Article

# Rom Guzobere Ọhụhụ Ahụ — Nọmba Itoolu

Ịjụ Ntọala: Esemokwu gbasara “The Daily” na Nsonaazụ nke Ịgọnahụ Eziokwu n’Amụma Adventist

Author

Jeff Pippenger

Published

August 21, 2024

Formats

PDF
Word
Song MP3

Anyị nọ ugbu a n’ịtụle ahịrị amụma nke esemokwu ndị ahụ n’ime akụkọ ihe mere eme nke Advent nke mere gbasara akara dị iche iche nke Rom. Anyị nọ ugbu a n’ịtụle “ihe a na-eme kwa ụbọchị” n’akwụkwọ Daniel. Esemokwu ahụ na-anọchi anya ịjụ ntọala nke Adventizim, ịjụ ikike nke Mmụọ nke Amụma, na ịjụ onye ozi ahụ Chineke họpụtara. Ịjụ ọrụ Miller na-anọchikwa anya ịjụ nkuzi ahụ e nyere Miller site n’aka ndị mmụọ ozi nke eluigwe, ndị duru Miller ruo n’ịghọta ozi ahụ e si na mmụba nke ihe ọmụma pụta mgbe e mepere akwụkwọ Daniel akara na 1798.

Ndị na-ajụ eziokwu ahụ nke na-akọwapụta ike ahụ (Rome nke ndị na-ekpere arụsị) nke gbochiri ka e kpughee ike nke onye-papa n’ime 2 Ndị Tesalonaịka, na-egosi na ha ahụghị eziokwu n’anya; n’ihi na ha jụrụ ịhụnanya nke eziokwu, ha na-anata ụgha. Ụgha ahụ, n’aka nke ya, na-ewetara ha aghụghọ siri ike. Ụgha ahụ bụ ihe kpatara ya, aghụghọ siri ike ahụ ha na-anata bụkwa nsonaazụ ya. Enweghị ịhụnanya ha nwere n’ebe eziokwu dị bụ mkpali ha. Ụgha ahụ na-anọchite anya nhọrọ nke nnabata ọtụtụ-ụzọ nke ozizi Akwụkwọ Nsọ, n’ịtụnyere ya na ndị kwenyere n’eziokwu zuru oke. Nke a bụ ihe mere nnọchiteanya Aịsaịa banyere aghụghọ siri ike nke Pọl ji bụrụ aghụghọ dị iche iche, ọ bụghị naanị otu aghụghọ. Ụdị mmadụ nke ọzọ bụ ndị hụrụ eziokwu n’anya, nabata ụkpụrụ nke eziokwu zuru oke, ma Aịsaịa na-akọwapụta ha dị ka ndị na-ama jijiji n’okwu Chineke.

> Otú a ka Onyenwe anyị kwuru, Eluigwe bụ ocheeze m, ụwa bụkwa ihe mgbakwasị ụkwụ m: òle ebe bụ ụlọ unu na-ewurere m? òleekwa ebe izuike m dị? N’ihi na aka m mere ihe ndị a niile, ihe ndị a nile wee dịrị, ka Onyenwe anyị kwuru: ma n’ebe nwoke a ka m ga-ele, ọbụna n’ebe onye dara ogbenye na onye mmụọ ya tiwara etiwa nọ, onye na-ama jijiji n’okwu m. Onye na-egbu ehi dị ka a ga-asị na o gburu mmadụ; onye na-achụ àjà nwa atụrụ, dị ka a ga-asị na ọ gbupụrụ nkịta olu; onye na-eweta onyinye, dị ka a ga-asị na o wetara ọbara ezi; onye na-esure ihe na-esi ísì ụtọ ọkụ, dị ka a ga-asị na ọ gọziri arụsị. Ee, ha ahọrọwo ụzọ nke ha, mkpụrụ obi ha na-enwekwa mmasị n’ihe arụ ha. Mụ onwe m ga-ahọrọkwa aghụghọ ha, mee ka ihe ha na-atụ egwu bịakwute ha; n’ihi na mgbe m kpọrọ, ọ dịghị onye zara; mgbe m kwuru okwu, ha anụghị: kama ha mere ihe ọjọọ n’anya m, họrọkwa ihe nke na-adịghị m atọ ụtọ. Nụrụnụ okwu Onyenwe anyị, unu ndị na-ama jijiji n’okwu ya; Ụmụnne unu ndị kpọrọ unu asị, ndị chụpụrụ unu n’ihi aha m, sịrị, Ka e nye Onyenwe anyị otuto: ma ọ ga-apụta bụrụrịrị unu ọṅụ, ha onwe ha ga-emekwa ihere. Aịsaịa 66:1–5.

Ndị na-ama jijiji n’ihu Okwu Chineke bụ ndị a chụpụrụ n’Izrel, ndị n’ụbọchị ikpeazụ ahụ ka a na-anọchi anya dị ka ọkọlọtọ.

> Ọ ga-ewukwa ọkọlọtọ nye mba dị iche iche, ọ ga-achịkọtakwa ndị a chụpụrụ n’Izrel, ma kpọkọtakwa ndị Juda gbasasịrị agbasasị site n’akụkụ anọ nke ụwa. Aịsaịa 11:12.

Chineke na-eme ka a mata na ọ bụ Ya mere ụlọ ahụ nke òtù ndị na-eweta àjà e merụrụ emerụ na-ekwu na ọ bụ ha wuru. Ọ bụ ụlọ ahụ ka ha tụkwasịrị obi mgbe ha na-ekwusa, “ụlọ nsọ nke Onyenwe anyị bụ ndị a.”

> Guzo n’ọnụ ụzọ ụlọ Jehova, kwusakwa n’ebe ahụ okwu a, sị, Nụrụ okwu Jehova, unu niile nke Juda, ndị na-esi n’ọnụ ụzọ ndị a abata ife Jehova. Otú a ka Jehova nke ndị agha, Chineke nke Izrel, kwuru: Mezienụ ụzọ unu na omume unu, m ga-emekwa ka unu biri n’ebe a. Atụkwasịkwala obi n’okwu ụgha, na-asị, Ụlọ nsọ Jehova, Ụlọ nsọ Jehova, Ụlọ nsọ Jehova, ndị a ka ha bụ. Jeremaịa 7:2–4.

Ndị ahụ “na-atụkwasị obi” n’okwu ụgha, bụ ndị kwere ụgha. Ụlọ ahụ nke Onyenwe anyị wuru, e buliri ya n’elu ntọala ahụ nke Ya onwe ya meekwara. Òtù ahụ jụrụ ịza mgbe Chineke kpọrọ, họrọ ụzọ nke ha onwe ha ma nwee obi ụtọ n’ihe arụ nile. Ha họrọ “ụzọ,” na “ihe arụ,” n’ọtụtụ, mgbe Jeremaya kwuru na e nwere naanị otu ụzọ a ga-esi jee n’ime ya.

> Otú a ka Onyenwe anyị kwuru, Guzonu n’ụzọ dị iche iche, lezienụ anya, jụakwanụ maka ụzọ ochie ndị ahụ, ebe ezi ụzọ ahụ dị, soro ya jee ije, unu ga-ahụkwa izu ike nye mkpụrụ obi unu. Ma ha sịrị, Anyị agaghị eje ije n’ime ya. Ọzọkwa, etinyere m ndị nche n’elu unu, na-asị, Ṅanụ ntị n’olu opi. Ma ha sịrị, Anyị agaghị anụ ntị. Ya mere, nụrụ, unu mba nile, marakwa, gị ọgbakọ, ihe dị n’etiti ha. Nụrụ, gị ụwa: lee, M ga-ewetara ndị a ihe ọjọọ, ọbụna mkpụrụ nke echiche ha, n’ihi na ha anụbeghị okwu m, maọbụ iwu m, kama ha jụrụ ya. Gịnị ka isi ísì ụtọ na-abịakwute m si Sheba bara uru, na okpete na-esi ísì ụtọ si n’ala dị anya? Àjà nsure-ọkụ unu adịghị anabatara, àjà unu adịghịkwa atọ m ụtọ. Jeremiah 6:16–20.

N’isi nke iri na ise, Jeremaya kpọrọ ọgbakọ ọjọọ ahụ nke na-achọghị ịnụ olu, ọ bụ ezie na ha nwere ntị, “ọgbakọ nke ndị na-akwa emo.” E nyere ọgbakọ a “onye nche” n’akụkọ ihe mere eme nke ozi mmụọ ozi mbụ na nke abụọ, ma e mesịa kwa n’akụkọ ihe mere eme nke mmụọ ozi nke atọ, ma ha jụrụ ịga n’ezi ụzọ ahụ, nke bụ ụzọ ochie ndị ahụ. Kama nke ahụ, ha gara n’ime “ụzọ” ndị ahụ. N’ihi nke a, Aịzaya na-egosi na Chineke ga-ahọpụta ọtụtụ aghụghọ, n’ihi na ha họọrọ ịdị ọtụtụ nke ụzọ ụgha kama otu ụzọ zuru oke nke ụzọ ochie ndị ahụ. Dịka ọ dị n’akaebe Aịzaya, Onyenwe anyị jụrụ ofufe nke ọgbakọ ndị na-akwa emo. Sister White jikọtara ozugbo ịdị ọtụtụ nke aghụghọ nke Aịzaya na aghụghọ siri ike nke Pọl, ma o tinyere ya n’ọnọdụ nke ịjụ eziokwu ndị ntọala, bụ ntọala ahụ nke Onyenwe anyị wuru ma na-ewukwa ụlọ Ya n’elu ya.

> “Onye na-ahụ ihe dị n’okpuru elu, onye na-agụ obi mmadụ nile, na-ekwu maka ndị enyerela nnukwu ìhè, sị: ‘Ha anaghị ahụhụ ma ọ bụ ju anya n’ihi ọnọdụ omume na nke mmụọ ha.’ Ee, ha ahọrọwo ụzọ nke aka ha, mkpụrụobi ha na-enwekwa mmasị n’ihe arụ ha. Mụ onwe M ga-ahọrọkwa aghụghọ ha, meekwa ka ihe ndị ha na-atụ egwu bịakwasị ha; n’ihi na mgbe M kpọrọ, ọ dịghị onye zara; mgbe M kwuru okwu, ha egeghị ntị: kama ha mere ihe ọjọọ n’ihu Anya M, họrọkwa ihe ahụ nke na-adịghị amasị M.” “Chineke ga-ezigara ha aghụghọ dị ike, ka ha wee kwere ụgha,” n’ihi na “ha anabataghị ịhụnanya nke eziokwu, ka a zọpụta ha,” “kama ha nwere mmasị n’ajọ omume.” Aịzaịa 66:3, 4; 2 Ndị Tesalonaịka 2:11, 10, 12.

> “Onye Ozizi nke eluigwe jụrụ: ‘Kedu aghụghọ ka ike ya karịrị nke a nke pụrụ iduhie uche karịa ime ka o yie na ị na-ewukwasị n’elu ntọala ziri ezi nakwa na Chineke na-anabata ọrụ gị, ebe n’eziokwu ị na-arụpụta ọtụtụ ihe dịka amụma ọchịchị nke ụwa si dị ma na-emehie megide Jehova? Ewoo, ọ bụ aghụghọ dị ukwuu, aghụghọ na-adọrọ mmasị, nke na-achịkwa uche mmadụ mgbe ndị mmadụ ndị bụbu ndị marala eziokwu na-emehie n’ịtụ ọdịdị nke nsọpụrụ Chineke dịka mmụọ na ike ya n’onwe ha; mgbe ha na-eche na ha bara ọgaranya, na ihe ha bara ụba abawanyela, na ha enweghịkwa ihe ọ bụla ha chọrọ, ebe n’eziokwu ha na-achọ ihe nile.’”

> “Chineke agbanwebeghị n’otú O si ele ndị ohu Ya ndị kwesị ntụkwasị obi anya, ndị na-edobe uwe ha n’enweghị ntụpọ. Ma ọtụtụ na-eti mkpu, ‘Udo na nchekwa,’ ebe mbibi mberede na-abịakwasị ha. Ọ bụrụ na enweghị nchegharị zuru ezu, ọ bụrụ na mmadụ adịghị eme ka obi ha dị umeala n’obi site n’ikwupụta mmehie ha ma nabata eziokwu ahụ dịka ọ dị n’ime Jisọs, ha agaghị aba n’eluigwe ma ọlị. Mgbe ime ka anyị dị ọcha ga-ewere ọnọdụ n’etiti anyị, anyị agaghịzị ezu ike n’udo, na-anya isi na anyị bara ụba ma nwekwa ihe bara ụba, na anyị enweghị ụkọ ihe ọbụla.”

> “Ònye pụrụ ikwu n’eziokwu sị: ‘A nwalewo ọlaedo anyị n’ime ọkụ; uwe anyị enweghị ntụpọ nke ụwa’? Ahụrụ m Onye Nkụzi anyị ka Ọ na-egosi uwe ndị a na-akpọ nke ezi omume. Mgbe O yipụsịrị ha, O kpughere adịghị ọcha nke dị n’okpuru. Mgbe ahụ Ọ sịrị m: ‘Ị̀ hụghị etu ha si were ịnya isi kpuchie adịghị ọcha ha na ire ure nke agwa ha? “Olee otú obodo ahụ nke kwesịrị ntụkwasị obi ghọrọ akwụna!” E meela ụlọ Nna m ụlọ ahia, ebe ọnụnọ na ebube Chineke siri pụọ! N’ihi nke a ka adịghị ike ji dị, ike adịghịkwa.’” Testimonies, volume 8, 249, 250.

N’akụkụ Akwụkwọ Nsọ ahụ, a na-akọwa ìgwè ndị na-akwa emo Jeremaịa dịka ndị Laodisia, bụ́ ndị na-amaghị ihe n’etiti ndị na-amaghị nwoke.

> “A na-ekwukwa kwa ọnọdụ nke Ụka nke ụmụ agbọghọ na-amaghị ihe nọchiri anya ya dị ka ọnọdụ Laodisia.” Review and Herald, August 19, 1890.

Ndị-amaghị ihe n’ime ụmụ agbọghọ ndị ahụ na-egosipụta enweghị mmanụ ha n’oge ọbịbịa nke Mkpu Etiti Abalị, mgbe ha na-anata aghụghọ nke kwekọrọ na nhọrọ ha gara aga banyere ụzọ ha ga-esi, ebe ha na-ajụ ụzọ ochie nke Jeremaịa. Ụzọ ochie ahụ bụ ebe a na-achọta izuike na ume ọhụrụ, ma izuike na ume ọhụrụ ahụ bụ mmiri ozuzo nke ikpeazụ.

> “A tụrụ m aka n’oge mgbe ozi mmụọ ozi nke atọ na-emechi. Ike nke Chineke adakwasịwo ndị Ya; ha arụzuola ọrụ ha, e mekwaala ka ha dị njikere maka awa ule ahụ dị n’ihu ha. Ha anatawo mmiri ozuzo ikpeazụ, ma ọ bụ ume ọhụrụ sitere n’ihu Onyenwe anyị, e meekwa ka àmà dị ndụ ahụ dịghachi ọhụrụ. Ịdọ aka ná ntị ikpeazụ ahụ dị ukwuu adaala n’ebe niile, o wee kpalie ma kpasuo ndị bi n’ụwa iwe, bụ ndị na-anabataghị ozi ahụ.” Early Writings, 279.

Ọ bụ n’oge a na-awụsa Mmụọ Nsọ ka a na-awụsa kwa aghụghọ ahụ siri ike n’elu ụmụ agbọghọ-amaghị-ama Laodisia, ndị na-adịghị ahụ eziokwu n’anya, ya mere họrọ ụgha ka ha kweere ya kama eziokwu. A na-eme ka ịjụ eziokwu hà ka ịjụ iwu ahụ, n’ihi na iwu Chineke dị n’ime ụkpụrụ amụma Ya.

> “Mkpughe abụghị okike ma ọ bụ ichepụta ihe ọhụrụ, kama ọ bụ ime ka ihe ahụ pụta ìhè, nke, ruo mgbe ekpughere ya, ụmụ mmadụ amaghị. A na-ekpughe eziokwu ndị ukwu na nke ebighị ebi ndị dị n’ozi-ọma site n’ịchọsi ike n’ịchọ ha na site n’iweda onwe anyị n’ihu Chineke. Onye Nkụzi nke eluigwe na-eduga uche nke onye na-achọ eziokwu n’umeala; ma site na nduzi nke Mmụọ Nsọ, a na-eme ka eziokwu ndị dị n’Okwu ahụ mara ya. O nweghịkwa ụzọ ịmata ihe pụrụ ịdịkwuo n’eziokwu na n’ọrụ karịa ka a ga-asị na a na-edu mmadụ otu a. Nkwa Onye Nzọpụta ahụ bụ, ‘Mgbe ọ bịara, ya bụ, Mmụọ nke eziokwu, ọ ga-edu unu n’eziokwu nile.’ Ọ bụ site n’inye nke Mmụọ Nsọ ka a na-eme ka anyị ghọta Okwu Chineke.”

> “Onye ọbụ abụ ọma ahụ na-ede, ‘Gịnị ka nwa okorobịa ga-eji mee ka ụzọ ya dị ọcha? Site n’ilekọta ya dịka okwu gị si dị. Ejiwo m obi m niile chọọ gị: O, ekwela ka m kpafuo n’iwu gị.... Meghe anya m abụọ, ka m wee hụ ihe ịtụnanya dị n’iwu gị.’”

> “A na-adụ anyị ọdụ ka anyị chọọ eziokwu dịka a ga-achọ akụ e zoro ezo. Onyenwe anyị na-eme ka nghọta nke onye na-achọ eziokwu n’ezie meghee; Mmụọ Nsọ na-enyekwa ya ike ijide eziokwu nile nke mkpughe ahụ. Nke a bụ ihe onye ọbụ abụ ahụ na-ekwu mgbe ọ na-arịọ ka e meghee anya ya ka o wee hụ ihe dị ịtụnanya sitere n’iwu ahụ. Mgbe mkpụrụobi na-agụsi agụụ ike maka ịdị ebube nile nke Jisọs Kraịst, a na-eme ka uche nwee ike ijide ebube nile nke ụwa ka mma. Ọ bụ naanị site n’enyemaka nke Onye Ozizi nke eluigwe ka anyị pụrụ ịghọta eziokwu nile nke Okwu Chineke. N’ụlọ akwụkwọ Kraịst ka anyị na-amụta ịdị nwayọọ na ịdị umeala n’obi n’ihi na e nyere anyị nghọta banyere ihe omimi nke nsọpụrụ Chineke.” Sabbath School Worker, December 1, 1909.

Ịjụ ozi ahụ ma ọ bụ usoro nke mmiri ozuzo ikpeazụ bụ ịjụ iwu Chineke. Mgbe Jeremaịa kwuru na “ha egeghị ntị n’okwu m, ma ọ bụ n’iwu m, kama ha jụrụ ya,” ọ na-ekwenye na Hosea.

> A na-ebibi ndị m n’ihi enweghị ọmụma; n’ihi na ị jụrụ ọmụma, m ga-ajụkwa gị, ka ị ghara ịbụ onye nchụàjà n’ihu m; ebe ị chefuru iwu nke Chineke gị, m ga-echezọkwa ụmụ gị. Hosea 4:6.

Amamihe ndị nzuzu na-ajụ bụ mmụba nke ọmụma, nke Daniel kọwara dị ka ihe na-eme n’oge ọgwụgwụ. N’oge ọgwụgwụ ahụ na 1798, ma emesịa kwa ọzọ n’oge ọgwụgwụ ahụ na 1989, e nwere mmụba nke ọmụma nke onye ozi ahụ Chineke họpụtara iji rụọ ọrụ mere ka ọ bụrụ ihe edobere nke ọma, ka Ọ na-ewu ntọala maka ọgbọ abụọ ahụ yiri ibe ha. E haziri eziokwu ndị ahụ bụ ntọala site n’ụfọdụ iwu Akwụkwọ Nsọ nke ekpughere ndị ozi a họpụtara nke akụkọ ihe mere eme ha nke ọ bụla, ma eziokwu ndị ahụ bụ ntọala bụ ụzọ ochie nke Jeremaya, ha bụkwa eziokwu ndị n’ikpeazụ na-anọchi anya mmanụ nke ozi etiti abalị na nke mkpu ukwu. Mmiri ozuzo ikpeazụ na-amịpụta ozi Mkpu Etiti Abalị n’akụkọ ihe mere eme nke ịka akara nke puku narị na iri anọ na anọ ahụ, ma mgbe ahụ emechaa na-amịpụta ozi mkpu ukwu n’akụkọ ihe mere eme nke ịchịkọta ìgwè atụrụ ọzọ nke Chineke nke ka nọ na Babilọn. Mmiri ozuzo ikpeazụ ahụ bụ ma ozi ahụ ma usoro ọrụ nke na-amịpụta ozi ahụ. Mmụba nke ọmụma nke Daniel na-ebido usoro nnwale nke nzọụkwụ atọ.

> O wee sị, Gaa n’ụzọ gị, Daniel: n’ihi na e mechiri okwu ndị a ma kaa ha akara ruo oge ọgwụgwụ. Ọtụtụ ka a ga-eme ka ha dị ọcha, mee ka ha dị ọcha dịka ọcha, ma nwalee ha; ma ndị ajọ omume ga-eme ajọ omume: ọ dịghịkwa onye ọbụla n’etiti ndị ajọ omume ga-aghọta; ma ndị amamihe ga-aghọta. Daniel 12:9, 10.

Ndị ajọ mmadụ nke Daniel bụ ụmụ agbọghọ nzuzu nke Matiu, ndị họrọ ịnọgide n’ọnọdụ ha nke Laodisia. A na-egosipụta ọnọdụ ha n’ụkwụ nke atọ n’ime ule atọ nke Daniel, mgbe a na-anwale ma ndị amamihe ma ndị ajọ mmadụ. Ule ikpeazụ bụ ebe a na-eme ikpe, ma klas abụọ ahụ na-egosipụta ma ha nwere mmanụ ahụ.

> “Ọzọkwa ilu ndị a na-akụzi na a gaghị enwe oge nnwale ọ bụla mgbe ikpe gasịrị. Mgbe arụmọrụ nke oziọma zuru ezu, nkewa dị n’etiti ndị ọma na ndị ọjọọ na-esochi ozugbo, a na-emekwa ka ọdịnihu nke otu ọ bụla guzosie ike ruo mgbe ebighị ebi.” Christ’s Object Lessons, 123.

Ngosipụta nke agwa n’ule nke atọ na-amata ndị na-efe ofufe dịka ma ọ bụ Laodisia onye nzuzu, ma ọ bụ Filadelfia onye amamihe. A na-emezu ule ikpeazụ ahụ n’otu na ozi nke mmiri ozuzo ikpeazụ, nke e mere ka ọ pụta ìhè site n’usoro nke mmiri ozuzo ikpeazụ. Ijụ usoro nke mmiri ozuzo ikpeazụ na-edobe mkpụrụ obi n’ọnọdụ ebe ha enweghị ike ịghọta ozi nke mmiri ozuzo ikpeazụ. Aịzaya na-akọwapụta ozi ahụ na usoro ahụ dịka ule ikpeazụ.

> Ònye ka ọ ga-akụzi ihe ọmụma? Ònye ka ọ ga-eme ka ọ ghọta ozizi? Ndị a kpọpụworo ara ara, ndị e mere ka ha hapụkwa ara nne. N’ihi na iwu ga-adị n’elu iwu, iwu n’elu iwu; ahịrị n’elu ahịrị, ahịrị n’elu ahịrị; ntakịrị ebe a, ntakịrịkwa ebe ahụ: N’ihi na ọ ga-eji egbugbere ọnụ na-asụ nsụ na asụsụ ọzọ gwa ndị a okwu. Ndị ọ sịrị ha, Nke a bụ ezumike nke unu pụrụ ime ka onye ike gwụrụ zuo ike; nke a bụkwa ume ọhụrụ: ma ha achọghị ịnụ. Ma okwu Jehova ghọrọ nye ha iwu n’elu iwu, iwu n’elu iwu; ahịrị n’elu ahịrị, ahịrị n’elu ahịrị; ntakịrị ebe a, ntakịrịkwa ebe ahụ; ka ha wee jee, daa azụ, gbajie, tụọ n’ọnyà, ma jide ha. Ya mere, nụnụ okwu Jehova, unu ndị na-akwa emo, ndị na-achị ndị a nọ na Jerusalem. N’ihi na unu sịrị, Anyị emewo ọgbụgba ndụ na ọnwụ, anyị na ala mmụọ ekwekọwo; mgbe ihe otiti na-eruju ókè ga-agabiga, ọ gaghị erute anyị: n’ihi na anyị emeela ụgha ebe mgbaba anyị, ma zoo onwe anyị n’okpuru aghụghọ: Ya mere otu a ka Onyenweanyị Jehova kwuru, Lee, ana m adọba na Zaịọn nkume maka ntọala, nkume anwaleworo, nkume nkuku dị oké ọnụ ahịa, ntọala siri ike: onye kwere ekwe agaghị eme ngwa ngwa. M ga-edokwa ikpé dị ka eriri atụ, na ezi omume dị ka nkume nnyocha: akụ́ mmiri ígwé ga-ekpochapụ ebe mgbaba nke ụgha, mmiri dị iche iche ga-erigidekwa ebe nzuzo ahụ. A ga-emekwa ka ọgbụgba ndụ unu na ọnwụ ghara ịdị irè, nkwekọrịta unu na ala mmụọ agaghịkwa eguzo; mgbe ihe otiti na-eruju ókè ga-agabiga, mgbe ahụ a ga-azọda unu n’okpuru ya. Aịzaịa 28:9–18.

“Otiti ihe-otiti” nke amụma Akwụkwọ Nsọ bụ nsogbu iwu Sọnde na-aga n’ihu n’usoro, nke na-amalite na iwu Sọnde ahụ na-abịa n’oge na-adịghị anya na United States. Ndị Laodisia ndị ahụ bụ ndị nzuzu na ndị ajọ omume, ndị na-enweghị “ịhụnanya nke eziokwu,” ya mere na-ajụ mmụba nke ọmụma, kwenyere na “otiti ihe-otiti” ahụ “agaghị abịa” n’ahụ ha, n’ihi na, n’etiti ihe ndị ọzọ, ha họọrọ ịnakwere nkọwa ụgha banyere ihe nnọchianya nke Rom n’amụma Akwụkwọ Nsọ. N’ime ime otú a, ha wepụtara ụkpụrụ amụma ụgha nke e wuru n’elu ntọala amụma nke ha onwe ha. E wuru ntọala ha n’elu ájá, nke na-anọchi anya ìgwè nkume nta ndị a kụrisịrị akụrị. Ma e wuru ntọala nke ndị amamihe n’elu Nkume ahụ naanị ya.

> Dịka amara Chineke e nyere m si dị, dịka onye-ọma nke na-ewu ụlọ nke maara ihe, atụrụla m ntọala ahụ, onye ọzọ na-ewukwa n’elu ya. Ma ka onye ọ bụla lezie anya otú ọ si ewu n’elu ya. N’ihi na ọ dịghị onye ọ bụla pụrụ ịtọ ntọala ọzọ ọzọ karịa nke a tọrọlarị, nke bụ Jizọs Kraịst. Ugbu a, ọ bụrụ na onye ọ bụla ewuo n’elu ntọala a ọlaedo, ọlaọcha, nkume dị oké ọnụ ahịa, osisi, ahịhịa akọrọ, ọka ọka; a ga-eme ka ọrụ onye ọ bụla pụta ìhè: n’ihi na ụbọchị ahụ ga-egosi ya, n’ihi na a ga-ekpughe ya site n’ọkụ; ọkụ ahụ ga-anwale ọrụ onye ọ bụla ụdị ọ bụ. 1 Ndị Kọrịnt 3:10–13.

A na-eji ntọala ụgha tụnyere ezi ntọala ahụ, nke bụ Kraịst Jisọs—Nkume ahụ. A na-ekpughe ma ezi ntọala ma ọ bụ ntọala ụgha n’ule ikpeazụ n’ime ule atọ Daniel. A “na-ekpughe ya site n’ọkụ”—ọkụ nke Onye-ozi nke Ọgbụgba-ndụ ahụ, onye ga-abịa na mberede n’ụlọ nsọ Ya. Mgbe ahụ, a na-eme ka otu ìgwè pụta ìhè bụ ndị ha na ọnwụ gbara ọgbụgba-ndụ, a na-emekwa ka otu ìgwè pụta ìhè bụ ndị ha gbara ọgbụgba-ndụ nke ndụ.

> Lee, aga m ezipu ozi m, ọ ga-edozi ụzọ n’ihu m: Onye-nwe-anyị, onye unu na-achọ, ga-abịa n’ụlọ nsọ ya na mberede, ọbụna onye-ozi nke ọgbụgba-ndụ ahụ, onye unu na-enwe mmasị n’ime ya: lee, ọ ga-abịa, ka Jehova nke ndị agha kwuru. Ma ònye ga-anọgide n’ụbọchị ọbịbịa ya? ònye ga-eguzokwa mgbe ọ pụtara? n’ihi na ọ dị ka ọkụ nke onye na-asacha ọla, dịkwa ka ncha nke ndị na-asacha uwe: Ọ ga-anọdụ ala dị ka onye na-asacha ma na-eme ka ọlaọcha dị ọcha: ọ ga-emekwa ka ụmụ nke Livaị dị ọcha, sachapụkwa ha dịka ọlaedo na ọlaọcha, ka ha wee nye Jehova àjà n’ezi omume. Mgbe ahụ ka àjà nke Juda na Jerusalem ga-atọ Jehova ụtọ, dịka n’ụbọchị ochie, na dịka n’afọ ndị gara aga. M ga-abịakwutekwa unu n’ikpe; m ga-abụkwa onye-àmà na-agba ọsọ ọsọ megide ndị dibịa afa, na megide ndị na-akwa iko, na megide ndị na-aṅụ iyi ụgha, na megide ndị na-emegbu onye ọrụ n’ụgwọ ọrụ ya, nwanyị di ya nwụrụ, na nwa na-enweghị nna, na ndị na-ewepụ onye ọbịa n’aka nri ya, ndị na-adịghịkwa atụ egwu m, ka Jehova nke ndị agha kwuru. Malakaị 3:1–5.

Onye-ozi nke Ọgbụgba-ndụ ahụ na-abịaru nso n’ikpe mgbe usoro ule nke Daniel rutere n’ule nke atọ, a na-anwale kwa ndị amamihe na ndị ajọ omume. Usoro ule nke Daniel nke nzọụkwụ atọ na-amalite n’oge ọgwụgwụ, mgbe a na-emeghe akwụkwọ Daniel ma a na-eme ka ọmụma bawanye. A na-eme ka mmụba nke ọmụma doo anya site n’ọrụ onye-ozi a họpụtara, onye na-akpọ opi. Malakaị na-akpọ onye-ozi ahụ “onye-ozi” nke “na-akwadebe ụzọ” n’ihu ọbịbịa nke Onye-ozi nke Ọgbụgba-ndụ ahụ, onye na-ekpughe site n’ọkụ onye batara n’ọgbụgba-ndụ ya na Ya, ma ọ bụ onye họọrọ ime ọgbụgba-ndụ na ọnwụ. N’akụkọ ihe mere eme nke ndị Millerite, Kraịst bịara na mberede n’ụlọ nsọ Ya n’October 22, 1844, ihe-nrịbama nke na-anọchite anya tupu oge eruo iwu ụbọchị Sọnde nke na-abịa n’oge na-adịghị anya.

> “Ọbịbịa nke Kraịst dịka nnukwu onye nchụàjà anyị n’Ebe Kachasị Nsọ, maka ime ka ebe nsọ ahụ dị ọcha, nke e gosiri n’ime Daniel 8:14; ọbịbịa nke Nwa nke mmadụ bịakwute Onye Ochie nke Ụbọchị, dịka e siri kọwaa ya n’ime Daniel 7:13; na ọbịbịa nke Onyenwe anyị n’ụlọ nsọ Ya, nke Malakaị buru amụma ya, bụ nkọwa nke otu ihe omume ahụ; a na-anọchitekwa nke a anya site n’ọbịbịa nke nwoke na-alụ nwanyị ọhụrụ n’oriri agbamakwụkwọ, nke Kraịst kọwara n’ilu banyere ụmụ agbọghọ iri ahụ, nke Matiu 25.” The Great Controversy, 426.

Nnwale ikpeazụ n’ime ule atọ Daniel na-eme n’iwu ụbọchị Sọnde nke na-abịa ngwa ngwa, mgbe Onye-ozi nke Ọgbụgba-ndụ ahụ bịara ikpughe site n’ọkụ onye meworo ọgbụgba-ndụ na ndụ ma ọ bụ ọnwụ, nke a na-etinye n’ọnọdụ metụtara ndị Livaị. Mgbe Malakaị kọwara amamihe na-amaghị ihe nke Matiu, ndị bụ ndị Laodisia na Filadelfia nke Jọn, nakwa ndị amamihe na ndị ajọ omume nke Daniel, a na-anwale òtù abụọ ahụ site n’ọkụ, ha wee gosipụta onye bụ, ma ọ bụ onye na-abụghị, onye Livaị.

Ndị Livai bụ ihe nnọchianya nke ndị guzoro n’ikwesị ntụkwasị obi n’ime nnupụisi abụọ ahụ nke ụmụ ehi ọlaedo. Nnupụisi nke mbụ bụ nke Eron, nke abụọkwa bụ nnupụisi nke Jeroboam. N’ihe atụ abụọ ahụ, ndị Livai nọchiri anya ndị kwesịrị ntụkwasị obi, ma ihe atụ abụọ ahụ na-enye ndị àmà abụọ banyere ikwesị ntụkwasị obi nke otu ìgwè nke ndị Livai nọchiri anya ha n’iwu Sọnde nke na-abịanụ ngwa ngwa. Eron mere nwa ehi ọlaedo. Ọlaedo bụ ihe nnọchianya nke Babịlọn, nwa ehi bụkwa onyinyo nke anụ ọhịa. O wee họpụta emume. Ndị nzuzu wee gbaa egwú gba ọtọ gburugburu nwa ehi ahụ. E hiwere nnupụisi ha nile ma kpaliekwa ya n’ịjụ ha jụrụ Mozis, onyeozi a họpụtara.

> Moses wee sị Eron, Gịnị ka ndị a mere gị, nke i wetara ha mmehie dị ukwuu otu a? Eron wee sị, Ka iwe nke onyenwe m ghara ịdị ọkụ: ị maara ndị a, na ha gbadoro n’ihe ọjọọ. N’ihi na ha sịrị m, Meere anyị chi, ndị ga-aga n’ihu anyị: n’ihi na banyere Moses a, nwoke ahụ nke kpọpụtara anyị n’ala Ijipt, anyị amaghị ihe mere ya. M wee sị ha, Onye ọbụla nwere ọlaedo ọ bụla, ka ha wepụ ya. Ha wee nye m ya: mgbe ahụ, atụbara m ya n’ọkụ, ehi nwa a wee pụta. Mgbe Moses hụrụ na ndị ahụ gba ọtọ; (n’ihi na Eron emeela ka ha gba ọtọ ruo n’ihere ha n’etiti ndị iro ha:) Moses wee guzo n’ọnụ ụzọ ama ogige ahụ, wee sị, Ònye nọ n’akụkụ Onyenwe anyị? ka ọ bịakwute m. Ụmụ Livai niile wee kpọkọta onwe ha bịakwute ya. O wee sị ha, Otú a ka Onyenwe anyị, Chineke nke Izrel, kwuru, Ka onye ọbụla tinye mma agha ya n’akụkụ ya, ma jegharịa site n’ọnụ ụzọ ama ruo n’ọnụ ụzọ ama n’ogige ahụ dum, gbuo kwa onye ọbụla nwanne ya nwoke, na onye ọbụla enyi ya, na onye ọbụla onye agbata obi ya. Ụmụ Livai wee mee dịka okwu Moses si dị: ihe dị ka puku mmadụ atọ n’ime ndị ahụ wee daa n’ụbọchị ahụ. Ọpụpụ 32:21–28.

Ndị ahụ gbara egwú bụ ndị Laodisia ndị gosipụtara “ihere nke ịgba ọtọ ha,” nke bụ ịdọ aka ná ntị nke ihe otiti nke isii, ịdọ aka ná ntị banyere mkpa ọ dị ịghọta nke ọma ọdịdị akụkụ atọ nke Rom nke oge a dịka dragọn ahụ, anụ ọhịa ahụ, na onye amụma ụgha ahụ. Ịdọ aka ná ntị ahụ na-emegide nke ukwuu nkọwa onwe onye nke Uriah Smith, nke bibiri eziokwu ndị metụtara ihe otiti nke isii na Amagedọn.

Ndị ahụ gosipụtara ọnọdụ Laodisia ha ajụla ikike nke onye ozi ahọpụtara, ma gosipụta otu nghọta gbagwojuru anya ahụ dịka ndị họrọ ịkọwapụta akara Setan nke “ihe a na-eme kwa ụbọchị” dị ka akara nsọ nke ozi Kraịst n’ụlọ nsọ. Ha kpọrọ mgbapụta ha nke sitere n’aka chi nke ihe nnọchianya, ma chi ahụ ha họọrọ ife bụ ihe nnọchianya nke chi Ijipt, ma Ijipt bụ ihe nnọchianya nke dragọn ahụ. Dịka ọ dịkwa na Adventizim Laodisia, ha jụrụ eziokwu ahụ na “ihe a na-eme kwa ụbọchị” bụ ihe nnọchianya nke Rom ndị ọgọ mmụọ, bụ dragọn ahụ, ma kọwaa akara Setan ahụ dịka akara nke Kraịst.

> Nwa nke mmadụ, chee ihu gị imegide Fero, eze Ijipt, ma buo amụma imegide ya, na imegide Ijipt nile: Kwuo, sị, Otu a ka Onyenweanyị Jehova kwuru; Lee, anọ m imegide gị, Fero, eze Ijipt, nnukwu anụ-azụ ahụ nke dina n’etiti osimiri ya nile, nke sịrị, Osimiri m bụ nke m onwe m, ọ bụkwa m mere ya nye onwe m. Ezikiel 29:2, 3.

Ndị nnupụisi Erọn kwere ụgha ahụ na ihe nnọchianya nke agwọ ukwu ahụ, nke e gosipụtara site n’ehi nwa ọlaedo ahụ, bụ chi nke napụtara ha n’ịbụ ohu n’Ijipt. Adventizim Laodisia kwere ụgha ahụ na ihe nnọchianya nke Rom nke ndị ọgọ mmụọ (agwọ ukwu ahụ), nke “ihe a na-eme kwa ụbọchị” nọchiri anya ya, bụ ihe nnọchianya nke Kraịst, onye ọrụ Ya bụ ịnapụta mmadụ n’ịbụ ohu mmehie site n’ozi Ya n’ebe nsọ nke eluigwe. Ha jụkwara onye ozi ahụ a họpụtara ahọpụta, dịka Adventizim Laodisia mekwara n’esemokwu banyere ihe nnọchianya nke “ihe a na-eme kwa ụbọchị.”

N’ọgbọ mbụ (1844 ruo 1888) nke Adventizim Laodisia, ha jụrụ ọrụ Miller n’ịchọpụta oge asaa ahụ. N’ọgbọ nke abụọ (1888 ruo 1919) ha malitere usoro nke ịjụ eziokwu nke “ihe a na-eme kwa ụbọchị.” N’ọgbọ nke atọ ha (1919 ruo 1957) ha alaghachila n’ịghọta nke Protestantizim dapụrụ n’ezi okwukwe na ndị ohi nke ndị gị bụ Antiochus Epiphanes. N’ụbọchị Septemba 11, 2001 ha jụrụ ọrụ Alakụba n’amụma Baịbụl mgbe ahụhụ nke atọ bịarutere n’ụbọchị ahụ. Eziokwu anọ ndị ahụ niile ka Miller kwadoro, a na-anọchitekwa ha anya n’elu tebụl abụọ nke Habakkuk, ma nke ọ bụla bụ eziokwu ntọala e ji arụ ọrụ Miller, onye Nwanyị White kpọrọ “onye a họọrọ.”

Nnupụisi Jeroboam malitere ná mmalite alaeze ugwu ahụ nke mejupụtara ebo iri ndị mere Jeroboam eze mbụ ha. Jeroboam mere ụmụ ehi ọlaedo abụọ, tinye otu na Betel, nke pụtara ụlọ Chineke, ma tinye nke ọzọ na Dan, nke pụtara ikpe. N’ịdị ọnụ, Betel na Dan na-anọchi anya njikọta nke ụka (Betel) na ọchịchị ala (Dan). Ma dịkwa ka nupụisi Erọn, e ji ọlaedo mee ụmụ ehi ahụ, nke bụ akara nke Babilọn, ha abụọ kwa bụ onyinyo nke anụ ọhịa. Dịkwa ka n’oge Erọn, Jeroboam guzobere ememme kwa afọ ma kọwaa ụmụ ehi ahụ dị ka chi ndị ahụ napụtara ndị Chineke n’Ijipt.

> Jeroboam wee kwuo n’obi ya, Ugbu a ka alaeze a ga-alaghachi n’ụlọ Devid: ọ bụrụ na ndị a arịgoo ije ịchụ àjà n’ụlọ Onyenwe anyị dị na Jerusalem, mgbe ahụ obi ndị a ga-atụgharịkwa laghachikwuru onye nwe ha, bụ Rehoboam eze Juda, ha ga-egbukwa m, laghachikwukwa n’ebe Rehoboam eze Juda nọ. N’ihi ya, eze ahụ jụrụ ndụmọdụ, mee ụmụ ehi ọlaedo abụọ, wee sị ha, O sirila unu ike ịrịgo Jerusalem: lee chi unu anya, O Izrel, ndị mere ka unu si n’ala Ijipt pụta. O wee debe otu n’ime ha na Betel, nke ọzọ ka o debere na Dan. Ihe a wee bụrụ mmehie: n’ihi na ndị mmadụ gara ife n’ihu otu ahụ, ruo ọbụna Dan. O wee mee ụlọ ebe dị elu, meekwa ndị nchụàjà site n’etiti ndị kasị ala n’ime ndị mmadụ, ndị na-abụghị ụmụ Levi. Jeroboam wee dozie ememme n’ọnwa nke asatọ, n’ụbọchị nke iri na ise nke ọnwa ahụ, dị ka ememme ahụ dị na Juda, o wee chụọ àjà n’elu ebe ịchụàjà. O mere otú a na Betel, na-achụrụ ụmụ ehi ahụ o mere àjà: o wee debe na Betel ndị nchụàjà nke ebe ndị dị elu ahụ o mere. Ya mere o chụrụ àjà n’elu ebe ịchụàjà ahụ o mere na Betel n’ụbọchị nke iri na ise nke ọnwa nke asatọ, ọbụna n’ọnwa ahụ o chepụtara n’obi nke aka ya; o wee dozie ememme nye ụmụ Izrel: o wee chụọ àjà n’elu ebe ịchụàjà, kpọọkwa ihe nsure ọkụ na-esi ísì ụtọ. 1 Ndị Eze 12:26–33.

Jeroboam “chepụtara n’obi nke ya,” nke na-anọchite anya ọrụ Uriah Smith n’iweta “nkọwa nke onwe” nke o jiri wuo usoro amụma ya. Jeroboam soro ụkpụrụ Eron wee si otú a kọwaa chi Ijipt n’ụzọ na-ezighị ezi dịka ezi Chineke. Chi ahụ Eron na Jeroboam abụọ mepụtara dabeere n’itinye n’ọrụ n’ụzọ na-ezighị ezi nke akara nke ọdịdị okpukpu abụọ nke Rom dịka akara nke ọchịchị ala na ọchịchị ụka. Eron na Jeroboam abụọ na-akọwapụta oyiyi nke ike agwọ ahụ, site n’akara nke oyiyi nke anụ ọhịa. N’otu a, akụkọ nsọ abụọ ahụ nke nnupụisi na-anọchite anya nnukwu ule nke ndị nke Chineke, nke a ga-eji kpebie ọdịnihu ebighị ebi ha. Ule ahụ, dịka mkpali nsọ siri kwuo, bụ ule nke ịkpụpụta oyiyi nke anụ ọhịa ahụ.

Arụmụka mbụ banyere akara nke Rom dịka ndị nāpụnara ndị nke gị ihe, nke rutere n’elu chaatị ndị ọsụ ụzọ nke 1843, kwusiri ike na Antiochus Epiphanes bụ onye ahụ nāpụnara mmadụ ihe, n’ọnọdụ eziokwu ahụ bụ na ndị nāpụnara mmadụ ihe bụ Rom. Arụmụka mbụ ahụ nọchiri anya arụmụka ikpeazụ banyere ndị nāpụnara ndị nke gị ihe ịbụ Rom, ebe a na-arụrịta ụka ugbu a na United States bụ ndị nāpụnara mmadụ ihe, ọ bụghịkwa Rom. Otú ọ dị, Antiochus bụ akara nke United States n’amaokwu nke iri ruo nke iri na ise nke Daniel iri na otu, ya mere ụgha nke mmalite na ụgha nke ọgwụgwụ banyere onye a nọchiri anya ya bụ otu ihe ahụ.

Ọchịchịrị na mgbagwoju anya banyere ihe Antiochus nọchiri anya ya n’ụbọchị ikpeazụ, na-emepụta mgbagwoju anya banyere onyinyo nke anụ ọhịa ahụ, dịka nnupụisi Eron na Jeroboam mekwara. Mgbagwoju anya banyere onyinyo nke anụ ọhịa ahụ na-eme n’oge ahụ kpọmkwem mgbe nnukwu ule nye ndị nke Chineke bụ ịkpụzi onyinyo nke anụ ọhịa ahụ.

> “Onyenwe anyị egosila m nke ọma na a ga-akpụ onyinyo nke anụ-ọhịa ahụ tupu oge amara emechie; n’ihi na ọ ga-abụ nnukwu ule maka ndị nke Chineke, nke a ga-esi kpebie ọdịnihu ha ebighị ebi. Ọnọdụ gị bụ ọgba aghara jupụtara n’ihe na-ekwekọghị n’otu nke na ọ bụ naanị mmadụ ole na ole ka a ga-eduhie.”

> “N’Akwụkwọ Mkpughe 13, a kọwara isiokwu a n’ụzọ doro anya; [Mkpughe 13:11–17, e hotara].”

> “Nke a bụ ule ndị ndị nke Chineke ga-enwerịrị tupu e kaa ha akara. Ndị niile gosipụtara ntụkwasị obi ha nye Chineke site n’idebe iwu Ya, ma jụ ịnabata ụbọchị izu ike ụgha, ga-anọ n’okpuru ọkọlọtọ nke Onyenweanyị Chineke Jehova, ha ga-anatakwa akara nke Chineke dị ndụ. Ndị na-ahapụ eziokwu ahụ sitere n’eluigwe ma nabata ụbọchị izu ike nke Sọnde, ga-anata akara nke anụ ọhịa ahụ.” Manuscript Releases, voliumu 15, 15.

Mgbe Nwannaanyị White kwadoro echiche Miller banyere “ihe a na-eme kwa ụbọchị” dịka nke na-anọchi anya Rom nke ndị ọgọ mmụọ, o kwuru na kemgbe 1844, a nakweere “echiche ndị ọzọ”, n’ụdị otutu, nke butere “ọchịchịrị na mgbagwoju anya.” Mgbagwoju anya nke echiche ụgha banyere “ihe a na-eme kwa ụbọchị,” nke bụ akara nke Rom nke ndị ọgọ mmụọ, dịka “ndị ohi nke ndị gị,” na-eweta mgbagwoju anya na ọchịchịrị gbasara ọdịiche dị n’etiti Rom na onyinyo Rom.

Esemokwu mbụ na nke ikpeazụ banyere ihe nnọchianya nke Rome mere n’etiti ndị bụbu ndị nke ọgbụgba ndụ a na-agafe n’akụkụ, na ndị n’oge ahụ na-aghọ ndị ọhụụ nke ọgbụgba ndụ Chineke. Esemokwu ahụ gụnyere enweghị njikere ka a chịkwaa ha site n’iwu asụsụ edobere; n’ihi na okwu ahụ bụ “nakwa” dị na amaokwu nke iri na anọ ka ndị Protestant jụrụ ịnakwere, si otú a na-ekwu na ndị ohi aghaghị ịbụ otu ike ahụ e gosipụtara n’ime amaokwu ndị gara aga.

Ọ nọchiri anya mgbagọ Akwụkwọ Nsọ mgbe a manyere Antiochus ịbụ ndị ohi ahụ. Ọ bụ nkọwa nkeonwe, n’ihi na ozizi ụgha ọ bụla nke na-emegide eziokwu bụ nkọwa nkeonwe. Arụmụka ahụ n’onwe ya ghọrọ eziokwu ntọala, n’ihi na e dekọrọ ya n’elu chaatị ndị ọsụ ụzọ nke 1843. Nkwado nke chaatị ahụ site n’ike mmụọ nsọ kwadoro ma mee ka “ndị ohi ahụ” bụrụ ihe nnọchianya nke Rom, ma mee ka ịdị arọ nke eziokwu ahụ bawanye, n’ihi na ịjụ ozizi ahụ bụ ịjụ ha abụọ, ya bụ, ntọala ndị ahụ na ikike nke Mmụọ nke Amụma.

Nghọta ziri ezi banyere ndị na-apụnara mmadụ ihe nke ndị gị, ndị na-anọchi anya Rom, nke a gbakwụnyere n’ụdị amụma ahụ ndị mmụọ ozi nyere William Miller, n’ihi na o kwekọrọ n’ụdị amụma ahụ ọ bịara ịghọta ma gosi, nke bụ: na Rom nke ndị ọgọ mmụọ na Rom nke ndị popu bụ ntọala nke ngbaso amụma ya niile.

Nkọwa onwe onye nke Uriah Smith, nke ji mara eze nke ugwu dị na amaokwu nke iri atọ na isii nke Daniel iri na otu dịka France, ma mesịa dịka Turkey n’amaokwu nke iri anọ, bụ ihe mejupụtara njirimara ụgha abụọ banyere eze nke ugwu. Ịjụ Smith jụrụ ntọala ahụ n’afọ 1863 mere ka ìsì dakwasị ya nke gbochiri ya ịhụ otu n’ime iwu amụma kachasị bụ isi, ya bụ: na n’ihe dị ka oge Kraịst, amụma gosipụtara ndị mmụọ nke oge a nke ndị nkịtị oge ochie bụ ihe nnọchianya ha. Pọl kuziri eziokwu a kpọmkwem mgbe ọ kọwara na ihe bịara mbụ bụ nke nkịtị, ma emesịa nke mmụọ.

> Ma nke ahụ nke bụ nke mmụọ abụghị nke bụ nke mbụ, kama ọ bụ nke bụ nke okike; ma emesia, nke bụ nke mmụọ. 1 Ndị Kọrịnt 15:46.

Smith bụ onye n’ime ndị nke ọgbụgba ndụ ahụ bụ́ ndị dochiri Protestantism dapụrụ n’ezi okwukwe anya dịka ndị Chineke, ma o kwadoro nnupụisi ha mgbe ọ jụrụ ugboro asaa ahụ, ma wepụta eserese ya nke afọ 1863. Itinye nkọwa onwe ya n’ọrụ mụtara nghọta ụgha banyere Amagedọn n’Akwụkwọ Mkpughe isi nke iri na isii, nke bụkwa ule ọzọ gbasara ezi nghọta ziri ezi banyere Rom.

N’esemokwu mbụ banyere ndị ohi, Smith nọchiri anya ndị sonyere na mmezu mbụ nke ilu ahụ banyere ụmụ agbọghọ iri ahụ. Ya mere, n’echiche nke onwe ya banyere eze ugwu, ọ nọchiri anya ndị mmadụ nke ọgbụgba ndụ bụ ndị a na-agabiga n’etiti afọ 1856 na 1863, ka ha na-aghọ Ụka Seventh-day Adventist nke Laodisia. Dị ka o dịkwa n’etiti ndị Protestant n’esemokwu banyere ndị ohi, Smith legharịrị ikike nke gramà nke akụkụ Akwụkwọ Nsọ ahụ anya, nke o ji nkọwa nke onwe ya gbagọọ, n’ihi na n’usoro gramà, eze ugwu site n’amaokwu nke iri atọ na otu ruo n’amaokwu nke iri anọ na ise bụ mgbe niile ma bụrụ naanị ike papal.

N’esemokwu banyere “ihe a na-eme kwa ụbọchị,” Willie White na A. G. Daniells webatara ụgha n’akụkọ ihe mere eme nke Advent iji kwado echiche Protestant ochie ahụ na “ihe a na-eme kwa ụbọchị” nọchiri anya ozi Kraịst n’ebe nsọ ahụ. A kọwapụtala akụkọ ihe mere eme ahụ pụrụ iche n’Ihe Odide Habakkuk, ma ọ dị mkpa ịrịba ama akaebe ụgha ahụ jikọtara ya na nkwalite na iguzobe echiche na-ezighị ezi ahụ, n’ihi na Miller ghọtara ezi nghọta ahụ n’Akwụkwọ Ndị Tesalonaịka nke Abụọ, ebe okwu a na-ekwu bụ ọdịiche dị n’etiti ndị hụrụ eziokwu n’anya na ndị kwere ụgha.

Esemokwu gbasara “ihe a na-eme kwa ụbọchị” na-agbakwụnye n’ịghọta ahụ nke “ahịrị n’elu ahịrị” na esemokwu ikpeazụ nke Rome na-eme n’oge a na-awụsa Mmụọ Nsọ. Ka a na-awụsa Mmụọ Nsọ site n’elu, ike si n’okpuru na-ebili ma na-anara ndị na-anata ya dịka ike nke Chineke, ọ bụ ezie na ọ bụ aghụghọ siri ike.

> “Ike abuo ndị dị ukwuu nọ n’esemokwu na-arụ ọrụ, otu sitere n’okpuru, nke ọzọ sitere n’elu. Mmadụ ọ bụla nọ n’okpuru mmetụta nzuzo nke otu ma ọ bụ nke ọzọ, omume ya ga-ekpughekwa ọdịdị nke mmụọ nsọpụrụ sitere na ya ka ha si apụta. Ndị ejikọtara na Kraịst ga-arụ ọrụ mgbe niile n’ụzọ Kraịst. Ndị nọ n’ịdị n’otu na Setan ga-arụ ọrụ n’okpuru mmụọ mkpali nke onye ndu ha, na-emegide ike na ọrụ nke Mmụọ Nsọ. A hapụrụ uche mmadụ n’efu ka o mee ihe, ọ bụkwa site n’omume ka a na-ekpughe mmụọ nke na-akpali obi. ‘Site na mkpụrụ ha ka unu ga-amata ha.’” The 1888 Materials, 1508.

Ntụnyere amụma dị n’esemokwu banyere “ihe a na-eme kwa ụbọchị” bụ ịkọwa ihe nnọchianya nke dragọn ahụ dịka ihe nnọchianya nke Kraịst. Ndị jụrụ eziokwu ahụ na-ajụkwa ọrụ Miller, onye chọpụtara eziokwu a, ma n’ime ime nke a, ha na-ajụ Mmụọ Nsọ ma na-emehie mmehie a na-agaghị agbaghara.

Anyi ga-eburu n’isi esemokwu gbasara Rome nke mere obere oge ka Septemba 11, 2001 gasịrị n’isiokwu na-esonụ.

> “Anyị bi n’oge ebe ndụ kacha baa uru ma kacha adọrọ mmasị. Ọgwụgwụ nke ihe niile adịla nso. Mmepe ndị na-awụ akpata oyi ga na-apụta n’ihu anyị mgbe niile; n’ihi na ndị nnọchite anya a na-adịghị ahụ anya nọ n’ọrụ, na-egosipụta oke ike nke ọrụ. Ike nke ọchịchịrị sitere n’okpuru na-akpali ndị mmadụ, ndị ajọ mmadụ na-esokwa ndị mmụọ ozi ọjọọ lụọ agha megide iwu nile nke Chineke na okwukwe Jizọs; n’otu oge ahụ, ike sitere n’elu na-akpali ndị ga-ekwe ka mmetụta nke eluigwe metụta ha, ndị nke Chineke na-esokwa ndị nwere ọgụgụ isi nke eluigwe arụkọ ọrụ. Ọ dịghị ihe ọzọ ma e wezụga okwukwe nke bụ eziokwu n’ezie, nke ziri ezi n’ezie, ga-anagide mgbali ahụ nke ga-abịakwasị mkpụrụ obi mmadụ ọ bụla n’ụbọchị ikpeazụ ndị a iji nwalee ya ma gbalịa ya. Chineke ga-abụ ebe mgbaba anyị; anyị enweghị ike ịtụkwasị obi n’ụdị, n’ikwu okwu na anyị kwere, n’emume, ma ọ bụ n’ọnọdụ, ma ọ bụ iche na n’ihi na anyị nwere aha na-egosi ndụ, anyị ga-enwe ike iguzo n’ụbọchị ule. A ga-ama jijiji ihe niile a pụrụ ịma jijiji, ihe ndị ahụ nke aghụghọ na nduhie nke ụbọchị ikpeazụ ndị a na-enweghị ike ime ka ha maa jijiji ga-anọgide. Jikọta mkpụrụ obi gị nke ọma n’Oké Nkume ebighị ebi ahụ; n’ihi na ọ bụ naanị n’ime Kraịst ka nchekwa ga-adị. Jizọs kọwara ụbọchị ndị anyị na-ebi n’ime ha dịka ụbọchị ihe ize ndụ. O kwuru, ‘Dị ka ụbọchị Noa dị, otu a ka ọbịbịa nke Nwa nke mmadụ ga-adịkwa. N’ihi na dịka n’ụbọchị ndị ahụ tupu iju mmiri ha nọ na-eri na-aṅụ, na-alụ di na nwunye ma na-enye n’alụmdi na nwunye, ruo ụbọchị Noa banyere n’ụgbọ, ha amataghịkwa ruo mgbe iju mmiri bịara buru ha niile pụọ; otu a ka ọbịbịa nke Nwa nke mmadụ ga-adịkwa.’ ‘Otú a kwa ka o siri dị n’ụbọchị Lọt; ha riri nri, ha ṅụrụ ihe ọṅụṅụ, ha zụtara ahịa, ha rere ahịa, ha kụrụ ihe ubi, ha wuru ụlọ; ma n’ụbọchị ahụ Lọt si na Sọdọm pụta, ọkụ na sọlfọ sitere n’eluigwe zoo wee laa ha niile n’iyi. Otu a ka ọ ga-adị n’ụbọchị a ga-ekpughe Nwa nke mmadụ.’ ‘Mgbe Nwa nke mmadụ ga-abịa n’ebube ya, ya na ndị mmụọ ozi nsọ niile so ya, mgbe ahụ ọ ga-anọdụ ala n’ocheeze nke ebube ya: a ga-achịkọtakwa mba niile n’ihu ya: ọ ga-ekewakwa ha otu n’otu, dịka onye ọzụzụ atụrụ na-ekewa atụrụ ya n’ebe ewu nọ: ọ ga-edobekwa atụrụ n’aka nri ya, ma ewu n’aka ekpe. Mgbe ahụ Eze ga-asị ndị nọ n’aka nri ya, Bịanụ, unu ndị Nna m gọziri agọzi, nwetanụ alaeze ahụ a kwadebere unu site na ntọala nke ụwa.’ Ụzọ anyị si ebi ndụ a ga-ekpebi ọdịnihu ebighị ebi anyị ebe ahụ; a hapụla ya n’aka anyị ikwu ma anyị ga-esonyere ndị na-eketa alaeze Chineke, ma ọ bụ ndị na-apụ n’ime ọchịchịrị dị n’èzí. Chineke emewo ndokwa niile maka nzọpụta anyị; ya mere ka anyị jiri nke a zụtara n’ọnụ ahịa na-enweghị nsọtụ were rite uru. ‘N’ihi na Chineke hụrụ ụwa n’anya otu a, nke na o nyere Ọkpara ọ mụrụ naanị ya, ka onye ọbụla nke kwere na ya ghara ịla n’iyi, kama ka o nwee ndụ ebighị ebi.’” Youth Instructor, Ọgọst 3, 1893.

Back to Articles