Article

# Elaịja — Nke Ise

Ntụ nkịtị amụma

Author

Jeff Pippenger

Published

October 3, 2023

Formats

PDF
Word
Song MP3

Mgbe Ịlaịja mere ka Ehab kpọkọta Izrel niile na Kamel, ọ bụ ihe nnọchianya nke ihe ga-eme n’ọdịnihu, ya bụ, Chineke iwepụta nzukọ-ukwu ahụ n’oge Ọchịchịrị na 1798 mgbe afọ atọ na ọkara nke mkpagbu gachara, ma duru ha ruo 1844, ma site n’ebe ahụ gaa n’ihu ruo 1863. Ụbọchị atọ ahụ bụ akara oge atọ ikpeazụ nke nhazi ahụ nke “oge asaa,” dịka Aịzaya siri depụta ya n’isi nke asaa.

Akụkọ ihe mere eme ahụ nke afọ 1798, 1844, na 1863 ka e gosikwara n’ụdị amụma mgbe Mosis duru ụmụ Izrel pụọ n’ohu Ijipt ruo n’Ugwu Saịnaị. Akụkọ nke mmụọ ozi mbụ na nke abụọ na-anọchi anya mmegharị Millerite, nke malitere n’oge ọgwụgwụ na 1798 ma gara n’ihu ruo mgbe mmegharị ahụ ghọrọ ụka na 1863. Ilaịja na Mosis bụ ndị akaebe abụọ bụ isi nke akụkọ ihe mere eme Millerite, ma ha bụkwa ndị akaebe abụọ bụ isi n’akwụkwọ Mkpughe n’oge akụkọ ihe mere eme nke mmụọ ozi nke atọ.

Mmegharị Millerite na-akara mmalite nke ozi ọma ebighị ebi nke Mkpughe iri na anọ, ma Future for America na-akara njedebe ya. N’etiti mmegharị mmalite nke ndị Millerite na mmegharị njedebe ahụ, anyị na-ahụ Ụka Seventh-day Adventist. Dị ka ndị ọkà mmụta akụkọ ihe mere eme nke Ụka Adventist si kwuo, n’afọ 1856, ndị fọdụrụ nke mmegharị Millerite banyere n’ọnọdụ Laodisia, otu a ka oge Filadelfia, nke nọchiri anya afọ 1798 ruo 1856, siri kwụsị.

N’isiokwu gara aga, anyị gosipụtara na mmụọ nsọ jikọtara nkụda-mmụọ nke ịgafe Osimiri Uhie na nnukwu nkụda-mmụọ nke afọ 1844. N’oge ahụ ka ule nke ụbọchị izu ike, dị ka e si anọchi anya ya n’ime mana ahụ, bịara n’akụkọ ihe mere eme nke Moses. N’otu isi-amụma ahụ, ìhè nke sitere n’Ebe Nsọ Kachasị Nsọ malitere usoro ule na ime ka ọ dị ọcha, bido na ụbọchị izu ike, maka ndị gafere osimiri ahụ ma site n’okwukwe banye n’Ebe Nsọ Kachasị Nsọ. Usoro ule ahụ nke buru ụzọ gaa n’ihu 1844 malitere n’akụkọ ihe mere eme nke Moses n’oge ọmụmụ ya, ma maka ndị Millerite n’afọ 1798, site n’ịba ụba nke ọmụma ahụ Daniel kọwara na ọ ga-emepụta usoro ule nke nzọụkwụ atọ nke duuru n’ikpe.

> A ga-eme ka ọtụtụ dị ọcha, a ga-emekwa ka ha dị ọcha dịka ọcha, a ga-anwalekwa ha; ma ndị ajọ omume ga-eme ajọ omume: ọ dịghị onye ọbụla n’ime ndị ajọ omume ga-aghọta; ma ndị amamihe ga-aghọta. Daniel 12:10.

Mmeghe nke ikpe n’ụbọchị Ọktoba 22, 1844, ka e sere onyinyo ya site n’ikpe Fero nke malitere n’aka ụmụ mbụ nke Ijipt ma kwụsị n’ime mmiri Oké Osimiri Uhie. Ozugbo ndị amamihe batara n’Ime Nsọ Kachasị Nsọ site n’okwukwe, ma ọ bụ gafee n’Oké Osimiri Uhie, usoro nnwale ahụ nke malitere n’oge ọgwụgwụ n’afọ 1798 gara n’ihu ọbụna gafee 1844. N’akụkọ ihe mere eme nke Mosis, e gosiri ya site na ule iri, nke Izrel dara n’ụzọ ọ bụla. Nke ikpeazụ n’ime ule iri ahụ bụ mgbe ndị nledo iri na abụọ nyochara Ala Nkwa ahụ. Ule mbụ n’akụkọ ihe mere eme Mosis bụ ule mana ahụ nke na-anọchi anya Sabbath, ma n’ebe ndị Millerite nọ, a kọwara Sabbath dịka ule mbụ mgbe Ọktoba 22, 1844 gachara. Ebe ule mbụ bụ Sabbath n’akụkọ ihe mere eme abụọ ahụ yiri ibe ha, ule itoolu ndị sochirinụ n’akụkọ ihe mere eme Mosis na-egosi na mgbe 1844 gasịrị, a ga-enwe usoro ule ga-eduga n’ịbanye n’Ala Nkwa ma ọ bụ n’ọzara ọnwụ. 1863 na-anọchi anya ule ikpeazụ nye ngagharị Millerite. Anyị ga-amalite ịtụle ihe a mgbe ndị nledo iri na abụọ laghachiri na akụkọ ha banyere Ala Nkwa ahụ.

> Ha laghachiri site n’ịnyọcha ala ahụ mgbe ụbọchị iri anọ gasịrị. Ha gara, bịakwutekwa Mozis, na Erọn, na nzukọ ụmụ Izrel niile, n’ọzara Pean, na Kadesh; wee wetara ha akụkọ, nye kwa nzukọ ahụ niile, ma gosi ha mkpụrụ ala ahụ. Ha kọrọ ya, sị, Anyị rutere n’ala ahụ ebe i zitere anyị; n’ezie, ọ na-eru mmiri ara ehi na mmanụ aṅụ; nke a bụkwa mkpụrụ ya. Ma otu ọ dị, ndị bi n’ala ahụ dị ike, obodo ha bụkwa ndị e ji mgbidi gbaa gburugburu, ha dịkwa nnọọ ukwuu: ọzọkwa, anyị hụrụ ụmụ Anak n’ebe ahụ. Ndị Amalek bi n’ala ndịda: ndị Het, na ndị Jebus, na ndị Amọraịt bi n’ugwu: ndị Kenan kwa bi n’akụkụ oké osimiri, na n’akụkụ Jọdan. Kaleeb mere ka ndị mmadụ daa jụụ n’ihu Mozis, sị, Ka anyị rigoo ozugbo, were ya n’aka; n’ihi na anyị pụrụ nnọọ imeri ya. Ma ndị ikom ahụ soro ya rigo kwuru, Anyị apụghị ịrịgo megide ndị ahụ; n’ihi na ha karịrị anyị n’ike. Ha wee butere ụmụ Izrel akụkọ ọjọọ banyere ala ahụ ha nyochara, sị, Ala ahụ anyị gafere n’ime ya iji nyochaa ya bụ ala na-eripịa ndị bi n’ime ya; ndị niile anyị hụrụ n’ime ya bụ ndị toro ogologo nke ukwuu. N’ebe ahụ ka anyị hụrụ ndị dike ukwu ahụ, ụmụ Anak, ndị si n’aka ndị dike ukwu pụta: anyị dịkwa n’anya anyị onwe anyị ka ụkpara, otu a ka anyị dịkwa n’anya ha. Ọnụ Ọgụgụ 13:25–33.

Akụkụ Akwụkwọ Ọnụ Ọgụgụ a nwere ụfọdụ eziokwu ndị dị oke mkpa ka a rịba ama, ndị a pụrụ ileghara anya nfe mgbe a naghị atụle akụkọ ihe mere eme e gosipụtara n’ime ya dịka ihe na-anọchi anya mmegharị Millerite. Otu isi okwu bụ na ndị nnupụisi ahụ nke nwere “akụkọ ọjọọ” na-ada n’ule ha nke iri na nke ikpeazụ, nakwa na n’ule ikpeazụ ahụ ka e gosipụtara klaasị mmadụ abụọ. Klaasị abụọ ahụ ndị nọworo na-etolite site n’akụkọ ihe mere eme nke ule itoolu gara aga gosipụtara agwa ha dabere n’akụkọ ha họọrọ ịnakwere. N’afọ 1863, Adventism Millerite jụrụ akụkọ Mozis, dịka amụma ịgba ohu dị n’ime Levitikọs iri abụọ na isii si anọchi anya ya. Akụkọ Joshua na Caleb wetara bụ nanị ikwughachi “akụkọ” Chineke n’ime akụkọ ihe mere eme nile nke nnapụta ha site n’ịgba ohu. Site n’oge a mụrụ Mozis gaa n’ihu, Chineke ekwewo nkwa na Ọ ga-ewepụ ha n’ịgba ohu banye n’ala ahụ e kwere Abraham nkwa ọtụtụ narị afọ tupu mgbe ahụ. Joshua na Caleb na-anọchi anya ndị guzoro n’elu akụkọ ntọala ahụ; ndị nledo iri ndị ọzọ jụrụ na Chineke ewetala akụkọ ahụ n’ezie.

> Nkpọkọta ahụ dum weliri olu ha elu, tie mkpu; ndị mmadụ wee bee ákwá n’abalị ahụ. Ụmụ Izrel niile wee ntamu megide Mosis na megide Erọn; nkpọkọta ahụ dum wee sị ha, Ọ bụrụ na anyị anwụọla n’ala Ijipt! ma ọ bụ ọ bụrụ na anyị anwụọla n’ọzara a! Gịnịkwa mere Jehova ji kpọta anyị n’ala a, ka anyị daa site n mma agha, ka ndị nwunye anyị na ụmụ anyị bụrụ ihe nkwata? Ọ̀ gaghi-adị anyị mma ịlaghachi n’Ijipt? Ha wee sị ibe ha, Ka anyị họpụta onye-isi, ka anyị laghachikwuru Ijipt. Ọnụ Ọgụgụ 14:1–4.

Mgbe na 1863 James White dere otu akụkọ n’ime Review and Herald na-ajụ nghọta Miller banyere “oge asaa,” ma n’otu afọ ahụ Uriah Smith bipụtara eserese adịgboroja nke enweghị ihe ọ bụla metụtara “oge asaa” nke Levitikọs, ma White ma Smith wepụrụ ọrụ William Miller n’akụkụ ma jiri usoro nkọwa Akwụkwọ Nsọ nke Protestant ndị dapụrụ n’ezi okwukwe rụọ ọrụ. E jiri usoro nkọwa nke ndị dapụrụ n’ezi okwukwe, ndị ha ka na nso nso a kpọrọ “ụmụnwaanyị Babilọn,” mee ka ọ bụrụ arụmụka a ga-eji jụ ozi Miller, nke mmụọ ozi Gebriel duru. N’ule nke iri maka Izrel oge ochie ha kwuru ozugbo, “Ka anyị họpụta onye-isi, ka anyị laghachi n’Ijipt.” Ọdịda n’ule nke iri na nke ikpeazụ dabere n’ịjụ “akụkọ” nke kwekọrọ na akụkọ ahụ site na mmalite, na ọchịchọ ịlaghachi n’ohu Ijipt. Mgbe Jeremaya nọchiri anya n’ụzọ ihe nnọchianya ndị ahụ nwere nkụda mmụọ n’ihi amụma 1843 nke na-emezughị, Chineke kpọrọ ya kpọmkwem ka ọ laghachikwute Chineke na n’ọkụ mbụ o nwere maka ozi ahụ, ma nyekwa ya iwu ka ọ ghara ịlaghachikwute ndị ahụ e ji mara dị ka ụmụnwaanyị Babilọn.

> Ya mere, otu a ka Onye-nwe-anyị kwuru, Ọ bụrụ na i laghachi, mgbe ahụ M ga-eweghachi gị ọzọ, ị ga-eguzokwa n’ihu m; ma ọ bụrụ na i wepụta ihe dị oké ọnụ ahịa n’etiti ihe rụrụ arụ, ị ga-adị ka ọnụ m: ka ha laghachikwute gị; ma gị onwe gị alaghachikwutela ha. Jeremaịa 15:19.

N’afọ 1863, James White na Uriah Smith họpụtara onye-isi agha ọhụrụ ka o duru ha laghachi n’ebe a nyere ha iwu ka ha ghara ịga. Joshua na Caleb na-anọchi anya ndị chọrọ ịga n’ihu, White na Smith na-anọchi anya ndị chọrọ ịlaghachi azụ.

Ihe ọzọ kwesịkwara ka a mata n’ebe a sitere n’Akwụkwọ Ọnụ Ọgụgụ bụ na nnupụisi ikpeazụ ahụ, nke kpebiri ka ndị nnupụisi niile nwụọ n’ọzara n’ime afọ iri anọ sochirinụ, bụ otu n’ime ntụaka abụọ bụ isi nke na-eguzobe ụkpụrụ amụma nke Akwụkwọ Nsọ na otu ụbọchị hà otu afọ, nke eleghị anya bụ iwu amụma kachasị mkpa Miller ji meghee ozi nke ozi-ọma ebighị ebi na nke mmụọ ozi mbụ. Ihe àmà Akwụkwọ Nsọ ọzọ banyere iwu a ka a hụrụ n’Akwụkwọ Ezikiel.

> Mgbe i mezuru ha, dinakwa ọzọ n’akụkụ aka nri gị, ị ga-ebukwa ajọ omume nke ụlọ Juda ụbọchị iri anọ: Akwụpụtala m gị ụbọchị ọ bụla ka ọ bụrụ otu afọ. Ezekiel 4:6.

Ihe a na-adịghị ahụkarị n’amaokwu abụọ ahụ guzosiri ike ụkpụrụ nke otu ụbọchị ịbụ otu afọ, bụ ọnọdụ akụkọ ihe mere eme nke amaokwu abụọ ahụ.

> Dị ka ọnụ ọgụgụ ụbọchị ndị unu jiri nyochaa ala ahụ si dị, ya bụ, ụbọchị iri anọ, otu ụbọchị bụrụ otu afọ, unu ga-ebu ajọ omume unu, ọbụna afọ iri anọ, unu ga-amatakwa ịla azụ m n’ihe m kwere ná nkwa. Ọnụ Ọgụgụ 14:34.

Amaokwu ahụ dị na ỌnụỌgụgụ mere ná mmalite Izrel oge ochie ma nọchite anya nnupụisi nke ndị ọgbụgba ndụ Chineke; amaokwu ahụ dịkwa na Ezikiel mere ná njedebe Izrel oge ochie ma nọchitekwa anya nnupụisi nke ndị ọgbụgba ndụ Chineke. Ntaramahụhụ dị na mmalite bụ ọnwụ n’ọzara, ma ntaramahụhụ dị na njedebe bụ ịbụ ndị ohu n’ala ndị iro ha. Ụkpụrụ ụbọchị maka otu afọ na-emesi nnupụisi nke ndị ọgbụgba ndụ ike. Ntaramahụhụ abụọ dị: otu ná mmalite, otu ná njedebe, ma ha abụọ dị iche. Nke mbụ bụ ọnwụ site n’ịla n’iyi nwayọ nwayọ ka a na-eme njem n’ọzara, nke ikpeazụ bụ ndọta n’agha na ịbụ ohu na Babilọn nkịtị.

> Mgbe ahụ, Mozis na Erọn dara n’ihu ha n’ala n’ihu nzukọ dum nke ọgbakọ ụmụ Izrel. Jọshụa nwa Nun, na Keleb nwa Jefune, ndị so n’etiti ndị gara inyocha ala ahụ, dọwara uwe ha. Ha wee gwa ìgwè mmadụ niile nke ụmụ Izrel okwu, sị, Ala ahụ anyị gafere iji nyochaa ya bụ ala ọma nke ukwuu nke ukwuu. Ọ bụrụ na Onyenwe anyị nwere mmasị n’ebe anyị nọ, mgbe ahụ Ọ ga-ebute anyị n’ala a, nye anyị ya; ala nke na-asọpụta na mmiri ara ehi na mmanụ aṅụ. Naanị unu enupụla isi megide Onyenwe anyị, unu atụkwala ndị bi n’ala ahụ egwu; n’ihi na ha bụ nri nye anyị: nchebe ha apụla n’ebe ha nọ, Onyenwe anyị nọkwa n’ebe anyị nọ: unu atụla ha egwu. Ma ọgbakọ ahụ dum nyere iwu ka e were nkume tụọ ha. Ma ebube nke Onyenwe anyị pụtara n’ụlọikwuu nzukọ ahụ n’ihu ụmụ Izrel niile. Onyenwe anyị wee sị Mozis, Ruo ole mgbe ka ndị a ga-akpasu m iwe? Ruo ole mgbe ka ha agaghị ekwere m, n’agbanyeghị ihe ịrịba ama niile m gosiri n’etiti ha? Aga m etie ha ihe n’ọrịa na-efe efe, ma chụpụ ha n’ike nketa ha, meekwa ka m si n’aka gị mee mba ka ukwuu ma dị ike karịa ha. Mozis wee sị Onyenwe anyị, Mgbe ahụ ndị Ijipt ga-anụ ya, n’ihi na i jiri ike gị wepụta ndị a n’etiti ha; ha ga-agwakwa ndị bi n’ala a ya: n’ihi na ha anụwo na gị, Onyenwe anyị, nọ n’etiti ndị a, na a na-ahụ gị, Onyenwe anyị, ihu na ihu, na igwe ojii gị guzo n’elu ha, na ị na-aga n’ihu ha, n’ehihie n’ime ogidi igwe ojii, na n’abalị n’ime ogidi ọkụ. Ugbu a, ọ bụrụ na ị ga-egbu ndị a niile dịka otu nwoke, mgbe ahụ mba ndị nụrụ akụkọ banyere gị ga-ekwu, sị, N’ihi na Onyenwe anyị enweghị ike iduba ndị a n’ala ahụ O ṅụrụ ha iyi na Ọ ga-enye ha, ya mere O gburu ha n’ọzara. Ma ugbu a, ana m arịọ gị, ka ike nke Onyenwe m bụrụ nnukwu, dịka i kwuru, sị, Onyenwe anyị na-adị ndidi ogologo, bụrụkwa onye ebere dị ukwuu, na-agbaghara ajọ omume na njehie, ma Ọ gaghị ahapụ onye ikpe mara n’enweghị ntaramahụhụ ma ọlị, na-eleta ụmụ n’ihi ajọ omume nke nna ha ruo ọgbọ nke atọ na nke anọ. Biko, gbaghara ajọ omume nke ndị a dịka ịdị ukwuu nke ebere gị si dị, dịka I si gbagharakwa ndị a site n’Ijipt ruo ugbu a. Ọnụ Ọgụgụ 14:5–19.

Akụkọ ihe mere eme e gosiri n’amaokwu ndị a ghọrọ ihe nnọchianya nke Akwụkwọ Nsọ nke a na-akpọ “ụbọchị nke ịkpasu iwe.” A kpọrọ “ụbọchị nke ịkpasu iwe” aha n’Abụ Ọma iri itoolu na ise, Jeremaya iri atọ na abụọ, na Ndị Hibru atọ, ma anyị agaghị ekwupụta ihe nnọchianya ahụ n’oge a. E nwere ụkpụrụ dị mkpa e gosiri n’akụkụ Akwụkwọ Nsọ gara aga nke a ghaghị ịmata. E gosikwara ụkpụrụ ahụ site n’aka onye-amụma Samuel, Lucifa, Ellen White, na n’ezie Mozis n’akụkụ Akwụkwọ Nsọ a.

> Ha wee gwa ya, Lee, i meela agadi, ma ụmụ gị ndị ikom adịghị eje ije n’ụzọ gị: ya mere ugbu a meere anyị eze ka o kpee anyị ikpe dịka mba nile. Ma okwu ahụ wutere Samuel obi, mgbe ha sịrị, Nye anyị eze ka o kpee anyị ikpe. Samuel wee kpee ekpere n’ebe Onyenwe anyị nọ. Onyenwe anyị wee sị Samuel, Gee nti n’olu ndị mmadụ n’ihe niile ha na-agwa gị: n’ihi na ọ bụghị gị ka ha jụrụ, kama ọ bụ m ka ha jụrụ, ka m ghara ịbụ eze ha. Dịka ọrụ nile ha rụrụ site n’ụbọchị m mere ka ha si n’Ijipt pụta ruo taa, nke ha ji ahapụ m, fee chi ọzọ, otu a kwa ka ha si emekwa gị. Ugbu a, ya mere, gee nti n’olu ha: ma otu o sina dị, gbaa ha akaebe ike, gosi kwa ha omume eze ahụ ga-achị ha. Samuel wee gwa ndị mmadụ nile okwu nile nke ONYENWE ANYỊ, bụ ndị rịọrọ ya eze. O wee sị, Nke a ga-abụ omume eze ahụ ga-achị unu: ọ ga-akpọrọ ụmụ unu ndị ikom, dozie ha nye onwe ya, ịbụ ndị ụgbọ agha ya, na ndị na-agba ịnyịnya ya; ụfọdụ kwa ga-agba ọsọ n’ihu ụgbọ agha ya. Ọ ga-edobe onwe ya ndịisi puku mmadụ, na ndịisi iri mmadụ ise; ọ ga-etinye ha ịkọ ala ya, na ịghọta owuwe ihe ubi ya, na ime ihe agha ya, na ihe ndị ụgbọ agha ya. Ọ ga-akpọrọkwa ụmụ unu ndị inyom ka ha bụrụ ndị na-esi ihe uto, na ndị na-esi nri, na ndị na-eme achịcha. Ọ ga-akpọrọ ala unu, na ubi-vine unu, na ubi-olive unu, ọbụna ndị kachasị mma n’ime ha, nye ndị-ozi ya. Ọ ga-ewerekwa otu ụzọ n’ime iri nke mkpụrụ unu, na nke ubi-vine unu, nye ndị-isi ya, na ndị-ozi ya. Ọ ga-akpọrọkwa ndị-orù unu ndị ikom, na ndị-orù unu ndị inyom, na ụmụ-okorobịa unu ndị kacha mma, na ịnyịnya ibu unu, tinye ha n’ọrụ ya. Ọ ga-ewere otu ụzọ n’ime iri nke atụrụ unu: unu onwe unu ga-abụkwa ndị-orù ya. Unu ga-etikwa mkpu n’ụbọchị ahụ n’ihi eze unu, onye unu ga-ahọrọara onwe unu; ma ONYENWE ANYỊ agaghị anụ unu n’ụbọchị ahụ. Ma ndị mmadụ jụrụ irube isi n’olu Samuel; ha wee sị, Mba; kama anyị ga-enwe eze n’elu anyị; ka anyị onwe anyị kwa wee dị ka mba nile; ka eze anyị wee kpee anyị ikpe, pụta n’ihu anyị, busokwa agha anyị. Samuel wee nụ okwu nile nke ndị mmadụ, wee kọgharịa ha na ntị ONYENWE ANYỊ. Onyenwe anyị wee sị Samuel, Gee nti n’olu ha, meere ha eze. Samuel wee sị ndị ikom Izrel, Ka onye ọ bụla laa n’obodo ya. 1 Samuel 8:5–22.

N’akụkụ Akwụkwọ Nsọ a, Izrel oge ochie jụrụ Chineke dịka Eze ha, ma akụkọ ihe mere eme ahụ na-egosi n’ihu ruo n’oge ha kpọsara na ha enweghị eze ọbụla ma e wezụga Siza. Ha jụrụ ọchịchị Chineke, ma kwusie ike ka e nye ha eze sitere n’etiti ndị nke ha, naanị iji mechaa kpọsaa na eze ha bụ eze Rom. Eze Rom n’ụbọchị ikpeazụ bụ popu nke Rom.

> Ma ha tiri mkpu, Wepụ ya, wepụ ya, kpọgide ya n’obe. Paịlet wee sị ha, Ọ bụ Eze unu ka m ga-akpọgide n’obe? Ndị isi nchụàjà zara, Anyị enweghị eze ọzọ ma e wezụga Siza. Jọn 19:15.

Ịjụ ọchịchị Chineke jụrụ bụ ihe wutere Samuel nke ukwuu ma metụkwa ya n’onwe ya, nke mere na ọ ghọtara ya dịka ịjụ ọfịs amụma ya. Ma Chineke mere ka Samuel ghọta nke ọma na ịjụ ha jụrụ bụ nke Chineke, ọ bụghị nke onye amụma. N’ebe abụọ a e depụtara mmekọrịta amụma Mosis na nke Samuel n’ihe gbasara nnupụisi nke Izrel oge ochie, ntaramahụhụ sochiri nnupụisi ahụ abụghị ọgwụgwụ Izrel oge ochie. A ka nwere otu ìgwè, nke Joshua na Caleb nọchiri anya ya, ga-abanye n’Ala Nkwa ahụ, ma n’akụkọ Samuel, ọgwụgwụ Izrel oge ochie dị na mmechi nke ndị eze Izrel, ọ bụghị na mmalite ya.

Moses rịọrọ Chineke arịrịọ ka Ọ nọgide na-arụ ọrụ n’etiti Izrel oge ochie, n’ihi na Moses kpebiri na ime ka ha ruo ọgwụgwụ n’oge ahụ ga-akọwa n’ụzọ na-ezighị ezi akụkọ nsọ nke nzọpụta nke ndị Ya na nkwa Ya ịdu ha banye n’ala ahụ Chineke kwere Abraham ná nkwa. Isi okwu ebe a bụ na Chineke na-ahọrọ ikwe ka nnupụisi ma mee ma nọgidekwa, mgbe Ọ chọrọ iji nnupụisi ahụ bụrụ àmà nke eziokwu ahụ.

Àgwà nke iwe ezi omume nke Samuel gosipụtara ka Ellen White gosipụtakwara.

> “Ọ dịbeghị mgbe ọ bụla m hụrụ n’etiti ndị anyị ụdị afọ ojuju siri ike n’onwe ha na enweghị ọchịchọ ịnakwere ma kweta ìhè dịka e gosipụtara ya na Minneapolis. E gosiri m na ọ dịghị ọbụna otu n’ime òtù ahụ bụ ndị jigidere mmụọ e gosipụtara na nzukọ ahụ ga-enwekwa ọzọ ìhè doro anya iji mata oke ọnụ ahịa nke eziokwu ahụ e zitere ha site n’eluigwe ruo mgbe ha wedara mpako ha ala ma kwupụta na ọ bụghị Mmụọ nke Chineke kpaliri ha, kama na uche ha na obi ha jupụtara n’ịkpa ókè. Onyenwe anyị chọrọ ịbịaru ha nso, ịgọzi ha, ma gwọọ ha n’ịdapụ azụ ha, ma ha ekweghị ịnụ ntị. Mmụọ ahụ kpaliri ha bụ otu mmụọ ahụ kpaliri Kora, Datan, na Abiram. Ndị ikom ahụ nke Izrel kpebisiri ike iguzogide ihe àmà niile ga-egosi na ha hiere ụzọ, ha wee nọgide, nọgidekwa n’ụzọ nke nkewa obi ha ruo mgbe e dọtara ọtụtụ ndị pụọ ka ha sonyere ha.

> “Ònye ka ndị a bụ? Ọ bụghị ndị na-adịghị ike, ọ bụghị ndị na-amaghị ihe, ọ bụghị ndị na-enwetabeghị ìhè. N’ime nnupụisi ahụ e nwere ndị-isi narị abụọ na iri ise ndị a ma ama n’ọgbakọ ahụ, ndị ikom a ma ama. Gịnị ka àmà ha bụ? ‘ọgbakọ ahụ dum dị nsọ, onye ọbụla n’ime ha, Onye-nwe-anyị nọkwa n’etiti ha: gịnịzi mere unu ji ebuli onwe unu elu karịa ọgbakọ nke Onye-nwe-anyị?’ [Numbers 16:3]. Mgbe Kora na ndị òtù ya lara n’iyi n’okpuru ikpe Chineke, ndị ahụ ọ ghọgburu ahụghị aka Onye-nwe-anyị n’ọrụ ebube a. Ụtụtụ echi ya, ọgbakọ ahụ dum boro Mozis na Erọn ebubo, sị, ‘Unu egbuola ndị nke Onye-nwe-anyị’ [verse 41], ọrịa otiti wee dakwasị ọgbakọ ahụ, ihe karịrị puku iri na anọ wee laa n’iyi.”

> “Mgbe m kpebiri ịhapụ Minneapolis, mmụọ ozi nke Onyenwe anyị guzoro n’akụkụ m wee sị: ‘Ọ bụghị otu a; Chineke nwere ọrụ ọ ga-enye gị ime n’ebe a. Ndị ahụ na-emeghachi nnupụisi Kora, Datan, na Abiram. Edebela m gị n’ọnọdụ gị kwesịrị ekwesị, nke ndị na-anọghị n’ìhè agaghị ekweta; ha agaghị aṅa ntị n’àmà gị; ma aga m anọnyere gị; amara M na ike M ga-akwado gị. Ọ bụghị gị ka ha na-eleda anya, kama ndị ozi na ozi ahụ nke M na-eziga nye ndị nke M. Ha egosila nlelị nye okwu nke Onyenwe anyị. Setan emeela ka anya ha kpuo ìsì ma mebie ikpe ziri ezi ha; ma ọ bụrụ na mkpụrụobi ọbụla echegharịghị na mmehie a ha, nnwere onwe a a na-edoghị nsọ nke na-akparị Mmụọ nke Chineke, ha ga-eje ije n’ọchịchịrị. Aga m ewepụ ihe-ndọba oriọna n’ọnọdụ ya ma ọ bụrụ na ha echegharịghị ma bụrụ ndị a tọghatara, ka M wee gwọọ ha. Ha emebiwo anya ime mmụọ ha. Ha achọghị ka Chineke gosi Mmụọ Ya na ike Ya; n’ihi na ha nwere mmụọ ịkwa emo na ịkpọasị n’okwu M. A na-eme mfe uche, ihe efu, ịkwa ọchị, na ikwu njakịrị kwa ụbọchị. Ha etinyebeghị obi ha ịchọ M. Ha na-eje ije n’ọkụ nke ha onwe ha mụnyere, ma ọ bụrụ na ha echegharịghị, ha ga-edina n’iru uju. Otu a ka Onyenwe anyị kwuru: Guzoro n’ọnọdụ ọrụ gị; n’ihi na anọnyere m gị, agaghịkwa m ahapụ gị ma ọ bụ hapụ gị n’iyi.’ Okwu ndị a sitere n’aka Chineke ka m na-enweghị obi ike ileghara anya.” The 1888 Materials, 1067.

A tụnyere Nwanneanyị White n’uche Samuel, a gwa ya ka ọ nọrọ na ndị nnupụisi ahụ na nnupụisi ha ma “nọgide na” “ebe” nke “ọrụ” ya. E nyere ya iwu ka ọ guzosie ike n’ebe ọrụ ya dị, mgbe ya onwe ya (onye amụma nwanyị ahụ) ekpebiela ịhapụ ndị nnupụisi ahụ na nnupụisi ha ka ha bụrụ nke onwe ha.

Iwu nke ikwupụta ihe mbụ, nke bụ akụkụ bụ isi nke ụkpụrụ Alfa na Omega, na-egosi na oge mbụ e kwuru okwu banyere otu isiokwu bụ ihe kachasị mkpa. Ihe jikọrọ ya na mmalite kpọmkwem nke nnupu-isi Lucifer bụ eziokwu ahụ na, ọ bụrụ na Chineke chọrọ ya, Ọ nwere ike niile dị mkpa iji kpochapụ Lucifer n’oge echiche mbụ ahụ nke ịchọ naanị onwe ya nke sitere n’ime uche Lucifer. Chineke pụrụ iwepu Lucifer n’ime ihe e kere eke, ma O nwere ike nke na, ma Ọ họrọ ime ya, Ọ gaara eme ya n’ụzọ nke na ọbụna ndị mmụọ ozi ndị ọzọ agaghị ama ihe mere. N’ezie, O meghị otu a, n’ihi na, n’etiti ihe ndị ọzọ, nke ahụ gaara abụ ịgọnarị agwa Ya; ma Ọ nwere n’ezie ike okike nke gaara enye Ya ohere ime kpọmkwem ihe ahụ. Ma O meghị ya. O jiri ndidi kwe ka nnupu-isi ahụ bụrụ akụkụ nke àmà banyere agwa Ya, akụkụ nke ịgba-ama nke esemokwu ahụ nke malitere n’eluigwe ma n’ikpeazụ ga-abịa n’ụwa. Nke a bụ ihe mkparịta ụka Mozis rụpụtara nye Izrel oge ochie. Chineke kwe ka ọgbọ ndị nnupu-isi nwụọ n’ọzara, ma jiri akụkọ ihe mere eme ahụ dịka ihe atụ nke Akwụkwọ Nsọ iji kwalite eziokwu ndị ahụ jikọtara na oziọma ebighị ebi.

N’otu a ka o di kwa, banyere ịjụ Chineke dịka eze n’ụbọchị Samuel. E nyere Samuel iwu ka ọ gaa n’ihu guzoro n’ọnọdụ ọrụ ya, n’agbanyeghị nkwenye onwe ya na amamihe amụma ya. A na-amatakwa akụkụ a nke nlekọta amụma na nke akụkọ ihe mere eme nke Chineke n’iwugharị ụlọ nsọ mgbe a dọtara ha n’agha Babilọn. Chineke buru amụma ma chịkwaa akụkụ nile nke afọ iri asaa nke ndọkpụ n’agha ahụ; nlọghachi ha na Jerusalem, iwugharị Jerusalem, ụlọ nsọ, na okporo ámá na mgbidi. O setịpụrụ amụma oge ndị ahụ nke kpọrọ ihe mgbe a ga-atọhapụ ha n’ndọkpụ n’agha. O kọwara iwu ole ga-adị iji kaa mmalite nke afọ puku abụọ na narị atọ ahụ. O kpọrọ Sairọs aha, eze ọgọ mmụọ ahụ, onye ga-ebido usoro ahụ site n’iwu mbụ. Akụkụ nile nke iwugharị Jerusalem na ụlọ nsọ ka a kọwara kpọmkwem, Ọ kpọlitekwara ndị ezi omume na ndị amụma iji rụzuo ọrụ ahụ.

N’agbanyeghị ihe ọmụma-amụma Chineke na ntinye aka Ya nile nke pụtara ìhè, nnupụisi nke dugara n’agha mbibi na ndọta n’agha na Babilọn emeworị ka ọnụnọ nke Ya n’onwe Ya na ndị Chineke rute na njedebe. Ebube shekinah alaghachighịkwa ọzọ n’ụlọ nsọ ahụ e wuru ọzọ. E ji akụkọ ihe mere eme ahụ dum wulite usoro amụma maka akụkọ ihe mere eme nke oge ọgwụgwụ nke ụwa, ọ bụ ezie na a gọzibeghịkwa ụlọ nsọ ahụ ọzọ site n’ọnụnọ shekinah n’Ebe Kachasị Nsọ. N’echiche ahụ, ụlọ nsọ ahụ e wuru ọzọ bụ àmà, ọ bụghị nke ọnụnọ Chineke, kama nke nnupụisi Izrel. Ma ndị amụma nke akụkọ ihe mere eme ahụ, dịka Samuel na Sister White na Minneapolis, gara n’ihu ije ozi n’ọrụ nke ndị amụma.

Nnupụisi nke Lucifer bụ ihe mbụ e kwuru banyere ya n’oké esemokwu dị n’etiti Kraịst na Setan, Chineke kwekwara ka nnupụisi ahụ gaa n’ihu n’ihi ebumnuche nke Ya. Samuel, n’agbanyeghị iwe ezi omume ya megide ọchịchọ Izrel inwe ka mba ndị ọzọ, a gwara ya ka o sonyere n’ite mmanụ ndị eze abụọ mbụ. Ma ndị amụma nke Chineke sonyerekwa n’iwughachi ụlọ nsọ Chineke, ụlọ nsọ ahụ nke na-agaghịkwa enwe ọzọ ọnụnọ shekinah nke Chineke.

Ndị ahụ na-eji “efere ifo” ha emegide Okwu amụma, n’ịgbalị ikpuchi nnupụisi nke Adventism n’afọ 1863, ma họrọ iwulite arụmụka ha n’elu ezi uche ahụ na ọ bụrụ na ihe ọ bụla na-ezighị ezi mere n’afọ 1863, nwanyị amụma ahụ gaara egbochila ya, na-egosi n’amaghị ama kpamkpam ụkpụrụ mbụ ahụ e kpọrọ aha na mbụ kpọmkwem mgbe a kpọtụrụ nnupụisi megide Chineke aha. Chineke na-ekwe ka nnupụisi dịrị maka ebumnuche nke Ya, ma ọ bụrụkwa na Ọ họrọ ka ndị amụma Ya nọrọ n’etiti, ma ọ bụ nọrọ jụụ, n’ime nnupụisi ndị pụrụ ịbịa, nke ahụ bụ nhọrọ Ya.

Ka anyị na-amalite ịtụle usoro ule nke 1844 ruo 1863, nke e jiri ule iri ahụ ndị Izrel oge ochie dara mgbe ha gafesịrị Oké Osimiri Uhie mee ihe nnọchianya ya, ọ dị oké mkpa ịghọta eziokwu Akwụkwọ Nsọ a. Ndị-amụma Chineke na-arụ ọrụ dịka ndị-amụma Ya n’oge nrubeisi na n’oge nnupụisi, ma n’oge ụfọdụ ha adịghị ajụ ma ọ bụ gbochie okwu ụfọdụ ndị, n’ile elu anya, ga-adị ka ihe a ga-atụ anya ka onye-amụma jụ ma ọ bụ gbochie. N’oge ụfọdụ, o doro anya na ha maara nnupụisi ahụ, ma a na-egbochi ha; ma n’oge ndị ọzọ, Onyenwe anyị na-edobe aka Ya n’elu anya ha gbasara nnupụisi ahụ. Mgbe a matara echiche ahụ, 1863 na-aghọ akara-ụzọ dị mkpa n’akụkọ ihe mere eme nke alaeze nke isii nke amụma Akwụkwọ Nsọ, ma maka mpi Protestantism ma maka mpi Republicanism.

> Ekwo-kwa-ra, esikwara m n’ọnụ ndị amụma; emekwara m ka ọhụụ baawanye ụba, jirikwa m ilu atụnyere ihe, site n’ozi ndị amụma. Hosea 12:10.

Back to Articles