Article

# Akwụkwọ Daniel — Nke Otu Narị na Iri Anọ na Itoolu

Ihe Omimi nke Chineke Ekpughere: Ịjikọta Ịdị Nsọ na Ịdị Mmadụ

Author

Jeff Pippenger

Published

March 21, 2024

Formats

PDF
Word
Song MP3

Anyị atụlewo akụkọ ihe mere eme e nọchiri anya ya n’amaokwu nke iri anọ nke Daniel isi nke iri na otu. Ugbu a, anyị na-atụle ahịrị ime nke akụkọ ihe mere eme dị n’ime amaokwu ahụ nke na-anọchi anya akụkọ ihe mere eme nke mpi Protestant nke anụ ọhịa nke ụwa. Anyị na-eji ijikọta mkpara abụọ Ezikiel n’isi nke iri atọ na asaa dịka ebe ntụaka iji mata ihe omimi nke Chineke, site n’aka Kraịst n’ijikọta ịdị chi Ya na ọdịdị mmadụ mgbe mmụọ ozi nke atọ bịarutere. Ahịrị n’elu ahịrị, ozi nke ihe omimi nke Chineke nke Jọn kọwara dịka nke na-eru ọgwụgwụ n’oge opi nke asaa na-ada, e zigara ya kpọmkwem Laodisia site n’aka onyeozi Pọl. Àmà Ezikiel, Jọn, na Pọl kwekọrọ n’otu ihe omimi ahụ nke Chineke nke e nọchiri anya ya n’ozi Jones na Waggoner n’afọ 1888, nke bụ ozi e zigara Laodisia.

> N’ihi na achọpụtara m ka unu mara oke ọgụ dị ukwuu m na-alụ n’ihi unu, na n’ihi ndị nọ na Leodisia, na n’ihi ọtụtụ mmadụ niile ndị na-ahụbeghị ihu m n’anụ ahụ; Ka e wee kasie obi ha ike, ebe a na-ejikọta ha ọnụ n’ịhụnanya, na ruo akụ niile nke ntụkwasị obi zuru oke nke nghọta, ka ha wee mata ihe omimi nke Chineke, na nke Nna, na nke Kraịst; Onye n’ime Ya ka e zoro akụ niile nke amamihe na nke ihe ọmụma. Ndị Kọlọsi 2:1–3.

Ọrụ nke mkpuchi mmehie, nke ijikọta osisi abụọ ahụ nke ịdị-nsọ na nke mmadụ, malitere mgbe mmụọ ozi nke atọ bịarutere, ma Pọl na-ekwu banyere mmezu ikpeazụ na nke zuru oke nke ijikọta osisi abụọ ahụ, nke bụ ihe omimi nke Chineke. Ya mere, ọ na-akọwa ozi ahụ dị ka ozi e zigara Laodisia nke rutere mbụ n’afọ 1856, ma mesịa kwughachi ya n’afọ 1888, ma mesịa chọta mmezu ya zuru oke na Septemba 11, 2001. Pọl na-akọwa ụlọ nsọ ahụ n’ụdị abụọ, mgbe o gosipụtara ihe omimi nke Chineke, nke ga-emezu mgbe a na-akpọ opi nke asaa. Ọ na-ekewa ihe omimi ahụ n’isi na n’ahụ.

> Ọ bụkwa isi nke ahụ ahụ, ya bụ, nzukọ-ukwu: onye bụ mmalite, ọkpara sitere n’ọnwụ bilie; ka o wee bụrụ onye nwere ịdị elu mbụ n’ihe nile. N’ihi na ọ masịrị Nna ka izu-ezu nile biri n’ime ya; ma, ebe o sitere n’ọbara nke obe ya mee ka udo dị, site n’aka ya ime ka ihe nile dịghachi ná mma n’ebe onwe ya nọ; site n’aka ya, ka m na-ekwu, ma ha bụ ihe ndị dị n’elu ụwa, ma ọ bụ ihe ndị dị n’eluigwe. Unu kwa, ndị bụbu ndị e kewapụrụ iche, bụrụkwa ndị iro n’uche unu site n’omume ọjọọ, ma ugbu a, o mewo ka unu dịghachi ná mma N’ime ahụ nke anụ ahụ ya site n’ọnwụ, iji gosi unu n’ihu ya dịka ndị dị nsọ, ndị a na-apụghị ịta ụta, na ndị a na-apụghị ịba mba: Ọ bụrụ na unu anọgide n’okwukwe, ndị e mere ka ha guzosie ike ma kwụsie ike, ghara ikwe ka e si n’olileanya nke ozi-ọma, nke unu nụrụ, bugharịa unu, nke e kwusara ihe nile e kere eke nke dị n’okpuru eluigwe; nke mụ onwe m, Pọl, e mere onye ozi ya; Onye ugbu a na-aṅụrị ọṅụ n’ime ahụhụ m n’ihi unu, ma na-emejuo n’anụ ahụ m ihe fọdụrụ n’ime mkpagbu nile nke Kraịst n’ihi ahụ ya, bụ nzukọ-ukwu: nke e mere m onye ozi ya, dịka ndokwa Chineke si dị, nke e nyere m n’ihi unu, imezu okwu Chineke. Ndị Kọlọsi 1:18–25.

Kraịst bụ isi, nke ga-enwe oke mbụ n’ihe niile, ụka Ya bụkwa ahụ. N’otu, isi na ahụ na-anọchi anya njikọta nke ịdị-nsọ Chineke na mmadụ, a na-egosipụtakwa eziokwu ọzọ dị mkpa. Mmekọrịta dị n’etiti isi na ahụ bụ na isi ga-enwe oke mbụ n’elu ahụ. N’ihe banyere mmadụ, ndị e kere n’onyinyo Chineke, ikike ndị ka elu (isi) ga-achị ikike ndị ka ala (ahụ.) N’otu ha na-eme otu ịdị adị, ma ọ bụ, n’okwu ụlọ nsọ ahụ Jọn ga-atụ, ha na-anọchi anya Ebe Nsọ (mmadụ, ahụ), na Ebe Kachasị Nsọ (ịdị-nsọ Chineke, isi). Otu esi ejikọta ha abụọ ọnụ bụrụ “otu mkpanaka,” ma ọ bụ otu ahụ, bụ ọrụ nke “ịdị-n’otu.” Pọl gara n’ihu:

> Nke e mere m onye ozi ya, dị ka ndokwa Chineke si dị nke e nyere m n’ihi unu, imezu okwu Chineke; ya bụ, ihe omimi ahụ nke e zoro ezo site n’oge nile gara aga na site n’ọgbọ dị iche iche, ma ugbu a emeela ka o doo ndị nsọ ya anya: ndị ahụ ka Chineke chọrọ ime ka ha mara ihe bụ ịba ụba nke ebube nke ihe omimi a n’etiti ndị mba ọzọ; nke bụ Kraịst n’ime unu, olileanya nke ebube: Onye ahụ ka anyị na-ekwusa, na-adụ mmadụ nile ọdụ, na-akụzikwa mmadụ nile n’amamihe nile; ka anyị wee chepụta mmadụ nile ka ha bụrụ ndị zuru oke n’ime Kraịst Jizọs: n’ihi nke a ka m na-adọgbukwa onwe m n’ọrụ, na-agba mbọ dị ka ọrụ ya si arụ ọrụ n’ime m n’ike. Ndị Kọlọsi 1:25–29.

Izuezu oke nke otu narị puku na iri anọ na anọ, nke na-egosi “mmadụ ọ bụla ka o zuo oke n’ime Kraịst,” bụ “ihe omimi nke Chineke,” nke bụ njikọ nke ịdị nsọ Chineke na ọdịdị mmadụ, ma ọ bụ, dịka Pọl siri kwuo ya, bụ “Kraịst n’ime” mmadụ, “olileanya nke ebube.” N’ụbọchị ịfụ Opì nke Asaa, a na-emezu ihe omimi ahụ. Mgbe Ezikiel na-akọwa njikọta ahụ, ọ na-eji mkpara abụọ, otu maka alaeze ugwu na otu maka alaeze ndịda, kọwaa njikọ ihe nnọchianya ahụ, nke na-anọchi anya ụlọ nsọ site n’ọnụọgụ “iri anọ na isii.” Mkpara nke njikọ ihe nnọchianya nke “iri anọ na isii,” ka a ga-ejikọta na njikọ ihe nnọchianya nke “narị abụọ na iri abụọ.”

Nari afọ abụọ na narị abụọ na iri abụọ bụ akara nke ịdị nsọ ejikọrọ na ọdịmma mmadụ. Site n’ịkpọpụta King James Bible n’afọ 1611 ruo n’ịnye mbụ nke ozi Miller n’afọ 1831, ma e mesịa mbipụta nke ozi ahụ n’afọ 1833 n’ime Vermont Telegraph, bụ afọ abụọ na narị abụọ na iri abụọ. Ozi Miller bụ nhazi nke ọma nke mmụba nke ihe ọmụma nke e si na Bible nweta, mgbe e meghere akwụkwọ Daniel n’afọ 1798. N’ụbọchị mmalite nke 1611, e bipụtara akwụkwọ sitere n’aka Chineke, ma n’ụbọchị njedebe nke 1831, e nwere mbipụta mmadụ dabere n’eziokwu nke Chineke nke e meghere n’afọ 1798.

Ụbọchị atọ ahụ na-anọchi anya ọ bụghị naanị afọ narị abụọ na iri abụọ, kama ha na-anọchikwa anya nhazi nke okwu Hibru ahụ bụ “Eziokwu,” nke e si n’ijikọta mkpụrụedemede mbụ, nke iri na atọ, na nke ikpeazụ nke mkpụrụedemede Hibru mepụta okwu ahụ bụ “Eziokwu.” Mbipụta nke Chukwu n’mbido na mbipụta nke mmadụ na njedebe, ma 1798 na-anọchi anya mmụba nke ọmụma nke ga-eme ka e gosipụta otu ndị ajọ omume ndị jụrụ ọmụma ahụ, ma si otú a na-anọchi anya mkpụrụedemede nke iri na atọ, nke bụ akara nke nnupụisi. Njikọ ahụ nke afọ narị abụọ na iri abụọ ka e hiwere n’ime mmegharị nke mmụọ ozi mbụ, mmegharị nke mmụọ ozi nke atọ na-enyekwa àmà nke abụọ.

N’afọ 1776, e bipụtara akwụkwọ nsọ ahụ, bụ Nkwupụta nke Onwe onye n’Ihe gbasara Nnwere Onwe, ma afọ narị abụọ na iri abụọ ka e mesịrị, n’afọ 1996, e bipụtara akwụkwọ mmadụ, The Time of the End magazine. Akwụkwọ mmadụ ahụ sitere n’ịba ụba nke ọmụma e wepụtara n’oge ọgwụgwụ n’afọ 1989, nke, dịka ọ dịkwa n’afọ 1798, mụtara nnupụisi megide ozi nsọ nke Nkwupụta nke Onwe onye n’Ihe gbasara Nnwere Onwe nọchiri anya ya. Ịba ụba nke ọmụma ahụ n’afọ 1996 kọwara ọdịnihu America dị ka ọ na-efunahụ nnwere onwe na onwe onye ya nke o kwupụtara n’afọ 1776 n’iwu Ụka ga-abịa n’oge na-adịghị anya. Nke a na-enye àmà nke abụọ na ọnụọgụ narị abụọ na iri abụọ na-anọchi anya njikọta nke ịdị-nsọ na mmadụ, ma e gosipụtara àmà nke abụọ ahụ site na mbinye aka nke “Truth,” ma a nọchiri ya anya site n’àmà mbụ n’akụkọ ihe mere eme nke mmụọ ozi mbụ (nke mbụ), na àmà nke abụọ n’akụkọ ihe mere eme nke mmụọ ozi nke atọ (nke ikpeazụ).

1776 kọwakwara mmalite nke oge bu ụzọ malite n’ezie nke anụ ọhịa nke ụwa dịka alaeze nke isii n’amụma Akwụkwọ Nsọ. N’oge nkwadebe ahụ, e mere ka a mata akara eziokwu ọzọ site na 1776, nke kpọrọ akara mmalite nke United States, ebe 1798 kpọrọ akara mmalite nke United States dịka alaeze nke isii n’amụma Akwụkwọ Nsọ. N’etiti akụkọ mmalite na njedebe ahụ, 1789 kpọrọ akara mkpụrụedemede etiti dịka ógbè iri na atọ kwadoro Iwu Nsọ ahụ. Ụbọchị atọ ndị a nke ọ bụla na-anọchi anya “ikwu okwu” nke United States; ya na Nkwupụta Nnwere Onwe na 1776, Iwu Nsọ na 1789, na Iwu Banyere Ndị Ọbịa na Iwu Mmegide na 1798. Akụkọ ihe mere eme ahụ na-anọchi anya afọ iri abụọ na abụọ, nke bụ otu ụzọ n’ụzọ iri, ma ọ bụ otu ụzọ n’ụzọ iri nke narị abụọ na iri abụọ, ya mere ọ na-anọchikwa anya akara nke njikọta Chi na mmadụ.

Ihe nnọchianya ya bụ akụkọ ihe mere eme nke anụ ọhịa nke ụwa, nke a kọwara dị ka onye malitere dị ka nwa atụrụ (chi), ma kwụsị dị ka dragọn (mmadụ). Afọ 1776 malitere site na Nkwupụta nke Nnwere Onwe nke na-akara chi, ma Iwu Banyere Ndị Ọbịa na Iwu Banyere Nkwulu Ọchịchị na-anọchi anya mmadụ; n’ime afọ iri abụọ na abụọ ndị ahụ gara n’ihu tupu mmalite nke ọchịchị anụ ọhịa nke ụwa dị ka alaeze nke isii nke amụma Akwụkwọ Nsọ, a na-egosipụta mgbanwe ahụ sitere n’nwa atụrụ ruo na dragọn.

Mbido nke afọ puku abụọ, narị ise na iri abụọ nke ikpe megide alaeze ndịda nke Juda, jikọtara ya na mmalite nke afọ puku abụọ na narị atọ nke Daniel isi nke asatọ, amaokwu nke iri na anọ. Ịzọ ụkwụ n’elu ebe nsọ na usuu ahụ na Juda malitere na 677 T.K., amụma nke afọ puku abụọ na narị atọ amalitekwara afọ narị abụọ na iri abụọ mgbe e mesịrị, na 457 T.K. Osisi nke alaeze ndịda nke Juda jikọtara ya na akara nke iri anọ na isii na alaeze ugwu, ma jikọtakwa ya na afọ puku abụọ na narị atọ site na njikọ nke narị abụọ na iri abụọ.

Pọl kwuru na ya bụ onye nēje ozi nke nlekọta Chineke, ma mesịa kọwaa nlekọta ahụ nke ọ bụ onye nēje ozi ya dịka ihe-omimi nke Chineke, nke bụ Kraịst n’ime unu, olileanya nke ebube. Ọ gara n’ihu ikwu eziokwu a mgbe ọ na-edegara Timoti akwụkwọ.

> N’ezie, n’enweghị mgbagha ọ bụla, ihe omimi nke nsọpụrụ Chineke dị ukwuu: E kpughere Chineke n’anụ ahụ, a gụrụ Ya dịka onye ezi omume n’ime Mmụọ, ndị mmụọ ozi hụrụ Ya, a kpọsara Ya n’etiti ndị mba ọzọ, e kwere na Ya n’ụwa, a nabatara Ya elu n’ebube. 1 Timoti 3:16.

Pọl ebe a na-ekwu na ihe omimi nke nsọpụrụ Chineke bụ Chineke egosipụtara n’anụ ahụ. Chineke bụ Isi, anụ ahụ bụkwa ahụ. Ihe omimi nke nsọpụrụ Chineke bụ Kraịst n’ime onye kwere ekwe, ọ bụ njikọ nke ịdị nsọ Chineke na ịdị mmadụ. Pọl na-ejikwa ihe atụ nke alụmdi na nwunye, dịka Hosiya jiri ya.

> N’ihi na anyị bụ akụkụ nke ahụ ya, nke anụ ahụ ya, na nke ọkpụkpụ ya. N’ihi nke a ka nwoke ga-ahapụ nna ya na nne ya, ọ ga-esokwa nwunye ya jikọọ, ha abụọ aghọọkwa otu anụ ahụ. Nke a bụ ihe omimi dị ukwuu: ma ana m ekwu banyere Kraịst na nzukọ-nsọ. Ndị Efesọs 5:30–32.

N’isi nke iri atọ na asaa, mgbe Ezikiel na-akọwa ọgbụgba-ndụ nke ụbọchị ikpeazụ, nke bụ ọgbụgba-ndụ e megharịrị ọhụrụ ya na ndị a kọwara dị ka puku narị na iri anọ na anọ ahụ, ọ na-enye ihe atụ banyere ijikọta mkpanaka abụọ. Mkpanaka abụọ ahụ, ahịrị n’elu ahịrị, gụnyere ihe atụ alụmdi na nwunye nke Hosea na Pọl. Mgbe ejikọtachara ha ọnụ, ha agaghị abụkwa mba abụọ ọzọ, kama otu mba, ruo mgbe ebighị ebi.

> M ga-eme kwa ha otu mba n’ala ahụ n’elu ugwu nile nke Izrel; otu eze ga-abụkwa eze ha niile: ha agaghịkwa abụzi mba abụọ ọzọ, a gaghịkwa ekewa ha ọzọ n’alaeze abụọ ma ọlị: Ha agaghịkwa eji arụsị ha merụọ onwe ha ọzọ, ma ọ bụ jiri ihe arụ ha, ma ọ bụ mmehie ọ bụla ha meworo: kama M ga-azọpụta ha site n’ebe obibi ha niile, ebe ha mehiere, M ga-emekwa ka ha dị ọcha: otú a ka ha ga-abụ ndị nke M, M ga-abụkwa Chineke ha. Ezekiel 37:22, 23.

Njikọta ahụ nke Ezikiel na-akọwa na-egosi oge ha agaghịzị ekewa ọzọ, ma ọ bụkwa mee mmehie ọzọ, mgbe a sachara ha, na mgbe Chineke bụ naanị Chineke ha, ha nwekwara naanị otu eze. N’ụbọchị Ọktoba 22, Onye-Ozi nke Ọgbụgba-ndụ ahụ bịara n’ụlọ nsọ ahụ n’ụzọ mberede iji “sachapụ” ndị Ya. Ọ bịara ịnata alaeze, nke ndị ya, dịka Pita si kwuo, ga-abụzi alaeze nke ndị nchụàjà na ndị eze. N’ụbọchị ahụkwa, onye-alụ nwanyị bịara n’alụmdi na nwunye ahụ, nke bụ ihe omimi ahụ Pọl na Hosiya kọwara, nke na-anọchi anya njikọta nke ịdị Chineke na mmadụ. Jọn na-akọwa na ihe omimi ahụ, nke Pọl kpọrọ “Kraịst n’ime unu, olileanya nke ebube,” ga-emezu n’ụbọchị olu opi nke mmụọ ozi nke asaa.

> Ma n’ụbọchị olu nke mmụọ ozi nke asaa, mgbe ọ ga-amalite ịfụ opi, a ga-emecha ihe omimi nke Chineke, dịka O kwusara ndị ohu Ya, ndị amụma. Mkpughe 10:7.

Mmụọ-ozi nke asaa bụ ahụhụ nke atọ, nke bịara n’ụbọchị Septemba 11, 2001. Mmụọ-ozi nke asaa malitere ịfụ opì mgbe mmụọ-ozi nke atọ bịara n’akụkọ ihe mere eme nke 1844, gaa n’ihu, ma nnupụisi nke 1863 gbochiri ka arụmọrụ ahụ gwụchaa. Mmụọ-ozi nke atọ bịara, opì nke asaa wee malite ịfụ ọzọ n’ụbọchị Septemba 11, 2001, ma n’oge a, a ga-eme ka “ihe omimi nke Chineke” “gwụchaa.” “Ihe omimi” ahụ bụ njikọta nke ịdị-nsọ chi na mmadụ, nke na-amịpụta otu narị puku iri anọ na anọ, ndị ahụ wee bụrụ ọkọlọtọ na ndị agha nke Chineke. N’ihi nke a, isi nke iri atọ na asaa nke Ezikiel na-amalite site n’ịkpọrọ Ezikiel gaa n’ndagwurugwu nke ọkpụkpụ akọrọ nwụrụ anwụ. Ọkpụkpụ ndị ahụ na-anọchi anya Adventizim Laodisia n’ụbọchị Septemba 11, 2001, ma n’ihi nke a ka Pọl ji gwa ndị Laodisia ozi ọma ya banyere ihe omimi nke Chineke.

> N’ihi na ọ ga-adị m mma ka unu mata ụdị ọgụ ukwu m na-alụ n’ihi unu, na n’ihi ndị nọ na Laodisia, na n’ihi ọtụtụ ndị ọzọ niile ndị na-ahụbeghị ihu m n’anụ ahụ; Ka e wee kasie obi ha ike, ebe a kpara ha ọnụ n’ịhụnanya, ma ruo akụ niile nke izu oke nke ntụkwasị obi nke nghọta, ruo n’ịmata ihe omimi nke Chineke, na nke Nna, na nke Kraịst; Onye n’ime Ya ka e zoro akụ niile nke amamihe na ihe ọmụma. Ndị Kọlọsi 2:1–3.

Nke a bụkwa nkọwa Nwannaanyị White jikọtara na ọkpụkpụ ndị nwụrụ anwụ, akọrọ akọrọ nke Ezikiel.

> “Ma ọ bụghị naanị na atụ a nke ọkpụkpụ akọrọ na-emetụta ụwa, kama ọ na-emetụtakwa ndị a gọziri agọzi n’ìhè dị ukwuu; n’ihi na ha kwa dị ka ọkpụkpụ ndị dị n’ndagwurugwu. Ha nwere ọdịdị mmadụ, owuwu nke ahụ; ma ha enweghị ndụ nke mmụọ. Ma ilu ahụ ahapụghị naanị ka akpọkọta ọkpụkpụ akọrọ ahụ ọnụ n’ụdị mmadụ; n’ihi na o zughị ezu na e nwere nhata na ịdị n’usoro nke aka na ụkwụ na akụkụ ihu. Ume nke ndụ aghaghị ime ka ahụ ndị ahụ dị ndụ, ka ha wee guzo ọtọ, ma banye n’ọrụ. Ọkpụkpụ ndị a nọchiri anya ụlọ Izrel, ụka Chineke, olileanya nke ụka ahụkwa bụ mmetụta nke Mmụọ Nsọ nke na-enye ndụ. Onyenwe anyị aghaghị iku ume n’elu ọkpụkpụ akọrọ ahụ, ka ha wee dị ndụ.

> “Mmụọ nke Chineke, n’ike Ya nke na-enye ndụ, aghaghị ịdị n’ime onye ọrụ mmadụ ọ bụla, ka akwara na njikọ akwara ime mmụọ ọ bụla wee bụrụ ndị a na-emegharị emegharị. Enweghị Mmụọ Nsọ, enweghị ume Chineke, e nwere nkụda mmụọ nke akọ na uche, na ọnwụ nke ndụ ime mmụọ. Ọtụtụ ndị na-enweghị ndụ ime mmụọ nwere aha ha n’akwụkwọ ndekọ nke ụka, ma e deghị ha n’Akwụkwọ nke Ndụ nke Nwa-atụrụ ahụ. Ha nwere ike isonyere ụka, ma ha ejikọtaghị onwe ha na Onyenwe anyị. Ha nwere ike ịdị uchu n’imezu otu usoro ọrụ ụfọdụ, a pụkwara ile ha anya dịka ndị dị ndụ; ma ọtụtụ nọ n’etiti ndị ahụ nwere ‘aha na ị dị ndụ, ma ị nwụrụ anwụ.’”

> “Ọ gwụla ma e nwee ezi mgbanwe nke mkpụrụobi n’ebe Chineke nọ; ọ gwụla ma ume ndụ dị mkpa nke Chineke mee ka mkpụrụobi ahụ dị ndụ n’ime ndụ mmụọ; ọ gwụla ma ndị na-ekwu na ha na-ekwupụta eziokwu bụrụ ndị ụkpụrụ a mụrụ n’eluigwe na-akwalite, a mụbeghị ha site n’ime mkpụrụ ahụ na-adịghị emebi emebi nke na-adị ndụ ma na-anọgide ruo mgbe ebighị ebi. Ọ gwụla ma ha atụkwasị obi n’ezi omume nke Kraịst dịka naanị nchebe ha; ọ gwụla ma ha ṅomie agwa Ya, rụọ ọrụ n’ime mmụọ Ya, ha gba ọtọ, ha eyighị uwe mwụda nke ezi omume Ya. A na-emekarị ka ndị nwụrụ anwụ gafee dị ka ndị dị ndụ; n’ihi na ndị na-arụpụta ihe ha na-akpọ nzọpụta dịka echiche nke aka ha si dị, enweghị Chineke na-arụ ọrụ n’ime ha ime ihe ọchịchọ na imezu ihe ezi ụtọ Ya si dị.”

> “Ndị a nọchiri anya nke ọma site na ndagwurugwu nke ọkpụkpụ akọrọ Ezikiel hụrụ n’ọhụụ.” Review and Herald, January 17, 1893.

E gosiri ozi Laodisia n’ihu Adventizim na mbụ n’afọ 1856, n’otu afọ ahụ kpọmkwem Onyenweanyị meghere ìhè na-aga n’ihu nke “oge asaa” nke Levitikọs isi nke iri abụọ na isii. Ozi nke afọ 1856, nke mejupụtara ozi ime nke na-akpọ ka e chegharịa, na ozi amụma nke mpụga, ka a jụrụ n’afọ 1863. Ozi Laodisia banyere ihe omimi nke “Kraịst n’ime unu, olileanya nke ebube”, ka Ndị Okenye Jones na Waggoner kwughachiri n’afọ 1888, a kpọkwara ozi ahụ ozi e zigara Laodisia site n’aka Sister White.

N’ahịrị n’ahịrị, Isi nke iri atọ na asaa nke Ezekiel na-amalite site n’ịkpọga Ezekiel n’ụzọ ime mmụọ ruo Septemba 11, 2001, ebe e nyere ya echiche banyere Adventizim Laodisia, ndị nwụrụ anwụ n’ime mmehie na njehie. A gwara ya ka o nye ozi amụma abụọ pụrụ iche. Nke mbụ na-emepụta ijikọta ọnụ, ma ahụ ndị ahụ ka nwụrụ anwụ. Amụma nke abụọ na-akpọ ka ozi nke “ifufe anọ” kuo ndụ n’ime ọkpụkpụ ndị ahụ. Ozi nke ifufe anọ ahụ bụ ozi nke ịkara akara nke otu narị puku na iri anọ na anọ, nke na-akọwapụta ndị mmụọ ozi anọ na-ejide ifufe anọ ahụ. Nwanyị White na-akọwapụta ifufe anọ ahụ dị ka “ịnyịnya iwe ji”, nke na-achọ ịkwụsị onwe ya n’ike, n’ihi na a na-egbochi ya. Ịnyịnya iwe ji nke Islam na-achọ ịkwụsị onwe ya n’ike ma wetara ọnwụ na mbibi n’ụzọ ọ na-agafe, dịka o mere na Septemba 11, 2001, a ga-ahapụkwa ya ọzọ n’iwu ụbọchị Sọnde na-abịa n’oge na-adịghị anya.

Ozi ahụ na-eweta ozu ndị ahụ n’ime otu agha ejikọrọ ọnụ nke guzo n’elu ụkwụ ya. A na-eme ka agha ahụ ejikọrọ ọnụ guzoro n’elu ụkwụ ya n’ịza ozi nke mmụọ ozi nke asaa, n’ihi na n’ụbọchị olu opi nke mmụọ ozi nke asaa, a ga-emezu ihe omimi nke alụmdi na nwunye nke puku mmadụ otu narị na iri anọ na anọ ahụ na Kraịst.

Mgbe ahụ, e gosiri Ezikiel njikọta nke mkpisi osisi abụọ nke ghọrọ otu mba. Mkpisi osisi abụọ ahụ bụ alaeze ugwu nke Izrel, na alaeze ndịda nke Juda, ndị a jikọtara ọnụ dịka otu mba na njedebe nke oge mgbasa ha nke ọnụ, nke dị afọ puku abụọ narị ise na iri abụọ. Njedebe ha nke ọnụ na-amịpụta ụlọ nsọ ime mmụọ, nke afọ iri anọ na isii nọchiri anya ya nʼmbido na na njedebe nke oge mgbasa ndị ahụ nke ọnụ.

Anyi ga-anọgide na ọmụmụ a n’isiokwu na-esote.

> “‘Ha we biliri n’isi ụtụtụ, pụọ gaa n’ọzara Tekoa: ma ka ha na-apụ, Jehoshafat guzoro sị, Nụrụ m, unu Juda, na unu ndị bi na Jerusalem; Kweerenụ na Onyenwe anyị Chineke unu, unu ga-eguzosikwa ike; kweerenụ ndị amụma ya, unu ga-enwekwa ọganihu. 2 Ihe E Mere 20:20.’”

> “Kwere n’Onyenwe anyị Chineke unu, ka e mee ka unu guzosie ike; kwerekwa n’amụma Ya, ka unu wee nwee ọganihu.”

> “Aịzaya 8:20. ‘N’iwu na n’ihe-àmà; ọ bụrụ na ha anaghị ekwu dịka okwu a si dị, ọ bụ n’ihi na ìhè adịghị n’ime ha.’”

> “A na-edobe ederede abụọ n’ihu ndị nke Chineke n’ebe a: ọnọdụ abụọ maka ịga nke ọma. Iwu ahụ nke Jehova n’onwe ya kwuru, na mmụọ amụma, bụ isi mmalite amamihe abụọ iji duzie ndị Ya n’ime ahụmahụ ọ bụla. Deuteronomy 4:6. ‘Nke a bụ amamihe unu na nghọta unu n’anya mba dị iche iche, ndị ga-asị, N’ezie, nnukwu mba a bụ ndị amamihe na ndị nwere nghọta.’”

> “Iwu Chineke na Mmụọ nke Amụma na-aga n’otu aka iji duzie ma dụọ nzukọ Kraịst ọdụ, ma mgbe ọ bụla nzukọ ahụ amatala nke a site n’irubere iwu Ya isi, e zitela mmụọ nke amụma ka o duzie ya n’ụzọ nke eziokwu.

> “Mkpughe 12:17. ‘Agwo ukwu ahụ wee were iwe megide nwanyị ahụ, wee gawa ibu agha megide ndị fọdụrụ n’ime mkpụrụ ya, ndị na-edebe iwu nile nke Chineke, ma nwee àmà nke Jisọs Kraịst.’ Amụma a na-egosi n’ụzọ doro anya na nzukọ ụka ndị fọdụrụ ga-ekweta Chineke n’iwu Ya, ma nwekwa onyinye amụma. Nrubeisi nye iwu Chineke, na mmụọ amụma, bụ ihe ndị na-ekewapụta ezi ndị Chineke mgbe niile, a na-enyekarịkwa ule ahụ n’ihe ngosi ndị dị ugbu a.”

> “N’ụbọchị Jeremaya, ndị mmadụ enweghị ajụjụ ọbụla banyere ozi Mozis, Ịlaịja, ma ọ bụ Ịlaịsha, ma ha jụrụ ma wepụ n’akụkụ ozi nke Chineke zitere Jeremaya ruo mgbe ike na ịrụ ọrụ ya lara n’iyi, ma ọgwụgwọ ọ bụla adịkwaghị ma e wezụga ka Chineke bupụ ha n’agha mbula.”

> “N’otu aka ahụ kwa n’ụbọchị Kraịst, ndị mmadụ amụtala na ozi Jeremaịa bụ eziokwu, ha wee kwenye onwe ha ikwere na ọ bụrụ na ha biri n’ụbọchị nna nna ha, ha gaara anabata ozi ya; ma n’otu oge ahụ ka ha na-ajụ ozi Kraịst, onye amụma nile dere banyere ya.

> “Mgbe ozi nke mmụọ-ozi nke atọ bilitere n’ụwa, nke a ga-ekpughe iwu Chineke nye nzukọ n’uju na n’ike ya, e weghachikwara onyinye amụma ozugbo. Onyinye a arụwo ọrụ pụtara ìhè nke ukwuu n’ịzụlite na n’ịga n’ihu nke ozi a.

> “Dịka ọdịiche echiche bilitere n’ihe gbasara nkọwa nke Akwụkwọ Nsọ na usoro ọrụ, ndị e ji mee ka okwukwe nke ndị kwere n’ozi ahụ maa jijiji ma duru ha n’ịdị n’otu dara ada n’ọrụ ahụ, mmụọ amụma anọgidewo na-enye ìhè n’ọnọdụ ahụ. Ọ na-ewetakwa ịdị n’otu n’echiche na nkwekọ n’omume n’etiti òtù ndị kwere ekwe. N’oge nsogbu ọ bụla bilitere n’ime mmepe nke ozi ahụ na uto nke ọrụ ahụ, ndị guzoro nke ọma n’akụkụ iwu Chineke na ìhè nke Mmụọ nke amụma emeriela, ọrụ ahụkwa enweela ọganihu n’aka ha.” Loma Linda Messages, 34.

Back to Articles