Article

# Akwụkwọ Daniel - Nọmba Iri Anọ na Atọ

Ikpughe Ihe Nnọchianya nke Arụrụala Mbibi n’Amụma Akwụkwọ Nsọ

Author

Jeff Pippenger

Published

January 7, 2024

Formats

PDF
Word
Song MP3

Nkọwapụta Pọl mere banyere Rom ndị ọgọ mmụọ dị ka ike ahụ nke gbochiri pápásì ịrị elu n’ike n’afọ 538, ghọrọ àmà ahụ William Miller matara nke guzobere “ihe a na-eme kwa ụbọchị,” n’akwụkwọ Daniel, dịka ihe na-anọchi anya ikpere arụsị. Ndabere usoro William Miller dabeere n’elu ike abụọ ahụ na-ebute mbibi, nke bụ ikpere arụsị sochiri pápálìzìm. Nchọpụta kachasị mkpa Miller mere n’ịkwado usoro ahụ bụ àmà Pọl n’ime 2 Ndị Tesalonaịka, isi nke abụọ, ebe Pọl na-akọwapụta na mgbochi ahụ e tinyere n’ihu pápásì, nke Rom ndị ọgọ mmụọ mepụtara, ga-ewepụ, ka e wee tinye “nwoke nke mmehie” ahụ n’ụlọ nsọ Chineke, na-egosi onwe ya na ọ bụ Chineke.

N’akwụkwọ Daniel, ihe nnọchianya nke “nke kwa ụbọchị” nke na-anọchi anya ikpere arụsị ka ihe nnọchianya nke ọchịchị ndị papa na-esochi mgbe niile, ma a kpọọ ya mmehie nke mbibi ma ọ bụ ihe arụ nke mbibi. Ma n’ịdọ aka ná ntị Kraịst dọrọ ndị Kraịst banyere nnọchibido na mbibi nke Jerusalem nke mere n’ime afọ atọ na ọkara site na 66 ruo 70 AD, Kraịst kpọrọ “ihe arụ nke mbibi, nke Daniel onye amụma kwuru banyere ya” ihe ịrịba ama nye ndị Kraịst nọ na Jerusalem ka ha gbapụ ozugbo. Akụkọ ihe mere eme na-egosi na ihe ịrịba ama ahụ abụghị ihe nnọchianya nke Rom ndị papa, kama ọ bụ nke Rom ikpere arụsị. Ndị kwesịrị ntụkwasị obi aghaghị ịmata ihe ịrịba ama ahụ, ma ọ bụrụ na ha ga-ezere nnọchibido na mbibi ahụ. “Ihe arụ nke mbibi, nke Daniel onye amụma kwuru banyere ya,” ọ̀ bụ ihe nnọchianya nke Rom ikpere arụsị, ma ọ bụ nke Rom ndị papa?

> Ya mere, mgbe unu ga-ahụ ihe arụ nke mbibi, nke e kwuru maka ya site n’ọnụ Daniel onye-amụma, ka o guzo n’ebe nsọ, (onye na-agụ ya, ya ghọta:) mgbe ahụ ka ndị nọ na Judia gbaga n’ugwu: ka onye nọ n’elu ụlọ ghara ịrịdata iwepụta ihe ọ bụla n’ụlọ ya: ma ka onye nọ n’ubi ghara ilaghachi azụ iwere uwe ya. Ahụhụ ga-adịrị ndị dị ime na ndị na-enye nwa ara n’ụbọchị ndị ahụ! Ma kpee ekpere ka mgbapụ unu ghara ịdị n’oge oyi, maọbụ n’ụbọchị izu ike: n’ihi na mgbe ahụ ka nnukwu mkpagbu ga-adị, ụdị ya nke na-adịbeghị kemgbe mmalite nke ụwa ruo ugbu a, mba, ọ gaghị adịkwa ọzọ ma ọlị. Ma ọ bụrụ na a gaghị eme ka ụbọchị ndị ahụ dị mkpirikpi, ọ dịghị anụ ahụ ọbụla ga-azọpụta: ma n’ihi ndị a họpụtara ahọpụta ka a ga-eme ka ụbọchị ndị ahụ dị mkpirikpi. Matiu 24:15–22.

Nwannaanyị White na-ekwu okwu banyere otú e si mezuo ịdọ aka ná ntị a n’akụkọ ihe mere eme nke mbibi Jerusalem site n’afọ 66 ruo 70 AD, ma ọ na-egosi na ọkọlọtọ, ma ọ bụ ihe nnọchianya nke ndị agha Rom, bụ ihe ịrịba ama nye ndị Kraịst ka nọ na Jerusalem ka ha gbapụ. Ya mere, “ihe arụ nke mbibi, nke Daniel onye amụma kwuru okwu banyere ya,” ọ bụ Rom ndị ọgọ mmụọ, ka ọ bụ Rom nke popu, dịka Miller ji wulite nhazi echiche ya?

E duru William Miller ka ọ ghọta ma ngosipụta abụọ nke Rom (nke ikpere arụsị sochiri nke ndị popu), ma akụkọ ihe mere eme nke ọ bi n’ime ya manyere ya ile alaeze abụọ ahụ anya dịka otu alaeze. N’eziokwu, ha bụ otu alaeze, ma ha na-anọchikwa anya alaeze abụọ na-esochi ibe ha. N’ihi akụkọ amụma nke 1798, a manyere Miller ikwu banyere Rom dị ka n’ụzọ bụ isi otu alaeze. N’afọ 1798, Miller kwenyere na Ọbịbịa nke Abụọ nke Kraịst ga-eme ihe dị ka afọ iri abụọ na ise n’ọdịnihu. Ọ maara nke ọma na Rom nke ndị popu anatawo ọnya na-egbu egbu n’afọ 1798. N’ebe Miller nọ, ọ dịghị alaeze ụwa ọzọ ga-eso Rom nke ndị popu, n’ihi na Kraịst na-achọ ịlọghachi.

N’akụkọ ihe mere eme ebe Miller nọ, ọ ghọtara na ihe oyiyi nke Daniel isi nke abụọ nọchiri anya alaeze anọ nke ụwa, n’ihi na nke ahụ bụ ihe Daniel gbara àmà banyere ya.

> Alaeze nke anọ ga-adịkwa ike dịka ígwè: n’ihi na dịka ígwè na-akụwasị ihe niile iberibe ma na-emeri ha, otu a kwa, dịka ígwè nke na-akụwasị ihe ndị a niile, ọ ga-akụwasị iberibe ma gwerie. Ma ebe ị hụrụ ụkwụ na mkpịsị ụkwụ, akụkụ ya bụ ụrọ onye ọkpụ ite, akụkụ ya kwa bụ ígwè, alaeze ahụ ga-ekewa; ma ike nke ígwè ga-adị n’ime ya, n’ihi na ị hụrụ ígwè ka e gwakọtara ya na ụrọ apịtị. Daniel 2:40, 41.

Miller ghọtara na e nwere naanị alaeze anọ, na alaeze nke anọ na nke ikpeazụ bụ Rom, nke ọ matara site n’akụkọ ihe mere eme na ọ bụ Rom ndị na-ekpere arụsị soro Rom nke popu. Ala-eze nke anọ, n’echiche Miller, n’ịkwado okwu Daniel, bụ “nkewa,” ma n’ebe Miller nọ, nkewa ahụ nọchiri naanị ọdịiche dị n’etiti akụkụ nkịtị na nke ime mmụọ nke alaeze Rom. Ọ ziri ezi, ma nghọta ya nwere oke.

Miller ahụghị na nkewa dị n’etiti Rom ndị ọgọ mmụọ na Rom nke ndị popu dabeere n’elu nkewa ahụ e welitere Pọl ka ọ kpọpụta. Pọl (na Jọn Onye Na-eme Baptizim), kọwara na n’oge nke obe ihe nkịtị ga-agafee bụrụ nke mmụọ. E nweghị nghọta ahụ, a manyere Miller ịnakwere na Rom bụ n’ezie otu alaeze nke nwere akụkụ abụọ. Ma n’ezie, o ziri ezi (ma ọ dịkwa oke ókè). Ọ pụghị ịhụ na e ji Babilọn nkịtị nọchie Rom nke mmụọ, n’ihi na Rom nke mmụọ (ndị popu) bụkwa Babilọn nke mmụọ.

Babilọn nkịtị, dịka nke mbụ n’ime alaeze anọ dị na Daniel isi nke abụọ, ga-anọchi anya alaeze nke anọ, n’ihi na nke mbụ na-anọchi anya nke ikpeazụ mgbe niile. A nọchiri anya Rom nke ndị ọgọ mmụọ site na Babilọn, ma Rom nke ndị ọgọ mmụọ na Babilọn abụọ nọchiri anya Rom nke mmụọ (papacy). Ya mere, papacy bụ alaeze nke ise, e wee jiri Babilọn nọchite anya ya. Nke a bụ isi ihe kpatara Nwanyị White ji tụnyere ndọrọ n’agha nke Izrel nkịtị na Babilọn ruo afọ iri asaa, na ndọrọ n’agha nke Izrel nke mmụọ n’ime Babilọn nke mmụọ ruo afọ otu puku narị abụọ na iri isii.

> “Ụka Chineke dị n’ụwa nọ n’agha n’eziokwu n’ime ogologo oge a nke mkpagbu na-adịghị akwụsị akwụsị, dịka ụmụ Izrel e jidere n’agha na Babilọn n’oge mbula ahụ.” Prophets and Kings, 714.

Ya mere, Miller enweghi nsogbu n’ịgbanwegbanwe mmezu amụma ndị nke na-akọwapụta Rome ndị ọgọ mmụọ n’ụzọ doro anya karị, ya na Rome nke papal. Anyị ga-enye ihe atụ nke a ka anyị na-aga n’ihu, ma ọ bụrụ na anyị aghọta na Miller hụrụ Rome ndị ọgọ mmụọ na Rome nke papal dịka otu alaeze, anyị pụrụ ịghọta ihe mere Miller ji enweghi nsogbu ọ bụla na Jizọs na-ezo aka n’“ihe arụ nke mbibi, nke Daniel onye amụma kwuru banyere ya,” dịka mmezu metụtara Rome ndị ọgọ mmụọ, ebe ọ ka na-aghọta mkpughe nke “ihe arụ nke mbibi,” n’akwụkwọ Daniel dịka akara nke Rome nke papal. Miller enweghị ike ịhụ ike atọ ndị na-ebute mbibi ahụ, n’ihi nke a ka usoro amụma ya ji bụrụ nke nwere oke, ọ bụ ezie na ọ ziri ezi.

Ma olee ka anyị ga-esi ghọta ọdịiche dị n’ime mmezu nke mere n’akụkọ ihe mere eme n’afọ 66 AD, mgbe Rom nke ndị ọgọ mmụọ tinyere ọkọlọtọ ya n’ime ogige nsọ nke ụlọ nsọ, n’imezu amụma Kraịst? Ọ̀ bụ “ihe arụ nke nkpọnkpọ ebe tọgbọrọ n’efu, nke Daniel onye amụma kwuru banyere ya,” ihe nnọchianya nke Rom ndị ọgọ mmụọ ka ọ bụ nke Rom ndị popu? Azịza nye nsogbu ahụ dị nnọọ mfe mgbe ị ghọtara ike atọ na-eme ka ebe tọgbọrọ n’efu, kama ịbụ naanị abụọ. Anyị kwesịrị ibido na nkọwa Sister White nyere banyere mmezu amụma Kraịst banyere mbibi Jerusalem.

> “N’ịkpọgide Kraịst n’obe nke ndị Juu ka mbibi nke Jerusalem dị na ya. Ọbara a wụsịrị n’elu Kalfarị bụ ibu ahụ kpọrọ ha mikpuo n’ịla n’iyi n’ụwa a na n’ụwa nke ga-abịa. Otu a ka ọ ga-adịkwa n’ụbọchị ukwu ikpeazụ ahụ, mgbe ikpe ga-adakwasị ndị jụrụ amara Chineke. Kraịst, nkume ngọngọ ha, ga-apụta mgbe ahụ n’ebe ha nọ dịka ugwu na-abọ ọ́bọ̀. Ebube nke ihu Ya, nke nye ndị ezi omume bụ ndụ, ga-abụ nye ndị ajọ omume ọkụ na-erechapụ. N’ihi ịhụnanya a jụrụ ajụ, amara a lelịrị anya, a ga-ebibi onye mmehie.”

> “Site n’ọtụtụ ihe atụ na ịdọ aka ná ntị ugboro ugboro, Jisọs gosiri ihe ga-abụ nsonaazụ nye ndị Juu nke ịjụ Ọkpara Chineke. N’okwu ndị a Ọ na-agwa ndị nile nọ n’oge ọ bụla ndị jụrụ ịnabata Ya dịka Onye-nzọpụta ha. Ịdọ aka ná ntị ọ bụla bụ nke ha. Ụlọ nsọ a merụrụ emerụ, nwa ahụ na-erubeghị isi, ndị ọrụ ubi ụgha ahụ, ndị na-ewu ụlọ na-elelị anya, nwere ihe ha kwekọrọ na ya n’ahụmahụ nke onye mmehie ọ bụla. Ọ gwụla ma ọ chegharịa, ikpe ahụ nke ihe ndị ahụ buru amụma banyere ya ga-abụ nke ya.” The Desire of Ages, 600.

Mgbe Pọl kọwara mgbanwe ahụ si n’ihe nkịtị gaa n’ihe ime mmụọ, ọ na-egosi na o mere n’oge obe ahụ, a ga-achọpụtakwa na mbibi nke Jerusalem metụtara obe ahụ kpọmkwem. E mezuru mbibi nke Jerusalem nkịtị, nke Babilọn nkịtị buru ụzọ mezuo, n’oge ikpeazụ site n’aka Rom nkịtị, n’ihi na Jisọs na-anọchi anya njedebe mgbe niile site na mmalite. Ịzọpịa ebe nsọ ahụ na ndị agha ahụ, nke malitere site n’ike ndị ọgọ mmụọ nke Babilọn, kwụsịrị site n’ike ndị ọgọ mmụọ nke Rom.

Mmebi ime mmụọ nke Jerusalem ime mmụọ ka Rome nke Pope mezuru, ma oge mmebi abụọ ahụ (nke nkịtị na nke ime mmụọ) na-anọchite anya mmebi nke ndị Chineke site n’ike nke atọ na-ebibi ihe, nke a na-akpọ, n’ihe banyere Rome, Rome nke oge a.

E nwere ike atọ na-eme ka ebe tọgbọ n’efu, nke nke ọ bụla na-akpagbu ndị Chineke. Dragọn nke arụsị, nke anụ ọhịa sitere n’oké osimiri nke Katọlik sochiri, nke anụ ọhịa sitere n’ala nke United States (onye amụma ụgha) soro ya. E jiri ike dị iche iche nke arụsị nọchie arụsị anya, ndị zọpịara Izrel nkịtị n’okpuru ụkwụ. N’oge ahụ, ọchịchị popu zọpịara Izrel mmụọ n’okpuru ụkwụ ruo afọ otu puku abụọ na narị isii site n’afọ 538 ruo 1798. Njikọ ugboro atọ nke dragọn ahụ, anụ ọhịa ahụ, na onye amụma ụgha ahụ bụ Rom nke oge a, ọ na-ezọpịakwa ndị Chineke n’okpuru ụkwụ n’oge “awa” nsogbu iwu ụbọchị Sọnde. A na-anọchikwa ike atọ ahụ na-eme ka ebe tọgbọ n’efu—dragọn ahụ, anụ ọhịa ahụ, na onye amụma ụgha ahụ—anya dịka Rom arụsị, Rom popu, na Rom nke oge a.

N’ihe gbasara Mkpughe iri na asaa, ikpere arụsị bụ ndị eze anọ mbụ ahụ; eze nke ise bụ ọchịchị ndị poopu, ma ndị eze nke isii, nke asaa, na nke asatọ bụ njikọ atọ nke Rom nke oge a.

> Ma e nwekwara ndị eze asaa: ise adawo, otu nọkwa ugbu a, nke ọzọ abịabeghịkwa; ma mgbe ọ bịara, ọ ga-anọrịrị obere oge. Ma anụ ọhịa ahụ nke dịbu, ma adịghịzi, ọbụna ya onwe ya bụ nke asatọ, ọ bụkwa otu n’ime ndị asaa, ọ na-alakwa n’iyi. Mkpughe 17:10, 11.

N’ihe metụtara Daniel isi nke abụọ, ekpere arụsị bụ alaeze anọ ahụ niile site na Babilọn nkịtị ruo na Rom nkịtị. Babilọn ime mmụọ bụ ọchịchị popu (isi ọlaedo ahụ), ma njikọ atọ nke dragọn ahụ, anụ ọhịa ahụ, na onye amụma ụgha ahụ (Rom nke oge a), ka njikọ atọ nke Midia na Peshia ime mmụọ, Gris ime mmụọ, na Rom ime mmụọ (onye a gwọrọ ọnya ọnwụ ya) nọchiri anya ya.

Mgbe Jisọs zoro aka n’“ihe arụ nke mbibi, nke Daniel onye amụma kwuru banyere ya,” Ọ na-akọwapụta “ihe ịrịba ama” pụrụ iche nke Ndị Kraịst ga-amata n’ime Rome atọ ahụ nke ọ bụla. Rome nke ndị ọgọ mmụọ, Rome nke papal, na Rome nke oge a, ha niile na-emegbu ndị nke Chineke. A na-anọchi anya mkpagbu ahụ n’amụma dịka ịzọda ebe nsọ na ụsụụ ndị agha. Jisọs nyere ịdọ aka ná ntị banyere nso nke mkpagbu ahụ maka oge ọ bụla n’ime oge atọ nke mkpagbu ahụ. Mgbe e debere “ihe ịrịba ama” nke ọchịchị Rome n’ime ebe nsọ, oge ịgbapụ na Jerusalem eruola. Jisọs ejighị okwu Daniel ahụ banyere “ihe arụ nke mbibi” dịka ihe nnọchianya nke ike ụwa, kama dịka ihe nnọchianya nke ihe ịrịba ama Ndị Kraịst kwesịrị ịmata.

> “Jisọs kwupụtara n’ihu ndị na-eso ụzọ Ya na-ege ntị ikpe ndị ahụ ga-adakwasị Izrel nke dapụrụ n’okwukwe, karịsịakwa ịbọ ọ́bọ̀ mmegwara nke ga-abịakwasị ha n’ihi ịjụ ha jụrụ na ịkpọgide Mesaịa n’obe. Ihe ịrịba ama doro anya nke a na-apụghị imehie ga-ebute oke njedebe ahụ dị egwu ụzọ. Oge ahụ a na-atụ egwu ga-abịa na mberede, ngwa ngwa kwa. Onye Nzọpụta wee dọọ ndị na-eso ụzọ Ya aka ná ntị: ‘Ya mere, mgbe unu ga-ahụ ihe arụ nke mbibi ahụ, nke e kwuru site n’ọnụ Daniel onye-amụma, ka o guzoro n’ebe nsọ, (onye na-agụ ya, ya ghọta:) mgbe ahụ ka ndị nọ na Judia gbaga n’ugwu.’ Matiu 24:15, 16; Luk 21:20, 21. Mgbe a ga-eguzobe ọkọlọtọ arụsị nke ndị Rom n’ala nsọ ahụ, nke gbatịrị ọtụtụ furlong n’èzí mgbidi obodo ahụ, mgbe ahụ ka ndị na-eso ụzọ Kraịst ga-achọta nchekwa n’ịgbapụ. Mgbe a ga-ahụ ihe ịrịba ama ịdọ aka ná ntị ahụ, ndị ga-agbanahụ aghaghị ịghara igbu oge ọbụla. N’ala Judia dum, nakwa n’ime Jerusalem n’onwe ya, a ghaghị irube isi ozugbo n’ihe ịrịba ama ahụ nke mgbapụ. Onye o mere bụrụ na ọ nọ n’elu ụlọ agaghị agbadata n’ụlọ ya, ọbụna iji zọpụta akụ ya ndị kasị dị oke ọnụ. Ndị na-arụ ọrụ n’ubi ma ọ bụ n’ubi vaịn agaghị ewe oge ịlaghachi were uwe elu ha ha tọhapụrụ n’akụkụ mgbe ha na-arụsi ọrụ ike n’okpomọkụ ehihie. Ha aghaghị ịghara ịla azụ ọbụna otu ntabi anya, ka mbibi izugbe ahụ ghara isonye ha n’ime ya.” The Great Controversy, 25.

N’akụkụ a, Nwanyị White kọwara “ihe arụ nke mbibi” dịka “àmà a na-apụghị ihie ụzọ,” nke e ji “ọkọlọtọ arụrụ arụ nke ndị Rom” nọchie anya ya, nke ha guzobere “n’ala nsọ” nke ebe nsọ ahụ. Jisọs ejighị “ihe arụ nke mbibi” ahụ nọchie anya ike ọbụla nke Rom ndị ọgọ mmụọ ma ọ bụ nke Rom papal, kama ọ bụ dịka “àmà.” Mgbe a debere “àmà” ahụ n’ala nsọ nke ụlọ nsọ ahụ, ndị Kraịst kwesịrị ịgbapụ na Jerusalem “ka ha ghara ịdaba n’ime mbibi izugbe ahụ.” Nwanyị White gara n’ihu n’oge e mesịrị n’otu akụkụ ahụ ma kọwaa na amụma Kraịst nke kpọrọ mbibi ahụ nwere mmezu karịrị otu.

> “Amụma Onye Nzọpụta ahụ banyere nleta ikpe dị iche iche n’elu Jerusalem ga-enwe mmezu ọzọ, nke mbibi ahụ dị egwu bụ naanị onyinyo dị ntakịrị ya. N’akara aka obodo a họpụtara ahọpụta ka anyị pụrụ ịhụ ikpé ụwa nke jụrụ ebere Chineke ma zọpụtakwa iwu Ya n’okpuru ụkwụ. Ọjọọ ka ihe ndekọ nile nke ahụhụ mmadụ nke ụwa hụrụ n’ime ọtụtụ narị afọ ogologo ya nke mpụ. Obi na-arịa ọrịa, uche kwa na-ada mbà n’ịtụgharị uche n’ihe ndị a. Ihe si n’ịjụ ikike nke Eluigwe pụta adịwo egwu. Ma e gosipụtara ihe nkiri ka njọ karịa nke a n’ihe mkpughe nke ọdịnihu. Ihe ndekọ nke gara aga,—usoro ogologo nke ọgba aghara, ọgụ, na mgbanwe ọchịchị, ‘agha nke dike … nke nwere mkpọtụ gbagọrọ agbagọ, na uwe a tụgharịrị n’ọbara’ (Aịsaịa 9:5),—gịnị ka ihe ndị a bụ, ma e jiri ha tụnyere ihe egwu nke ụbọchị ahụ mgbe a ga-ewepụ Mmụọ Chineke nke na-egbochi ihe ọjọọ kpamkpam n’ebe ndị ajọ omume nọ, ka ọ ghara ịzọkwa igbochi mgbawa nke agụụ mmadụ na iwe Setan? Mgbe ahụ ụwa ga-ahụ, dịka ọ na-ahụtụbeghị mbụ, nsonaazụ ọchịchị Setan.”

> “Ma n’ụbọchị ahụ, dị ka n’oge mbibi nke Jerusalem, a ga-anapụta ndị nke Chineke, onye ọbụla nke a ga-achọta na e dere aha ya n’etiti ndị dị ndụ. Aịzaya 4:3. Kraịst ekwupụtawo na Ọ ga-abịa nke ugboro abụọ iji kpọkọta ndị Ya kwesịrị ntụkwasị obi n’ebe Ọ nọ: ‘Mgbe ahụ ka ebo niile nke ụwa ga-akwa ákwá, ha ga-ahụkwa Nwa nke mmadụ ka Ọ na-abịa n’ígwé ojii nke eluigwe n’ike na ebube dị ukwuu. Ọ ga-ezigakwa ndị mmụọ ozi Ya, n’ụda opi dị ukwuu, ha ga-achịkọtakwa ndị a họpụtara Ya site n’ifufe anọ, site n’otu nsọtụ eluigwe ruo na nsọtụ ọzọ.’ Matiu 24:30, 31. Mgbe ahụ, ndị na-erubeghị oziọma isi ga-ala n’iyi site n’umị nke ọnụ Ya, a ga-ebibikwa ha site n’ìhè na-egbukepụ egbukepụ nke ọbịbịa Ya. 2 Ndị Tesalonaịka 2:8. Dị ka Izrel oge ochie, ndị ajọ omume na-ebibi onwe ha; ha na-ada site n’ajọ omume ha. Site n’ibi ndụ mmehie, ha etinyewo onwe ha n’ọnọdụ dị nnọọ iche n’otu ha ga-esi kwekọọ na Chineke, agwa ha emebiela nke ukwuu site n’ihe ọjọọ, nke mere na ngosipụta nke ebube Ya bụụrụ ha ọkụ na-erepịa.”

> “Ka ndị mmadụ kpachara anya ka ha ghara ileghara nkuzi e bufeeere ha n’okwu Kraịst anya. Dịka Ọ dọrọ ndị na-eso ụzọ Ya aka ná ntị banyere mbibi Jerusalem, na-enye ha ihe ịrịba ama nke mbibi ahụ na-abịa nso, ka ha wee nwee ike ịgbanahụ; otu a ka O si dọọ ụwa aka ná ntị banyere ụbọchị nke mbibi ikpeazụ, ma nyekwa ha ihe ngosi nke ịbịaru ya nso, ka ndị niile chọrọ wee gbanahụ iwe ahụ na-abịa. Jisọs na-ekwupụta, sị: ‘A ga-enwekwa ihe ịrịba ama n’anyanwụ, na n’ọnwa, na n’kpakpando; n’elu ụwa kwa, mba dị iche iche ga-anọ n’oke nkụda mmụọ.’ Luke 21:25; Matthew 24:29; Mark 13:24–26; Revelation 6:12–17. Ndị na-ahụ ndị a na-ebute ụzọ ọbịbịa Ya ga-‘amata na ọ dị nso, ọbụna n’ọnụ ụzọ.’ Matthew 24:33. ‘Ya mere, mụrụ anya,’ bụ okwu ndụmọdụ Ya. Mark 13:35. Ndị na-aṅa ntị n’ịdọ aka ná ntị ahụ agaghị anọ n’ọchịchịrị, ka ụbọchị ahụ wee jide ha na mberede. Ma n’ebe ndị na-agaghị amụ anya nọ, ‘ụbọchị nke Onyenwe anyị na-abịa dị ka onye ohi n’abalị.’ 1 Thessalonians 5:2–5.” The Great Controversy, 36, 37.

Mgbe Nwannaanyị White dere okwu ndị a, mmezu nke mbibi Jerusalem ka nọ n’ọdịnihu. Ikpe mmeghachi omume a na-eme megide Rome nke oge a (agwọ ukwu ahụ, anụ ọhịa ahụ, na onye amụma ụgha ahụ), n’ọgwụgwụ ụwa, na-anọchi anya ọdịda ikpeazụ nke Babilọn ime mmụọ; ma Babilọn ime mmụọ (ọchịchị papal) adaalarị otu ugboro na 1798. Mbibi Jerusalem na-anọchi anya ikpe mmeghachi omume nke Chineke n’elu nzukọ ụka dapụrụ n’ezi okwukwe.

Mbibi nke Jerusalem n’ime afọ atọ na ọkara sitere n’afọ 66 AD ruo 70 AD na-anọchi anya mbibi nke ikpe nkwụghachi Chineke n’ọgwụgwụ ụwa nke a na-eweta n’elu Rome nke oge a (agwọ ukwu ahụ, anụ ọhịa ahụ, na onye amụma ụgha ahụ). Nnọchibido na mbibi nke Jerusalem, nke e mezuru site n’ekpere arụsị site n’afọ 66 AD ruo n’afọ 70 AD, dịruru kpọmkwem afọ atọ na ọkara.

Nnọchibido na mbibi nke Jerusalem ime mmụọ nke papalizim mezuru dịgidere afọ amụma atọ na ọkara, site na 538 ruo 1798. Ihe oyiyi abụọ ahụ na-anọchite nnọchibido na mbibi nke Jerusalem n’ime “awa” nke nsogbu iwu Ụka nke Ụbọchị Izu Ike nke Rome nke oge a na-eweta. Nke ikpeazụ n’ime mbibi atọ nke Jerusalem a na-atụgharị azụ, dịka e si gosi ya n’akwụkwọ Daniel.

Akwụkwọ Daniel na-amalite na Babilọn na-emeri ma na-ebibi Jerusalem, ọ na-ejedebe kwa na mbibi Babilọn na mmeri Jerusalem. N’ime agha atọ ndị ahụ nke ọ bụla, e nyere Ndị Kraịst ihe ịrịba ama nke mere ka ha mara na ha ga-agbapụ n’agha na-abịa. N’afọ AD 66, ọ bụ mgbe ndị agha Rom nke ndị na-ekpere arụsị tinyere ụkpụrụ ha (ọkọlọtọ agha ha) n’ala nsọ nke ebe nsọ ahụ. N’afọ 538, ọ bụ mgbe e kpughere “nwoke nke mmehie,” ka ọ nọ ọdụ n’ụlọ nsọ nke Chineke (ụka Ndị Kraịst), na-egosi onwe ya na ọ bụ Chineke, mgbe o nyere iwu ụbọchị Sọnde na Kansụl nke Orleans n’afọ ahụ. Mmanye idebe Sọnde bụ ihe ndị popu na-akọwa dị ka ihe akaebe nke ọchịchị ha n’elu ụwa Ndị Kraịst, n’ihi na ha na-arụ ụka (n’ezie) na enweghị nkwado maka ofufe Sọnde n’Okwu Chineke, na eziokwu ahụ bụ na ha guzobere Sọnde dịka ụbọchị ofufe n’ime Iso Ụzọ Kraịst bụ ihe akaebe na ikike omenala na omume ha sitere n’ịkpere arụsị dị elu karịa Akwụkwọ Nsọ.

N’afọ 538, a ga-ekewapụ ndị Kraịst n’Ụka Rom, ọ bụghị naanị n’ihi na ọ bụghị n’ezie Ụka Ndị Kraịst, kama n’ihi kwa na e tinyela akara nke ọchịchị pope n’ebe nsọ nke Ụka Chineke. Nwanyị White na-akọwa usoro nkewa nke akụkọ ihe mere eme ahụ nke malitere oge ahụ Ụka Chineke gbapụrụ gaa n’ọzara ruo afọ otu puku abụọ na iri isii.

> “Ma ọ dịghị njikọta dị n’etiti Onye-isi nke ìhè na onye-isi nke ọchịchịrị, ọ dịghịkwa njikọta pụrụ ịdị n’etiti ndị na-eso ha. Mgbe Ndị Kraịst kwetara ijikọta onwe ha na ndị a tọgharịrị naanị ọkara site n’ekpere arụsị, ha banyere n’ụzọ nke duru ha n’ịga n’ihu, n’ihu kwa, pụọ n’eziokwu. Setan ṅụrịrị ọṅụ na o nweeela ihe ịga nke ọma n’ịghọgbu ọnụọgụ dị ukwuu nke ndị na-eso Kraịst. Mgbe ahụ o tinyere ike ya n’ọrụ n’ebe ndị a nọ n’ụzọ zuru ezu karị, ma kpalie ha ịkpagbu ndị fọdụrụ n’ịdịrị Chineke ezi-okwu. Ọ dịghị onye ghọtara nke ọma otú e si eguzogide ezi okwukwe Ndị Kraịst dịka ndị ndị bụbu ndị na-agbachitere ya mere; ndị Kraịst ndị a dapụrụ n’okwukwe, ebe ha jikọtara onwe ha na ndị ibe ha ndị bụ ọkara ndị na-ekpere arụsị, duziri ọgụ ha megide akụkụ kachasị mkpa nke ozizi Kraịst.”

> “O chọpụtara mgbalị ike nke jupụtara n’ọnọdụ mgbagwoju anya ka ndị ga-anọgide na-adị ntụkwasị obi wee guzosie ike megide aghụghọ na ihe arụ ndị e zoro n’okpuru uwe nchụàjà ma webata ha n’ime nzukọ. A naghị anabata Bible dịka ụkpụrụ okwukwe. A kpọrọ ozizi nke nnwere onwe nke okpukpe jụrụ okwukwe, a kpọọkwa asị ma kpagbuo ndị na-akwado ya.”

> “Mgbe ọgụ dị ogologo ma dị njọ gasịrị, ndị ole na ole ahụ kwesị ntụkwasị obi kpebiri ịkwụsị njikọ ọbụla ha na ụka dapụrụ n’ezi okwukwe, ma ọ bụrụ na ọ ka jụ ịtọhapụ onwe ya n’ụgha na ikpere arụsị. Ha hụrụ na nkewa bụ mkpa a na-apụghị izere ezere ma ọ bụrụ na ha ga-erube isi n’okwu Chineke. Ha agaghị anwa anabata njehie ndị na-ebute ọnwụ nye mkpụrụ obi nke ha, ma setịpụ ihe atụ nke ga-etinye okwukwe ụmụ ha na ụmụ ụmụ ha n’ihe ize ndụ. Iji nweta udo na ịdị n’otu, ha dị njikere ime nkwenye ọbụla nke kwekọrọ n’ịbụ ndị kwesịrị ntụkwasị obi nye Chineke; ma ha chere na ọbụna udo ga-abụ ihe a zụtara oke ọnụ ma ọ bụrụ na a chụọ àjà ụkpụrụ n’ihi ya. Ọ bụrụ na ịdị n’otu nwere ike ịdịrị naanị site n’ime nkwekọrịta n’eziokwu na ezi omume, mgbe ahụ ka ọdịiche dịrị, ọbụna agha.” The Great Controversy, 45.

Anyị ga-aga n’ihu n’ịtụle echiche ndị a n’akwụkwọ na-esonụ.

> “Ebighị ebi na-agbatị n’ihu anyị. Ákwà mgbochi ahụ na-achọ ka e bulie ya. Anyị ndị nọ n’ọnọdụ a dị nsọ, nke ibu ọrụ dị arọ, gịnị ka anyị na-eme, gịnịkwa ka anyị na-eche, nke mere anyị ji arapara n’ịhụ ịdị mfe n’anya nke onwe anyị, ebe mkpụrụobi na-ala n’iyi gburugburu anyị? Obi anyị ò ghọọla nke siri ike kpamkpam? Anyị apụghị ịnụ ma ọ bụ ghọta na anyị nwere ọrụ anyị ga-arụ maka nzọpụta nke ndị ọzọ? Ụmụnna, ọ̀ bụ unu so n’òtù ahụ nke, ebe ha nwere anya, ha anaghị ahụ, ebe ha nwekwara ntị, ha anaghị anụ? Ọ̀ bụ n’efu ka Chineke nyere unu ọmụma nke uche Ya? Ọ̀ bụ n’efu ka O zitere unu ịdọ aka ná ntị ugboro ugboro? Ùnu kwere nkwupụta nke eziokwu ebighị ebi banyere ihe na-achọ ịbịakwasị ụwa, ùnu kwere na ikpe Chineke na-adakwasị ndị mmadụ, ma ò nwere ike ka unu ka nọgide n’ịnọdụ n’udo, n’ume ngwụrọ, n’enweghị nchebara echiche, na-ahụ ihe ụtọ n’anya?”

> “Ugbu a abụghị oge ka ndị nke Chineke na-etinye obi ha n’ihe nke ụwa ma ọ bụ na-akpakọba akụ ha n’ime ụwa. Oge ahụ adịghịkwa anya, mgbe, dịka ndịozi mbụ ahụ, a ga-amanye anyị ịchọ ebe mgbaba n’ebe ndị tọgbọrọ n’efu na ndị naanị ha nọ. Dịka nnọchibido Jerusalem site n’aka ndị agha Rom bụ ihe ịrịba ama maka ịgbapụ nke Ndị Kraịst Judia, otu a kwa, ijide ọchịchị n’aka n’akụkụ mba anyị n’iwu nke na-amanye izu-ike nke popu ga-abụ ịdọ aka ná ntị nye anyị. Mgbe ahụ ka ọ ga-abụ oge ịhapụ nnukwu obodo dị iche iche, dịka nkwadebe maka ịhapụ obere ndị ahụ ka e wee gaa n’ụlọ obibi zoro ezo n’ebe ndị dịpụrụ adịpụ n’etiti ugwu. Ma ugbu a, kama ịchọ ebe obibi dị oke ọnụ n’ebe a, anyị kwesịrị ịdị na-akwadebe ịkwaga n’ala ka mma, ya bụ, nke eluigwe. Kama iji akụ anyị emeju onwe anyị afọ, anyị kwesịrị ịmụ ịchekwa ihe. Onyinye ọ bụla Chineke nyefere n’aka mmadụ kwesịrị ka e jiri ya mee ka otuto Ya pụta ìhè site n’inye ụwa ịdọ aka ná ntị. Chineke nwere ọrụ ndị Ya na ha na-arụkọ ọrụ ga-arụ n’obodo dị iche iche. A ghaghị ịkwado ozi anyị dị iche iche; a ghaghị imeghe ozi ọhụrụ. Iji mee ka ọrụ a gaa n’ihu nke ọma ga-achọ nnukwu mmefu ego n’ezie. A chọrọ ụlọ ofufe, ebe a pụrụ ịkpọ ndị mmadụ ka ha bịa nụ eziokwu ndị a maka oge a. Maka nzube a kpọmkwem, Chineke enyewo ndị nlekọta Ya isi ego n’aka. Ekwela ka ihe onwunwe unu kekọta n’ọrụ azụmahịa nke ụwa, ka ọrụ a ghara igbochi. Wepụnụ akụ unu n’ebe unu pụrụ ijikwa ya maka uru nke ọrụ Chineke. Zipụnụ akụ unu buru unu ụzọ gaa n’eluigwe.” Testimonies, volume 5, 464.

Back to Articles