Article

# Elaịja—Nọmba Iri na Anọ

Nkọrịta Amụma ahụ: Site n’aka ndị Millerite ruo n’aka Future for America n’ime Mmụọ Ilaịja

Author

Jeff Pippenger

Published

October 21, 2023

Formats

PDF
Word
Song MP3

N’oge ọgwụgwụ n’afọ 1798, e kpughere ozi amụma nke osimiri Ulai dị na Daniel isi nke asatọ na nke itoolu, e wee bulie William Miller elu n’mmụọ na ike Ilaija ka o kwusaa ịdị nso nke ikpe Chineke.

> “E nyere William Miller na ndị ya na ha rụkọrọ ọrụ ka ha kwusaa ịdọ aka ná ntị ahụ n’America. Ala a ghọrọ etiti nnukwu mmegharị nke Ọbịbịa ahụ. Ọ bụ n’ebe a ka amụma nke ozi mmụọ ozi mbụ ahụ nwetara mmezu ya kacha kpọmkwem. E bugara ihe odide Miller na ndị ya na ha so ruo n’ala ndị dị anya. N’ebe ọ bụla ndị ozi ọma rutere n’ụwa nile, e zigara ozi ọma ahụ nke nloghachi Kraịst dị nso. N’ebe nile, n’obosara na n’ịdị anya, ozi nke oziọma ebighị ebi ahụ gbasara, ‘Tụọnụ egwu Chineke, nye ya otuto; n’ihi na oge Ikpe ya abịawo.’” The Great Controversy, 368.

N’oge nke ọgwụgwụ ahụ n’afọ 1989, e mepere ozi amụma nke osimiri Hiddekel nke dị n’isiakwụkwọ iri ruo iri na abụọ nke Daniel, e wee bulie Future for America n’ime mmụọ na ike nke Elaịja iji kpọsaa ịdị nso nke ikpe Chineke.

Ndị Millerite kwusara mmeghe nke ikpe ahụ, ma Future for America na-ekwusa mmechi nke ikpe ahụ. Ụkpụrụ amụma nke ndị Millerite bụ ike abụọ na-eme mbibi nke ikpere arụsị, nke papalizim sochiri. Ụkpụrụ amụma nke Future for America bụ ike atọ na-eme mbibi nke ikpere arụsị, nke papalizim sochiri, emesia Protestantizim ndapụ n’ezi okwukwe sochie ya.

Ndị Millaịt malitere dị ka ndị Filadelfia, ma gbanwee bụrụ ndị Laodisia. Future for America malitere dị ka ndị Laodisia, ma gbanwee bụrụ ndị Filadelfia. Mgbanwe ahụ sitere na Filadelfia ruo na Laodisia n’aka ndị Millaịt nwere njikọ na ọnwụ Ịlaịja na ozi ya banyere iyi nke Mosis. Mgbanwe nke Future for America nwere njikọ na ọnwụ na mbilite n’ọnwụ nke Ịlaịja na Mosis n’Akwụkwọ Mkpughe isi nke iri na otu.

Na mmeghe nke ikpe n’afọ 1844, ndị Millerite emezuwo ọrụ Ịlaịja n’Ugwu Kamel. Na mmechi nke ikpe, n’oge iwu Ụka, mmegharị Future for America ga-emezuwo ọrụ Ịlaịja n’Ugwu Kamel. N’akụkọ ihe mere eme nke ndị Millerite, a kpọgharịrị ihe-ama-atọ nke amụma afọ iri isii na ise ahụ nke e ji amata na Aịzaya isi nke asaa, amaokwu nke asatọ, mgbe e jikọtara mba abụọ ọnụ bụrụ otu mba iji guzobe mpi Protestant nke anụ ọhịa nke ụwa nke Mkpughe iri na atọ. N’akụkọ ihe mere eme nke Future for America, a na-akpọgharịkwa ihe-ama-atọ nke otu afọ iri isii na ise ahụ mgbe mba abụọ bịakọtara ọnụ ịkpụpụta mpi nke Republicanism nke na-ekwu okwu dịka dragọn.

Nke mbụ n’ime ihe ịrịba ama atọ ahụ n’akụkọ amụma nke Future for America bụ oge ọgwụgwụ na 1989. Nke abụọ bụ Septemba 11, 2001, nke atọkwa ga-abụ iwu Sọnde nke na-abịa n’oge na-adịghị anya. N’akụkọ ihe mere eme nke ndị Millerite, usoro ihe ịrịba ama ndị e kpọrọ aha na Aịzaya isi nke asaa ka a tụgharịrị n’azụ ma e jiri ya tụnyere usoro ihe ịrịba ama n’akụkọ Aịzaya. N’akụkọ ihe mere eme nke Future for America, usoro ahụ kwekọrọ na ntụaka mbụ banyere afọ iri isii na ise ahụ, ọ bụ ezie na n’ọgwụgwụ ya, ihe ọ bụla gbasara oge adịkwaghị. Ebe ọ bụ na Ọktoba 22, 1844, itinye oge amụma n’ọrụ n’ụzọ ọ bụla bụ aghụghọ Setan.

Ntọala amụma nke na-akwado ijidesi usoro ihe-iriba-ama atọ ahụ ike dịka e si debe ha n’Aịsaịa isi asaa, megidere usoro a tụgharịrị n’akụkọ ihe mere eme nke ndị Miller, dabere n’akụkụ ụfọdụ n’iwu nke mbụ e kwuru ya. E bu ụzọ kpọọ usoro afọ iri isii na ise ahụ n’Aịsaịa isi asaa, ma ọ bụ ezie na ihe nke oge nke afọ iri isii na ise ahụ adịkwaghị, mgbe mmezu ikpeazụ nke akụkọ amụma nke e ji afọ ndị ahụ nọchite anya ya mere n’ime mmegharị ahụ n’oge ọgwụgwụ, a ka na-amata ihe-iriba-ama atọ ahụ, ha na-edebekwa usoro ahụ dịka ọ dị n’akụkọ Aịsaịa.

Ihe nke abụọ na-akwado idobe usoro mbụ nke ihe ịrịba ama ndị ahụ, bụ mmekọrịta dị n’etiti akụkọ ihe mere eme nke ndị Millerite, ebe afọ iri isii na ise mezuru, na nkwụsịghachi nke mmegharị ndị Millerite nwere na mmegharị Future for America. Akụkọ ihe mere eme nke ndị Millerite bụ mmalite, Future for America kwa bụ ọgwụgwụ.

Ngagharị nke ndị Millerites kwụsịrị n’afọ 1863, mgbe ụka Seventh-day Adventist e hiwere n’ụzọ iwu kwadoro malitere. N’oge ahụ, e mere ka onye-ozi Ịlaịja, onye bịarutere n’oge ọgwụgwụ na 1798, mgbe e meghere ọhụụ nke osimiri Ulai, ka ọ gbachi nkịtị, e mesịakwa kaa ya akara. N’afọ 1989, n’oge ọgwụgwụ, mgbe e meghere ọhụụ nke osimiri Hiddekel, onye-ozi Ịlaịja lọghachiri.

Ihe nke atọ na-akwado idowe usoro mbụ nke ihe ịrịba ama n’ụzọ ahụ ka ọ dị, a na-ahụ ya n’ahịrị amụma nke na-ekwu banyere anụ ọhịa nke ụwa na mpi ya abụọ. N’akụkọ ihe mere eme nke ndị Millerite, e jikọtara mba abụọ ka ha bụrụ mpi nke Protestantism. N’akụkọ ihe mere eme nke Future for America, a ga-ejikọta mpi abụọ ahụ nke Protestantism dara n’ezi okwukwe na Republicanism dara n’ezi okwukwe, ka ha bụrụ otu mba ahụ nke bụ “onyinyo nke,” bụrụkwa “onyinyo nye” anụ ọhịa ahụ. Mba abụọ ahụ nke na-abịakọta ọnụ n’akụkọ ihe mere eme nke ọgwụgwụ iji bụrụ otu mpi nke ụka na ọchịchị, na-eru mmezu ahụ n’iwu Sunday.

Mgbe e mezuru onyinyo nke anụ ọhịa ahụ nke ọma, a na-egosi mmechi ya site n’ikike ya ịgafe iwu Ụbọchị Sọnde. Mmepe nke onyinyo ahụ bụ usoro nke oge, ma akara nke anụ ọhịa ahụ bụ otu kpọmkwem oge. Oge mmepe nke onyinyo ahụ ka e ji afọ iri anọ na isii nke e ji wuo ụlọ nsọ ahụ nọchie anya site n’afọ 1798 ruo 1844. Mpi Republican na-ewu ụlọ nsọ okpukpe-na ndọrọ ndọrọ ọchịchị n’oge ahụ nke a na-emepụta onyinyo nke anụ ọhịa ahụ.

Mmepe nke oyiyi nke anụ ọhịa ahụ bidoro n’amụma na Septemba 11, 2001. Nsogbu ahụ bụ akara mbata nke Iwu Patriot, nke ghọrọkwa akara mgbanwe n’iwu Iwu Nchekọta Ala site n’usoro iwu Bekee gaa n’usoro iwu Rom. Iwu Bekee dabeere n’ụkpụrụ na mmadụ bụ onye aka ya dị ọcha ruo mgbe e gosipụtara na ọ mara ikpe, ebe iwu Rom dabeere n’ụkpụrụ na mmadụ bụ onye mara ikpe ruo mgbe e gosipụtara na aka ya dị ọcha.

Ụlọ nsọ ndọrọ ndọrọ ọchịchị a na-ewu site na Septemba 11, 2001 ruo n’iwu ụbọchị Sọnde, ka e gosikwara site n’ịkpụpụta oyiyi nke anụ ọhịa ahụ. Oge amụma adịkwaghị irè, ya mere afọ iri anọ na isii ndị mpi Protestantism ji wuo ụlọ nsọ ime mmụọ ahụ, na-egosi otu oge, ọ bụghị otu ntabi oge kpọmkwem, mgbe mpi Republicanism na-ebuli ụlọ nsọ ya nke okpukpe na ndọrọ ndọrọ ọchịchị.

Nkwado atọ bụ isi maka itinye otu usoro nke akara-ụzọ atọ nke afọ iri isii na ise e sere n’Onye-amụma Aịsaịa isi nke asaa bụ ndị a; nke mbụ, iwu nke mbụ a kpọrọ aha; 742 BC, 723 BC na 677 BC, ya mere afọ iri na itoolu sochiri afọ iri anọ na isii. O si n’aka ọzọ bụrụ n’akụkọ ihe mere eme nke ndị Millerite; 1798, 1844 na 1863, ya mere afọ iri anọ na isii sochiri afọ iri na itoolu.

Nkwado nke abụọ bụ ndọ́gidesi nke ozi banyere ọrụ na ịrụ ọrụ Ịlaịja. Ịlaịja bịara n’oge ọgwụgwụ na 1798, mgbe e meghere akwụkwọ Daniel (Daniel 8:14), ma o mechara bịaruo n’asọmpi dị n’Ugwu Kamel site n’afọ 1840 ruo 1844, e mesịa kaa ya akara ya na nkà mmụta okpukpe nke omenala na ọdịnala na 1863. Ịlaịja bịakwara ọzọ n’oge ọgwụgwụ na 1989, mgbe e meghere akwụkwọ Daniel. N’amụma, ọ gara ruo na Septemba 11, 2001, ebe asọmpi Ugwu Kamel na-amalite, naanị ka o kwụsị n’iwu Sọnde nke na-abịa n’oge na-adịghị anya. Ndọ́gidesi nke ọrụ na ịrụ ọrụ Ịlaịja na-akwado usoro nke ihe ncheta ndị a chọpụtara n’Aịsaịa isi nke asaa.

Ọnọdụ nke mpi abụọ nke anụ ọhịa nke ụwa na-egosi na mpi abụọ ahụ na-agafe site n’ike abụọ ruo n’otu, otu n’mbido na otu n’ọgwụgwụ nke alaeze nke isii nke amụma Akwụkwọ Nsọ. Mgbe a kpọkọtara ma jikọta ọnụ dịka otu mba nkpa abụọ ahụ nke ma mbido ma ọ bụ ọgwụgwụ, a na-anọchi anya ha dịka ndị na-ewu ma ụlọ nsọ ime mmụọ n’mbido ma ọ bụ ụlọ nsọ ime mmụọ nke okpukpe na ndọrọ ndọrọ ọchịchị n’ọgwụgwụ. Ụlọ nsọ adịgboroja ahụ bụ onyinyo nke ụlọ nsọ papal, ebe papa nọ ọdụ n’ụlọ nsọ Chineke na-ekwupụta onwe ya ịbụ Chineke.

Mgbe United States kwuru okwu dịka dragọn n’iwu ụbọchị Sọnde, ọ ga-emezu onyinyo ahụ kpọmkwem, n’ihi na ọ ga-ewuworị ụlọ nsọ adịgboroja ebe ụka na ọchịchị jikọtara ọnụ bụrụ otu mkpisi, ụka ga-abụkwa onye na-achịkwa mmekọrịta ahụ.

N’Aịzaya isi asaa, onye amụma Aịzaya kpọrọ nwa ya nwoke gaa ikwusara Eze Ehaz ozi ahụ n’akụkụ ọwa mmiri nke ọdọ mmiri elu, n’akụkụ ubi onye na-asa ákwà.

> Jehova wee si Aisaia, Gị onwe gị na Shear-jashub nwa gị nwoke, pụọ ugbu a izute Ehaz n’ọnụ ụzọ ọwa mmiri nke ọdọ mmiri elu, n’okporo ụzọ ubi onye na-asa ákwà. Aisaia 7:3.

Okwu ahụ “shearjashub” pụtara “ndị fọdụrụnụ ga-alọghachi.” Ndị fọdụrụnụ nke mbido mmegharị nke ndị Millerite lọghachiri n’ime mmegharị Future for America n’afọ 1989. Aịzaịa na nwa ya nwoke na-anọchite anya mmalite na njedebe, site na mmekọrịta ha dị ka nna na nwa. Ha na-ebuga mmụọ Ịlaịja nke ga-eme ka obi ndị nna tụgharịa n’ebe ụmụ ha nọ, na obi ụmụ ha tụgharịa n’ebe ndị nna ha nọ. Aịzaịa na-ekwusa ozi Ịlaịja nye eze ọjọọ Ahaz. N’etiti omume ọjọọ ndị ọzọ, a maara Ahaz maka imechi ọrụ nsọ nke ebe nsọ ahụ, ma wulite oyiri nke ụlọ nsọ Asiria n’ọnọdụ ya.

> Ehaz gbara afọ iri abụọ mgbe ọ malitere ịbụ eze, ọ chịrịkwa afọ iri na isii na Jerusalem; ma o meghị ihe ziri ezi n’anya Onyenwe anyị Chineke ya, dịka Devid nna ya. Kama, ọ gara n’ụzọ ndị eze Izrel, ee, o mekwara ka nwa ya gafee n’ọkụ, dịka arụ ndị mba ọzọ ahụ si dị, ndị Onyenwe anyị chụpụrụ n’ihu ụmụ Izrel. O nyekwara àjà ma kpọọkwa ihe nsure ọkụ n’ebe dị elu, nakwa n’elu ugwu nta, na n’okpuru osisi ndụ ọ bụla. Mgbe ahụ, Rezin eze Siria na Peka nwa Remalaịa, eze Izrel, biliri gaa Jerusalem ịlụ agha; ha we sie Ehaz gburugburu, ma ha enweghị ike imeri ya. N’oge ahụ, Rezin eze Siria weghachiri Elat nye Siria, chụpụkwa ndị Juu n’Elat; ndị Siria wee bịa n’Elat, biri ebe ahụ ruo taa. Ya mere, Ehaz zigara ndị ozi n’aka Tiglat-piliza, eze Asiria, sị, Abụ m ohu gị na nwa gị: bilie, zọpụta m n’aka eze Siria, na n’aka eze Izrel, ndị biliri imegide m. Ehaz wee were ọlaọcha na ọlaedo niile a hụrụ n’ụlọ Onyenwe anyị na n’akụ ụlọ eze, zipụ ha dịka onyinye nye eze Asiria. Eze Asiria wee gee ya ntị: n’ihi na eze Asiria biliri megide Damaskọs, were ya, dọba ndị bi n’ime ya n’agha n’ala Kir, gbuokwa Rezin. Eze Ehaz wee gaa Damaskọs izute Tiglat-piliza, eze Asiria, wee hụ ebe ịchụàjà dị na Damaskọs; eze Ehaz wee zigara Uraịa onye nchụàjà ọdịdị nke ebe ịchụàjà ahụ, na ụkpụrụ ya, dịka ọrụ ya niile si dị. Uraịa onye nchụàjà wee wuo ebe ịchụàjà dịka ihe niile eze Ehaz zitere site na Damaskọs si dị: otú a ka Uraịa onye nchụàjà siri mee ya tupu eze Ehaz alọta site na Damaskọs. Mgbe eze ahụ lọtara site na Damaskọs, eze ahụ hụrụ ebe ịchụàjà ahụ; eze ahụ wee bịaruo nso n’ebe ịchụàjà ahụ, chụọ àjà n’elu ya. O sure àjà nsure ọkụ ya na onyinye nri ya, wụkwasịkwa onyinye ihe ọṅụṅụ ya, fesakwa ọbara nke àjà udo ya n’ebe ịchụàjà ahụ. O mekwara ka ebe ịchụàjà ọla kọpa ahụ, nke dị n’ihu Onyenwe anyị, si n’ihu ụlọ ahụ pụọ, site n’etiti ebe ịchụàjà ahụ na ụlọ Onyenwe anyị, debe ya n’akụkụ ugwu nke ebe ịchụàjà ahụ. Eze Ehaz wee nye Uraịa onye nchụàjà iwu, sị, N’elu nnukwu ebe ịchụàjà ahụ ka i ga-esure àjà nsure ọkụ ụtụtụ, na onyinye nri mgbede, na àjà nsure ọkụ nke eze, na onyinye nri ya, ya na àjà nsure ọkụ nke mmadụ niile nke ala ahụ, na onyinye nri ha, na onyinye ihe ọṅụṅụ ha; fesakwa n’elu ya ọbara niile nke àjà nsure ọkụ, na ọbara niile nke àjà: ma ebe ịchụàjà ọla kọpa ahụ ga-abụ nke m iji jụọ ase. Otu a ka Uraịa onye nchụàjà mere, dịka ihe niile eze Ehaz nyere iwu si dị. Eze Ehaz wee bepụ akụkụ ndị dị n’akụkụ ihe nkwụnye ndị ahụ, wepukwa ite ịsa ahụ n’elu ha; o wedatakwara oke osimiri ahụ site n’elu ehi ọla kọpa ndị nọ n’okpuru ya, debe ya n’elu ebe e ji nkume kpụọ. Ma mkpuchi ụbọchị izuike ahụ nke ha wuru n’ụlọ ahụ, na ụzọ mbata eze nke dị n’èzí, ka o siri n’ụlọ Onyenwe anyị tụgharịa n’ihi eze Asiria. 2 Ndị Eze 16:2–18.

Eze Asiria nọchiri anya eze ugwu, nke bụ ihe nnọchianya nke papasi. Eze ọjọọ ahụ, Ahaz, bụ onye ndu nkịtị nke Juda, ala ebube nkịtị ahụ. Mgbe Aịsaịa na nwa ya zutere ya n’akụkụ ọwa mmiri nke ọdọ mmiri elu n’ubi onye na-asa ákwà, na ozi ahụ na ndị fọdụrụ ga-alaghachi, eze ọjọọ ahụ nọ n’etiti nsogbu nke agha obodo n’etiti ugwu na ndịda. N’ime nsogbu ahụ, ọ jụrụ ozi ahụ Chineke nyere site n’aka onye amụma Aịsaịa, ma gbasakwuru eze ugwu nkịtị ahụ ka o chebe ya.

Ndabere nke Aịzaya asaa na-egosi onye ndu nke ala ebube ime mmụọ nke na-agakwuru ọchịchị papa maka mmekọrịta n’oge agha obodo, kama ịgakwuru Chineke. E gosiri nnupụisi Ehaz megide Chineke site n’ịga leta eze nke ugwu na ime ụkpụrụ nke ụlọ nsọ nke chi nke eze nke ugwu, ma zipụ ụkpụrụ ụlọ nsọ ahụ nye nnukwu onye nchụàjà dị na Jerusalem, onye mesịrị wuo oyiri nke ụlọ nsọ ụgha ahụ n’ime ebe nsọ nke ebe nsọ Chineke. Eze ọjọọ Ehaz na-anọchi anya ọchịchị, ma nkwado nke nnukwu onye nchụàjà ahụ na-anọchi anya njikọta nke ụka na ọchịchị.

Nnupụisi ahụ n’eziokwu na-anọchi anya nnupụisi nke onye ndu ala mmụọ nke dị ebube, onye na-emegharị usoro ofufe nke papacy (eze ugwu), ma mechie ezi ofufe nke ebe nsọ Chineke. Nnupụisi Ahaz na-anọchi anya nduzi nke United States, nke na-ewu ụlọ nsọ adịgboroja n’ala ahụ dị ebube, nke bụ oyiri nke ụlọ nsọ nke eze ugwu.

Ọnọdụ amụma nke Aịzaịa isi nke asaa na-anọchite mmalite afọ iri isii na ise nke anụ ọhịa nke ụwa, ma n'ụzọ kpọmkwem karịa, oge njedebe nke anụ ọhịa nke ụwa. E nwere ọtụtụ ìhè a pụrụ ịnakọta site n’ọnọdụ amụma nke Aịzaịa isi nke asaa, ma n’ebe a ugbu a, anyị na-eji naanị ụkpụrụ ahụ na Kraịst na-egosi njedebe nke ihe site na mmalite nke ihe. Anyị na-eme ngwa a ebe a, ọ bụghị nke ukwuu iji gwupụta n’ime miri emi ihe mgbasa pụtara nke ọnọdụ akụkọ ihe mere eme nke Aịzaịa isi nke asaa. Anyị na-achọpụta na mgbe mpi nke Republicanism nupụrụ isi n’okwukwe sonyere mpi nke Protestantism nupụrụ isi n’okwukwe, ọ bụ nnọchite nke iwuli ụlọ nsọ adịgboroja.

Iwulite ụlọ nsọ adịgboroja ahụ, nke e sere n’ụdị ụlọ nsọ nke eze ugwu, na-anọchi anya akụkọ ihe mere eme mgbe e mere onyinyo anụ ọhịa ahụ, ọ bụkwa nnukwu ule nye ndị nke Chineke, nke a ga-eji kpebie ọdịnihu ebighị ebi ha.

> “Onyenwe anyị egosila m nke ọma na a ga-emepụta oyiyi nke anụ-ọhịa ahụ tupu oge amara emechie; n’ihi na ọ ga-abụ nnukwu ule nye ndị nke Chineke, nke a ga-ekpebi ya akara aka ha nke ebighị ebi.

> “Nke a bụ ule nke ndị nke Chineke ga-enwe tupu a kaa ha akara. Ndị nile gosipụtara ikwesị ntụkwasị obi ha nye Chineke site n’idebe iwu Ya, ma jụ ịnakwere sabbath ụgha, ga-edobe onwe ha n’okpuru ọkọlọtọ nke Onyenwe anyị Chineke Jehova, ha ga-anatakwa akara nke Chineke dị ndụ. Ndị na-ahapụ eziokwu nke sitere n’eluigwe ma nakwere sabbath ụbọchị Sọnde, ga-anata akara nke anụ ọhịa ahụ” The Seventh-day Adventist Bible Commentary, volume 7, 976.

Ndị Seventh-day Adventist, ndị bụ “ndị nke Chineke” nke Laodisia, nwere “nnukwu ule” nke na-eme tupu oge amara emechie. Ọ bụ “ule ahụ” ha ga-agafe “tupu e mechie ha akara.” Akara nke Chineke na mmechi nke oge amara na-eme n’oge iwu Sọnde. Ịkpụpụta onyinyo nke anụ ọhịa ahụ na-eme n’ime oge nke na-eduga ruo n’iwu Sọnde ma mezuo na ya. Onyinyo nke anụ ọhịa ahụ na ịkpụpụta ya bụ eziokwu nke ga-ekpebi ọdịnihu ebighị ebi anyị. E gosiri ịkpụpụta onyinyo ahụ dịka ijikọta mkpisi abụọ iji mee otu mba. Ijikọta mkpisi abụọ ahụ na-eme na mmalite akụkọ ihe mere eme nke United States, ma emesịa ọzọ na njedebe ya. E jikọtara mkpisi abụọ na mmalite iji guzobe mpi Protestant, a na-ejikọkwa mkpisi abụọ na njedebe iji guzobe mpi Republican.

N’akụkọ mmalite nke 1798 ruo 1844, e wuru ụlọ nsọ nke mpi Protestant. Afọ iri na itoolu ka e mesịrị, onye isi ala mbụ Republican nke mpi Republican kwuru okwu dị ka nwa atụrụ, ma n’ime ime otú ahụ, ọ malitere usoro nke ịtọhapụ ndị ohu, ma ọ tụrụ ya ndụ ya. Nwa Atụrụ nke Chineke nwụrụ n’obe iji tọhapụ mmadụ n’ozuzu ya n’ịbụ ohu nke mmehie, ma ọ tụrụ ya ndụ ya. Obe ahụ bụ Mkpọsa Ntọhapụ. N’akụkọ ihe mere eme ebe mpi Republican nọ na-atọhapụ ndị ohu, mpi Protestant jụrụ amụma nke ịgba ohu. N’akụkọ ihe mere eme nke iwu Ụka, mgbe mpi Republican na-eme ka ịgba ohu nke mmụọ guzobe ọzọ, mpi Protestant ga na-ekwusa ozi ahụ nke na-atọhapụ ndị a dọtara n’agha.

Onye-isi ala ikpeazụ nke mpi Republican nke anụ ọhịa nke ụwa ga-ekwu okwu dị ka dragọn, ma mgbe ọ ga-eme otú ahụ, a ga-ebuli ezi mpi Protestant elu dịka ọkọlọtọ. E gosipụtara nke a n’ụdị n’ime mpi abụọ nke Alaeze Medo-Persia nkịtị na nke mmụọ. Alaeze Medo-Persia nkịtị bụ alaeze nke abụọ n’amụma Bible, ma alaeze nke isii n’amụma Bible bụ Alaeze Medo-Persia nke mmụọ. N’akwụkwọ Daniel, ebule nke Medo-Persia nwere mpi abụọ, dịka United States nwekwara, ma mpi nke abụọ bilitere n’ikpeazụ.

> Mgbe ahu, ewewelim anyam elu, hu, ma le, n’ihu osimiri ahu ka otu ebule guzo, nke nwere mpi abuo: mpi abuo ahu di elu; ma otu kari ibe-ya elu, nke ka elu putara n’ikpeazu. Daniel 8:3.

N’akụkọ amụma gbasara anụ ọhịa nke ụwa na mpi ya abụọ, e buru ụzọ mata mpi Protestant, ma kama ịrị elu ma mezue ọrụ ahụ, ọ laghachiri n’ọzara nke ìsì Laodisia. N’akụkọ ihe mere eme mgbe mpi Republican na-ekwu okwu dị ka dragọn, ma na-agafe iwu Sọnde nke na-abịa n’oge na-adịghị anya, a ga-ebuli ezi mpi Protestant elu n’ikpeazụ dịka ọkọlọtọ. Naanị ndị Seventh-day Adventist Laodisia ahụ na-amata ule nke e ji ịkpụpụta onyinyo nke anụ ọhịa ga-anata akara nke Chineke mgbe oge amara mechiri. Ozi nke na-akọwapụta usoro ule a ka a na-ekpughe ugbu a maka onye ọ bụla chọrọ irite uru site na ya.

> Elaịja bịakwutere ndị mmadụ nile, sị, Olee ruo mgbe unu ga-egbu oge n’etiti echiche abụọ? Ọ bụrụ na Onyenwe anyị bụ Chineke, soronụ ya; ma ọ bụrụ na Bel, soronụ ya. Ndị mmadụ ahụ azaghị ya ọbụna otu okwu. 1 Ndị Eze 18:21.

Back to Articles