Article

# Akwụkwọ Daniel — Nke Narị na Iri Ise na Asaa

Imeghe Nkọwa Ihe Nnabata amụma nke Sairọs n’Akwụkwọ Daniel

Author

Jeff Pippenger

Published

March 25, 2024

Formats

PDF
Word
Song MP3

N’amaokwu nke mbụ nke isi nke iri, a gwara anyị na ọ bụ n’afọ nke atọ nke Saịrọs, ma n’isi nke mbụ, a gwara anyị na Deniẹl biri naanị, ma ọ bụ gara n’ihu ruo n’afọ mbụ nke Saịrọs.

> Denièl gara n’ihu ruo n’afọ mbụ nke eze Sairọs. Daniel 1:21.

Ruo afọ abụọ, Saịrọs ejirila isi chịkọọ ọchịchị ọnụ na Dariọs, onye Midia; ya mere, ọ bụ afọ nke atọ ya, ma ọ bụkwa afọ mbụ ya.

> N’afọ nke atọ nke Sairọs, eze Peshịa, e kpugheere Daniel otu okwu, onye a kpọrọ aha ya Belteshaza; okwu ahụ bụkwa eziokwu, ma oge a kara aka dị ogologo: o wee ghọta okwu ahụ, ma nwee nghọta banyere ọhụ ahụ. Daniel 10:1.

N’amụma, a na-ewebata Saịrọs n’ọhụụ mbụ na nke ikpeazụ nke Daniel. Isi nke mbụ nke Daniel, dịka e gosipụtaworị n’isiokwu ndị gara aga, na-anọchi anya mmụọ ozi mbụ nke Mkpughe isi nke iri na anọ. Mgbe a na-akọwapụta mmụọ ozi mbụ ahụ n’amụma, ọ na-enwe njirimara amụma niile nke mmụọ ozi atọ niile nke Mkpughe iri na anọ. Nzọụkwụ atọ nke ozi ọma ebighị ebi nke e sere n’ime mmụọ ozi mbụ ahụ bụ, “tụọnụ Chineke egwu,” “nyenu Ya otuto,” n’ihi na “oge ikpe Ya eruwo.”

N’ihi na Daniel na ndị ikom atọ ahụ a ma ama “tụụrụ Chineke egwu,” ha họọrọ ịjụ nri Babilọn, ma nọgide bụrụ ndị na-eri naanị ihe ọkụkụ. N’ule a na-ahụ anya sochirinụ, Daniel na ndị ikom atọ ahụ a ma ama “nyere Chineke otuto” n’ọdịdị ahụ ike ha, nke pụtara ìhè n’ịtụnyere ha na ndị riri nri Babilọn. Mgbe afọ atọ gasịrị, “oge ikpe” rutere mgbe Nebukadneza nwalere ha ma chọpụta na ha nwere amamihe karịa ndị amamihe Babilọn niile ugboro iri.

A na-anọchikwa nzọụkwụ atọ nke ozi-ọma ebighị ebi anya n’isi nke ikpeazụ nke Daniel dịka usoro nke mmụba nke ihe ọmụma si eme ka ndị a na-aza ajụjụ n’ihu ìhè ahụ e kpughere n’oge ọgwụgwụ dị ọcha, mee ka ha dị ọcha dị ka ọcha, ma nwapụta ha. N’isi mbụ nke Daniel, dịka n’isi ikpeazụ ya, a kọwara nzọụkwụ atọ nke mmụọ-ozi mbụ, nke gụnyerekwa ndị mmụọ-ozi atọ ahụ nile. N’ihi na isi nke mbụ bụ ozi-ọma ebighị ebi nke mmụọ-ozi mbụ, isi nke abụọ nke Daniel na-anọchi anya mmụọ-ozi nke abụọ nke Mkpughe iri na anọ, ebe a na-anọchi anya ule nke onyinyo nke anụ ọhịa ahụ ma ọ bụ onyinyo nke Kraịst, dịka ọ dịkwa n’ule nke abụọ n’ime nzọụkwụ atọ nke isi nke mbụ.

N’ihi na isi nke mbụ na nke abụọ nke Daniel na-anọchi anya mmụọ ozi mbụ na nke abụọ nke Mkpughe iri na anọ, isi nke atọ na ule ahụ e mere n’Ọzara Dura na-anọchi anya ozi mmụọ ozi nke atọ, ya na ịdọ aka ná ntị ya ka mmadụ ghara ịnara akara nke anụ ọhịa ahụ. N’isi nke mbụ nke Daniel, a kpọrọ afọ mbụ nke Saịrọs aha, ma n’isi nke iri, nke bụ ọhụụ ikpeazụ nke Daniel, a na-anọchi anya Saịrọs site n’afọ nke atọ ya, ma anyị maara na afọ nke atọ ahụ bụ afọ mbụ ya, n’ihi na Daniel gara n’ihu naanị ruo n’afọ mbụ nke Saịrọs.

Ya mere, Saịrọs bụ ihe nnọchianya nke afọ mbụ nke nwere afọ atọ n’ime ya. Ọ bụ ihe nnọchianya nke ozi mmụọ-ozi mbụ. A kpọrọ afọ mbụ Saịrọs aha n’amaokwu ikpeazụ nke ọhụụ mbụ Daniel, e wee kpọọ ya ọzọ n’amaokwu mbụ nke ọhụụ ikpeazụ Daniel. Ọ dị mkpa ịghọta ihe nnọchianya amụma nke Saịrọs, ma ihe mbụ anyị na-achọpụta bụ na ọ na-anọchi anya ozi mmụọ-ozi mbụ. A pụrụ iji amụma kwado nke a site n’eziokwu ahụ na Daniel kpọrọ afọ nke atọ ya aha dịka nke mbụ ya, ma nke ka mkpa, e ji iwu mbụ nke o kwusara mata ya.

Ọgụ nke Gebriel na-alụso ndị eze Peasia ọgụ n’isi nke iri, bụ banyere iweta Saịrọs ruo n’ókè ebe ọ ga-emezu ma kpọsaa nke mbụ n’ime iwu atọ ahụ, nke ga-ekwe ka ndị Juu laghachi ma wughachi Jerusalem na ụlọ nsọ. Iwu nke atọ ahụ ga-akara mmalite amụma nke afọ puku abụọ na narị atọ, nke gwụsịrị mgbe mmụọ-ozi nke atọ bịarutere n’October 22, 1844. Iwu nke atọ ahụ nọchiri anya mmụọ-ozi nke atọ, ya mere iwu mbụ nke Saịrọs nọchiri anya mbịarute nke mmụọ-ozi mbụ ahụ n’afọ 1798. Saịrọs nọchiri anya mmụọ-ozi mbụ ahụ, ma n’ihi nke a, n’akwụkwọ Daniel afọ mbụ ya nọchiri anya afọ atọ.

Ya mere, Sairọs na-anọchi anya “oge ọgwụgwụ,” n’ihi na ọ bụ mgbe mmụọ ozi mbụ ahụ (Sairọs) bịarutere n’afọ 1798 ka “oge ọgwụgwụ” bịarutere, a kpọpụtakwa akara nke akwụkwọ Daniel. A kwenyere na e si n’okwu Peshịa Ochie “Kūruš,” nke pụtara “anwụ,” nweta aha ahụ bụ Sairọs, tinyere okwu Elam “kursh,” nke pụtara “ocheeze,” nke na-egosi njikọ ya na ikike eze ma ọ bụ ọchịchị eze. Aịzaya na-ekwu kwa banyere àgwà ndị a nke Sairọs.

> Onye na-ekwu banyere Saịrọs, Ọ bụ onye-ọzụzụ atụrụ m, ọ ga-emekwa ihe niile na-atọ m ụtọ: ọbụna na-asị Jerusalem, A ga-ewughachi gị; na ụlọ nsọ, A ga-atọ ntọala gị. Otu a ka Jehova kwuru nye onye Ya tere mmanụ, bụ Saịrọs, onye m jidere aka nri ya, iji merie mba dị iche iche n’ihu ya; m ga-atọpụkwa úkwù ndị eze, imeghe n’ihu ya ọnụ ụzọ abụọ ahụ; a gaghịkwa emechi ọnụ ụzọ ámá ndị ahụ; Aga m aga n’ihu gị, mee ka ebe gbagọrọ agbagọ dị larịị: Aga m akụrisị ibo ụzọ ọla kọpa, gbajikwa mkpọrọgwụ ígwè: M ga-enyekwa gị akụ nke ọchịchịrị, na ọgaranya zoro ezo nke ebe nzuzo, ka i wee mara na mụ onwe m, Jehova, onye kpọrọ gị n’aha gị, bụ Chineke nke Izrel. N’ihi Jekọb, ohu m, na Izrel, onye m họọrọ, akpọọla m gị n’aha gị: akpọọla m gị aha ọzọ, ọ bụ ezie na ị maghị m. Abụ m Jehova, ọzọ adịghị; ọ dịghị Chineke ọzọ ma e wezụga m: M kekọtara gị ike, ọ bụ ezie na ị maghị m: Ka ha wee mara site n’ebe anyanwụ si apụta, nakwa site n’ọdịda anyanwụ, na ọ dịghị onye ọzọ ma e wezụga m. Abụ m Jehova, ọzọ adịghị. Aịzaya 44:28–45:6.

Saịrọs bụ ihe nnọchianya Kraịst, n’ihi na ọ bụ “onye e tere mmanụ” nke Onyenwe anyị, a kpọkwara ya “onye-ọzụzụ atụrụ” nke Chineke, onye na-ewu Jerusalem ma na-atọ ntọala ụlọ nsọ. Ọ bụ ya ka e jikọtara na mmeghe ọnụ ụzọ e mechiri emechi, dịka Kraịst bụ Onye na-emepe, ọ dịghịkwa onye ọbụla na-emechi; na-emechikwa, ọ dịghịkwa onye ọbụla na-emepe. E nyekwara Saịrọs “akụ nke ọchịchịrị, na akụ zoro ezo nke ebe nzuzo.” Saịrọs na-emezu ọtụtụ akara ngosi dị n’ahịrị mmegharị ndozigharị.

Ọ na-akara oge ọgwụgwụ ahụ, mgbe mmụọ ozi mbụ bịara, mgbe a na-emepe akwụkwọ Daniel ma n’oge ahụkwa mmụba nke ọmụma pụta nke sitere n’“akù nke ọchịchịrị, na akụ zoro ezo nke ebe nzuzo.” “Akù nke ọchịchịrị, na akụ zoro ezo nke ebe nzuzo” ahụ bụ ihe mejupụtara “ntọala” ahụ a “na-ewu,” na “ụlọ nsọ” ahụ a ga- “tọ.” Kraịst, Onye e jiri Saịrọs nọchie n’ụdị, bụ “onye e tere mmanụ” nke Onyenwe anyị, dịka e tere Kraịst mmanụ n’oge baptizim Ya. Ya mere, Saịrọs abụghị naanị ọbịbịa nke mmụọ ozi mbụ, kama ọ bụkwa mmụọ ozi nke abụọ nke na-enye mmụọ ozi mbụ ike mgbe ọ na-agbadata, dịka Mmụọ Nsọ siri gbadata mgbe e tere Kraịst mmanụ. N’ụbọchị Ọktoba 22, 1844 Kraịst meghere ụzọ ma ọ bụ “ọnụ ụzọ ámá” banye n’Ebe Kachasị Nsọ, nke bụ ọnụ ụzọ ámá e mechibidoro emechi. Saịrọs na-akara kwa ọbịbịa nke mmụọ ozi nke atọ.

Sairọs bụ mmụọ ozi mbụ, ma mmụọ ozi mbụ ahụ nwere ihe niile mejupụtara mmụọ ozi atọ ahụ nile. Sairọs bụ oge ọgwụgwụ na 1798, mgbe mmụọ ozi mbụ ahụ bịarutere. Sairọs na-anọchi anya August 11, 1840, mgbe e nyere ozi mmụọ ozi mbụ ahụ ike (tee ya mmanụ). Ọ na-anọchi anya ọrụ nke ịtọ ntọala, dịka e si gosipụta ya n’ịmepụta chaatị 1843 ahụ n’ọnwa Mee nke 1842. Ọ na-anọchi anya iwulite ụlọ nsọ ahụ, dịka e kewara klas abụọ ahụ n’oge nkụda mmụọ mbụ ahụ n’April 19, 1844, ma ọ na-anọchikwa anya nkewa nke abụọ ahụ n’oge nnukwu nkụda mmụọ nke October 22, 1844.

Ihe ịrịba ama nile nke mmegharị mgbanwe nke ndị Millerite ka e jiri Saịrọs bụrụ ihe atụ, ya mere, ịrịba ama ndị ahụ na-anọchikwa anya ịrịba ama nke mmegharị nke puku iri na anọ na puku anọ. Mmegharị ndị Millerite ka e buru ụzọ site n’ihe ịrịba ama ndị ahụ Kraịst kpọrọ aha na ha ga-ebu ụzọ bịa tupu akụkọ ihe mere eme nke ndị Millerite.

> “Amụma ọ bụghị naanị na-ebu amụma ụzọ na nzube nke ọbịbịa Kraịst, kama ọ na-egosikwa ihe ịrịba ama ndị mmadụ ga-eji mara mgbe ọ dị nso. Jizọs kwuru, sị: ‘A ga-enwekwa ihe ịrịba ama n’anyanwụ, na n’ọnwa, na n’kpakpando.’ Luk 21:25. ‘Anyanwụ ga-agba ọchịchịrị, ọnwa agaghị enyekwa ìhè ya, kpakpando nke eluigwe ga-ada, a ga-amakwukwa ike ndị dị n’eluigwe jijiji. Mgbe ahụ ka ha ga-ahụ Nwa nke mmadụ ka ọ na-abịa n’urukpu ojii dị iche iche nke eluigwe n’ike dị ukwuu na n’ebube.’ Mak 13:24–26. Onye mkpughe ahụ si otu a kọwaa nke mbụ n’ime ihe ịrịba ama ndị ga-ebute ọbịbịa nke ugboro abụọ ahụ: ‘E nwekwara nnukwu ala ọma jijiji; anyanwụ wee bụrụ nwa dịka akwa mkpe nke ntutu isi, ọnwa dum wee bụrụ dịka ọbara.’ Mkpughe 6:12.”

> “A hụrụ ihe ịrịba ama ndị a tupu mmeghe nke narị afọ nke iri na itoolu. N’ime mmezu nke amụma a ka ala ọma jijiji kachasị egwu e dekọrọla n’akụkọ mere, n’afọ 1755.” The Great Controversy, 304.

Ihe ịrịba ama ndị kwusara Ọbịbịa nke Abụọ malitere ntakịrị oge tupu afọ 1798, ya bụ, n’afọ 1755. Afọ 1798 bụ njedebe nke ndọrọ n’agha nke Izrel ime mmụọ n’ime Babilọn ime mmụọ, nke Nwanyị White na-akụzi na e ji ya mee ihe nnọchianya site na ndọrọ n’agha n’eziokwu nke Izrel n’eziokwu n’ime Babilọn n’eziokwu, nke kwụsịrị na njedebe nke afọ iri asaa nke ndọrọ n’agha ahụ, mgbe Sairọs si n’ọnụ ụzọ ámá ndị emeghe emepe banye wee were Babilọn, ma gbuo Belshaza.

> “Taa ụka Chineke taa nwere onwe ya ibuga n’ihu ruo n’izu oke atụmatụ dị nsọ ahụ maka nzọpụta nke agbụrụ furu efu. Ruo ọtụtụ narị afọ ndị mmadụ Chineke tara ahụhụ n’okpuru mmachi nke nnwere onwe ha. E machibidoro ikwusa oziọma ahụ n’ịdị ọcha ya, a na-etinyekwa ntaramahụhụ kachasị njọ n’ahụ ndị niile kpebisiri ike ịnupụ isi n’iwu mmadụ. N’ihi ya, nnukwu ubi vaịn nke omume ọma nke Onyenwe anyị fọrọ nke nta ka ọ bụrụ nke a hapụrụ kpamkpam n’enweghị onye na-arụ ọrụ n’ime ya. E wepụrụ ndị mmadụ ìhè nke okwu Chineke. Ọchịchịrị nke njehie na nkwenkwe ụgha yi egwu ihichapụ ihe ọmụma banyere ezi okpukpe. Ụka Chineke dị n’ụwa nọ n’eziokwu n’agha ndọrọ n’agha n’oge ogologo a nke mkpagbu na-enweghị ebere, dịka ụmụ Izrel si nọ n’agha ndọrọ n’agha na Babilọn n’oge mbibi ha.” Prophets and Kings, 714.

Ngwụcha nke afọ iri asaa ahụ dị na Babilọn bụ ihe nnọchianya nke 1798, ma e nwere ihe ịrịba ama ndị buru 1798 ụzọ, ndị kwusara na nlọghachi Kraịst dị nso.

> “Ọbịbịa nke ndị agha Saịrọs n’ihu mgbidi Babilọn bụ ihe ịrịba ama nye ndị Juu na mgbapụta ha n’ịdọkpụ n’agha na-abịaru nso. Karịa otu narị afọ tupu amụọ Saịrọs, Mmụọ Nsọ nke mkpughe akpọwo ya aha, ma mee ka e dekọọ n’ezie ọrụ ahụ ọ ga-arụ n’ịnapụta obodo Babilọn n’amaghị ama, na n’ịkwadebe ụzọ maka ntọhapụ ụmụ nke ndọrọ n’agha.” Prophets and Kings, 551.

Saịrọs bụkwa ihe nnọchianya nke ihe ịrịba ama ndị bu ụzọ 1798. Ndị odeakụkọ ihe mere eme adịghị akọwa nke ọma banyere ọchịchị Deaịrọs na Saịrọs, ma Okwu Chineke doro anya. Alaeze Midia na Peasia sochiri Alaeze Babilọn, eze mbụ nke Midia na Peasia bụ Deaịrọs, ọ bụ ezie na ọ bụ nwa nwanne ya Saịrọs bụ onye ọchịagha ahụ meriri Babilọn n’abalị ememme ikpeazụ Belshaza. Saịrọs na Deaịrọs abụọ ahụ bụ ihe nnọchianya nke oge njedebe nke ndọrọ n’agha afọ iri asaa ahụ, nke na-anọchi anya oge ọgwụgwụ na 1798, ma nke ahụ bụkwa ihe nnọchianya nke oge ọgwụgwụ na 1989.

Oge ọgwụgwụ n’akụkọ ihe mere eme Mosis ka e ji ọmụmụ Erọn na Mosis, nke kewara onwe ha afọ atọ, gosi ya. Akụkọ ahụ sịrị n’ụzọ zuru oke nke ukwuu akụkọ ihe mere eme Kraịst, ma oge ọgwụgwụ n’akụkọ ahụ ka e ji ọmụmụ Jọn mara ya, ma ọnwa isii ka e mesịrị, ọmụmụ nke nwa nwanne ya Jizọs. Oge ọgwụgwụ ahụ nwere ihe akara ụzọ abụọ, Daraias na Sairọs abụọ ahụkwa na-akara njedebe nke ndọta n’agha afọ iri asaa, nke sịrị njedebe nke ndọta n’agha afọ otu puku narị abụọ na iri isii. Mmerụ ahụ na-egbu egbu nke anụ ọhịa papal ahụ na 1798, ka e mesịrị n’afọ sochirinụ ọnwụ nke onye ahụ nke nọkwasịrị ya n’elu ma chịa ya. Na 1989, Reagan na Bush nke mbụ, ha abụọ bụ ndị isi ala.

Sairọs na-akara ihe ịrịba ama ndị na-ekwupụta ọbịbịa oge ọgwụgwụ, ọ na-akara kwa oge ọgwụgwụ ahụ. Ọ na-akara mmụba nke ọmụma, na inye ike nye ozi mbụ mgbe mmụọ-ozi si n’eluigwe rịdata, ọ na-akara kwa ọrụ a na-eburu mgbe ahụ n’ịtọ ntọala, ọrụ iwu ụlọ nsọ, na ọbịbịa mmụọ-ozi nke atọ mgbe Onye-Ozi nke Ọgbụgba-ndụ ahụ na-abịa n’ụlọ nsọ Ya na mberede.

> N’afọ nke atọ nke Sairọs, eze Peasia, e kpughere Daniel okwu; onye a na-akpọ aha ya Belteshaza; okwu ahụ bụkwa eziokwu, ma oge a kara aka dị ogologo: o wee ghọta okwu ahụ, nwee nghọta banyere ọhụụ ahụ. N’ụbọchị ndị ahụ, mụ onwe m, Daniel, nọ ná mwute izu atọ zuru ezu. Erighị m achịcha ụtọ, anụ ahụ abịaghịkwa n’ọnụ m, mmanya abatawokwa n’ọnụ m; esikwaghị mmanụ tee onwe m ma ọlị, ruo mgbe izu atọ zuru ezu mezuru. N’ụbọchị nke iri abụọ na anọ nke ọnwa mbụ, mgbe m nọ n’akụkụ nnukwu osimiri ahụ, nke a na-akpọ Hidekel. Daniel 10:1–4.

Akara nke Saịrọs na Belteshaza na-anọchi anya otu akụkọ amụma pụrụ iche n’oge ikpeazụ. Akara nke Belteshaza na-agwa anyị na ndị a na-anọchi anya ha bụ otu narị puku iri anọ na anọ, ndị bụ ọgbọ ikpeazụ nke ndị ọgbụgba ndụ. A na-edobe ha n’akụkọ amụma nke Saịrọs na-anọchi anya, nke na-anọchi anya akụkọ nke bu ụzọ 1798, na 1989, na Septemba 11, 2001, n’ihi na Saịrọs na-anọchi anya ihe ịrịba ama ụzọ ndị ahụ niile. Ọ na-anọchikwa anya ndakpọ olileanya nke Julaị 18, 2020, ọbụna iwu Sọnde nke ga-abịa n’oge na-adịghị anya na United States. Isi ihe ga-enyere ịmata ebe a dọbara ọhụụ ikpeazụ Daniel n’amụma bụ ihe Daniel maara.

N’amaokwu nke mbụ, Daniel (Belteshazzar) nwere nghọta banyere ma “ihe ahụ” ma kwa “ọhụ ahụ.” “Ihe ahụ” bụ okwu Hibru “dabar,” nke pụtara “okwu,” a na-ejikwa ya eme ihe site n’ọnụ Gabriel iji nọchite anya ọhụ “chazon” nke afọ puku abụọ narị ise na iri abụọ (“oge asaa”). “Ọhụ ahụ” dị n’amaokwu nke mbụ, nke Daniel na-aghọta, bụ ọhụ “mareh” nke afọ puku abụọ na narị atọ. Ndị ọgbụgba ndụ Chineke nke ụbọchị ikpeazụ aghọtaghị “oge asaa” ahụ n’oge ọgwụgwụ na 1989. Ha aghọtaghị “oge asaa” ahụ ruo mgbe Septemba 11, 2001 gachara; ya mere, Daniel aghaghị ịdị n’oge mmegharị ndozigharị amụma nke Saịrọs nọchiri anya ya mgbe Septemba 11, 2001 gasịrị, n’ihi na Daniel, nke nọchiri anya mmegharị amụma ikpeazụ, na-aghọta ma “ihe ahụ” ma “ọhụ ahụ.”

A kọwara Daniel dị ka onye nọ n’ime oge iru uju nke ụbọchị iri abụọ na otu. “N’ụbọchị ndị ahụ” nke iru uju, Daniel bịara ghọta “ihe” ahụ, ọ nwekwara nghọta banyere “ọhụ” ahụ. E kpugheere Daniel eziokwu nke “ihe” ahụ nọchiri anya ya n’ụbọchị iru uju ahụ. A na-anọchi anya ndị nke Chineke dịka ndị “na-eru uju” n’ahịrị mgbanwe tupu Mkpu Etiti Abalị. A na-anọchi anya iru uju ahụ site n’aka Mata na Meri ka ha na-eru uju n’ihi Lazarọs, kpọmkwem tupu Nbata Mmeri ahụ. E gosipụtara ya site na nkụda mmụọ nke sochiri ndakpọ olileanya mbụ n’akụkọ ihe mere eme nke ndị Millerite dị ka Jeremaya siri kwupụta ya.

> A hụrụ okwu gị, m wee rie ha; okwu gị wee bụrụrị m ọṅụ na ịṅụrị obi nke obi m: n’ihi na a na-akpọ m aha gị, O Onyenwe anyị, Chineke nke usuu ndị agha. Anọghị m n’ọgbakọ ndị na-akwa emo, ọ dịghịkwa m aṅụrị; anọ m naanị m n’ihi aka gị: n’ihi na i mejuworo m iwe ọkụ. Gịnị mere ihe mgbu m ji bụrụ nke na-adịgide adịgide, ọnyá m bụrụkwa nke a na-apụghị ịgwọ, nke na-ajụ ka a gwọọ ya? Ị ga-abụrị m kpamkpam dịka onye ụgha, na dịka mmiri nke na-ada ada? Jeremiah 15:16–18.

Jeremaịa “aṅụghị onye ọṅụ,” dị ka ụmụ amaala Sọdọm na Ijipt mere na Mkpughe isi nke iri na otu, n’ọnwụ nke ndị àmà abụọ ahụ. “Ịghara ịṅụrị ọṅụ” bụ iru uju. Iru uju Belteshaza na-akọwapụta iru uju ahụ nke jikọtara ya na ọnwụ nke ndị àmà abụọ ahụ. N’ụbọchị Julaị 18, 2020, na Nọvemba 3, 2020, e gburu ndị àmà abụọ nke ezi mpi Protestant na mpi Republican nke anụ ọhịa nke ụwa n’okporo ámá Sọdọm na Ijipt, ebe a kpọgiderekwa Onyenwe anyị n’obe. Mgbe a kpọgidere Onyenwe anyị n’obe, ndị na-eso ụzọ Ya malitere iru uju. E nọchiri ndị àmà abụọ ahụ na Mkpughe isi nke iri na otu anya dịka Mosis na Ịlaịja.

E nwere ntụaka ise banyere Kraịst dịka Maịkel n’Akwụkwọ Nsọ, atọ n’akwụkwọ Daniel, otu n’akwụkwọ Jude, na nke ọzọ n’akwụkwọ Mkpughe. N’isi nke iri, nke anyị na-atụle ugbu a, a kpọrọ Maịkel aha ugboro abụọ, n’amaokwu nke iri na atọ na nke iri abụọ na otu, ma e mesịa ọzọ n’isi nke iri na abụọ, amaokwu nke mbụ. A kọwara onye ọ bụ n’Akwụkwọ Mkpughe iri na abụọ, amaokwu nke asaa. N’akwụkwọ Jude, a kọwara Maịkel dịka onye kpọlitere Mozis n’ọnwụ, onye, n’Akwụkwọ Mkpughe isi nke iri na otu, bụ otu n’ime ndị àmà ahụ nwụrụ anwụ n’okporo ámá.

> Ya mere, aga m etinye unu n’uche, ọ bụ ezie na unu amaralarị ihe a mbụ, otú Onyenweanyị, mgbe Ọ zọpụtasịrị ndị ahụ n’ala Ijipt, emesịa bibie ndị na-ekweghị ekwe. Ma ndị mmụọ-ozi ndị ahụ ndị na-edebeghị ọnọdụ mbụ ha, kama ha hapụrụ ebe obibi nke ha, O debeela ha n’agbụ ebighị ebi n’okpuru ọchịchịrị ruo ikpe nke nnukwu ụbọchị ahụ. Dịka Sọdọm na Gọmọra, na obodo ndị gbara ha gburugburu n’otu aka ahụ, na-enyefe onwe ha n’ịkwa iko, na-eso anụ ahụ na-abụghị nke okike, ka e gosiri ha dịka ihe atụ, ka ha na-ata ahụhụ n’ịbọ ọbọ nke ọkụ ebighị ebi. N’otu aka ahụkwa, ndị nrọ rụrụ arụ a na-emetọ anụ ahụ, na-elelị ọchịchị, ma na-ekwulu ndị dị elu. Ma Maịkel onyeisi ndị mmụọ-ozi, mgbe ya na ekwensu na-asọ mpi, na-arụrịta ụka banyere ahụ Mozis, atụghị anwa ibo ya ebubo nkwulu, kama ọ sịrị, Ka Onyenweanyị baara gị mba. Jud 5–9.

N’akwụkwọ Jud, n’ọnọdụ metụtara ma Sọdọm ma Ijipt, nke na-anọchi anya nnukwu obodo ahụ ebe e gburu Mozis na Ịlaịja n’Akwụkwọ Mkpughe isi nke iri na otu; Kraịst, onye e ji Maịkel nọchite anya ya, na-eme ka ahụ Mozis bilie n’ọnwụ. Mozis na Ịlaịja anọwo nwụọ ụbọchị ihe atụ atọ na ọkara n’Akwụkwọ Mkpughe isi nke iri na otu, ụbọchị iru újú maka Bẹltẹshaza na-erukwa ọgwụgwụ mgbe Maịkel si n’eluigwe rịdata. Ahịrị n’elu ahịrị, Daniel isi nke iri amaokwu nke mbụ ruo nke anọ, na-akọwapụta oge iru újú ahụ nke na-agwụ mgbe Maịkel mere ka ndị àmà abụọ ahụ bilie n’ọnwụ.

Anyị ga-aga n’ihu n’ọmụmụ a n’isiokwu na-esonụ.

> “Nna họrọ Mozis na Ịlaịja ka ha bụrụ ndị ozi Ya zigara Kraịst, ka ha werekwa ìhè nke Eluigwe nye Ya otuto, ma soro Ya kwurịta ihe banyere nhụjuanya Ya nke na-abịa, n’ihi na ha ebila n’elu ụwa dịka mmadụ; ha ahụwo mwute na ahụhụ nke mmadụ, ma nwee ike inwe ọmịiko n’ọnwụnwa Jisọs, n’ime ndụ Ya n’elu ụwa. Ịlaịja, n’ọnọdụ ya dịka onye amụma nye Izrel, nọchiri anya Kraịst, ọrụ ya kwa yiri, ruo n’ókè ụfọdụ, nke Onye Nzọpụta. Mozis kwa, dịka onye ndú Izrel, guzoro n’ọnọdụ Kraịst, na-ekwurịta okwu na Ya ma na-agbaso ntụziaka Ya; ya mere, ndị a abụọ, n’etiti ìgwè ndị agha nile zukọtara gburugburu ocheeze Chineke, kacha kwesị ekwesi ije ozi nye Ọkpara Chineke.”

> “Mgbe Mozis, n’ịkpasu iwe n’ihi ekweghị-ekwe nke ụmụ Izrel, jiri iwe tie nkume ahụ ma nye ha mmiri ahụ nke ha kpọrọ oku ya, o were otuto ahụ nye onwe ya; n’ihi na uche ya jupụtara nke ukwuu n’ilekwasị anya n’enweghị ekele na nnupụisi nke Izrel, nke mere na o meghị ka Chineke nwee nsọpụrụ ma bulie aha Ya elu, n’ime ime ihe ahụ nke Ọ nyere ya iwu ka o mee. Ọ bụ atụmatụ nke Onye Pụrụ Ime Ihe Nile ka Ọ na-ebubata ụmụ Izrel ugboro ugboro n’ọnọdụ siri ike, ma mgbe ahụ, n’ime oke mkpa ha, jiri ike Ya napụta ha, ka ha wee mata nlekọta pụrụ iche Ya n’ebe ha nọ, ma nye aha Ya otuto. Ma Mozis, n’ịrube isi n’agụụ sitere n’obi ya nke anụ ahụ, were nsọpụrụ ahụ kwesịrị Chineke nye onwe ya, daba n’okpuru ike Setan, a machibidokwara ya ịbanye n’ala ahụ e kwere ná nkwa. A sị na Mozis nọgidere na-eguzosi ike, Onyenwe anyị gaara eduru ya banye n’ala ahụ e kwere ná nkwa, ma emesịa ga-ebuli ya gaa n’Eluigwe n’enweghị ịhụ ọnwụ.”

> “Dịka ọ dị, Mozis gabigara n’ọnwụ, ma Ọkpara Chineke si n’Eluigwe rịdata wee kpọlite ya n’ọnwụ tupu ahụ ya ahụ ire ure. Ọ bụ ezie na Setan soro Maịkel gbalịsie ike n’ihe banyere ahụ Mozis, ma kwuo na ọ bụ ihe o nwere ikike ziri ezi ịrịọ, o nweghị ike imeri Ọkpara Chineke; a kpọkwara Mozis, n’ahụ a kpọlitere n’ọnwụ ma mee ka ọ dị ebube, gaa n’ụlọikpe Eluigwe, ma ugbu a ọ bụ otu n’ime mmadụ abụọ ahụ e nyere nsọpụrụ, ndị Nna zitere ka ha na-ejere Ọkpara Ya ozi.”

> “N’ịhapụ onwe ha ka ụra merie ha otú a, ndị na-eso ụzọ ahụ tufuru mkparịta ụka dị n’etiti ndị ozi nke Eluigwe na Onye Nzọpụta e mere ka a dị ebube. Ma mgbe ha tetara na mberede n’ụra miri emi, ma hụ ọhụụ ahụ dị ebube n’ihu ha, obi ụtọ dị elu na ịtụnanya dị nsọ juputara n’ime ha. Ka ha na-ele anya n’ụdị ahụ na-enwu gbaa nke Nna ha ukwu ha hụrụ n’anya, a manyere ha iji aka ha kpuchie anya ha, ebe ha na-enweghị ike n’ụzọ ọzọ idi ọkụ ebube ahụ a na-apụghị ịkọwa akọwa nke yi onye ya, nke na-ezipụta ụzarị ìhè dịka nke anyanwụ. N’oge dị mkpirikpi, ndị na-eso ụzọ ahụ hụrụ Onyenwe ha ka e mere ka ọ dị ebube ma bulie ya elu n’ihu anya ha, na ndị ahụ na-enwu gbaa, ndị ha matara dịka ndị Chineke meere amara, na-asọpụrụ ya.” The Spirit of Prophecy, volume 2, 329, 330.

Back to Articles