Article

# Akwụkwọ Daniel - Nọmba Iri Asaa na Atọ

Ikpughe Ihe Nha Yiri N’akụkọ Ihe Mere Eme: Aghụghọ Jeroboam na Nnwale Okwukwe nke Mmegharị Adventist

Author

Jeff Pippenger

Published

February 6, 2024

Formats

PDF
Word
Song MP3

A gbasasịrị alaeze ugwu na alaeze ndịda n’okpuru iwe Chineke ruo afọ puku abụọ na narị ise na iri abụọ, n’imezu ọgbụgba-ndụ mebiri emebi nke Levitikọs iri abụọ na ise na iri abụọ na isii. Afọ iri anọ na isii dị n’etiti mmechi nke iwe mbụ na nke ikpeazụ nọchiri anya nchịkọta alaeze abụọ ahụ ka ha bụrụ otu alaeze nke Izrel mmụọ nke oge a n’afọ 1844. Nchịkọta mba abụọ ahụ ka e ji osisi abụọ Ezikiel chịkọtara ọnụ nọchite anya ya, nakwa osisi abụọ nwanyị di ya nwụrụ nke Zarefat chịkọtara n’akụkọ Elaịja. N’ụbọchị Ọktoba 22, 1844, akụkọ amụma nke alaeze ugwu na alaeze ndịda bịarutere na njedebe ya, ma n’ime ime otú a, ọ kwughachiri akụkọ mmalite nke alaeze abụọ ahụ.

Jeroboam hiwere usoro ofufe aghụghọ n’alaeze ugwu ahụ iji gbochie ndị ọ na-achị ịga Juda ma fee Chineke ofufe n’ebe nsọ dị na Jerusalem.

> Jeroboam wee sị n’obi ya, Ugbu a ka alaeze ahụ ga-alaghachi n’ụlọ Devid: ọ bụrụ na ndị a arịgoro ịchụ àjà n’ụlọ Onyenwe anyị dị na Jerusalem, mgbe ahụ obi ndị a ga-atụgharịkwa azụ n’ebe onye nwe ha nọ, ya bụ, n’ebe Rehoboam eze Juda nọ; ha ga-egbukwa m, laghachikwuru Rehoboam eze Juda. N’ihi ya, eze ahụ kpọrọ ndụmọdụ, mee ụmụ ehi ọlaedo abụọ, sị ha, O karịrị unu akarị ịrịgo Jerusalem: lee chi unu, Izrel, ndị kpọpụtara unu n’ala Ijipt. O debe otu n’ime ha na Bethel, nke ọzọkwa ka o tinyere na Dan. Ihe a wee bụrụ mmehie: n’ihi na ndị mmadụ gara ife n’ihu otu ahụ, ruo ọbụna na Dan. O mekwara ụlọ ebe dị elu, meekwa ndị nchụàjà site n’etiti ndị dị ala n’etiti ndị mmadụ, ndị na-abụghị ụmụ Levi. Jeroboam wee dozie emume n’ọnwa nke asatọ, n’ụbọchị nke iri na ise nke ọnwa ahụ, dịka emume ahụ dị na Juda, ọ chụkwara àjà n’elu ebe ịchụàjà. Otu a ka o mere na Bethel, na-achụrụ ụmụ ehi ndị ahụ ọ rụrụ àjà; o dobekwara na Bethel ndị nchụàjà nke ebe ndị dị elu ndị ahụ ọ rụrụ. Ya mere o chụrụ àjà n’elu ebe ịchụàjà ahụ o mere na Bethel n’ụbọchị nke iri na ise nke ọnwa nke asatọ, ya bụ, n’ọnwa ahụ o chepụtara n’obi nke ya; o doziere ụmụ Izrel emume; o we chụọ àjà n’elu ebe ịchụàjà, kpọọkwa ihe nsure ọkụ na-esi ísì ụtọ. 1 Ndị Eze 12:26–33.

Usoro ofufe ya bụ ihe nnọchianya nke Katọlik (ikpere arụsị), n’ihi na, dịka ọ dị na nnupụisi Erọn, o guzobere oyiyi nye ma nke anụ ọhịa ahụ. E ji ọlaedo kpụọ oyiyi ụmụ ehi abụọ ahụ, nke na-anọchi Babilọn. A raara oyiyi ndị ahụ nye chi ndị Ijipt, bụ ndị e kpọrọ aha dịka Erọn kpọkwara ha; dị ka “chi ndị kpọpụtara ha n’ala Ijipt.” O wuru ebe ịchụàjà abụọ n’obodo abụọ, nke, mgbe a tụlere ha ọnụ, na-anọchi njikọta nke ụka (Betel) na ọchịchị (Dan). Ebe ịchụàjà ndị ahụ bụ ụgha e mere ka ọ yie ezigbo ebe ịchụàjà ahụ, nke bụ Kraịst, dịka Katọlik na-azọrọ na ọ bụ onye nnọchi anya Kraịst n’ụwa. O welitere ọkwa nchụàjà rụrụ arụ, dịka ndị ụkọchukwu nke Katọlik dị. O họpụtara ụbọchị maka ọrụ ofufe ya nke e mere ka ọ dị iche kpọmkwem n’ụbọchị ememme eziokwu nke Chineke ọ bụla, si otu a na-anọchi esemokwu dị n’etiti ezi ụbọchị ofufe na ụbọchị ofufe ụgha.

N’ịmalite usoro ofufe ụgha ya, Chineke zitere otu onye amụma si Juda ka ọ baa usoro ofufe adịgboroja ya mba.

> Ma, le, otu nwoke nke Chineke si na Juda bịa na Betel site n’okwu Onyenwe anyị; Jeroboam wee guzo n’akụkụ ebe-ichu-àjà ahụ iji kpọọ aja-ísì-ọma. O wee tie mkpu megide ebe-ichu-àjà ahụ n’okwu Onyenwe anyị, sị, O ebe-ichu-àjà, ebe-ichu-àjà, otu a ka Onyenwe anyị kwuru: Le, a ga-amụrụ ụlọ Devid nwa, Josaịa ka a ga-akpọ aha ya; ọ ga-achụ n’elu gị àjà nke ndị nchụàjà nke ebe dị elu, ndị na-akpọ aja-ísì-ọma n’elu gị, a ga-akpọkwa ọkpụkpụ mmadụ ọkụ n’elu gị. O wee nye ihe-ịrịba-ama n’otu ụbọchị ahụ, sị, Nke a bụ ihe-ịrịba-ama nke Onyenwe anyị kwuru; le, a ga-agbawa ebe-ichu-àjà ahụ, ntụ nke dị n’elu ya ga-awụpụkwa. 1 Ndị Eze 13:1–3.

Onye-amụma ahụ si Juda kwupụtara amụma akụkụ atọ nke mere ka a mara ọmụmụ eze Josaịa n’ọdịnihu. O buru amụma na Josaịa ga-egbu ndị nchụàjà ọjọọ ndị na-arụ ọrụ n’ebe ịchụàjà aghụghọ ahụ, nakwa na Josaịa ga-akpọkwa ọkpụkpụ mmadụ ọkụ n’elu otu ebe ịchụàjà ahụ n’onwe ya. O nyekwara Jeroboam ihe ịrịba ama, na-eme ka a mara na a ga-agbawa ebe ịchụàjà Jeroboam, ka ntụ ya wee wụsa. E mezuru ihe ndị a nile dịka Okwu Onyenwe anyị siri dị; ma mgbe Jeroboam nụrụ nkwupụta onye-amụma ahụ, iwe were ya, o wee chọọ imegide onye-amụma ahụ, ma Chineke nọ na-achịkwa ihe niile.

> O wee ruo, mgbe eze Jeroboam nụrụ okwu nke nwoke nke Chineke, onye tiri mkpu megide ebe-ichu-àjà ahụ dị na Betel, na o setịrị aka ya site n’ebe-ichu-àjà ahụ, sị, Jidenụ ya. Aka ya nke o setịrị megide ya wee kpọọ nkụ, nke mere na o nweghị ike ịdọghachi ya azụ n’ahụ́ ya ọzọ. Ebe-ichu-àjà ahụ kwa gbawara, ntụ́ wee si n’ebe-ichu-àjà ahụ wụfuo, dị ka ihe-ịrịba-ama nke nwoke nke Chineke nyere site n’okwu nke Onyenwe anyị. 1 Ndị Eze 13:4, 5.

E mezuru ihe ịrịba ama ahụ ozugbo, aka Jeroboam wee kpọnwụọ.

> Eze wee zaa sị nwoke nke Chineke ahụ, Biko, rịọ ugbu a ihu Onyenwe anyị Chineke gị, kpekwaara m ekpere, ka aka m wee laghachikwute m ọzọ. Nwoke nke Chineke ahụ wee rịọ Onyenwe anyị arịrịọ; aka eze wee laghachikwute ya ọzọ, wee bụrụ dị ka ọ dị na mbụ. Eze wee sị nwoke nke Chineke ahụ, Soro m laa n’ụlọ, mee onwe gị ka ike laghachi, m ga-enyekwa gị ụgwọ ọrụ. Ma nwoke nke Chineke ahụ wee sị eze, Ọ bụrụgodị na ị ga-enye m ọkara ụlọ gị, agaghị m eso gị banye, agaghịkwa m eri achịcha ma ọ bụ ṅụọ mmiri n’ebe a: n’ihi na otu a ka e si n’okwu Onyenwe anyị nye m iwu, na-asị, Erila achịcha, aṅụlakwala mmiri, alaghachikwala n’otu ụzọ ahụ i si bịa. Ya mere o si n’ụzọ ọzọ gaa, ọ laghachighịkwa n’ụzọ ahụ o siri bịa Betel. 1 Ndị Eze 13:6–10.

Jisọs na-eji mmalite ihe kọwaa njedebe ihe mgbe nile, ma mmalite alaeze ugwu na alaeze ndịda nke Izrel oge ochie n’eziokwu na-agwụ n’akụkọ ihe mere eme ebe a jikọtara mkpara abụọ ahụ ghọọ otu mkpara, nke na-anọchi anya mba Izrel ime mmụọ nke oge a.

N’akụkọ ihe mere eme ebe e jikọtara mkpara abụọ ahụ, a malitere usoro nnwale nke nzọụkwụ atọ n’oge ọgwụgwụ na 1798. A na-achịkọta mkpara abụọ ahụ (alaeze abụọ ahụ) tupu awụpụ Mmụọ Nsọ n’Oku Akpu Etiti Abalị. N’oge ndakpọ olileanya mbụ n’oge opupu ihe ubi nke 1844, ndị Protestant dara n’usoro nnwale ahụ ma ghọọ ụmụ nwanyị nke Katọlik, si otu a na-emeghachi mmalite nke usoro ofufe ụgha, dịka Jeroboam nọchiri ya n’onyinyo.

Ndozigharị Ụka Protestanti bụ ọrụ nke Chineke rụrụ iji kpọpụta nzukọ ahụ nke dị n’ọzara n’ime nkwenkwe ụgha, ọdịnala na omenala nke ụka Rom. Site n’oge Martin Luther, e kpughekwuru eziokwu n’otu n’otu, na-akọwapụta akwụna Taịa dị ka ihe na-abụghị ihe ọzọ ma e wezụga usoro ofufe ndị ọgọ mmụọ, nke e ji nkwupụta ụgha nke ịbụ nke Kraịst kpuchie. Ọ bụ nzube nke Onyenwe anyị ịkpọpụta ndị ya e jidere n’agha n’ime ọchịchịrị, dị ka O mere mgbe ndị ya bụ ohu n’Ijipt. O wepụtara ha n’ọbụbụ ohu nke Ijipt ka O nye ha iwu Ya. Ịjụ nke ndị Protestanti ịgbaso ìhè na-abawanye ụba nke ọmụma ahụ e meghere akara ya na 1798, gbochiri ha ịmata iwu ahụ na ezi ọrụ ebe nsọ nke Kraịst n’afọ 1844.

Ịjụ ha jụrụ ozi nke oge ikpe ahụ gosiri na ha aghọwo ụmụ nwanyị nke ụka Rom, ha wee guzobe usoro ofufe ụgha nke Akwụkwọ Nsọ kpọrọ onye-amụma ụgha (Protestantism nke dapụrụ n’okwukwe). Ndị Millerite ndị ahụ kwesịrị ntụkwasị obi, bụ́ ndị jiri okwukwe banye n’ebe nsọ ahụ n’October 22, 1844, natara ìhè nke mmụọ ozi nke atọ ma weta ịdọ aka ná ntị megide usoro ofufe ụgha ahụ nke na-ekwupụta na ọ bụ Protestant, ma ka na-ejidesi omenala bụ isi nke ikpere arụsị ike, ya bụ, ofufe anyanwụ. Onye-amụma ahụ si Juda bụ onyinyo nke Adventism Millerite n’ịmata na n’iweta ozi nke mmụọ ozi nke atọ nke bịarutere n’October 22, 1844.

Mgbe Jeroboam jiri arịrịọ ya rịọ onye-amụma ahụ ka ọ bịa n’ụlọ ya ma mee onwe ya ka ọ dịghachi ọhụrụ, onye-amụma ahụ kwupụtara ntụziaka kpọmkwem nke Onyenwe anyị nyere ya. E nyekwara Millerite Adventism iwu ahụ. Iwu ahụ bụ ka ha ghara isi n’ụzọ ha siri bịa laghachi, ma Millerite Adventism siri n’ọgbakọ dị iche iche nke Protestant pụta. E kewapụrụ ha n’aka ndị Protestant n’oge ndakpọ olileanya mbụ n’oge opupu ihe ubi nke afọ 1844, ma Jeremiah na-enye ihe atụ nke otu ntụziaka ahụ kpọmkwem e nyere onye-amụma Judia ahụ.

> A hụrụ okwu-Gị, m wee rie ha; okwu-Gị wee bụrụ m ọṅụ na ịnụrị nke obi m: n’ihi na a na-akpọ m aha Gị, O Onyenweanyị Chineke nke ndị agha. Anọghị m n’ụlọ nzukọ nke ndị na-akwa emo, ọ bụghịkwa na m ṅụrịrị ọṅụ; anọ m naanị m n’ihi aka Gị: n’ihi na i mejuwo m iwe. Gịnị mere ihe mgbu m ji bụrụ nke na-adịgide adịgide, na ọnya m nke na-apụghị ịgwọ agwọ, nke jụrụ ka a gwọọ ya? Ị ga-abụrịrị m onye ụgha kpamkpam, na dịka mmiri ndị na-ada ada? Ya mere, otú a ka Onyenweanyị kwuru, Ọ bụrụ na ị laghachi, mgbe ahụ aga m eme ka ị lọghachi ọzọ, ị ga-eguzokwa n’ihu m: ma ọ bụrụ na i wepụta ihe dị oké ọnụ ahịa n’ihe rụrụ arụ, ị ga-adị ka ọnụ m: ka ha lọghachikwute gị; ma gị onwe gị alaghachikwutela ha. Aga m emekwa ka ị bụrụụrụ ndị a mgbidi ọla a gbara gburugburu nke e wusiri ike: ha ga-alụ ọgụ megide gị, ma ha agaghị emeri gị: n’ihi na m nọnyere gị ịzọpụta gị na ịnapụta gị, ka Onyenweanyị kwuru. Aga m anapụtakwa gị n’aka ndị ajọ omume, meekwa ka a gbapụta gị n’aka ndị dị egwu. Jeremiah 15:16–21.

N’oge mmezu nke amụma oge nke Ahụhụ nke Abụọ, n’ụbọchị August 11, 1840, mmụọ-ozi dị ike nke Mkpughe isi nke iri siri n’eluigwe rịdata, nwee obere akwụkwọ e meghere emepe n’aka ya, e wee gwa Jọn ka ọ gaa were akwụkwọ ahụ rie ya. Jeremaya na-anọchi anya ndị ahụ riri obere akwụkwọ ahụ n’oge ahụ n’akụkọ ihe mere eme, okwu ndị ahụ wee dị ụtọ dịka mmanụ aṅụ, n’ihi na ha bụ “ọṅụ na ịṅụrị ọṅụ nke” “obi” ya. Ma n’ihi “aka” Chineke, e “juputara” Jeremaya “na iwe,” e “merụrụ” ya ahụ, o wee nọ “n’ihe mgbu na-adịgide adịgide.” N’ihi “aka” Chineke, Jeremaya tụrụ aro na Chineke abụrụla “nye” Jeremaya “dịka onye ụgha,” na dịka “mmiri na-ada ada.” Onyenwe anyị ejidela “aka” Ya kpuchie njehie dị n’ụfọdụ n’ime ọnụọgụ ndị dị na chaatị nke 1843.

Jeremaịa na-anọchi anya ndakpọ olileanya mbụ nke ndị Millerite, mgbe ọhụụ Habakọk mere ka e chere. O pụtara n’anya ndị Jeremaịa na-anọchi anya ha na ozi ahụ, nke a na-anọchi anya ya dị ka “mmiri ozuzo,” adaala. Ma Habakọk ekwuwo, “n’ihi na ọhụụ ahụ ka dịrị oge a kara aka, ma n’ọgwụgwụ ya ọ ga-ekwu okwu, ọ gaghị aghakwa ụgha: ọ bụ ezie na ọ ga-egbu oge, chere ya echere; n’ihi na ọ ga-abịa n’ezie, ọ gaghị egbu oge.” Jeremaịa echewo na Chineke kwuru ụgha, nakwa na ozi ahụ (mmiri ozuzo) adaala, ma ọ bụ naanị na o mere ka e chere.

Mgbe ahụ Chineke nyere Jeremaya iwu na “ọ buru na ị laghachi, mgbe ahụ aga m eme ka ị lọghachi ọzọ, ị ga-eguzokwa n’ihu m: ọ bụrụkwa na i wepụta ihe dị oké ọnụ ahịa n’etiti ihe rụrụ arụ, ị ga-adị ka ọnụ m: ka ha laghachikwute gị; ma gị onwe gị alaghachikwutela ha.” Mgbe ndakpọ olileanya ahụ gasịrị, Jeremaya, na-anọchite anya ndị Chineke ndị ga-alaghachi n’ije ozi nke Onyenwe anyị ma tufuo nkụda mmụọ e mepụtara mgbe o yiri ka ozi ahụ adaala. Ọ bụrụ na Jeremaya emee ihe ndị a họpụtara, Chineke ga-ekwe ka ọ bụrụ onye nkwuchite ọnụ Ya.

Ihe kacha dị mkpa n’ọmụmụ anyị n’oge a bụ ihe Chineke gwara Jeremaya banyere “nzukọ nke ndị na-akwa emo” ndị “na-aṅụrị ọṅụ” n’ihi mmechuihu ya. Ọ gwara Jeremaya na ndị na-akwa emo ahụ pụrụ ịlaghachikwute Jeremaya, ma na ọ gaghị alaghachikwute ha mgbe ọ bụla. Jeremaya nọchiri anya ndị guzoro imegide ndị Protestant ndị ka họpụtara ịlaghachi n’ụlọ nkwenkwe Katọlik ma bụrụ ụmụ-nwanyị Babilọn, ndị amụma ụgha nke Beal na Ashtarot. Jeremaya nọchikwara anya onye amụma Judia nke, n’otu ebe ahụ n’ahịrị amụma, baara usoro ofufe ụgha Jeroboam mba ná mmalite alaeze ugwu, si otú a bụrụ ihe nnọchianya nke ntinye usoro ofufe ụgha nke bụ oyiyi nke Katọlik n’ọgwụgwụ akụkọ ihe mere eme nke alaeze ugwu. Onye amụma ahụ gwara Jeroboam, mgbe Jeroboam nyere ya ka ha jikọọ aka, na o kwesịghị iri nri, ma ọ bụ ịṅụ ihe ọṅụṅụ, ma ọ bụkwa ịlaghachi n’ụzọ o si bịa.

> Eze wee sị nwoke nke Chineke ahụ, Soro m laa n’ụlọ, mee ka onwe gị zuru ike, m ga-enyekwa gị ụgwọ ọrụ. Ma nwoke nke Chineke ahụ wee sị eze, Ọ bụrụgodị na ị ga-enye m ọkara ụlọ gị, agaghị m eso gị bata, agaghịkwa m eri achịcha ma ọ bụ ṅụọ mmiri n’ebe a: n’ihi na otu a ka e nyere m iwu site n’okwu nke Onyenwe anyị, sị, Erila achịcha, aṅụkwala mmiri, alaghachikwala n’otu ụzọ ahụ i siri bịa. 1 Ndị Eze 13:7–9.

Nkwupụta nke onye-amụma Judia ahụ kwekọrọ na ọrụ ndị amụma ụgha nke Bel na Ashtarọt n’akụkọ Elaija. N’ezie, akụkọ ihe mere eme nke ndị Millerait bụkwa akụkọ ihe mere eme nke Elaija, n’ihi na Miller bụ Elaija. N’akụkọ Elaija, ndị amụma Bel na Ashtarọt mere egwú aghụghọ, nke e kpughere dịka nzuzu mgbe ọkụ sitere n’aka Chineke wedara ma rikwaa àjà Elaija, si otú a na-anọchi anya ịwụsa Mmụọ Nsọ n’Iti Mkpu Etiti Abalị nke akụkọ ihe mere eme ndị Millerait. Nkọrịta ihu na ihu nke akụkọ ihe mere eme ahụ nọchiri anya nkọrịta ihu na ihu nke Elaija nke abụọ, onye bụ Jọn Baptist n’oge egwú aghụghọ nke ada Herodias (Salome) mere. Herodias ka e ji Jezebel mee ihe nnọchianya, Jezebel bụkwa akara nke ụka Katọlik.

N’afọ 1844, ụka ndị Protestant ghọrọ Salome, ada Herodias (Jezebel). N’ịgba egwú nke aghụghọ ahụ, Herọd ekwela nkwa inye ọkara alaeze ya, ọ mekwara ya n’ụbọchị ọmụmụ ya; si otu a na-anọchi anya ụbọchị ikpeazụ, mgbe ndị eze iri ahụ, ndị Ahab na-anọchite anya ha (eze nke alaeze iri nke ugwu), kwekọrịtara inye alaeze ha nye papacy (Jezebel). Inye “ọkara alaeze gị” bụ ihe nnọchianya nke njikọta, ma onye amụma ahụ sitere na Judia nọ n’ịgwa Jeroboam n’ụzọ doro anya na ọ gaghị emeli njikọ ọ bụla na eze ahụ dapụrụ n’okwukwe ma ọ bụ kwado usoro ofufe ụgha ya.

Nke ahụ bụkwa ihe Onyenwe anyị gwara Jeremaya, mgbe Ọ sịrị na “nzukọ ndị na-akwa emo” (okpukpe Protestant nke dapụrụ n’ezi okwukwe) nwere ike ịlaghachikwute Jeremaya, ma Jeremaya agaghị alaghachikwute ha ma ọlị, ma ọ bụ laghachi n’ụzọ o si bịa. Ma amụma Judia ahụ mere nnọọ otu ihe ahụ, n’ihi na onye amụma ụgha na onye ụgha duhiere ya tupu ọ laghachi na Judia—tupu o mechaa ọrụ e nyere ya.

> Ugbu a, otu agadi onye-amụma bi na Betel; ụmụ ya bịakwutere ya, gwa ya ọrụ niile nwoke nke Chineke ahụ mere n’ụbọchị ahụ na Betel: ha gwakwara nna ha okwu ndị ọ gwara eze. Nna ha wee sị ha, Ònye ụzọ ka ọ gara? N’ihi na ụmụ ya ahụwo ụzọ nwoke nke Chineke ahụ, onye si Juda bịara, gara. Ọ sịrị ụmụ ya, Tụọ m ịnyịnya ibu. Ha wee tụọ ya ịnyịnya ibu ahụ: ọ rịkwara ya, Gaa n’azụ nwoke nke Chineke ahụ, hụkwa ya ka ọ nọ ọdụ n’okpuru osisi oak; o wee sị ya, Ì bụ nwoke nke Chineke ahụ nke si Juda bịa? Ọ sịrị, Abụ m. O wee sị ya, Soro m laa n’ụlọ, rie nri. Ọ sịrị, Apụghị m iso gị laghachi, ma ọ bụ banye n’ebe gị nọ: agaghịkwa m eso gị rie nri ma ọ bụ ṅụọ mmiri n’ebe a: n’ihi na e kwuru ya nye m site n’okwu Jehova, Ị gaghị eri nri ma ọ bụ ṅụọ mmiri ebe ahụ, ma ọ bụ laghachi ọzọ ije n’ụzọ i si bịa. O wee sị ya, Abụ mkwa onye-amụma dịka gị onwe gị; mmụọ ozi weere okwu Jehova gwa m, sị, Kpọghachite ya ka o soro gị bata n’ụlọ gị, ka o rie nri ma ṅụọ mmiri. Ma ọ ghara ya ụgha. Ya mere, ọ laghachiri soro ya, rie nri n’ụlọ ya, ṅụkwaa mmiri. O rue, ka ha nọ ọdụ n’ocheeze nri, okwu Jehova bịakwutere onye-amụma ahụ nke kpọghachitere ya: o wee tie mkpu nye nwoke nke Chineke ahụ nke si Juda bịa, sị, Otú a ka Jehova kwuru, Ebe ọ bụ na i nupụụrụ ọnụ Jehova isi, ma ị debeghị iwu nke Jehova Chineke gị nyere gị, kama ị laghachiri, rie nri, ṅụkwaa mmiri n’ebe ahụ nke Jehova gwara gị, Erila nri, aṅụkwala mmiri; ozu gị agaghị abata n’ili nna gị ha.

> O wee ruo, mgbe o risịrị nri, ma ṅụọkwa ihe ọṅụṅụ, na o tinyere ibu n’elu ịnyịnya ibu ahụ n’ihi ya, ya bụ, n’ihi onye amụma ahụ ọ kpọghachiri azụ. Ma mgbe ọ gara ije, ọdụm zutere ya n’ụzọ, gbuo ya; e wee tụfuo ozu ya n’ụzọ, ịnyịnya ibu ahụ guzo n’akụkụ ya, ọdụm ahụ kwa guzokwa n’akụkụ ozu ahụ. Ma, lee, ụfọdụ ndị gafere, hụ ozu ahụ ka a tụfuru n’ụzọ, hụkwa ọdụm ahụ ka o guzo n’akụkụ ozu ahụ; ha wee bịa kọọ ya n’obodo ebe onye amụma agadi ahụ bi. Ma mgbe onye amụma ahụ nke kpọghachiri ya azụ n’ụzọ nụrụ ya, ọ sịrị, Ọ bụ nwoke nke Chineke ahụ, onye nupụrụ isi n’okwu Onyenwe anyị: ya mere Onyenwe anyị enyefewo ya n’aka ọdụm ahụ, nke dọwara ya, gbuokwa ya, dịka okwu Onyenwe anyị siri dị, nke Ọ gwara ya. O wee gwa ụmụ ya okwu, sị, Tinyeerenụ m ibu n’elu ịnyịnya ibu ahụ. Ha wee tinyere ya ibu. O wee gawa, hụ ozu ya ka a tụfuru n’ụzọ, hụkwa ịnyịnya ibu ahụ na ọdụm ahụ ka ha guzo n’akụkụ ozu ahụ: ọdụm ahụ erighị ozu ahụ, ọ dọwaghịkwa ịnyịnya ibu ahụ. Onye amụma ahụ wee bulie ozu nwoke nke Chineke ahụ, dọba ya n’elu ịnyịnya ibu ahụ, kpọghachikwa ya azụ: onye amụma agadi ahụ wee bịa n’obodo ahụ, ka o kwaa ákwá ma lie ya. O wee dọba ozu ya n’ili nke aka ya; ha wee kwaa ákwá n’ihi ya, na-asị, Ewoo, nwanne m nwoke! O wee ruo, mgbe ọ liri ya, na ọ gwara ụmụ ya okwu, sị, Mgbe m nwụrụ, lie nu m n’ili ahụ e liri nwoke nke Chineke ahụ; dọba ọkpụkpụ m n’akụkụ ọkpụkpụ ya: n’ihi na okwu ahụ o jiri okwu Onyenwe anyị tie mkpu megide ebe ịchụàjà ahụ dị na Betel, na megide ụlọ nile nke ebe dị elu ndị ahụ dị n’obodo nile nke Sameria, ga-emezu n’eziokwu. 1 Ndị Eze 13:11–32.

Anyị ga-aga n’ihu n’ọmụmụ a n’isiokwu na-esote.

> “Mgbe ike nke Chineke na-agba àmà banyere ihe bụ eziokwu, eziokwu ahụ ga-eguzosi ike ruo mgbe ebighị ebi dịka eziokwu. A gaghị anabata echiche e mesịrị ọ bụla nke na-emegide ìhè Chineke nyere. Ndị mmadụ ga-ebili na nkọwa Akwụkwọ Nsọ ndị bụ eziokwu n’anya ha, ma ndị na-abụghị eziokwu. Eziokwu maka oge a bụ nke Chineke nyere anyị dịka ntọala nke okwukwe anyị. Ya onwe ya akụziwo anyị ihe bụ eziokwu. Otu ga-ebili, ọzọkwa ga-ebili, na ìhè ọhụrụ nke na-emegide ìhè Chineke nyere n’okpuru ngosipụta nke Mmụọ Nsọ Ya. Ole na ole ka dị ndụ ndị gafere n’ahụmahụ e nwetara n’ime iguzobe eziokwu a. Chineke site n’amara Ya echekwala ndụ ha ka ha na-ekwughachi, na-ekwughachi ruo na njedebe nke ndụ ha, ahụmahụ ha sitere na ya gafee, dịka Jọn onyeozi mere ruo na njedebe kpọmkwem nke ndụ ya. Ma ndị na-ebu ọkọlọtọ ndị dara n’ọnwụ ga-ekwu okwu site n’ịbigharị akwụkwọ edemede ha. A gwara m na n’ụzọ dị otu a ka a ga-anụ olu ha. Ha ga-agba àmà ha banyere ihe mejupụtara eziokwu maka oge a.”

> “Anyi ekwesịghị ịnara okwu ndị na-abịa na ozi nke na-emegide isi ihe pụrụ iche nke okwukwe anyị. Ha na-achịkọta nnukwu mkpokọta nke Akwụkwọ Nsọ, ma na-akwakọba ya dị ka ihe àmà gburugburu echiche ha ndị ha kwusiri ike. E mewo nke a ugboro ugboro n’ime afọ iri ise gara aga. Ma ọ bụ ezie na Akwụkwọ Nsọ bụ okwu Chineke, a ghaghịkwa ịsọpụrụ ya, itinye ha n’ọrụ, ma ọ bụrụ na itinye dị otu a e mee ka otu ogidi si n’ntọala ahụ Chineke kwagidere n’ime afọ iri ise ndị a pụọ, bụ nnukwu njehie. Onye na-etinye ha n’ọrụ n’ụzọ dị otu a amaghị ngosipụta dị ebube nke Mmụọ Nsọ nke nyere ike na ịdị arọ nye ozi ndị gara aga ndị bịakwutere ndị Chineke.”

> “Ihe akaebe Elder G na-enye abụghị ndị a pụrụ ịdabere na ha. Ọ bụrụ na a nabata ha, ha ga-ebibi okwukwe nke ndị nke Chineke nwere n’eziokwu ahụ nke mere ka anyị bụrụ ihe anyị bụ.

> “Anyị aghaghị ịdị mkpebi n’ihe a; n’ihi na isi ihe ndị ọ na-agbalị iji Akwụkwọ Nsọ gosi adịghị ziri ezi. Ha anaghị egosi na ahụmahụ gara aga nke ndị nke Chineke bụ aghụghọ. Anyị nwere eziokwu; ndị mmụọ ozi nke Chineke duziri anyị. Ọ bụ n’okpuru nduzi nke Mmụọ Nsọ ka e nyere ngosipụta nke ajụjụ banyere ebe nsọ. Ọ bụ amamihe ka onye ọ bụla nọrọ jụụ gbasara akụkụ ndị ahụ nke okwukwe anyị nke ha enweghị òkè n’ime ha. Chineke anaghị emegide Onwe Ya. A na-etinye ihe àmà nke Akwụkwọ Nsọ n’ọrụ n’ụzọ na-ezighị ezi ma ọ bụrụ na a manye ha ịgba akaebe banyere ihe na-adịghị eziokwu. Otu onye ọzọ, ma mesịa onye ọzọ kwa, ga-ebili ma webata ìhè a na-ekwu na ọ dị ukwuu, ma kwupụta nkwubi okwu ha. Ma anyị na-eguzo n’akụkụ ihe ịrịba ama ochie ndị ahụ. [1 Jọn 1:1–10 quoted.]”

> “A gwara m ikwu na okwu ndị a ka anyị nwere ike iji dịka ihe kwesịrị ekwesị maka oge a, n’ihi na oge eruola mgbe a ga-akpọ mmehie aha ya ziri ezi. A na-egbochi anyị n’ọrụ anyị site n’aka ndị mmadụ a na-agbanwebeghị n’eziokwu, ndị na-achọ otuto nke onwe ha. Ha chọrọ ka e were ha dịka ndị malitere echiche ọhụrụ, nke ha na-eweta na-ekwu na ha bụ eziokwu. Ma ọ bụrụ na a nabata echiche ndị a, ha ga-eduba n’ịgọnarị eziokwu ahụ nke Chineke nọworo na-enye ndị Ya kemgbe afọ iri ise gara aga, na-eji ngosipụta nke Mmụọ Nsọ eme ka o guzosie ike.” Selected Messages, book 1, 161.

Back to Articles