Article

# Akwụkwọ Daniel — Nọmba Otu Narị na Iri na Abụọ

Ikpughe Ihe Nnyocha Amụma nke Ishmael: Site n’Onye Na-agba Akwụ́ ruo n’Onye Na-akara 144,000 Akara"}

Author

Jeff Pippenger

Published

March 2, 2024

Formats

PDF
Word
Song MP3

> Chineke nọrọnyeere nwata nwoke ahụ; o wee too, biri n’ọzara, ma ghọọ onye na-agba ụta. Jenesis 21:20.

Ishmael ghọrọ onye-agba ụta, nke bụ ihe nnọchianya nke agha, bụrụkwa ihe nnọchianya nke ikpe mmezu a na-eweta imegide Rom.

> Olu ndị ahụ na-agba ọsọ ma na-agbanahụ n’ala Babilọn, iji kwupụta na Zayọn mmegwara nke Onyenwe anyị Chineke anyị, mmegwara nke ụlọ nsọ ya. Kpọkọtanụ ndị na-agba ụta megide Babilọn: unu niile na-adọ ụta, maa ụlọikwuu megide ya gburugburu; ka ọ ghara ịbụ onye ọbụla n’ime ya ga-agbanahụ: kwụọ ya ụgwọ dị ka ọrụ ya si dị; dịka ihe niile o meworo, meenụ ya otu ahụ: n’ihi na o meela nganga megide Onyenwe anyị, megide Onye Nsọ nke Izrel. Jeremaya 50:28, 29.

Ndị na-agba ụta ga-akwụghachi Babilọn dịka ọrụ ya siri dị, ụgwọghachi ahụ na-amalitekwa n’iwu Sọnde nke na-abịa n’oge na-adịghị anya, site n’olu nke abụọ nke Mkpughe isi nke iri na asatọ, mgbe ikpe ọchịchị na-aga n’ihu megide Babilọn na-amalite.

> M wee nụkwara olu ọzọ si n’eluigwe, na-asị, Sinụ n’ime ya pụta, ndị m, ka unu ghara ịbụ ndị na-eketa òkè n’ime mmehie ya, nakwa ka unu ghara ịnara n’ime ọrịa-otiti ya. N’ihi na mmehie ya eruola ruo n’eluigwe, Chineke echetakwala ajọ omume ya. Kwụọnụ ya ụgwọ dịka o si kwụọ unu ụgwọ, ma tinyekwanụ ya okpukpu abụọ dịka ọrụ ya si dị: n’ime iko ahụ o juputara, juputaranụ ya okpukpu abụọ. Olee otú o si nye onwe ya otuto, biakwa ndụ n’ụtọ okomoko, otu a ka unu nyenụ ya ahụhụ na iru uju: n’ihi na ọ na-ekwu n’obi ya, Anọ m dịka eze nwanyị, abụghịkwa m nwanyị di ya nwụrụ, agaghịkwa m ahụ iru uju ọ bụla. Nkpughe 18:4–7.

A machibidoro Ishmael na nne ya Hagar igeta ekwe ka ha keta oke nketa nke ọkpara, e wee chụpụ ha. Ya mere, ekworo ghọrọ mkpali amụma nke Islam, agha kwa ghọrọ ọrụ ya n’amụma. Mmasị mbụ a kpọrọ banyere ya gụnyere mgbochi Sarah tinyere n’ahụ Ishmael na nne ya, ma “mgbochi” ahụ ghọrọ otu n’ime njirimara amụma kachasị mkpa nke Islam n’ime Okwu Chineke niile, na n’akụkọ ihe mere eme. Ụmụ Ishmael ga-abụ ndị ọhịa, ndị aka ha ga-emegide mmadụ niile, e werekwa ịnyịnya-ibu ọhịa nke Arabia, nke sitere n’ezinụlọ ịnyịnya, nọchie agwa ọhịa ha. Ya mere, a na-anọchi anya agha Islam nke ahụhụ mbụ na nke abụọ dịka ndị agha nọ n’elu ịnyịnya iwe.

Alakụba bụ ozi nke mmiri ozuzo ikpeazụ, ọ dịkwa nnọọ kwesị ekwesị na ahụhụ atọ ahụ nọchite anya ahịrị amụma atọ pụrụ iche, n’ihi na usoro nke mmiri ozuzo ikpeazụ bụ “ahịrị n’elu ahịrị.” Mgbe a kpọkọtara njirimara amụma nke ahịrị abụọ mbụ ọnụ, ha na-eguzobe ahịrị nke ahụhụ nke atọ. Ahịrị amụma atọ ahụ nile na-egosi oge e ji akàrà mechie puku mmadụ narị otu na iri anọ na anọ ahụ. Ahịrị atọ ahụ nọchite anya oge a na-awụsa mmiri ozuzo ikpeazụ, n’ihi na mmiri ozuzo ikpeazụ malitere ifesa mgbe Ahụhụ nke Atọ bịarutere n’ụbọchị Septemba 11, 2001.

> “A ga-ezo mmiri ikpeazụ n’elu ndị nke Chineke. Mmụọ-ozi dị ike ga-esi n’eluigwe rịdata, a ga-emekwa ka otuto ya mụọ ụwa nile.” Review and Herald, Eprel 21, 1891.

Oge nke ikpuchisị akara ahụ ka a nọchikwara anya ya site n’oge ahụ malitere n’ụbọchị Ọgọst 11, 1840, ma kwụsị mgbe mmụọ-ozi nke atọ bịarutere n’ụbọchị Ọktoba 22, 1844. A nọchikwakwara oge ahụ anya n’isi nke abụọ nke Habakuk. Akụkọ ihe mere eme nke ndị Millerite mezuru isi nke abụọ nke Habakuk, ma n’ime ime otú ahụ, ọ malitere mgbe mmụọ-ozi ahụ siri n’ala rịdata n’ụbọchị Ọgọst 11, 1840, ma ọ kwụsịrị mgbe mmụọ-ozi nke atọ bịarutere n’ụbọchị Ọktoba 22, 1844.

Isi nke abụọ nke Habakkuk na-egosi na n’ọgwụgwụ ọhụhụ ahụ, ọhụhụ ahụ ga-“ekwu okwu.” N’amaokwu nke atọ nke Isi nke iri nke Mkpughe, mmụọ ozi ahụ tiri mkpu (kwuo okwu) n’olu ukwu, ma n’Ọktoba 22, 1844, otu mmụọ ozi ahụ ṅụrụ iyi (kwuo okwu) na “oge agaghị adị ọzọ.” Onye nche Habakkuk n’amaokwu nke mbụ nke isi nke abụọ dị n’ebe Ọgọst 11, 1840 nọ, n’ihi na ọ bụ mgbe ahụ ka ndị nche na-ebuli olu ha elu.

N’ihe nnupụisi nke 1888, nke Nwannaanyị White kọwara dịka nke na-anọchite anya mmụọ-ozi nke Mkpughe iri na asatọ nke ga-eme ka ụwa mụchaa ìhè site n’ebube Ya, ndị nche (Jones na Waggoner) weliri “olu” ha elu dịka opi, iji gosi ndị nke Chineke mmehie ha, n’ihi na ozi ha bụ ozi a kpọrọ Laodisia. N’ụbọchị Septemba 11, 2001, nke akụkọ ihe mere eme nke 1888 nọchiri anya ya n’amụma, Onye-nwe-anyị duru ndị Ya nke ụbọchị ikpeazụ laghachi n’ụzọ ochie nke Jeremaya, ebe aṅaghị ege ndị nche ntị. Ịrịda nke mmụọ-ozi ahụ na-akara ọbịbịa amụma nke ndị nche.

“olu” ahụ nke bịarutere n’ụbọchị Ọgọst 11, 1840, sitere n’aka ndị nche, e wee gwa Jeremaya na ọ bụrụ na ọ ga-alaghachi n’okwukwe ya na ntụkwasị-obi ya n’ebe Chineke nọ mgbe mmechuihu ya gasịrị, na ọ ga-abụ ọnụ Chineke. Mgbe ọhụụ ahụ nke gbuuru oge bịarutere n’ikpeazụ n’ụbọchị Ọktoba 22, 1844, ọ “kwuru.” Oge nke Habakuk isi nke abụọ, nke mezuru n’akụkọ ihe mere eme nke ndị Millerait, na-egosi oge nke imechi akara nke puku narị otu na iri anọ na anọ.

Ọ dị oké mkpa ịghọta na Ọgọst 11, 1840 ruo Ọktoba 22, 1844, na-egosi ịkàrà ndị puku iri na anọ na puku anọ na anọ, nke bụ oge a na-awụsa mmiri ozuzo ikpeazụ. Ọ dị oké mkpa, n’ihi na a ghaghị iji usoro nke “ahịrị n’elu ahịrị” mata ozi mmiri ozuzo ikpeazụ ahụ. Oge pụrụ iche ahụ nke bụ ịkàrà ndị puku iri na anọ na puku anọ na anọ ka a na-anọchi anya ugboro ugboro n’ahịrị amụma dị iche iche, otu a ka ọ dịkwa na Habakọk abụọ, nke Sister White kpọmkwem na-akọwa dị ka ihe mezuru n’akụkọ ihe mere eme ndị Millerite. Ọ na-akụzikwa ugboro ugboro na a na-emegharị akụkọ ihe mere eme ndị Millerite n’akụkọ ihe mere eme nke ndị puku iri na anọ na puku anọ na anọ.

> “Ejikọtara ya na amụma ndị ha lere anya dịka ndị na-emetụta oge ọbịbịa nke ugboro abụọ bụ ozizi e mere ka ọ daba kpọmkwem n’ọnọdụ ha nke ejighị n’aka na nchekasị, ma na-agba ha ume ka ha jiri ndidi chere n’okwukwe na ihe nke ugbu a gbara ọchịchịrị n’uche nghọta ha ga-eme ka ọ doo anya n’oge kwesịrị ekwesị.”

> “N’etiti amụma ndị a bụ nke Habakkuk 2:1–4: ‘Aga m akwụ n’ebe nche m, guzo n’elu ụlọ nche, elekwa anya ịhụ ihe Ọ ga-agwa m, na ihe m ga-aza mgbe a baara m mba. Onye-nwe-anyị wee zaa m, sị, Dee ọhụ ahụ, mee ka ọ doo anya n’elu mbadamba, ka onye na-agụ ya wee gbaa ọsọ. N’ihi na ọhụ ahụ ka dịrị oge a kara aka, ma n’ọgwụgwụ ya ọ ga-ekwu, ọ gaghị aghakwa ụgha: ọ bụrụgodị na ọ na-egbu oge, chere ya; n’ihi na ọ ga-abịa n’eziokwu, ọ gaghị egbu oge. Lee, mkpụrụ obi ya nke na-ebuli onwe ya elu adịghị ziri ezi n’ime ya: ma onye ezi omume ga-adị ndụ site n’okwukwe ya.’”

> “Dị ka mbido n’afọ 1842, ntụziaka e nyere n’amụma a ka e ‘dee ọhụ ahụ, meekwa ka o doo anya n’elu mbadamba, ka onye na-agụ ya wee gbaa ọsọ,’ atụlaarị Charles Fitch imepụta eserese amụma iji kọwaa ọhụ nke Daniel na Mkpughe. E lere mbipụta nke eserese a anya dịka mmezu nke iwu e nyere Habakuk. Ma n’oge ahụ, ọ dịghị onye hụrụ na otu ntụgharị oge pụtara ìhè n’ime mmezu nke ọhụ ahụ—oge ichere—ka e gosiri n’ime amụma ahụkwa. Mgbe ndakpọ olileanya ahụ gasịrị, Akwụkwọ Nsọ a pụtara nke ukwuu n’ihe ọ pụtara: ‘N’ihi na ọhụ ahụ ka dịrị otu oge a kara aka, ma n’ọgwụgwụ ya ọ ga-ekwu okwu, ọ gaghị aghakwa ụgha: ọ bụrụgodị na ọ dị ka ọ na-egbu oge, chere ya; n’ihi na ọ ga-abịa n’ezie, ọ gaghị egbu oge.... Onye ezi omume ga-esi n’okwukwe ya dị ndụ.’”

> “Otu akụkụ nke amụma Izikiel bụkwa isi iyi nke ike na nkasi obi nye ndị kwere ekwe: ‘Okwu nke Onyenwe anyị bịakwutere m, na-asị, Nwa nke mmadụ, gịnị bụ ilu ahụ unu nwere n’ala Izrel, na-asị, Ụbọchị ndị ahụ adịgoro ogologo, ọhụụ ọbụla adaala? Ya mere gwa ha, Otu a ka Onye-nweanyị Jehova kwuru.... Ụbọchị ndị ahụ eruola nso, na mmezu nke ọhụụ ọbụla.... M ga-ekwu okwu, okwu ahụ nke M ga-ekwu ga-emezu; a gaghịkwa adị ogologo ọzọ.’ ‘Ndị sitere n’ụlọ Izrel na-asị, Ọhụụ ahụ ọ na-ahụ bụ maka ọtụtụ ụbọchị ga-abịa, ọ na-ebukwa amụma banyere oge ndị ka dị anya. Ya mere gwa ha, Otu a ka Onye-nweanyị Jehova kwuru; A gaghịkwa eme ka okwu M ọ bụla dị ogologo ọzọ, kama okwu ahụ nke M kwuru ka a ga-emezu.’ Izikiel 12:21–25, 27, 28.” The Great Controversy, 391–393.

Ndị Millerite ahụ ọ bụghị nanị na ha hụrụ onwe ha dịka ndị na-emezu ilu nke ụmụ agbọghọ iri ahụ, na Habakuk isi nke abụọ, kama e duzikwara ha ịhụ na akụkọ ihe mere eme nke ha nọ na-emezu amụma ndị a, bụkwa ihe Ezikiel kọwara dịka njirimara nke otu akụkọ ihe mere eme ahụ, ebe “mmezu nke ọhụụ ọ bụla,” ga-emezu. Ahịrị akụkọ ihe mere eme nke na-anọchi anya ịkpakọba akara nke ndị otu narị puku iri anọ na anọ bụ ebe mmezu nke ọhụụ ọ bụla na-emezu!

A na-ejikọta ahịrị ndị na-anọchi anya oge mmiri ozuzo ikpeazụ na ịkpuchi akara nke puku mmadụ narị otu na iri anọ na anọ, iji gosi na akụkọ ihe mere eme amụma na-enwe mgbe niile akara ngosi nke Alfa na Omega.

Akụkọ ihe mere eme nke ndị Millerite malitere site n’olu nke mmụọ ozi nke Mkpughe iri, ma na-ejedebe site n’otu olu ahụ. Septemba 11, 2001 malitere site n’olu mbụ nke Mkpughe isi nke iri na asatọ, ma na-ejedebe site n’olu nke abụọ nke Mkpughe isi nke iri na asatọ. Habakuk isi nke abụọ malitere site n’olu nke ndị nche, ma na-ejedebe site n’olu nke onye nche Jeremaịa. Ahụhụ mbụ malitere site na Mohammed, ma na-ejedebe na Mohammed II. Ahụhụ nke abụọ malitere site n’ịtọhapụ ndị mmụọ ozi anọ nke Islam ma na-ejedebe site n’ịkwụsị Islam.

Usoro a bụ mmiri ozuzo ikpeazụ bụ usoro “ahịrị n’ahịrị” nke Aịzaya, ma ahịrị ndị a na-achịkọta ọnụ iji mata ma guzosie ozi nke mmiri ozuzo ikpeazụ ike na-eburu mgbe niile akara njirimara nke Alfa na Omega. Ahụhụ mbụ nke Mkpughe isi nke itoolu na-amalite na Mohammed ma na-agwụ na Mohammed nke Abụọ. A na-ekewa oge ahụ n’ụdị agha abụọ, nke mbụ bụ mwakpo ndị na-enweghị nhazi megide Rom nke malitere n’ezie site n’aka Abubakar, mgbe ahụ kwa oge nke narị afọ otu na iri ise nke e ji mezue agha mbụ a haziri ahazi nke Islam.

A na-anọchi anya afọ otu narị na iri ise site n’amụma oge nke “ọnwa ise”. Ahụhụ nke abụọ nwekwara amụma oge nke bụ afọ narị atọ na iri itoolu na otu na ụbọchị iri na ise. Ya mere, ebe ọ bụ na nhazi amụma nke ahụhụ mbụ na nke abụọ na-akọwapụta njedebe site na mmalite, ọ nwere nkewa dị n’etiti ịkà akara na oge kpọmkwem. A na-anọchi anya usoro ịkà akara ahụ na mmalite nke akụkọ ihe mere eme nke ahụhụ mbụ, a na-anọchi anya ya kwa na njedebe nke ahụhụ nke abụọ.

Ihe na-esochi mmechi akara nke amaokwu nke anọ, n’ahụhụ mbụ, bụ “ọnwa ise” (afọ otu narị na iri ise). A kọwara ọnwa ise ahụ ugboro abụọ, otu ugboro n’amaokwu nke ise, ma ọzọkwa n’amaokwu nke iri. Ihe na-ebute usoro mmechi akara nke Ọgọọst 11, 1840 ruo Ọktoba 22, 1844 n’ahụhụ nke abụọ bụ amụma nke “awa, ụbọchị, ọnwa, na afọ” (afọ narị atọ na iri itoolu na otu na ụbọchị iri na ise), nke amaokwu nke iri na ise. Ha abụọ ọnụ, n’otu ahịrị na-aga n’ihu n’enweghị nkwụsị, opi nke ise na nke isii na-amalite ma na-akwụsị site n’onyinyo nke usoro mmechi akara.

Dịka ahịrị abụọ, e tinyere ha n’ọrụ “ahịrị n’elu ahịrị,” ha na-akọwapụta mmalite na njedebe e ji Mohammed nke mbụ na Mohammed nke abụọ kaa akara. “Ahịrị n’elu ahịrị,” ha na-akọwapụta oge abụọ dị iche n’ime ahịrị nke ọ bụla, nke a na-emepụta n’ihi na ahịrị nke ọ bụla nwere amụma oge. N’akụkọ ihe mere eme nke ahụhụ mbụ, e nyere Islam ka ọ “merụọ” Rom ahụ, ma n’ime ahụhụ nke abụọ, e nyere ya ka ọ “gbuo” Rom ahụ. Ahụhụ mbụ bụ agha a ji ube, mma agha na akụ alụ, ebe ahụhụ nke abụọ webatara ntụ egbe dị ka ngwa agha.

> “AMAOKWU 10. Ha nwekwara ọdụ dị ka akpị, e nwekwara nsi n’ọdụ ha: ike ha bụ ime ka mmadụ ahụhụ ọnwa ise. 11. Ha nwekwara eze na-achị ha, onye bụ mmụọ ozi nke olulu ahụ na-enweghị nsọtụ, onye aha ya n’asụsụ Hibru bụ Abaddon, ma n’asụsụ Grik aha ya bụ Apollyon.

> “Ruo ugbu a, Keith enyewo anyị ihe atụ gbasara ịfụ opi ise mbụ. Ma ugbu a, anyị ga-ahapụ ya, wee gaa n’itinye n’ọrụ akụkụ ọhụrụ nke amụma a e webatara n’ebe a; ya bụ, oge amụma dị iche iche.

> “Ike ha nwere bụ imebi mmadụ ọnwa ise.—1. Ajụjụ na-ebili, ọ̀ bụ mmadụ ndịnị ka ha ga-emejọ ọnwa ise?—N’enweghị mgbagha, ọ bụ otu ndị ahụ ka ha ga-emesịa gbuo (lee amaokwu nke 15); ‘Otu ụzọ n’ime atọ nke mmadụ,’ ma ọ bụ otu ụzọ n’ime atọ nke alaeze Rom,—nkewa Grik nke ya.

> “2. Olee mgbe ha ga-amalite ọrụ ha nke imesi ahụhụ ike? Amaokwu nke 11 na-aza ajụjụ ahụ.

> “(1) ‘Ha nwere eze n’elu ha.’ Site n’ọnwụ Mohammed ruo nso na njedebe nke narị afọ nke iri na atọ, ndị Mohammedan kewara n’òtù dị iche iche n’okpuru ọtụtụ ndị ndu, n’enweghị ọchịchị ọha zuru ezu nke gbasịrị n’elu ha niile. Nso na njedebe nke narị afọ nke iri na atọ, Othman hibere ọchịchị nke a maraworo kemgbe ahụ dị ka ọchịchị Ottoman, ma ọ bụ alaeze ukwu, nke toro ruo mgbe ọ gbasara n’elu agbụrụ Mohammedan ndị isi niile, na-achịkọkọta ha n’ime otu nnukwu ọchịchị eze.”

> “(2) Àgwà eze ahụ. ‘Onye bụ mmụọ ozi nke olulu ahụ na-enweghị nsọtụ.’ Mmụọ ozi na-egosi onye ozi, onye nlekọta, ma ọ bụ ezi ma ọ bụ ajọ, ọ bụghịkwa mgbe niile ịbụ mmụọ dị n’ụdị mmụọ. ‘Mmụọ ozi nke olulu ahụ na-enweghị nsọtụ,’ ma ọ bụ onye isi nlekọta nke okpukpe ahụ nke si n’ebe ahụ pụta mgbe e meghere ya. Okpukpe ahụ bụ Mohammedanism, sultan ahụkwa bụ onye isi nlekọta ya. ‘Sultan ahụ, ma ọ bụ grand Seignior, dịka a na-akpọ ya n’enweghị ọdịiche, bụkwa Kalif Kasị Elu, ma ọ bụ nnukwu onye nchụàjà, na-ejikọta n’ime onwe ya ugwu ime mmụọ kasị elu na ọchịchị ụwa kasị elu.’—World As It Is, p.361.”

> “(3) Aha ya. N’asụsụ Hibru, ‘Abaddon,’ onye mbibi; n’asụsụ Grik, ‘Apollyon,’ onye na-ekpochapụ kpamkpam, ma ọ bụ onye na-ebibi. Ebe o nwere aha abụọ dị iche n’asụsụ abụọ, o doro anya na ihe a chọrọ igosi bụ agwa ahụ, kama ịbụ aha ike ahụ. Ọ bụrụ na ọ dị otu a, dịka e si kwupụta ya n’asụsụ abụọ ahụ, ọ bụ onye mbibi. Nke a abụwo agwa ọchịchị Ottoman mgbe niile.

> “Ma olee mgbe Othman mere mwakpo mbụ ya n’alaeze Greek?—Dị ka Gibbon si kwuo, Decline and Fall, wdg., ‘Othman buru ụzọ bata n’ókèala Nicomedia n’ụbọchị nke iri abụọ na asaa nke Julaị, 1299.’”

> “Ngbakọ nke ụfọdụ ndị odeakwụkwọ daberewo n’echiche na oge ahụ kwesịrị ịmalite site n’ịtọ ntọala alaeze ukwu Ottoman; ma nke a doro anya na ọ bụ njehie; n’ihi na ọ bụghị naanị na ha ga-enwe eze n’elu ha, kama ha ga-ata ụmụ mmadụ ahụhụ ọnwa ise. Ma oge ahụhụ ahụ enweghị ike ịmalite tupu mwakpo mbụ nke ndị na-enye ahụhụ ahụ, nke bụ, dịka e kwuru n’elu, Julaị 27, 1299.”

> “A gụrụ mgbakọ nke na-esote, nke e hiwere n’elu ebe mmalite a, ma bipụta ya n’akwụkwọ a kpọrọ, Ọbịbịa Nke Abụọ nke Kraịst, wdg., nke J. Litch dere, n’afọ 1838.

> “‘Ike ha nwere ike ha bụ imerụ mmadụ ahụ ọnwa ise.’ Ruo ebe a ka iwu e nyere ha ruru, ka ha were ịlụso ndị mmadụ ọgụ site n’ịpụnara ha ihe mgbe niile ma mee ha ahụhụ, ma ọ bụghị n’ụzọ ọchịchị igbu ha. ‘Ọnwa ise,’ ụbọchị iri atọ n’ọnwa ọ bụla, na-enye anyị otu narị ụbọchị iri ise; ụbọchị ndị a, ebe ha bụ ihe nnọchianya, pụtara otu narị afọ iri ise. Malite na July 27, 1299, otu narị afọ iri ise ahụ rutere na 1449. N’ime oge ahụ dum, ndị Turkey nọ n’agha fọrọ nke nta ka ọ bụrụ na ọ naghị akwụsị akwụsị megide alaeze Greek, ma ha emebeghị ya mmeri. Ha weghaara ma jide ọtụtụ n’ime ógbè Greek, ma nnwere onwe Greek ka nọgidere na Constantinople. Ma na 1449, njedebe nke otu narị afọ iri ise ahụ, mgbanwe bịara, akụkọ banyere ya ka a ga-ahụ n’okpuru opi nke sochirinụ.” Uriah Smith, Daniel and Revelation, 505–507.

Uriah Smith na-ekwuputa mgbakọ Josiah Litch banyere otu narị afọ na iri ise ahụ, nke, mgbe o mezuru, na-anọchi anya ebe mmalite maka amụma nke narị afọ atọ na iri itoolu na otu na ụbọchị iri na ise n’Ọjà na-esote. Mgbe ọ na-ekwu okwu banyere amụma Litch gbasara amụma oge abụọ a jikọtara ọnụ, Sister White dere:

> “N’afọ 1840 mmezu amụma ọzọ pụrụ iche kpaliri mmasị sara mbara. Afọ abụọ tupu mgbe ahụ, Josiah Litch, otu n’ime ndị isi oziọma na-ekwusa ọbịbịa nke abụọ, bipụtara nkọwa nke Mkpughe 9, na-ebu amụma ọdịda nke Alaeze Ottoman. Dị ka ngụkọta ya si dị, a ga-akwatu ọchịchị a ... n’ụbọchị nke 11 nke Ọgọst, 1840, mgbe a pụrụ ịtụ anya na a ga-agbaji ike ọchịchị Ottoman dị na Constantinople. Ma nke a, ekwere m, ka a ga-achọpụta na ọ bụ eziokwu.”

> “N’oge ahụ kpọmkwem e kwuru, Tọki, site n’aka ndị nnọchianya ya, nabatara nchebe nke ike ndị mmekọ nke Europe, wee si otú a dobe onwe ya n’okpuru ọchịchị nke mba Ndị Kraịst. Ihe omume ahụ mezuru amụma ahụ kpọmkwem. Mgbe a bịara mara nke a, ìgwè mmadụ dị ukwuu kwenyesiri ike n’ezizi nke ụkpụrụ nkọwa amụma ndị Miller na ndị ya na ha rụkọrọ ọrụ nakweere, e nyekwara mmegharị ọbịbịa ahụ nnukwu mkpali dị ịtụnanya. Ndị mmụta na ndị nwere ọkwá jikọtara onwe ha na Miller, ma n’ikwusa ma n’ibipụta echiche ya, ma site n’afọ 1840 ruo 1844 ọrụ ahụ gbasasịrị ngwa ngwa.” The Great Controversy, 334, 335.

Ajọ mbụ na ajọ nke abụọ jikọtara site n’amụma oge abụọ ndị nwere njikọ n’etiti ha. Ajọ mbụ na-amalite site n’ihe osise nke ịkpọchie akara, ma ajọ nke abụọ na-ejedebe na akụkọ ihe mere eme nke Ọgọọst 11, 1840 ruo n’ịkpọ ụda opi nke asaa n’Ọktoba 22, 1844, nke bụkwa ihe osise nke ịkpọchie akara. Mbido na njedebe ahụ na-ebu akara nke Alfa na Omega, n’ihi na, dịka ọ dị n’akụkọ ihe mere eme nke Kraịst kwadoro ọgbụgba ndụ ahụ maka otu izu, e kewara oge ahụ ụzọ abụọ. Oge mbụ malitere site na Mohammed mbụ, ma kwụsị na Mohammed nke abụọ. Oge nke abụọ malitere site n’“olu si n’mpi anọ nke ebe ịchụàjà ọlaedo nke dị n’ihu Chineke,” ma ọ na-ejedebe na “olu” Kraịst, na-aṅụ iyi “site n’aha onye ahụ nke dị ndụ ruo mgbe ebighị ebi, onye kere eluigwe, na ihe ndị dị n’ime ya, na ụwa, na ihe ndị dị n’ime ya, na oké osimiri, na ihe ndị dị n’ime ya, na oge agakwaghị adịkwa ọzọ.”

Anyi ga-aga n’ihu n’ọmụmụ a n’isiokwu na-esote.

> “Ajụjụ ọ bụla Setan pụrụ ịkpọlite n’uche iji mepụta obi abụọ gbasara nnukwu akụkọ nke njem ndị gara aga nke ndị Chineke ga-atọ ya, bụ eze Setan, ụtọ, ọ bụkwa mmehie megide Chineke. Ozi ọma banyere ịbịa Onyenwe anyị n’oge na-adịghị anya n’ike na ebube dị ukwuu n’ụwa anyị bụ eziokwu, ma n’afọ 1840 a welitere ọtụtụ olu n’ikwusa ya.” Manuscript Releases, volume 9, 134.

Back to Articles