Article

# Akwụkwọ Daniel - Nọmba Isii

Jehoiakim

Author

Jeff Pippenger

Published

December 1, 2023

Formats

PDF
Word
Song MP3

Akwụkwọ Daniel na Mkpughe bụ otu akwụkwọ ahụ, n’otu nghọta ahụ nke Akwụkwọ Nsọ bụ otu akwụkwọ, nke mejupụtara Agba Ochie na Agba Ọhụrụ.

> “Akụkọ banyere ndụ, ọnwụ, na mbilite n’ọnwụ Jisọs, dịka nke Ọkpara Chineke, apụghị igosi nke ọma n’uju ma e wezụga ihe àmà ndị dị n’Agba Ochie. A na-ekpughe Kraịst n’Agba Ochie nke ọma doro anya dị ka n’Agba Ọhụrụ. Otu na-agba àmà banyere Onye Nzọpụta nke ga-abịa, ebe nke ọzọ na-agba àmà banyere Onye Nzọpụta nke bịaruworị n’ụzọ ahụ ndị amụma buru n’amụma. Ka e wee nwee ike ịghọta atụmatụ nke mgbapụta nke ọma, a ghaghị ịghọta Akwụkwọ Nsọ nke Agba Ochie n’uju. Ọ bụ ìhè ahụ e mere ka ọ dị ebube site n’oge amụma gara aga ka na-eme ka ndụ Kraịst na ozizi nke Agba Ọhụrụ pụta n’ìhè, n’ịdị doo anya na n’ịma mma. Ọrụ ebube Jisọs bụ ihe àmà nke chi ya; ma ihe àmà kachasị ike na ọ bụ Onye Mgbapụta nke ụwa ka a na-achọta n’amụma ndị dị n’Agba Ochie mgbe e jiri ha tụnyere akụkọ ihe mere eme nke Agba Ọhụrụ. Jisọs gwara ndị Juu sị, ‘Nyochaanụ Akwụkwọ Nsọ; n’ihi na n’ime ha ka unu na-eche na unu nwere ndụ ebighị ebi, ha onwe ha kwa bụ ndị na-agba àmà banyere m.’ N’oge ahụ, ọ dịghị Akwụkwọ Nsọ ọzọ dị adị ma e wezụga nke Agba Ochie; ya mere, iwu ahụ Onye Nzọpụta nyere doro anya.” Spirit of Prophecy, volume 3, 211.

Ihe akaebe kachasị ike banyere onye na ihe Kraịst bụ, pụta ìhè mgbe a tụnyere amụma nile nke Agba Ochie na mmezu nke amụma ndị ahụ n’akụkọ ihe mere eme nke Agba Ọhụrụ. Otú a kwa ka ọ dị n’ihe gbasara mmekọrịta nke akwụkwọ Daniel na Mkpughe.

> “N’Akwụkwọ Mkpughe ka akwụkwọ nile nke Bible na-ezukọta ma na-ejedebe. Nke a bụ mmeju nke akwụkwọ Daniel. Otu bụ amụma; nke ọzọ bụ mkpughe.” Acts of the Apostles, 585.

Okwu a bụ “mmeju” pụtara iweta n’izu oke. Mmezu amụma nile nke Agba Ochie bụ “ihe àmà” “kachasị ike” nke “ịbụ Chineke” Kraịst. Ihe àmà kachasị ike nke ịbụ nke Chineke nke amụma ndị dị n’akwụkwọ Daniel, bụ mmezu nke amụma ndị ahụ dịka e gosiri ya n’akwụkwọ Mkpughe. A na-aga n’ihu na amụma ndị dị na Daniel n’akwụkwọ Mkpughe, a na-ewetakwa ha n’izu oke n’ụbọchị ikpeazụ, mgbe e meghere Mkpughe nke Jisọs Kraịst.

> “Mkpughe bụ akwụkwọ e mechiri emechi, ma ọ bụkwa akwụkwọ e meghere emepe. Ọ na-edekọ ihe omume dị ịtụnanya ndị ga-eme n’ụbọchị ikpeazụ nke akụkọ ụwa a. Ozizi ndị dị n’akwụkwọ a doro anya, ọ bụghị ihe omimi na ihe a na-apụghị ịghọta aghọta. N’ime ya, a na-ewere otu ahịrị amụma ahụ dị ka e si mee na Daniel. E nwere ụfọdụ amụma Chineke kwughachiri, si otú a gosi na a ghaghị inye ha mkpa. Onyenweanyị adịghị ekwughachi ihe ndị na-enweghị nnukwu isi.” Manuscript Releases, volume 9, 8.

> N’afọ nke atọ nke ọchịchị Jehoiakim, eze Juda, Nebukadneza, eze Babịlọn, bịara Jerusalem, wee gbaa ya gburugburu. Daniel 1:1.

Amaokwu mbụ nke akwụkwọ Daniel nwere ụba nke ọmụma amụma ma a tụlee ya nke ọma. Anyị ga-amalite ntụle anyị site n’aka Jehoiakim.

Jehọiakim bụ onye mbụ n’ime ndị eze atọ ikpeazụ nke Juda. N’ihi ya, ọ nọchiri anya ozi mmụọ ozi mbụ. Nwa ya, Jehọiachin, onye a makwaara dị ka Jekọnaịa ma ọ bụ Kọnịa, nọchiri anya ozi mmụọ ozi nke abụọ. Zedekaịa soro Jehọiachin, bụrụ onye ikpeazụ n’ime ndị eze atọ ikpeazụ nke Juda. Zedekaịa nọchiri anya ozi mmụọ ozi nke atọ. E nwere ọtụtụ ndịàmà amụma na-akwado na Jehọiakim bụ akara nke ozi mmụọ ozi mbụ. Ọ dị mkpa ịghọta ihe akaebe ndị a, n’ihi na ọ na-egosi na amaokwu mbụ nke isi nke mbụ nke Daniel na-akọwa ozi mmụọ ozi mbụ, na eziokwu ahụ bụ arịlịka nke na-eme ka a ghọta isi nke mbụ dịka ozi mmụọ ozi mbụ nke Mkpughe iri na anọ. Anyị ga-amalite n’Akwụkwọ Ihe E Mere nke Abụọ.

> Ọ kpọgara ndị ahụ gbanahụrụ mma agha n’agha gaa Babilọn; ebe ha ghọrọ ndị na-ejere ya na ụmụ ya ozi ruo n’oge ọchịchị alaeze Peasia: Iji mezuo okwu nke Onyenwe anyị kwuru site n’ọnụ Jeremaya, ruo mgbe ala ahụ nwetara izu-ike sabbath ya nile: n’ihi na ogologo oge ọ tọgbọrọ n’efu ka ọ na-edebe sabbath, iji mezuo afọ iri asaa. 2 Ihe E Mere 36:20, 21.

Ndọta n’agha na Babilọn ruo afọ iri asaa bụ ka ala ahụ wee nwee ike ịnụrị ọṅụ izu-ike ndị ahụ a na-emezughị dịka Levitikọs iri abụọ na ise siri dị. Afọ iri asaa nke izu-ike hà nhata afọ narị anọ na iri itoolu, nke Izrel oge ochie leghaara ntụziaka nke Levitikọs iri abụọ na ise anya. Afọ narị anọ na iri itoolu nke nnupụisi gara n’ihu tupu afọ iri asaa nke ndọta n’agha. N’ọgwụgwụ nke afọ narị anọ na iri itoolu ahụ, a ga-edobe ndị eze atọ n’okpuru Nebukadneza.

Ná ngwụcha afọ iri asaa nke ndọrọ n’agha ahụ, Onyenwe anyị kpọlitere Saịrọs, onye bụ eze mbụ n’ime ndị eze atọ ahụ ga-enye iwu na Izrel pụrụ ịlọghachi ma wughachi Jerusalem. Ataksaksis bụ eze nke atọ n’ime ndị eze atọ ahụ, ọ kpọkwara iwu nke atọ ahụ n’afọ 457 T.K. Iwu nke atọ ahụ malitere afọ puku abụọ na narị atọ nke Daniel isi nke asatọ, na amaokwu nke iri na anọ. N’afọ 1798, njedebe mbụ nke iwe ahụ kwụsịrị, e mepere akwụkwọ Daniel, mmụọ ozi mbụ n’ime ndị mmụọ ozi atọ ahụ wee bịarute. Mmụọ ozi nke atọ bịarutere n’ụbọchị Ọktoba 22, 1844.

Ndị eze atọ ikpeazụ nke Juda nile zutere Nebukadneza ihu na ihu, ma n’oge a kpọọrọ Jehoiakim n’agha, afọ iri asaa ahụ malitere. Ọ gara n’ihu ruo mgbe e bibiri Babilọn, onye isi agha (Saịrọs) ahụ nke bibiri Babilọn, onye n’oge na-adịghị anya mgbe ahụ ghọrọ eze, wee nye nke mbụ n’ime iwu atọ ahụ. Iwu nke atọ ahụ malitere amụma nke mgbede na ụtụtụ ndị ahụ nke kwụsịrị na mbata nke nke atọ n’ime ndị mmụọ ozi atọ ahụ. Kraịst na-ejikọta njedebe na mmalite mgbe niile.

Mmalite nke afọ iri asaa ahụ mere mgbe Nebukadneza wakporo Jerusalem nke mbụ. A kara njedebe nke afọ iri asaa ahụ site na mbibi nke Babilọn. E wetara mbibi ikpeazụ na nke zuru ezu nke Jerusalem n’elu eze nke atọ n’ime ndị eze atọ ahụ niile Nebukadneza wakporo. Mbibi nke Jerusalem bụ nke gara n’ihu n’ọ̀sọ̀ọ̀sọ̀. Ndị eze atọ ikpeazụ ahụ nọchiri anya otu akara amụma, n’echiche na Nebukadneza wakporo ha niile. Ha bụ onyinyo nke iwu atọ ahụ nke ha niile bụ otu akara, dịka ndị mmụọ ozi atọ ahụ dịkwa na ngwụcha nke ụbọchị puku abụọ na narị atọ.

> “N’isi nke asaa nke Ezra ka a hụrụ iwu ahụ. Amaokwu 12-26. N’ụdị ya zuru ezu kacha oke, Ataksaksis, eze Peshia, wepụtara ya n’afọ 457 T.K. Ma n’Ezra 6:14 a sịrị na e wuru ụlọ nke Onyenwe anyị dị na Jerusalem ‘dị ka iwu ahụ si dị [“decree,” n’akụkụ ibe] nke Saịrọs, na Darius, na Ataksaksis eze Peshia.’ Ndị eze atọ a, site n’ịmalite, n’ịkwado ọzọ, na n’imezu iwu ahụ, mere ka ọ ruo n’izu oke amụma ahụ chọrọ iji kpọpụta mmalite nke afọ 2300 ahụ. Mgbe a nara afọ 457 T.K., oge e mechara iwu ahụ, dịka ụbọchị nke iwu ahụ, a hụrụ na e mezuru nkọwa ọbụla nke amụma ahụ gbasara izu iri asaa ahụ.” The Great Controversy, 326.

Nwanyịnna White kọwara na iwu atọ ahụ dị mkpa iji mee ka amụma ahụ zuo oke. Ọ kọwara mmekọrịta ha n’etiti onwe ha, ma n’ime ime nke a, o gosipụtara àgwà ụtọasụsụ nke okwu Hibru ahụ bụ “eziokwu.” Ọ na-ekwu na iwu mbụ ahụ malitere, iwu nke abụọ ahụ kwughachiri, ma iwu nke atọ ahụ mezuru “nkọwapụta ọ bụla nke amụma ahụ gbasara izu iri asaa.” Okwu Hibru ahụ bụ “eziokwu” ka e si n’ijikọta mkpụrụedemede mbụ, nke iri na atọ, na nke ikpeazụ nke alifabeti Hibru mepụta ya. Iwu mbụ ahụ malitere, iwu nke abụọ ahụ kwughachiri ya, ma iwu ikpeazụ ahụ mezuru amụma ahụ. Iwu atọ ahụ nwere akara-aka nke Alfa na Omega, e mezukwara ha na njedebe nke amụma afọ iri asaa nke ndọta n’agha na Babilọn, ọ bụ ezie na iwu nke atọ ahụ bịara nke ọma mgbe afọ iri asaa ahụ gwụsịrị. Iwu atọ ahụ bụ ndị na-aga n’ihu n’usoro, ma n’agbanyeghị na ha bụ iwu atọ, ha ka bụ otu akara amụma.

Mmụọ-ozi mbụ rutere n’afọ 1798, mmụọ-ozi nke abụọ rutere n’oge opupu ihe ubi nke afọ 1844, ma mmụọ-ozi nke atọ rutere n’ụbọchị Ọktoba 22, 1844. Ndị mmụọ-ozi atọ ahụ bụ otu ihe nnọchianya amụma, na-anọchi anya oziọma ebighị ebi nke Mkpughe isi nke iri na anọ.

> “E nyere ozi mbụ na nke abụọ n’afọ 1843 na 1844, ma anyị nọ ugbu a n’okpuru nkwusa nke ozi nke atọ; ma a ka ga-ekwusakwa ozi atọ ahụ nile. Ọ dịkwa mkpa ugbu a dịka ọ dịbu mgbe ọ bụla gara aga na a ga-emegharị ha nye ndị na-achọ eziokwu. Site n’akpụkpọgụ na n’okwu ọnụ ka anyị ga-eme ka nkwusa ahụ daa ụda, na-egosi usoro ha, na itinye amụma ndị na-eduga anyị n’ozi mmụọ ozi nke atọ n’ọrụ. O nweghị ike ịdị ozi nke atọ ma e wezụga nke mbụ na nke abụọ. Ozi ndị a ka anyị ga-enye ụwa n’akwụkwọ mbipụta, n’okwuchukwu, na-egosi n’usoro akụkọ ihe mere eme amụma ihe ndị dịworo na ihe ndị ga-adị.” Selected Messages, book 2, 104, 105.

Ndị eze ikpeazụ atọ nke Juda bụ otu akara, n’ihi na e mere ka ha niile nọrọ n’okpuru eze Babilọn n’ogo dị iche iche. Ndị eze ikpeazụ atọ nke Juda, iwu atọ ahụ na ndị mmụọ ozi atọ ahụ, ọ bụ ezie na ha bụ atọ n’ezie n’ụzọ pụtara ìhè, a na-anọchikwa ha anya dịka otu akara amụma.

Ndị eze atọ ikpeazụ ahụ bụ akụkụ nke ọnọdụ amụma nke mmalite amụma nke afọ iri asaa nke ndọkpụ n’agha, ya mere ha ghọọkwa akụkụ nke mmalite ahụ nke na-egosi ọgwụgwụ nke afọ iri asaa nke ndọkpụ n’agha. Ndọkpụ n’agha ahụ malitere site n’itinye ndị eze atọ n’okpuru nwayọọ nwayọọ, wee kwụsị n’ibibi alaeze ahụ na isi obodo ya. Ọgwụgwụ amụma ahụ na-akara mbibi nke mba na isi obodo Babilọn, nke na-akara ọbịbịa nke iwu atọ ahụ nke na-abịa n’usoro n’usoro. A na-akara mmalite amụma nke afọ puku abụọ na narị atọ site n’iwu atọ na-aga n’usoro n’usoro, ọ na-egosikwa ọgwụgwụ amụma nke afọ puku abụọ na narị atọ ahụ, nke mejupụtara ozi atọ na-aga n’usoro n’usoro.

E gosiri ndị mmụọ ozi atọ, na ozi ha atọ dị iche iche, ka e jirila ndị eze atọ na iwu ha atọ nke na-aga n’ihu were gosipụta n’ụdị onyinyo. Ndị eze atọ ahụ ndị kwusara iwu ha atọ nke ha, ka e jirila ndị eze atọ na-aga n’ihu, ndị nke ọ bụla n’ime ha wetara ozi ya nke nnupụisi megide Nebukadneza, were gosipụta n’ụdị onyinyo. Ozi nnupụisi atọ, ka e jiri gosipụta iwu atọ, ndị n’aka nke ha gosipụtara ozi atọ. Otu na-amalite amụma nke afọ iri asaa, nke n’aka nke ya na-ejedebe na mmalite nke amụma afọ puku abụọ na narị atọ, nke na-ejedebe n’ọbịbịa nke mmụọ ozi nke atọ n’afọ 1844. Afọ iri asaa ahụ nke ala ahụ ga-eji nwee ụtọ ụbọchị izu ike sabbat ya apụghị ikewapụ onwe ha na Ọktoba 22, 1844.

Jehoiakim nọchiri anya iwu mbụ Saịrọs, nakwa ozi mmụọ-ozi mbụ nke Mkpughe isi nke iri na anọ. E wezụga nke a, ndị àmà atọ nke ndị eze Juda atọ ikpeazụ ahụ, iwu atọ ahụ, na ozi ndị mmụọ-ozi atọ ahụ, na-enye ozi ziri ezi banyere akara nke Jehoiakim, n’ihi na mmụọ nsọ ekewapụtara akụkọ amụma nke ndị mmụọ-ozi atọ ahụ nke ọma nke ukwuu. Ozi atọ ahụ niile nwere mbata akụkọ ihe mere eme, ma emesịa nwee nkwado ike nke akụkọ ihe mere eme.

Mmụọ-ozi mbụ bịara n’afọ 1798, e nyekwara ya ike n’ụbọchị Ọgọst 11, 1840, site n’ịkwado ụkpụrụ nke otu ụbọchị maka otu afọ.

> “N’afọ 1840, mmezu ọzọ dị ịrịba ama nke amụma kpaliri mmasị sara mbara. Afọ abụọ tupu nke a, Josiah Litch, otu n’ime ndị ozi nduzi na-ekwusa ọbịbịa nke ugboro abụọ, bipụtara nkọwa nke Mkpughe 9, na-ebu amụma ọdịda nke Alaeze Ukwu Ottoman. Dị ka mgbakọ ya siri dị, a ga-akwatu ike a... n’ụbọchị nke 11 nke Ọgọst, 1840, mgbe a pụrụ ịtụ anya na ike Ottoman dị na Constantinople ga-agbajikwa. Nke a kwa, ekwenyere m, ka a ga-achọpụta na ọ bụ eziokwu.”

> “N’oge ahụ kpọmkwem e mere ka a mata, Turkey, site n’aka ndị nnọchianya ya, nabatara nchebe nke ike ndị otu mmekọrịta nke Europe, ma si otú a tinye onwe ya n’okpuru njikwa nke mba Ndị Kraịst. Ihe omume ahụ mezuru amụma ahụ n’ụzọ ziri ezi kpamkpam. Mgbe a matara nke a, e mere ka ìgwè mmadụ dị ukwuu kwenye n’izi ezi nke ụkpụrụ nkọwa amụma nke Miller na ndị otu ya nabatara, e nyekwara mmegharị ọbịbịa ahụ mkpali dị ịtụnanya. Ndị ikom nwere mmụta na ọkwa sooro Miller, ma n’ikwusa ma n’ibipụta echiche ya, ma site n’afọ 1840 ruo 1844 ọrụ ahụ gbasara ngwa ngwa.” The Great Controversy, 334, 335.

Mmụọ-ozi mbụ bịara na-ekwupụta mmalite nke ikpe ahụ n’afọ 1798, ma ozi ahụ dabere n’ịdị irè nke njirimara William Miller na otu ụbọchị n’amụma Akwụkwọ Nsọ na-anọchi anya otu afọ. E kwadoro ụkpụrụ ahụ “n’ụbọchị nke iri na otu nke Ọgọst, 1840,” ma e nyere ozi mbụ ahụ ike. Site n’ọdịda amụma banyere nlọghachi Kraịst n’afọ Akwụkwọ Nsọ nke 1843, nke gbatịrị ruo n’afọ 1844, mmụọ-ozi nke abụọ nke Mkpughe isi nke iri na anọ bịara. Site n’ọdịda amụma ahụ n’oge opupu ihe ubi nke 1844, ụka Protestant jụrụ iwu Miller nke otu ụbọchị maka otu afọ, ma ghọọ ụmụ nwanyị Babilọn. Ozi ahụ wee si n’oge ahụ gaa n’ihu nwetakwuo ike n’oge okpomọkụ nke 1844, mgbe e jikọtara ya na ozi nke Mkpu N’etiti Abalị. Site n’imezu ozi nke Mkpu N’etiti Abalị n’ụbọchị Ọktoba 22, 1844, mmụọ-ozi nke atọ bịara ya na ozi ya.

N’ihi nnupụisi nke Adventizim Laodisia n’afọ 1863, e kenyere ndị nke Chineke ka ha megharịa akụkọ ihe mere eme nke ịkpafụ ndị Izrel oge ochie n’ọzara. Ikwado nke ozi nke atọ ga-echere ruo Septemba 11, 2001. Ozi atọ ahụ nke ọ bụla na-abata n’akụkọ ihe mere eme, ma emesịa e nye ya ike.

Jehoyakim na Saịrọs na-anọchi anya inye ike nke mmụọ-ozi mbụ, ọ bụghị ọbịbịa ya. Ọ bụ ezie na Jehoyakim bụ eze mbụ n’ime ndị eze atọ ikpeazụ nke Juda, ma ọ bụ ezie na ọ na-anọchi anya ozi nke mmụọ-ozi mbụ, àgwà amụma ndị ọ, nakwa Saịrọs, na-egosipụta na-eme ka o doo anya na ha abụọ bụ ihe nnọchianya nke inye ike nye mmụọ-ozi mbụ, ọ bụghịkwa ihe nnọchianya nke ọbịbịa nke mmụọ-ozi mbụ. Ọbịbịa nke ozi mbụ n’akụkọ ihe mere eme Jehoyakim bụ Manase, eze mbụ n’ime ndị eze asaa ikpeazụ nke Juda.

Eze asaa buru ndị eze tupu mbibi zuru ezu na nke ikpeazụ nke Jerusalem. Ndị eze asaa ahụ na-anọchi anya akụkọ ihe mere eme na-aga n’ihu n’usoro, dịka ọ dịkwa na akụkọ ihe mere eme ahụ ha kpọrọ ihe atụ ya site n’afọ 1798 ruo 1844. Mmụọ-ozi mbụ bịarutere n’afọ 1798, nke atọ bịarutere kwa n’October 22, 1844. Akụkọ ihe mere eme nke 1798 ruo 1844 bụ akụkọ ihe mere eme nke mmụọ-ozi mbụ na nke abụọ. Akụkọ ihe mere eme nke mmụọ-ozi nke atọ malitere n’afọ 1844. Mgbe Sister White na-akọwa ihe nnọchianya nke égbè eluigwe asaa nke Mkpughe isi nke iri, ọ na-ekwu na égbè eluigwe asaa ahụ na-anọchi anya akụkọ ihe mere eme nke mmụọ-ozi mbụ na nke abụọ, ma ọ bụghị nke mmụọ-ozi nke atọ.

> “Ìhè pụrụ iche e nyere Jọn nke e gosipụtara n’ime égbè-elu-igwe asaa ahụ bụ nkọwapụta nke ihe omume ndị ga-eme n’okpuru ozi mmụọ-ozi mbụ na nke abụọ.” The Seventh-day Adventist Bible Commentary, olu nke 7, 971.

Akụkọ ihe mere eme nke égbè-eluigwe asaa nke Mkpughe isi nke iri na-emesi akụkọ ihe mere eme nke inye ike nye mmụọ-ozi mbụ n’ụbọchị Ọgọọst 11, 1840 ruo n’iru ruo n’oke nkụda mmụọ nke Ọktoba 22, 1844, ma n’agbanyeghị nke ahụ, ọ gụnyekwara akụkọ ihe mere eme dum nke mmụọ-ozi mbụ na nke abụọ. Ngwaọrụ izugbe nke égbè-eluigwe asaa ahụ bụ na ọ na-anọchi anya 1798 ruo Ọktoba 22, 1844. Akụkọ ihe mere eme nke mbata nke mmụọ-ozi mbụ site na 1798 ruo n’oke nkụda mmụọ ahụ bụ akụkọ ihe mere eme nke mmụọ-ozi mbụ na nke abụọ, ma e ji amụma na-anọchi ya anya dị ka égbè-eluigwe asaa. E jikwa ndị eze ikpeazụ asaa nke Juda kọwaa ihe nlereanya nke égbè-eluigwe asaa ahụ. Ndị eze atọ ikpeazụ n’ime ha abụghị nanị ndị na-akọwa ndị eze na-esochi ibe ha, kama ọnụ ha bụ otu akara nke e ji nke mbụ, nke etiti, na nke ikpeazụ mepụta.

N’akụkọ ihe mere eme nke ndị mmụọ ozi atọ ahụ, e nyere ozi mbụ ahụ ike n’August 11, 1840, Jehoiakim na Sairọs abụọ kwa nọchiri anya ihe omume ahụ n’amụma.

Anyị ga-anọgide na-amata eziokwu ndị a kachasị mkpa n’isiokwu na-esote.

> “A ga-eji ezi ntụkwasị obi siri ike kpọrọ ihe n’aka nwa akwụkwọ ọ bụla. Uche ọ bụla ga-atụgharị n’ilebara okwu Chineke e kpughere anya n’nsọpụrụ juru n’ụjọ nsọ. A ga-enye ndị na-erubere Chineke isi n’ụzọ dị otu a ìhè na amara. Ha ga-ahụ ihe ndị dị ebube n’iwu Ya. Eziokwu ukwu ndị e leghaara anya ma ghara ịhụ anya kemgbe ụbọchị Pentikost, ga-enwu site n’okwu Chineke n’ọcha nke onwe ha. Nye ndị hụrụ Chineke n’anya n’eziokwu, Mmụọ Nsọ ga-ekpughere eziokwu ndị ahụ furu efu n’uche, Ọ ga-ekpughekwa eziokwu ndị bụcha ọhụụ kpamkpam. Ndị na-eri anụ ahụ ma na-aṅụ ọbara nke Ọkpara Chineke ga-esi n’akwụkwọ Daniel na Mkpughe wepụta eziokwu nke Mmụọ Nsọ sitere n’ike mmụọ nsọ nye. Ha ga-ebute n’ọrụ ike ndị a na-apụghị igbochi. A ga-emeghe egbugbere ọnụ ụmụaka ikwusa ihe omimi ndị e zoro ezo n’uche mmadụ. Onyenwe anyị ahọrọwo ihe nzuzu nke ụwa a ime ka ndị amamihe bụrụ ndị ihere, na ihe ndị na-adịghị ike nke ụwa ime ka ndị dị ike bụrụ ndị ihere.”

> “A gaghị ebute Akwụkwọ Nsọ n’ụlọ akwụkwọ anyị ka e tinye ya n’etiti ekweghị-ekwe. A ghaghị ime Akwụkwọ Nsọ ka ọ bụrụ ntọala na isiokwu agụmakwụkwọ. Ọ bụ eziokwu na anyị maara ọtụtụ ihe karịa n’Okwu nke Chineke dị ndụ karịa ka anyị maara n’oge gara aga, ma a ka nwere ọtụtụ ihe ndị ọzọ a ga-amụta. A ghaghị iji ya dịka Okwu nke Chineke dị ndụ, ma were ya dị ka nke mbụ, na nke ikpeazụ, na nke kacha mma n’ihe nile. Mgbe ahụ ka a ga-ahụ ezi uto nke mmụọ. Ụmụ akwụkwọ ahụ ga-azụlite agwa okpukpe dị mma, n’ihi na ha na-eri anụ ahụ ma na-aṅụ ọbara nke Ọkpara Chineke. Ma ọ bụrụ na a naghị elekọta ya ma zụlite ya, ahụ ike nke mkpụrụ obi na-ere ere. Nọgidenu n’ụzọ nke ìhè. Mụtanụ Akwụkwọ Nsọ. Ndị na-ejere Chineke ozi n’ikwesị ntụkwasị obi ga-agọzi. Onye ahụ nke na-ekweghị ka ọrụ ọ bụla a rụrụ n’ikwesị ntụkwasị obi ghara ịnara ụgwọ ọrụ ya ga-ekpu ihe omume ọ bụla nke iguzosi ike n’ihe na ezi omume n’okpueze nke akara pụrụ iche nke ịhụnanya ya na nnabata ya.” Review and Herald, August 17, 1897.

Back to Articles