Article

# Akwụkwọ Daniel - Nọmba Otu Narị na Iri na Itoolu

Mkpa Amụma nke Akara Ụzọ Akụkọ Ihe Mere Eme: Ịghọta Ụbọchị Ikpeazụ site n’Ụdị Nnọchianya nke Akwụkwọ Nsọ

Author

Jeff Pippenger

Published

March 6, 2024

Formats

PDF
Word
Song MP3

A na-anọchi anya otu narị puku iri anọ na anọ dịka ndị Ozi nke Ọgbụgba ndụ na-eme ka ha dị ọcha, a na-anọchikwakwa ìgwè mmadụ ukwu ahụ site n’uwe ọcha nke ịnọ n’ihi okwukwe ruo ọnwụ. Nke mbụ n’ime oge nsọ abụọ nke ụbọchị ikpeazụ ahụ na-akọwapụta ọrụ nke ozi ahụ nke na-akwadebe ụzọ maka Ozi nke Ọgbụgba ndụ ahụ, oge nke abụọ na-anọchikwa anya ọrụ Ịlaịja. Oge mbụ na-anọchi anya ikpe nyocha nke ndị dị ndụ nke Adventizim Laodisia, oge nke abụọ na-anọchikwa anya ikpe mmezu nke Rom nke oge a.

A ghọtahiela “ihe ịrịba ama” nke ịgbapụ n’obodo ukwu n’ụbọchị ikpeazụ n’ime Adventizim Laodisia. Sista White na-eme ka anyị mata na mbibi Jerusalem site n’afọ 66 ruo 70 AD na-enye ihe atụ nke ihe ịrịba ama ịdọ aka ná ntị nye ndị nke Chineke n’ụbọchị ikpeazụ.

> “Oge ahụ adịghị anya, mgbe, dị ka ndị na-eso ụzọ mbụ, a ga-amanye anyị ịchọ ebe mgbaba n’ebe tọgbọrọ n’efu na ndị naanị ha nọ. Dị ka nnọchibido nke ndị agha Rom gbara Jerusalem bụ ihe ịrịba ama nke mgbapụ nye Ndị Kraịst Judia, otu a kwa iwere ike n’aka n’akụkụ mba anyị n’iwu nke na-amanye izuike papal ga-abụ ịdọ aka ná ntị nye anyị. Mgbe ahụ ka ọ ga-abụ oge ịhapụ nnukwu obodo ndị ahụ, dịka nkwadebe maka ịhapụ ndị nta, gaa n’ụlọ ndị dịpụrụ adịpụ n’ebe zoro ezo n’etiti ugwu.” Testimonies, volume 5, 464.

Izu-ụlọ agha e debere megide Jerusalem nke bụ ihe ịrịba ama ka a gbapụ bụ izu-ụlọ agha mbụ nke Cestius wetara. Ya mere, Cestius nọchiri anya iyi egwu e wepụrụ nwa oge, n’ihi na ozugbo o tinyere izu-ụlọ agha ahụ, o mechara laghachi azụ n’ụzọ omimi, ndị ọkà mmụta akụkọ ihe mere eme enwebeghịkwa ike ịchọpụta uche ya mere o ji mee otu a.

> “Mgbe ndị Rom nọ n’okpuru Cestius gbara obodo ahụ gburugburu, ha n’ụzọ a na-atụghị anya ya hapụrụ nnọchibido ahụ n’oge ihe niile yiri ka ọ dị mma maka mwakpo ozugbo.” The Great Controversy, 31.

N’afọ ndị 1880 na ndị 1890, Senator Henry W. Blair sitere na New Hampshire webatara n’Ụlọ Omebe Iwu nke mba ahụ usoro ụfọdụ nke iwu iji kpebie ụbọchị Sọnde dị ka Ụbọchị Ezumike nke Mba. A na-akpọkarị iwu ndị a “Blair Sunday Bills.” Senator Blair bụ onye nkwado siri ike nke idebe Sọnde dịka ụbọchị ezumike na emume okpukpe. O kwenyere na otu ụbọchị ezumike ga-enwe ezi mmetụta n’akparamàgwà na ndụ mmekọrịta mmadụ na ibe ya n’ime ọha mmadụ America. Ọ bụ ezie na mgbalị ya nwetara nkwado ụfọdụ, karịsịa n’aka òtù ndị okpukpe, ha zuterekwa mmegide, gụnyere nchegbu banyere nkewa dị n’etiti ụka na ọchịchị.

Nke a bụ mgbalị mbụ e mere iji gafee iwu ụbọchị Sọnde n’akụkọ ihe mere eme nke anụ ọhịa nke ụwa, nke e kpebiri na ọ ga-ekwu okwu dịka dragọn mgbe n’ikpeazụ ọ ga-agafee iwu Sọnde. Ọ bụ usoro akwụkwọ iwu Blair ndị a ka A. T. Jones, otu n’ime ndị ozi nke nnọkọ General Conference nke 1888, gara n’ụlọ nzukọ Congress ma jiri oke nkọwa na ikwu okwu mara mma gbochie. Mgbe e mesịrị, mgbe e meworo mgbalị ole na ole, Senator Blair tufuru ume na nkwado nke mbọ ya ịkwalite Ụbọchị Ezumike Mba. N’ime njikọ kpọmkwem na akụkọ ihe mere eme ahụ, na ihe ọ pụtara gbasara Ụbọchị Ezumike Mba (Sọnde), a pụrụ ileghachi anya n’akwụkwọ ndekọ akụkọ ihe mere eme nke ndụmọdụ Ellen White.

Ihe a hụrụ n’ịtụleghachi ịdọ aka ná ntị ya banyere iwu Ụka ka a dobe ụbọchị Sọnde, dị oke njọ ma bụrụkwa nke a na-aghọtahiekarị nke ukwuu n’ime Adventizim Laodisia. N’ihe gbasara mkpa ọ dị ịpụ n’obodo ukwu, nke n’ebe e kwuru okwu ya ugbu a, o dere na, “oge ahụ ka ọ ga-abụ oge ịhapụ obodo ukwu ndị ahụ, dịka nkwadebe maka ịhapụ ndị nta ka e wee biri n’ụlọ ndị nọpụrụ iche n’ebe zoro ezo n’etiti ugwu.” Ọ kụziri ugboro ugboro na ndị Chineke kwesịkwara ibi n’ime ime obodo, ma ndụmọdụ ya banyere isiokwu ibi n’ime ime obodo tupu 1888 na-etinye nduzi ya banyere ịhapụ obodo ukwu n’ọnọdụ na n’oge na-adịghị anya ndị Chineke ga-achọ ịhapụ obodo ukwu. Mgbe 1888 gasịrị, n’ime nduzi o dere banyere ibi n’ime ime obodo, ọ dịghị mgbe o si n’ndụmọdụ ahụ pụọ na anyị kwesịrị ịbụrịrị ndị si n’obodo ukwu pụta.

Ụgwọ iwu Ụbọchị Izumike Mba nke Blair ndị pụtara n’akụkọ ihe mere eme bụ “akara” ka a hapụ obodo dị iche iche, ma ọ bụ ezie na iwu Blair ndị ahụ tufuru ume dị mkpa iji mezue ọrụ ahụ, wee laa n’ime ọchịchịrị nke akụkọ ihe mere eme, e nyeworị “akara” ahụ ka a gbapụ. E nyeworị ya n’akara-ụzọ nke akụkọ ihe mere eme nke nnọchibido mbụ, nke Cestius wetara. Iwu Sọnde nke na-abịa ngwa ngwa ka nnọchibido nke Taịtọs na-anọchi anya ya, ma ọ bụrụ na ndị Adventist Laodisia ọ bụla ka nọ n’obodo dị iche iche mgbe nnọchibido ahụ rutere, ha ga-anwụ soro ndị ajọ omume.

E nwere oge amụma abụọ n’ụbọchị ikpeazụ. Iwu Ụka banyere Sọnde nke na-abịa n’oge na-adịghị anya kewara ha. Oge mbụ bụ ikpe nyocha nke ndị dị ndụ n’ime Adventizim nke Laodisia, oge nke abụọ bụkwa ikpe mmezu megide akwụna Rom. A na-egosipụta oge abụọ ahụ ugboro ugboro, n’ihi na ọ bụ n’ime oge abụọ ahụ ka ilu ụmụ agbọghọ iri ahụ na-emezu ruo n’akwụkwọ ozi ọ bụla, dịka o mere n’akụkọ ihe mere eme ndị Millerite. Oge ịtụnanya ahụ n’ime ilu ahụ bụ oge ịtụnanya nke Habakuk isi nke abụọ, ya mere oge abụọ ndị a anyị na-atụle ka e gosikwara site na Habakuk isi nke abụọ. Ilu ụmụ agbọghọ iri ahụ, na Habakuk isi nke abụọ, mezuru ruo n’akwụkwọ ozi ọ bụla n’akụkọ ihe mere eme ndị Millerite, ma mgbe ha mezuru, Ezikiel isi nke iri na abụọ, amaokwu iri abụọ na otu ruo iri abụọ na asatọ, mezukwara.

Amaokwu asatọ ikpeazụ nke Ezikiel isi nke iri na abụọ na-akọwapụta oge mgbe a ga-emezu “nrụpụta nke ọhụụ ọ bụla,” n’oge mgbe Chineke “agaghịkwa eyigharị” ọhụụ Ya. Oge abụọ ahụ nke akụkọ ihe mere eme a na-ekwughachi ugboro ugboro, nke na-akọwapụta ikpe nyocha nke ndị dị ndụ n’ime Adventism nke Laodisia, na ikpe mmezu nke akwụna Taịa, bụ oge amụma ebe ọhụụ ọ bụla dị n’ime Akwụkwọ Nsọ na-eru mmezu ya zuru oke na nke ikpeazụ. N’oge ahụ ka e guzosiri otu narị puku na iri anọ na anọ ahụ, ha na-anọchikwa anya otu ọgbọ nke na-adịghị anwụ anwụ, kama ha na-adị ndụ ruo mgbe Kraịst ga-alọghachi. N’ime Luk isi nke iri abụọ na otu, Kraịst na-akọwa “ihe ịrịba ama” nke na-egosi mgbe ọgbọ ahụ erutela.

N’ime akụkọ ihe mere eme abụọ ahụ nke “ihe ịrịba ama” nke ịgbapụ nọchiri anya, dịka Kraịst siri kọwaa ya n’ihe metụtara ihe arụ nke mbibi, a kpọrọ oge abụọ ama, mmalite na njedebe ha nwekwara “ihe ịrịba ama” n’isi mmalite oge ahụ na “ihe ịrịba ama dị iche iche” na njedebe ya. “Ihe ịrịba ama” ahụ Kraịst kọwara dịka nke na-anọchi anya ọgbọ ikpeazụ nke ga-adị ndụ ruo mgbe Ọ ga-abịa n’ígwé ojii bụ ihe akaebe na anyị nọ ugbu a n’ọgbọ ikpeazụ nke akụkọ ihe mere eme ụwa.

N’ime Luk isi nke iri abụọ na otu, Jizọs na-akọwapụta akụkọ ihe mere eme site n’afọ atọ na ọkara a zọgidere n’okpuru ma bibie Jerusalem nkịtị site n’afọ 66 ruo n’afọ 70, ruo na njedebe nke afọ atọ na ọkara ahụ e zọgidere Jerusalem ime mmụọ n’okpuru, nke malitere na 538 ma kwụsịrị na 1798.

> Ma mgbe unu ga-ahụ Jerusalem ka ndị agha gbara gburugburu, mgbe ahụ maranụ na mbibi ya adịla nso. Mgbe ahụ ka ndị nọ na Judia gbalaga n’ugwu; ka ndị nọ n’etiti ya pụọ; ka ndị nọ n’ime ime obodo ghara ịbanye n’ime ya. N’ihi na ndị a bụ ụbọchị nke ịbọ ọ́bọ̀, ka e wee mezuo ihe niile e dere. Ma ahụhụ ga-adịrị ndị dị ime na ndị na-enye ụmụ ara n’ụbọchị ndị ahụ! n’ihi na oke mkpagbu ga-adị n’ala ahụ, iwe ga-adịkwa n’elu ndị a. Ha ga-ada site n’ọnụ mma agha, a ga-ebukwa ha n’agha dọọrọ n’agha gaa n’etiti mba niile: a ga-azọkwa Jerusalem ụkwụ site n’aka ndị mba ọzọ, ruo mgbe oge ndị mba ọzọ ga-ezu. Luke 21:20–24.

“Oge” ndị mba ọzọ na-azọda Jerusalem dị n’ụdị ọtụtụ, n’ihi na ọ na-anọchi anya ịzọda Jerusalem nkịtị nke kwụsịrị n’afọ 70, na ịzọda Jerusalem ime mmụọ nke kwụsịrị n’afọ 1798. Ndị mba ọzọ na-anọchi anya ma ikpere arụsị ma ọchịchị popu, ọ bụkwa ike abụọ ahụ ka ọhụụ ahụ dị na ajụjụ nke Daniel isi nke asatọ na-ekwu maka ha, nke na-ajụ, “Ogologo oge ole.”

> Mgbe ahụ anụrụ m otu onye nsọ ka ọ na-ekwu okwu, onye nsọ ọzọ wee sị onye nsọ ahụ nke na-ekwu okwu, Ruo ole mgbe ka ọhụ a ga-adị banyere àjà nsure ọkụ ụbọchị nile, na njehie nke mbibi, iji nye ma ebe nsọ ma usuu ndị agha ka a zọda n’okpuru ụkwụ? Daniel 8:13.

“Oge ndị mba ọzọ” dị na Luk isi nke iri abụọ na otu, na-ezo aka n’afọ puku abụọ narị ise na iri abụọ nke ịbọ ọbọ Chineke n’elu alaeze ugwu ahụ, nke malitere n’afọ 723 T.O.A. ma kwụsị n’afọ 1798. Afọ 538 na-akara oge ahụ nwoke nke mmehie guzoro n’ebe nsọ ma kwupụta na ya bụ Chineke, si otu a kewaa oge ahụ n’ime akụkụ abụọ hà nhata nke otu puku afọ abụọ narị isii na iri. Oge nke abụọ nke otu puku afọ abụọ narị isii na iri ahụ bụ otu akụkọ ihe mere eme ahụ e ji akara na ọ na-agwụ na Luk isi nke iri abụọ na otu, amaokwu nke iri abụọ na anọ, mgbe “oge ndị mba ọzọ” mezuru. N’akụkọ ihe mere eme nke Jizọs na-akọwapụta nye ndị na-eso ụzọ Ya, amaokwu nke iri abụọ na anọ na-eweta àmà ahụ e nyere ndị na-eso ụzọ ahụ ruo na “oge ọgwụgwụ” n’afọ 1798. Site n’ebe ahụ, Jizọs na-amalite ịkọwapụta “ihe ịrịba ama” ndị metụtara mmegharị Millerite.

> Ma a ga-enwe ihe ịrịba ama n’anyanwụ, na n’ọnwa, na n’kpakpando; ma n’elu ụwa, mgbakasị obi nke mba dị iche iche, tinyere mgbagwoju anya; oké osimiri na ebili mmiri ya na-ebigbọ; obi mmadụ ga-ada ha mba n’ihi egwu, na n’ihi ile anya n’ihu ihe ndị ahụ na-abịakwasị ụwa: n’ihi na a ga-eme ka ike nile nke eluigwe maa jijiji. Ma mgbe ahụ ka ha ga-ahụ Ọkpara nke mmadụ ka Ọ na-abịa n’urukpu ojii, n’ike na n’ebube dị ukwuu. Ma mgbe ihe ndị a malitere ime, legidenụ anya elu, bulienụ isi unu; n’ihi na mgbapụta unu na-eru nso. Luk 21:25–28.

Jizọs na-ekwu na “a ga-enwe ihe ịrịba ama,” ma Ọ na-akọwa ha dị ka ihe ịrịba ama n’anyanwụ na ọnwa, nakwa n’ime kpakpando, nhụjuanya nke mba dị iche iche, ike nke eluigwe ka a na-ama jijiji, mgbe ahụkwa Ọkpara nke mmadụ abịa n’urukpu igwe ojii. Ihe ndị a niile a kpọrọ “ihe ịrịba ama,” mezuru n’akụkọ ihe mere eme nke ndị Millerite.

> “Amụma abụghị naanị ibu ụzọ kwupụta ụdị na nzube ọbịbịa Kraịst, kama ọ na-egosikwa ihe ịrịba ama ndị mmadụ ga-eji mara mgbe ọ dị nso. Jizọs sịrị: ‘A ga-enwekwa ihe ịrịba ama n’anyanwụ, na n’ọnwa, na n’kpakpando dị iche iche.’ Luk 21:25. ‘A ga-eme ka anyanwụ gbaa ọchịchịrị, ọnwa agaghị enye ìhè ya, kpakpando nke eluigwe ga-ada, a ga-emekwa ka ike ndị dị n’eluigwe maa jijiji. Mgbe ahụ ka ha ga-ahụ Nwa nke mmadụ ka ọ na-abịa n’urukpu ojii dị iche iche, n’ike dị ukwuu na n’ebube.’ Mak 13:24–26. Onye mkpughe ahụ kọwara otu a ihe ịrịba ama mbụ ndị ga-ebute ụzọ tupu ọbịbịa nke ugboro abụọ: ‘E nwekwara nnukwu ala ọma jijiji; anyanwụ wee ghọọ oji dị ka ákwà mkpe, ọnwa wee dị ka ọbara.’ Mkpughe 6:12.”

> “A hụrụ ihe ịrịba ama ndị a tupu emepe narị afọ nke iri na itoolu. N’ime mmezu amụma a, n’afọ 1755, e nwere ala ọma jijiji kasị dị egwu nke e dekọrọla....”

> “Afọ iri abụọ na ise ka e mesịrị ka akara ọzọ a kpọrọ aha n’amụma ahụ pụtara—ọchịchịrị nke anyanwụ na ọnwa. Ihe mere nke a ji bụrụ nke na-adọrọ mmasị karị bụ eziokwu ahụ na e gosiri oge mmezu ya kpọmkwem. N’ụzọ Onye Nzọpụta soro ndị na-eso ụzọ Ya kwurịta okwu n’elu Olivet, mgbe Ọ kọwachara ogologo oge ule nke ụka,—afọ 1260 nke mkpagbu papal, nke Ọ banyere na ya kwere nkwa na a ga-eme ka mkpagbu ahụ dị mkpụmkpụ,—Ọ kpọrọ ụfọdụ ihe omume ga-ebute ọbịbịa Ya n’ụzọ a, ma kọwaa oge a ga-ahụ nke mbụ n’ime ha: ‘N’ụbọchị ndị ahụ, mgbe mkpagbu ahụ gasịrị, a ga-eme ka anyanwụ gbaa ọchịchịrị, ọnwa agaghị enyekwa ìhè ya.’ Mak 13:24. Ụbọchị 1260 ahụ, ma ọ bụ afọ, kwụsịrị n’afọ 1798. Otu ụzọ n’ụzọ anọ nke narị afọ tupu mgbe ahụ, mkpagbu ahụ fọrọ nke nta ka ọ kwụsị kpamkpam. Dị ka okwu Kraịst si dị, mgbe mkpagbu a gasịrị, a ga-eme ka anyanwụ gbaa ọchịchịrị. N’ụbọchị nke 19 nke Mee, 1780, amụma a mezuru....”

> “Kristi enyela ndị Ya iwu ka ha na-eche nche maka ihe ịrịba ama nke ọbịbịa Ya ma ṅụrịa ọṅụ mgbe ha ga-ahụ ihe ndị na-egosi ọbịbịa Eze ha na-abịa. ‘Mgbe ihe ndị a malitere imezu,’ ka O kwuru, ‘lee elu, buliekwanụ isi unu; n’ihi na mgbapụta unu adịkwuola nso.’ O mere ka ndị na-eso Ya lee osisi ndị na-epu ome n’oge opupu ihe ubi, sị: ‘Mgbe ha na-epu ugbu a, unu onwe unu na-ahụ ma na-amatakwa na oge ọkọchị adịkwuola nso. Otu a kwa unu, mgbe unu hụrụ ihe ndị a ka ha na-emezu, maranụ na alaeze Chineke adịkwuola nso.’ Luk 21:28, 30, 31.” The Great Controversy, 304, 306–308.

Ntụnyere ugboro atọ nke Rom atọ ahụ na-egosi na n’ịzọpịa Jerusalem n’okpuru Rom ndị na-ekpere arụsị, ma emesịa n’okpuru Rom ndị popu, e jiri oge nke ma ụbọchị puku otu narị abụọ na iri isii (Rom ndị na-ekpere arụsị), ma ọ bụ afọ amụma puku otu narị abụọ na iri isii (Rom ndị popu), nọchie ịzọpịa ebe nsọ ahụ na ìgwè ndị agha site n’aka Rom nke oge a. Ụbọchị puku otu narị abụọ na iri isii ahụ nke ihe nnọchianya (ọnwa iri anọ na abụọ) nke na-akọwa oge mkpagbu nke Rom nke oge a ga-emegide ndị Chineke kwesịrị ntụkwasị obi, ga-abụ na oge nke ọ bụla nwere otu “ihe ịrịba ama” pụrụ iche nke na-akọwa oge mgbapụ maka ndị kwesịrị ntụkwasị obi nke oge ahụ. Nke ọ bụla n’ime oge atọ ahụ na-ejedebe site n’ịpụta ìhè nke ọtụtụ “ihe ịrịba ama,” ọ bụghị naanị otu “ihe ịrịba ama” dịka o dị na mmalite oge ahụ.

> “N’etiti abalị ka Chineke na-egosipụta ike Ya maka ịnapụta ndị nke Ya. Anyanwụ na-apụta, na-enwu n’ịdị ike ya. Ihe ịrịba ama na ọrụ ebube na-esochi ngwa ngwa n’usoro. Ndị ajọ omume ji ụjọ na ịtụnanya na-ele ihe omume ahụ anya, ebe ndị ezi omume ji ọṅụ dị nsọ na-ele ihe ịrịba ama nke nnapụta ha. Ihe niile dị n’okike yiri ka e wepụrụ ha n’usoro ha. Iyi mmiri na-akwụsị ịsọ. Ojii gbara ọchịchịrị, dị arọ, na-ebili ma na-akụrịta ibe ha. N’etiti eluigwe iwe ahụ jupụtara, e nwere otu oghere doro anya nke ebube a na-apụghị ịkọwa akọwa, ebe olu Chineke si apụta dịka ụda nke ọtụtụ mmiri, na-asị: ‘O mezuwo.’ Mkpughe 16:17.” The Great Controversy, 636.

Oge ikpe mmezu a ga-ekpe nwanyị akwụna nke Rome na-amalite site n’ịwelite ọkọlọtọ nke na-egosi na ìgwè atụrụ ọzọ nke Chineke, nke ka nọ na Babilọn, kwesịrị ịgbapụ. Oge ahụ na-ejedebe na “ihe ịrịba ama na ihe ịtụnanya.” Oge ahụ na-amalite na “olu nke abụọ” nke Mkpughe isi nke iri na asatọ, ọ na-ejedebekwa na olu Chineke. N’ezie, olu mbụ na olu nke abụọ nke Mkpughe isi nke iri na asatọ bụ olu Kraịst. Olu mbụ na-egosi mmalite nke ikpe nyocha a na-ekpe chọọchị Adventist Laodisia nke dị ndụ, olu nke abụọ na-egosikwa njedebe nke oge ahụ, ma ọ na-akọwakwa mmalite nke ikpe mmezu a ga-ekpe nwanyị akwụna nke Rome.

Akụkọ ihe mere eme ahụ dum na-achịkwa site n’izu ahụ Kraịst kwadoro ọgbụgba ndụ ahụ, a na-akọwakwa iwu Ụka nke Sọnde na-abịa n’oge na-adịghị anya dịka akara ụzọ etiti, dịka e gosiri ya site n’obe. Akụkọ ihe mere eme abụọ ahụ nwere akara nke Alfa na Omega, n’ihi na mmalite na njedebe n’akụkọ nke ọ bụla na-anọchi anya site n’olu Chineke. Ha na-anọchikwakwa eziokwu ahụ, n’ihi na akara ụzọ etiti ahụ bụ nnupụisi nke iwu Sọnde, e wee kee okwu Hibru ahụ bụ “eziokwu” site n’akwụkwọ ozi mbụ, nke iri na atọ, na nke ikpeazụ nke mkpụrụedemede Hibru. Olu mbụ nke Mkpughe isi nke iri na asatọ bụ olu Kraịst, olu ikpeazụ bụ olu Chineke, olu dịkwa n’etiti, nke bụkwa olu Chineke, bụkwa ebe a na-anọchi anya nnupụisi nke akwụkwọ ozi nke iri na atọ site n’anụ ọhịa nke ụwa “na-ekwu” okwu dịka dragọn, dịka e gosiri ya n’ime Mkpughe isi nke IRI NA ATỌ.

Ọkọlọtọ dị n’iwu Sọnde na-abịa n’oge na-adịghị anya na-anọchi anya “ihe ịrịba ama” nke ịgbapụ maka ndị Chineke kwesịrị ntụkwasị obi; ma ọ na-egosikwa na mmalite nke oge amụma ahụ nke na-ejedebe mgbe a ga-ebuli ọkọlọtọ ahụ elu ga-enwekwa “ihe ịrịba ama.” “Ihe ịrịba ama” ahụ bụ ihe Jizọs kọwara dịka ihe akaebe na ọgbọ ikpeazụ nke mbara ala ụwa eruola. N’isi nke iri abụọ na otu nke Luk, ndị na-eso ụzọ ahụ jụrụ ihe Kraịst pụtara mgbe Ọ kọwara na a ga-ebibi ụlọ nsọ ahụ.

> Ha jụọ ya ajụjụ, sị, Nna-ukwu, ma òlee mgbe ihe ndị a ga-adị? gịnịkwa ga-abụ ihe ịrịba ama mgbe ihe ndị a ga-emezu? Luk 21:7.

Mgbe ahụ, Jisọs malitere ịkọwapụta akụkọ ihe mere eme nke na-eduga n’afọ iri asaa, mgbe a ga-ebibi ụlọ nsọ na obodo ahụ, ma gara n’ihu ruo n’amaokwu nke iri abụọ na anọ, ebe O kọwara oge a ga-emeju “oge” nke ndị mba ọzọ.

> Ha ga-adakwa n’ọnụ mma agha, a ga-ebukwa ha n’agha gaa n’etiti mba nile: a ga-azọchakwa Jerusalem n’okpuru ụkwụ ndị mba ọzọ, ruo mgbe oge ndị mba ọzọ ga-ezu oke. Luk 21:24.

Echiche nke na-ekwu na amaokwu a na-ezo aka na Jerusalem nkịtị dabere n’ọchịchọ amamihe‑nzuzu nkà mmụta okpukpe nke Katọlik a na-akpọ futurism, nke na-etinye ihe atụ dị ka ihe nkịtị n’eziokwu ma debe mmezu nke amụma naanị n’ọgwụgwụ ụwa. Mmegide a na-emegide itinye amaokwu a n’ọrụ n’ezi ụzọ abụrụla nnukwu ọgụ Setan n’oge nile a na-agụ Agba Ọhụrụ. Jerusalem nkịtị kwụsịrị ịbụ ihe nnọchianya nke Jerusalem amụma n’oge Kraịst, mgbe amụma nkịtị gbanwere itinye ya n’ọrụ n’ụzọ ime mmụọ. Mkpughe a bụ nnukwu ozizi nke onyeozi Pọl guzobere. Ịzọda Jerusalem n’okpuru ụkwụ na-akọwapụta afọ otu puku narị abụọ na iri isii nke ọchịchịrị papal site n’afọ 538 ruo 1798.

> Ma ogige nke dị n’èzí ụlọ nsọ ahapụla, atụkwala ya; n’ihi na e nyere ya ndị mba ọzọ: ha ga-azọkwa obodo nsọ ahụ n’okpuru ụkwụ ruo ọnwa iri anọ na abụọ. Mkpughe 11:2.

Jerusalem nke amụma kwụsịrị ịbụ akara nke obodo a họpụtara n’obe.

> “Ọ́tụ̀tụ̀ ndị mmadụ na-eche na ọ ga-abụ ihe ọma ịzọpụ ụkwụ n’ala Jerusalem ochie, nakwa na okwukwe ha ga-esi nnọọ ike site n’ịga ileta ebe ndị metụtara ndụ na ọnwụ Onye Nzọpụta ahụ! Ma Jerusalem ochie agaghị abụ ebe dị nsọ ruo mgbe a ga-eji ọkụ nchacha sitere n’eluigwe sachapụ ya.” Review and Herald, June 9, 1896.

Mgbe Jisọs duru ndị na-eso ụzọ ya ruo n’oge ọgwụgwụ ahụ na 1798 n’amaokwu nke iri abụọ na anọ, O wee mesịa webata oge ndị Millerite mgbe nkwupụta nke mmụọ ozi mbụ batara n’akụkọ ihe mere eme.

> A ga-enwekwa ihe ịrịba ama n’anyanwụ, na n’ọnwa, na n’kpakpando; n’elu ụwa, mba dị iche iche ga-anọ n’ahụhụ, n’ọnọdụ mgbagwoju anya; oke osimiri na ebili mmiri ya ga na-ada ụda ike; obi mmadụ ga na-ada ha mba n’ihi ụjọ, na n’ihi ile anya n’ihu ihe ndị ahụ na-abịa n’elu ụwa: n’ihi na a ga-eme ka ike nke eluigwe maa jijiji. Ma mgbe ahụ ka ha ga-ahụ Nwa nke mmadụ ka Ọ na-abịa n’ígwé ojii, na ike na ebube dị ukwuu. Ma mgbe ihe ndị a malitere imezu, lezienụ anya elu, buliekwanụ isi unu; n’ihi na mgbapụta unu na-abịaru nso. Luk 21:25–28.

Ihe ịrịba ama ndị mepụtara mmalite akụkọ ihe mere eme nke ndị Millerite mezuru dịka o si kwekọọ n’ike na-adịghị ada ada nke Okwu Chineke.

> “E mezuworị ihe ịrịba ama ndị dị n’anyanwụ, n’ọnwa, na n’kpakpando.” Review and Herald, November 22, 1906.

Anyi ga-aga n’ihu na Luk isi nke iri abụọ na otu n’isiokwu na-esote.

> “Na Disemba 16, 1848, Onyenweanyị nyere m ọhụụ gbasara ịma jijiji nke ike nile nke eluigwe. Ahụrụ m na mgbe Onyenweanyị kwuru ‘eluigwe,’ n’inyefe ihe ịrịba ama ndị e dekọrọ site n’aka Matiu, Mak, na Luk, Ọ pụtara eluigwe, ma mgbe Ọ kwuru ‘ụwa’ Ọ pụtara ụwa. Ike nile nke eluigwe bụ anyanwụ, ọnwa, na kpakpando. Ha na-achị n’eluigwe. Ike nile nke ụwa bụ ndị ahụ na-achị n’ụwa. A ga-eme ka ike nile nke eluigwe maa jijiji site n’olu Chineke. Mgbe ahụ, a ga-eme ka anyanwụ, ọnwa, na kpakpando si n’ọnọdụ ha pụọ. Ha agaghị agabiga, kama a ga-eme ka ha maa jijiji site n’olu Chineke.”

> “Ígwé ojii, dị arọ, biliri wee zute ibe ha ọgụ. Ikuku kewara ma laghachi azụ; mgbe ahụ anyị wee nwee ike ile elu site n’oghere ahụ mepere emepe n’Orion, ebe olu Chineke si bịa. Obodo Nsọ ahụ ga-esi n’oghere ahụ mepere emepe rịdata. Ahụrụ m na a na-ama jijiji ike nile nke ụwa ugbu a, nakwa na ihe omume na-abịa n’usoro. Agha, na asịrị agha, mma-agha, ụnwụ, na ọrịa na-efe efe bụ ihe mbụ ga-ama jijiji ike nile nke ụwa, mgbe ahụkwa olu Chineke ga-ama jijiji anyanwụ, ọnwa, na kpakpando, nakwa ụwa a. Ahụrụ m na ịma jijiji nke ike nile dị na Europe abụghị, dị ka ụfọdụ na-akụzi, ịma jijiji nke ike nile nke eluigwe, kama ọ bụ ịma jijiji nke mba ndị jupụtara n’iwe.” Early Writings, 41.

Back to Articles