Article

# Akwụkwọ Daniel — Nke Otu Narị na Iri Itoolu na Asaa

Mmeghe Amụma: Nzukọ Nke Abụọ nke Kraịst na Ọrụ Islam n’Akụkọ Mkpughe n’Ọgwụgwụ Ụwa

Author

Jeff Pippenger

Published

April 29, 2024

Formats

PDF
Word
Song MP3

Anyị na-achọpụta ugbu a na otu n’ime ihe omume ndị égbè-eluigwe asaa ahụ na-anọchi anya ya bụ ọrụ Kraịst nke ịchịkọta ndị nke Ya ugboro nke abụọ, nke Ọ malitere ime n’ọnwa Julaị, 2023. Akụkọ ihe mere eme nke ndị Millerite na-egosi na a na-arụzu ọrụ a n’ime ndabere nke ozi ahụ site n’agha nke Islam.

Ozi ahụ bụ Mkpughe nke Jisọs Kraịst, nke a na-ekpughe tupu oge amara emechie, ma ozi ahụ ka a na-eburu site n’ozi nke ahụhụ nke atọ (ya bụ, e debere ya n’ime okirikiri nke ozi nke ahụhụ nke atọ). N’otu oge ahụ n’onwe ya mgbe Onyenwe anyị na-agbatị aka Ya nke ugboro abụọ n’afọ 1849, Nwanyị White nọ na-ekwu maka ịma jijiji nke mba ndị iwe juru, nke bụ akara nnọchianya nke Alakụba.

> “N’ụbọchị Disemba 16, 1848, Onyenwe anyị nyere m ọhụụ banyere ịma jijiji nke ike nile nke eluigwe. Ahụrụ m na mgbe Onyenwe anyị kwuru ‘eluigwe,’ n’ịnye ihe ịrịba ama ndị e dere n’akwụkwọ Matiu, Mak, na Luk, Ọ pụtara eluigwe, ma mgbe Ọ sịrị ‘ụwa’ Ọ pụtara ụwa. Ike nile nke eluigwe bụ anyanwụ, ọnwa, na kpakpando. Ha na-achị n’eluigwe. Ike nile nke ụwa bụ ndị ahụ na-achị n’ụwa. A ga-eme ka ike nile nke eluigwe maa jijiji site n’olu Chineke. Mgbe ahụ, a ga-eme ka anyanwụ, ọnwa, na kpakpando si n’ebe ha nọ pụọ. Ha agaghị alaa n’iyi, kama a ga-eme ka ha maa jijiji site n’olu Chineke.”

> “Ígwé ojii, dị arọ biliri ma dakwasị ibe ha n’ọgụ. Ikuku kewara ma laghachi azụ; mgbe ahụ anyị pụrụ ile elu site n’oghere ahụ e meghere n’Orion, ebe olu Chineke si bịa. Obodo Nsọ ahụ ga-esi n’oghere ahụ e meghere bịa ala. Ahụrụ m na a na-amagharị ugbu a ike nke ụwa, na ihe omume na-abịa n’usoro. Agha, na asịrị agha, mma agha, ụnwụ, na ọrịa otiti bụ ndị mbụ ga-amagharị ike nke ụwa; mgbe ahụ olu Chineke ga-amagharị anyanwụ, ọnwa, na kpakpando, nakwa ụwa a. Ahụrụ m na amagharị ike ndị ahụ dị na Europe abụghị, dịka ụfọdụ na-akụzi, amagharị ike nke eluigwe, kama ọ bụ amagharị mba ndị iwe juru.” Early Writings, 41.

Ndị ọkà mmụta akụkọ ihe mere eme na-akwado na ihe ahụ na-eme ka mba ndị Europe maa jijiji n’afọ 1848 bụ ọrụ ndị agha nke Islam, n’ihi na n’amụma e ji ha akọwa dị ka ike ahụ nke na-akpasu mba ndị ahụ iwe. N’ihe àmà mbụ banyere Onye-nwe-anyị ịgbatị aka Ya nke ugboro abụọ n’akụkọ ihe mere eme nke 1840 ruo 1844, ozi nke Mkpu Etiti Abalị rutere n’ogbako ogige Exeter. Site n’ebe ahụ ruo Ọktoba 22, 1844, ozi ahụ gbasara n’akụkụ ụsọ oké osimiri ọwụwa anyanwụ nke United States dịka ebili mmiri nke oké osimiri. E jila mbata mmeri nke Kraịst n’ime Jerusalem mee ka e nwee onyinyo nke mmegharị ahụ, ọ bụkwa ịnyịnya ibu ka buuru Kraịst banye na Jerusalem.

Ozi nke Mkpu Etiti Abalị na-anọchi anya ozi amụma dum nke Mkpughe nke Jizọs Kraịst, ma a na-edobe Mkpughe ahụ n’ime nkọwa Islam nke ahuhu nke atọ nke na-akpasu mba ndị dị iche iche iwe, n’ihi na ọ bụ Islam na-eburu ozi ahụ nke bụ Mkpughe nke Jizọs Kraịst. Jizọs bụ Ọdụm nke ebo Juda, ma e jikọtara Ya n’ozi nke “ịnyịnya ibu.”

> Juda, ọ bụ gị ka ụmụnne gị ga-eto; aka gị ga-adị n’olu ndị iro gị; ụmụ nke nna gị ga-akpọ isiala n’ihu gị. Juda bụ nwa ọdụm: site n’ịta anụ, nwa m, i siri rịgoro; ọ hulatara ala, o dinara dịka ọdụm, na dịka ọdụm agadi; ònye ga-akpalite ya? Mkpanaka eze agaghị esi n’aka Juda pụọ, ma ọ bụ onye na-enye iwu agaghị esi n’etiti ụkwụ ya pụọ, ruo mgbe Shaịlo ga-abịa; ọ bụkwa n’ebe ọ nọ ka nchịkọta nke ndị mmadụ ga-adị. Ọ na-ekekọta nwa ịnyịnya ibu ya n’osisi vaịn, na nwa ịnyịnya ibu nne ya n’osisi vaịn a họpụtara ahọpụta; ọ sachara uwe ya na mmanya vaịn, na uwe ya na ọbara mkpụrụ vaịn: Anya ya ga-acha uhie site na mmanya vaịn, ezé ya ga-achakwa ọcha site na mmiri ara ehi. Jenesis 49:8–12.

Ọ bụ site n’aka Juda ka e si mezuo “ịkpọkọta ndị mmadụ.” Kraịst, dịka Juda, bụkwa “Osisi Vaịn,” a na-ekekwakwa “osisi vaịn ahọpụtara” n’“nwa ịnyịnya ibu.” A sachara “uwe” Ya n’“mmanya vaịn,” nke bụ “ọbara mkpụrụ vaịn.” Kraịst malitere ịwụsa ọbara Ya na Getsimeni, mgbe ọsụsọ Ya ghọrọ ọbara, ma Getsimeni pụtara “ebe a na-azọ oliv.” Site na Getsimeni ruo n’obe, Ọ wụsara ọbara Ya dị oké ọnụ ahịa iji kpọkọta mmadụ niile n’ebe Ọ nọ.

> Ugbu a ka ikpe nke ụwa a dị: ugbu a ka a ga-achụpụ onye-isi nke ụwa a. Ma mụ onwe m, ma ọ bụrụ na e bulie m elu site n’ụwa, aga m adọta mmadụ niile bịakwute m. Nke a ka o kwuru, na-egosi ụdị ọnwụ ọ ga-anwụ. Jọn 12:31–33.

Ọrụ Kraịst nke ịdọta mmadụ nile n’ebe Ọ nọ bụ usoro nke nzọụkwụ abụọ, n’ihi na Ọ na-ebu ụzọ chịkọta “ndị a chụpụrụ n’Izrel,” ma mesịa jiri ha bụrụ ọkọlọtọ iji dọta igwe atụrụ Ya nke ọzọ.

> Abụ m ezigbo onye-ọzụzụ atụrụ, amakwaara m atụrụ m, ndị nke m na-amakwa m. Dị ka Nna si ama m, otu a ka m si ama Nna: ana m atụkwasị ndụ m n’ihi atụrụ ahụ. Enwekwara m atụrụ ndị ọzọ, ndị na-abụghị nke ogige a: ndị ahụkwa ka m ga-akpọbata, ha ga-anụkwa olu m; a ga-enwekwa otu ìgwè atụrụ, na otu onye-ọzụzụ atụrụ. Jọn 10:14–16.

Ndị otu narị puku iri anọ na anọ bụ “atụrụ” ndị maara Ya. “Atụrụ ndị ọzọ” bụ ìgwè atụrụ Ya nke na-apụta na Babilọn mgbe ha hụrụ ma nụ ọkọlọtọ ahụ. Tupu O welie ọkọlọtọ Ya elu, nke bụ atụrụ Ya, Ọ na-ebu ụzọ kpọkọta ha ugboro nke abụọ. Ahịrị ahụ nke akụkọ nsọ kwekọrọ na amaokwu iri na atọ ruo iri na ise nke Daniel isi nke iri na otu, ya mere ọ kwekọkwara na akụkọ zoro ezo nke amaokwu iri anọ. Ọ na-anọchi anya ahịrị nke mpi Protestant eziokwu nke na-agba n’ime akụkọ ihe mere eme nke mpi Protestant nupụrụ isi, mpi Republican nupụrụ isi na mbata nke akwụna Taịa, tupu iwu Sọnde nke amaokwu iri anọ na otu. Ahịrị nke mpi Protestant eziokwu na-anọchi anya ma akụkọ ihe mere eme ma ozi nke a na-akara ndị otu narị puku iri anọ na anọ akara.

“Ndị a chụpụrụ n’Izrel” na-anọchi anya usoro nke dị iche na “ọgbakọ ndị na-akwa emo,” dịka Jeremaya si kpọọ ha, ma ọ bụ dịka “ụlọ nzukọ Setan” Jọn si kpọọ ha n’Akwụkwọ Mkpughe isi nke abụọ na nke atọ, ebe a na-agwa ụka nke Smaina na Filadelfia okwu. Ndị Filadelfia na-anọchi anya “otu narị puku na iri anọ na anọ puku” nke Mkpughe isi nke asaa, Smaina kwa bụ “oké ìgwè mmadụ” nke otu isi ahụ, ndị a na-apụghị ịgụta ọnụ ọgụgụ ha. Ụdị abụọ ndị a nke ndị a gbapụtara n’ụbọchị ikpeazụ nọ n’esemokwu megide ndị ahụ na-ekwu ụgha, ndị nọkwa n’ụlọ nzukọ Setan, ma na-azọrọ na ha bụ ndị nke Chineke, n’ihi na ha na-ekwu na ha bụ ndị Juu.

Ahịrị nke mpi ezi ndị Protestant mejupụtara esemokwu dị n’etiti ha onwe ha na ndị bụbu ndị nke ọgbụgba ndụ, ndị a na-agafekwa n’oge ahụ. N’otu akụkọ ihe mere eme ahụ kwa, ndị kwesịrị ntụkwasị obi nọkwa n’esemokwu megide ahịrị nke Protestantizim nupụisi na Katọlik. Ndị otu okpukpe atọ ahụ na-anọchi anya dragọn ahụ, anụ ọhịa ahụ, na onye amụma ụgha ahụ n’ogo nta n’ime ahịrị nke mpi ezi ndị Protestant.

> “Ahụrụ m na ụka a na-akpọ aha naanị ya na ndị Adventist a na-akpọ aha naanị ha, dịka Judas, ga-arara anyị nye n’aka ndị Katọlik iji nweta mmetụta ha ka ha bịa imegide eziokwu ahụ. Ndị nsọ n’oge ahụ ga-abụ ndị mmadụ a na-amachaghị nke ọma, ndị Katọlik amaghị nke ukwuu; ma ụka dị iche iche na ndị Adventist a na-akpọ aha naanị ha, ndị maara okwukwe anyị na omenala anyị (n’ihi na ha kpọrọ anyị asị n’ihi ụbọchị izu ike, n’ihi na ha enweghị ike ịgọnarị ya), ga-arara ndị nsọ ahụ nye ma kọọrọ ndị Katọlik banyere ha dịka ndị na-eleghara iwu dị iche iche nke ndị mmadụ anya; ya bụ, na ha na-edebe ụbọchị izu ike ma na-eleghara Sọnde anya.” Spalding and Magan, 1, 2.

Anyi atụleworị akụkụ a mbụ, ma n’ime ime otú a, anyị chọpụtara na okwu ahụ bụ “ụka aha naanị” na okwu ahụ bụ “Adventist aha naanị” gaara enwe ihe dị iche ha pụtara na otú a ga-esi tinye ha n’ọrụ mgbe Sister White dere okwu ndị ahụ. Ma ndị amụma kwuru okwu karịa maka ụbọchị ikpeazụ karịa ka ha kwuru maka akụkọ ihe mere eme nke onwe ha, ya mere n’akụkụ a, ụka aha naanị n’ụbọchị ikpeazụ ga-abụ Protestantism ndapụ n’ezi ofufe. Okwu ahụ bụ “nominal” pụtara “n’aha naanị”.

Ụka a na-akpọ Protestant kwụsịrị ime mkpesa megide Rome n’afọ 1844, mgbe ha nupụrụ isi ịbanye n’Ebe Kachasị Nsọ site n’okwukwe, ebe ha gaara enwe ike ịmata na ụbọchị izu nke asaa, bụ Sabbath, bụ ụbọchị ziri ezi nke ofufe. Kama nke ahụ, ha jigidere ofufe anyanwụ, nke bụ akara nke Katọlik. Ọ gaghị ekwe omume “ime mkpesa” megide Rome, nke bụ naanị nkọwa nke okwu “Protestant,” ma ọ bụrụ na ị nakweere akara ya nke ikike, nke ụka Roman akọwapụtaworo ugboro ugboro dịka ikike ya ịgbanwe ụbọchị ofufe n’ime Akwụkwọ Nsọ site na Sabbath nke ụbọchị izu nke asaa gaa n’Ụka.

“Ndị Adventist aha naanị” bụ ndị na-ekwupụta na ha bụ Seventh-day Adventists, ma a na-akọwakwa ha dịka Judas, onye bụ akara nke onye na-eso ụzọ nke raara nkwupụta okwukwe ya nye. Chọọchị Seventh-day Adventist nke aha naanị ga-akpọ “ndị nsọ” asị, ndị nsọ ahụ “ga-abụkwa” mgbe ahụ “ndị mmadụ a na-amaghị amara.” Ha kpọrọ ndị nsọ a na-amaghị amara asị, “n’ihi ụbọchị izu ike,” eziokwu nke ha na-apụghị “ịgọnarị.” Eziokwu ụbọchị izu ike n’akụkọ ihe mere eme Sister White bụ ụbọchị izu ike nke ụbọchị nke asaa, ma ọ bụ ihe nnọchianya nke eziokwu ụbọchị izu ike nke ụbọchị ikpeazụ, nke a na-apụghị ịgọnarị, nke ahụkwa bụ ozizi ahụ Laodicean Seventh-day Adventism buru ụzọ jụ n’nnupụisi ha n’afọ 1863. Ozizi ahụ bụ eziokwu ntọala mbụ William Miller chọpụtara, ọ na-anọchitekwa eziokwu ntọala nke Adventism nke ndị Adventist aha naanị jụrụ ịga ije n’ime ha, dịka e gosiri ya n’okporo ụzọ ochie nke Jeremiah. Eziokwu ụbọchị izu ike ahụ bụ “oge asaa,” nke Leviticus iri abụọ na isii.

Ahịrị nke ezi Protestantism nke Philadelphia na Smyrna mejupụtara ka ndị Judas nọchiri anya ha rara ha nye. Judas kwere nkwa irara Jizọs nye ugboro atọ, si otu a kpọpụta nrara nke na-aga n’ihu n’ọkwa dị iche iche nke buru ụzọ mee ma mechaa ruo n’obe. Amaokwu nke iri na isii nke Daniel iri na otu na-anọchi anya iwu Sọnde, nke obe bụ ihe atụ ya. Ya mere, n’amaokwu ndị na-eduga n’iwu Sọnde nke amaokwu nke iri na isii, nke bụkwa iwu Sọnde nke amaokwu nke iri anọ na otu, a na-ewetara ndị nsọ nke ụbọchị ikpeazụ nrara nke nzọụkwụ atọ. Nrara ahụ na-eme n’oge Onyenweanyị na-achịkọta ọkọlọtọ Ya nke ụbọchị ikpeazụ nke ugboro nke abụọ.

> N’ụbọchị ahụ, a ga-enwe mgbọrọgwụ Jesse, nke ga-eguzo dịka ọkọlọtọ nke ndị mmadụ; ya ka ndị mba ọzọ ga-achọ: izuike ya ga-adịkwa ebube. Ọ ga-erukwa, n’ụbọchị ahụ, na Onyenwe anyị ga-esetịkwa aka Ya ọzọ, nke ugboro nke abụọ, ịnapụta ndị fọdụrụ n’ime ndị Ya, ndị a ga-ahapụ, site n’Asiria, na site n’Ijipt, na site na Patros, na site na Kush, na site na Ilam, na site na Shaina, na site na Hamat, na site n’agwaetiti dị iche iche nke oke osimiri. Ọ ga-ebulikwa ọkọlọtọ nye mba dị iche iche, wee kpọkọta ndị a chụpụrụ achụpụ nke Izrel, ma chịkọtakwa ndị Juda a gbasasịrị site n’akụkụ anọ nke ụwa. Ekworo Ifrem ga-apụkwa, a ga-ebipụkwa ndị iro Juda: Ifrem agaghị ekworo Juda, Juda agaghịkwa akpasu Ifrem iwe. Kama ha ga-efegharị n’ubu ndị Filistia n’ebe ọdịda anyanwụ; ha ga-apụnara ndị ọwụwa anyanwụ ihe ọnụ: ha ga-ebikwasị Edom na Moab aka ha; ụmụ Amọn ga-erubere ha isi. Aịsaịa 11:10–14.

Aịzaya kọwara ọnọdụ akụkọ ihe mere eme nke akụkụ a n’amaokwu nke iri, site n’okwu a, “n’ụbọchị ahụ.” Ya mere, e gosipụtala “ụbọchị” ahụ n’amaokwu ndị bu ụzọ bịa tupu amaokwu nke iri. Mgbe anyị soro usoro amụma a pụrụ iche laghachi n’ebe e zoro aka nke na-enyere anyị ịmata mgbe “ụbọchị ahụ” bụ, anyị rutere n’amaokwu nke mbụ nke isi nke iri.

> Ahuhu dịrị ndị ahụ na-eme iwu na-ezighị ezi, na ndị na-ede ihe mgbu nke ha nyere n’iwu. Aịzaya 10:1.

Sista White kọwara “iwu ajọ omume” nke amaokwu a dịka iwu ụbọchị Sọnde na-abịa n’oge na-adịghị anya:

> “E guzobewo sabbath nke arụsị, dịka e guzobere oyiyi ọlaedo ahụ n’ala dị larịị nke Dura. Ma dịka Nebukadneza, eze Babilọn, nyere iwu na a ga-egbu ndị niile na-agaghị akpọrọ ala ma fee oyiyi a ofufe, otu a ka a ga-ekwupụta na ndị niile na-agaghị asọpụrụ usoro ụbọchị ụka ka a ga-eji mkpọrọ na ọnwụ taa ha ahụhụ. N’ụzọ dị otu a, a na-azọda Sabbath nke Onyenwe anyị n’okpuru ụkwụ. Ma Onyenwe anyị ekwuwo, ‘Ahụhụ ga-adịrị ndị ahụ na-enye iwu ajọ omume, na ndị na-ede ihe mgbu nke ha tụrụ n’iwu’ [Aịsaịa 10:1]. [Zefanaịa 1:14–18]” Manuscript Releases, volume 14, 92.

A na-edobe ọnọdụ nke Onyenwe anyị ikpokọta ndị nke Ya ugboro nke abụọ n’akụkọ ihe mere eme nke nsogbu iwu Ụka nke Sọnde na-abịanụ, n’ihi na n’amaokwu nke iri na abụọ nke isi nke iri, Aịzaya na-ekwu maka Onyenwe anyị imecha ọrụ n’etiti ndị nke Ya tupu O weta ikpe mmezu Ya n’iwu na-ezighị ezi ahụ, nke bụ iwu Sọnde.

> Ya mere, ọ ga-eru na, mgbe Onyenwe anyị mezuru ọrụ Ya niile n’elu ugwu Zayọn na n’elu Jerusalem, M ga-ata ahụhụ mkpụrụ obi nganga nke eze Asiria, na ebube nke anya ya dị elu. Aịsaịa 10:12.

“Ọrụ e ji arụ ọrụ n’elu Zayọn na n’elu Jerusalem”, nke Onyenwe anyị “na-arụzu” tupu ntaramahụhụ nke papacy amalite n’iwu ụbọchị Sọnde, bụ ịkà akara nke otu narị na puku iri anọ na anọ ahụ. N’isi nke itoolu nke Ezikiel, nwoke ahụ nke nwere ite-ink nke odeakwụkwọ na-agafe n’etiti Jerusalem na-etinye akara n’elu ndị “na-asụ ude ma na-eti mkpu n’ihi ihe arụ nile a na-eme n’ala ahụ” nakwa n’ime ụka. Ọrụ ahụ gụnyekwara usoro nke Onyenwe anyị isi kpọkọkọta ndị a chụpụrụ achụpụ nke Izrel nke ugboro nke abụọ. Ọ na-achịkọta ha site n’akụkụ anọ nke ụwa, ma “akụkụ anọ nke ụwa” ahụ ka a na-anọchi anya ya site n’ógbè asatọ nke ala. Asatọ bụ akara nke usoro nnwale nke oyiyi nke anụ ọhịa ahụ, si otu a na-egosi na nchịkọta ikpeazụ nke ndị ga-abụ ọkọlọtọ ahụ na-eme n’oge a na-emezu ule oyiyi nke anụ ọhịa ahụ n’elu ụwa.

Ịdị n’otu nke “Ifrem” “na-enwekwaghị ekworo n’ebe Juda nọ, Juda” “na-ewetakwaghị Ifrem iwe,” na-eme mgbe a na-ebipụ ndị iro Juda. N’amụma, ndị mbụ bụ ndị ọgbụgba-ndụ, ndị Judas nọchiri anya ha, ma ọ bụ ụlọ nzukọ Setan, ma ọ bụ ọgbakọ ndị na-akwa emo, ma ọ bụ ndị Protestant nke akụkọ Millerite, ma ọ bụ ndị Juu nke akụkọ Kraịst, ka a “na-ebipụ” n’oge nkụda-mmụọ mbụ. Mgbe Jeremaịa nọchiri anya kpọmkwem akụkọ ahụ, e nyere ya iwu na ọ gaghị alaghachi ọzọ n’ọgbakọ ndị na-akwa emo, ọ bụ ezie na ha nwere ike ịlaghachikwute ya ma ọ bụrụ na ha họrọ ichegharị.

Site n’ụbọchị Julaị 18, 2020 ruo n’iwu ụbọchị Sọnde ka Onyenwe anyị na-achịkọta ndị Ya nke ụbọchị ikpeazụ nke ugboro abụọ. Ọ na-achịkọta ha site n’akụkụ ụwa nile, n’oge Ọ na-emecha ọrụ Ya niile n’ebe Juda na Jerusalem nọ. N’oge ahụ nke ịkachi akara, ndị Chineke nke ụbọchị ikpeazụ ga-adị n’amaghị ama, ma, n’agbanyeghị nke ahụ, a ga-eme ka ha zute njikọ atọ nke na-emegide ọrụ ha.

Okpukpe Katọlik bụ anụ ọhịa nke njikọ atọ ahụ, otu n’ime ụmụ ya nwanyị bụ òtù Nwanneanyị White kọwara dịka ụka aha nkịtị. Ha na-anọchi anya onye amụma ụgha. Ndị Adventist Laodisia aha nkịtị, nke Judas nọchiri anya ya, bụ dragọn ahụ n’ime nnọchite a. Nnupụisi nke 1863 ka e jiri nnupụisi nke Izrel oge ochie mere n’oge Kadesh mbụ mee ihe nnọchianya, mgbe ha họọrọ ịjụ ozi Joshua na Caleb ma laghachi n’Ijipt. Ijipt bụ ihe nnọchianya nke dragọn ahụ.

> Nwa nke mmadụ, chere ihu gị megide Fero eze Ijipt, bukwa amụma megide ya, na megide Ijipt niile: Kwuo, sị, Otú a ka Onye-nwe Chineke kwuru; Lee, anam emegide gị, Fero eze Ijipt, nnukwu agwọ‑ọhia nke dina n’etiti osimiri ya nile, onye sịrị, Osimiri m bụ nke m n’onwe m, ọ bụkwa m mere ya nye onwe m. Ezikiel 29:2, 3.

Nnupụisi nke mere na Kadesh nọchiri anya ule nke iri n’usoro ule nke kpatara ịjụ na ọnwụ nke ndị a họpụtara, bụ ndị e si n’Ijipt kpọpụta, ma bụrụkwa ihe nnọchianya nke ule ikpeazụ n’usoro ule e wetara n’elu Adventism Millerite nke Filadelfia n’October 22, 1844 ma kwụsị na nnupụisi nke 1863. N’ọgwụgwụ akụkọ ihe mere eme nke Izrel oge ochie, ndị Juu “tiri mkpu, ‘Wepụ ya, wepụ ya, kpọgide ya n’obe.’ Paịlet sịrị ha, ‘Ọ̀ bụ Eze unu ka m ga-akpọgide n’obe?’ Ndị isi nchụàjà zara, ‘Anyị enweghị eze ọzọ ma e wezụga Siza.’” N’ime nnupụisi mbụ na nnupụisi ikpeazụ, ndị bụbu ndị nke ọgbụgba ndụ họọrọ ijikọta onwe ha na ihe nnọchianya nke dragọn ahụ (Ijipt na Rom ndị na-ekpere arụsị) dịka eze ha.

N’abalị iri na asatọ nke ọnwa Julaị, afọ 2020, e “bipụrụ” “ndị iro Juda,” ma e guzobere ụlọ nsọ nke otu narị puku na iri anọ na anọ. Naanị ihe fọdụrụ bụ ka e mee ka ụlọ nsọ ahụ dị ọcha, tupu Ozi nke Ọgbụgba-ndụ ahụ abịa n’ụlọ nsọ Ya na mberede. E wuru ụlọ nsọ nke akụkọ ihe mere eme nke ndị Millerite n’ime afọ iri anọ na isii site n’afọ 1798 ruo n’afọ 1844. N’oge mmechuihu mbụ nke Eprel 19, 1844, e bipụrụ ndị Protestant, ha wee bụrụ akụkụ nke ụlọ nzukọ nke Setan, nzukọ nke ndị na-akwa emo, ada Rome. Site n’oge ahụ ruo Ọktoba 22, 1844, usoro ime ka ihe dị ọcha mere tupu ndị kwesiri ntụkwasị obi esoro Kraịst banye n’Ebe Kachasị Nsọ, ka O wee rụzuo ọrụ nke ijikọta Chi Ya na mmadụ ha.

Akụkọ ihe mere eme nke mpi Protestant ezi-okwu ahụ, nke a na-achịkọta ugboro nke abụọ obere oge tupu iwu ajọ omume ahụ apụta, ka ha wee bụrụ ọkọlọtọ nke Chineke ji akpọ ìgwè atụrụ Ya nke ọzọ ka ha si na Babilọn pụta, na-eme n’otu oge ahụ nke mpi Republican na Protestant nupụisi na-ejikọta onwe ha, na-eme akwa iko nke mmụọ, si otu a bụrụ otu anụ ahụ, ma ọ bụ otu ụlọ nsọ, nke bụ oyiyi nke anụ ọhịa ahụ. Ụlọ nsọ Chineke, n’otu oge ahụ, na-akpụ oyiyi Kraịst.

Anyị ga-aga n’ihu na ọmụmụ a n’isiokwu na-esonụ.

> Okwu nke sitere n’aka Onyenwe anyị bịakwutere Jeremaya, sị, Guzo n’ọnụ ụzọ ụlọ Onyenwe anyị, kpọsakwa okwu a n’ebe ahụ, sị, Nụrụ okwu Onyenwe anyị, unu niile nke Juda, ndị na-abata n’ọnụ ụzọ ndị a ife Onyenwe anyị. Otu a ka Onyenwe ndị agha, Chineke nke Izrel, kwuru: Dozienụ ụzọ unu na omume unu, m ga-emekwa ka unu biri n’ebe a. Unu atụkwasịla obi n’okwu ụgha, na-asị, Ụlọ nsọ Onyenwe anyị, Ụlọ nsọ Onyenwe anyị, Ụlọ nsọ Onyenwe anyị, bụ ihe ndị a. N’ihi na ọ bụrụ na unu edozie ụzọ unu na omume unu nke ọma; ọ bụrụ na unu kpee ikpe ziri ezi n’ezie n’etiti mmadụ na agbata obi ya; Ọ bụrụ na unu emegbuola onye ọbịa, nwaanyị di ya nwụrụ, na nwa na-enweghị nna, ma ghara ịwụsa ọbara onye aka ya dị ọcha n’ebe a, ma ghara iso chi ọzọ ndị ọzọ n’iyi nke unu: Mgbe ahụ ka m ga-eme ka unu biri n’ebe a, n’ala ahụ m nyere nna nna unu ha, ruo mgbe ebighị ebi. Lee, unu na-atụkwasị obi n’okwu ụgha, nke na-enweghị uru. Ùnu ga-ezu ohi, gbuo mmadụ, kwaa iko, ṅụọ iyi ụgha, kpọọ Baal ihe nsure ọkụ, ma soro chi ọzọ ndị unu na-amaghị; Mgbe ahụ unu abịa guzo n’ihu m n’ụlọ a, nke a na-akpọ aha m n’elu ya, ma sị, A zọpụtala anyị ka anyị mee arụ ndị a niile? Ụlọ a, nke a na-akpọ aha m n’elu ya, ọ ghọọla n’anya unu ọgba ndị ohi? Lee, ọbụna m onwe m ahụwo ya, ka Onyenwe anyị kwuru.

> Ma ugbu a, jeenu n’ebe m nọ nke dị na Shailo, ebe m debere aha m na mbụ, hụkwanụ ihe m mere ya n’ihi ajọ omume nke ndị m, Izrel. Ma ugbu a, n’ihi na unu emewo ọrụ ndị a niile, ka Onyenwe anyị kwuru, ma agwara m unu okwu, na-ebili n’isi ụtụtụ na-ekwu okwu, ma unu anụghị; akpọkwara m unu, ma unu azaghị; ya mere m ga-eme ụlọ a, nke a na-akpọ aha m n’elu ya, nke unu tụkwasịrị obi na ya, na ebe ahụ nke m nyere unu na nna unu ha, dịka m mere Shailo. M ga-achụpụkwa unu n’ihu m, dịka m chụpụrụ ụmụnne unu niile, ya bụ, mkpụrụ niile nke Ifrem. Ya mere, ekpekwala ekpere maka ndị a, ebulikwala mkpu ma ọ bụ ekpere n’ihi ha, emekwala arịrịọ ọnụ n’ihu m n’ihi ha; n’ihi na agaghị m anụ gị. Ì naghị ahụ ihe ha na-eme n’obodo Juda na n’okporo ámá Jerusalem? Jeremiah 7:1–17.

Back to Articles