Article

# Akwụkwọ Daniel - Nọmba Iri Itoolu na Anọ

Ikpughe Usoro Amụma ahụ: Ịghọta Ike Atọ ahụ nke na-eduga na Agamadọn

Author

Jeff Pippenger

Published

February 27, 2024

Formats

PDF
Word
Song MP3

Usoro amụma nke William Miller jiri rụọ ọrụ bụ nhazi nke ike mbibi abụọ ahụ nke Rome ndị na-ekpere arụsị sochiri Rome nke ndị popu. Usoro amụma nke Future for America ji arụ ọrụ bụ nhazi nke ike mbibi atọ ahụ nke Rome ndị na-ekpere arụsị, sochiri Rome nke ndị popu, ma e mesịa, Protestantism nke dapụrụ n’ezi okwukwe. Ngosipụta atọ ndị ahụ nke Rome bụ ike mbibi atọ ahụ nke dragọn, anụ ọhịa, na amụma ụgha. A matara usoro ahụ n’akụkụ dị ukwuu site n’iguzogide a kpalitere megide ìhè nke amaokwu isii ikpeazụ nke Daniel isi nke iri na otu, nke e kpughere n’oge ọgwụgwụ na 1989.

Ngosipụta abụọ mbụ nke Rom na-akọwapụta nhazi amụma nke Rom nke oge a, ya bụ ngosipụta nke atọ na nke ikpeazụ nke Rom. Rom nke oge a na-akọwapụta usoro nke ike ikpeazụ nke ụbọchị ikpeazụ nke na-emegbu mmadụ n’ụzọ atọ. N’ụzọ dị nso n’ihe metụtara ya, ma dị iche kpọmkwem, ka ngosipụta atọ nke Babilọn dị. Nke mbụ bụ Bebel Nimrọd. Nke abụọ bụ Babilọn nke Nebukadneza na Belshaza. N’otu ha, ndị àmà amụma abụọ ahụ na-akọwapụta àgwà amụma nke Babilọn nke oge a. Ọ bụ ezie na n’otu ogo Rom nke oge a na Babilọn nke oge a bụ otu ihe ahụ, ngosipụta atọ nke Babilọn na-akọwa ọdịda ikpeazụ nke Babilọn, na mpako nke nwoke mmehie ahụ.

Ọdida Babilọn bụ isiokwu buru ibu ma doo anya nke amụma Akwụkwọ Nsọ, otu a kwa ka nganga nke poopu Rom. N’Isi nke iri na asaa nke Mkpughe, otu n’ime ndị mmụọ ozi ahụ na-awụsa ihe otiti asaa ikpeazụ na-abịa kpọmkwem ịkọwa ikpe Babilọn, nke bụkwa okwu ọzọ e ji akọwa ọdịda ya.

> Otu n’ime ndị mmụọ ozi asaa ahụ ndị nwere iko asaa ahụ bịakwutere m, gwa m okwu, na-asị m, Bịa n’ebe a; aga m egosi gị ikpe nke nnukwu akwụna ahụ nke nọkwasịrị n’elu ọtụtụ mmiri: onye ndị eze ụwa ha na ya kwara iko, e mekwara ka ndị bi n’ụwa ṅụọbiga mmanya nke iko-kwà-iko ya ókè. Ya mere o we buru m n’ime Mmụọ gaa n’ọzara: ahụrụ m otu nwanyị ka ọ nọkwasịrị n’elu anụ ọhịa uhie uhie, juputara n’aha nkwulu Chineke, nwee isi asaa na mpi iri. Mkpughe 17:1–3.

Ọrụ nke mmụọ-ozi ahụ bụ igosi Jọn ikpe nke nwanyị ahụ e dere “MYSTERY BABYLON” n’egedege ihu ya.

> A yi uwe odo odo na uhie uhie yi nwanyị ahụ, e werekwa ọlaedo na nkume dị oké ọnụ ahịa na mkpụrụ pearl chọọ ya mma, o jidekwara iko ọlaedo n’aka ya nke jupụtara n’ihe arụ nile na adịghị ọcha nke ịkwa iko ya: E dekwara aha n’egedege ihu ya, NZUZO, BABILỌN UKWU AHỤ, NNE NKE NDỊ IKWA IKO NA NKE IHE ARỤ NILE NKE ỤWA. Ahụkwara m nwanyị ahụ ka ọ ṅụbiga mmanya ókè n’ọbara ndị nsọ na n’ọbara ndị àmà Jisọs: ma mgbe m hụrụ ya, o juru m anya nke ukwuu. Nkpughe 17:4–6.

Ngwaọrụ ndọrọ ndọrọ ọchịchị nke papacy na-eji n’ụbọchị ikpeazụ kpagbuo ndị ọ na-ewere dị ka ndị jụrụ okwukwe ka a na-anọchi anya ya site n’“anụ ọhịa na-acha uhie uhie, jupụtara n’aha nkwulu Chineke, nke nwere isi asaa na mpi iri.” Eziokwu ahụ na ọ nọkwasịrị n’elu anụ ọhịa ahụ na-egosi na ọ na-achịkwa anụ ọhịa ahụ, dịka onye na-agba ịnyịnya si achịkwa ịnyịnya ya.

> Nwanyị ahụ ị hụrụ bụkwa obodo ukwu ahụ, nke na-achị ndị eze nke ụwa. Mkpughe 17:8.

“Anụ ọhịa na-acha uhie uhie nke nwere isi asaa na mpi iri” bụ Rom nke oge a, ọ na-anọchitekwa anya usoro ndọrọ ndọrọ ọchịchị nke nwanyị ahụ ji arụ ọrụ ka ọ na-akpagbu ndị Chineke kwesịrị ntụkwasị obi n’ụbọchị ikpeazụ. Nwanyị ahụ bụ Babilọn nke oge a, nnukwu obodo ahụ nke na-akwa iko ma na-achị ndị eze nke ụwa. Ngosipụta abụọ mbụ nke Babilọn, nke Bebel nọchiri anya ya n’Isi nke iri na otu nke Jenesis, na Babilọn nọ na isi nke anọ na nke ise nke Daniel, na-akọwa mpako na ọdịda nke Babilọn nke oge a n’ụbọchị ikpeazụ. Nwanyị ahụ a na-ekpe ikpe banyere ya n’Isi nke iri na asaa nke Mkpughe, bụ Babilọn nke oge a, anụ ọhịa ahụ ọ na-achịkwa bụkwa Rom nke oge a. O sorola ndị eze kwa iko, ma ọnụ ha abụọ aghọwo otu anụ ahụ.

> Ya mere, nwoke ga-ahapụ nna ya na nne ya, ma rapara n’ebe nwunye ya nọ: ha abụọ ga-abụ otu anụ ahụ. Jenesis 2:24.

N’agbanyeghị na ha bụ otu, e kewapụrụ ụfọdụ ihe amụma metụtara Rom oge a na Babilọn oge a n’Okwu Chineke. Akụkọ banyere Babilọn oge a, dịka e guzobere ya site n’akaebe abụọ nke Bebel na Babilọn, bụ banyere mpako ya, na ọdịda ikpeazụ ya. N’amaokwu isii ikpeazụ nke Daniel iri na otu, e ji eze ugwu nọchie anya papasi ahụ. Popu nke Rom bụ onye nnọchi anya Setan n’ụwa.

> “Iji mee ka uru na nsọpụrụ nke ụwa dịrị ya n’aka, e duru nzukọ ahụ ka ọ chọọ ihu ọma na nkwado nke ndị ukwu nke ụwa; ma n’ịjụsị Kraịst otu a, a kpaliri ya ikweta n’okpuru ọchịchị nke onye nnọchi anya Setan—bishọp nke Rom.” The Great Controversy, 50.

Setan chọrọ ịbụ Chineke, ọchịchọ ya bụkwa iweghara ocheeze ndọrọ ndọrọ ọchịchị na nke okpukpe nke Chineke.

> Lee ka i si si n’eluigwe daa, O Lusifa, nwa nke ụtụtụ! lee ka e si gbutuo gị ruo n’ala, gị onye mere ka mba dị iche iche daa mba! N’ihi na i kwuwo n’obi gị, Aga m arịgo n’eluigwe, aga m ebuli ocheeze m karịa kpakpando nke Chineke: aga m anọdụkwa n’elu ugwu nke nzukọ, n’akụkụ ugwu nke ebe ugwu: aga m arịgo karịa ịdị elu nke ígwé ojii; aga m adị ka Onye Kasị Elu. Aịsaịa 14:12–14.

Setan chọsiri ike ibuli ocheeze ya elu (nke bụ ihe nnọchianya nke ọchịchị eze), “n’elu kpakpando nile nke Chineke.” Kpakpando nile nke Chineke bụ ndị mmụọ ozi, ha na-anọchitekwa anya usoro ọchịchị Chineke. Setan chọkwara “kwa” ịnọdụ “n’elu ugwu nzukọ, n’akụkụ ugwu.” Nzukọ ahụ bụ Nzukọ-nsọ, ọ dịkwa na Jerusalem, nke dị n’akụkụ ugwu. Ịnọdụ n’elu ocheeze n’“akụkụ ugwu,” bụ ịbụ eze nke ugwu. Kraịst bụ ezi Eze nke Ugwu, onye kwa bụ Eze n’elu ọchịchị Chineke. Setan chọsiri ike “ịdị ka Onye Kachasị Elu.”

> Abụ na Abụ Ọma maka ụmụ Kora. Jehova dị ukwuu, ọ kwesịkwara ka a too ya nke ukwuu n’obodo Chineke anyị, n’ugwu ịdị nsọ ya. Ọ mara mma n’ọnọdụ ya, ọ bụkwa ọṅụ nke ụwa niile, bụ Ugwu Zayọn, n’akụkụ ugwu, obodo nke Eze ukwu ahụ. A maara Chineke n’ụlọ eze ya dị iche iche dịka ebe mgbaba. Abụ Ọma 48:1–3.

Onye nnọchite anya Setan n’ụwa bụ bishọp nke Rome (poopu). N’amaokwu isii ikpeazụ nke Daniel iri na otu, a kọwara mbilite ikpeazụ na ọdịda ikpeazụ nke poopu nke Rome, ebe e gosikwara poopu ahụ dịka eze nke ugwu. Ọ bụ isi nke ụka Katọlik, ma okwu ahụ bụ “katọlik” pụtara nke zuru ụwa ọnụ. Ka Setan wee ṅomie ocheeze abụọ nke Kraịst (ndọrọ ndọrọ ọchịchị na nke okpukpe), Setan kere ụka Katọlik maka ebumnuche nke inwe usoro okpukpe zuru ụwa ọnụ mgbe ọ ga-amalite ime onwe ya ka Kraịst n’ụbọchị ikpeazụ.

> “Nkwenye a e mere n’etiti ikpere arụsị na Iso Ụzọ Kraịst butere mmepe nke ‘nwoke mmehie’ ahụ, nke e buru n’amụma kwuo na ọ ga-emegide Chineke ma bulie onwe ya elu karịa Chineke. Nnukwu usoro ahụ nke okpukpe ụgha bụ ọkaibe nke ike Setan—ihe ncheta nke mgbalị ya iji nọkwasị onwe ya n’ocheeze ka o wee chịkwaa ụwa dịka ọchịchọ ya si dị.” The Great Controversy, 50.

Setan wulitere usoro okpukpe zuru ụwa ọnụ, ma wulitekwa usoro ọchịchị ndọrọ ndọrọ ọchịchị zuru ụwa ọnụ, iji mee ihe nṅomi nke ocheeze ikike abụọ ahụ nke ezi Eze nke Ugwu nọkwasịrị n’elu ha. Ndị eze iri ahụ nke Mkpughe iri na asaa, ndị akwụna ahụ na ha na-akwa iko ma na-achịkwa ha n’ụbọchị ikpeazụ, na-anọchi anya anụ ọhịa ahụ nke nwere isi asaa na mpi iri, nke nwanyị ahụ na-achị, bụ onye e dere BABYLON n’egedege ihu ya. N’isi nke iri na asaa ndị eze iri ahụ “ga-akpọ akwụna ahụ asị, mee ka ọ bụrụ ihe tọgbọrọ n’efu na nke gba ọtọ, ha ga-erikwa anụ ahụ ya, were ọkụ kpọọ ya ọkụ.” N’ụzọ dị otu a, e sere ikpe ya. Ngosipụta atọ nke Babylon na-akọwapụta ọdịda ikpeazụ nke Babylon. Ngosipụta atọ nke Rom na-akọwapụta usoro ọchịchị ndọrọ ndọrọ ọchịchị nke ọ na-achị n’elu ya.

Ozi ndị mmụọ ozi atọ nke Mkpughe isi nke iri na anọ na-ekwu banyere ọdịda ikpeazụ nke Babilọn oge a, dịka Daniel isi nke iri na otu, amaokwu iri anọ na anọ na iri anọ na ise na-emekwa. A na-akpọtụrụ ọdịda ikpeazụ ya n’isi nke iri na asaa nke Mkpughe, ma a kọwara ya ọbụna nke ọma karị n’isi nke iri na asatọ. Nkọwa Daniel iri na otu banyere ọdịda ikpeazụ nke Babilọn oge a, nke e so ya na ihe atụ nke ozi ndị mmụọ ozi atọ nke isi nke iri na anọ, na nkọwa nke isi nke iri na asaa na nke iri na asatọ banyere ọdịda ikpeazụ ahụ, ka a ga-ejikọta ọnụ, ahịrị n’ahịrị. N’ime Daniel iri na otu, a kọwara ọdịda ikpeazụ nke Babilọn oge a dị ka nke na-eme mgbe ọ naghị enweta enyemaka ọbụla.

> Ọ ga-akụkwa ụlọikwuu nke obí ya n’etiti oké osimiri dị iche iche n’ugwu nsọ ahụ dị ebube; ma ọ ga-erute ọgwụgwụ ya, ọ dịghịkwa onye ga-enyere ya aka. Daniel 11:45.

N’amaokwu na-esote, Maịkel na-ebili, oge nnwale mmadụ na-emechi. Amaokwu ahụ na-amalite site n’ikwu, “Na n’oge ahụ.” Mgbe Babilọn nke oge a dara, oge nnwale mmadụ na-emechi, ọ na-anwụkwa naanị ya. Mmụọ-ozi nke atọ na-akọwa mmechi nke oge nnwale n’ihi na ọ na-egosi na e kewala ụwa n’òtù mmadụ abụọ: ndị nwere akara anụ ọhịa ahụ, na ndị nwere akara-azụ nke Chineke. N’oge ahụ, a na-awụsa iwe Chineke n’elu Babilọn nke oge a, na n’elu ndị natara akara nke ikike ya.

> Mmadụ-ozi nke atọ wee soro ha, na-ekwu n’olu dị ukwuu, Ọ bụrụ na onye ọ bụla akpọrọ anụ ọhịa ahụ na oyiyi ya isiala, ma nata akara ya n’egedege ihu ya, ma ọ bụ n’aka ya, Onye ahụkwa ga-aṅụ mmanya nke iwe Chineke, nke a wụsara n’enweghị ngwakọta n’ime iko nke ọnụma Ya; a ga-ata ya ahụhụ n’ọkụ na brimstone n’ihu ndị mmụọ ozi dị nsọ, na n’ihu Nwa-aturu ahụ: Anwụrụ nke ahụhụ ha na-arịgo elu ruo mgbe ebighị ebi ebi: ha enweghịkwa izuike ehihie ma ọ bụ n’abalị, ndị na-akpọrọ anụ ọhịa ahụ na oyiyi ya isiala, na onye ọbụla na-anata akara aha ya. N’ebe a ka ntachi obi nke ndị nsọ dị: n’ebe a ka ndị na-edebe iwu Chineke na okwukwe Jisọs nọ. Mkpughe 14:9–12.

N’Isi nke iri na asatọ nke Mkpughe, a na-egosi ikpe nke nnukwu akwụna ahụ dịka ikpe na-aga n’ihu n’usoro, nke na-amalite na iwu Sọnde na-abịa n’oge na-adịghị anya, mgbe olu nke abụọ kpọrọ atụrụ ọzọ nke Chineke ka ha si na Babilọn pụta. Ka ọ na-erule amaokwu nke iri abụọ na otu, a na-akara mmechi nke oge amara, si otu a na-egosi na oge sitere na iwu Sọnde na-abịa n’oge na-adịghị anya na United States ruo mgbe Maịkel guzoro ọtọ bụ oge nke a na-eme ka ikpe Babilọn nke oge a mezue, n’oge nnukwu mkpagbu.

> Mmụọ-ozi dị ike we bulie nkume dị ka nnukwu nkume igwe-ata ọka, tụba ya n’ime oké osimiri, na-asị, Otu a ka a ga-eji ike tụda obodo ukwu ahụ, Babilọn, a gaghịkwa ahụ ya ọzọ ma ọlị. A gaghịkwa anụkwa olu ndị na-akpọ ụbọ akwara, na nke ndị na-egwu egwú, na nke ndị na-afụ opi nta, na nke ndị na-afụ opi ike n’ime gị ọzọ ma ọlị; a gaghịkwa ahụ onye omenkà ọ bụla, nke aka ọrụ ọ bụla ọ bụ, n’ime gị ọzọ; a gaghịkwa anụkwa ụda nkume igwe-ata ọka n’ime gị ọzọ ma ọlị; Ìhè kandụl agaghịkwa enwu n’ime gị ọzọ ma ọlị; a gaghịkwa anụ olu nwoke na-alụ ọhụrụ na nke nwanyị a na-alụ ọhụrụ n’ime gị ọzọ ma ọlị: n’ihi na ndị ahịa gị bụ ndị ukwu nke ụwa; n’ihi na site n’ime anwansi gị ka e duhieworo mba niile. N’ime ya ka a hụrụ ọbara ndị amụma, na nke ndị nsọ, na nke ndị niile e gburu n’elu ụwa. Mkpughe 18:21–24.

Ịtụda nkume ahụ n’ala, ime ka ndị na-akụ egwú na ndị ọrụ daa jụụ, imenyụ kandụl ahụ, na ime ka olu nwunye a na-alụ na nke di ya daa jụụ, ha niile bụ okwu e si n’Agba Ochie wepụta, ndị na-anọchi anya mmechi nke oge amara.

Mgbe e tinyere Daniel isi nke iri na otu n’elu Mkpughe isi nke iri na atọ na nke iri na anọ n’ụzọ amụma, ma mesịa tinyekwa amaokwu abụọ ahụ n’elu isi nke iri na asaa na nke iri na asatọ nke Mkpughe, anyị na-ahụ ahịrị amụma atọ nke, tinyere eziokwu ndị ọzọ, na-anọchi anya ọdịda ikpeazụ nke Babilọn nke oge a. Nke ọ bụla n’ime ahịrị atọ ahụ na-anọchi anya otu n’ime ike atọ ahụ jikọtara ọnụ, ndị na-eduga ụwa gaa Armagedọn. Daniel isi nke iri na otu na-akọwa anụ ọhịa ahụ (papacy). Mkpughe isi nke iri na atọ na nke iri na anọ na-egosi otu akụkọ ihe mere eme ahụ, ma site n’echiche nke onye amụma ụgha (United States). Mkpughe isi nke iri na asaa na nke iri na asatọ na-akọwapụtakwa otu ahịrị amụma ahụ, ma akụkọ ihe mere eme a na-anọchi anya n’ebe ahụ lekwasịrị anya n’elu dragọn ahụ (United Nations).

Nke ọ bụla n’ime ahịrị atọ ahụ na-amalite n’oge ọgwụgwụ ahụ n’afọ 1798. Amaokwu nke iri anọ nke Daniel isi nke iri na otu na-amalite site n’okwu ndị a, “Ma n’oge ọgwụgwụ ahụ.” “Oge ọgwụgwụ ahụ” dị na mmalite nke amaokwu ahụ bụ 1798, ma mgbe e mezuru amaokwu ahụ n’afọ 1989, ọ bụkwa “oge ọgwụgwụ ahụ,” n’ihi na Jizọs ji mmalite gosipụta ọgwụgwụ mgbe Ọ chọrọ itinye akara mbinye-aka Ya n’elu eziokwu dị mkpa. Nwanyị White na-eme ka anyị mata na isi nke iri na atọ nke Mkpughe na-amalitekwa n’afọ 1798.

> “Ma mgbe e wepụrụ Papacy ike ya, wee mee ka ọ kwụsị mkpagbu n’ike, Jọn hụrụ ike ọhụrụ ka ọ na-apụta iji kwughachi olu dragọn ahụ, ma gaa n’ihu n’otu ọrụ ahụ obi ọjọọ na nkwulu Chineke. Ike a, nke bụ nke ikpeazụ ga-alụso nzukọ Kraịst na iwu Chineke ọgụ, ka e jiri anụ ọhịa nke nwere mpi dị ka nke nwa atụrụ nọchianya ya.” Signs of the Times, November 1, 1899.

Ahịrị amụma ahụ nke na-amalite n’amaokwu nke iri anọ nke Daniel iri na otu n’afọ 1798, na-aga n’ihu ruo mgbe ohere nnwale mmadụ ga-emechi mgbe Michael ga-ebili. Ahịrị amụma ahụ nke malitere n’afọ 1798, “mgbe e wepụrụ ike Pọpù, a manyekwara ya ịkwụsị mkpagbu,” ma ọ na-ejedebe mgbe a ga-awụkwasị iwe Chineke n’elu ndị ahụ nabatara “akara” nke ikike Pọpù. N’Isi nke iri na asaa nke Mkpughe, mgbe mmụọ ozi bịakwutere Jọn igosi ya ikpe nke akwụna Pọpù, e buuru Jọn ruo n’isi ngwụcha nke “ọzara,” nke na-anọchite anya akụkọ ihe mere eme site n’afọ 538 ruo 1798. Ebe e debere Jọn n’afọ 1798 n’ụzọ mmụọ, ọ dekọrọ ikpe nke Babilọn nke oge a, nke na-amalite site n’olu nke abụọ nke Mkpughe iri na asatọ, nke na-ekwupụta na Pọpù emejula iko nke oge nnwale ya, ma ikpe ya wee gaa n’ihu ruo mgbe ohere nnwale ga-emechi dịka a na-atụ nkume igwe nri ahụ n’ime oke osimiri.

N’ahịrị n’ahịrị, ahịrị atọ ndị a na-akọwa ọdịda ikpeazụ nke Babilọn nke oge a, onye ya na ndị eze nke Rom nke oge a kwara iko. Daniel isi nke iri na otu bụ àmà banyere papasi, nke e ji eze nke ugwu nọchite anya ya. Mkpughe isi nke iri na atọ na nke iri na anọ bụ àmà banyere onye amụma ụgha, ma isi nke iri na asaa na nke iri na asatọ na-agba àmà banyere ọrụ dragọn ahụ (ndị eze iri ahụ). Ụkpụrụ amụma nke Future for America ji arụ ọrụ dabere n’ike atọ ndị na-eduga ụwa gaa Armagedọn.

Ndị àmà abụọ nke Bebel na Babilọn na-akọwapụta àgwà amụma nke Babilọn nke oge a. Ndị àmà abụọ ahụ na-ekwu banyere mpako nke onye ndu ndị popu, onye na-ekwupụta na ọ bụ Onye Kraịst ma na-anọdụ onwe ya n’ụlọ nsọ Chineke, ma na-ekwupụta onwe ya ịbụ Chineke. Ndị àmà abụọ ahụ na-akọwapụtakwa ọdịda ikpeazụ ya. Ibulite onwe onye nke popu na ọdịda ikpeazụ ya, dịka e si gosi ya n’ime ngosipụta atọ nke Babilọn, bụ ihe na-eguzobe ọhụụ nke akụkọ ihe mere eme amụma.

> N’oge ndị ahụ, ọtụtụ ga-ebili imegide eze nke ndịda; ndị na-apụnara ihe n’etiti ndị gị ga-ebulikwa onwe ha iji mee ka ọhụụ ahụ guzosie ike; ma ha ga-ada. Daniel 11:14.

Anyị ga-aga n’ihu n’ịtụle ngosipụta atọ nke Babilọn n’isiokwu na-esonụ.

> M wee nụ olu ọzọ si n’eluigwe, sị, Sinụ n’ime ya pụta, ndị m, ka unu ghara ịbụ ndị na-eketa nmehie ya, ka unu ghara ịnata kwa n’ihe otiti ya. N’ihi na mmehie ya eruwo ruo n’eluigwe, Chineke echetakwala ajọ omume ya nile. Kwụghachi ya otu o si kwụghachi unu, meekwa ka e nye ya okpukpu abụọ dị ka ọrụ ya si dị: n’ime iko ahụ o jupụtara, juputara ya okpukpu abụọ. Otu o si nye onwe ya ebube, bie ndụ n’ụba na n’anụrị, otu ahụ kwa ka e nye ya ahụhụ na iru uju: n’ihi na ọ na-ekwu n’obi ya, Anọ m ọdụ dịka eze nwanyị, abụghịkwa m nwanyị di ya nwụrụ, agaghịkwa m ahụ iru uju ọ bụla. N’ihi ya, n’otu ụbọchị ka ihe otiti ya ga-abịa, ọnwụ, na iru újú, na ụnwụ; a ga-eji ọkụ kpọọ ya kpamkpam: n’ihi na Onye-nwe-anyị Chineke nke na-ekpe ya ikpe dị ike. Mkpughe 18:4–8.

Back to Articles