “Ya mere, ocheeze nke ebube na-anọchi anya alaeze nke ebube; a na-ezo kwa aka n’alaeze a n’okwu Onye Nzọpụta: ‘Mgbe Nwa nke mmadụ ga-abịa n’ebube Ya, ya na ndị mmụọ ozi nsọ niile so Ya, mgbe ahụ Ọ ga-anọdụ n’ocheeze nke ebube Ya: a ga-achịkọtakwa mba niile n’ihu Ya.’ Matthew 25:31, 32. Alaeze a ka dị n’ọdịnihu. A gaghị eme ka ọ guzobe ruo mgbe ọbịbịa nke ugboro abụọ nke Kraịst.”

> “Alaeze nke amara ka e hiwere ozugbo mgbe mmadụ dara, mgbe e chepụtara atụmatụ maka mgbapụta nke agbụrụ nwere ikpe ọmụma. N’oge ahụ ọ dịrị adị n’ebumnuche na site na nkwa nke Chineke; ma site n’okwukwe, mmadụ pụrụ ịbụ ndị nọ n’okpuru ya. Ma e hiwobeghị ya n’eziokwu ruo mgbe Kraịst nwụrụ. Ọbụna mgbe Onye Nzọpụta batara n’ọrụ Ya nke ụwa, ike ọgwụgwụ nke isi ike na enweghị ekele nke mmadụ mere ka o kwe omume na Ọ ga-alaghachi azụ n’àjà nke Kalvarị. N’ime Gethsemane iko nke ahụhụ maa jijiji n’aka Ya. Ọ pụrụ ọbụna n’oge ahụ ihichapụ ọsụsọ-ọbara n’egedege ihu Ya ma hapụ agbụrụ nwere ikpe ọmụma ka ha laa n’iyi n’ime ajọ omume ha. Ọ bụrụ na O mere nke a, agaghị adị mgbapụta ọ bụla maka ndị mmadụ dara ada. Ma mgbe Onye Nzọpụta nyefere ndụ Ya, ma jiri ume ikpeazụ Ya tie mkpu sị, ‘E mezuwo ya,’ mgbe ahụ ka mmezu nke atụmatụ mgbapụta ahụ ghọrọ nke e jidesiri ike. E mere nkwa nke nzọpụta e nyere di na nwunye mmehie ahụ nọ n’Iden ka ọ bụrụ nke e kwadoro. Alaeze nke amara ahụ, nke dịbu na mbụ site na nkwa nke Chineke, ka e hiwere mgbe ahụ.” The Great Controversy, 347.

Kraịst guzobere alaeze ebighị ebi n’akụkọ amụma nke Rom ndị ọgọ mmụọ, ọ bụghị n’ọgwụgwụ Rom nke ndị popu. Ọzọkwa, Ọ na-eguzobekwa alaeze nke ebube Ya n’Ọbịbịa Ya nke Abụọ, nke na-agụnyekwa akụkọ ihe mere eme nke mmiri ozuzo nke ikpeazụ, mgbe a tọhapụrụ ifufe anọ nke Alakụba.

> “Mmiri ozuzo nke ikpeazụ na-abịakwute ndị dị ọcha—mgbe ahụ ha niile ga-anata ya dịka ọ dị na mbụ.

> “Mgbe ndị mmụọ ozi anọ ahụ hapụrụ njide ha, Kraịst ga-eguzobe alaeze Ya. Ọ dịghị onye ga-anata mmiri ozuzo ikpeazụ ma e wezụga ndị na-eme ihe nile ha nwere ike ime. Kraịst ga-enyere anyị aka. Onye ọ bụla pụrụ ịbụ onye mmeri site n’amara nke Chineke, site n’ọbara Jisọs. Eluigwe nile nwere mmasị n’ọrụ ahụ. Ndị mmụọ ozi nwere mmasị.” Spalding and Magan, 3.

Mgbe a tọhapụrụ ifufe anọ ahụ, Kraịst na-eguzobe alaeze Ya. Ma mmiri ozuzo ikpeazụ ahụ ma ntọhapụ nke ifufe anọ ahụ na-anọchi anya ihe omume na-aga n’ihu, ọ dịghịkwa nke ọ bụla n’ime ha na-anọchi anya otu kpọmkwem oge. Ifufe anọ ahụ na-anọchi anya Alakụba.

> “Ndị mmụọ ozi na-ejide ifufe anọ ahụ, ndị a na-anọchi anya ha dị ka ịnyịnya iwe ji, nke na-achọ ịtọpụ onwe ya ma gbaa ọsọ gafee n’elu ụwa nile, na-eburu mbibi na ọnwụ n’ụzọ ya.”

> “Ànyị ga-arahụ ụra n’ebe nnọọ nso n’ókèala nke ụwa ebighị ebi? Ànyị ga-abụ ndị ume jụrụ oyi, ndị oyi n’obi, na ndị nwụrụ anwụ? Ewoo, ka anyị nwee n’ime ụka anyị Mmụọ na ume Chineke e kukuru n’ime ndị Ya, ka ha wee guzo n’ukwu ha ma dị ndụ. Anyị kwesịrị ịhụ na ụzọ ahụ dị warara, na ọnụ ụzọ ya dịkwa mgbagwoju anya. Ma ka anyị na-agafe n’ọnụ ụzọ ahụ dị mgbagwoju anya, obosara ya enweghị njedebe.” Manuscript Releases, volume 20, 217.

Ndị mmụọ ozi na-ejide ịnyịnya iwe nke Islam nke na-achọ ịgbapụ, na-ebute ọnwụ na mbibi n’ụzọ ya, n’oge ahụ a na-eku Mmụọ nke Chineke n’elu ndị Chineke. Mgbe ahụ ha eguzo n’ukwu ha wee dị ndụ. Tupu e kụọ ha Mmụọ ahụ, ndị Chineke nwụrụ anwụ, n’ihi na ume nke Mmụọ ahụ na-eme ka ha bilie guzo ma dị ndụ. Mgbe Nwanyị White kwuru na anyị eruola ugbu a n’oge nke ụkwụ nke onyinyo ahụ a gwakọtara ígwè na ụrọ apịtị na-anọchite ngwakọta nke ụka na ọchịchị, ịwụsa mmiri ozuzo ikpeazụ ahụ ka dị n’ọdịnihu.

> “A ga-ezo n’ikpeazụ ga-adakwasị ndị nke Chineke. Mmụọ-ozi dị ike ga-esi n’eluigwe rịdata, a ga-emekwa ka ìhè nke ebube ya mụnye ụwa niile.” Review and Herald, Eprel 21, 1891.

E nwere olu abụọ n’ime Mkpughe iri na asatọ.

> “Mgbe Jisọs malitere ozi Ya n’ihu ọha, Ọ sachapụrụ Ụlọ Nsọ ahụ pụọ n’ime mmebi nsọpụrụ ya nke arụsị. N’etiti omume ikpeazụ nke ozi Ya bụ nsachapụ nke ugboro abụọ nke Ụlọ Nsọ ahụ. Ya mere, n’ọrụ ikpeazụ maka ịdọ ụwa aka ná ntị, a na-eme oku abụọ doro anya nye ụka dị iche iche.” Selected Messages, akwụkwọ nke 2, 118.

Olu nke mbụ bụ oku ime ka ndị Chineke tetara n’ụra, olu nke abụọ bụ oku ime ka ụmụ Chineke ndị ọzọ, ndị ka nọ na Babilọn, tetara n’ụra.

> “E nwere ụwa nke dina n’ime ajọ omume, n’ime aghụghọ na nduhie, n’ime onyinyo nke ọnwụ n’onwe ya,—na-ehi ụra, na-ehi ụra. Ònye ka na-enwe mgbu ime mmụọ nke mkpụrụobi iji kpọtee ha? Olu olu gịnị ka pụrụ iru ha? Uche m na-ebuga m n’ọdịnihu mgbe a ga-enye ihe mgbaàmà ahụ, ‘Lee, Nwoke A Na-alụ Nwunye na-abịa; pụtanụ izute Ya.’ Ma ụfọdụ ga-egbu oge inweta mmanụ maka imeju oriọna ha ọzọ, ma ha ga-achọpụta n’oge na-adịghịzi ezuru na agwa ahụ, nke mmanụ ahụ na-anọchi anya ya, abụghị ihe a pụrụ inyefe.” Bible Echo, May 4, 1896.

N’akwụkwọ akụkụ a, a jụrụ ajụjụ abụọ. Ònye ka a na-eme ka ha nwee ihe mgbu nke mkpụrụobi iji kpọtee ha? Olu òlee ka pụrụ iru ha?

“Olu” nke na-eteta ụwa bụ olu nke abụọ nke Mkpughe iri na asatọ nke na-akpọ ìgwè atụrụ ọzọ nke Chineke ka ha si na Babịlọn pụta. Ma ndị Chineke ma ụwa dum kwesịkwara ka e site n’Iti Mkpu nke Etiti Abalị kpọtee ha, nke bụ nanị akara ọzọ nke mmiri ozuzo ikpeazụ.

Ò ziri ezi na ndị Millerite mata na n’ụbọchị alaeze nke anọ ahụ, Kraịst ga-eguzobe alaeze ebighị ebi? Ee.

O guzobere alaeze Ya nke “amara” n’obe, nke mere n’ime akụkọ nke alaeze nke anọ nke amụma Baịbụl. Ala-eze ahụ bụ Rom nke ndị ọgọ mmụọ. N’ime Daniel isi nke abụọ, ọ̀ bụ nnupụisi ahụ nke na-ebute ụka Taịataịra ka e ji mee ihe nnọchianya? Ee, n’ihi na ụrọ ahụ nke na-anọchi anya ndị nke Chineke gbanwere site n’ụrọ ghọọ ụrọ e jikọrọ na apịtị. Ya mere, ọ̀le ebe Taịataịra nọ n’ihe oyiyi ahụ? Ma ọ bụ, ọ̀ dị ọbụna n’ihe oyiyi ahụ? A na-anọchi ya anya n’ihe oyiyi ahụ, Nebukadneza na-emekwa ka eziokwu ahụ doo anya mgbe ọ rutere n’ogo kachasị elu nke nganga mpako ya n’isi nke anọ nke Daniel.

> Eze ahụ kwuru, sị, Ọ̀ bụghị nke a Babilọn ukwu ahụ, nke m wuru ka ọ bụrụ ụlọ nke alaeze ahụ site n’ike nke ike m, na kwa n’ihi nsọpụrụ nke ebube m? Daniel 4:30.

Nnọọ nso tupu ikpe Nebukadneza nke ụbọchị puku abụọ na narị ise na iri abụọ nke ibi ndụ dị ka anụ ọhịa nke ubi, o gosipụtara mpako ya site n’ịjụ ajụjụ ma ọ bụ̀ ya wuru alaeze ahụ nke bụ Babilọn ukwu? A kọwawo n’egedege ihu nwanyị akwụna ahụ nke Mkpughe iri na asaa, “IHE OMIMI, BABILON UKWU, NNE NKE NDỊ AKWỤNA NA NKE IHE NKWUTỌ NKE ỤWA.” Ụka Rom, dịka Nwanneanyị White si kpọọ ya, bụ Babilọn Ukwu. Isi ọlaedo ahụ dị n’ihe oyiyi ahụ na-anọchi anya Babilọn nkịtị, ọ na-anọchikwa anya Babilọn ime mmụọ, alaeze nke ise nke amụma Akwụkwọ Nsọ nke nwere njirimara pụrụ iche nke ịbụ ike ahụ nke natara ọnyá na-egbu egbu. N’Aịsaịa iri abụọ na atọ, ike popu ahụ nke a na-anọchi anya dị ka Taịa, ga-abụ onye a ga-echefu afọ iri asaa dị ka ụbọchị nke otu eze. Babilọn nkịtị nke Nebukadneza nọchiri anya ya natakwara ọnyá na-egbu egbu nke a gwọrọ mgbe e chụpụrụ Nebukadneza n’alaeze ya ụbọchị puku abụọ na narị ise na iri abụọ. Babilọn ukwu nkịtị bụ ihe atụ nke Babilọn ukwu ime mmụọ, ma e wepụrụ alaeze ha abụọ nwa oge, mesịa weghachi ha ọzọ. Nwanyị akwụna ahụ nke Mkpughe iri na asaa enweghị iko ọlaọcha n’aka ya, ma ọ bụ iko ọla kọpa ma ọ bụ nke ígwè; o nwere iko ọlaedo.

> E yiwekwara nwaanyị ahụ uwe odo-uhie na uhie ọbara, e jikwa ọlaedo na nkume dị oké ọnụ ahịa na pearl chọọ ya mma, o nwekwara iko ọlaedo n’aka ya, nke jupụtara n’ihe arụ nile na adịghị ọcha nke ịkwa iko ya. Mkpughe 17:4.

Ọlaedo nọchiri Babilọn n’ezi-okwu, ọ na-anọchikwakwa Babilọn nke mmụọ, alaeze nke ise n’amụma Akwụkwọ Nsọ nke natara ọnyá na-egbu egbu n’afọ 1798, mgbe alaeze nke isii n’amụma Akwụkwọ Nsọ nọdụrụ n’ocheeze. Babilọn n’ezi-okwu dị n’ihe oyiyi ahụ sochiri alaeze ọlaọcha nke mejupụtara ike abụọ, ndị Midia na ndị Peshia; mpi Peshia ahụ n’Daniel asatọ pụtara n’ikpeazụ ma dị elu karịa. Daraiọs onye Midia bụ mpi mbụ, onyeisi agha ya, Sairọs, bụ onye Peshia nke ga-emesịa bịa n’ike mgbe eze Midia ahụ, Daraiọs, gachara.

Sairọs bụ ihe nnọchianya nke Kraịst nke ga-amalite usoro ịtọhapụ ndị Chineke n’ibu ohu. Alaeze Medo-Peshia na-anọchi anya alaeze nke isii nke amụma Akwụkwọ Nsọ, nke bụ United States. United States nwere mpi abụọ nke na-anọchi anya Republicanism na Protestantism. Dariọs na-anọchi anya mpi Republican nke United States, Sairọs kwa na-anọchi anya mpi Protestantism. Dị ka Sairọs malitere usoro ịtọhapụ ndị Chineke ka ha wughachi Jerusalem na ụlọ nsọ ahụ, otu a ka United States bụ ala e welitere iji tọhapụ ndị a dọọrọ n’agha n’ime ndọkpụ n’agha nke Babilọn ime mmụọ, ka e wee wuo ụlọ nsọ ime mmụọ ahụ, nke ndị Millerite tọrọ ntọala ya. Ndọkpụ n’agha nkịtị ahụ n’ime Babilọn, ebe ọ dị afọ iri asaa, bụ ihe nnọchianya nke ndọkpụ n’agha n’ime Babilọn ime mmụọ ruo afọ otu puku narị abụọ na iri isii. United States bụ ubu ọlaọcha ahụ n’ihe oyiyi Nebukadneza.

Alaeze nke atọ nke ọla kọpa bụ Gris, nke na-anọchi anya alaeze zuru ụwa ọnụ. Alaeze ahụ bụ Mba Ndị Dị n’Otu, nke, n’ime Mkpughe iri na asaa, bụ alaeze ahụ nke n’afọ 1798 na ọ bịabeghị. Ndị eze iri nke Mkpughe iri na asaa kwekọrọ inye alaeze ha n’aka ọchịchị ndị popu, bụ alaeze nke asatọ, nke sitere n’ime asaa ahụ. Ha na-eme nkwekọrịta a n’ihi na United States na-amanye ha ime ya, nakwa n’ihi na “ifufe anọ” nke Islam na-ebibi ụwa, ndị a na-ahapụ n’oge mmiri ikpeazụ, nke na-amalite ịwụzuo n’uju n’iwu Sunday na United States.

N’iwu Sunday na United States, Chineke na-eguzobe alaeze Ya nke “ebube” ka Ọ na-ebuli ndị Ya elu dị ka ọkọlọtọ iji kpọọ ụmụ Chineke ndị ọzọ ka ha si na Babilọn pụta. N’ụzọ dị otu a, mpi Protestantism na-apụta n’ikpeazụ, ọ dịkwa elu karịa nke mbụ, n’ime nkwekọrịta ya na mpi abụọ nke Medo-Persia. Ozugbo Mba Ndị Dị n’Otu kwetara inyefe njikwa ụwa n’aka ọchịchị papacy, a na-atọhapụ ifufe anọ nke Islam, a na-echekwa alaeze ụwa dum ihu n’agha ahụ nke sochiri ọnwụ mpi mbụ nke Gris, nke agbajiri ma mụta mpi anọ.

Mgbe oyiyi ahụ ruru n’ukwu nke ígwè (ọrụ ọchịchị) na ụrọ a gwakọtara agwakọta (ọrụ ụka) na mkpịsị ụkwụ iri ahụ (eze iri), nkume ahụ e si n’ugwu pịpụta n’enweghị aka na-akụ ụkwụ oyiyi ahụ. Ndị Millerite ziri ezi banyere oyiyi Daniel, dịka ha pụrụ isi bụrụ ndị ziri ezi site n’ọnọdụ ha n’akụkọ amụma. Ma Alfa na Omega na-egosi mgbe niile njedebe site na mmalite, ma alaeze anọ nke oyiyi Nebukadneza na-anọchi anya alaeze anọ nkịtị nke na-anọchi anya ndị ibe ha nke mmụọ n’ọgwụgwụ ụwa.

N’ihe gbasara alaeze dị iche iche nke akụkọ ihe mere eme, Rom na-apụta dịka nke asatọ, ọ bụkwa n’ime asaa ahụ. N’ime Daniel isi nke asaa, Rom na-apụta dịka nke asatọ, ọ bụkwa n’ime asaa ahụ. N’ime Daniel isi nke asatọ, Rom na-apụta dịka nke asatọ, ọ bụkwa n’ime asaa ahụ. N’ime Mkpughe isi nke iri na asaa, Rom na-apụta dịka nke asatọ, ọ bụkwa n’ime asaa ahụ. N’ime Daniel isi nke abụọ, nke na-anọchi anya okwu mbụ banyere alaeze ndị dị na amụma nke Akwụkwọ Nsọ, Rom ime mmụọ nke oge a na-apụta dịka nke asatọ, ọ bụkwa n’ime asaa ahụ. Ihe atụ mbụ (Alpha) nke alaeze ndị dị na amụma nke Akwụkwọ Nsọ na-akọwapụta nke ikpeazụ (Omega).

> “Anyị abatala n’oge a na-anọchi anya ọrụ nsọ nke Chineke site n’ukwu ihe oyiyi ahụ, ebe e jikọtara ígwè na ụrọ na-adọkpụ adọkpụ. Chineke nwere otu ndị nke Ya, ndị a họpụtara, ndị nghọta ha ga-adị nsọ, ndị na-ekwesịghị ịghọ ndị na-adịghị nsọ site n’itinye n’elu ntọala ahụ osisi, ahịhịa akọrọ, na ọka ahịhịa. Mkpụrụobi ọ bụla nke kwụụrụ iwu Chineke n’eguzosi ike n’ihe ga-ahụ na ihe na-eme ka okwukwe anyị pụta iche bụ Sabbath nke ụbọchị nke asaa. Ọ bụrụ na ọchịchị asọpụrụ Sabbath ahụ dịka Chineke nyere n’iwu, ọ ga-eguzo n’ike Chineke ma bụrụkwa ihe nchebe nke okwukwe ahụ e nyefere ndị nsọ otu ugboro. Ma ndị ndọrọ ndọrọ ọchịchị ga-akwado sabbath ụgha ahụ, ha ga-agwakọtakwa okwukwe okpukpe ha na idebe nwa a nke ọchịchị ndị popu, na-edobe ya n’elu Sabbath ahụ nke Onyenweanyị doro nsọ ma gọzie, kewapụrụ ya ka mmadụ debe ya nsọ, dịka ihe ịrịba ama dị n’etiti Ya na ndị Ya ruo puku ọgbọ. A na-anọchi anya ngwakọta nke aghụghọ ụka na aghụghọ ọchịchị site n’ígwè na ụrọ. Njikọ a na-eme ka ike niile nke ụka dịrịwanye adịghị ike. Inye ụka ike nke ọchịchị a ga-eweta nsonaazụ ọjọọ. Ndị mmadụ fọrọ nke nta ka ha gafee oke ndidi Chineke. Ha etinyela ike ha n’ihe ndọrọ ndọrọ ọchịchị, ma jikọọ onwe ha na ọchịchị ndị popu. Ma oge ga-abịa mgbe Chineke ga-ata ndị mebiri iwu Ya ahụhụ, ọrụ ọjọọ ha ga-alaghachikwutekwa ha.” The Seventh-day Adventist Bible Commentary, volume 4, 1168.

Alfa na Omega emewo ka nghọta ziri ezi nke ndị ọsụ ụzọ banyere Daniel 2 bụrụ “ihe ọhụrụ.”

> Onye ahụ nke nọkwasịrị n’ocheeze ahụ wee sị, Lee, ana m eme ka ihe niile bụrụ ọhụrụ. O wee sị m, Dee: n’ihi na okwu ndị a bụ eziokwu ma kwesị ntụkwasị obi. O wee sị m, O mezuwo. Abụ m Alfa na Omega, mmalite na ọgwụgwụ. M ga-enye onye akpịrị na-akpọ nkụ mmiri n’efu site n’isi iyi nke mmiri nke ndụ. Mkpughe 21:5, 6.

Back to Articles