Article

# Mkpughe nke Jisọs Kraịst - Nọmba Iri na Asaa

Ịkpọte Ọkpụkpụ Kọrọ Nkụ: Oku a na-akpọ ka e nwee Ịdị Ọcha na Okwukwe n’Oge Ichere ahụ

Author

Jeff Pippenger

Published

November 17, 2023

Formats

PDF
Word
Song MP3

Ọkpụkpụ akọrọ ahụ nke dina n’okporo ụzọ nwụrụ anwụ, ndị na-anụ “olu” nke onye ahụ na-eti mkpu n’ọzara, na-eme nke a n’ihi na Onye Nkasi Obi abịawo, dịka mmezu nke nkwa Jisọs nyere iziga ya. N’ime ndakpọ olileanya mbụ nke ndị Millerite, ndị Millerite ghọtara na ha nọ n’oge ichere nke ilu ụmụ agbọghọ ahụ na-amaghị nwoke.

> “Ndị ahụ dara n’obi hụrụ n’Akwụkwọ Nsọ na ha nọ n’oge ichere ahụ, nakwa na ha ga-eji ndidi chere mmezu nke ọhụụ ahụ. Otu ihe-àmà ahụ nke duru ha ile anya Onyenwe ha n’afọ 1843, duru ha kwa ịtụ anya ya n’afọ 1844.” Spiritual Gifts, volume 1, 153.

Ndị e jirila ndị Millerites mee ihe nnọchianya ha na-emeghachi ahụmahụ nke nkụda mmụọ mbụ ahụ, ma mgbe ha mere otú ahụ, ha aghaghị ịghọta na ha kwa nọ n’oge ichere nke ilu ụmụagbọghọ ndị na-amaghị nwoke ahụ. Ọ bụ naanị mmetụ nke Onye Nkasi Obi na-eme ka ha nwee ike ịhụ eziokwu a. Ịmata nke a, nke Onye Nkasi Obi kpatara, ka e ji amụma mbụ ahụ nke e nyere Ezikiel iwu ka o kwusaa n’ndagwurugwu ọkpụkpụ akọrọ, ndị nwụrụ anwụ nọchite anya ya.

> O wee sị m ọzọ, Bụ amụma n’elu ọkpụkpụ ndị a, sị ha, Unu ọkpụkpụ akọrọ, nụ okwu nke Onyenwe anyị. Otu a ka Onye-nwe-ayi Jehova kwuru nye ọkpụkpụ ndị a; Lee, M ga-eme ka ume banye n’ime unu, unu ga-adịkwa ndụ: M ga-etinye akwara n’ahụ unu, M ga-emekwa ka anụ ahụ tolite n’elu unu, M ga-ekpuchikwa unu akpụkpọ anụ, tinye ume n’ime unu, unu ga-adịkwa ndụ; unu ga-amakwa na Abụ M Onyenwe anyị. Ya mere, amụma m dịka e nyere m iwu: ma ka m na-ebu amụma, e nwere mkpọtụ, ma lee, ịma jijiji, ọkpụkpụ ndị ahụ wee zukọta ọnụ, ọkpụkpụ na ọkpụkpụ ibe ya. Ma mgbe m lere anya, lee, akwara na anụ ahụ tolitere n’elu ha, akpụkpọ anụ wee kpuchie ha n’elu: ma ume adịghị n’ime ha. Ezekiel 37:4–8.

“Ụzụ” ahụ na-anọchi anya Mmụọ Nsọ. N’oge ahụ, ụmụ agbọghọ ndị na-amaghị nwoke ga-amata na ha nọ n’oge nchere ahụ. Ntuziaka nke Akwụkwọ Nsọ banyere ihe ndị nwere nkụda mmụọ ga-eme mgbe ha matara na ha nọ n’oge nchere ahụ dị ukwuu n’ọnụọgụ. Jeremaya na-akụzi na ha agaghị alaghachi ọbụla n’“nzukọ ndị na-akwa emo,” nke, n’ozi e nyere Filadelfia, bụ ụlọ nzukọ Setan. Ha aghaghịkwa ikewapụ ihe dị oké ọnụ ahịa n’ihe rụrụ arụ. Ihe dị oké ọnụ ahịa, mgbe e jiri ya tụnyere ihe rụrụ arụ, nwere ihe ọ pụtara n’ụzọ abụọ.

Amụtara m n’onwe m ọdịiche amụma a ọtụtụ afọ gara aga, mgbe m mere itinye nrọ William Miller n’ọrụ. Ezigbo m kọwara ọla ndị ahụ dị ka eziokwu ndị dị n’Okwu Chineke, ma ọla adịgboroja ahụ dị ka ozizi e mebiri emebi. Mgbe nke ahụ gasịrị, a kpọrọ m ntị na James White kwa emeela itinye nrọ William Miller n’ọrụ, ma n’itinye ya n’ọrụ ya, ọ kọwara ọla ndị ahụ dị ka ndị Chineke kwesịrị ntụkwasị obi, ma ọla adịgboroja ahụ dị ka ndị na-ekwupụta eziokwu n’ụgha. Mgbe m nyochachara ihe James White kuziri banyere nrọ ahụ, aghọtara m na anyị abụọ ziri ezi. Ọla ndị ahụ nwere ike ịnọchite anya ndị Chineke kwesịrị ntụkwasị obi, ma ọla ndị adịgboroja, ndị na-ekwesịghị ntụkwasị obi, ma ọla ndị ahụ nwekwara ike ịnọchite anya eziokwu ndị dị n’Okwu Chineke, ma ọla adịgboroja ahụ nwekwara ike ịbụ ozizi ụgha. James White tinyere nrọ Miller n’ọrụ n’akụkọ ihe mere eme nke James White nọ na ya n’oge ahụ, ma m bịakwutere nrọ ahụ dịka akụkọ ihe mere eme nke ụbọchị ikpeazụ. N’otu, itinye ya n’ọrụ abụọ ahụ na-egosi na mmadụ na-abụ ihe ha kwenyere, ma ọ bụrụ na ha ahọrọ ijidesi ozizi njehie ike, a ga-azacha ha site na windo site n’aka nwoke ji ahịhịa uzuzu, tinyere ozizi ndị ha jikọtara onwe ha na ha. Anyị bụ ihe anyị na-eri.

Mgbe ndị ahụ nwere nkụda mmụọ chọpụtara na ha nọ n’oge nchere, dị ka Jeremaịa si kwuo, ha ga-ekewapụ ihe dị oké ọnụ ahịa n’ihe rụrụ arụ.

> “Olee otú o si bụrụ na ndị mmadụ ndị na-alụ agha megide ọchịchị Chineke na-enweta amamihe ahụ ha na-egosipụta mgbe ụfọdụ? A kụziiri Setan n’onwe ya n’ụlọikpe eluigwe, ọ makwa ezi ihe nakwa ajọ ihe. Ọ na-agwakọta ihe dị oké ọnụ ahịa na ihe rụrụ arụ, nke a bụkwa ihe na-enye ya ike iduhie mmadụ. Ma n’ihi na Setan eyikwasịla onwe ya uwe nke ìhè eluigwe, ànyị ga-anabata ya dịka mmụọ ozi nke ìhè? Onye ọnwụnwa ahụ nwere ndị nnọchiteanya ya, ndị a zụlitere dịka usoro ya si dị, ndị mmụọ ya na-akpali, ma kwekọọkwa n’ọrụ ya. Ànyị ga-esonyere ha n’ọrụ? Ànyị ga-anabata ọrụ ndị nnọchiteanya ya dịka ihe dị mkpa iji nweta agụmakwụkwọ?” Ministry of Healing, 440.

Ihe dị oké ọnụ ahịa na ihe rụrụ arụ na-anọchi anya eziokwu na njehie. Ọ na-anọchikwakwa anya klaasị mmadụ abụọ.

> “‘Otú ọ dị, ntọala Chineke guzosiri ike, ebe o nwere akara a, Onyenweanyị maara ndị bụ nke Ya. Ma, Ka onye ọbụla na-akpọ aha Kraịst wezuga onwe ya n’ajọ omume. Ma n’ụlọ ukwu, ọ bụghị naanị ihe e ji eje ozi nke ọlaedo na nke ọlaọcha ka dị, kama nke osisi na nke ụrọkwa; ụfọdụ maka nsọpụrụ, ụfọdụkwa maka ihere.’ ‘Ụlọ ukwu’ ahụ na-anọchi anya Nzukọ-nsọ. N’ime Nzukọ-nsọ ka a ga-ahụ ndị rụrụ arụ nakwa ndị dị oké ọnụ ahịa. Ụgbụ a tụbara n’ime oke osimiri na-achịkọtakwa ma ndị ọma ma ndị ọjọọ.” Review and Herald, February 5, 1901.

A gwara Jeremaya na ọ bụrụ na ọ ga-alọghachi, ọ dị ya mkpa ikewapụ onwe ya n’ebe ụmụ agbọghọ na-amaghị ihe nọ, ọ ga-ekewapụkwa onwe ya n’ebe ozizi njehie nke ụmụ agbọghọ na-amaghị ihe nọ. Ndị ahụ dị otu narị na iri anọ na anọ puku bụ ndị na-abata n’ime ịdị n’otu zuru okè. Jeremaya na-anọchi anya ọrụ nke ndị a kpọrọ ka e jiri ozi nke abụọ Ezikiel banyere ifufe anọ kaa akara ga-arụzu, ma ọ bụrụ na ha ga-abụ “ọnụ” Chineke, mgbe ọhụụ ahụ na-ekwu okwu. Ọhụụ ahụ kwuru okwu n’akụkọ ihe mere eme nke ndị Millerite mgbe ikpe ahụ bịarutere, ọ na-ekwukwa okwu n’akụkọ ihe mere eme nke ndị ahụ dị otu narị na iri anọ na anọ puku mgbe anụ ọhịa nke ụwa na-ekwu okwu, ma ikpe nke ahụhụ nke atọ abịarutere. Mgbe ahụ ndị ahụ mezuru ọrụ ahụ Jeremaya kọwara ka a na-ebuli elu dịka ndị nche Chineke.

Mgbe Onyenwe anyị zitere Onye Nkasi Obi ka O teta ndị nwere nkụda mmụọ n’ọnwụ ha, Ọ na-akọwa ọrụ nke ime ka e dị ọcha nke ha ga-arụzu ma ọ bụrụ na ha ga-abụ ndị nkwu okwu Ya n’oge nsogbu iwu ụbọchị Sọnde. Aịzaya kwekọrọ na ndụmọdụ Jeremaya.

> Lee ka ụkwụ ya mara mma n’elu ugwu, nke onye ahụ na-eweta ozi ọma, nke na-ekwusa udo; nke na-eweta ozi ọma nke ezi ihe, nke na-ekwusa nzọpụta; nke na-asị Zaịọn, Chineke gị na-achị! Ndị nche gị ga-ebuli olu ha elu; ha ga-eji otu olu bụrụkọọ abụ: n’ihi na ha ga-ahụ anya na anya, mgbe Onyenwe anyị ga-eweghachi Zaịọn. Tiwapụ n’ọṅụ, bụrụkọọ abụ, unu ebe ndị tọgbọrọ n’efu nke Jerusalem: n’ihi na Onyenwe anyị akasiwo ndị Ya obi, O mgbapụtara Jerusalem. Aịsaịa 52:7–9.

Ndị ahụ “na-eweta ozi ọma” ma “na-ekwusakwa udo na nzọpụta” na-ebuli “olu ha ọnụ,” n’ihi na ha “ga-ahụ anya na anya.”

> “E gosi mụkwa mmadụ ole na ole ọzọ ka ha na-ejikọta mmetụta ha na nke ndị ahụ m kwuworo banyere ha, ha niile ọnụ na-emekwa ihe ha nwere ike ime iji dọpụta ndị mmadụ pụọ n’ahụ ahụ ma kpatara ọgbaaghara; mmetụta ha na-eme ka ewetara eziokwu nke Chineke n’aha ọjọọ. Jizọs na ndị mmụọ ozi dị nsọ na-akpọkọta ma na-ejikọta ndị nke Chineke n’otu okwukwe, ka ha nile nwee otu uche na otu ikpeazụ echiche. Ma ka a na-ebute ha n’ịdị n’otu nke okwukwe, ka ha wee hụ otu ihe n’otu anya gbasara eziokwu ndị dị egwu, ndị dị mkpa nke oge a, Setan na-arụ ọrụ iji gbochie ọganihu ha. Jizọs na-arụ ọrụ site n’aka ndị ozi Ya iji kpọkọta na ijikọta. Setan na-arụ ọrụ site n’aka ndị ozi ya iji chụsasịa ma kewaa. ‘N’ihi na, lee, aga m enye iwu, m ga-asacha ụlọ Izrel n’etiti mba niile, dịka a na-asacha ọka n’ime iyọ, ma ọbụna mkpụrụ ọka kasị nta agaghị ada n’ala.’”

> “Chineke na-anwale ma na-egosipụtakwa ndị Ya ugbu a. A na-etolite agwa. Ndị mmụọ-ozi na-atụle uru omume, ma na-edebekwa ndekọ kwesịrị ntụkwasị obi banyere omume niile nke ụmụ mmadụ. N’etiti ndị na-ekwupụta na ha bụ ndị Chineke, e nwere obi rụrụ arụ; ma a ga-anwale ha, a ga-egosipụtakwa ha. Chineke ahụ nke na-agụ obi mmadụ niile, ga-eme ka ihe zoro ezo nke ọchịchịrị pụta ìhè ebe a na-atụghịkarị ha anya, ka e wee wepụ ihe mgbochi ịsụ ngọngọ ndị gbochiri ọganihu nke eziokwu, ka Chineke wee nwee ndị dị ọcha ma dị nsọ iji kpọsaa ụkpụrụ Ya na ikpe Ya.”

> “Onye-isi nke nzọpụta anyị na-eduga ndị Ya nzọụkwụ site na nzọụkwụ, na-asachapụ ha ma na-eme ka ha kwee ekwe maka ịtụgharị n’eluigwe, ma na-ahapụ n’azụ ndị ahụ nwere agụụ iwepụ onwe ha n’ahụ ahụ, ndị na-adịghị njikere ka e duru ha, ma na-enwe afọ ojuju n’ezi omume nke onwe ha. ‘Ya mere, ọ bụrụ na ìhè nke dị n’ime gị bụ ọchịchịrị, lee ka ọchịchịrị ahụ ga-esi dị ukwuu!’ Ọ dịghị aghụghọ ka ukwuu pụrụ iduhie uche mmadụ karịa nke ahụ na-eduga mmadụ ịnabata mmụọ nke ịtụkwasị onwe ya obi, ikwere na ha ziri ezi ma nọ n’ìhè, ebe ha na-adọpụ onwe ha n’ebe ndị Chineke nọ, ma ìhè ha ji akpọrọ ihe bụ ọchịchịrị.” Testimonies, volume 1, 332, 333.

A na-ekwughachi okwu a, “na-eweta ozi ọma,” ugboro abụọ n’akụkụ Aịsaịa ahụ iji kọwaa akụkọ ihe mere eme nke Mkpu Etiti Abalị, dịka amaokwu ndị na-eduga n’akọwa Aịsaịa banyere ịdị n’otu nke a na-emezu mgbe a kewapụrụ ihe dị oké ọnụ ahịa n’ihe rụrụ arụ.

> Teta, teta; yikwasị ike gị, O Zaịọn; yikwasị uwe ọma gị nile, O Jerusalem, obodo nsọ ahụ: n’ihi na site ugbu a gaa n’ihu, onye a na-ebighi úgwù na onye na-adịghị ọcha agaghị aba n’ime gị ọzọ. Zọpụ onwe gị n’ájá; bilie, nọdụ ala, O Jerusalem: tọpụ onwe gị n’agbụ olu gị, O ada Zaịọn a dọtara n’agha. Aịzaya 52:1, 2.

Jeremaịa nọchiri anya ndị ahụ nọ n’ime ndakpọ olileanya mbụ, ndị ghọtara na ha nọ n’oge nchere ahụ. Aịzaịa na-enye otu ndị ahụ iwu ka ha “tetakwa, tetakwa.” Ha na-eteta, ma n’ikpeazụ rute n’ebe a na-agaghịzi enwe onye a na-ebighị úgwù na onye na-adịghị ọcha n’ime nzukọ Chineke, n’ihi na ha gaara arụzu ọrụ nke ikewapụ ihe dị oké ọnụ ahịa na ihe rụrụ arụ. “Onyenwe anyị chọrọ ka e mee ka nzukọ ya dị ọcha, tupu ikpé ya adakwasị ụwa n’ụzọ pụrụ ịrịba ama karị.”

> “Anyi na-abịarukwu nso ngwa ngwa n’ọgwụgwụ nke akụkọ ụwa a. Ọgwụgwụ ahụ dị ezigbo nso, dị nso karịa ka ọtụtụ na-eche, ma ana m enwe ibu n’obi ịrịọ ndị anyị ka ha hụ ịdị mkpa nke iji obi ọkụ chọọ Onyenwe anyị. Ọtụtụ nọ n’ụra, gịnịkwa ka a pụrụ ikwu iji kpọtee ha n’ọra anụ ahụ ha? Onyenwe anyị chọrọ ka e mee ka nzukọ Ya dị ọcha, tupu ikpe Ya adakwasị ụwa n’ụzọ pụtara ìhè karịa.”

> “‘Ònye pụrụ iguzogide ụbọchị ọbịbịa Ya? ònye kwa ka ga-eguzo mgbe Ọ pụtara ìhè? n’ihi na Ọ dị ka ọkụ nke onye na-anụcha ọla, dịkwa ka ncha nke ndị na-asa ákwà: Ọ ga-anọdụ ala dị ka onye na-anụcha na onye na-eme ka ọlaọcha dị ọcha: Ọ ga-emekwa ka ụmụ Levi dị ọcha, sachapụkwa ha dịka ọlaedo na ọlaọcha, ka ha wee nye Onyenwe anyị àjà n’ezi omume.’”

> “Kristi ga-ewepụ mkpuchi ọbụla nke ịnya isi na nke aghụghọ. Ọ dịghị ngwakọta nke ezi ihe na nke adịgboroja pụrụ iduhie Ya. ‘Ọ dị ka ọkụ nke onye na-anụcha ọla,’ na-ekewa ihe dị oké ọnụ ahịa na ihe rere ure, unyi nke ọla na ọla-edo.”

> “Dị ka ndị Livai, ndị Chineke họọrọ ka Ọ bụrụ nke Ya ka Ọ kewapụrụ iche site n’aka Ya maka ọrụ Ya pụrụ iche. Onye Kraịst ọ bụla nke bụ eziokwu na-ebu ihe àmà nke ọkwa nchụàjà. A na-asọpụrụ ya site n’ọrụ nsọ ahụ dị n’ibu n’iru ụwa agwa nke Nna ya nke Eluigwe. O kwesịkwara ilebara okwu ndị a anya nke ọma, ‘Ya mere, bụrụnụ ndị zuru okè, dịka Nna unu nke nọ n’eluigwe si bụrụ onye zuru okè.’”

> “‘Ma unu ndị na-atụ egwu aha m, Anyanwụ nke Ezi Omume ga-awapụta, ọgwụgwọ adịkwa n’akụkụ nku Ya; unu ga-apụkwa, too dị ka ụmụ ehi a zụlitere n’ụlọ ehi. Unu ga-azọpụtakwa ndị ajọ omume n’okpuru ụkwụ unu; n’ihi na ha ga-adị ka ntụ n’okpuru ọbụ ụkwụ unu n’ụbọchị ahụ nke m ga-eme ihe a, ka Jehova nke ndị agha na-ekwu.

> “‘Chetanụ iwu nke Mozis, ohu m, nke m nyere ya n’Horeb maka Izrel niile, ya na ụkpụrụ na ikpe dị iche iche. Lee, aga m ezitere unu Ịlaịja onye-amụma tupu ọbịbịa nke nnukwu na ụbọchị dị egwu nke Onyenwe anyị: ọ ga-atụgharịkwa obi ndị nna ka ha laghachikwute ụmụ ha, na obi ụmụ ka ha laghachikwute ndị nna ha, ka m ghara ịbịa tie ụwa ihe n’ọbụbụ ọnụ.’” Review and Herald, November 8, 1906.

Ndị ahụ na-ejidesi ozizi ụgha ike, a ga-ekewapụ ha n’akụkọ ihe mere eme nke na-amalite site n’“olu” ahụ na-eti mkpu n’ọzara. Ndị na-ajụ ikwe ka ike okike nke Chineke mepụta ahụmịhe nke onwe a doro nsọ, a ga-ekewapụ ha n’ebe “ọlaedo” nọ n’akụkọ ihe mere eme nke na-amalite site n’“olu” ahụ na-eti mkpu n’ọzara. Ha ga-anọgide bụrụ ndị Laodisia, kpọmkwem n’ebe Laodisia na-agafe bụrụ Filadelfia.

Ọrụ nke ikewapụ ihe dị oké ọnụ ahịa n’ihe rụrụ arụ bụ fọrọ nke nta ka ọ bụrụ kpamkpam ọrụ nke onye-ozi nke ọgbụgba-ndụ ahụ, onye na-abịa na mberede ime ka ụmụ Livayị dị ọcha, ma anyị aghaghị isonye na ya.

> Ya mere, ndị m hụrụ n’anya, dịka unu si na-erubere isi mgbe niile, ọ bụghị naanị mgbe m nọ n’ihu unu, kama ugbu a karịsịa mgbe m na-anọghị, were egwu na ịma jijiji na-arụpụta nzọpụta nke unu. N’ihi na ọ bụ Chineke na-arụ ọrụ n’ime unu, ma ime ka unu chọọ, ma ime ka unu mee, dịka ezi obi ụtọ ya si dị. Meenụ ihe niile na-enweghị ntamu na arụmụka: ka unu wee bụrụ ndị na-enweghị ụta na ndị na-enweghị mmerụ, ụmụ Chineke, ndị a na-apụghị ịba ụta, n’etiti ọgbọ gbagọrọ agbagọ na nke rụrụ arụ, n’etiti ha ka unu na-enwu dịka ìhè n’ụwa. Filipai 2:12–15.

A gwara Jeremaya ka o kewapụ ihe dị oké ọnụ ahịa n’ihe rụrụ arụ, ma ọ bụrụ na ọ chọrọ ịbụ ọnụ na-ekwuchitere Chineke n’ikpé na-abịa. Eziokwu ahụ bụ na Jeremaya na-anụ ndụmọdụ Chineke nye ya, gosiri na ọnụnọ Onye Nkasi Obi adịworị ya mfe inweta ma ọ bụrụ na ọ họrọ ibuli ọrụ ahụ.

> “Ọrụ nke inweta nzọpụta bụ nke mmekọrịta ọrụ ọnụ, ọrụ e jikọrọ ọnụ. A ghaghị inwe imekọ ihe ọnụ n’etiti Chineke na onye mmehie ahụ chegharịrị. Nke a dị mkpa maka iwulite ụkpụrụ ziri ezi n’àgwà. Mmadụ aghaghị ịgbalịsi mbọ ike imeri ihe nke na-egbochi ya iru n’izuzu okè. Ma ọ dabere kpamkpam n’aka Chineke maka ihe ịga nke ọma. Mgbalị mmadụ, n’onwe ya, ezughị ezu. Enweghị enyemaka nke ike dị nsọ, ọ naghị aba uru ọ bụla. Chineke na-arụ ọrụ, mmadụ na-arụkwa ọrụ. Iguzogide ọnwụnwa aghaghị isi n’aka mmadụ bịa, onye ga-adọta ike ya n’aka Chineke. N’otu akụkụ, e nwere amamihe na-enweghị njedebe, obi ebere, na ike; n’akụkụ nke ọzọ, adịghị ike, mmehie, na enweghị enyemaka kpamkpam.

> “Chineke chọrọ ka anyị nwee ike ịchị onwe anyị. Ma Ọ pụghị inyere anyị aka ma e wezụga site na nkwenye na imekọ ihe ọnụ nke anyị. Mmụọ nsọ ahụ nke eluigwe na-arụ ọrụ site n’ike na nkà e nyere mmadụ. Site n’aka anyị naanị, anyị enweghị ike ime ka ebumnobi na ọchịchọ na nghọta obi dakọrịta na uche Chineke; ma ọ bụrụ na anyị ‘dị njikere ime ka e mee ka anyị dị njikere,’ Onye Nzọpụta ga-arụzu nke a n’ihi anyị, ‘Na-akwatu echiche efu dị iche iche, na ihe ọ bụla dị elu nke na-ebuli onwe ya elu imegide ihe ọmụma Chineke, ma na-eduba echiche ọ bụla n’agha ka o rubere Kraịst isi.’ 2 Ndị Kọrịnt 10:5.” Acts of the Apostles, 482.

Ụbọchị atọ na ọkara nke Mkpughe iri na otu, mgbe ọkpụkpụ ndị kpọrọ nkụ nwụrụ n’okporo ụzọ, bụ ihe nnọchianya nke “ọzara,” ma “ọzara” na-anọchite “oge asaa” nke Levitikọs iri abụọ na isii. N’ọgwụgwụ nke ịkpakasị ahụ nke ụbọchị atọ na ọkara ahụ, ndị a kpọrọ ka ha bụrụ ndị nọ n’etiti otu narị puku iri anọ na anọ ga “tetakwa” ma “kpopụ uzuzu ahụ.” Nwannaanyị White na-ekwu, “Onyenwe anyị chọrọ ka e mee ka nzukọ ya dị ọcha, tupu ikpe ya adakwasị ụwa n’ụzọ pụtara ìhè karịa.”

N’ihe metụtara “nzuko a sachara ọcha,” ọ na-ezo aka n’usoro ikewapụ nke Jeremaya nke na-ewepụ “ihe dị oké ọnụ ahịa n’ebe ihe rụrụ arụ dị.” Ọ na-ejikọkwa ya na Malakaị isi nke atọ, ebe onye-ozi na-akwadebe ụzọ maka onye-ozi nke ọgbụgba ndụ ahụ. Onye-ozi nke na-akwadebe ụzọ ahụ bụ “olu nke otu na-eti mkpu n’ọzara” nke Aịsaịa. Onye-ozi nke ọgbụgba ndụ ahụ bụ Kraịst, onye na-akwado ịbanye n’ọgbụgba ndụ ya na otu narị puku iri anọ na anọ, ndị “dị ka” “ndị Livaị,” “nke o kewapụrụ iche site n’aka ya maka ọrụ ya pụrụ iche.” O mechaa kpọọ ha ndị nchụàjà, ma kwuo okwu Jizọs, onye sịrị, “Ya mere, bụrụnụ ndị zuru okè, dịka Nna unu nke nọ n’eluigwe si bụrụ onye zuru okè.”

E nwere usoro ime ka ọ dị ọcha nke e ji akara mara na ngwụcha oge ichere ahụ, n’ihi na Onyenwe anyị nwere ọrụ pụrụ iche nke otu narị puku iri anọ na anọ ga-arụzu, ma Ọ ga-enwe nzukọ a sachapụrụ nke ọma tupu “ikpé Ya ada n’ụwa n’ụzọ ka pụta ìhè karịa.” Ikpé Ya adịlarị n’ụwa, ma n’oge iwu ụbọchị Sọnde, “ikpé mbibi nke Chineke” na-amalite ida.

Ikpé ndị ahụ bụ “oge ebere nye ndị na-amaghị eziokwu ahụ.” Ma ebere adịghị n’ime ikpé ndị ahụ nye ndị na-achọghị ịbanye n’usoro ime ka a dị ọcha nke dị mkpa. “Ikpé” ndị ahụ, nke “na-adakwuo n’ụzọ pụtara ìhè,” na-akọwa ikpé ndị bụ ihe ịrịba ama. Ha na-anọchi anya ihe mgbaàmà, Mmụọ Nsọ na-ejikwa ọgba aghara na mgbagwoju anya ndị ikpé ndị ahụ kpatara, mee ka ọdịiche pụta ìhè n’etiti ndị na-edebe “ụbọchị izu ike ụgha ahụ” na ndị “na-edebe Sabbath nke Onyenwe anyị n’akọnuche ọma,” n’ihi na nke a bụ naanị ụzọ “a pụrụ isi dọọ ụwa aka ná ntị.” Ikpé ndị ahụ bụ ihe mgbaàmà bụ ndabere nke Mmụọ Nsọ na-eji edu ụmụ Chineke ndị ka nọ na Babilọn, ka ha mata ọkọlọtọ nke otu narị puku iri anọ na anọ ahụ.

Ma Nwannaanyị White ọ bụghị nanị na-ezo aka na Malakaị isi nke atọ, kama ọ gụnyekwara amaokwu mmechi nke akwụkwọ Malakaị isi nke anọ, ma ọzọkwa zọọ aka n’“olu” ahụ nke ga-akwadebe ụzọ maka onyeozi nke ọgbụgba ndụ ahụ. Amaokwu mmechi ndị ahụ abụghị banyere nkwadebe maka onyeozi nke ọgbụgba ndụ ahụ; ha bụ banyere icheta iwu Mosis, na ntụgharị nke obi ndị nna n’ebe ụmụ ha nọ, na nke ụmụaka n’ebe ndị nna ha nọ. “Olu” ahụ na-ebu ụzọ akwadebe maka Kraịst, dịka onyeozi nke ọgbụgba ndụ ahụ, ka Ọ bịakwute ụlọ nsọ Ya na mberede ma mee ka ndị Ya nwere ndakpọ olileanya, bụ́ ndị a kpọlitere n’ụra, dị ọcha, ka ha wee rụzuo ọrụ nke ọkọlọtọ ahụ. Mgbe ahụ Malakaị na-ekwu banyere akụkụ ọzọ nke ọrụ nke “olu” ahụ.

Ọ “ga-eme ka obi nke ndị nna laghachikwuru ụmụ ha, meekwa ka obi nke ụmụ ha laghachikwuru ndị nna ha,” Ọ ga-emekwa ọrụ a n’ihe metụtara iwu e nyere na Horeb. Ịlaịja, onye bụkwa “olu” nke Aịzaya, ga-ekpughe mmehie nke ndị nke Chineke. Nke a bụ akụkụ nke usoro ime ka ihe dị ọcha. E nwere naanị otu nkọwa nke mmehie, ya bụ mmebi iwu e nyere na Horeb. Jọn Onye Na-eme Baptizim bụ Ịlaịja, ọrụ ya gụnyekwara kpọmkwem akụkụ ahụ.

> N’ụbọchị ndị ahụ ka Jọn Onye Na-eme Baptizim bịara, na-ekwusa n’ọzara Judia, Na-asị, Chegharịanụ: n’ihi na alaeze eluigwe adịla nso. N’ihi na onye a bụ onye e kwuru banyere ya site n’ọnụ onye-amụma Aịsaịa, sị, Olu nke onye na-eti mkpu n’ọzara, Dozienụ ụzọ nke Onyenwe anyị, mezienụ ụzọ ya ka ha kwụ ọtọ. Jọn a kwa yi uwe nke ajị kamel, o jikwa akpụkpọ anụ kee n’úkwù ya; ihe oriri ya bụkwa igurube na mmanụ aṅụ ọhịa. Mgbe ahụ Jerusalem, na Judia niile, na mpaghara niile gbara Jọdan gburugburu, pụrụ ịgakwuru ya, E wee na-eme ha baptizim n’ime Jọdan, ka ha na-ekwupụta mmehie ha. Ma mgbe ọ hụrụ ọtụtụ ndị Farisii na ndị Sadusii ka ha na-abịa n’ebe baptizim ya dị, ọ sịrị ha, Ụmụ agwọ ọjọọ, ònye dọrọ unu aka ná ntị ka unu gbanahụ iwe ahụ nke na-abịa?

> Ya mere mkpụrụ kwesịrị ekwesị nke nchegharị: unu echekwala ikwu n’ime onwe unu, Anyị nwere Abraham ịbụ nna anyị: n’ihi na asị m unu, na Chineke pụrụ isi na nkume ndị a kpọliteere Abraham ụmụ. Ma ugbu a kwa, e debewo anyụike n’akụkụ mgbọrọgwụ nke osisi ndị ahụ: ya mere, osisi ọ bụla nke na-amịghị ezigbo mkpụrụ, a na-egbutu ya, tụfuo ya n’ọkụ. N’eziokwu, ana m eji mmiri eme unu baptizim nye nchegharị: ma onye ahụ nke na-abịa n’azụ m dị ike karịa m, onye akpụkpọ ụkwụ ya erughị m eru iburu: ọ ga-eji Mmụọ Nsọ, na ọkụ, mee unu baptizim: onye nkwucha ya dị n’aka ya, ọ ga-asachapụkwa ebe ịzọcha ọka ya nke ọma, chikọta ọka wit ya n’ọba; ma ọ ga-eji ọkụ a na-apụghị imenyụ emenyụ kpọọ igbogbo ọka ahụ ọkụ. Matiu 3:1–12.

Jọn onye na-eme baptizim bịara n’“ọzara” nke ụbọchị atọ na ọkara nke Mkpughe iri na otu, n’ihi na ndị amụma niile na-ekwu karịa banyere ụbọchị ikpeazụ karịa ụbọchị ndị ha biri n’ime ha. O wetara ozi ka e chegharịa pụọ na mmehie, n’ihi na alaeze eluigwe adịla nso, dịka a na-emeghe Mkpughe nke Jisọs Kraịst mgbe “oge ahụ adịla nso.” Jọn onye na-eme baptizim na-egosi ọrụ nke “olu ahụ,” n’ihi na dịka Jisọs siri kwuo, ọ bụkwa Ịlaịja ahụ ga-abịa.

> N’ihi na ndị amụma niile na iwu buru amụma ruo n’oge Jọn. Ma ọ bụrụ na unu ga-anabata ya, onye a bụ Ịlaịja, nke ga-abịa. Onye nwere ntị ịnụ ihe, ya nụ ya. Matiu 11:13–15.

Jisọs kọwapụtara na njirimara amụma nke Jọn Onye Na-eme Baptizim bụ ule. O kwuru ya kpọmkwem, sị, “ọ bụrụ na unu ga-anabata ya”. Mgbe ahụ Jisọs gbara ndị na-eso ụzọ Ya ume ka ha nabata ya site n’ịsị, “Onye nwere ntị ịnụ ihe, ya nụ.” Ka ọ nụ gịnị? Ka ọ nụ onye olu ahụ bụ nke na-abịa n’ọzara ikpeazụ nke Akwụkwọ Nsọ, ma na-akwadebe ụzọ nye onyeozi nke ọgbụgba-ndụ ahụ ka o wee kwadebe otu narị na iri anọ na anọ puku ahụ ime ọrụ pụrụ iche n’oge ikpe Chineke ndị ahụ bụ ihe ịrịba ama.

Jọn yi “uwe nke a kpara n’ajị kamel, na eriri akpụkpọ anụ e kechiri ya n’úkwù; ihe oriri ya bụkwa igurube na mmanụ aṅụ ọhịa.” “Ihe oriri” ya bụ ozi nke Alakụba, n’ihi na okwu a bụ “igurube” na-anọchi anya Alakụba, mmanụ aṅụkwa bụ okwu Chineke, nke dị ụtọ n’ọnụ ya. Ozi ahụ dị ụtọ o riri bụ banyere “ịnyịnya ibu” Arabịa “ọhịa,” ya bụ akara mbụ kpamkpam nke Alakụba n’Akwụkwọ Nsọ. Ozi ahụ dị ụtọ banyere ịnyịnya ibu Arabịa ọhịa nke Alakụba, nke “igurube” na-anọchikwakwa anya ya, ka e tinyekwara n’uwe ya, n’ihi na kamel bụkwa akara ọzọ nke Alakụba. Ọ bụghị ịkpọgharị okwu ahụ bụ “igurube” n’ụzọ na-ezighị ezi iji ya mee akara nke Alakụba, ọbụna ma ọ bụrụ na nri Jọn riri na-ezo aka n’osisi igurube, ọ bụghị n’ụmụ ahụhụ ahụ. Okwu ahụ bụ “igurube” bụ akara nke Alakụba, Jọnkwa adịghị anọchi anya iri nri anụ ahụ ọ bụla; nri ya bụ akara nke ozi amụma ahụ ọ riri.

Ọkiké-úkwù Ya bụ “amụma” ahụ e ji anọchi anya ya n’akwụkwọ Habakkuk. Amụma ahụ na-achịkọkọta ọnụ nkụda mmụọ mbụ ahụ, oge nchere nke ụmụ agbọghọ na-amaghị nwoke ndị ahụ, na ntọala nke Adventism dịka e si gosi ya n’elu chaatị ndị ahụ dị nsọ. Habakkuk bụ ọkiké-úkwù amụma ahụ nke kekọtara eziokwu ndị ahụ niile ọnụ.

> N’ihi na ọhụụ ahụ ka dịrị oge a kara aka, ma n’ikpeazụ ọ ga-ekwu okwu, ọ gaghịkwa agha ụgha: ọ bụrụgodị na ọ dị ka ọ na-egbu oge, chere ya; n’ihi na n’ezie ọ ga-abịa, ọ gaghịkwa egbu oge. Lee, mkpụrụobi ya nke ebuliri elu adịghị ziri ezi n’ime ya: ma onye ezi omume ga-adị ndụ site n’okwukwe ya. Habakuk 2:3, 4.

Ozi amụma ahụ nke jikọtara ozi ndị mejupụtara ịdọ aka ná ntị nke “olu” ahụ ọnụ dịka ihe-ọkpa, bụ ilu ụmụ agbọghọ ndị na-amaghị nwoke n’ihe metụtara ọhụụ ahụ nke mere ka e chere ya, ma nke ga-ekwu okwu. Ọhụụ nke Mkpu Etiti Abalị na-emepụta ọdịiche n’etiti ndị rụrụ arụ, ndị “mkpụrụ obi ha ebuliwo elu,” na ndị dị oké ọnụ ahịa, ndị e mere ndị ezi omume site n’okwukwe. Ime ka mmadụ bụrụ onye ezi omume site n’okwukwe bụ ihe-ọkpa nke “olu” ahụ na-eyi.

> Ma ezi omume ga-abụ eriri nke ukwu ya, ma ikwesi ntụkwasị obi eriri nke akụrụ ya. Aịzaya 11:5.

Mgbe “olu nke onye na-eti mkpu n’ọzara” nke ndakpọ olileanya ahụ bịarutere, mgbe ndakpọ olileanya nke July 18, 2020 gasịrị, ozi ya bụ otu ozi ahụ ọ bụ kemgbe September 11, 2001. Ozi ahụ sitere n’aka Ịlaịja nke ga-abịa, nye ọkpụkpụ akọrọ ndị nwụrụ anwụ na-atụ anya ma nwee ndakpọ olileanya, bụ na Islam bụ “ikpé ngosi,” ndị na-enye ndabere nke ụmụ Chineke ndị ọzọ nọ na Babilọn ga-esi mụta ezi omume.

> Ụzọ nke onye ezi omume bụ ịdị kwụ ọtọ: gị onwe gị, Onye kacha kwụ ọtọ, na-atụ ụzọ nke onye ezi omume. Ee, n’ụzọ ikpe gị nile, O Onyenwe anyị, ka anyị chere gị; ọchịchọ nke mkpụrụ obi anyị dị n’aha gị, na n’icheta gị. Site na mkpụrụ obi m ka m jiri ọchịchọ chọọ gị n’abalị; ee, site na mmụọ m nke dị n’ime m ka m ga-achọsi gị ike n’isi ụtụtụ: n’ihi na mgbe ikpe gị dị n’ụwa, ndị bi n’ụwa ga-amụta ezi omume. Aịzaya 26:7–9.

Jọn Onye-nzọpụta, onye bụ Ịlaịja nke ga-abịa, bụ “olu” dị n’“ọzara” nke ụbọchị atọ na ọkara nke Mkpughe isi nke iri na otu. Ọrụ ya gụnyere ịmata ọgbọ nke anọ na nke ikpeazụ nke Adventism, ndị mkpụrụ obi ha weliri elu, ndị na-atụkwasịkwa obi n’ihe nketa ime mmụọ nke nna ha hà, ma ha na-aghọta na iwe Chineke na-achọ ịbịa. Ha bụ ọgbọ nke anọ, n’ihi na ha egosipụtala onwe ha n’ụzọ zuru ezu dịka ọgbọ nke bụ nnọọ ihe megidere Kraịst. Ha bụ ọgbọ agwọ-ọjọọ, ma ha ka na-atụ aka n’ebe nna ha bụ Ebreham nọ, iji kwuo na ha bụ n’eziokwu ọgbọ nke Nwa Atụrụ ahụ. Ọgbọ nke Nwa Atụrụ ahụ bụ ọgbọ ahọpụtara nke Pita, ha bụ ndị na-eso Nwa Atụrụ ahụ ebe ọbụla Ọ na-aga.

N’ezie, Jọn gosipụtara mmehie nke ndị bịara ịnụ ozi ya, n’ihi na ha chegharịrị ma e mee ha baptism. Ọ gwakwara ha na e nwere Otu ga-abịa n’azụ ya, onye ga-ehichapụ ebe nzọcha Ya kpamkpam. Onye ahụ bụ onye-ozi nke ọgbụgba ndụ ahụ; Ọ bụ “nwoke ahịhịa uzuzu ahụ” nke na-azapụ ego adịgboroja na ọla dị oké ọnụ ahịa adịgboroja site na windo, ma na-eweghachi ọla mbụ ndị ahụ, nke mgbe ahụ na-enwu ugboro iri karịa ka ha na-enwu mgbe e duziri William Miller site n’aka ndị mmụọ ozi n’ọrụ nke ịchịkọta ọla mbụ ndị ahụ n’ime mmegharị nke mmụọ ozi mbụ ahụ.

Jọn onye-n’eme baptizim kpọrọ ya n’ụzọ doro anya n’ịkatọ ntụkwasị obi onye Adventist Laodisia nwere n’aka nna ha bụ́ Ebreham, n’ihi na Ịlaịja nke ga-abịa bụ iji tụgharịa obi ndị nna n’ebe ụmụaka nọ, na nke ụmụaka n’ebe ndị nna nọ. Ụkpụrụ nke itinye nke mbụ na nke ikpeazụ n’Akwụkwọ Nsọ n’ọrụ ka a na-anọchi anya n’ọrụ ahụ, ma kwa, a na-ahụkwa n’ime ya ọgwụgwọ maka ndị na-ahụ onwe ha n’ọnọdụ nke ịgbasasị, n’ala ndị iro, ndị nwụrụ anwụ n’ọzara. Ha aghaghị ịmata mmehie ha, na mmehie ndị nna ha, ma chegharịa. N’ịgbaso ịmata mmehie ha na mmehie ndị nna ha, ha aghaghịkwa ikweta na ha anaghị ejegharị na Onyenwe anyị n’oge ọzara nke ụbọchị atọ na ọkara. Ọzọkwa, ha aghaghị ikweta na Chineke anọghị na-ejegharị tinyere ha n’ime akụkọ ihe mere eme ahụ.

> Ma ndị fọdụrụ n’ime unu ga-ala n’iyi n’ime ajọ omume ha n’ala ndị iro unu; ma n’ajọ omume nke nna nna ha ka ha ga-esokwa ha ala n’iyi. Ọ bụrụ na ha ekwupụta ajọ omume ha, na ajọ omume nke nna nna ha, tinyere njehie ha nke ha mejọrọ megide m, nakwa na ha jekwara ije n’ịlụso m ọgụ; Na na mụ onwe m jekwara ije n’ịlụso ha ọgụ, wee kpọbata ha n’ala ndị iro ha; ọ bụrụkwa na obi ha a na-ebighị úgwù ewedaa onwe ya n’ala, ma ha anabata ahụhụ nke ajọ omume ha: Mgbe ahụ ka m ga-echeta ọgbụgba ndụ m na Jekọb, ọgbụgba ndụ m na Aịzik kwa, ọgbụgba ndụ m na Ebreham ka m ga-echeta kwa; m ga-echetakwa ala ahụ. Levitikọs 26:39–42.

Ọbụbụ ọnụ ahụ bụ n’ihi na ha echetaghị ụbọchị izu ike nke ala ahụ.

Jọn onye na-eme baptizim, onye bụ Elaija ga-abịa, gosipụtara “olu” ahụ n’ọzara nke ụbọchị atọ na ọkara nke Mkpughe isi nke iri na otu. Ọ ga-eduga ọkpụkpụ akọrọ ndị nwụrụ anwụ ka ha “cheta” iwu Mozis n’Horeb, ma ọ bụrụ na ha emee otu a, mgbe ahụ onye ozi nke ọgbụgba ndụ ahụ ga-“echeta” ọgbụgba ndụ nke nna ha hà. Ma ọ bụ naanị ma ọ bụrụ na ha kwupụta mmehie ha, mmehie nke nna ha hà, na nke ka na-eweda mmadụ n’ala, na ha ga-akọwapụta njehie ndị ahụ “ha mehieworo megide” Chineke.

Ha ga-achọkwa ikweta na ha ejegharịwo “n’ụzọ megidere” Chineke, nakwa na Chineke ejegharịwo “n’ụzọ megidere” ha.

Ha ga-achọkwa ịghọta na ha bụ ọkpụkpụ akọrọ nwụrụ anwụ ndị ahụ dị n’okporo ụzọ nke Mkpughe isi nke iri na otu, n’ihi na ha aghaghị ikweta na Chineke akpọbatala ha n’ala onye iro, ma ala onye iro bụ ọnwụ.

Dị ka Jọn onye na-eme baptizim si kwuo, ha ga-achọkwa ịza ajụjụ nke onye bụ “olu” nke na-eti mkpu n’“ọzara,” n’ihi na Jọn jụrụ, “Ònye dọrọ unu aka ná ntị ka unu gbanahụ iwe ahụ na-abịa?”

Anyị ga-aga n’ihu n’isiokwu ndị a n’akwụkwọ na-esote.

> “A na-enye onye ozi Chineke iwu, sị: ‘Tie mkpu n’olu ike, egbula onwe gị nkịtị, welie olu gị elu dịka opi, ma gosi ndị m mmehie-ha, na ụlọ Jekọb mmehie nile ha.’ Onyenwe anyị kwuru banyere ndị a: ‘Ha na-achọ M kwa ụbọchị, ma na-enwe mmasị ịmata ụzọ M, dịka mba nke na-eme ezi omume.’ Lee ndị mmadụ ndị na-eduhie onwe-ha, ndị na-agụ onwe-ha ndị ezi omume, ndị na-enwe afọ ojuju n’onwe-ha, e nyewokwa onye ozi ahụ iwu ka o tie mkpu n’olu ike ma gosi ha mmehie-ha. N’oge niile gara aga, e meela ọrụ a n’etiti ndị Chineke, ma a chọkwara ya ugbu a karịa mgbe ọ bụla ọzọ.” Testimonies, volume 5, 299.

Back to Articles