Article

# Elaịja - Nọmba Isii

Ule Iri Nwalee Ise

Author

Jeff Pippenger

Published

October 5, 2023

Formats

PDF
Word
Song MP3

Anyi anọwo na-ekwu maka ihe nnọchianya Ilaịja, ma ugbu a, anyị na-eji akụkọ ihe mere eme nke Ugwu Kamel na Ugwu Saịnai gosi usoro nnwale na-aga n’ihu maka mpi Protestantism, nakwa mmepe ndọrọ ndọrọ ọchịchị na-aga n’ihu maka mpi Republicanism nke na-adaba n’otu akara na mpi Protestantism.

Edemede isiokwu ikpeazụ ahụ site n’inyocha nnupụisi dị na Ọnụ Ọgụgụ isi nke iri na atọ na iri na anọ, nke na-akọwapụta ule nke iri na nke ikpeazụ nye Izrel oge ochie mgbe ha gafesịrị Osimiri Uhie. Akụkọ ihe mere eme ahụ kwekọrọ na mmegharị mbido nke akụkọ ihe mere eme ndị Millerite, ma ọ na-ekwekọkwa na akụkọ ihe mere eme nke mmegharị ikpeazụ nke Chineke. Ọrụ nke ndị mmụọ ozi atọ niile nke Mkpughe iri na anọ ka a na-arụzu site na otu mmegharị na mbido na otu mmegharị na ọgwụgwụ.

> “Mmụọ-ozi nke jikọtara na ikwusa ozi nke mmụọ-ozi nke atọ ga-eme ka ụwa dum mụnye ìhè site n’ebube ya. A na-ebu amụma n’ebe a banyere ọrụ nke ga-eru ụwa nile ma bụrụ nke ike ya na-adịghị ahụkebe. Mmegharị mbilite-n’ọnwụ nke afọ 1840–44 bụ ngosipụta dị ebube nke ike Chineke; e buru ozi nke mmụọ-ozi mbụ gaa n’ụlọ ọrụ mgbasa ozioma ọ bụla n’ụwa, ma n’ụfọdụ mba e nwere mmasị okpukpe kacha ukwuu a hụworo n’ala ọ bụla kemgbe Ndozigharị nke narị afọ nke iri na isii; ma ihe ndị a ga-agabiga site na mmegharị dị ike n’okpuru ịdọ aka ná ntị ikpeazụ nke mmụọ-ozi nke atọ.” The Great Controversy, 611.

N’etiti akụkọ ihe mere eme nke ngagharị mmalite na ngagharị njedebe, anyị na-ahụ akụkọ ihe mere eme nke ụka Laodisia. A na-akọwa n’ụzọ doro anya na mmụọ ozi ahụ nke na-eme ka ụwa chaa n’ìhè site n’ebube ya bụ ngagharị, ọ bụghị ụka.

> “Banyere Babilọn, n’oge a na-egosi n’amụma a, a na-ekwupụta, sị: ‘Mmehie ya eruola ruo n’eluigwe, Chineke echetakwala ajọ omume ya nile.’ Mkpughe 18:5. O juputala oke nke ikpe ọmụma ya, ma mbibi dị njikere ịdakwasị ya. Ma Chineke ka nwere otu ndị Ya nọ na Babilọn; ma tupu nleta nke ikpe Ya ndị a kwesịrị ntụkwasị obi aghaghị ịkpọpụta ha, ka ha ghara iketa n’ihe mmehie ya dị, ma ‘ghara ịnara n’ihe otiti ya nile.’ N’ihi ya ka mmegharị ahụ, nke mmụọ ozi na-abịa ala site n’eluigwe, na-eme ka ụwa mụsie ìhè site n’ebube ya ma jiri nnukwu olu tie mkpu ike, na-ekwusa mmehie Babilọn, ji bụrụ ihe e ji anọchi anya ya. N’ihe metụtara ozi ya, a na-anụ oku a: ‘Pụtanụ n’ime ya, ndị nke M.’ Ozi ndị a, mgbe ha na ozi nke mmụọ ozi nke atọ jikọtara ọnụ, bụ ịdọ aka ná ntị ikpeazụ a ga-enye ndị bi n’ụwa.” The Great Controversy, 604.

Ndị amụma niile kwekọrọ n’otu n’otu, ha niile na-akọwapụtakwa nke ọma karịa “ụbọchị ikpeazụ,” karịa ka ha si akọwa ụbọchị ndị e kwupụtara amụma ndị ahụ n’ime ha. Dị ka ihe atụ nke ọdịdị a, mmụọ ozi nke Mkpughe isi nke iri na asatọ, ka e sere onyinyo ya n’ihu ma na-anọchi anya ya site n’aka mmụọ ozi nke Mkpughe isi nke iri. Ha abụọ na-eme ka ụwa mụwa ìhè site n’ebube ya mgbe ọ na-arịdata. Nwanyị White na-akọwa mmụọ ozi mbụ ahụ n’akwụkwọ Early Writings.

> “Jisọs zitere otu mmụọ-ozi dị ike ka ọ rịdata ma dọọ ndị bi n’ụwa aka na ntị ka ha kwadebe onwe ha maka ọbịbịa Ya nke ugboro nke abụọ. Ka mmụọ-ozi ahụ si n’ihu Jisọs pụọ n’eluigwe, ìhè na-enwu nke ukwuu ma juputara n’ebube gara n’ihu ya. A gwara m na ozi ya bụ ime ka ebube ya mụnye ụwa, ma dọọ mmadụ aka na ntị banyere iwe Chineke na-abịa.” Early Writings, 245.

Mmụọ-ozi ahụ nke Mkpughe iri na asatọ rịdara n’ụbọchị Septemba 11, 2001. E jirila ya kọwaa tupu oge ahụ site na mmụọ-ozi ahụ nke rịdara n’ụbọchị Ọgọst 11, 1840. N’Isi nke isii nke Aịsaịa, e gosiri Aịsaịa ụlọ nsọ nke dị n’eluigwe na ebube Chineke. N’amaokwu nke atọ nke isi nke isii, a na-akọwapụta na ụwa nile jupụtara n’ebube Chineke. Nke ahụ na-eme mgbe mmụọ-ozi nke Mkpughe iri na asatọ rịdara.

> Ma emesịa ihe ndị a gasịrị, ahụrụ m mmụọ ozi ọzọ ka o si n’eluigwe na-abịa, na-enwe ike dị ukwuu; e wee mee ka ụwa maa ìhè site n’ebube ya. Mkpughe 18:1.

Amaokwu nke atọ n’Isaịa isii na-akọwa otu akụkọ ahụ.

> Otu wee tie mkpu nye ibe ya, sị, Nsọ, nsọ, nsọ, ka Jehova nke usuu ndị agha dị: ụwa dum jupụtara n’ebube ya. Aịzaya 6:3.

Nwannaanyị White jikọtara ọhụụ Aịzaya banyere ebe nsọ ahụ na mmegharị nke Mkpughe iri na asatọ.

> “Ndị serafim nọ n’ihu ocheeze ahụ juputara n’egwu nsọ nke nsọpụrụ n’ịhụ ebube Chineke, nke mere na ha anaghị ọbụna n’otu ntabi anya ele onwe ha anya n’ime afọ ojuju onwe, ma ọ bụ n’ịtụ onwe ha n’anya ma ọ bụ ibe ha n’anya. Otuto ha na ebube ha bụ nke Onyenwe Ndị Agha, onye dị elu ma ewelie ya elu, onye ebube uwe-ya na-ejupụta ụlọ nsọ ahụ. Ka ha na-ahụ ọdịnihu, mgbe ụwa nile ga-ejupụta n’ebube ya, a na-ekwughachi abụ mmeri nke otuto site n’aka otu ruo n’aka ibe ya n’ụda olu dị ụtọ, ‘Nsọ, nsọ, nsọ, ka Onyenwe Ndị Agha bụ.’ Ha juputara n’afọ ojuju n’inye Chineke ebube; ma n’ọnụnọ ya, n’okpuru ọnụ ọchị nkwado ya, ha achọghị ihe ọzọ karịa nke ahụ. N’ibu onyinyo ya, n’ime ozi ya, na n’ịkpọ isi ala nye ya n’ofufe, ọchịchọ ha kasị elu eruwozu n’uju.”

> “Ọhụ e nyere Aịzaịa na-anọchite ọnọdụ nke ndị Chineke nọ n’ime ụbọchị ikpeazụ.” Review and Herald, December 22, 1896.

Jọn n’Akwụkwọ Mkpughe isi nke iri nakwa n’isi nke iri na asatọ, ya na Aịzaya n’isi nke isii ma tinyekwa nkọwa Sister White, na-edobe ihe atụ ndị a niile nke ụwa na-enwu site n’ebube Chineke n’otu ebe ahụ n’akụkọ ihe mere eme. Ụwa nile hụrụ ihe ndị mere na Septemba 11, 2001. Akụkọ ihe mere eme na-aga n’ihu nke mmegharị Millerite nke kwụsịrị na 1863, bụ ihe nnọchianya nke akụkọ ihe mere eme mgbe mmụọ ozi ahụ dị ike nke Mkpughe iri na asatọ na-arịda, ya na akụkọ ihe mere eme jikọtara ya na mmụọ ozi ahụ nke rịdara na Mkpughe isi nke iri. Ebe e tinyeworị nkwubi okwu mmeghe ndị a n’ọnọdụ ha, anyị ga-alaghachi n’usoro ule ahụ a nọchiri anya ya na Ọnụ Ọgụgụ isi nke iri na anọ. Mgbe Mozis rịọrọ arịrịọ n’ihi ndị nnupụisi ahụ ndị chọrọ ịlaghachi Ijipt ma tụọ Joshua na Caleb nkume, Chineke na-anabata arịrịọ Mozis.

> Onyenweanyị wee sị, A gbagharala m dịka okwu gị siri dị: Ma dị ka m dị ndụ n’ezie, ụwa nile ga-ejupụta n’ebube nke Onyenweanyị. N’ihi na ndị ikom ahụ nile ndị hụrụ ebube m, na ọrụ-ebube m ndị m mere n’Ijipt na n’ọzara, ma anwaleela m ugbu a ugboro iri a, ma egeghịkwa ntị n’olu m; N’ezie ha agaghị ahụ ala ahụ nke m ṅụrụ nna ha iyi banyere ya, ọ dịghịkwa onye ọbụla n’ime ndị kpasuru m iwe ga-ahụ ya: Ma ohu m Keleb, n’ihi na o nwere mmụọ ọzọ n’ime ya, ma o soro m n’uju, ya ka m ga-ebubata n’ala ahụ ọ banyere; mkpụrụ ya ga-enwetakwa ya. Ọnụ Ọgụgụ 14:20–24.

Akụkọ ihe mere eme a nọchiri anya ebe a n’Ọnụ Ọgụgụ isi nke iri na anọ bụ ule ikpeazụ e nyere Izrel oge ochie, ma ọdịda ha kpebisiri ha ọnwụ n’ọzara n’ime afọ iri anọ sochirinụ. Akụkọ a metụtara Mkpughe isi nke iri na asatọ kpọmkwem, n’ihi na n’ebe ahụ Chineke kwupụtara na “dika M di ndu n’ezie,” “uwa nile ga-ejupụta n’ebube nke Onyenwe anyị.” Nke a bụ okwu siri ike nke ukwuu Chineke tinyere n’akụkọ ihe mere eme a e dere, ma n’ime ime otú ahụ Ọ na-eme ka o doo anya na akụkọ ihe mere eme a nọchiri anya n’Ọnụ Ọgụgụ isi nke iri na atọ na nke iri na anọ, na-atụ aka n’ihu n’ebe nnukwu mmegharị ahụ nke mmụọ ozi nke Mkpughe isi nke iri na asatọ nọ. N’ihi na Mkpughe isi nke iri na asatọ bụ njedebe nke ndị fọdụrụnụ nke Chineke, mmalite nke ndị fọdụrụnụ nke Chineke ka a na-egosikwa n’ebe a anyị na-atụle n’akwụkwọ Ọnụ Ọgụgụ.

N’ụbọchị Ọgọst 11, 1840, n’oge mmezu amụma nke Islam banyere ahuhu nke abụọ, e jiri ozi Ịlaịja nke e gosipụtara n’oge ahụ ka ọ bụrụ eziokwu nwalee ndị mbụ a họpụtara ịbụ ndị nke ọgbụgba-ndụ.

N’ụbọchị Septemba 11, 2001, n’ime mmezu nke amụma nke Alakụba banyere ahụhụ nke atọ, ndị bụbu ndị a họpụtara nke ọgbụgba ndụ ahụ kpọpụtara mmalite nke ikpe nke ndị dị ndụ dị ka ozi Ịlaịja nke e gosipụtara n’oge ahụ ka ọ bụrụ eziokwu.

E debere ozi Ịlaịja nke akụkọ ihe mere eme ndị Millerite n’ime nkọwa oge amụma. E debere ozi Ịlaịja nke Septemba 11, 2001 n’ime nkọwa ikwughachi akụkọ ihe mere eme. Septemba 11, 2001 kwughachiri akụkọ ihe mere eme nke Ọgọst 11, 1840, n’ihi na ụbọchị abụọ ahụ na-anọchi anya mmezu nke amụma banyere Alakụba, ma ha abụọ na-akara ọdịda nke mmụọ ozi ahụ, nke Nwanyị White kwuru na ọ bụ “onye na-erughị Jisọs Kraịst adịghị.” Ọ bụ ezie na Nwanyị White anaghị ekwu mgbe ọ bụla na mmụọ ozi nke Mkpughe iri na asatọ “bụ onye na-erughị Jisọs Kraịst adịghị” dịka o si ekwu banyere mmụọ ozi nke Mkpughe iri, mmụọ ozi nke Mkpughe iri na asatọ ji ebube “ya” mee ka ụwa nwee ìhè, ma Akwụkwọ Nsọ doro anya na ọ bụ ebube Jisọs Kraịst na-eme ka ụwa nwee ìhè.

Ngwá ọrụ nke ikpé nke wetara ule nke ndị Protestant na mbido bụ mmegharị Millerite dị ka e si anọchi anya ya n’ime Ịlaịja. Ngwá ọrụ nke ikpé nke na-eweta ule nke Seventh-day Adventism na ngwụcha bụ mmegharị Ịlaịja dị ka e si anọchi anya ya n’ime otu narị puku na iri anọ na anọ. Akara ngosi nke Ịlaịja nwere ihe karịrị otu ihe ọ pụtara, ma ọ bụ ezie na ọ na-anọchi anya Miller na mmegharị Millerite, ọ na-anọchikwa anya otu narị puku na iri anọ na anọ.

> “Moses n’elu ugwu mgbanwe ahụ bụ onye àmà nye mmeri Kraịst meriri mmehie na ọnwụ. Ọ nọchiri anya ndị ga-esi n’ili pụta na mbilite n’ọnwụ nke ndị ezi omume. Elaịja, onye e buliri elu gaa n’eluigwe n’ahụghị ọnwụ, nọchiri anya ndị ga-adị ndụ n’elu ụwa n’oge ọbịbịa nke abụọ nke Kraịst, ndị a ga-‘agbanwe, n’otu ntabi anya, n’ịkụ nku anya, n’oge opi ikpeazụ;’ mgbe ‘nke a na-anwụ anwụ aghaghị iyi anwụghị anwụ,’ ma ‘nke a na-emebi emebi aghaghị iyi nke na-adịghị emebi emebi.’ 1 Ndị Kọrint 15:51-53. E ji ìhè nke eluigwe yikwasị Jizọs, dịka Ọ ga-apụta mgbe Ọ ga-abịa ‘nke ugboro abụọ n’enweghị mmehie nye nzọpụta.’ N’ihi na Ọ ga-abịa ‘n’ebube nke Nna Ya ya na ndị mmụọ ozi dị nsọ.’ Ndị Hibru 9:28; Mak 8:38. Ugbu a, e mezuru nkwa Onye Nzọpụta ahụ nyere ndị na-eso ụzọ Ya. N’elu ugwu ahụ, e gosiri alaeze ebube nke ọdịnihu n’ụdị nta,—Kraịst bụ Eze, Moses bụ onye nnọchi anya ndị nsọ e mere ka ha bilie n’ọnwụ, Elaịja kwa bụ onye nnọchi anya ndị a gbanwere agbanwe.” The Desire of Ages, 412.

Ndị ọgbụgba-ndụ nke a na-agabiga bụ ndị ka ukwuu n’ọnụọgụ iri megide mmadụ abụọ. A kpọrọ ọtụtụ, ma a họrọ ole na ole. Ọdịda n’ule nke iri dabeere n’ịjụ ma ọ bụ n’ịnara akụkọ ọjọọ ahụ, ma ọ bụ akụkọ ọma nke Ala Nkwa ahụ. Ya mere, akụkọ ihe mere eme a nke e gosiri ebe a na-egosi na mmeri ma ọ bụ mmeri-azụ n’akụkọ ihe mere eme nke ule na-aga n’ihu dabere n’ime nhọrọ nke ụzọ omume abụọ nke na-akọwa otu ozi ahụ n’otu ụzọ dị iche.

Ndị nledo iri na abụọ ahụ niile hụrụ Ala Nkwa ahụ, ma e wepụtara nkwubi-okwu abụọ dị iche banyere ihe Ala Nkwa ahụ nọchiri anya ya. Otu akụkọ sitere n’egwu nke mmadụ, nke ọzọ sitere n’okwukwe. Otu gosipụtara ọchịchọ ịjụ nduzi nke Chineke ma laghachi n’ịbụ ohu n’Ijipt, ebe akụkọ nke ọzọ gosipụtara ọchịchọ ịtụkwasị nduzi nke Chineke obi ma gaa n’ihu banye n’Ala Nkwa ahụ.

N’ime ngagharị Millerite, ọtụtụ n’ime ha họpụtara kwa ịlaghachi n’ịbụ ohu nke Babilọn ma bụrụ ụmụ ya ndị inyom, nke a bụrụkwa ngosipụta nke mkpebi ha ịjụ ozi amụma nke mmụọ-ozi mbụ. Ndị Millerite kwesịrị ntụkwasị obi họpụtara iso ozi amụma nke mmụọ-ozi mbụ, ọbụna mgbe odida ahụ e chere na ọ mere n’oge nkụda mmụọ mbụ n’oge opupu ihe ubi nke 1844. Akụkọ nke Ọnụ Ọgụgụ na-egosi “akụkọ” abụọ dị iche iche nke ndị nledo iri na abụọ ahụ, na-anọchi anya nyocha abụọ dị iche iche nke otu ozi amụma ahụ. N’afọ 1863, Adventism Laodisia anabataghị ozi amụma; ha jụrụ ozi amụma e guzoburu na mbụ. N’afọ 1863, Adventism Laodisia laghachiri ma nabata usoro ọmụmụ Akwụkwọ Nsọ nke megidere William Miller n’oge ọrụ ya niile. Ndị ahụ jụrụ ozi amụma ahụ ma chọọ ịlaghachi n’ịbụ ohu ka e ji ndị nnupụisi nke Ọnụ Ọgụgụ iri na anọ atụ ha, ndị n’ikpeazụ nwụrụ n’ọzara.

Nọmba iri, mgbe a na-atụle ya dịka akara, dị ka ọ dịkwa n’ihe banyere akara niile, nwere ihe karịrị otu nkọwa. A ghaghị ịghọta nkọwa akara ya site n’usoro okwu nke akụkụ Akwụkwọ Nsọ ebe ọ dị. “Iri” dịka akara pụrụ ịnọchi anya mkpagbu. Ọ pụrụ ịnọchi anya ule. Ọ pụrụ ịnọchi anya njikọ ugboro-iri nke ndị eze Europe, agbụrụ ugwu nke Izrel na Mba Ndị Dị n’Otu. N’ime ụka nke Smaina, ndị Chineke ga-enwe mkpagbu ụbọchị iri.

> Atụla egwu ihe ndị ahụ ị ga-ata ahụhụ n’ihi ha: le, ekwensu ga-atụba ụfọdụ n’ime unu n’ụlọ mkpọrọ, ka e wee nwalee unu; unu ga-enwekwa mkpagbu ụbọchị iri: bụrụ onye kwesiri ntụkwasị obi ruo ọnwụ, m ga-enyekwa gị okpueze nke ndụ. Mkpughe 2:10.

Ndị ọkà mmụta akụkọ ihe mere eme na-ezo aka n’ịkpagbu a Diocletian mere n’akụkọ ihe mere eme nke Smyrna, n’ihi na nke ahụ bụ ịkpagbu kacha njọ n’akụkọ ihe mere eme nke Smyrna, ọ dịkwara afọ iri. Ndị ọkà mmụta akụkọ ihe mere eme ndị ọzọ na-akọwa ịkpagbu iri dị iche iche n’akụkọ ihe mere eme nke Smyrna. N’agbanyeghị otu o si dị, Alaeze Ukwu Rom bụ onye mere ha, nke a na-anọchi anya ya n’Akwụkwọ Daniel isi nke asaa site na mpi iri. Ndị eze iri ahụ bụ ndị eze ahụ, ndị Ahab na-anọchite anya ha, ndị ha na papacy kwara iko, ha bụkwa ngwá ọrụ ịkpagbu nke papacy ji mezuo mgbukpọ ahụ n’oge Ọchịchịrị. “Iri” na-anọchi anya ike ọchịchị nke steeti nke na-emezu ịkpagbu ahụ n’ihi Jezebel. N’isi nke mbụ nke Daniel, “iri” na-anọchi anya oge ule.

> Biko, nwalee ndị ohu gị ule ụbọchị iri; ka e nyekwa anyị mkpụrụ akụrụngwa ka anyị rie, na mmiri ka anyị ṅụọ. Mgbe ahụ, ka e lekwasị anya n’ihu anyị n’ihu gị, na n’ihu ụmụaka ndị na-eri akụkụ nri eze; ma dịka ị ga-ahụ, mee ndị ohu gị otu ahụ. Ya mere, o kwenyere ha n’okwu a, nwalee ha ụbọchị iri. Ma na njedebe nke ụbọchị iri, ihu ha pụtara mma karịa, ha jupụtakwa n’anụ ahụ karịa ụmụaka niile ndị na-eri akụkụ nri eze. Daniel 1:12–15.

N’Ọnụ Ọgụgụ iri na anọ, Izrel oge ochie akpasuola Chineke iwe ugboro iri, nke na-anọchi anya ule iri n’ime otu oge.

> Ma n’ezie dịka M dị ndụ, a ga-ejupụta ụwa dum n’ebube nke Onyenwe anyị. N’ihi na ndị ikom ahụ niile hụworo ebube m, na ọrụ ebube m nile, nke M mere n’Ijipt na n’ọzara, ma ọnwụọla M ule ugboro iri a, ma ha egebeghị ntị n’olu m. Ọnụ Ọgụgụ 14:21, 22.

Ọ bụrụ na i nyochaa ịntanetị iji chọpụta nghọta banyere mmegide ndị pụrụ iche nke na-anọchi anya mmegide itoolu ahụ ma ọ bụ ule ndị dara ada site n’oge nzọpụta n’Oké Osimiri Uhie ruo n’ule nke iri, ị ga-ahụ mgbanwe ole na ole banyere nke n’ime ọdịda nile nke Izrel oge ochie ka a ga-akara dị ka otu n’ime ule iri ahụ. Ana m ekwusi ike na nzọpụta n’Oké Osimiri Uhie ahụ nke e ji nkenke kpọọ ka ọ na-adaba n’ahịrị na Ọktoba 22, 1844, bụ mmalite nke ule iri ahụ; ya mere, ọ bụ ebe a ga-amalite ịgụ ule ndị bilitere site na 1844 ruo 1863. E nwere usoro ule na-aga n’ihu nke malitere na 1798 mgbe a kpughere akwụkwọ Daniel, usoro ahụ wee kpuchie akụkọ nke ozi mmụọ ozi mbụ na nke abụọ, nke kwụsịrị n’ịbata mmụọ ozi nke atọ na Ọktoba 22, 1844.

> “N’Minneapolis Chineke nyere ndị Ya nkume dị oké ọnụ ahịa nke eziokwu n’usoro ọhụụ. Ìhè a si n’eluigwe sitere n’aka ụfọdụ ka a jụrụ ya n’isi ike nile nke ndị Juu gosipụtara n’ịjụ Kraịst, e nwekwara ọtụtụ okwu banyere iguzo n’akụkụ akara ókè ochie. Ma e nwere ihe àmà na-egosi na ha amaghị ihe akara ókè ochie ahụ bụ. E nwere ihe àmà, e nwekwara ntụgharị uche sitere n’Okwu ahụ nke tụrụ aro onwe ya n’uche na akọnuche; ma e mechiri uche mmadụ emechi, e tiwokwa ya akara megide nbata nke ìhè, n’ihi na ha ekpebiela na ọ bụ njehie dị ize ndụ nke na-ewepụ ‘akara ókè ochie,’ ebe n’eziokwu ọ naghị akpalị ọbụna otu mkpọ n’ime akara ókè ochie ahụ, kama ha agbagọwo echiche ha banyere ihe mejupụtara akara ókè ochie ahụ.

> “Ịgafe nke oge ahụ n’afọ 1844 bụ oge nke nnukwu ihe omume, nke meghere n’anya anyị juru n’ịtụnanya ime ka e dị ọcha nke ebe nsọ ahụ nke na-eme n’eluigwe, ma nwee mmekọrịta ekpebiri nke ọma n’ebe ndị nke Chineke nọ n’ụwa, [nakwa] ozi mmụọ ozi mbụ na nke abụọ na nke atọ, na-akpụpụta ọkọlọtọ nke e dere n’elu ya, ‘Iwu nile nke Chineke na okwukwe Jizọs.’ Otu n’ime akara ncheta ndị dị n’okpuru ozi a bụ ụlọ nsọ nke Chineke, nke ndị Ya hụrụ eziokwu n’anya hụrụ n’eluigwe, na igbe ọgbụgba ndụ ahụ nke nwere iwu Chineke. Ìhè nke ụbọchị izu ike nke iwu nke anọ mụnyere ọkụ ya siri ike n’ụzọ ndị na-emebi iwu Chineke. Enweghị anwụ anwụ nke ndị ajọ omume bụ akara ncheta ochie. Enweghị m ike icheta ihe ọ bụla ọzọ nke pụrụ ịdaba n’okpuru isiokwu nke akara ncheta ochie. Mkpu a nile banyere ịgbanwe akara ncheta ochie bụ ihe a na-eche n’echiche naanị.” The 1888 Materials, 518.

N’ụbọchị Ọktoba 22, 1844, mmụọ-ozi nke atọ bịarutere, ya na ozi n’aka ya.

> “Dịka ozi nchụàjà Jisọs n’ebe nsọ ahụ gwụsịrị, ma Ọ banye n’Ebe Kachasị Nsọ, guzo n’ihu igbe ọgbụgba ndụ nke nwere iwu Chineke, O zitere mmụọ-ozi ọzọ dị ike, nke nwere ozi nke atọ, n’ụwa. E tinyere akwụkwọ akpụkpọ anụ n’aka mmụọ-ozi ahụ, ma ka ọ na-agbadata n’ụwa n’ike na ebube, ọ kpọsara ịdọ aka ná ntị dị egwu, nke nwere iyi egwu kacha njọ e welitereworo nye mmadụ.” Early Writings, 254.

N’ụbọchị Ọktoba 22, 1844, otu mmụọ-ozi siri n’eluigwe rịdata, akwụkwọ akpụkpọ anụ dị n’aka ya, nke ndị nke Chineke ga-eri. Ozizi ndị ahụ a na-akpọ “landmarks,” ndị a na-amata n’oge ahụ, kwesịkwara ịbụ ndị a ga-eri ma nabata, ma ọ bụ ndị a ga-ajụ ma ghara iri. Mgbe mmụọ-ozi nke atọ bịarutere, akwụkwọ akpụkpọ anụ ahụ dị n’aka ya, ozi dị n’ime akwụkwọ ahụ nọchiri anya eziokwu isii nke ule. E ji mara ule isii ahụ dị ka “ngafe nke oge,” nke nọchiri anya amụma afọ puku abụọ na narị atọ; ikpe ahụ, nke e gosipụtara dị ka “ime ka ebe nsọ dị ọcha”; ozi ndị mmụọ-ozi atọ ahụ; “iwu Chineke”; “Ụbọchị Izuike”; na ọnọdụ ndị nwụrụ anwụ dị, dịka e si gosipụta ya dị ka “anwụghị anwụ nke mkpụrụ obi abụghị eziokwu.”

N’ezie, eziokwu isii ahụ nwere njikọ n’etiti ha, ma e kpọrọ nke ọ bụla n’ime ha n’otu n’otu ihe ịrịba ama. Ụfọdụ nwere ike ghara ịchọ itinye ịgabiga oge n’ime ndepụta a, ma o doro anya na ọtụtụ jụrụ eziokwu ahụ na Ọktoba 22, 1844 bụ mmezu amụma n’ezie. Ha dara ule ahụ, nke n’ezie gbochiri ha ịlụ ọgụ na ule ndị sochirinụ. E guzobewo ugboro ugboro usoro nnwale Chineke dị ka usoro na-aga n’ihu nke na-achọ mmeri n’elu ule e nyere gị mbụ, tupu i nwee ike isonye n’ule na-esote.

> “Mgbe anyị malitere ịkọwa ìhè gbasara ajụjụ Ụbọchị Izuike ahụ, anyị enweghị echiche doro anya nke ọma banyere ozi mmụọ ozi nke atọ nke Mkpughe 14:9–12. Ibu nke àmà anyị mgbe anyị bịara n’ihu ndị mmadụ bụ na nnukwu mmegharị ọbịbịa nke ugboro abụọ sitere n’aka Chineke, na ozi mbụ na nke abụọ apụtalarị, nakwa na a ga-enye nke atọ. Anyị hụrụ na ozi nke atọ ahụ mechiri site n’okwu ndị a: ‘Nke a bụ ntachi-obi nke ndị nsọ: ebe a ka ndị ahụ nọ, ndị na-edebe iwu Chineke, na okwukwe Jisọs.’ Ma anyị hụkwara nke ọma, dịka anyị si ahụ ya ugbu a, na okwu amụma ndị a na-egosi mgbanwe gbasara Ụbọchị Izuike; ma banyere ihe ofufe anụ ọhịa ahụ a kpọrọ aha n’ozi ahụ bụ, ma ọ bụ ihe oyiyi ya na akara anụ ọhịa ahụ bụ, anyị enweghị ọnọdụ doro anya.”

> “Chineke, site na Mmụọ Nsọ Ya, mere ka ìhè mụpụta n’elu ndị ohu Ya, isiokwu ahụ wee jiri nwayọ nwayọ meghee n’uche ha. O were nnukwu ọmụmụ na nlekọta juputara n’echiche ịtụnanya iji chọpụtakwuo ya, njikọ site na njikọ. Site n’ịkpachara anya, nchekasị, na ọrụ na-adịghị akwụsị akwụsị ka ọrụ ahụ gara n’ihu, ruo mgbe e nyere ụwa eziokwu ukwu nke ozi anyị, nke bụ otu zuru ezu doro anya, jikọrọ ọnụ nke ọma, ma bụrụ nke zuru okè.”

> “Ekwuolamworị banyere ọmụma m nwere banyere Okenye Bates. Achọpụtara m na ọ bụ ezi nwaanyịm nwoke Onye Kraịst, onye nwere nsọpụrụ na obiọma. O mesoro m nwayọọ nke ukwuu dị ka a ga-asị na abụ m nwa nke ya. Oge mbụ ọ nụrụ m ka m na-ekwu okwu, o gosipụtara mmasi miri emi. Mgbe m kwụsịrị ikwu okwu, o biliri sị: ‘Abụ m Tọmọs onye na-enwe obi abụọ. Ekwetaghị m n’ọhụ. Ma ọ bụrụ na m ga-ekwere na àmà nke nwannaanyị a kọọrọ n’abalị a bụ n’eziokwu olu Chineke nye anyị, aga m abụ nwoke kacha nwee ọṅụ n’ụwa. E metụla obi m nke ukwuu. Ekwenyere m na onye na-ekwu okwu a bụ onye eziokwu, ma enweghị m ike ịkọwa banyere otú e si gosi ya ihe ndị ebube ndị a ọ kọọrọ anyị.’”

> “N’ime ọnwa ole na ole ka emechara alụmdi na nwunye m, mụ na di m gara otu Nzukọ na Topsham, Maine, ebe Okenye Bates nọ. N’oge ahụ, o kweghị kpamkpam na ọhụụ m si n’aka Chineke. Nzukọ ahụ bụ oge nke nnukwu mmasị. Mmụọ nke Chineke dakwasịrị m; e kpuchiri m n’ọhụụ nke ebube Chineke, ma n’oge ahụ ka mbụ m hụrụ mbaraala ndị ọzọ. Mgbe m si n’ọhụụ ahụ pụta, akọrọ m ihe m hụrụ. Okenye B. wee jụọ ma mụtala m sayensị nke mbara igwe. Agwara m ya na enweghị m ncheta ọbụla na m lerela anya n’akwụkwọ ọ bụla banyere sayensị nke mbara igwe. O wee sị: ‘Nke a si n’aka Onyenwe anyị.’ Tupu mgbe ahụ, ahụbeghị m ya ka o nwere onwe ya ma nwee ọṅụ otu a. Ihu ya nwukwara n’ìhè nke eluigwe, ọ kpọkwara chọọchị ume n’ike.” Testimonies, volume 1, 78–80.

N’ezie, ule nnwale ozizi ndị a niile jikọtara onwe ha, ma ha bụkwa nnwale ndị a pụrụ ikewapụ iche, e meekwa ka e kpughee ha n’ụzọ na-aga n’ihu nye ndị ohu Chineke. E nwere ọtụtụ ụka na-edebe ụbọchị izu ike nke ụbọchị nke asaa, ma na-ajụ ozi ndị mmụọ ozi atọ ahụ. Ha na-ajụ eziokwu ahụ na ikpe malitere n’ụbọchị Ọktoba 22, 1844, ma ka na-edebe ụbọchị izu ike ahụ. Nnwale ozizi ndị a jikọtara onwe ha, ma ha na-anọchi anya nnwale isii kpọmkwem.

Dịka Joseph Bates, onye bụ ọchịagha ụgbọ mmiri nke maara nke ọma banyere ọmụmụ kpakpando, gosipụtara n’oge na-adịbeghị anya, ọ nabatara Mmụọ nke Amụma, nke ọ jụrụ na mbụ. N’ọnwa Disemba nke afọ 1844, Ellen White natara ọhụụ mbụ ya, ma ule nke asaa rutere n’ime mmegharị ahụ.

> “Akwụkwọ Nsọ ga-abụ onye ndụmọdụ unu. Mụtakwuonụ ya na àmà ndị Chineke nyeworo; n’ihi na ha adịghị ekwekọrịta n’ọnọdụ ọ bụla megide Okwu Ya. Ọ bụrụ na Àmà ndị ahụ anaghị ekwu dịka Okwu Chineke si dị, jụnụ ha. Kraịst na Belial apụghị ijikọta ọnụ.” Selected Messages, book 3, 33.

N’oge na-adịghị anya mgbe nnukwu nkụda mmụọ ahụ gasịrị, Nwannaanyị White kwadoro otu isiokwu nke kpọrọ òkù Kraịst isi n’Ebe Nsọ banye n’Ebe Nsọ Kachasị Nsọ n’ụbọchị Ọktoba 22, 1844. Ọ tụrụ aro ka e nye “onye nsọ ọbụla” mbipụta ahụ.

> “Ekwere m na Ebe Nsọ ahụ, nke a ga-eme ka ọ dị ọcha na njedebe nke ụbọchị 2300 ahụ, bụ Ụlọ Nsọ Jerusalem Ọhụrụ, nke Kraịst bụ onye nēje ozi n’ime ya. Onyenwe anyị gosiiri m n’ọhụ, ihe karịrị otu afọ gara aga, na Nwanna Crosier nwere ezi ìhè ahụ banyere ime ka Ebe Nsọ ahụ dị ọcha, wdg.; na na ọ bụ uche Ya ka Nwanna C. dee nke ọma echiche ahụ ọ nyere anyị n’akwụkwọ Day-Star, Extra, February 7, 1846. Enwere m mmetụta n’uju na Onyenwe anyị enyela m ikike, ịkwado Extra ahụ nye onye nsọ ọ bụla.” A Word to the Little Flock, 12.

Nkwado ya bụ maka nkọwa Crosier nyere banyere mbilitegharị Kraịst gaa n’Ebe Kachasị Nsọ, ma isiokwu ahụ nwere ọtụtụ ozizi hiere ụzọ, tinyere ozizi Protestantizim ndapụ n’ezi okwukwe nke na-ekwu na “nke kwa ụbọchị” n’akwụkwọ Daniel nọchiri anya ọrụ nlekọta Kraịst. Ya mere, o dere nkọwa mmezi nke e bipụtara mbụ na 1850, emesịa etinyekwa ya n’akwụkwọ Early Writings. N’ebe ahụ ka ọ kọwara na “ndị ahụ kpọsara mkpu awa ikpe nwere nghọta ziri ezi banyere ‘nke kwa ụbọchị’.”

> “Mgbe ahụ ahụrụ m banyere ‘nke a na-eme kwa ụbọchị’ (Daniel 8:12) na okwu ahụ bụ ‘àjà’ bụ ihe amamihe mmadụ tinyere, ọ bụghịkwa akụkụ nke ederede ahụ, na Onyenwe anyị nyere echiche ziri ezi banyere ya nye ndị ahụ kpọsara mkpu oge ikpe. Mgbe ịdị n’otu dị, tupu 1844, ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ mmadụ niile jikọtara ọnụ n’echiche ziri ezi banyere ‘nke a na-eme kwa ụbọchị’; ma n’ime mgbagwoju anya ahụ kemgbe 1844, anabatala echiche ndị ọzọ, ọchịchịrị na mgbagwoju anyakwa esorola.” Early Writings, 74.

Isiokwu nke “ihe a na-eme kwa ụbọchị” n’akwụkwọ Daniel ghọrọ akara nke nlọghachi Adventizim n’ụzọ nkọwa nke Protestantizim ndapụ n’ezi-okwukwe n’oge mmalite nke narị afọ nke iri abụọ, ma taa, ndị ọkà mmụta okpukpe nke Adventizim ajụla nghọta ziri ezi nke ndị Miller banyere “ihe a na-eme kwa ụbọchị.” A jụla ya, n’agbanyeghị na Nwanyị White kọwara n’ụzọ doro anya na ndị Miller ziri ezi n’ịkọwa “ihe a na-eme kwa ụbọchị” dịka ike Setan nke ikpere arụsị. Ha jụrụ eziokwu nke “ihe a na-eme kwa ụbọchị” ọ bụghị naanị n’imegide nkwado sitere n’ike mmụọ nsọ ya na nghọta ndị Miller bụ eziokwu, kama kwa n’imegide kpọmkwem n’ịkọwa ya n’ụzọ kwụ ọtọ na ozizi ụgha nke na-akụzi na “ihe a na-eme kwa ụbọchị” na-anọchi anya ozi ije ozi nke Kraịst n’ụlọ nsọ ka “ndị mmụọ ozi a chụpụrụ n’eluigwe!”

> “E nwekwara Nwanna Daniells, onye uche ya ka onye-iro ahụ na-arụ ọrụ n’ime ya; a na-arụkwa ọrụ n’ime uche gị na uche Elder Prescott site n’aka ndị mmụọ ozi ahụ a chụpụrụ n’eluigwe.” Manuscript Releases, volume 20, 17.

Njuputa miri emi o jụrụ ihe Adventism ji ugbu a dịka otu n’ime “efere akụkọ ifo” ya siri dị oke njọ, n’ihi na Daniells na Prescott were akara nke ike Setan (okpukpe ndị ọgọ mmụọ) nye Kraịst (ọrụ Ije Ozi Ya n’ebe nsọ). Nke a na-eme ka e nwee ule ozizi asatọ.

Nnwale nke itoolu n’akụkọ ihe mere eme na-eduga n’afọ 1863 bụ mmepụta nke tebụl nke abụọ nke Habakuk n’afọ 1850. E mepụtara chaatị ndị ọsụ ụzọ nke 1843 n’afọ 1842, a na-akpọkwa ya naanị chaatị 1843 n’ihi na o buru amụma ọbịbịa Kraịst n’afọ 1843. E nyere Nwanyị White iwu ka e mepụta tebụl nke abụọ nke Habakuk n’afọ 1850. Mmepụta nke tebụl abụọ nke Habakuk na-ejikọta akụkọ ihe mere eme nke mmụọ ozi mbụ na nke abụọ na akụkọ ihe mere eme nke mmụọ ozi nke atọ. N’akụkọ ndụ nwa nwa ya dere banyere ndụ ya na ọrụ ya, ọ na-enye nchịkọta nke ihe omume ndị dugara na mmepụta chaatị nke 1850. Ọ na-eme nke a site n’ịhọpụta okwu ndị dị mkpa nke Nwanyị White ma tinye nkọwa ya n’ime nchịkọta ahụ.

> “Mgbe anyị laghachiri n’ụlọ Nwanna Nichols, Onyenwe anyị nyere m ọhụụ ma gosi m na a ghaghị ime ka eziokwu ahụ doo anya n’elu mbadamba, na ọ ga-eme ka ọtụtụ kpebie n’akụkụ eziokwu ahụ site n’ozi mmụọ ozi nke atọ, ebe a na-emekwa ka ozi abụọ mbụ ahụ doo anya n’elu mbadamba.—Akwụkwọ ozi 28, 1850.

> “N’ọhụ a, e gosikwara ya ihe ahụ nke ga-enye James White obi ike iji nọgide na-ebipụta:”

> “Ahụkwara m na ọ dịkwa mkpa ka e bipụta akwụkwọ ahụ dịka o si dị mkpa ka ndị-ozi ahụ jee, n’ihi na ndị-ozi ahụ chọrọ akwụkwọ ha ga-eburu n’aka ha nke nwere eziokwu nke oge a, iji tinye n’aka ndị na-anụ ya, mgbe ahụ eziokwu ahụ agaghị apụ n’uche. Na kwa na akwụkwọ ahụ ga-aga ebe ndị-ozi ahụ enweghị ike ịga.—Ibid.

> “A malitere ịrụ ọrụ n’elu chaatị ọhụrụ ahụ ozugbo, e nyekwara ohere ịgwa ụmụnna ahụ banyere ya n’akwụkwọ mbipụta nke Present Truth nke James wepụtara n’ọnwa sochirinụ:”

> “Esere ahụ. A na-ebipụta ugbu a, n’ụzọ lithograph, esere oge nke ọhụụ Daniel na Jọn, nke a haziri iji gosi nke ọma eziokwu nke ugbu a, n’okpuru nlekọta Nwanna Otis Nichols, nke Dorchester, Massachusetts. Ndị na-akụzi eziokwu nke ugbu a ga-enweta enyemaka dị ukwuu site na ya. A ga-enye ọkwa ọzọ banyere esere ahụ n’ọdịnihu.—Present Truth, Nọvemba, 1850.”

> “Ka ọ na-erule ngwụsị ọnwa Jenụwarị, 1851, eserese ahụ adịla njikere, ma kpọsaa ya maka dollar abụọ. Nke a mere James White nnukwu obi ụtọ, o wee nye ya n’efu nye ‘ndị ahụ Chineke kpọrọ ka ha nye ozi nke mmụọ ozi nke atọ’ (Review and Herald, Jenụwarị, 1851). Ụfọdụ onyinye e jiri mmesapụ aka nye enyerela aka izute ụgwọ mbipụta.” Arthur White, Ellen G. White: The Early Years, volumu 1, 185.

N'ikwu okwu banyere chaatị nke 1843, Nwanyị White dere na Chineke duziri ya.

> “Onyenwe anyị gosiri m na eserese 1843 ahụ bụ aka Ya duziri ya, nakwa na ọ dịghị akụkụ ọ bụla n’ime ya kwesịrị ka a gbanwee; na ọnụọgụgụ ndị ahụ dị ka O chọrọ ka ha bụrụ. Na aka Ya nọkwasịrị ya ma zoo njehie dị n’ime ụfọdụ n’ime ọnụọgụgụ ndị ahụ, nke mere na ọ dịghị onye ọbụla pụrụ ịhụ ya, ruo mgbe e wepụrụ aka Ya.” Review and Herald, November 1, 1850.

Mgbe ọ na-edekọ ìhè nke jikọtara ya na iwu ahụ e nyere ka e mepụta chaatị ọzọ n’afọ 1850, o nyere otu nkwado Chineke ahụ e nyere banyere chaatị nke 1843 maka chaatị nke 1850, ebe ọ kpọkwara na chaatị ndị ọzọ a na-emepụta n’oge ahụ anabataghị n’ihu Onyenwe anyị. E tinyere iwu ka e mepụta chaatị ọhụrụ n’otu na iwu ka e bipụta akwụkwọ ọhụrụ.

> “Ahụrụ m na ọrụ ime eserese ahụ niile ezighi ezi. O sitere n’aka Nwanna Rhodes, Nwanna Case wee soro ya mee ya. E tinyewo akụnụba n’ịrụ eserese na n’ịkpụpụta oyiyi ndị na-adịghị mma ma na-asọ oyi iji nọchie ndị mmụọ ozi na Jizọs dị ebube. Ahụrụ m na ihe ndị dị otú ahụ adịghị atọ Chineke ụtọ. Ahụrụ m na Chineke nọ n’ọrụ mbipụta nke eserese ahụ nke Nwanna Nichols mere. Ahụrụ m na e nwere amụma banyere eserese a n’ime Baịbụl, ma ọ bụrụ na e mere eserese a maka ndị Chineke, ọ bụrụ na ọ [zuru] otu onye, ọ ga-ezuru onye ọzọ, ma ọ bụrụ na otu onye chọrọ ka a tee eserese ọhụrụ n’ogo ka ibu, ndị niile chọrọ ya n’otu aka ahụ.”

> “Ahụrụ m na ọ bụ mmụọ na-adịghị ezu ike, nke na-adịghị zuru ya ike, nke na-enweghị afọ ojuju, nke na-enwekwa enweghị ekele n’ime Nwanna Case, nke mere ka ọ chọọ chaatị ọzọ. Ahụrụ m na chaatị ndị a e sere ese nwere mmetụta ọjọọ n’ahụ ọgbakọ ahụ. O mere ka e nwee n’ime nzukọ ahụ mmụọ ịkpa ọchị n’ụzọ dị mfe na nke na-adịghị omimi.”

> “Ahụrụ m na eserese ndị Chineke nyere iwu ka e mee metụrụ uche ahụ n’ụzọ ọma, ọbụna na-enweghị nkọwa. E nwere ihe na-enwu ìhè, mara mma, na nke eluigwe n’otú e si gosipụta ndị mmụọ-ozi n’elu eserese ndị ahụ. A na-eduba uche ahụ, ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ n’enweghị onye na-achọpụta ya, n’ebe Chineke na eluigwe nọ. Ma eserese ndị ọzọ e mepụtara na-akpali ịkpọasị n’uche, ma na-eme ka uche ahụ chebara ụwa echiche karịa eluigwe. Oyiyi ndị na-anọchi anya ndị mmụọ-ozi yiri ndị ajọ mmụọ karịa ịbụ ndị nke eluigwe. Ahụrụ m na eserese ndị ahụ ewerela uche Nwanna Case ụbọchị na izu dị iche iche, mgbe ọ gaara na-achọ amamihe nke eluigwe n’aka Chineke, ma kwesịkwara ịdị na-eto n’amara nile nke Mmụọ Nsọ na n’ọmụma nke eziokwu.”

> “Ahụrụ m na ọ bụrụ na e jiriwo ụzọ e tufuru n’ịmepụta chaatị mee ka eziokwu doo anya n’ihu ụmụnna site n’ịbipụta traktị, wdg., ọ gaara eme nnukwu ezi ihe ma zọpụta mkpụrụ obi. Ahụrụ m na azụmahịa ime chaatị agbasawo dịka ahụ́ ọkụ.” Manuscript Releases, nọmba 13, 359; 1853.

Ọ na-ekwupụta ya n’ụzọ doro anya na “Chineke nọ n’ọrụ mbipụta nke chaatị [1850] ahụ site n’aka Nwanna Nichols,” nakwa na e nwere “amụma [Habakkuk isi nke abụọ] banyere chaatị a n’ime Baịbụl.” O gosikwara na “chaatị ndị ahụ” [n’otutu; 1843 na 1850] ndị “Chineke nyere iwu ka e mee” metụtara uche n’ụzọ ọma, ọbụna na-enweghị nkọwa ọ bụla. Habakkuk isi nke abụọ nyere ndị Millerite iwu ka ha mee ka ọhụụ ahụ doo anya n’elu tebụl dị iche iche, (n’otutu), ka onye na-agụ chaatị abụọ ahụ wee nwee ike ịgba ọsọ ijegharị ebe a na ebe ọzọ n’Okwu Chineke. Chaatị ndị ahụ sitere n’aka Chineke achọghị nkọwa ndị agbakwunyere, dịka o siri dị n’ihe banyere chaatị adịgboroja Uriah Smith nke 1863.

> Onyenwe anyị wee zaa m, sị, Dee ọhụụ a, meekwa ka o doo anya n’elu mbadamba, ka onye na-agụ ya wee gbaa ọsọ. Habakkuk 2:2.

Ọnwụnwa nke iri bụ isiokwu edemede a. N’ihe gbasara ọnwụnwa iri ahụ Mozis kwuru okwu ya n’Ọnụ Ọgụgụ isi nke iri na anọ, ndị ọkà mmụta Hibru na ndị ọkà mmụta okpukpe ndị ọzọ na-enye ụdị amụma dị iche iche banyere ihe omume ndị dị n’akụkọ ihe mere eme site n’ịzọpụta ha n’Oké Osimiri Uhie ruo na nnupụisi nke ndị nledo iri nwere ike ịnọchite anya ya. Nnupụisi dị n’akụkọ ihe mere eme ahụ na-enye obere ụdị nhọrọ ole na ole a pụrụ ịhọrọ n’ime ha, ma o doro anya na ọnwụnwa nke iri bụ ihe na-akara mmalite nke afọ iri anọ nke ọnwụ site n’ibelata nwayọọ nwayọọ n’ọzara, ruo mgbe ndị nnupụisi niile ruru afọ a ga-eji jide ha n’ọrụ nwụrụ anwụ.

N’otu a ka ahụ, ụfọdụ pụrụ ịjụ ma ọ bụ kpasuo iwe banyere nhọrọ m nke ule ozizi iri ndị a, n’ihi na e nwere ike ịdị iche iche ụfọdụ nke ga-adị ka ndị ka mma karịa ihe m na-edobe ebe a. Nke a ekwuru, ule nke iri na nke ikpeazụ doro anya dịka nnupụisi nke ndị nledo iri ahụ si doo anya. Ọ bụ ịjụ oge asaa nke Levitikọs iri abụọ na isii. E nwere ọtụtụ ihe àmà amụma na-akwado njirimara a.

N’isiokwu na-esonụ, anyị ga-amalite ịchọpụta ndị àmà amụma ahụ na-akwado njirimara a na-egosi na oge asaa nke Levitikọs iri abụọ na isii bụ ọdịda nke iri na nke ikpeazụ nke Adventizim Laodisia.

> “Mgbe ike Chineke na-agba ama banyere ihe bụ eziokwu, eziokwu ahụ ga-eguzosi ike ruo mgbe ebighị ebi dịka eziokwu. Agaghị anabata nkwubi-okwu ọ bụla e chepụtara n’oge e mesịrị nke na-emegide ìhè Chineke nyere. Ndị mmadụ ga-ebili na nkọwa Akwụkwọ Nsọ ndị, n’anya ha, bụ eziokwu, ma ndị ahụ abụghị eziokwu. Eziokwu maka oge a, Chineke enyela anyị dịka ntọala nke okwukwe anyị. Ya onwe Ya kụziiri anyị ihe bụ eziokwu. Otu ga-ebili, ọzọkwa ga-ebilikwa, na ìhè ọhụrụ nke na-emegide ìhè ahụ Chineke nyere n’okpuru ngosipụta nke Mmụọ Nsọ Ya.

> “Ụfọdụ ole na ole ka dị ndụ bụ́ ndị gafere n’ahụmahụ e nwetara n’ịtọ ntọala eziokwu a. Chineke n’amara Ya echekwala ndụ ha ka ha na-ekwughachi, na-ekwughachikwa ruo na ngwụcha ndụ ha, ahụmahụ ahụ ha siri na ya gafee, dịka Jọn onyeozi mere ruo n’isi njedebe nke ndụ ya. Ma ndị bu ọkọlọtọ ndị dara n’ọnwụ, ga-ekwu okwu site n’ịbipụtagharị ihe odide ha. A gwara m na otu a ka a ga-esi nụ olu ha. Ha ga-agba ama ha banyere ihe mejupụtara eziokwu maka oge a.”

> “Anyị agaghị anara okwu ndị na-abịa na ozi nke na-emegide isi ihe pụrụ iche nke okwukwe anyị. Ha na-achịkọta nnukwu ụyọkọ nke Akwụkwọ Nsọ, ma na-akpakọba ya dịka ihe àmà gburugburu ozizi ndị ha kwusiri ike. E mewo nke a ugboro ugboro n’ime afọ iri ise gara aga. Ma ọ bụ ezie na Akwụkwọ Nsọ bụ okwu Chineke, e kwesịkwara ịkwanyere ya ugwu, itinye ha n’ọrụ, ma ọ bụrụ na itinye otú ahụ n’ọrụ e mee ka otu ogidi si na ntọala nke Chineke kwadoro n’ime afọ iri ise ndị a pụọ, bụ nnukwu njehie. Onye na-etinye ha n’ọrụ otú ahụ amaghị ngosipụta dị ịtụnanya nke Mmụọ Nsọ nke nyere ike na ịdị irè n’ozi ndị gara aga nke bịakwutere ndị Chineke.” Selected Messages, book 1, 161.

Back to Articles