Article

# Nduzi nke Aka Onye-nwe-anyị

Mbadamba Abụọ nke Habakkuk

Author

Jeff Pippenger

Published

October 16, 2012

Formats

PDF
Word
Song MP3

Tebụl Abụọ nke Habakuk 4 n’ime 95

N’ebe m, ọ na-esiri m ike nke ukwuu ịgabiga ibe asatọ nke ndetu n’ime ngosipụta nke otu awa, ihe dị ka ya. Ma ọ bụrụ na unu elebara anya, anyị nwere ibe iri abụọ; ya mere, ana m eme ka unu mara na ebumnuche m abụghị ịgụ ndetu ndị a niile. Ebumnuche m bụ ịgụ ụfọdụ n’ime akụkụ ndị a dị n’ime ebe a n’ihi ndị na-ekiri na LiveStream ndị nwere ike ibudata ndetu ahụ; nakwa n’ihi ndị ga-emecha lee nke a na DVD ka ha nwee nke a n’akwụkwọ ndekọ maka onwe ha, ma ọ bụrụ na ha enwebeghị isiokwu ndị a dịrị ha. Ihe anyị na-elebara anya bụ Tebụl Abụọ nke Habakuk, ma n’oge a ihe niile anyị na-eme bụ naanị ịnwa igosi na Ellen White nọ n’otu nkwenye na eziokwu ndị e gosipụtara n’elu Chaatị 1843 a.

Ngosipụta atọ mbụ anyị mechara ụnyaahụ nọ na-egosi na Ellen White n’ụzọ doro anya ma kpọmkwem kwadoro amụma oge 2520 dịka nke ziri ezi n’akwụkwọ Early Writings, ibe 236.

Mgbe ọ na-ekwu banyere nkụda mmụọ mbụ ahụ n’ọnwa Maachị nke afọ 1844, ọ na-ekwu na mgbe nkụda mmụọ ahụ gasịrị, ndị Millerite gara n’ihu ịmụ Baịbụl, ha wee chọpụta na otu ihe àmà ahụ nke duru ha ịkọwa 1843 maka 2520, 2300, na 1335, bụkwa otu ihe àmà ahụ ka e mesịrị ghọtara n’afọ 1844, iji gosi na oge amụma ndị a kwụsịrị n’afọ 1844. Anyị tụlerekwa otú naanị oge amụma ndị ọ pụrụ ịdị na-ekwu maka ha bụ ndị a abụọ [na-ezo aka na 2520 na 2300 dị na 1843 Chart], ọ bụghị 1335. 1335 bidoro n’oge A.D.; ọ kwụsịrị n’afọ 1843. Ya mere, ọ na-etinye nkwado ya n’elu nghọta nke 2520 na amụma afọ 2300 ahụ.

Ma o gara n’ihu ikwu na n’oge ahụ, ka ha bidoro igosi na amụma oge atọ ahụ kwụsịrị na 1844, nke a bụ ihe kpatara mkpagbu ahụ nke chụpụrụ ndị Millerite n’ime ụka. Ya mere, ọ bụghị ihe ndabara na ebe a, na njedebe nke ụwa, a na-akpagbu ndị ikom na ndị inyom n’ime Ụka Adventist n’ihi na ha na-ewepụta ozi banyere ihe mere 2520 ji kwụsị na 1844.

## Nduzi nke Aka Onyenweanyị

Ya mere, anyị na-agafe ugbu a gaa n’isiokwu ọzọ, nke a dị ebe a [na-ezo aka na AD508 n’elu Chaatị 1843]. Ị ga-achọpụta, ma ọ bụrụ na ị hụbeghị Chaatị ndị a, na Sister White kwuru gbasara Chaatị 1843 a, “Ahụrụ m na Onyenwe anyị duziri na Chaatị a,” ma o kwuru gbasara Chaatị 1850 a na Chineke nọ n’ime mbipụta Chaatị a. Ya mere, ọ gwala anyị na Chineke tinyere aka n’ịmepụta Chaatị abụọ a, nakwa na etu e si hazie ha bụ ihe e bu n’obi n’ụzọ mmadụ. Ndị Millerite mere ya n’ụzọ e kpachapụrụ anya, ma ọ bụ site n’atụmatụ Chineke.

N’ebe a, site n’afọ 677BC gbadara ruo n’ihe ha kwenyere na ọ bụ AD1843, nke a bụ kọlụm ahụ [na-ekwu maka kọlụm nke abụọ dị n’aka nri site n’aka ekpe na Chaatị 1843] nke na-akọwa 2520, nke malitere na 677BC ma ha chere na ọ kwụsịrị na AD1843.

Ha jigidere ihe osise atụ doro anya a na Chaatị 1850, site n’ebe a [na-ezo aka na kọlụm nke atọ site n’aka ekpe] 677BC ruo n’ebe a, AD1844. Nke a bụ kọlụm nke 2520 nke dị na Chaatị abụọ ahụ.

N’etiti kọlụm ndị a, n’ọnọdụ abụọ ahụ, ka obe dị kpọmkwem.

Ma kpọmkwem n’okpuru obe ka e dere ntụaka banyere Daily. Ma akara nke Daily, ya bụ, Ikpere arụsị, mgbọrọgwụ nke okpukpe ndị ọgọ mmụọ, bụ ibuli onwe onye elu; ma n’ebe a ka unu pụrụ ịhụ aka Onyenwe anyị n’ime ya, ọ bụghị n’aka mmadụ n’ihe osise abụọ ndị a.

Ka e wepu inwe mbuli onwe-ayi elu n’ime anyị, ma ọ bụ n’ime onye ọbụla, anyị ga-abịa n’ụkwụ obe ahụ, dịka e gosiri na Chaatị abụọ a. A kọwara ihe ọmụmụ ahụ n’onyonyo.

Ma, n’ezie, mgbe anyị na-ekwu banyere ogidi nke 2520 nke obe dị n’etiti, anyị maara na, n’ime mmezu nke Daniel 9, mgbe Kraịst bịara ikwenye ọgbụgba ndụ ahụ na ọtụtụ mmadụ ruo otu izu, otu izu ahụ hà ka ụbọchị 2520, ma n’etiti izu ahụ ka a kpọgidere Ya n’obe. Ya mere, n’etiti ogidi ndị a n’ime Chaatị ndị a ọ bụla, anyị na-ahụ obe ahụ, ma ndị a na-egosi ụbọchị 2520 ndị Kraịst ji kwado ọgbụgba ndụ ahụ na ọtụtụ mmadụ.

Ya mere, anyị ga-atụle “Daily” ahụ na nkwado Ellen White nyere ya.

> “Na Septemba 23, Onyenwe anyị gosiri m na O setịpụtawo aka Ya nke ugboro nke abụọ iji napụta ndị fọdụrụ n’ime ndị Ya, nakwa na a ghaghị ime ka mgbalị dịkwuo okpukpu abụọ n’oge nchịkọta a. N’oge mgbasa ahụ, e tiri Izrel ihe ma dọwaa ya, ma ugbu a n’oge nchịkọta a Chineke ga-agwọ ma kee ọnya ndị Ya. N’oge mgbasa ahụ, mgbalị ndị e mere ịgbasa eziokwu nwere nanị ntakịrị mmetụta, rụzuru obere ihe ma ọ bụ ọbụna ihe ọ bụla; ma n’oge nchịkọta a, mgbe Chineke etinyela aka Ya n’ịchịkọta ndị Ya, mgbalị a na-eme ịgbasa eziokwu ga-enwe mmetụta e zubere ha ka ha nwee. Onye ọ bụla kwesịrị ịdị n’otu ma juputa n’ọkụ n’ọrụ ahụ. Ahụrụ m na ọ bụ ihe na-ezighị ezi ka onye ọ bụla na-atụ aka n’oge mgbasa ahụ dịka ihe atụ ga-achịkwa anyị ugbu a n’oge nchịkọta a; n’ihi na, ọ bụrụ na Chineke agaghị emere anyị ugbu a karịa ihe O mere mgbe ahụ, a gaghị achịkọta Izrel ma ọlị. Ahụwo m na chaatị nke 1843 sitere n’iduzi aka nke Onyenwe anyị, nakwa na e kwesịghị ịgbanwe ya; na ọnụọgụ ndị ahụ dị ka O chọrọ ka ha dị; na aka Ya nọkwasịrị ya ma zoo njehie dị n’ime ụfọdụ n’ime ọnụọgụ ndị ahụ, nke mere na ọ dịghị onye pụrụ ịhụ ya, ruo mgbe e wepụrụ aka Ya.”

> Mgbe ahụ, ahụrụ m banyere “nke kwa ụbọchị” (Daniel 8:12) na okwu ahụ bụ “àjà” bụ ihe amamihe mmadụ tinyere, nakwa na ọ bụghị nke dị n’ihe odide ahụ, nakwa na Onyenwe anyị nyere ndị kpọsara oku awa ikpe ahụ nghọta ziri ezi banyere ya. Mgbe ịdị n’otu dịrị, tupu afọ 1844, ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ mmadụ niile nọ n’otu n’echiche ziri ezi banyere “nke kwa ụbọchị”; ma n’ime mgbagwoju anya dị kemgbe 1844, a nakweere echiche ndị ọzọ, ọchịchịrị na mgbagwoju anya esokwokwa ya. Oge abụghịwo ule kemgbe 1844, ọ gaghịkwa abụ ule ọzọ ma ọlị.

> “Onyenwe anyị egosila m na ozi nke mmụọ-ozi nke atọ ga-aga, a ga-ekwusakwa ya nye ụmụ nke Onyenwe anyị ndị gbasasịrị agbasa, ma a ghaghị ịghara ikwogide ya n’oge. Ahụrụ m na ụfọdụ na-enweta mkpali ụgha, nke si n’ikwusa oge apụta; ma ozi mmụọ-ozi nke atọ siri ike karịa ka oge pụrụ isi bụrụ. Ahụrụ m na ozi a pụrụ iguzo n’onwe ya n’elu ntọala nke ya, ọ dịghịkwa ya mkpa ka oge mee ka ọ sie ike; nakwa na ọ ga-aga n’ike dị ukwuu, mezuo ọrụ ya, a ga-ebipụkwa ya mkpirikpi n’ezi omume.”

> “Mgbe ahụ, e gosiri m ụfọdụ ndị nọ n’oké njehie nke ikwere na ọ bụ ọrụ ha ịga Jerusalem Ochie, ma na-eche na ha nwere ọrụ ha ga-arụ n’ebe ahụ tupu Onyenwe anyị abịa. Echiche dị otu a nwere ike iwepụ uche na mmasị n’ọrụ Onyenwe anyị nke ugbu a, n’okpuru ozi mmụọ ozi nke atọ; n’ihi na ndị na-eche na ha ka ga-aga Jerusalem ga-enwe uche ha n’ebe ahụ, a ga-egbochikwa ihe onwunwe ha n’aka ihe kpatara eziokwu nke ugbu a ka ha wee jiri ya duru onwe ha na ndị ọzọ gaa ebe ahụ. Ahụrụ m na ozi dị otu a agaghị arụpụta ezi uru ọ bụla n’ezie, na ọ ga-ewe ogologo oge ime ka ọbụna mmadụ ole na ole n’ime ndị Juu kwere ọbụna na ọbịbịa mbụ nke Kraịst, ọ ka bụkwanụ ka ha kwere na ọbịbịa nke abụọ Ya. Ahụrụ m na Setan eduhiewo ụfọdụ nke ukwuu n’ihe a nakwa na mkpụrụ obi ndị gbara ha gburugburu n’ala a pụrụ inweta enyemaka site n’aka ha ma duru ha ka ha debe iwu nile nke Chineke, ma ha na-ahapụ ha ka ha laa n’iyi. Ahụkwara m na a gaghị ewulite Jerusalem Ochie ọzọ ma ọlị; nakwa na Setan na-eme ihe nile o nwere ike ime iji dọta uche ụmụ Onyenwe anyị n’ihe ndị a ugbu a, n’oge nchịkọta, ka o wee gbochie ha itinye mmasị ha dum n’ọrụ Onyenwe anyị nke ugbu a, ma mee ka ha leghara nkwadebe dị mkpa anya maka ụbọchị Onyenwe anyị.” Early Writings, 74–76.

Ihe ole na ole anyị ga-egosi bụ na anyị nwere otu nkebiokwu sitere na *Early Writings*, peeji nke 74. Anyị ekwurula banyere nke a mbụ. Ọtụtụ n’ime ihe ndị a anyị ga-atụle n’ime ngosi a, anyị atụleworị ha mbụ; ma, ọtụtụ n’ime anyị aghọtaghị na nkebiokwu a dị na *Early Writings* gara site n’ime mgbanwe mmepe. Dị ka ọ dị n’akwụkwọ *Early Writings*, ndị mmadụ ga-eji ihe dị n’ime *Early Writings* kọwaa eziokwu n’ụzọ na-ezighị ezi. Ma, ọ bụrụ na ị laghachi n’akwụkwọ isi mmalite ndị mbụ, a na-ewepụ ezi uche ha ji akọwa eziokwu n’ụzọ na-ezighị ezi.

Ya mere, e nwere ọtụtụ ihe a pụrụ ikwu banyere nke a. Aga m akọwapụta naanị isi ihe abụọ, n’ihi na ihe anyị na-atụle ebe a bụ Daily. Ma, n’akụkụ okwu a sitere na Early Writings, achọrọ m ka unu rịba ama echiche abụọ mbụ ahụ, Septemba 23.

Ọ dị mma. Septemba 23, ọ bụrụ na ị maghị ya nke ọma, i nwere ike itinye 1850 n’ebe ahụ; Septemba 23, 1850. Nke a nwere mmetụta n’ịghọta nke ọma ihe a na-akpọ Daily.

Ngwụcha nke paragraf mbụ ahụ bụ nkwupụta nke anyị arụworị ọrụ na ya n’ebe a kemgbe ụbọchị ole na ole gara aga, “Ahụla m na aka Onyenwe anyị duziri chaatị 1843, nakwa na ekwesịghị ịgbanwe ya; na ọnụ ọgụgụ ndị ahụ dị ka Ọ chọrọ ka ha dị; na aka Ya dị n’elu ya ma zochie njehie dị n’ime ụfọdụ n’ime ọnụ ọgụgụ ndị ahụ, ka o wee bụrụ na ọ dịghị onye pụrụ ịhụ ya ruo mgbe ewepụrụ aka Ya.”

Paragraf nke abụọ na-ekwu, “Mgbe ahụ, ahụrụ m n’ihe metụtara ‘na-adị kwa ụbọchị’ (Daniel 8:12) . . . .” Ugbu a, achọrọ m ka unu debe nke a n’ụlọ ncheta unu—anyị ga-elebara ya anya ma eleghị anya e mesịa, ma Ọ bụrụ na Onyenwe anyị kwe—mgbe e gosiri Daily n’elu Chaatị 1843, n’ebe a kpọmkwem, ọ na-ekwu, “iwepụ nke na-adị kwa ụbọchị”; ọ na-ekwu, “Daniel 12:11 na 12.” N’elu Chaatị 1850, mgbe ọ na-ekwu banyere Daily, ọ na-ekwu, “ọchịchị ndị ọgọ mmụọ ma ọ bụ mgbe e wepụrụ nke na-adị kwa ụbọchị, Daniel 11:31.” Ya mere, n’elu Chaatị abụọ a, ihe a na-emesi ike nke ha na-achọpụta site na Daniel 11:31 na Daniel 12:11 bụ iwepụ nke na-adị kwa ụbọchị. Ọ dị mma?

> Na Daniel 11:31 na Daniel 12:11, okwu Hibru a sụgharịrị dịka “wepụ” bụ sur, ma ọ pụtara “iwepụ”; ọ pụtara “ịkpochapụ.”

Ma, n’ime Daniel 8, n’amaokwu nke 11, ebe ọ na-ekwu na e wepụrụ Kwa-ụbọchị ahụ, ọ bụ okwu Hibru ọzọ dị iche. Ọ bụ rum, ọ pụtara “ibuli elu na ito elu.”

Ya mere, William Miller jiri Cruden's Concordance, ma Cruden's Concordance adịghị enye gị nghọta ọ bụla banyere asụsụ Hibru ma ọ bụ Grik. Ya mere, Onyenwe anyị nọ na-edu ndị Millerite; n’ihi na, n’ime ebe atọ ahụ e kwuru okwu “Daily” n’Akwụkwọ Daniel, Daniel isi nke 8, Daniel isi nke 11, na Daniel isi nke 12, n’isi nke 11 na nke 12, okwu Hibru ahụ a sụgharịrị ịbụ “wepụ” pụtara “wepụ.” Nke a bụkwa ihe ha na-emesi ike n’elu Chaatị ndị a, bụ na mgbe e wepụrụ Ikpere arụsị, amụma 1290 na 1335 ga-amalite.

Ma, n’ime Daniel 8, mgbe e wepụrụ Daily, ọ bụghị ikwu banyere iwepụ ya; ọ bụ ikwu banyere ka e si ebuli ma too okpukpe nke ikpere arụsị elu. Ya mere, ndị Millerite ghọtara ya nke ọma. Ha rụtụrụ aka n’isiakwụkwọ abụọ ahụ dị na Daniel nke gbasara Daily a na-ewepụ.

Ma n’ebe a n’akwụkwọ Early Writings, ma ka anyị na-alaghachi azụ n’ime akwụkwọ mmalite ndị mbụ, unu ga-ahụ n’isiakwụkwọ a na n’mbụ, ntuziaka a nke Daniel 8:12 adịghị ebe ahụ. Amaghị m ma Ellen White gwara ha ka ha tinye ya n’ebe ahụ n’afọ 1882 mgbe ha bipụtara Early Writings, ma ọ bụ ma otu n’ime ndị ndezi tinyere ya. Nke a anaghị eyi m egwu, n’ihi na ọ naghị ekwu maka iwepụ ya n’ebe a.

Ọ na-ekwu n’akụkụ nke abụọ, “Mgbe ahụ, ahụrụ m, n’ihe gbasara ‘nke kwa ụbọchị’ (Daniel 8:12), na okwu ahụ bụ ‘àjà’ bụ ihe amamihe mmadụ tinyere, na ọ bụghị nke akụkụ Akwụkwọ Nsọ ahụ, nakwa na Onyenwe anyị nyere echiche ziri ezi banyere ya nye ndị ahụ kwusara mkpu nke oge awa ikpe.”

Ugbu a, anyị nwere nzukọ na ụfọdụ n’ime ndị ụkọchukwu a ma ama na Germany na ụfọdụ n’ime ndị nkuzi semịnari si Germany ọtụtụ afọ gara aga, na Germany, ebe m gosipụtara ozi a ma ha tụbara nkume ha megide ozi a.

Ma e nwere otu ụkọchukwu ebe ahụ si Italy, ọ kọwakwara otu n’ime arụmụka nzuzu ndị a na-ekwu banyere amaokwu a. Ihe o kwuru bụ—ma e nwekwara ọtụtụ arụmụka nzuzu banyere Daily, ya mere ị ga-ahụ ka a na-ejikarị arụmụka nzuzu a, anyị ga-edekwa ya ebe a n’ihe ndekọ. Ọ na-asị, “Mgbe ahụ ahụrụ m n’ihe metụtara —daily’ (Daniel 8:12) na okwu ahụ bụ —sacrifice’ ka amamihe mmadụ tinyere, na ọ bụghị nke akụkụ ederede ahụ, nakwa na Onyenwe anyị nyere echiche ziri ezi banyere ya nye ndị ahụ kpọrọ oku awa ikpe.” Lee arụmụka nzuzu ahụ: Ha na-ekwu na Ellen White anaghị akwado Daily n’ebe a; kama, ọ na-akwado nghọta ndị Pioneer nwere na okwu sacrifice ka amamihe mmadụ gbakwụnyere, nakwa na ọ bụghị nke akụkụ ederede ahụ. Ọ dị mma? Ya mere, ụkọchukwu a onye Italy na-eme arụmụka a.

M wee sị, “Ọfọn, kọwaara m ahịrịokwu na-esote, Pastor.”

Ahịrịokwu na-esote na-asị, "Mgbe ịdị n’otu dị, tupu 1844, ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ ha niile dị n’otu n’echiche ziri ezi banyere —daily'; . . . ." Nke a abụghị banyere ezi echiche nke okwu sacrifice nke amamihe mmadụ tinyere. Ellen White n’ebe a—ma nke a bụ ihe siri ike, nke a bụ ihe siri ike nye ndị a na-ajụ ịnụ ma na-ajụ ịhụ n’ime Adventism taa. Paragraf a, o yikarịrị ka ọtụtụ ndị ọkà mmụta okpukpe efuola nzọpụta ha n’ihi paragraf a karịa paragraf ọ bụla ọzọ n’ime Spirit of Prophecy. Anaghị m ekwubiga okwu ókè; echere m na nke ahụ nwere ike ịbụ eziokwu.

N’oge mbido nke narị afọ nke 20, mgbe a na-ebubata echiche ụgha banyere Daily n’ime Adventism, onye ọ bụla nọ n’akụkụ abụọ nke esemokwu ahụ na-alụ ọgụ banyere ya maara na ihe ha na-alụ ọgụ banyere ya bụ paragraf a. Mgbe Stephen Haskell bịara ịgbachitere echiche ndị Pioneer nke na-ekwu na Daily bụ Paganism, gịnị ka o mere? O bipụtaghachiri Chart nke 1843 a, ma tinye paragraf a n’ala ya. Ya mere, paragraf a bụ isi ebe esemokwu ahụ lekwasịrị anya, ma ọ bụkwa ebe a ka ọtụtụ, ọtụtụ ndị ikom adaala n’elu mma agha nke ha ma nwụọ.

Ya mere, n’ogo kacha nta nke ihe m chọrọ ka unu hụ ebe a, n’ihi na unu nwere ụfọdụ ndị dị ka n’oge na-adịbeghị anya, Steve Wohlberg nke White Horse Ministries, onye nọwo na-emegide ozi a. Otu n’ime arụmụka ya bụ, “Ọfọn, Ellen White enwebeghị ọnọdụ ọ bụla gbasara Daily, ya mere ọ dịghị mkpa ka m nwee nke m,” nke ahụ bụkwa ọnọdụ nzuzu kpamkpam. Ma ọbụna ma ọ bụrụ na anyị enye ya ohere ahụ na Ellen White enweghị ọnọdụ gbasara ya, gịnị ka ọ na-ekwu n’akwụkwọ nkọwa a? Ọ na-ekwu na ndị Pioneers nwere echiche ziri ezi banyere ya. Ọbụna ma ọ bụrụ na ọ maghị ihe ọ bụ, lee, ọ na-ekwu na e nwere echiche ziri ezi, nke pụtara na e nwekwara echiche na-ezighị ezi, ikekwe ọbụna ọtụtụ echiche na-ezighị ezi.

Ị nwere ndị nwoke dị ka Vance Ferrell. Vance Ferrell; ndị mmadụ nwere ntụkwasị obi n’ihe Vance Ferrell na-akọwa banyere amụma, ma amaghị m ihe kpatara ya. Vance Ferrell abụghị naanị ya, ma ọ bụ otu n’ime ndị nwoke ndị na-ekwu na Daily na-anọchi anya ma ikpere arụsị ma ozi ije ozi Kraịst n’Ụlọ Nsọ Ya. Ọ dị mma? Ihe ọ na-ekwu bụ na akara a na-anọchi anya ma Setan ma Kraịst.

Ònye pụrụ ịmata ihe n’ụzọ ziri ezi ka a na-eji n’ụdị echiche ahụ?

Ọ dị mma, Nwanyị White, n’agbanyeghị ihe “Daily” nọchiri anya ya n’ebe a, ọ na-ekwu na e nwere echiche ziri ezi. Ya mere, anyị pụrụ ọbụna ikwenye ma ọ dịkarịa ala na ntọala ahụ n’ebe a, ọ̀ bụghị ya?

> “Mgbe ahụ, ahụrụ m banyere ‘nke a na-eme kwa ụbọchị’ (Daniel 8:12) na e tinyere okwu ahụ bụ ‘àjà’ site n’amamihe mmadụ, nakwa na ọ bụghị akụkụ nke ederede ahụ, na Onyenwe anyị nyere ezi nghọta ya nye ndị kpọsara mkpu nke awa ikpe ahụ. Mgbe ịdị n’otu ka dị, tupu afọ 1844, ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ mmadụ niile nọ n’otu n’ezi nghọta banyere ‘nke a na-eme kwa ụbọchị’; ma n’ime ọgbaghara ahụ kemgbe 1844, anabatala echiche ndị ọzọ,”

Nke a bụ ihe m gwara onye nchụàjà Italy ahụ. Ekwuru m, “Ọ dị mma. Ị pụrụ inye m ihe ọ bụla n’ime akwụkwọ ntụaka akụkọ ihe mere eme nke na-egosi na mgbe afọ 1844 gasịrị, e nwere echiche ndị ọzọ gbasara okwu ahụ bụ àjà nke e nakweere?”

N’oge a ka ọ dị n’ọnọdụ a, o we wepụ onwe ya n’ihe ahụ n’ụzọ ụfọdụ.

Kemgbe afọ 1844 gasịrị, a nabatala echiche ndị ọzọ banyere Ihe A Na-eme Kwa Ụbọchị, gịnịkwa ka ha mụtara? Ọchịchịrị na mgbagwoju anya.

Debe ahịrịokwu ahụ “ọchịchịrị na mgbagwoju anya,” n’ihi na mgbe Nwanyị White gara n’ihu ikwu banyere Daily, ọ na-ekwu banyere ọchịchịrị na mgbagwoju anya, ma anyị ga-egosi unu ụfọdụ n’ime ihe ndị ahụ n’ụtụtụ a.

## Were ezi echiche na-ezighị ezi banyere Daily, ọ na-amịpụta ọchịchịrị na ọgba aghara.

“Oge abụghịzi ule kemgbe 1844, ọ gaghịkwa abụkwa ule ọzọ ma ọlị.”

Ya mere, n’ihe metụtara “Daily” ị hụrụ ebe a, lee arụmụka ahụ. Nke a bụ arụmụka a na-ekwu taa; nke a bụkwa arụmụka nke nwa Ellen White webatara. Ndị ọzọ webatara ya kwa, ma ọ bụ ya dere ya n’akụkọ ihe mere eme nke Adventism. Ihe ọ pụtara bụ na mgbe ị na-agụ amaokwu a, ihe i kwesịrị ịghọta bụ ọnọdụ ya n’ihe gbasara ịtọ oge.

—“a nabatala echiche ndị ọzọ,”—n’ihe gbasara Daily—“ma ọchịchịrị na ọgba aghara esochila. Oge abụbeghị ule kemgbe 1844, ọ gaghịkwa abụ ule ọzọ ma ọlị.”

Onyenweanyị egosila m na ozi nke mmụọ-ozi nke atọ aghaghị ịga, a ga-ekwusakwa ya nye ụmụ Onyenweanyị ndị gbasasịrị agbasa, ma a gaghị akwado ya n’elu oge.

Ị hụrụ ihe mere Willy White ji ekwu na anyị kwesịkwara ilebara ọnọdụ nke ikpebi oge anya?

Ọ na-ekwu banyere mgbagwoju anya nke echiche ndị na-ezighị ezi banyere Daily butere, na oge abụghị ule; ma e nwekwara paragraf gbasara ịtọ oge.

Ọ dị mma, nke a bụ ihe unu ga-aghọta: Paragraf a banyere ịtọ oge adịghị n’akwụkwọ isi mmalite mbụ; ma okwu ahụ na-ekwu na oge abụghị ule, ahịrịokwu ahụ ka agbanwere. Ọ na-eme ka echiche mbụ Ellen White pụta n’ụzọ na-ezighị ezi. O jikọtaghị ihe ọbụla banyere ịtọ oge na Daily. Nke a bụ ihe anyị chọrọ ileba anya n’ụtụtụ a.

Ya mere, dịka m kwuru, anyị agaghị agụ ibe ndị a niile. Naanị ihe m ga-eme bụ ijide n’aka na unu nwere ha n’aka unu ka unu wee nwalee ihe m na-ekwu; n’ihi na, dịka mmadụ, o nwere ike ịbụ na m na-eduhie unu.

Atọ White—"Ọdịnaya nke Ịtọ Oge"

Ndị na-akwado echiche ochie ahụ jigidere na usoro okwu nke nkwupụta a [Early Writings, 74–75.] nyere nkwado nke Eluigwe n’echiche banyere “daily” nke Miller jidere ma nke Uriah Smith mechara kwughachi.

Arthur White, nwa Willy White, n’akwụkwọ ya nke nwere mpịakọta isii gbasara akụkọ ndụ Ellen White, ka ọ na-ekwu banyere ọnọdụ nna ya nke jụrụ ezi nghọta banyere Daily, ọ sịrị, na EGW, mpịakọta nke 6, na ibe nke 252,

“Ndị na-akwado echiche ochie ahụ”—na Daily nọchiri anya Ikpere arụsị—“jigidere na okwu e ji kwuo nkwupụta a [Early Writings, 74–75.] tinyere nkwado nke Eluigwe n’elu echiche banyere daily nke Miller jidere ma nke Uriah Smith mechara kwughachi.”

Ọ bụrụ na Arthur White ga-abụ onye ọkọ akụkọ ihe mere eme n’ezie, onye ziri ezi, ị maara ihe ọ gaara ekwu n’ebe ahụ? Ọ gaara etinye naanị otu okwu n’ime ya; ma, Arthur White, o mehiere nke ukwuu n’ebe a. Ọ gaara asị, "Ndị na-akwado echiche ochie ahụ kwusiri ike [n’eziokwu] na nkebiokwu nke nkwupụta a, —kwusiri ike na nkebiokwu nke nkwupụta a [Early Writings, 74-75.],’ tinyere nkwado nke Eluigwe n’echiche banyere daily nke Miller jidere ma nke Uriah Smith mechara kwughachi."

Ma ọ naghị etinye ya n’ime ebe ahụ n’ụzọ ziri ezi. Ọ na-ekwupụta naanị ihe ha na-ejidesi ike, dị ka a ga-asị na e nwere ohere na ha na-ejidesi ọnọdụ na-ezighị ezi ike. Ma ọ bụghị otu ahụ; ọnọdụ ha bụ nke ziri ezi.

—“Ndị na-akwado echiche ọhụrụ ahụ”—nna ya, Willy, A. G. Daniells, W. W. Prescott, ma agaghị m abanye n’ebe ahụ ugbu a—“Ndị na-akwado echiche ọhụrụ ahụ kwenyere na a ghaghị ịnakwere nkwupụta ahụ n’ime okirikiri ya—okirikiri nke ịtọ oge.”

Anyị ka gwara unu esemokwu ha n’akwụkwọ *Early Writings*, ibe 74.

—“Ndị na-akwado echiche ọhụụ ahụ jidere na a ghaghị ịnakwere nkwupụta ahụ n’ime ihe gbara ya gburugburu—ihe gbara ya gburugburu nke ịtọ oge. Okwu Ellen White kwughachiri ugboro ugboro sị, ‘Enweghị m ìhè n’ihe a’ (Letter 226, 1908) na ‘Enweghị m ike ịkọwa nke ọma isi ihe ndị a na-ajụ ajụjụ’ (Letter 250, 1908), na enweghị ike ya ikwu okwu doro anya mgbe a manyere ajụjụ ahụ n’ihu ya, yiri ka o nyere nkwado nye nkwubi okwu ha. Ha nwekwara ntụkwasị obi na ozi e nyere site n’aka Ellen White agaghị emegide ihe omume akụkọ ihe mere eme e gosipụtara nke ọma.” Arthur White, EGW, volume 6, 252.

Nsụgharị Mbụ—Review and Herald, Novemba 1, 1850

Maakwụkwọ *Early Writings*, peeji nke 74, òlee mgbe e bipụtara ya? N’afọ 1882; e bipụtara akwụkwọ *Early Writings* n’afọ 1882.

Ma ebe ka a hụrụ ya mbụ n’amaokwu ahụ dị na *Early Writings* nke anyị na-atụle, bụ na *Review and Herald*, Novemba 1, 1850, ma unu nwere nke ahụ n’ihe ndetu unu. Ọ bụkwa ọtụtụ paragraf, ma dịka m kwuworola, anyị agaghị agụ ha niile.

Anyị na-ahụ paragraf anọ na ibe nke 2, mgbe ahụ paragraf anọ na ibe nke 3:

> “Ndị Nna na Ụmụnne m Ndị Nwanyị, achọrọ m inye unu nkenke banyere ihe Onyenwe anyị gosiri m n’oge ọhụụ n’oge na-adịbeghị anya. E gosiri m ịma mma nke Jizọs, na ịhụnanya ndị mmụọ ozi nwere n’ebe ibe ha nọ. Mmụọ ozi ahụ sịrị—Ọ̀ bughị na unu na-ahụ ịhụnanya ha?—soronu ya. N’otu aka ahụ kwa, ndị nke Chineke aghaghị ịhụ ibe ha n’anya. Kama nke ahụ, ka ụta daba n’ahụ gị onwe gị karịa ka ọ ga-adaba n’ahụ nwanna gị. Ahụrụ m na ozi ahụ—‘reenu ihe unu nwere, nyekwanụ onyinye ebere’—na ụfọdụ enyebeghị ya n’ìhè ya doro anya; na ebumnobi eziokwu nke okwu Onye Nzọpụta anyị ekwupụtabeghị nke ọma. Ahụrụ m na ebumnobi nke ire ere abụghị inye ndị pụrụ ịrụ ọrụ ma kwado onwe ha; kama, ọ bụ ka e wee gbasaa eziokwu ahụ. Ọ bụ mmehie ịkwado na ịhapụ ndị pụrụ ịrụ ọrụ ka ha bie n’ịdị umengwụ. Ụfọdụ enwewo ịnụ ọkụ n’obi ịga nzukọ nile; ọ bụghị iji nye Chineke otuto, kama n’ihi —‘achịcha na azụ.’ Ndị dị otu a gaara aka mma karịa ma ha nọrọ n’ụlọ na-arụ ọrụ aka ha, —‘ihe ahụ dị mma,’ iji gboo mkpa nke ezinụlọ ha, ma nwee ihe ha ga-enye iji kwado ihe dị oké ọnụ ahịa nke eziokwu ugbu a.”

> “Ahụrụ m na ụfọdụ mehiere n’ikpe ekpere ka e gwọọ ndị ọrịa n’ihu ndị na-ekweghị ekwe. Ọ bụrụ na onye ọ bụla n’etiti anyị na-arịa ọrịa, ma kpọọ ndị okenye nke ụka ka ha kpee ekpere n’elu ya, dịka Jemes 5:14, 15 si dị, anyị kwesịrị iso ihe nlereanya Jizọs. O mere ka ndị na-ekweghị ekwe pụọ n’ime ụlọ ahụ, mgbe ahụ O wee gwọọ onye ọrịa ahụ; ya mere anyị kwesịrị ịchọ ka e kewapụ anyị n’ekweghị-ekwe nke ndị na-enweghị okwukwe, mgbe anyị na-ekpe ekpere maka ndị ọrịa nọ n’etiti anyị.”

> “Mgbe ahụ, e duuru m uche m azụ n’oge ahụ Jisọs kpọọrọ ndị na-eso ụzọ ya iche, banye n’ụlọ elu, ma buru ụzọ saa ha ụkwụ, ma mesịa nye ha ka ha rie n’ime achịcha ahụ a nyawara, nke na-anọchi anya ahụ ya a nyawara, na ihe ọṅụṅụ sitere n’osisi vaịn nke na-anọchi anya ọbara ya a wụsara. Ahụrụ m na mmadụ nile kwesịkwara iji nghọta mee ihe, ma soro ihe nlereanya Jisọs n’ihe ndị a, ma mgbe ha na-eme emume ndị a, ha kwesịrị ịdị iche na ndị na-ekweghị ekwe dịka o kwere mee.”

> “Mgbe ahụ, e gosiri m na a ga-awụsa ihe otiti asaa ikpeazụ ahụ, mgbe Jisọs hapụsịrị Ebe Nsọ ahụ. Mmụọ-ozi ahụ kwuru—Ọ bụ iwe Chineke na Nwa Atụrụ ahụ na-akpata mbibi ma ọ bụ ọnwụ nke ndị ajọ omume. N’olu Chineke, ndị nsọ ga-adị ike ma dị egwu dị ka usuu ndị agha nwere ọkọlọtọ; ma ha agaghị emezu ikpe ahụ e dere n’oge ahụ. Mmezu nke ikpe ahụ ga-abụ na njedebe nke afọ 1000.”

> “Mgbe a gbanwere ndị nsọ ka ha bụrụ ndị na-adịghị anwụ anwụ, e wee bulie ha ọnụ, ha anata ụbọ akwara ha, okpueze ha, wdg., ma banye n’Obodo Nsọ ahụ, Jizọs na ndị nsọ anọdụ n’ikpe. E meghere akwụkwọ ndị ahụ, akwụkwọ nke ndụ na akwụkwọ nke ọnwụ; akwụkwọ nke ndụ nwere ezi omume ndị nsọ, akwụkwọ nke ọnwụ nwekwara ajọ omume ndị ajọ mmadụ. E ji akwụkwọ ndị a tụnyere Akwụkwọ Iwu ahụ, ya bụ, Bible, ma dị ka nke ahụ si dị ka e si kpee ha ikpe. Ndị nsọ, n’otu obi na Jizọs, na-ekpe ndị ajọ nwụrụ anwụ ikpe. Lee! mmụọ ozi ahụ kwuru, ndị nsọ na-anọdụ n’ikpe, n’otu obi na Jizọs, ma na-atụnyere onye ọbụla n’ime ndị ajọ mmadụ dịka ọrụ e mere n’anụ ahụ si dị, a na-edekwa n’akụkụ aha ha ihe ha ga-anata mgbe e mezuru ikpe ahụ. Nke a, ahụrụ m, bụ ọrụ ndị nsọ na Jizọs n’Obodo Nsọ ahụ tupu o si n’elu daa n’ụwa, n’ime afọ 1000 ahụ. Mgbe ahụ, na njedebe nke afọ 1000 ahụ, Jizọs, na ndị mmụọ ozi, na ndị nsọ niile nọnyere ya, si n’Obodo Nsọ ahụ pụọ; ma ka ya na ha na-arịdata n’ụwa, a kpọlitere ndị ajọ nwụrụ anwụ, mgbe ahụkwa ndị ikom ahụ kpọmkwem ‘—gburu ya n’afụri’ e mere ka ha bilie, ha ga-ahụ ya site n’ebe dị anya n’ebube ya nile, ndị mmụọ ozi na ndị nsọ nọnyere ya, ha ga-erukwa ákwá n’ihi ya. Ha ga-ahụ akara mbọ aka n’aka ya abụọ, na n’ụkwụ ya abụọ, na ebe ha manyere ube banye n’akụkụ ya. Akara mbọ aka ahụ na nke ube ahụ ga-abụzi ebube ya mgbe ahụ. Ọ bụ na njedebe nke afọ 1000 ahụ ka Jizọs na-eguzo n’Ugwu Olive, ugwu ahụ ekewa onwe ya abụọ, ọ ghọọkwa nnukwu mbara ala, ndị na-agbakwa ọsọ n’oge ahụ bụ ndị ajọ mmadụ ndị ahụ a kpọlitere ugbu a. Mgbe ahụ, Obodo Nsọ ahụ na-abịa ala ma guzosie ike n’elu mbara ala ahụ.”

> Mgbe ahụ Setan nyere ndị ajọ omume ahụ a kpọlitere n’ọnwụ mmụọ ya. O tolitere ha, na-agwa ha na ndị agha nọ n’Obodo ahụ dị nta, nakwa na ndị agha ya dị ukwuu, nakwa na ha pụrụ imeri ndị nsọ ma were Obodo ahụ. Ka Setan na-akpọkọta ndị agha ya, ndị nsọ nọ n’ime Obodo ahụ, na-ele ịdị mma na ebube nke Paradaịs nke Chineke. Jisọs nọ n’isi ha, na-eduga ha. N’otu ntabi anya, Onye Nzọpụta ahụ mara mma si n’etiti anyị pụọ; ma n’oge na-adịghị anya anyị nụrụ olu ya ahụ mara mma, na-asị, —Bịanụ, ndị a gọziri agọzi nke Nna m, nwetanụ alaeze ahụ a kwadebere maka unu site ná mmalite nke ụwa.’ Anyị zukọtara gburugburu Jisọs, ma ozugbo O mechiri ọnụ ụzọ ámá nke Obodo ahụ, a kwupụtara ọnụ n’ala ahụ megide ndị ajọ omume. E mechiri ọnụ ụzọ ámá ahụ. Mgbe ahụ ndị nsọ jiri nku ha rịgoro n’elu mgbidi nke Obodo ahụ. Jisọs nọkwa n’etiti ha; okpueze Ya lere anya nke ukwuu n’ịma mma na ebube. Ọ bụ okpueze dị n’ime okpueze, asaa n’ọnụọgụ. Okpueze ndị nsọ bụ nke ọlaedo kachasị ọcha, e jiri kpakpando chọọ ha mma. Ihu ha na-enwu n’ebube, n’ihi na ha nọ n’ezi oyiyi Jisọs; ma ka ha na-ebili, na-agagharịkọkwa ọnụ niile ruo n’elu Obodo ahụ, ihe ahụ m hụrụ juputara m n’ọṅụ nke ukwuu.

> Mgbe ahụ, ndị ajọ omume ahụ hụrụ ihe ha tufuru; a kpọkuputara kwa ọkụ sitere n’aka Chineke n’elu ha, o wee laa ha n’iyi. Nke a bụ Mmezu nke Ikpe ahụ. Mgbe ahụ ndị ajọ omume natara dịka ndị nsọ ahụ, n’otu na Jisọs, si tụọpụtara ha n’ime afọ 1000 ahụ. Otu ọkụ ahụ sitere n’aka Chineke nke laara ndị ajọ omume n’iyi, sachapụrụ ụwa dum. Ugwu ndị agbajiri agbaji ma dọkasịa dọkasịa gbazere n’oké okpomọkụ na-enwu enwu, ikuku kwa, e wee laa ahịhịa akọrọ niile n’iyi. Mgbe ahụ ihe-nketa anyị meghere n’ihu anyị, dị ebube ma maa mma, anyị wee ketakwa ụwa dum e mere ka ọ dị ọhụrụ. Anyị niile tiri mkpu n’oké olu, Otuto, Aleluya.

> Ahụkwara m na ndị ọzụzụ atụrụ kwesịrị ịkpọtụrụ ndị ahụ ha nwere ezi ihe kpatara ha ga-eji tụkwasị obi n’aka, ndị nọworo n’ozi nile ahụ, ma sie ike n’eziokwu nile dị ugbu a, tupu ha akwado isi okwu ọhụrụ ọbụla dị mkpa, nke ha nwere ike iche na Bible na-akwado. Mgbe ahụ ndị ọzụzụ atụrụ ga-adị n’otu n’ụzọ zuru oke, a ga-ahụkwa ịdị n’otu nke ndị ọzụzụ atụrụ ahụ n’ime chọọchị. Ahụkwara m na ụdị usoro dị otu a ga-egbochi nkewa ndị na-eweta mwute, ma mgbe ahụ agaghị enwe ihe ize ndụ ọ bụla na a ga-ekewa ìgwè atụrụ ahụ dị oké ọnụ ahịa, ma chụsasịa atụrụ ahụ, na-enweghị onye ọzụzụ atụrụ."—

Ma o wee mechie ya na paragraf ise ọzọ nke m tinyere n’ime igbe maka unu, n’ihi na paragraf ise ndị a sitere n’isiokwu ahụ bụ ndị ga-emesịa banye n’akwụkwọ Early Writings. Ọ bụ ya mere e ji kee paragraf ise ikpeazụ ndị a igbe gburugburu ha.

> N’ụbọchị nke iri abụọ na atọ nke Septemba, Onyenwe anyị gosiri m na Ọ gbatịworị aka Ya nke ugboro nke abụọ iji kpọghachite ndị fọdụrụnụ n’ime ndị Ya, nakwa na a ghaghị ịgbakọsi mbọ ike ugboro abụọ n’oge nchịkọta a. N’oge ịgbasa, e tiri Izrel ihe ma dọwaa ya; ma ugbu a n’oge nchịkọta, Chineke ga-agwọ ma kechie ndị Ya ọnyá. N’oge ịgbasa, mbọ e tinyere n’ịgbasa eziokwu nwere nanị ntakịrị mmetụta, ma rụọpụta obere ihe ma ọ bụ ọbụna ihe ọ bụla; ma n’oge nchịkọta, mgbe Chineke esetịpụla aka Ya ịkpọkọta ndị Ya, mbọ a na-etinye n’ịgbasa eziokwu ga-enwe mmetụta e bu n’uche ya. Onye ọ bụla kwesịrị ịdị n’otu ma juo ịnụ ọkụ n’obi n’ọrụ ahụ. Ahụrụ m na ọ bụ ihe ihere ka onye ọ bụla na-atụ aka n’oge ịgbasa dịka ihe atụ ga-achị anyị ugbu a n’oge nchịkọta; n’ihi na ọ bụrụ na Chineke emekwara anyị ugbu a naanị otu o mere n’oge ahụ, agaghị akpọkọta Izrel ma ọlị. Ọ dịkwa mkpa ka e bipụta eziokwu ahụ n’akwụkwọ akụkọ, dịka a na-ekwusa ya.

> “Onyenwe anyị gosiri m na e ji aka Ya duzie chaatị 1843, nakwa na e kwesịghị ịgbanwe akụkụ ọ bụla n’ime ya; na ọnụ ọgụgụ ndị ahụ dị ka Ọ chọrọ ha. Na aka Ya dị n’elu ya, wee zoo mmejọ dị n’ime ụfọdụ n’ime ọnụ ọgụgụ ndị ahụ, ka onye ọbụla ghara ịhụ ya, ruo mgbe e wepụrụ aka Ya.”

> Mgbe ahụ, ahụrụ m, n’ihe metụtara “Ihe ahụ a na-eme kwa ụbọchị,” na okwu ahụ “àjà” bụ ihe amamihe mmadụ tinyeere, nakwa na ọ bụghị akụkụ nke ederede ahụ; na Onyenwe anyị nyekwara ndị kpọsara mkpu awa ikpe ahụ nghọta ziri ezi banyere ya. Mgbe ịdị n’otu dịrị, tupu afọ 1844, ọ fọrọ nke nta ka ha niile dịrị n’otu n’echiche ziri ezi banyere “Ihe ahụ a na-eme kwa ụbọchị;” ma kemgbe afọ 1844, n’etiti mgbagwoju anya, anabatala echiche ndị ọzọ, ọchịchịrị na mgbagwoju anyakwa esoela.

> “Onyenwe anyị gosiri m na Oge abụbeghịkwa ule kemgbe afọ 1844, nakwa na oge agaghịkwa abụ ule ọzọ ruo mgbe ebighị ebi.”

> “Mgbe ahụ e gosiri m ụfọdụ ndị nọ n’oké njehie, na ndị nsọ ka ga-aga Jerusalem Ochie, wdg., tupu Onyenwe anyị abịa. Echiche dị otu a nwere ike ime ka uche na mmasị pụọ n’ọrụ Chineke nke ugbu a, n’okpuru ozi nke mmụọ-ozi nke atọ; n’ihi na ọ bụrụ na anyị ga-aga Jerusalem, mgbe ahụ uche anyị ga-adị n’ebe ahụ n’ụzọ nkịtị, a ga-edobekwa akụ anyị ka e ghara iji ya rụọ ọrụ ndị ọzọ, iji mee ka ndị nsọ ruo Jerusalem. Ahụrụ m na ihe kpatara e ji hapụ ha ka ha banye n’oké njehie a, bụ n’ihi na ha ekwupụtabeghị ma hapụ njehie ha, bụ́ ndị ha nọrọ n’ime ha ruo ọtụtụ afọ gara aga.” Review and Herald, November 1, 1850.

Ị na-ahụ ha? Ị maara ihe m na-ekwu banyere ya?

Ọ dị mma. Ọ bụrụ na anyị abanye n’ime paragraf ise ikpeazụ ndị a, unu ga-ahụ ihe ụfọdụ dị iche n’akwụkwọ mbụ karịa ihe unu ga-ahụ n’ime Early Writings, peeji nke 74.

SITE N’ỌRỤ NTAKWASỊ OBI: Ya bụ, ị na-asị na ndị a dị n’ime igbe ahụ bụ ndị nke mbụ?

Ndị a dị n’ime igbe a, ndị a bụ paragraf ise ikpeazụ dị n’isiokwu mbụ a, igbe a na-agbakwa ha gburugburu. Paragraf ise ndị a bụ ndị mechara bụrụ ihe e tinyere n’akwụkwọ Early Writings, ibe 74.

Ma, òlee mgbe e bipụtara nke a, òlee mgbe e dere ya? Nọvemba 1850.

Ya mere, etinyela m n’akwụkwọ mkpụrụedemede siri ike ihe ndị a ga-agbanwe n’ime paragraf ise ndị a. A ga-enwe mgbanwe ukwu n’ihe a; n’ihi na, n’oge na-adịghị anya, n’afọ 1851, a ga-ebipụta akwụkwọ ahụ A Sketch of the Christian Experience and Views of Ellen G. White, ha ga-ewerekwa paragraf ndị a tinye ha n’ime A Sketch of the Christian Experience and Views of Ellen G. White. Sitekwa n’ebe a [isiokwu dị na Review and Herald, Nọvemba 1850] ruo na A Sketch of the Christian Experience and Views of Ellen G. White, e nwere ụfọdụ obere mgbanwe ndị nchịkọta mere n’ime paragraf ise ndị a. Mgbe ahụ, site na A Sketch of the Christian Experience and Views of Ellen G. White n’afọ 1851 ruo na Early Writings n’afọ 1882, e nwekwara ụfọdụ mgbanwe ndị nchịkọta ọzọ, ma mgbanwe nchịkọta ndị ahụ bụ ihe na-eme ka Early Writings, peeji nke 74, bụrụ ihe gbagọrọ agbagọ.

Ya mere, n’ime paragraf ise ndị a nke na-emechi na akwụkwọ edemede mbụ ahụ, n’ime paragraf mbụ ahụ, “September 23d, the Lord showed me . . . ,” a ga-agbanwe nke ahụ.

N’akụkụ ndị na-esonụ: “Mgbe ahụ, ahụrụ m . . .”; “Mgbe ahụ, ahụrụ m . . .”; “Onyenwe anyị gosiri m . . .”; na, “Mgbe ahụ, e duziri m gaa . . .”; a na-eme ihe ndị a ụfọdụ ntakịrị mmezi.

E gosiri Eziokwu Isi Iri n’Akụkụ Akwụkwọ Iri na Atọ

Ma, ihe m chọrọ ka unu hụ n’ime paragraf iri na atọ ndị a sitere n’isiokwu mbụ ahụ, bụ na o gosila ihe iri bụ isi.

Ma ugbu a, echetara m ihe mere m ji mee ka ihe ndị a pụta ìhè n’akwụkwọ. Ọ bụghị n’ihi na a ga-agbanwe ihe ndị ahụ. Ihe m na-emesi unu ike bụ nke a, ma ọ bụrụ na unu hụ ya, na n’ime paragraf iri na atọ ndị a, e gosiri ya nke a . . . , e gosiri ya nke a . . . , e gosiri ya nke a . . . , e gosiri ya nke a. Ma mgbe e gosiri ya otu ihe, mgbe ọ kọwachara ya nye anyị, a na-egosikwa ya ihe ọzọ nke na-abụghịrịrị ihe e jikọtara ya na ihe ahụ e gosiri ya ugbu a: “E gosiri m nke a . . . ; e gosiri m nke a . . . ; e gosiri m nke a . . . .”

Ị pụrụ inyocha m ma gụọ ya n’onwe gị, ma e gosiri ya eziokwu isi iri n’ime paragraf iri na atọ ndị a.

Nke a bụ ihe e gosiri ya. E gosiri ya gbasara ịhụnanya Chineke, gbasara àjà, gbasara ekpere maka ndị ọrịa, gbasara ọrụ oriri-nsọ, gbasara Ihe Otiti Asaa Ikpeazụ jikọtara na Puku Afọ ahụ, gbasara ìhè ọhụrụ, gbasara nchịkọta mgbe 1844 gasịrị, gbasara ọrụ mbipụta, gbasara Chaatị 1843, gbasara “Daily,” gbasara “oge” dịka ule, na gbasara njem nsọ gaa Jerusalem. Ma ọ bụrụ na i jiri nlezianya gụọ ya, nke a abụghị nrube echiche. Nke a bụ ihe doro nnọọ anya nke na-asị, “E gosiri m nke a,” ọ na-edekwa ihe e gosiri ya; ma e gosiri ya ihe nke na-abụghị n’ụzọ dị mkpa ihe jikọrọ ya na nke ọzọ. Ị ghaghị ịhụ nke ahụ; n’ihi na, ka ha na-amalite ijikọta paragraf ndị a ọnụ, ha na-amalite ịmepụta echiche ahụ na ọ na-ekwu ihe ọ na-ekwughị n’eziokwu.

Review and Herald, Nọvemba 1, 1850

Ọ dị mma. Lezienụ anya n’akụkụ okwu nke mbụ n’ime akụkụ okwu ise ahụ anyị na-arụkọ ọrụ na ya site na Nọvemba 1850.

> “Na Septemba 23d, Onyenwe anyị gosiri m na O setịpụtala aka Ya ọzọ nke ugboro nke abụọ iji kpọghachite ndị fọdụrụnụ n’ime ndị Ya, nakwa na a ghaghị ime ka mgbalị dịkwuo okpukpu abụọ n’oge nchịkọta a. N’oge ịgbasasị, e tiri Izrel ihe ma dọwaa ya; ma ugbu a n’oge nchịkọta, Chineke ga-agwọ ma kechie ndị Ya ọnya. N’ịgbasasị ahụ, mgbalị e mere iji gbasaa eziokwu nwere naanị ntakịrị mmetụta, mezuo naanị ntakịrị ihe ma ọ bụ ọbụna ihe ọ bụla; ma n’oge nchịkọta, mgbe Chineke etinyela aka Ya n’ịkpọkọta ndị Ya, mgbalị e mere iji gbasaa eziokwu ga-enwe mmetụta e zubere ka ha nwee. Onye ọ bụla kwesịkwara ịdị n’otu ma juputakwa n’ọkụ n’ọrụ ahụ. Ahụrụ m na ọ bụ ihe ihere ka onye ọ bụla na-atụ aka n’oge ịgbasasị dị ka ihe atụ ga-achị anyị ugbu a n’oge nchịkọta; n’ihi na ọ bụrụ na Chineke emeeghị anyị karịa ihe O mere mgbe ahụ, a gaghị akpọkọta Izrel ma ọlị. Ọ dịkwa mkpa ka e bipụta eziokwu n’akwụkwọ, dịka a na-ekwusa ya.”—

Ahịrịokwu ikpeazụ nke paragraf ahụ na-ekwu, “Ọ dị mkpa nke ukwuu ka e bipụta eziokwu ahụ n’akwụkwọ, dịka a na-ekwusa ya.” Ọ dị mma. A ga-ahapụ echiche a.

Paragraf nke abụọ n’ime ise ndị anyị na-atụle, ebe ọ na-ekwu, “Onyenwe anyị gosiri m,” unu na-ahụ na adọpụtara m ya ahịrị n’okpuru.

—“Onyenwe anyị gosiri m na aka Ya duziri chaatị 1843 ahụ, nakwa na ọ dịghị akụkụ ọ bụla n’ime ya kwesịrị ịgbanwe; na ọnụọgụ ndị ahụ dị ka Ọ chọrọ ka ha bụrụ. Na aka Ya nọkwasịrị ya ma zoo njehie dị n’ime ụfọdụ n’ime ọnụọgụ ndị ahụ, ka ọ ghara ịdị onye ọ bụla nwere ike ịhụ ya, ruo mgbe e wepụrụ aka Ya.”—

Ihe kpatara m ji de akara n’okpuru ihe ọ bụla n’ime paragraf anọ ndị a dị n’elu ibe a bụ na a ga-enwe mgbanwe ndezi n’ime ha mgbe e bipụtaghachiri ya n’akwụkwọ A Sketch of the Christian Experience and Views of Ellen G. White na 1851.

Ọ dị mma. “Onyenwe anyị gosiri m,” ka a ga-agbanwe; “site n’aka ya” ka a ga-agbanwe, “na a gaghị agbanwe akụkụ ọbụla n’ime ya” ka a ga-agbanwe.

Mgbe ahụ n’akụkụ paragrafụ sochirinụ e depụtara n’akwụkwọ mkpụrụedemede gbara ọchịchịrị [paragrafụ nke anọ] n’ihu akwụkwọ ahụ, ọ sịrị,

—"Onyenwe anyị gosiri m na oge abụbeghị ule kemgbe 1844, nakwa na oge agaghịkwa abụ ule ọzọ ma ọlị."—

“Ana m hụrụ site n’aka Onyenwe anyị,” ka a ga-agbanwe. Ihe ha ga-eme n’afọ na-abịa n’ime A Sketch of the Christian Experience and Views of Ellen G. White bụ na ha ga-ewere paragraf ahụ nke nwere naanị otu ahịrịokwu ma jikọta ya na paragraf nke bu ya ụzọ. Ha ga-eme ka ọ bụrụ otu paragraf.

Ma, kwa, ọ bụrụ na e nwere otu okwu ma ọ bụ okwu ụfọdụ e dere n’akpụkpọ-okwu siri ike, a ga-enwe mgbanwe ndị ọzọ n’ụdị e si dee ya; ma, aga m enye gị ihe atụ nke ihe m na-ekwu.

N’akụkụ nke atọ, ọ na-ekwu,

—“Mgbe ahụ, ahụrụ m, n’ihe metụtara —Daily,’ na e tinyere okwu ahụ —sacrifice’ site n’amamihe mmadụ, nakwa na ọ bụghị akụkụ nke ederede ahụ; na Onye-nwe nyere echiche ziri ezi banyere ya nye ndị kpọsara mkpu awa ikpe. Mgbe ịdị n’otu dịrị, tupu 1844, ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ mmadụ nile nọ n’otu n’echiche ziri ezi banyere —Daily;’ ma kemgbe 1844, n’etiti mgbagwoju anya, a nabatala echiche ndị ọzọ, ọchịchịrị na mgbagwoju anya esowokwa.”—

Mgbe ahụ, na paragraf na-esote e dere n’akwụkwọ ukwu [paragraf nke anọ] dị na ibe ahụ, ọ sịrị,

“Onyenwe anyị gosiri m na oge abụghị ule kemgbe afọ 1844, nakwa na oge agaghịkwa abụ ule ọzọ ma ọlị.”—

“Onyenwe anyị gosiri m,” na a ga-agbanwe nke ahụ.

Ihe ha ga-eme n’afọ na-esote n’ime *A Sketch of the Christian Experience and Views of Ellen G. White* bụ na ha ga-ewere paragraf ahụ nke nwere naanị otu ahịrịokwu, ma jikọta ya na paragraf bu ya ụzọ. Ha ga-eme ka ọ bụrụ otu paragraf.

Ha ga-agbanwe “Onyenwe anyị gosiri m” ka ọ bụrụ “E gosikwara m.” Ọ dị mma? Ha ga-eme ka paragraf abụọ ahụ bụrụ otu paragraf, ha ga-agbanwekwa ya ka ọ bụrụ, “E gosikwara m,” n’afọ 1851.

—“Mgbe ahụ, e mere ka m lekwasị anya n’ebe ụfọdụ nọ, ndị nọ n’ime nnukwu njehie ahụ, na ndị nsọ ka ga-aga Jerusalem Ochie, wdg., tupu Onyenwe anyị abịa. Echiche dị otu a e mere ya n’ụzọ ga-ewepụ uche na mmasị n’ọrụ Chineke nke ugbu a, n’okpuru ozi nke mmụọ ozi nke atọ; n’ihi na ọ bụrụ na anyị ga-aga Jerusalem, mgbe ahụ uche anyị ga-adị n’ebe ahụ n’onwe ya, a ga-egbochikwakwa akụnụba anyị ka e jiri ya rụọ ọrụ ndị ọzọ, iji mee ka ndị nsọ ruo Jerusalem. Ahụrụ m na ihe kpatara e ji hapụ ha ka ha banye n’ime nnukwu njehie a, bụ n’ihi na ha ekwupụtabeghị ma hapụ njehie ha, nke ha nọrọworo n’ime ya ruo ọtụtụ afọ gara aga.” Review and Herald, November 1, 1850.

Ma, mgbe ị rutere na *Early Writings*, ị̀ ma ihe ha na-eme? Ha na-ewepu okwu ahụ, “E gosikwara m,” ebe na *Early Writings* n’otu paragraf a, ọ ga-asị, “Mgbe ịdị n’otu dị tupu 1844, ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ mmadụ niile dị n’otu n’echiche ziri ezi banyere —Daily,’ ma kemgbe 1844, n’ime mgbagwoju anya ahụ, a nabatala echiche ndị ọzọ, ọchịchịrị na mgbagwoju anya esowokwa ya.” Ha wepụrụ “E gosikwara m,” ma ahịrịokwu na-esote ya bụ, “oge abụbeghị ule kemgbe 1844.” Na mberede, ị maghịzi na echiche a banyere na oge abụghị ule bụ otu n’ime ihe ndị e gosiri ya kpọmkwem. Ị kwenyere na nke a bụ akụkụ nke ìhè ya banyere *Daily* na echiche ụgha nke na-amịpụta mgbagwoju anya.

Nke ahụ abụghị nke mbụ. I nwere nke mbụ. Lelee ya.

Nzọụkwụ Na-esote (Nzọụkwụ Nke Abụọ)—1851 Nkenke nke Ahụmahụ na Echiche Ndị Kraịst nke Ellen G. White

Mgbe ahụ n’okpuru nke a, i nwere A Sketch of the Christian Experience and View of Ellen G. White, e bipụtara ya n’afọ 1851; ma i nwekwara nkọwapụta nke mgbanwe ndị mere, ma e nwere mgbanwe dị oke, oke mkpa.

“N’ụbọchị nke iri abụọ na atọ nke Septemba, Onyenwe anyị gosiri m na Ọ setịpụla aka Ya nke ugboro nke abụọ iji napụta ndị fọdụrụ n’ime ndị Ya, nakwa na a ghaghị ime mgbalị ugboro abụọ n’oge nchịkọta a. N’oge ịchụsasị ha, e tiri Izrel ihe, dọwaakwa ya; ma ugbu a n’oge nchịkọta, Chineke ga-agwọ ma kee ọnyá ndị Ya. N’oge ịchụsasị ha, mgbalị e mere iji gbasaa eziokwu nwere nnọọ ntakịrị mmetụta, rụpụtakwa ntakịrị ihe ma ọ bụ ọbụna ihe ọ bụla; ma n’oge nchịkọta, mgbe Chineke etinyela aka Ya ịkpọkọta ndị Ya, mgbalị iji gbasaa eziokwu ga-enwe mmetụta e zubere ka ha nwee. Ndị niile kwesịrị ịdị n’otu ma juputa n’ọkụ n’ọrụ a. Ahụrụ m na ọ bụ ihe na-ezighị ezi ka onye ọ bụla na-atụ aka n’oge ịchụsasị ha dịka ihe atụ ga-achịkwa anyị ugbu a n’oge nchịkọta; n’ihi na ọ bụrụ na Chineke emeghị ihe karịrị nke O mere n’oge ahụ n’ihi anyị ugbu a, a gaghị akpọkọta Izrel ma ọlị. [E wepụrụ: Ọ dịkwa mkpa ka e bipụta eziokwu ahụ n’akwụkwọ akụkọ, dịka e si ekwusa ya.] [Ejikọtara paragraf] Ahụwo m [na mbụ—“Onyenwe anyị gosiri m”] na ọ bụ aka Onyenwe anyị duru chaatị nke 1843, [na mbụ—“site n’aka Ya”] nakwa na e kwesịghị ịgbanwe ya; [na mbụ—“e kwesịghị ịgbanwe akụkụ ọ bụla n’ime ya”] na ọnụọgụ ndị ahụ dị dịka Ọ chọrọ ka ha dị. Na aka Ya dị n’elu ya, zoo mmejọ dị n’ime ụfọdụ n’ime ọnụọgụ ndị ahụ, nke mere na ọ dịghị onye pụrụ ịhụ ya, ruo mgbe ewepụrụ aka Ya.”

“Mgbe ahụ, ahụrụ m, n’ihe metụtara —Kwa ụbọchị,’ na okwu ahụ bụ —àjà’ bụ ihe amamihe mmadụ tinyere, nakwa na ọ bụghị nke akụkụ Akwụkwọ Nsọ ahụ; na Onye-nwe nyere echiche ziri ezi banyere ya ndị ahụ kpọsara mkpu awa ikpe ahụ. Mgbe ịdị n’otu dị, tupu afọ 1844, ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ ha niile nọ n’otu n’echiche ziri ezi banyere —Kwa ụbọchị ahụ;’ ma kemgbe 1844, n’ime mgbagwoju anya ahụ, a nakweere echiche ndị ọzọ, ọchịchịrị na mgbagwoju anya esokwa ya. [A chịkọtara paragraaf] Ahụkwara m [Na mbụ—“Onye-nwe gosiri m”] na oge abụghịwo ule kemgbe 1844, nakwa na oge agaghị abụkwa ule ọzọ mgbe ọ bụla.]” A Sketch of the Christian Experience and Views of Ellen G. White, ExV 61–62.

Oge nke na-ejikọtaghị na Ozi nke Mmụọ Ozi nke Atọ

Ellen White nwere ọhụụ dị iche na ọhụụ ahụ o nwere nke mechara bụrụ nke e debere n’ime Early Writings. O nwere ọtụtụ ọhụụ; ma, o nwere otu ọhụụ ebe a gwara ya ihe; a gwara ya otu paragraf, ọ wee dee ya n’ala.

“Onyenweanyị egosila m na ozi nke mmụọ-ozi nke atọ ga-apụ, ma kwusaa ya nye ụmụ nke Onyenweanyị ndị gbasasịrị agbasa, nakwa na a gaghị atụkwasị ya n’oge; n’ihi na oge agaghị abụkwa ule ọzọ ma ọlị. Ahụrụ m na ụfọdụ nọ na-anata mkpali ụgha nke sitere n’ikwusa oge; na ozi mmụọ-ozi nke atọ dị ike karịa ihe oge pụrụ ịbụ. Ahụrụ m na ozi a nwere ike iguzo n’elu ntọala nke ya, nakwa na ọ dịghị mkpa ka oge mee ka ọ sie ya ike, nakwa na ọ ga-aga n’ike dị ukwuu, mezuo ọrụ ya, a ga-emekwa ka ọ dị mkpirikpi n’ezi omume.” A Sketch of the Christian Experience and Views of Ellen G. White, ExV 48.

Gịnị ka ọ na-ekwu maka ya n’ebe ahụ? Na anyị ekwesịghịkwa ijikọ Ozi Mmụọ Ozi Nke Atọ na oge ọzọ, ọ̀ bụghị ya?

Amen? Ị nọ mụ na m?

Ebee ka ị na-ahụ nke a? Ebee ka ọ dị?

SITE N’AKA NDỊ NAEGE NTỊ: (Ọ dịghị azịza.)

SITE N’ỤLỌ NTA: Nkọwa Mkpirikpi Banyere Ahụmahụ na Echiche Ndị Kraịst.

Nchịkọta nke Ahụmịhe Ndị Kraịst na Echiche nke Ellen G. White, ibe 48, ibe 48.

Ọ dị mma. Ebee ka anyị na-ahụ akụkụ ahụ anyị na-atụle, nke e si na Review and Herald, November 1850 wepụta; ebee ka nke ahụ dị n’ime A Sketch of the Christian Experience and Views of Ellen G. White? Ọ dị mma, ọ dị, ma ọ bụrụ na unu alaghachi azụ n’ihe ndekọ unu, ọ dị n’ime A Sketch of the Christian Experience and Views of Ellen G. White, peeji nke 61 na peeji nke 62.

Ị nwere otu ọhụụ n’ime A Sketch of the Christian Experience and Views of Ellen G. White nke e dekọrọ na ibe nke 48; mgbe ahụ, ị nwekwara ọhụụ ahụ nke n’ikpeazụ ga-apụta n’ime Early Writings, na ibe nke 61 na 62. E kewara ha site n’ibe 13 ma ọ bụ 14, ọ bụghị ya?

Gịnịkwa ka ha ga-eme ma a bịa n’akwụkwọ *Early Writings*? Ha ga-ewe paragraf a dị na peeji nke 48 ma tinye ya ozugbo mgbe nkwupụta ya kwuru na oge abụghịzi ule. Ha ga-etinye ọhụụ abụọ ọnụ.

Ị na-eso ihe m na-ekwu?

NWOKE N’IME NDI NA-EGE NTỊ: Ee.

Ị na-eso ihe m na-ekwu?

ONYE E KWUURU N’ỤLỌ NTAKPỌRỌ AHỤ: (Nkwenye.)

Ọ dị mma, n’ihi na ọ bụ gị ka m na-ahụ nkwenye pere mpe banyere ya.

Nzọụkwụ Ikpeazụ (Nzọụkwụ Nke Atọ)—Akwụkwọ Ndị E Dere Ná Mmalite, 1882

Ọ dị mma. Ugbu a, alọghachila m na ibe nke 6 nke ndetu gị; ma, ugbu a ị nwekwara Early Writings ọzọ.

> “Septemba 23, . . . Ahụwo m na aka Onyenwe anyị duru eserese 1843 ahụ, nakwa na ekwesịghị ịgbanwe ya; na ọnụ ọgụgụ ndị ahụ dị dịka Ọ chọrọ ka ha dị; na aka Ya dị n’elu ya ma zochie njehie dị n’ime ụfọdụ n’ime ọnụ ọgụgụ ndị ahụ, nke mere na ọ dịghị onye pụrụ ịhụ ya, ruo mgbe ewepụrụ aka Ya.”

> Mgbe ahụ, ahụrụ m n’ihe metụtara “daily” ahụ (Daniel 8:12) na okwu ahụ bụ “sacrifice” sitere n’amamihe mmadụ tinye ya, nakwa na ọ bụghị nke akụkụ Akwụkwọ Nsọ ahụ, ma na Onyenwe anyị nyere ndị kpọsara mkpu awa ikpe ahụ nghọta ziri ezi banyere ya. Mgbe ịdị n’otu dị, tupu afọ 1844, ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ mmadụ niile nọ n’otu n’echiche ziri ezi banyere “daily” ahụ; ma n’ọgba aghara dị kemgbe 1844, anabatala echiche ndị ọzọ, ọchịchịrị na ọgba aghara esochikwala ya. Oge abụghị ihe nnwale kemgbe 1844, ọ gaghịkwa abụkwa ihe nnwale ọzọ ma ọlị.

> “Onyenwe anyị egosila m na ozi nke mmụọ-ozi nke atọ ga-apụ, a ga-ekwusakwa ya n’etiti ụmụ Onyenwe anyị ndị gbasasịrị agbasasị, ma a gaghị adabere ya n’oge. Ahụrụ m na ụfọdụ nọ na-enweta mkpali ụgha, nke sitere n’ikwusa oge; ma ozi mmụọ-ozi nke atọ siri ike karịa ka oge pụrụ isi bụrụ. Ahụrụ m na ozi a nwere ike iguzo n’elu ntọala nke ya, ọ chọghịkwa oge iji mee ka ọ sie ike; na ọ ga-aga n’ike dị ukwuu, mee ọrụ ya, a ga-ebikwa ya mkpụmkpụ n’ezi omume.”

> “Mgbe ahụ e gosiri m ụfọdụ ndị nọ n’oké njehie nke ikwere na ọ bụ ọrụ ha ịga Jerusalém ochie . . .” Early Writings, 74-76.

Ma ihe kpatara eji mee ka nke a pụta ìhè n’akwụkwọ bụ na nke a bụ paragraafụ ebe a nke na-ekwu, “. . . Mgbe ịdị n’otu dị, tupu 1844, ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ mmadụ nile nọ n’otu n’echiche ziri ezi banyere ‘kwa ụbọchị’; ma n’ọgba aghara kemgbe 1844, a nabatara echiche ndị ọzọ, ọchịchịrị na ọgba aghara esokwa ya. Oge abụghị ule kemgbe 1844, ọ gaghịkwa abụ ule ọzọ ma ọlị.” unu kwesịrị icheta na na mbụ, n’ihe ndekọ mbụ ya banyere ọhụụ a, o kwuru, “E gosiri m na oge abụghị ule kemgbe 1844,” ma nke ahụ bụ paragraafụ ọzọ dị iche. O mere ka o doo anya na e nwere ọdịiche n’etiti ihe e gosiri ya banyere Kwa Ụbọchị na ihe e gosiri ya banyere oge ịbụ ule; nakwa na paragraafụ na-esote, nke na-ekwu maka enweghị ijikọ oge na Ozi nke Mụọ-ozi nke Atọ, adịghị n’ọhụụ mbụ ahụ. Ọ dị na peeji nke 48 nke Life Sketches, ọ bụghị na peeji nke 61 na 62.

Ma, mgbe unu bịara n’akwụkwọ Early Writings n’afọ 1882, ha chịkọtara ha ọnụ; ya mere, mgbe unu rutere n’afọ ndị 1930 ma unu na-abanye n’ọchịchịrị miri emi n’ime Adventism, Willie White wee kwuo na mgbe unu na-amụ Daily, unu ga-amụ ya n’ọnọdụ nke oge—“Ndo, Willie, ọrụ gị bụ ịbụ onye nyere ndekọ akụkọ ihe mere eme ziri ezi nke Mụọ nke Amụma. Ị ga-abụ onye ga-emeri Mụọ nke Amụma. Ma n’otú i siri gosipụta Early Writings, ibe 75, i leghaara isi mmalite mbụ anya, isi mmalite mbụ ndị ahụ na-ekwukwa na mgbe i welitere arụmụka ahụ na Daily ga-elebara ya anya n’ọnọdụ nke oge n’ime Early Writings, 74, nke ahụ bụ ụgha kpamkpam.”—Ọ bụ ụgha! A pụghị ịkwado ya site na ndekọ dị na Mụọ nke Amụma. A pụghị ịkwado ya site n’akụkọ ihe mere eme nke oge ahụ.

Ọ dị mma. Ntụaka nke 1, Nwanyị White na-ekwu na e nwere ezi nghọta gbasara Daily, na Early Writings, 74. Isi arụmụka e mesịrị manyere n’akụkọ ihe mere eme bụ na, mgbe ị na-amụ amaokwu ahụ dị na Early Writings, 74, ị ga-etinye ya n’ọnọdụ nke ịtọ oge. Arụmụka ahụ bụ ụgha; ọ bụghị nke ziri ezi!

Ya mere, ugbu a, anyị ejidere naanị ọnọdụ ahụ na e nwere echiche ziri ezi banyere Nsọ kwa ụbọchị. Ọ dị mma? Ma, anyị ga-ebulikwa otu echiche ọzọ sitere n’ime paragraf a.

Ọ na-asị, “Septemba 23, Onyenwe anyị gosiri m . . . .” Septemba 23, mgbe ole? Afọ 1850: “Na Septemba 23, 1850, Onyenwe anyị gosiri m.”

Gịnị ka O gosiri ya?

Otu n’ime ihe ndị Ọ gosiri ya bụ na ebe ọ bụ na 1844, a nakweere echiche ndị ọzọ gbasara Daily.

“Na Septemba 23, 1850, Onyenwe anyị gosiri m . . . . Mgbe ịdị n’otu dịrị, tupu afọ 1844, ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ mmadụ niile nọ n’otu n’echiche ziri ezi banyere ‘—Daily;’ ma ebe ọ bụ na 1844 gasịrị, n’etiti ọgba aghara ahụ, a nabatala echiche ndị ọzọ, ọchịchịrị na ọgba aghara esokwa. The Review and Herald, Novemba 1850.”

Maachị 1850 “Ihe A Na-eme Kwa Ụbọchị” bụ Ebe Nsọ nke Ụwa

Ya mere, n’ala peeji nke 6, ị nwere otu paragraf sitere na Review and Herald nke Maachị 1850, ọ bụkwa otu isiokwu nke David Arnold dere.

> “Ọ [Daniel] hụkwara otu ike mmegbu ahụ ahụ—ka ọ na-ebili imegide Onye-isi nke ndị-isi;’ si otu a na-eme ka njirisi iwu nke àjà niile a na-achụ kwa ụbọchị, ndị e hiwere na Saịnaị ka e wee na-edebe ha kwa ụbọchị ruo mgbe Mkpụrụ ahụ ga-abịa, kwụsị. N’ebe a ka e gburu Kraịst, ihe nke ahụ bụ onyinyo ya, ma ọ bụ nnukwu àjà nnochi anya nke mezuru ihe nlereanya ahụ, n’aka ndị agha Rom. N’otu a, ọ bụ site na Rom ka —e wepụrụ àjà kwa ụbọchị ahụ,’ e wee kwatuo ebe nsọ ya site n’aka Taịtọs, onye ọchịagha Rom, mgbe o bibiri obodo Jerusalem na ụlọ nsọ Chineke, nke nwere —ebe nsọ ahụ.’ N’ebe a ka mmezu nke nkwupụta amụma Kraịst bidoro. Ha ga-adakwa n’ọnụ mma agha, a ga-ebukwa ha n’agha n’etiti mba niile, a ga-azọkwa Jerusalem n’okpuru ụkwụ ndị mba ọzọ, RUE MGBE OGE NDỊ MBA ỌZỌ GA-EZU. Luk 21:24.” David Arnold, Review and Herald, Maachị 1850, Mpịakọta 1, Nọmba 8.

N’isiokwu a, David Arnold na-akụzi na Ihe a Na-eme Kwa Ụbọchị n’Akwụkwọ Daniel na-anọchi anya ebe nsọ ndị Juu dị na Jerusalem, nke Rome nke ndị na-ekpere arụsị wepụrụ n’afọ AD70.

Septemba 1850 Ọrụ ije ozi nke Kraịst n’ebe nsọ bụ “Kwa Ụbọchị”

Mgbe ahụ, n’ọnwa Septemba 1850, n’otu afọ ahụ—ma n’ụzọ, ònye bụ onye nchịkọta akụkọ nke Review and Herald na 1850? Aha ya bụ James White.

Ya mere, n’ọnwa Septemba nke afọ 1850, James White bipụtara otu edemede nke Crosier dere, nke na-akụzi na Daily ahụ na-anọchi anya ozi ije ozi Kraịst n’ebe Nsọ Ya.

Ugbu a, Jemes Wụ́ait adịghị akụzi ya kpọmkwem, ma ndị mmadụ na-ewepụta nkwubi okwu dị n’ebe ahụ wee kwuo na nke ahụ bụ ihe ọ na-akụzi. Gịnịkwa mere m ji ekwu nke a? Ana m ekwu nke a n’ihi ihe kpatara ya: N’ọnwa Septemba nke afọ 1850, Nwanyịnnaanyị Wụ́ait kwuru na kemgbe afọ 1844, a nabatala echiche ndị ọzọ banyere Daily n’ime ọchịchịrị, ma mgbagwoju anya esowokwa ya.

Echiche abụọ ndị a [Arnold na Crosier] abụghị echiche nke ndị Pioneer na “Daily” bụ Ikpere arụsị.

Ma n’akwụkwọ ibe nke 7, ị nwere paragraf abụọ ahụ sitere n’isiokwu Crosier, ebe ọ na-atụ aro na Daily bụ ozi ije Kraịst n’Ụlọ Nsọ Ya.

> “—E wee tudaa ebe Nsọ Ya dara n’ala;” Daniel 8:11. Ntudaa a mere n’ụbọchị na site n’ike ọchịchị Rom; ya mere, Ebe Nsọ nke akụkụ Akwụkwọ Nsọ a abụghị Ụwa, ma ọ bụ Palestine, n’ihi na nke mbụ dara n’oge ọdịda, ihe karịrị afọ 4,000, na nke nke abụọ n’oge ndọrọ n’agha, ihe karịrị afọ 700 tupu ihe omume nke amaokwu a, ọ dịkwaghị nke ọ bụla n’ime ha dara site n’ọrụ ọchịchị Rom.

> “Ebe Nsọ ahụ a tụdara n’ala bụ nke Onye ahụ Rom weliri onwe ya megide ya, onye ahụ bụ Onyeisi nke ìgwè agha, ya bụ, Jizọs Kraịst; Pọl kwa na-akụzi na Ebe Nsọ Ya dị n’eluigwe. Ọzọkwa, Daniel 11:30–31, —N’ihi na ụgbọ mmiri Kitim ga-abịa imegide ya; ya mere, ọ ga-enwe mwute ma laghachi, ma nwee iwe (mkpara ịta ahụhụ) megide ọgbụgba ndụ nsọ ahụ (Kraịstianiti), otú a ka ọ ga-eme; ọ ga-alaghachikwa ma nwee nghọta ya na ndị ahụ (ndị nchụàjà na ndị bishọp) na-ahapụ ọgbụgba ndụ nsọ ahụ. Ogwe aka (nke ọchịchị obodo na nke okpukpe) ga-eguzo n’akụkụ ya, ha (Rom na ndị ahụ na-ahapụ ọgbụgba ndụ nsọ ahụ) ga-emetọkwa Ebe Nsọ nke ike ahụ.’ Gịnị bụ nke a Rom na ndịozi nke Kraịstianiti ga-ejikọ ọnụ emetọ? E guzobere njikọta a imegide —ọgbụgba ndụ nsọ ahụ’, ọ bụkwa Ebe Nsọ nke ọgbụgba ndụ ahụ ka ha metọrọ; nke ha pụrụ ime dịkwa ka imetọ aha Chineke; Jeremiah 34:16; Ezekiel 20; Malachi 1:7. Nke a bụ otu ihe ahụ na imebi nsọpụrụ ma ọ bụ ikwulu aha Ya. N’echiche a ka anụ ọhịa a —ndọrọ ndọrọ ọchịchị na nke okpukpe’ metọrọ Ebe Nsọ ahụ, (Mkpughe 13:6), wee tụda ya n’ala site n’ebe ya n’eluigwe, (Abụ Ọma 102:19; Jeremiah 17:12; Ndị Hibru 8:1–2) mgbe ha kpọrọ Rom obodo nsọ ahụ, (Mkpughe 21:2) ma wụnye Pọpụ n’ebe ahụ na utu aha ndị a, —Onyenwe anyị Chineke Pọpụ’, —Nna Nsọ’, —Isi nke Nzukọ-nsọ’, wdg., ma n’ebe ahụ, n’ụlọ nsọ Chineke nke adịgboroja, ọ na-ekwupụta ime ihe Jizọs na-eme n’ezie n’Ebe Nsọ Ya; 2 Thessalonians 2:1–8. Azọpịala Ebe Nsọ ahụ n’okpuru ụkwụ (Daniel 8:13), otu ihe ahụ dịka e si azọpịa Ọkpara Chineke. (Ndị Hibru 10:29.)” O. R. L. Crosier, —The Sanctuary’, Review and Herald, September, 1850.

Uche nke James White

Gịnị mere James White ga-eji bipụta isiokwu a ma ọ bụrụ na ọ maara nke ka mma? Ihe kpatara ya bụ “Usoro Echiche nke James White” n’ihe ndetu gị.

Ihe mbụ e bipụtara mgbe Mkpasuobi Ahụ gasịrị ka a kpọrọ Okwu nye Obere Ìgwè Atụrụ, ndị mmadụ atọ bụ ndị dere n’akwụkwọ mbipụta ahụ bụ James White, Ellen White, na Joseph Bates. Ihe mbụ e bipụtara mgbe Ọktoba 22, 1844, gasịrị site n’aka ndị ahụ nọgidere na-eso n’ụzọ ahụ bụ isiokwu a; ma, n’isiokwu a, Nwanyị White kwadoro echiche Crosier, ọ bụghị echiche ya banyere Daily, kama echiche ya banyere Kraịst isi n’Ebe Nsọ pụọ banye n’Ebe Kachasị Nsọ.

Lezienụ anya, nke a bụ Sister White. Nke a bụ ihe mere James White ga-eji dị njikere ibipụta edemede Crosier, ọ na-ekwu,

“Ekwere m na Ebe Nsọ ahụ, nke a ga-asachapụ na njedebe nke ụbọchị 2300 ahụ, bụ Ụlọ Nsọ Jerusalem Ọhụrụ, nke Kraịst bụ onye ozi ya.”—nke a bụ Ellen White—“Onyenwe anyị gosiri m n’ọhụụ, ihe karịrị otu afọ gara aga, na Nwanna Crosier nwere ezi ìhè ahụ gbasara nsachapụ nke Ebe Nsọ, wdg.; nakwa na ọ bụ uche Ya ka Nwanna C. dee nkọwa ahụ o nyere anyị n’akwụkwọ Day-Star, Extra, February 7, 1846. E nwere m mmetụta na Onyenwe anyị enyela m ikike zuru ezu ịkwado Extra ahụ nye onye nsọ ọ bụla.”

“Ana m ekpe ekpere ka ahịrịokwu ndị a bụrụ ngọzi nye gị, na nye ụmụntakịrị niile a hụrụ n’anya ndị nwere ike ịgụ ha.” A Word to the Little Flock, May 12, 1847.

Ya mere, ruo taa, ụfọdụ n’ime ndị odeakụkọ ihe mere eme nke oge a n’ime Adventism na-asị, “Leenu ebe ahụ. Ellen White na-enye nkwado zuru ezu n’isiokwu Crosier; ya mere, ihe Crosier kwuru banyere Daily dịka ozi ije ozi Kraịst n’ebe nsọ ga-abụrịrị eziokwu.” Ma mgbe ha na-ekwu nke ahụ, ha na-akọwa akụkọ ihe mere eme n’ụzọ na-ezighị ezi; n’ihi na isiokwu Crosier nwere akụkụ asatọ n’ime ya, ma site ná mmalite, ndị Adventist ghọtara na akụkụ anọ n’ime ha bụ ọchịchịrị zuru ezu, ma e bibeghịkwa ha ọzọ, ọzọkwa, ọzọ n’ime Adventism.

Dịka ọmụmaatụ, otu n’ime echiche ya n’isiokwu ahụ bụ na mgbe Jizọs ga-alọghachi, a ga-enwe otu puku afọ nke udo. Ndị Adventist ekweghị nke ahụ, ha akwụkwaghịkwa ya mgbe ọ bụla. Nghọta ahụ bụ nghọta nke William Miller jụrụ, nke n’ezie na-edobe William Miller n’ụzọ ziri ezi nke ịghọta eziokwu. Ozizi ahụ bụ otu n’ime ozizi ndị na-emegide nghọta ndị Millerite ozugbo.

Ya mere, mgbe Crosier wepụtara edemede a nke nwere akụkụ asatọ, ha matara ozugbo site na mmalite na anọ n’ime akụkụ ndị a agaghị ekwe omume ibipụta ọzọ.

Ma, James White bipụtara akụkụ ahụ ebe Crosier na-egosi n’ezie na Ihe a na-akpọ Daily bụ ozi-ọrụ Kraịst n’ụlọ nsọ; ma, ọ ga-ebipụtakwa naanị akụkụ anọ ahụ. Ọ gaghị ebipụtakwa akụkụ anọ nke ọzọ. Ma, iji mee ka James White nwee ike ibipụta akụkụ anọ Crosier dere, ọ ghaghị ibipụta ya n’ime mbipụta abụọ. Ọ ghaghị ibipụta ya ugboro abụọ n’ọnwa Septemba 1850.

E nweghị ohere zuru ezu n’ime *Review and Herald* ya na Septemba 1850, ya mere o bipụtara *Review and Herald* abụọ n’ime Septemba 1850 ka o wee nwee ike ibipụta isiokwu Crosier dum gbasara Kraịst isi n’Ebe Nsọ kwaga n’Ebe Kachasị Nsọ.

Ugbu a, ị ga-achọpụta n’aka Gerard Damsteegt na ọ na-enye nyocha akụkọ ihe mere eme nke na-egosi na ndị Adventist maara mgbe niile na e nwere akụkụ ụfọdụ n’isiokwu Crosier dere ndị na-ezighị ezi, nakwa na a pụghị ibipụtaghachi ha.

“O kwuru [Ellen Harmon, sị]:—Onyenwe anyị gosiiri m n’ọhụhụ, ihe karịrị otu afọ gara aga, na Nwanna Crosier nwere ezi ìhè banyere ime ka Ebe Nsọ dị ọcha, wdg.; nakwa na ọ bụ uche Ya ka Nwanna C. dee echiche ahụ o nyere anyị na Day Star Extra, February 7, 1846. Ana m enwe mmetụta na Onyenwe anyị nyere m ikike zuru ezu, ịkwado Extra ahụ, nye onye nsọ ọ bụla” (Letter. E. G. White to Curtis, Word to the Little Flock, 12). Ndị Seventh-day Adventists na-adịkarị akọwa okwu a ka ọ pụtara na ihe ngosi Crosier nyere enweghị mmejọ niile, ma na isi arụmụka ya nke ihe nnọchianya ụdị bụ eziokwu. Mbipụtagharị nke isiokwu ahụ hapụrụ akụkụ ndị ha chere na ha ezighi ezi.” P. Gerard Damsteegt, Foundations of the Seventh-day Adventist Message and Mission, 125.

O nwebeghị ike ibipụta akwụkwọ ya zuru ezu ọzọ.

Ugbu a, n’ihuakwụkwọ na-esote, ị nwere W. A. Spicer ka ọ na-agba àmà banyere otu ihe ahụ: Ha maara mgbe niile na isiokwu Crosier nwere njehie n’ime ha, ma ha ebipụtaghịkwa ọzọ akụkụ anọ ndị ahụ.

“O bu ihe nwute ikwu, nwa okorobịa ahụ, Crosier, jere ije n’ìhè nke eziokwu ụbọchị izu ike naanị obere oge. Mgbe e mesịrị, ọ jụrụ ozizi ebe nsọ ahụ nke o nyere aka iwulite. Ụmụnna anyị ndị ọsụ ụzọ bipụtaghachiri nkọwa ya banyere ebe nsọ ahụ ọtụtụ ugboro n’akwụkwọ akụkọ ha mbụ, ma ha enweghị ike ịbipụtaghachi akwụkwọ ya dum. N’ime ya, o tinyela n’elu nkọwa ebe nsọ ahụ ụfọdụ echiche banyere oge na-abịa—puku afọ nke oge a, ya na oge ebube n’elu ụwa a n’Ọbịbịa nke Abụọ. Ihe ndị a ka ụmụnna anyị na-ahapụ mgbe niile. Ozizi ndị a banyere oge na-abịa agbasaala ebe niile n’ụbọchị ndị ahụ. Ozizi ahụ adabaghị mgbe ọ bụla n’ozi ọbịbịa ahụ doro anya; ma o doro anya na ihe iko a nke njehie nyere aka iduhie ụmụ okorobịa ndị ahụ ka ha si n’eziokwu ụbọchị izu ike na nke ebe nsọ pụọ. N’oge na-adịghị anya, o ghọrọ onye na-emegide mmegharị anyị mbụ n’obi ilu.” W. A. Spicer, Review and Herald, December 14, 1939

Isi ihe a bụ na, e nwere ụfọdụ ndị taa na-ewere nkwado Nwanyị White nyere isiokwu Crosier n’akwụkwọ A Word to the Little Flock, ndị dịka Heidi Heikes, Heidi Heikes na akwụkwọ nzuzu ya banyere Daily ịbụ ozi Kraịst n’ụlọ nsọ. Nke a bụ otu n’ime arụmụka ya.

Ndị na-eme nke a na-eleghara eziokwu ndị mere n’akụkọ ihe mere eme anya. Ha agaghị enwe ike ibipụta ọzọ isiokwu niile Crosier dere. Ma ikwusi ike na nkwado Ellen White nyere n’akwụkwọ A Word to the Little Flock bụ nkwado zuru ezu na-enweghị mwepu nye ọnọdụ Crosier, bụ ikwusi ike na ndị Adventist kwenyere na a ga-enwe otu puku afọ nke udo. Nke a bụ arụmụka nzuzu.

Ọ bụ ịkọwa akụkọ ihe mere eme n’ụzọ na-ezighị ezi, e mekwara ya iji duhie ndị mmadụ ma mepụta mgbagwoju anya na ọchịchịrị.

Ya mere, i nwere ndị ọkọ akụkọ ihe mere eme abụọ, Spicer onye nwụrụ anwụ na Damsteegt onye ka dị ndụ; ma, ana m ekwe gị nkwa, Spicer ma ọ bụ Damsteegt, ọ dịghị onye ọbụla n’ime ha, ga-ekwenye na m n’ihe m na-ewepụta. Ọ dị mma, ha agaghị ekwenye. Ya mere, i nwere ndị ọkọ akụkọ ihe mere eme abụọ na-emegide ibe ha ndị kwekọrọ n’ihe m na-agwa gị. Enweghị ihe ọbụla ga-eme ka o ziri ezi n’ụzọ ọ bụla ịkọwa nkwado Ellen White nyere edemede Crosier dị ka ihe pụtara na ihe nile dị n’ime ya zuru oke.

Nyocha nke Ọbịbịa—Mpịakọta nke 1, Auburn, NY, Nọmba 3

Nyocha Ọbịbịa nke abụọ—Mpịakọta nke 1, Auburn, NY, Nọmba nke 4

Ntụle Ọbịbịa ahụ—Mpịakọta 1, Auburn NY, Nọmba Pụrụ Iche

Mgbe James White malitere ibipụta edemede Crosier n’ọnwa Septemba nke afọ 1850, n’ime The Review and Herald, nke ahụ bụ Mpịakọta 1, Nọmba 3.

Ma, o nweghị ike itinye ya niile n’Ụdị Mpịakọta 1, Nọmba 3; ya mere, o mechara isiokwu ahụ n’Mpịakọta 1 nke The Review and Herald, Nọmba 4. Òlee mgbe ka o mere nke a? N’ọnwa Septemba nke afọ 1850.

Ọ dị mma, gịnị mere na Septemba nke afọ 1850? Nwanyị White hụrụ ọhụụ nke na-ekwu, “Na Septemba 23, 1850 Onyenwe anyị gosiri m . . . . Mgbe ịdị n’otu dị, tupu 1844, ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ mmadụ niile jikọtara n’ezi echiche banyere ‘Kwa-Ụbọchị;’ ma kemgbe 1844, n’ime mgbagwoju anya, a nabatala echiche ndị ọzọ, ọchịchịrị na mgbagwoju anya esokwala ya. The Review and Herald, November 1850.”

Ònye bụ di ya? Ọ bụ onye nchịkọta akụkọ nke *The Review and Herald*.

Ya mere, gịnị ka o mere mgbe nwunye ya sịrị, “Ị ma ihe e gwara m ugbu a site n’aka Onyenwe anyị, James? E gwara m na anyị ekwesịghị ịmalite iweta echiche banyere Daily ndị na-emegide nghọta ndị Pioneer na Daily bụ Okpukpe Ndị Omenala, n’ihi na ọ na-eweta ọchịchịrị na mgbagwoju anya.”

Ya mere, gịnị ka James White mere? N’ọnwa Septemba afọ 1850, o bipụtara Review and Herald ọzọ, ugboro atọ n’ime otu ọnwa. A na-akpọ ya Volume 1, Mbipụta Pụrụ Iche.

Kedụkwa ihe o mere? O bipụtaghachiri isiokwu Crosier ma wepụ ihe Crosier kwuru banyere Daily!

Ụmụnna nwoke na ụmụnna nwanyị, nke a bụ ihe àmà sitere n’akụkọ ihe mere eme na-egosi na James na Ellen White ghọtara na echiche Crosier banyere Daily ezighi ezi, nakwa na o wetara ọchịchịrị na mgbagwoju anya.

Gịnịkwa bụ echiche Crosier banyere Daily? Na ọ bụ ozi Kraịst n’ụlọ nsọ.

Ya mere, na *Early Writings*, 74, mgbe ọ na-ekwu, “N’ụbọchị nke 23 Septemba, Onyenwe anyị gosiri m na ndị Millerite nwere ezi nghọta banyere Daily,” ihe akaebe nke akụkọ ihe mere eme bụ na ndị Millerite ghọtara—

Ugbu a, Ụmụnna nwoke na Ụmụnna nwanyị, Ụmụnna nwoke na Ụmụnna nwanyị, unu agaghị atụfu eziokwu a: Gịnị ka nke a bụ: Septemba 1850, e gosiri Nwanyị White na kemgbe 1844, e nakweere echiche ndị ọzọ banyere Daily; Mee 1850, Arnold kọwara Daily dịka ebe nsọ ndị Juu; Septemba 1850, e bipụtara akụkụ 1 n’ime 2 nke isiokwu Crosier, tinyere nkọwa ya banyere Daily dịka ozi Kraịst n’ebe nsọ; Septemba 1850, e bipụtara akụkụ 2 n’ime 2 nke isiokwu Crosier; Septemba 1850, e bipụtaghachiri isiokwu Crosier, ma ewepụrụ echiche ya banyere Daily? Gịnị ka na-eme?

Anyị na-ahụ n’otu afọ ahụ e si mepụta Chaatị 1850 a, gịnịkwa ka Chaatị a na-ekwu banyere Daily? “Ọchịchị ndị ọgọ mmụọ, ma ọ bụ DAILY ahụ e wepụrụ. Dan. 11:31 508.”

Ellen White maara ihe ọnọdụ nke “Ihe A Na-achụ Kwa Ụbọchị” bụ n’aka ndị ahụ kpọsara ozi awa ikpe ahụ. Mgbe ọ na-ekwu na ha nwere ezi echiche, ọ maara na ezi echiche ahụ bụ na ọ nọchiri anya iwepụ ọchịchị ndị ọgọ mmụọ; “Ihe A Na-achụ Kwa Ụbọchị” nọchiri anya ikpere arụsị.

Ma n’afọ a, 1850, ndekọ ihe mere eme na-egosi na ọ jụrụ, di ya jụkwara, ozizi ahụ na-akụzi na Daily na-anọchi anya ozi ije ozi Kraịst n’ebe nsọ, nke bụ ozizi Ụlọ Ọrụ Nnyocha Akwụkwọ Nsọ nke Nzukọ Seventh-day Adventist na-akwado. Ọ bụ ozizi ahụ ka ọrụ ndị na-akwado onwe ha, dịka Heartland na Steps to Life, na-akwado. Ọ bụ ozizi ahụ na-eweta ọchịchịrị na mgbagwoju anya.

Ugbu a, lezienụ nke a anya gbasara Chaatị 1850. Nke a bụ n’ọnwa Nọvemba nke afọ 1850. Nke a bụ otu ọnwa ahụ nke o nwere ọhụ nke ọ dekọrọ, nke n’ikpeazụ gara n’usoro mmepe ya na 1851, ma emesịa na 1882 ọ bịara bụrụ akụkụ nke Early Writing, n’otu ọnwa a, n’otu ọnwa a kpọmkwem, na Nọvemba nke afọ 1850. Ọ sịrị,

“N’ụbọchị Mọnde anyị laghachiri Dorchester ebe ezi Nwanne anyị Nichols na ezinụlọ ya bi.”—

N’ebe a n’elu ebe a [na-ekwu maka Chaatị 1850, n’akụkụ elu aka nri], “Otis Nichols, Dorchester, Massachusetts bipụtara ya.” Ọ dị mma? Ọ bụ ihe a ka ọ na-ekwu maka ya, ọ̀ bụghị ya? Ị na-ahụ ya, Chaatị a?

—“N’abalị ahụ Chineke nyere m ọhụ dị nnọọ mmasị, nke ka ukwuu n’ime ya unu ga-ahụ n’akwụkwọ ahụ. Chineke gosiri m mkpa ọ dị iwepụta chaatị. Ahụrụ m na ọ dị mkpa nakwa na eziokwu a kọwara nke ọma n’elu tebụl dị iche iche ga-arụpụta ọtụtụ ihe ma mee ka mkpụrụobi bịa n’ịmara eziokwu ahụ.” Manuscript Releases, nọmba 15, 210 November, 1850.

O nwere ọhụụ n’ụlọ Nichols na Dorchester—ihe ahụ niile dị n’elu Chaatị a—na-asị, “Ị ga-eme otu chaatị.”

Kedu kwa ihe ọ na-ekwu banyere chaatị ahụ? Olee otú ọ si kọwaa ya?

Gaa na Habakọk 2, “Ahụrụ m mkpa ọ dị iwepụta otu chaatị,” gịnịkwa ka ọ ga-eme? Ọ dị mkpa, “ka e mee ka eziokwu ahụ doo anya n’elu mbadamba.” Habakọk 2, amaokwu nke 2, na-ekwu, “Onyenwe anyị wee zaa m, sị, Dee ọhụ ahụ, meekwa ka o doo anya n’elu mbadamba, . . . .” Ọ na-ekwu na Chaatị Otis Nichols nke 1850 a, e bipụtara na Dorchester, Massachusetts, bụ mmezu nke Habakọk, dịka o si kwa kwuo n’akwụkwọ The Great Controversy na Chaatị nke 1843 bụ mmezu nke Habakọk.

Ọ dị mma, ị hụla nke ahụ? Ị hụla mgbe o nwetara ọhụụ a? N’otu oge ahụ ka ihe a na-eme: “September 23d, Onye-nwe-anyị gosiri m . . . . na ozizi banyere Daily dịka ozi nke Ụlọ Nsọ Kraịst na-eweta ọchịchịrị na mgbagwoju anya,” di ya wee kpọgharịa isiokwu ahụ ozugbo ma wepụ paragraf abụọ ahụ. E bipụtaghị ya ọzọ ma ọlị n’ime Adventism ruo n’afọ 1931 mgbe Willie White bipụtara ya ọzọ; ma, mgbe o mere otú ahụ, o nwere ụfọdụ akaebe ụgha n’ime tract ahụ n’onwe ya nke o bipụtara. A pụrụ igosi nke a.

Ugbu a, achọrọ m ịgụpụtara unu ihe ebe a, otu nkọwa dị ogologo, gbasara otu oge a kpọmkwem. Nke a sitere na November 27, 1850.

Anọ m eleghara idegara unu akwụkwọ anya ruo oge ụfọdụ. Ugbu a, aga m enye ihe mere m ji mee otú a. Nke mbụ, enweghị m oge ide akwụkwọ ruo ọtụtụ izu mgbe m natara akwụkwọ ozi ọma na nke nabatara nke Nwanneanyị Arabella, ma ọ bụghị ya, agarịrị m emezu arịrịọ ya ka azaa ya n’ime izu abụọ. Akwụkwọ ozi ahụ masịrị m nke ukwuu. Anyị niile nwere mmasị n’akwụkwọ ozi ahụ, anyị nwekwara olileanya na igbu oge m agaghị egbochi unu ịza nke a ozugbo unu gụrụ ya, ma agaghị m echere ogologo oge otu a ọzọ n’oge ọzọ.

“Ahụ̣́ ike James na nke m dị nnọọ mma ugbu a. Ụlọ anyị dị na Paris, n’ụlọ Nwanna Andrews, n’ebe dị nnọọ nso na ụlọ ozi na ụlọ mbipụta. Anyị ga-anọ ebe a obere oge. Nke a bụ ezi-na-ụlọ nwere obiọma nke ukwuu, ma ha dara ogbenye nke ukwuu. Ihe niile dị ebe a bụ n’efu dịka ihe ha nwere si dị. Anyị echeghị na ọ ziri ezi ịbụ ibu ụgwọ ọ bụla nye ha mgbe anyị nọ ebe a. Ana m achọ ịhụ unu niile nke ukwuu, tinyekwara ezigbo Nwanyị Nwanna Gorham.

“Nzukọ anyị dị na Topsham bụ nke mmasi miri emi. Ndị dị iri abụọ na asatọ nọ ya; ha niile sonyere n’ọgbakọ ahụ.

"N’ụbọchị Sọnde ike nke Chineke bịakwasịrị anyị dị ka ifufe dị ike nke na-efe ọsọ. Ha niile biliri guzoro n’ụkwụ ha ma too Chineke n’oké olu; ọ dị ka ihe mere mgbe a tọsịrị ntọala ụlọ Chineke. A pụghị ịmata olu ịkwa ákwá site n’olu iti mkpu ọṅụ. Ọ bụ oge mmeri; e mere ka mmadụ niile sie ike ma nweta ume ọhụrụ. Ahụbeghị m ụdị oge dị ike otú a mbụ."

“Nzukọ anyị sochirinụ dị na Fairhaven. Nwanna Bates na nwunye ya nọ ebe ahụ. Ọ bụ nnọkọ dị ezigbo mma. Ka anyị na-alaghachi n’ụlọ Nwanna Nichols, Onye-nwe-anyị nyere m ọhụụ ma gosi m na a ga-eme ka eziokwu ahụ doo anya n’elu mbadamba, na nke a ga-eme ka ọtụtụ kpebie n’akụkụ eziokwu ahụ site n’ozi ndị mmụọ ozi atọ ahụ, ebe a na-eme ka ndị abụọ mbụ doo anya n’elu mbadamba.”—

Nke ahụ dị n’ebe a kpọmkwem, [na-egosi akuku ala aka ekpe nke Chaatị 1850]. Ọ dị mma? Ha nọ na Chaatị a, nke ahụ ka ọ na-ekwu maka ya.

—“Ahụkwara m na ọ dịkwa mkpa ka e bipụta akwụkwọ ahụ dị ka o si dị mkpa ka ndị ozi ahụ jee, n’ihi na ndị ozi ahụ chọrọ akwụkwọ ha ga-ebu n’aka ha, nke nwere eziokwu dị ugbu a, iji tinye ya n’aka ndị na-anụ, ma mgbe ahụ eziokwu ahụ agaghị apụ n’uche, nakwa na akwụkwọ ahụ ga-aga ebe ndị ozi ahụ na-enweghị ike ịga. Ihe ndị ọzọ ka m hụrụ nke ga-apụta n’akwụkwọ ahụ.

“Kedu ka unu niile si adị ná mma? Ùnu niile ọ̀ na-agbalịsi ike inweta ndụ ebighị ebi? Anọ m n’ọchịchọ ịhụ unu nke ukwuu, nke ukwuu, ma echere m na n’oge na-adịghị anya aga m ahụ unu. Ugbu a bụ oge nkwadebe, ma enwere m olileanya na anyị niile ga-arụ ọrụ nke ga-eguzosi ike n’ihe n’ihi ebighị ebi. Oge yiri ka ọ dị mkpụmkpụ nke ukwuu, ma ihe ọbụla anyị ga-eme, anyị aghaghị ime ya ngwa ngwa.”

“Na Nọvemba 20, otu izu gara aga, Nwanna Henry Nichols na m gara Topsham. Anyị ka si n’elu tebụl nri ehihie bilie n’ụbọchị Tọzdee [Nọv. 21], mgbe otu n’ime ụmụ Nwanna Foey bịara banye sị na nne ha amaghị onwe ya. Anyị mere ngwa gafee osimiri ahụ otu maịl, wee hụ Nwanyị Nwanna anyị hụrụ n’anya, Foey, ka ọ na-anwụ. Ahụhụ m dị ukwuu mgbe m chọpụtara na ọ maghị m. Ọ gara n’ihu ogologo oge n’oké nhụjuanya ruo n’agbata elekere atọ na elekere anọ, mgbe ahụ o kupụrụ ume ikpeazụ ya. Ọ hapụla di ya na ụmụ atọ ka ha na-eru uju n’ihi ọnwụ ya.

N’ututu Fraịdee [Nov. 22], Nwannaanyị Henry bịara Paris ka James kpụchie ya afụ ka o wee gaa olili ozu ahụ. Anyị nwere oge dị nnọọ nsọ ma na-adọrọ mmasị. Onyenwe anyị ahapụghị anyị, kama O kwere ka Mmụọ Ya zuru ike n’elu anyị. Ụbọchị ikpeazụ nke Nwanyị Foey bụ n’ezie ụbọchị ya kacha bụrụ nke mmụọ ma bụrụkwa nke kacha mma. Nwannaanyị Foey nwere nke a iji kasie ya obi, na ọ nwụrụ dịka Onye Kraịst. O na-eguzosi ike nke ọma. Chineke na-enye ya amara iji diri ahụhụ a. Ee, lee ka o si dị mma inwe olileanya n’ime Chineke nke ga-akwado mmadụ n’oge ọnọdụ niile nke ọnwụnwa na ahụhụ. Toonu Chineke maka olileanya, olileanya ọma. Gịnị ka unu, onye ọ bụla n’ime unu, ga-enye n’ihi olileanya unu?

Jidesienụ ike n’okwukwe. Nweenụ ike n’ime Chineke, daberekwa n’ogwe aka Ya nke ebighị ebi. Ọ gaghị ada unu mbà ma ọlị, kama ọ ga-ebuli unu n’elu n’okpuru mkpagbu ọ bụla. Enwere m olileanya na unu niile ga-etowanye ike karịa karịa n’eziokwu ahụ. Unu alaghị azụ, kama nyagharịa ụzọ unu ruo n’alaeze ahụ.”—

Ka anyị gawa. Nke a bụ ihe m chọrọ ka unu hụ.

—“Otu izu gara aga, n’Ụbọchị Izuike gara aga, anyị nwere nnọkọ na-atọ nnọọ mmasị. Nwanna Hewit si Dead River nọ ebe ahụ. Ọ bịara na ozi nke pụtara na mbibi nke ndị ajọ omume na ụra nke ndị nwụrụ anwụ bụ ihe arụ n’ime ụzọ e mechiri emechi nke otu nwanyị Jezebel, nwanyị amụma, wetara, ma o kwenyere na ọ bụ m bụ nwanyị ahụ, Jezebel.”—

Ọ dị mma? Nwanna Hewit na-ekwu na Ellen White bụ Jezebel, nakwa na o webatala njehie atọ.

“—Anyị gwara ya ụfọdụ n’ime mmejọ ya nke gara aga, na ụbọchị 1335 ahụ agwụla, nakwa ọtụtụ mmejọ ya ndị ọzọ. Nke a nwere naanị ntakịrị mmetụta. A hụrụ ọchịchịrị ya n’ahụ nzukọ ahụ, ọ kpọgara ya n’ịdọkpụ.”

Ugbu a, achọrọ m ka unu hụ nke a. Enwere m ihe m chọrọ ikwu gbasara paragraf a nke m chọrọ ka unu soro, ma ọ bụrụ na unu nwere ike.

Ọ bụrụ na i meela mgbe ọ bụla emekọrịta ihe na ndị nọ n’ime Adventism ndị na-etinye amụma oge n’ọrụ ọzọ na ngwụcha ụwa, ha nwere naanị nkọwa atọ ka ha na-eji—ha na-eji ọtụtụ nkọwa, ma ha nwere nkọwa atọ bụ isi ka ha na-eji. Nke a bụ otu n’ime ha; n’ihi na ha ga-aga ebe ahụ ma sị, “Anyị gwara ya ụfọdụ n’ime njehie ya ndị ọ mere n’oge gara aga,” ha ga-ekwukwa na mgbe ọ sịrị “na ụbọchị 1335 ahụ agwụla,” na nke ahụ bụ otu n’ime njehie ya. Ị hụla otú a pụrụ isi gbagọọ ntakịrị usoro asụsụ ahụ: “Anyị gwara ya ụfọdụ n’ime njehie ya ndị ọ mere n’oge gara aga”? Anyị gwakwara ya na ụbọchị 1335 ahụ agwụla; ma ndị na-akọwa oge na-asị na anyị gwara ya ụfọdụ n’ime njehie ya ndị ọ mere n’oge gara aga, na otu n’ime njehie ndị ahụ bụ na ị na-akụzi na ụbọchị 1335 ahụ agwụla, nakwa na nke ahụ bụ njehie.” Ya mere, a pụrụ isi gbagọọ ya n’ụzọ ọ bụla.

Oge mbụ m nwere mkparịta ụka ihu na ihu na Eugene Prewitt bụ na Oklahoma, ma ọ na-arụ ụka na Akụkọ Ihe Mere Eme nke ndị Millerite adịghị emeghachi onwe ya na njedebe nke ụwa, m wee nye ya ọtụtụ nkọwa sitere na Mụọ nke Amụma.

Ọ sị, “Jeff, ị maara na Ellen White bụ onye dere ede n’enweghị nlezianya.”

M wee sị, “Gịnị ka ị na-ekwu?”

O wee gaa na nkwupụta a. Ọ na-ekwu na nkwupụta a na-egosi na ọ bụ onye na-ede n’echefughị echiche nke ọma; n’ihi na ọ maara na m maara na ndị na-akọwa oge pụrụ ịtụgharị nkwupụta a n’ụzọ ha chọrọ, ma ọ bụrụ na ha chọrọ ime otú ahụ.

Ugbu a, eziokwu ahụ na ebe dị ka Washita nwere mmetụta nke na-akụziri ụmụakwụkwọ ya na Ellen White bụ onye odee na-adịghị akpachapụ anya bụ otu ihe; ma, ọ̀ bụ onye odee na-adịghị akpachapụ anya ebe a?

—“Enwere m mmetụta na aghaghị m ikwu okwu ole na ole. N’aha Jizọs, m biliri, ma n’ihe dị ka nkeji ise nzukọ ahụ gbanwere. Onye ọ bụla nụrụ ya n’otu oge ahụ. Ihu mmadụ nile wee mụnye ìhè. Ọnụnọ Chineke jupụtara ebe ahụ. Nwanna Hewit dara n’ikpere ya, malitekwara ibe ákwá na ikpe ekpere. E wepụrụ m n’ọhụhụ, m wee hụ ọtụtụ ihe ndị m na-apụghị ide. O metụtara Nwanna Hewit nke ukwuu. O kwupụtara na ọ bụ nke Chineke, e wedakwara ya n’ala n’ịdị umeala n’obi. Ọ nọwo na-ede akwụkwọ kemgbe nzukọ ahụ, ma ugbu a ọ na-ede site n’otu tebụl ahụ, na-ajụ mmehie ya nile o bu ụzọ kwalite. Ekwere m na Chineke na-ebuli ya elu, nakwa na e kere ya ka ọ rụọ ezi ihe, ma ọ bụrụ na Chineke arụ ọrụ site n’ime ya.”

“Ezigbo ịhụnanya dị ukwuu nye Nwanyịnna Gorham a hụrụ n’anya. Gwa ya ka ọ sie ike. Chineke nọnyere ya, Ọ gaghịkwa ahapụ ya. Ezigbo ịhụnanya dị ukwuu nye unu niile. Enwere m olileanya na ụmụntakịrị agaghị ada ụra, kama ha ga-enwe mmasị n’eziokwu ahụ ma bụrụ ndị na-agbasi mbọ ike ime ka ọkpụkpọ na nhọpụta ha guzosie ike. Dee, jide n’aka dee, emekwala dị ka m mere. Ahụrụ m unu n’anya, unu niile. Dee.” Manuscript Releases, olu nke 16, 206–209. E dere ya site na Paris, Maine, Nọvemba 27, 1850.

Ụmụnna ndị nwoke na ndị nwanyị, gịnị bụ ọnọdụ akụkọ ihe mere eme nke nke a; ọ̀ nọ ebee ka ọ na-ede nke a? Ọ na-ede nke a n’afọ 1850, n’ụlọ Nwanna Nichols.

N’oge a, gịnị ka Onyenwe anyị na-eme? Ọ na-egosi na ndị Pioneers nwere ezi echiche banyere Daily ahụ, ma ọ na-emeso nke ahụ ihe. Ọ na-ekwu na ozi Kraịst n’Ụlọ Nsọ Ya bụ echiche ụgha banyere Daily ahụ.

N’akụkọ ihe mere eme a, n’akụkọ ihe mere eme a n’onwe ya—ọ bụghị naanị n’akụkọ ihe mere eme a n’onwe ya, ọ bụghịkwa naanị n’afọ ahụ kpọmkwem, kama n’ọnwa ahụ kpọmkwem nke afọ ahụ ka ọ na-anata ọhụụ, ma ọ na-akọwapụta eziokwu a banyere ọnọdụ Ndị Mbido gbasara Daily, na-ekwu na ndị ahụ nyere Mkpu Oge Ikpe ahụ nwere echiche ziri ezi banyere Daily; ma, n’otu paragraf ahụ, ọ na-ekwu, “Ahụrụ m na e ji aka Onyenwe anyị duzie Chaatị 1843 ahụ, na a gaghị agbanwe ya, nakwa na ndị ahụ nyere Mkpu Oge Ikpe ahụ nwere echiche ziri ezi banyere Daily.”

Ma gịnị ka ọ na-ekwu gbasara Daily na Chaatị 1843 a? Ọfọn, ọ na-ekwu na e wepụrụ ya na AD508; na, afọ 1335 ka e mesịrị na-ewetara gị na 1843, ma na 1335 ahụ dị n’oge gara aga.

Ị pụrụ ichetụ n’echiche na, n’otu ọnwa ahụ, n’otu afọ ahụ, ọ ga-agwa Nwanna Hewit si Dead River na ọ ka bụ ihe ga-eme n’ọdịnihu?

Ọ dị mma, ndị a na-akọwa oge, ndị a na-akọwa oge, na ndị a kweere na Sister White bụ onye na-ede ihe n’enweghị nlezianya. Akụkọ ihe mere eme anaghị akwado nke a.

Ya mere, achọrọ m ka unu hụ na, n’ihe gbasara Daily, Ellen White ghọtara ọbụna 1335 ahụ.

Ellen White etinyeghị naanị akara nkwado ya n’elu echiche ahụ na Daily bụ Ikpere arụsị; ọ ghọtara na ọ bụ ya malitere amụma afọ 1335 ahụ, nke kwụsịrị na 1843, ma o chebere ọnọdụ ahụ n’ihu ọha megide Nwanna Hewit si Dead River. Ị hụla nke ahụ?

N’otu ọnwa ahụ kwa, ebe ọ na-ekwu na ozi nke Kraịst n’ụlọ nsọ Ya dị ka Nsọpụrụ kwa Ụbọchị na-eweta naanị ọchịchịrị na mgbagwoju anya; ma di ya, n’ịzaghachi ọhụụ ahụ, wepụrụ ozizi ahụ na Review and Herald.

N’elu ebe a n’ihe ndetu unu, ebe e dere “Chart 1850,” nke a bụ ihe e dere kpọmkwem n’ebe a [na-atụ aka na kọlụm nke atọ site n’aka ekpe n’ime Chart 1850, bụ ederede na-esote Jizọs n’obe n’afọ AD31]. Achọrọ m ka unu nwee ike inwe ya n’ihe ndetu unu.

> Pụọ Daniel 11:31 508

Ma mgbe ahụ n’elu Chaatị 1843 a ebe a [na-ezo aka na kọlụm etiti, n’okpuru Jisọs n’obe n’afọ AD31]:

Iwepụ nke àjà kwa ụbọchị. Dan. 12:11, 12

Ọ dị mma, ndị a bụ Chaatị abụọ a.

Nwanyịnna White ghọtara na ndị ikom a nwere ezi echiche ahụ, ma ọ ghọtarakwa na nke a malitere amụma afọ 1335 nke kwụsịrị n’afọ 1843; ma, ọ ghọtarakwa na ọ nọchiri anya iwepụ ọchịchị ndị ọgọ mmụọ ahụ n’afọ 508.

N’okpuru ntụaka abụọ ndị a banyere Chaatị ndị ahụ, i nwere okwu ọzọ e hotara n’oge nke Nwanna Nichols, ma ọ na-aba ndị mmadụ mba n’ihi imepụta chaatị ndị ọzọ n’ihi na eserese ha bụ nke Setan; ebe ọ na-ekwu na eserese dị n’elu Chaatị abụọ ndị a bụ nke eluigwe. Ọ na-ekwu,

“Ahụrụ m na ọrụ ime chaatị ahụ niile ezighị ezi. Ọ sitere n’aka Nwanna Rhodes, Nwanna Case wee gbasoo ya. E mefuru ego n’ịrụpụta chaatị na n’ịkpụpụta onyonyo na-adịghị mma, na-akpasu iwe, iji nọchie ndị mmụọ ozi na Jizọs dị ebube. Ahụrụ m na ihe ndị dị otu a adịghị atọ Chineke ụtọ. Ahụrụ m na Chineke nọ n’ọrụ mbipụta nke chaatị ahụ nke Nwanna Nichols.”—

Ònye nọ n’ịkpọsa Chaatị 1850 a? Chineke!

—“Ahụrụ m na e nwere”​—gịnị?—“amụma banyere chaatị a n’ime Akwụkwọ Nsọ, ma ọ bụrụ na e mere chaatị a maka ndị nke Chineke, ọ bụrụ na ọ [bụ] nke zuru ezu nye otu, ọ dịkwara onye ọzọ; ma ọ bụrụ na otu onye chọrọ ka e tee chaatị ọhụrụ n’ogo ka ukwuu, ha niile na-achọkwa ya n’otu ahụ.”

“Ahụrụ m na ọ bụ mmetụta na-adịghị jụụ, nke na-enweghị udo, nke afọ na-ezughị, nke na-enweghị ekele n’ime Nwanna Case ka chọrọ ka e nwee chaatị ọzọ. Ahụrụ m na chaatị ndị a e sere ese nwere mmetụta ọjọọ n’ahụ nzukọ ahụ. O mere ka mmụọ nke ịkwa emo dị mfe, nke efu dịrị n’ime nzukọ ahụ.”—

Ugbu a, nke a bụ nke m chọrọ ka i chebara echiche nke ọma.

—“Ahụrụ m na eserese ndị Chineke nyere iwu metụtara uche n’ụzọ dị mma, ọbụna na-enweghị nkọwa.”—

“Ahụrụ m na chaatị ndị ahụ,” n’otú ọtụtụ si dị, “bụ ndị Chineke nyere iwu . . . .” Kedu chaatị ndị ahụ, n’otú ọtụtụ si dị, ka Chineke nyere iwu? Chaatị abụọ ndị a [Chaatị 1843 na Chaatị 1850] bụ ndị Chineke nyere iwu.

> Chaatị abụọ a bụ mmezu nke Habakuk 2.

—“E nwere ihe dị mfe, mara mma, ma bụrụ nke eluigwe n’ihe nnọchianya nke ndị mmụọ-ozi dị n’elu eserese ndị ahụ. A na-eduga uche, n’ụzọ fọrọ nke nta ka a ghara ịhụ, n’ebe Chineke na eluigwe nọ. Ma eserese ndị ọzọ e mepụtara na-akpasu uche iwe, ma na-eme ka uche biri karịa n’ụwa karịa n’eluigwe. Onyonyo ndị na-anọchi anya ndị mmụọ-ozi yikwara ka ndị ajọ mmụọ karịa ihe ndị sitere n’eluigwe. Ahụrụ m na eserese ndị ahụ ewerela uche Nwanna Case ụbọchị dị iche iche na izu dị iche iche, mgbe o kwesịrị ịdị na-achọ amamihe nke eluigwe n’aka Chineke, ma kwesịkwa ịdị na-etolite n’amara nile nke Mmụọ na n’ịmara eziokwu.”

“Ahụrụ m na ọ bụrụ na e jiriwo ụzọ e tufuru n’ịmepụta chaatị mee ka eziokwu pụta ìhè nke ọma n’ihu ụmụnna, site n’ibipụta traktị, wdg., ọ gaara arụ ọtụtụ ezi ihe ma zọpụta mkpụrụ obi. Ahụrụ m na azụmahịa imepụta chaatị agbasawo dịka ọrịa ọkụ.” Manuscript Releases, nọmba 13, 359; 1853.

Ụbọchị 1290 na 1335

Enwere m isiokwu na-eso site na *Review and Herald*, Jenụwarị 28, 1858. Ihe kpatara m ji tinye ya n’ihe ndetu unu bụ n’ihi na unu pụrụ ịhụ na n’afọ 1858 ha ka na-akụzi na “Daily” ahụ bụ Ọgọ mmụọ ndị ọgọ mmụọ. Unu nwere ya n’ihe nrụtụaka unu; afọ asatọ ka 1850 gasịrị, ha ka na-aghọta na “Daily” ahụ bụ Ọgọ mmụọ ndị ọgọ mmụọ.

> “Oge amụma ọzọ dị mkpa nke ozizi Advent dabeere n’elu ya, bụ ụbọchị 1335 nke Daniel 12, nke ụbọchị 1290 jikọtara ya na ya n’ụzọ dị nnọọ chiri anya. A na-ewebata oge abụọ ndị a nye anyị dị ka ndị a:”

> “—Site n’oge a ga-ewepụ àjà kwa ụbọchị, ma guzozie ihe arụ nke na-eme ka ebe tọgbọ n’efu, a ga-enwe otu puku ụbọchị narị abụọ na iri itoolu. Ngọzi nādiri onye ahụ nke na-echere ma rute otu puku ụbọchị narị atọ na iri atọ na ise. Ma gị onwe gị, gaa n’ụzọ gị ruo ọgwụgwụ; n’ihi na ị ga-ezu ike ma guzoro n’òtù nke gị na njedebe nke ụbọchị ndị ahụ.” Daniel 12:11–13.

“Ajụjụ ndị a na-apụta ozugbo, Ànyị nwere ike ịkọwa ihe ndị ahụ merenụ bụ, nke a ga-esi n’ime ha gụọ ụbọchị oge ndị a; ma ọ bụrụ na nke ahụ kwe omume, ànyị nwekwara ike ịmata mgbe ha mere? Anyị na-ajụ mbụ, Gịnị bụ—‘kwa ụbọchị’ (àjà) na—‘ihe arụ nke na-eme ka ebe tọgbọrọ n’efu’? A ga-achọpụta na e dere okwu ahụ, àjà, n’akwụkwọ mkpirisi: nke na-egosi na ọ bụ okwu agbakwunyere. A ga-achọpụtakwa otu ihe ahụ n’ebe ndị ọzọ okwu a pụtara n’akwụkwọ Daniel, ya bụ, isi nke 11:31 na 8:11–13. Ka anyị kwuo ntakịrị banyere isi nke ikpeazụ a. N’amaokwu nke 13 a ga-ahụ na e wetara mbibi abụọ n’ihu anya; kwa ụbọchị (mbibi), na njehie nke mbibi. Josiah Litch mere ka eziokwu a doo anya nke ukwuu nke na anyị apụghị ime ihe ka mma karịa ikwupụta okwu ya dị ka o si kwuo:*”

“—Àjà a na-achụ kwa ụbọchị bụ ọgụgụ e nyere ederede ahụ ugbu a; ma ọ dịghị ihe ọbụla dị ka àjà a na-achụ n’asụsụ mbụ. A na-ekweta nke a n’aka niile. Ọ bụ nkọwa agbakwunyere ma ọ bụ ihe ndị nsụgharị tinyere n’elu ya. Ọgụgụ ziri ezi bụ, “nke kwa ụbọchị na njehie nke mbibi;” nke kwa ụbọchị na njehie ka ejikọrọ ọnụ site n’okwu “na”—mbibi nke kwa ụbọchị na njehie nke mbibi. Ha bụ ike mbibi abụọ ndị ga-ebibi Ebe Nsọ na ndị agha.’”

“Site na nke a, o doro anya na ‘kwa-ụbọchị,’ apụghị inwe ntụaka ọ bụla n’ofufe ndị Juu nke e tinyeworo ya n’ọrụ site n’echiche ochie ahụ nke juru ebe nile; ma nke a ka na-apụta ìhè karịa site n’ịtụle na ọ bụrụ na e debere oge ndị a, ma a were ha n’ezie ma ọ bụ n’ihe nnọchianya, malite n’iwepụ ofufe a n’ụzọ ọ bụla, ha adịghị eduga anyị n’ihe omume ọ bụla kwesiri ka a rịba ama.”

“Ya mere kwa ụbọchị na ihe arụ ahụ, ya mere, bụ ike abụọ na-ebibi ihe nke ga-emegbu nzukọ: anyị nwere ike ịchọpụta ihe ike ndị a bụ? Ihe anyị ga-eme naanị bụ ịnakwere usoro echiche William Miller n’ebe a ka anyị wee ruo n’otu nkwubi-okwu ahụ o ruru. Ọ sịrị:”

> "—Agụrụ m n’ihu, ma enweghị m ike ịchọta ebe ọ bụla ọzọ a hụrụ if [the daily] ma e wezụga naanị n’akwụkwọ Daniel. Mgbe ahụ [site n’enyemaka nke concordance] ewere m okwu ndị ahụ nke guzo n’ihe jikọrọ ya, —take away;' —he shall take away the daily'; —from the time that the daily shall be taken away'; wdg. Agụrụ m n’ihu ma chee na agaghị m ahụ ìhè ọ bụla banyere akụkụ Akwụkwọ Nsọ ahụ. N’ikpeazụ, erutere m 2 Thessalonians 2:7, 8, —For the mystery of iniquity doth already work; only he who now letteth will let, until he be taken out of the way, and then shall that wicked be revealed.'&c. Ma mgbe m rutere n’akụkụ Akwụkwọ Nsọ ahụ, O, lee ka eziokwu ahụ siri doo anya ma dị ebube! Ọ dị ebe ahụ! Nke ahụ bụ —the daily!' Ọfọn, ugbu a, gịnị ka Pọl pụtara site na —he who now letteth' ma ọ bụ hindereth? Site na —the Man of Sin,' na —the wicked,' a na-ekwu maka Popery. Ọfọn, gịnị bụ ihe ahụ nke na-egbochi ka e kpughee Popery? Gịnịkwa ọzọ ma ọ bụghị Paganism. Ya mere, —the daily' ga-apụta Paganism.'+"

> “Anyị na-ahụ site na Daniel 8, na ọ bụ obere mpi ahụ, nke nọchiri ehi, ma ọ bụ alaeze Gris, ka na-ewepụ —kwa ụbọchị;’ ma ọ bụkwa naanị ike e mere ka a hụ mgbe e kewasịrị alaeze Alexander ruo n’oge a ga-asachapụ Ebe Nsọ na njedebe nke ụbọchị 2300 ahụ. Obere mpi a ka anyị, n’ebe ya ziri ezi, gosiri na ọ bụ Rom a tụlere dị ka otu ngụkọta, nke kwekọrọ na alaeze nke anọ n’ọhụụ ndị ọzọ nke Daniel. Ugbu a, ọ bụ eziokwu na mgbanwe mere n’ike Rom site n’ekpere arụsị gaa n’Ọchịchị Pope. Ekpere arụsị, site n’ụbọchị ndị eze Asiria ruo n’oge a gbanwere ya bụrụ Popery, abụrụla ihe ahụ a na-akpọ daily, ma ọ bụ, dịka Prọfesọ Whiting si sụgharịa ya, —mbibi ahụ na-adịgide adịgide,’ nke Setan ji guzoro imegide ihe gbasara Jehova. N’ime ndị nchụàjà ya, ebe ịchụàjà ya, na àjà ya, ọ yiri ụdị ofufe Livịtịkal nke Jehova; ma mgbe ụdị ofufe Livịtịkal nyere ọnọdụ nye ụdị ofufe Ndị Kraịst, Setan, iji nwee ihe ịga nke ọma n’imegide ọrụ ahụ, aghaghịkwa ịgbanwe ụdị mmegide ya; ya mere, e mere ka ụlọ arụsị, ebe ịchụàjà, na oyiyi nke ekpere arụsị bụrụ ndị e tinyere n’ime nkwulu megide Chineke nke Popery.”

> “Ma a na-ekwu n’amụma ahụ na kwa-ụbọchị ahụ, ya bụ, Ikpere arụsị, nwere ebe nsọ, nakwa na a ga-atụda ebe nke ebe nsọ ya. Na a na-ejikọta ebe nsọ ugboro ugboro na ikpere arụsị na ikpere chi ndị mba ọzọ, dị ka ebe nrara onwe ya nye na ofufe ya, pụtara ìhè site n’Akwụkwọ Nsọ ndị a: Aịzaya 16:12; Emọs 7:9, 13, n’akụkụ. Ezekiel 28:18. Banyere ebe nsọ nke kwa-ụbọchị ahụ dị na Daniel 8, anyị na-enye ihe ndị a sitere n’aka Apollos Hale:*”

“—Gịnị ka a pụrụ ịghọta na e bu n’obi site n’—ebe nsọ’ nke Paganism? Paganism, na njehie nke ụdị ọ bụla, nwekwara ebe nsọ ha, dịka eziokwu nwekwara. Ndị a bụ ụlọ nsọ ma ọ bụ ebe mgbaba ndị e doro nsọ nye ije ozi ha. N’ihi ya, a pụrụ iche na a na-ekwu ebe a banyere otu ụlọ nsọ pụrụ iche nke ama ama nke Paganism. Olee nke n’ime ọtụtụ ụlọ nsọ ya ndị a ma ama ka ọ pụrụ ịbụ? Otu n’ime ihe atụ kachasị ebube nke ụkpụrụ ụlọ oge ochie a na-akpọ Pantheon. Aha ya pụtara —ụlọ nsọ ma ọ bụ ebe mgbaba nke chi niile.’ Ebe ọ dị bụ Rome.+ A na-edobe arụsị nke mba ndị Rom meriri n’ụzọ dị nsọ n’ime ụfọdụ oghere ma ọ bụ ngalaba nke ụlọ nsọ a, ma n’ọtụtụ ọnọdụ ha ghọrọ ihe ndị Rom onwe ha na-efe. À pụrụ ịchọta ụlọ nsọ nke Paganism nke ga-egosi nke ọma karị ịbụ —ebe nsọ ya.’”

Ugbu a ebe anyị achọpụtala na “daily” bụ ikpere arụsị, na mmehie nke nkpọnkpọ, ma ọ bụ—“ihe arụ ahụ nke na-eme ka ọ bụrụ nkpọnkpọ,” bụ Papacy, na ebe nsọ pụrụ iche nke ikpere arụsị bụ Pantheon, na na “ebe” ọnọdụ ya dị bụ Rome, anyị na-ajụgharịkwu.

“1. Ọ̀ bu ikike ọchịchị ime obodo nke Rom ka ‘wepụrụ’ Okpukpe Ndị Na-ekpere arụsị? Anyị chere na nkwupụta sochirinụ banyere eziokwu dị mkpa ma a ma ama nke ọma n’akụkọ ihe mere eme nke ụka na nke ụwa, na-aza amụma ahụ. Ọ na-ezo aka n’ebe Constantine, eze ukwu mbụ nke Ndị Kraịst, nọ, ma sị:”

“—Omume mbụ ya n’ịchị ọchịchị bụ izipu iwu n’alaeze ukwu ahụ dum, na-agba ndị ọ na-achị ume ka ha nabata Iso Ụzọ Kraịst.”++

“2. Ọ̀ bụ̀ Rome ka e mere obodo ma ọ bụ ebe nsọ ya, (Pantheon,) ka e jiri ikike nke Ọchịchị kwatuo? Nkọwa a na-esonụ na-aza:”

"—Ọnwụ nke onye iro ikpeazụ nke Constantine emechiela udo nke alaeze ukwu ahụ. Rome abụrụla ọzọ eze nwanyị nke mba niile nke a na-adịghị agbagha agbagha. Ma, n’oge ahụ nke ibuli elu na ịma mma, e buliela ya ruo n’ọnụ ugwu dara ogbu. Nzọụkwụ ya ọzọ ga-abụ nke ịrịda ala, nke a gaghịkwa enwe ike iweghachite. Mgbanwe nke ọchịchị gaa Constantinople ka na-eme ka onye ọkọ akụkọ ihe mere eme nọrọ n’ọnọdụ mgbagwoju anya. Ọ bụ omume nke guzoro n’ime mmegide kpọmkwem megide usoro dum nke ajọ mbunobi ochie ma dị nsọpụrụ nke uche Rome. Ọ bụghị ọrụ nke onye Asia nke hụrụ ndụ okomoko n’anya, nke raara onwe ya nye n’ime ntụrụndụ nke omenala na ihu igwe nke ọwụwa anyanwụ, kama nke onye mmeri ígwè, a mụrụ n’ọdịda anyanwụ, onye ledara anya, dị ka ndị Rom niile, n’omume ndị ndị Ọwụwa Anyanwụ; ọ bụ ọrụ nke onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị nwere nghọta dị nkọ, ma n’agbanyeghị nke ahụ ọ bụ ihe na-enweghị amamihe ndọrọ ndọrọ ọchịchị n’ogo kachasị pụta ìhè. Ma Constantine hapụrụ Rome, nnukwu ebe mgbaba siri ike na ocheeze nke ndị Caesar, maka akụkụ dị omimi nke Thrace, ma mefuo ihe fọdụrụ n’ime ndụ ya siri ike na nke jupụtara n’ọchịchọ ịdị ukwuu n’ọrụ mgbalị abụọ a: ibuli otu ógbè obibi bụrụ isi obodo nke alaeze ukwu ya, na iweda isi obodo ahụ ka ọ bụrụ n’nsọpụrụ adịghị ike na ike e wedara ala nke ógbè obibi.'*

“Ndekọ a sitere n’aka onye na-ede akụkọ ihe mere eme doro anya nke ukwuu nke na ọ dịghị achọ nkọwa. Ebe nsọ ya ka a tụfuru n’ala, ka amụma ahụ na-ekwu; ma mgbe e nyochachara eziokwu ndị dị ka ndị a e kwupụtara n’elu, ọbụna ndị kacha akpachapụ anya n’ịkọwa amụma aghaghị ịnata na e mezuwo ya n’ihe ahụ.”

“Site n’oge a ga-ewepu ihe a na-achụ kwa ụbọchị, ma guzobe ihe arụ ahụ nke na-eme ka ebe tọgbọrọ n’efu, a ga-enwe otu puku ụbọchị narị abụọ na iri itoolu. Ngọzi nādiri onye ahụ nke na-echere ma ruo otu puku ụbọchị narị atọ na iri atọ na ise. Ebe eziokwu ndị a doro anyị n’ihu, na ihe a na-achụ kwa ụbọchị bụ Ekpere arụsị, na ihe arụ ahụ nke na-eme ka ebe tọgbọrọ n’efu bụ Ọchịchị Pope, na mgbanwe sitere n’akụkụ mbụ gaa n’akụkụ nke ikpeazụ mere n’ike ọchịchị Rom, sitekwa n’ike ọchịchị Ala, ihe fọdụrụ anyị ime bụ ịjụgharị n’ihu mgbe nke a mere n’ụzọ ga-emezu amụma ahụ; n’ihi na ọ bụrụ na anyị enwee ike ịmata nke a nke ọma, anyị ga-enwe ebe mbido e si agụta oge amụma ndị dị n’akwụkwọ ahụ dị n’ihu anyị. Ya mere,”

> “3. Olee mgbe ihe omume ahụ a kpọrọ n’amụma mere? Ka ewere nke a n’uche, ajụjụ ahụ abụghị, olee mgbe e nyere ndị nsọ n’aka ọchịchị Papacy, kama olee mgbe mgbanwe okpukpe site n’ekpere arụsị ruo n’ọchịchị Papacy ruru n’ókè nke mere ka nke ikpeazụ bụrụ okpukpe mba ahụ, ma tinye ya n’ọnọdụ ọ ga-esi bido ije ozi ya. Nke a, dị ka nnukwu mgbanwe ndị ọzọ niile, abụghị ọrụ nke otu ntabi anya. Ngagharị mbụ ya pụtara ìhè ogologo oge tupu ahụ. Pọl kwuru na ọbụna n’oge ya ihe omimi nke ajọ omume, Nwoke nke Mmehie, ‘ihe arụ ahụ nke na-eme ka e nwee ịla n’iyi,’ amalitelarị ịrụ ọrụ. Ọ bụkwa n’ìhè nke Akwụkwọ Nsọ a ka anyị ga-aghọta okwu nke Onyenwe anyị dị na Mathew 24:15, banyere ihe arụ nke ịla n’iyi, ebe ọ na-ezo aka n’ụzọ doro anya na Daniel 9:27. N’ihi na, ọ bụ ezie na ekpere arụsị enyebeghị ọchịchị Papacy ọnọdụ ya n’afọ 70 mgbe ndị Rom bibiri Jerusalem, anyị na-aghọta na ike ahụ nke pụtara n’oge ahụ, ọ bụ ezie na aha ya na ọdịdị ya gbanwere ntakịrị, bụ nnọọ ike ahụ nke ga-abụ, dịka ihe arụ nke ịla n’iyi, ike na-agwụ ndị nsọ ma meekwa ka nzukọ nke Onye Kasị Elu tọgbọrọ n’efu.”

“Ruo n’oge ntụgharị nke Clovis, eze France, bụ nke mere n’afọ 496, ndị France na mba ndị ọzọ nke Rome ọdịda anyanwụ bụ ndị ọgọ mmụọ; ma mgbe ihe omume ahụ gasịrị, mgbalị a gbara ịtụgharị ndị na-ekpere arụsị ka ha bịa n’ebe Kraịst nọ jiri nnukwu ihe ịga nke ọma kpuo okpu. A na-asị na ntụgharị nke Clovis mụtara omenala nke iji utu aha ndị a kpọọ eze France: Onye Kachasị Kraịst n’Ịdị Eze na Nwa Okpara mbụ nke Nzukọ-nsọ.+ N’etiti oge ahụ na A.D. 508, site n’“mmekọrịta,” “nkwekọrịta isiokwu” na mmeri agha, “ndị Avborici,” “ndị agha nche Rome nọ n’ọdịda anyanwụ,” Brittany, ndị Burgundians na ndị Visigoths, e mere ka ha nọrọ n’okpuru ọchịchị.”’++

"—Okpukperechi n’Alaeze Rom nke ọdịda anyanwụ, ọ bụ ezie na o doro anya na ọ kpọchiri nwayọ ọganihu nke okwukwe Ndị Kraịst, karịsịa n’etiti mba ndị ahụ a na-enye nsogbu, dịka n’ihe banyere England, site n’ịbanye agha nke agbụrụ obi ọjọọ ndị ahụ, bụ ndị nọgidere bụrụ ndị na-ekpere arụsị, site ugbu a gaa n’ihu enweghịzi ike, ma ọ bụrụgodị na o nwere ọchịchọ ahụ, igbochi okwukwe Katọlik, ma ọ bụ igbochi mwakpo ndinyere nke Pontiff Rom."

“Site n’oge ahụ gaa n’ihu, ihe arụ Papal meriri emeri, ruo n’ókè metụtara Ikperechi arụsị. Agha ya ndị ga-esote bụ megide òtù dị iche iche ndị ọzọ nke Ndị Kraịst, ndị a na-emeso mgbe niile dị ka ndị jụrụ okwukwe; ma bụrụkwa megide ndị isi ọchịchị, ndị a na-emeso mgbe niile dị ka ndị nnupụisi ma ọ bụ ndị na-ekewa ahụ Kraịst. Ike ọchịchị ndị pụtara ìhè nke Europe hapụrụ njikọ ha na Ikperechi arụsị naanị ka ha wee mee ka ihe arụ ya dịgide n’ụdị ọzọ; n’ihi na Ikperechi arụsị chọrọ naanị ka e mee ya baptism ka ọ bụrụ nke Kraịst n’echiche Katọlik; ma mgbe ọdịmma ma ọ bụ mmegwara nke onye ozi ya na-achị achị mere ka a rịọ ya, a ghaghị idobe akụnụba ha na ocheeze ha,—ma eleghị anya ndụ ha,—n’elu ebe ịchụàjà. SS”

"* Nkọwa Amụma, Mpịakọta nke 1, 127.

"+ Akụkọ Ihe Mere Ụwa Nile nke Goodrich na Geography nke Gutherie."

+ Akụkọ Ihe Mere Eme nke Ndị Kraịst nke Mosheim, Mpịakọta 1, 132, 133.

“N’ala England, Arthur, eze mbụ nke Ndị Kraịst, tọrọ ntọala ofufe Ndị Kraịst n’elu mkpọmkpọ ebe nke ofufe ndị ọgọ mmụọ.* Rapin, onye na-ekwu na ya ziri ezi karịa n’ịtụ oge ihe ndị mere eme n’akụkọ ihe mere eme ya, na-ekwu na a họpụtara ya eze Britain n’afọ 508. Akwụkwọ nke 2, 129.

"Gịnị ka ọnọdụ Ụlọ Nsọ Rome dị n’oge a? —Symmachus bụ Pope site n’afọ 498 ma ọ bụ 499 ruo 514. E ji ọnọdụ na ihe omume ndị a pụrụ iche mara oge ọchịchị ya dịka Pope:"

“1. Ọ —hapụrụ Ikpere arụsị’ mgbe ọ banyere n’—ụka Rome.’”

“2. O chọtara ụzọ ya ruo n’oche Papal site n’ịlụso onye asọmpi ya ọgụ ọbụna ruo n’ịwụfu ọbara. Du Pin.

“3. Site n’ịtụ ya ụtụ otuto dịka onye nọchiri St. Peter.”

"4. Site n’ịchụpụ n’ọgbakọ nke Eze Ukwu Anastasius.+"

“—Ole,' ka Mosheim na-ekwu, —ókè echiche nke ụfọdụ siri kwado ọchịchọ ịchị isi nke ndị Pontiff Rom, a pụrụ ịtụ anya ya nfe site n’okwu Ennodius, onye ahụ a ma ama n’ịkwa otuto n’ụgha na n’ịgabiga ókè nye Symmachus, bụ́ onye ụkọchukwu aha ya jupụtara n’amaghị ama. Onye a na-eto otuto n’ụzọ ire ure, n’etiti nkwupụta ndị ọzọ na-enweghị isi, kwusiri ike na e guzobere Pontiff ka ọ bụrụ onyeikpe n’ọnọdụ Chineke, nke ọ jupụtara dịka Onye nnọchi anya nke Onye Kachasị Elu.’++”

“Site n’ike e mere ka okwu Katọlik guzosie ike n’ọdịda anyanwụ, site n’ihe ịga nke ọma ndị a, na site n’ọrụ ndị nnọchi anya pope na ndị ọrụ ndị ọzọ nke Ocheeze Rom, e ‘debere’ òtù ndị na-akwado Pope nọ na Constantinople n’ọnọdụ nke ga-eme ka ha nwee ike ịkwado mmegide agha n’ihu ọha n’aha onye nwe ha nọ na Rom. N’afọ 508, ifufe oke nke ịkpọasị okpukpe na agha obodo zara n’ọkụ na ọbara n’okporo ámá nke isi obodo ọwụwa anyanwụ ahụ.”

Gibbon, n’afọ 508–514, mgbe ọ na-ekwu maka ọgba aghara ndị mere na Constantinople, sịrị—A kụrisịrị ihe oyiyi nke eze ukwu ahụ, e zoro onwe ya n’otu ime obodo dị nso, ruo mgbe, na njedebe nke ụbọchị atọ, o jiri obi ike rịọ ebere n’aka ndị ọ na-achị. [Popery na-emeri emeri.] N’enweghị okpueze ya, ma n’ọnọdụ onye na-arịọ ebere, Anastasius pụtara n’ocheeze nke ebe egwuregwu circus. Ndị Katọlik, n’ihu ya, kwughachiri ezi Trisagion ahụ; ha ṅụrịrị ọṅụ n’ihe o nyere site n’okwupụta onye nkwusa ozi, nke ịhapụ uwe-acha-odo-eze ahụ; ha gere ntị ná ndụmọdụ ahụ, na ebe ọ bụ na ọ bụghị mmadụ nile pụrụ ịchị, ha kwesịrị ibu ụzọ kwekọọ n’ịhọpụta onye ọchịchị; ha wee nabata ọbara nke ndị ozi abụọ a na-adịghị amasị mmadụ, ndị nna ha ukwu, n’enweghị ịla azụ, mara ikpe ka e nye ha ọdụm. Ọgba aghara ndị a dị oke iwe ma bụrụkwa nke na-adịru nwa oge ka ihe ịga nke ọma Vitalian kpaliri, onye ya na ndị agha Huns na Bulgarians ya, ndị ka ukwuu n’ime ha bụ ndị na-ekpere arụsị, kwupụtara onwe ya dịka onye na-agbachitere okwukwe Katọlik. N’ime nnupụisi a nke nsọ, o mere ka Thrace ghara inwe ndị bi na ya, o nọchibidoro Constantinople, o bibiri puku mmadụ iri isii na ise nke ndị Kraịst ibe ya, ruo mgbe o nwetara ịkpọghachi ndị bishọp, imeju Pope afọ, na iguzobe kansụl nke Chalcedon, nkwekọrịta okwukwe ziri ezi, nke Anastasius na-anwụ anwụ bịanyere aka na ya n’obi adịghị ya mma, ma nke nwanne nna Justinian mezuru n’ezi ntụkwasị obi karịa. Ma otu a ka ihe si pụta n’agha okpukpe mbụ ahụ nke a lụrụ n’aha, nakwa site n’aka ndị na-eso ụzọ, nke Chineke nke Udo. SS

“Site n’ihe odide a sitere n’aka Appollos Hale, anyị mechiri àmà banyere isi okwu a: —Ugbu a anyị na-akpọ ndị Gamaliel nke oge a ka ha were ọnọdụ soro anyị n’ebe nsọ nke Okpukpe ndị ọgọ mmụọ nọbu (nke a na-ekwu ugbu a na ọ bụ “nketa St. Peter”) n’afọ 508. Anyị na-eleghachi anya afọ ole na ole gara aga, ma Okpukpe ndị ọgọ mmụọ nke obi ọjọọ nke ndị barbarian nke ugwu na-ada dịka iyi n’elu alaeze Western Rome nke na-aza aha Ndị Kraịst—na-emeri n’ebe niile—ma mmeri ha n’ebe niile na-apụta ìhè site n’oké obi ọjọọ kacha njọ. . . . Alaeze ahụ dara, e wee tiwaa ya bụrụ iberibe. Otu n’otu, ndị nwe na ndị ọchịchị nke iberibe ndị a hapụrụ Okpukpe ndị ọgọ mmụọ ha ma kwupụta okwukwe Ndị Kraịst. N’ihe banyere okpukpe, ndị meriri emeri na-enyefe onwe ha n’aka ndị e meriri. Ma n’agbanyeghị nke a, Okpukpe ndị ọgọ mmụọ ka na-enwe mmeri. N’etiti ndị na-akwado ya, e nwere otu onye mmeri siri ike ma nwee ihe ịga nke ọma. (Clovis.) Ma n’oge na-adịghị anya, ya onwe ya kwa na-ehulata n’ihu ike nke okwukwe ọhụrụ ahụ ma bụrụ onye na-alụ ọgụ n’akụkụ ya. Ọ ka na-enwe mmeri, ma, dịka dike na onye mmeri, ọ rutere n’elu kachasị elu n’ebe anyị guzo, A.D. 508.”

“N’ime ma ọ bụ nso n’afọ ahụ kwa, nkewa ikpeazụ dị mkpa nke alaeze ukwu ahụ dara ada ka e mere ka ọ bụrụ nke Ndị Kraịst n’ihu ọha, ma site n’echichi eze nke ‘onye-ọchịchị’ ya meriri emeri.”

“—Pontif nke oge a anyị nọ n’ime ya bụ onye Okpukperechi Ndị Ọgọ mmụọ gbanwere n’oge na-adịbeghị anya. Agha ọbara ahụ nke mere ka a tinye ya n’oche ahụ bụ site n’itinye aka nke eze Arian ka e kpebiri ya. A na-ehulata n’ihu ya ma na-ekele ya dịka onye na-ejupụta —ọnọdụ Chineke n’elu ụwa.’ Ụlọ omeiwu dị nnọọ n’okpuru ọchịchị ya, nke mere na, naanị n’echiche na ọdịmma Oche Rome chọrọ ya, ha na-achụpụ eze ukwu n’ọgbakọ. . . . N’afọ 508, a gbawara olulu mgbawa n’okpuru ocheeze nke Alaeze Ukwu Ọwụwa Anyanwụ. Ihe si n’ọgbaaghara na esemokwu nke a kpatara pụta bụ iweda onye nwe ya ziri ezi n’ala. Ugbu a ajụjụ bụ, n’oge ole ka e wedara Okpukperechi Ndị Ọgọ mmụọ ala nke ukwuu, nke ga-eme ka ohere dịrị onye nọchiri ya na onye ga-anọchi ya, ihe arụ Papal ahụ? Olee mgbe ka e debere ihe arụ a n’ọnọdụ nke ga-eme ka ọ malite ije ya nke nkwulu Chineke na ọbara? È nwere ụbọchị ọzọ ọ bụla maka ịbụ “e debere” ya, ma ọ bụ “e guzobere” ya n’ọnọdụ Okpukperechi Ndị Ọgọ mmụọ, ma e wezụga 508? Ọ bụrụ na nwanyị amoosu omimi ahụ emebughị ka ndị ọ na-achụ aja niile bịa n’okpuru ike ya ugbu a, o werela ọnọdụ ya, ụfọdụkwa enyela onwe ha n’ike ndọta ya.”

“Ndị ọzọ, n’ikpeazụ, a na-emeri ha,—ma ndị eze, na ndị mmadụ, na ìgwè mmadụ, na mba dị iche iche, na asụsụ dị iche iche,’ a na-edobekwa ha n’okpuru amụma ahụ nke na-akwado ha, ọbụna mgbe ha nọ—‘n’ịṅụbiga mmanya ókè n’ọbara ndị àmà Jisọs,’ ka ha—‘chee na ha na-arụrụ Chineke ozi,’ ma were onwe ha bụrụ nanị ndị eluigwe hụrụ n’anya pụrụ iche, ebe ha n’otu oge ahụ na-aghọ anụrị dị mfe karị ma baa ụba karị nye ikpe ọmụma nke ọkụ mmụọ hel’*

“Anyị nwere ụbọchị ahụ. E wepụrụ ‘ihe — kwa ụbọchị,’ ma guzobe ihe arụ nke na-eme ka ọ bụrụ nkịtị n’afọ 508. Site n’ịgụ oge malite n’ebe a, ụbọchị ma ọ bụ afọ 1290 ahụ na-eru njedebe n’afọ 1798, ebe, dị ka e gosiworị, e ji aka Buonaparte wepụrụ Pope ike ọchịchị obodo. Ụbọchị 1335 ahụ na-eweta anyị afọ 45 zuru ezu n’akụkụ a nke ihe omume ahụ.”

“Ma ụfọdụ pụrụ ikwu, Olee otú o si bụrụ na unu na-eme ka oge ndị ahụ kwụsị n’oge gara aga? Ọ̀ bụ na e dereghị na Daniel ga-ezu ike ma guzo n’ókè ya na njedebe nke ụbọchị ndị ahụ? N’ezie; anyị na-ekwere ya. Ma gịnị ka ọ bụ ka Daniel guzo n’ókè ya? A ga-atụle isi okwu a mgbe anyị bịara n’ịkọwa ịgafe nke oge ahụ, na n’inyocha ihe omume ndị mere n’ezie na njedebe nke ụbọchị ndị ahụ. Ka ọ dị ugbu a, anyị na-adọba arịlịka anyị ebe a ruo izu ọzọ.” Review and Herald, January 28, 1858.

Njehie na Ihe Ụjọ nke Prescott na Daniells; Obodo ndị A Ga-arụ Ọrụ n’ime Ha

(A họpụtara A. G. Daniells ka ọ bụrụ onye isi nke General Conference n’afọ 1901. Nke a na-egosi na e dere akwụkwọ a n’afọ 1910, oge mgbe Mrs. White nwere nnukwu nchegbu banyere ileghara obodo ukwu anya nke Daniells na itinye aka ya n’esemokwu gbasara “Daily.”)

Ugbu a, n’oge na-adịbeghị anya, Steve Wohlberg nọ na-ekwu na ọ dịghị ya mkpa iwere ọnọdụ ọ bụla banyere “Daily” n’ihi na Ellen White enweghị mgbe ọ bụla o were ọnọdụ banyere “Daily”; ma ọ bụrụ na o zuru ezu ka onye amụma nwanyị were ọnọdụ ahụ, o zuru ezu kwa maka ya.

N’ezie, Ellen White nwere ọnọdụ doro anya banyere Daily. O kwuru na ndị Millerite nwere echiche ziri ezi banyere ya, ma o ghọtara na ọ bụ Ikpere arụsị. O ghọtarakwa na mgbe e wepụrụ Ikpere arụsị, 1335 malitere; ma o ghọtara na echiche ndị ọzọ na-abụghị nke ahụ naanị na-amịpụta ọchịchịrị na ọgba aghara.

Ma nke a ị pụrụ igosi site n’akụkọ ihe mere eme nke afọ 1850, nke e kewapụrụ n’eziokwu ya dịka nke na-ebute ọchịchịrị na mgbagwoju anya, bụ echiche Crosier na “Daily” ahụ nọchiri anya ozi Kraịst n’Ụlọ Nsọ; ya mere, echere m na o nwere nghọta banyere ihe “Daily” ahụ bụ, ọ bụghị naanị ihe ọ bụ kamakwa ihe ọ nọchiri anya ya n’ihi na, ọ bụrụ na i si n’ọnọdụ ahụ pụọ, ị ga-abanye n’ọchịchịrị na mgbagwoju anya.

Ma, n’afọ 1910, Ellen White kwaara Onyeisi Nzukọ Ukwu na W. W. Prescott mba n’ihi ịkwado otu echiche a ahụ nke Crosier.

Ọ dịghịkwa onye ọkà mmụta akụkọ ihe mere eme ga-arụ ụka na Prescott na Willie White na A. G. Daniells, na mgbe ha na-akwado Daily, na ha na-akwado echiche ahụ na Daily nọchiri anya ozi ije ozi Kraịst n’ebe nsọ Ya. Onye ọ bụla maara nke ahụ.

Ma, ị nwere isiokwu ahụ dum ebe a site na *Manuscript Releases*, olu nke 20.

Kedu mgbe a wepụtara nke a? Ọfọn, e wepụtara ya n’afọ 1988; ya mere, ọ dịrị ndị na-amụ Adventism n’afọ 1988 ka ha tụlee ya.

Kedu mgbe Willie White na Prescott na Daniells guzobere echiche ụgha banyere Nkwaa kwa ụbọchị n’ime Adventism? Site n’afọ 1919 ruo 1931 ka ha rụzuru ọrụ ha. Ka ọ na-erule 1931, chefuo ya kpamkpam!! Adventism ga-akụzi na Nkwaa kwa ụbọchị na-anọchi anya ozi nke Kraịst n’ụlọ nsọ, n’ihi na ha anabatala nkọwa nke Akwụkwọ Nsọ nke si na Protestantism dapụrụ n’ezi okwukwe na Katọlik bịa. Ma site n’oge a gaa n’ihu, a na-amata Nkwaa kwa ụbọchị dị ka ozi nke Kraịst n’ụlọ nsọ.

N’eziokwu, e nwere ụfọdụ olu ndị na-emegide nke a ma mara nke ọma karịa otú ahụ, ma site n’oge ahụ gaa n’ihu, mmiri agbanweela kpamkpam.

Ma n’afọ 1988, Ellen White Estate wee hapụpụtara anyị nkwupụta a sitere n’afọ 1910 n’oge ahụ kpọmkwem a na-akpalite okwu banyere Daily site n’aka Prescott, Daniells, na Willie White.

> “N’oge a nke ahụmịhe anyị, ekwesịghị ka a dọpụta uche anyị wepụ n’ìhè pụrụ iche e nyere [anyị] ka anyị tụlee ya n’ọgbakọ dị mkpa nke ogbako anyị. Ma e nwekwara Nwanna Daniells, onye iro nọ na-arụ ọrụ n’uche ya;”

Gịnị ka nke ahụ pụtara? Gịnị ka ọ pụtara na onye iro na-arụ ọrụ n’uche gị? Ọ pụtara na Mmụọ Nsọ adịghị arụ ọrụ n’uche gị.

> “…ma uche gị na uche Okenye Prescott ka ndị mmụọ ozi ahụ a chụpụrụ n’eluigwe nọ na-arụ ọrụ n’ime ha…”

> “Ọrụ Setan bụ ịdọpụ uche unu ka e wee webata obere mkpụrụedemede na nkọwa nta ndị ahụ Onyenwe anyị emeghị ka unu webata. Ha abụghị ihe dị mkpa. Ma nke a pụtara nnukwu ihe nye ihe kpatara eziokwu ahụ. Ma echiche nke uche unu, ma ọ bụrụ na a pụrụ idọpụ unu gaa n’ebe obere mkpụrụedemede ma ọ bụ nkọwa nta dị, bụ ọrụ sitere n’echiche aghụghọ Setan. Iji dozie obere ihe ndị dị n’akwụkwọ ndị e dere, unu na-eche na unu ga na-arụ nnukwu ọrụ. Ma e nyere m iwu sị, Ịgbachi nkịtị bụ ikwu okwu n’ụzọ kacha doo anya.”

Ha chọrọ ịbanye n’akwụkwọ Uriah Smith, *Thoughts on Daniel and Revelation*, ma wepu ihe o kwuru banyere “Daily” dị ka Okpukperechi ndị ọgọ mmụọ. Ọ bụ ya mere, n’oge a, otu n’ime ndị ikom na-alụso Willie White na Prescott na Daniells ọgụ bụ nwoke a na-akpọ Larry Smith.

Ònye bụ Larry Smith? Ọ bụ nwa Uriah, ọ makwaara ihe ha chọrọ ime, ọ na-eguzokwa n’akụkụ nna ya: Daily ahụ bụ Ikpere arụsị.

> “A ga m asị, Kwụsịnụ ịchọ mmejọ n’ihe niile. Ọ bụrụ na nzube a nke ekwensu ga-enwe ike imezu, mgbe ahụ ọ na-egosi unu na a ga-ele ọrụ unu anya dịka ihe kacha ịtụnanya n’echiche e si chepụta ya. Ọ bụ atụmatụ onye iro ahụ ka ewebata akụkụ niile e chere na ha bụ ihe a pụrụ ịjụ n’ebe ụdị uche nile na-adịghị ekwenye.”

> “Gịnịzi kwa? Ọ bụ ọrụ ahụ nke na-atọ ekwensu ụtọ nke ukwuu ka a ga-emezu. A ga-enye ndị nọ n’èzí nnọchite anya, ọ bụghị nke okwukwe anyị, kama nnọọ ihe ga-adabara ha, nke ga-emepụta àgwà omume nke ga-”

mee gịnị? “kpata nnukwu ọgbaghara.”

A nabatala echiche ndị ọzọ banyere Daily nke na-eweta mgbagwoju anya na ọchịchịrị.

> “ma jikwaa oge ọlaedo ndị ahụ, bụ́ ndị a ga-eji n’ụzọ ịnụ ọkụ n’obi weta ozi ukwu ahụ n’ihu ndị mmadụ. Nkọwa ndị a na-enye n’ihe ọ bụla anyị rụrụ ọrụ na ya apụghị ịdịkọ n’otu n’ime ha niile, ma nsonaazụ ya ga-abụ ime ka uche ndị kwere ekwe na ndị na-ekweghị ekwe bụrụ ndị a gbagwojuru anya. Nke a bụ nnọọ ihe ahụ Setan zubere ka o mee—ihe ọ bụla a pụrụ ime ka o buru ibu dị ka esemokwu.”

Ọ bụrụ na Onyenwe anyị kwe, mgbe anyị malitere igosi ozizi ndị a site n’ọmụmụ Akwụkwọ Nsọ anyị, anyị ga-eleba anya na Ezikiel 28; n’ihi na, Ezikiel 28 bụ ebe a na-akọwapụta kpọmkwem mgbọrọgwụ nke “Daily.” Ezikiel 28 na-ekwu banyere mbuli elu nke Lucifer, ọ na-akara ya akara; n’ihi na, dịka ha na-agbalị ikwu na “Daily” na-anọchi anya ozi nsọ nke Kraịst n’ụlọ nsọ ya, ọ bụghị naanị na ha jụrụ ezi echiche banyere “Daily,” nke bụ akara nke ibuli onwe elu, kama ha na-egosipụtakwa kpọmkwem ibuli onwe elu ahụ n’ahụmahụ nke onwe ha. Ọ na-emesi ya ike na ha ga-ebute mgbagwoju anya n’etiti anyị.

> “Ugbu a, lee nnukwu ọrụ dị ebe a, nke mmụọ ndị a na-amaghị ama pụrụ ịrụ òkè n’ime ya. Ma Onyenwe anyị nwere ọrụ a ga-arụ iji zọpụta mkpụrụ obi ndị na-ala n’iyi; ebe ndị ahụ Setan, n’ịgbanwe onwe ya, pụrụ ijupụta, na-eweta ọgbaaghara n’ime ndị otu anyị, ọ ga-emezu ya n’ụzọ zuru oke, ma ọdịiche nta ndị ahụ nile ga-ebuwanye ibu, bụrụkwa ndị pụtara ìhè.”

Gịnịkwa ka ọ pụtara, “E gosiri m”? Chineke kpọmkwem gwara ya nke a.

> “E gosiri m site ná mmalite na Onye-nwe-anyị enyeghị ma Okenye Daniells ma Okenye Prescott ibu nke ọrụ a. Ò kwesịrị ka e webata aghụghọ Setan, ka “Kwa-Ubọchị” a bụrụ nnukwu okwu dị otu a nke a ga-ebubata iji gbagwojuo uche dị iche iche anya ma gbochie ọganihu nke ọrụ ahụ n’oge a dị mkpa? O kwesịghị ịdị otu a, ihe ọ bụla ọ pụrụ ịbụ. E kwesịghị iwebata isiokwu a,”

Nwanneanyị White ghọtara ihe a na-akpọ Daily, ma ọ ghọtakwa na izi na Daily bụ ọrụ ozi Kraịst n’ebe nsọ ya bụ ihe sitere n’aka ndị mmụọ ozi a chụpụrụ n’eluigwe, nakwa na ọ na-eweta naanị mgbagwoju anya na ọchịchịrị; ma, ọ maara ọnọdụ ndị Pioneer na Daily nọchiri anya Paganism, nakwa na mgbe e wepụrụ Daily, amụma oge nke afọ 1335 malitere. Ọ maara nke ahụ. Ọ maara ọdịiche ahụ, n’agbanyeghị ihe ndị ikom ndị a chọrọ ikwu.

> “Ọ gaghị abụ, n’agbanyeghị ihe ọ bụla pụrụ ịbụ. E kwesịghị iweta isiokwu a, n’ihi na mmụọ a ga-ebubata ga-abụ nke na-egbochi, Lucifa na-elekwa mmegharị ọ bụla anya. Ndị nnọchiteanya Setan ga-amalite ọrụ ya, a ga-ebubatakwa mgbagwoju anya n’ime ọkwa anyị. I nweghị oku ọ bụla iji chọpụta ọdịiche nke echiche nke na-abụghị ajụjụ nnwale; ma ịgbachi nkịtị gị bụ ikwu okwu doro anya. E gosiri m okwu a n’ihu nke ọma kpamkpam. Ọ bụrụ na ekwensu enwee ike itinye onye ọbụla n’ime ndị nke anyị n’ime ihe ndị a, dịka o zubere ime, ihe Setan ga-emeri. Ugbu a, ọrụ a ga-ebuli ozugbo n’enweghị oge ọ bụla e tufuru, ma ghara ikwupụta [ọdịiche] nke echiche ọbụla.”

> Setan ga-akpali ndị ikom ahụ ndị si n’etiti anyị pụọ ka ha na ndị mmụọ ozi ọjọọ jikọta onwe ha ma gbuo oge n’ọrụ anyị site n’ajụjụ ndị na-adịghị mkpa, ma lee ụdị ọṅụ [ga-adị] n’ụlọikwuu nke onye iro. Bịanụ ọnụ, bịanụ ọnụ. Ka e lie ọdịiche niile. Ọrụ anyị ugbu a bụ itinye ike anụ ahụ anyị nile na ike akwara-ụbụrụ nile anyị n’ọrụ iji wepụ ọdịiche ndị a n’ụzọ, ka mmadụ niile wee dị n’otu nkwekọ. Ọ bụrụ na a ga-ekwe ka Setan, site n’amamihe ukwu ya nke a na-edoghị nsọ, jide ọbụna ntakịrị ohere, [ọ ga-aṅụrị ọṅụ].

> “Ugbu a, mgbe m hụrụ otú unu si arụ ọrụ, uche m ghọtara ọnọdụ ahụ dum na ihe ga-esi na ya pụta ma ọ bụrụ na unu aga n’ihu ma nye ndị otu ahụ hapụrụ anyị ọbụna ntakịrị ohere iji weta mgbagwoju anya n’etiti ọkwa anyị. Enweghị amamihe unu ga-abụ kpọmkwem ihe Setan ga-achọ. Mkpọsa unu nke olu ike abụghị n’okpuru mkpali nke Mmụọ Nsọ. A kuziiri m ka m gwa unu na ịchọ mmejọ n’ihe ndị ikom ndị Chineke duru dere abụghị ihe sitere n’ike mmụọ nsọ nke Chineke. Ma ọ bụrụ na nke a bụ amamihe Okenye Daniells ga-enye ndị mmadụ, n’ụzọ ọ bụla egbula ya n’ọnọdụ ọchịchị, n’ihi na ọ pụghị isi n’ihe kpatara ihe tụlee ihe ga-esi na ya pụta. Ịnọ jụụ unu n’isiokwu a bụ amamihe unu. Ugbu a, ihe ọ bụla yiri ịchọ mmejọ n’akwụkwọ mbipụta nke ndị ikom na-adịghị ndụ abụghị ọrụ Chineke nyere onye ọ bụla n’ime unu ka ọ rụọ. N’ihi na ọ bụrụ na ndị ikom a—Ndị Okenye Daniells na Prescott—esoela nduzi e nyere n’ọrụ n’obodo dị iche iche, a gaara enwe ọtụtụ, ọtụtụ nnọọ, ndị kwere n’eziokwu ahụ ma bụrụ ndị a tọghatara, ndị ikom nwere ike, ndị [ugbua] nọ n’ọnọdụ ebe a gaghị eru ha mgbe ọ bụla.”

> “A ga-ewere ụwa nile dịka otu nnukwu ezinụlọ. Ma mgbe unu nwere isi iyi dị otu a nke ihe ọmụma unu ga-esi na ya dọta, gịnị mere unu ji hapụ ụwa ka ọ laa n’iyi ruo ọtụtụ afọ n’enweghị àmà ndị Onyenwe anyị Jisọs Kraịst nyere? Ezi okpukpe na-akụziri anyị ile nwoke na nwanyị ọbụla anya dịka onye anyị pụrụ ime ezi ihe.”

> “Nke a ebipụtawo kemgbe ọtụtụ afọ:—‘Uche Ziri Ezi,’ àmà nye Okenye Andrews. A pụrụ ịzụlite uche ka ọ bụrụ ike ịma mgbe e kwesịrị ikwu okwu na ibu ndị a ga-ebuli ma buru, n’ihi na Kraịst bụ onye ozizi gị. Ma egwu tụrụ m nke ukwuu n’ihi gị [mgbe m hụrụ gị] ka ị na-ebuli amamihe nke gị elu ma na-agbaso ụzọ ga-ebute ọdịiche nke echiche. Onyenweanyị na-akpọ ndị amamihe ndị pụrụ ijide udo ha mgbe ọ [bụ] amamihe ka ha mee otu a. Ọ bụrụ na ị ga-abụ nwoke zuru oke, ị chọrọ ido nsọ site n’aka Jisọs Kraịst. Ugbu a, e nwere ọrụ ka a malitere, ka amamihe wee pụta ìhè n’ime onye ozi ọ bụla, n’ime onyeisi ọ bụla nke [otu] nzukọ. Ma ebe a ka e nwere ọrụ ị gaara ejidesi ike ọtụtụ afọ gara aga, ebe a chọrọ gị ka ị bulie olu gị n’ihi otu ọrụ a kpọmkwem. Kraịst nyere ndị Ya niile ntụziaka pụrụ iche banyere ihe ha ga-eme na ihe ndị ha agaghị eme. Ma obere oge ka fọdụrụ anyị iji rụpụta ezi omume nke Onyenweanyị. Ị pụrụ ịghọta ụzọ nke Onyenweanyị. Ahụrụ m nzube gị nke ibuga ihe nile dịka atụmatụ nke gị si dị mgbe e tinyere gị ịbụ onyeisi. I chere na ị ga-eme ihe ndị dị ịtụnanya, nke ga-abụ ọrụ Chineke etinyeghị n’aka gị ka ị rụọ. Ugbu a, ọrụ gị abụghị imegide ma ọ bụ ịpịgbu, kama ọ bụ ịtọhapụ mkpa ọ bụla o kwere mee ma ọ bụrụ na Onyenweanyị anabatala gị ka i jee ozi. Ma i gosila n’oge dị nnọọ anya na amamihe na ikpe ziri ezi e doro nsọ egosighi onwe ha site n’ime gị. I kpughere okwu dị iche iche nke a na-agaghị anabata ma ọ bụrụ na Onyenweanyị enyeghị ìhè.”

> “Akụziworom na ekwesịghị ime ụdị mmegharị a na-eme ngwa ngwa dị otu a, dịka ịhọpụta gị ịbụ onyeisi oche nke ọgbakọ ahụ ọbụna maka otu afọ ọzọ. Ma Onye-nwe-anyị na-egbochi ụdị azụmahịa ngwa ngwa dị otu a ọzọ ruo mgbe a ga-eweta okwu ahụ n’ihu Onye-nwe-anyị n’ekpere; ebe e nyeworola gị ozi ahụ na ọrụ nke Onye-nwe-anyị nke dị n’elu onyeisi oche bụ ibu ọrụ kasị dị nsọ, ị nweghị ikike omume ọma ịgbawa dị ka i mere n’ihe gbasara —Daily’ ahụ ma chee na mmetụta gị ga-ekpebi ajụjụ ahụ. E nwere Okenye Haskell, onye buworo ibu ọrụ ndị dị arọ, e nwekwara Okenye Irwin na ọtụtụ ndị ikom ọzọ m pụrụ ịkpọ aha, ndị nwere ibu ọrụ ndị dị arọ.”

> “Ebee ka nkwanye ùgwù unu nọ n’ebe ndị okenye nọ? Olee ikike unu pụrụ iji rụọ ọrụ n’enweghị ịkpọkọta ndị ikom niile nwere ibu ọrụ ka ha tụlee okwu ahụ? Ma ka anyị nyochaa okwu ahụ ugbu a. Anyị aghaghị ugbu a ịtụleghachi ma ọ bụ ikpe nke Onyenwe anyị, n’ihu ọrụ ahụ e leghaara anya, ka ọ na-egosi ịnụ ọkụ n’obi unu iburu ọrụ ahụ ọbụna otu afọ ọzọ. Ọ bụrụ na unu eburu ọrụ ahụ otu afọ ọzọ site n’enyemaka nke ga-esonyere unu, mgbanwe kwesịrị ime n’ime unu na Elder Prescott. Meekwa ka obi unu dị umeala n’obi n’ihu Chineke. Onyenwe anyị aghaghị ịhụ n’ime unu ngosipụta nke ahụmahụ dị iche, n’ihi na ọ bụrụ na e nwere mgbe ndị mmadụ chọrọ ka a tọghata ha ọzọ n’oge a ugbu a, ọ bụ Elder Daniells na Elder Prescott.”

> “A ga-ahọpụta ndị ikom asaa, ndị bụ ndị amamihe, ma site n’ọrụ nke amara Chineke [nye] ihe àmà [nke] ntughari-ọzọ. N’ihi na ndị ikom ọ bụla kpuru ìsì n’ụzọ dị otu a nke na ha apụghị isi n’ihe kpatara ya ruo n’ihe si na ya pụta tụgharịa uche, nke ga-eme ka ha leghara ndị ikom bụ́ ndị buworo ibu ọrụ nke ozi ahụ na ndịisi nzukọ ndị a anya, [ka] e leghara ndị ikom [ndị] na-eburu ozi ahụ ihe karịrị afọ abụọ anya, ma ka nsonaazụ dị otu a nke ime ngwa ngwa mee, nke ga-eme ka ndị ikom hapụ ilekọta nnọọ ọrụ ahụ e debeworo n’ihu ha ruo ọtụtụ afọ—ọrụ n’obodo ukwu dị iche iche—ma ghara inye, ma ọ bụ nye nanị ntakịrị, ntị nye ndị agadi maka ndụmọdụ, kama kwusaa ihe ndị ha họọrọ inye ndị mmadụ, na-agba àmà nke onwe ya banyere enweghị nchekwa nke ndị ikom a ga-enyefe nnukwu ọrụ dị ebube dị otu a.”

> “Kraịst anwụghị anwụ. Ọ dịghị mgbe Ọ ga-ekwe ka a na-aga n’ihu n’ọrụ Ya n’ụzọ a dị ịtụnanya. Hapụnụ akwụkwọ ndị ahụ ka ha dị. Ọ bụrụ na mgbanwe ọ bụla dị oke mkpa, Chineke ga-eme ka e nwee nkwekọ n’ime mgbanwe ahụ n’ụzọ kwekọrọ; ma mgbe e tinyeworo ozi n’aka mmadụ, tinyere ibu ọrụ ukwu ndị o metụtara, [Chineke] na-achọ ikwesị ntụkwasị obi nke ga-arụ ọrụ site n’ịhụnanya ma sachapụ mkpụrụ obi. Ndị okenye Daniells na Prescott abụọ ahụ chọrọ ntọghata ọzọ. Oru ijuanya abatala, ma ọ naghị adaba n’ọrụ ahụ Kraịst bịara n’ụwa anyị ime; ndị niile a tọghatara n’eziokwu ga-arụkwa ọrụ nile nke Kraịst.”

> “A kpọrọ anyị niile ịrụ ọrụ ahụ nke ga-enye Nna ahụ otuto. Anyị abatala n’oge nsogbu siri ike ahụ—ma ọ bụ ka àgwà anyị dị ka nke Jizọs Kraịst n’ezie n’oge nkwadebe a, ma ọ bụghịkwa ịnwa ya. Okenye Daniells, ekwesịghị ka i were onwe gị dị ka onye nweere onwe ya ime ka a nụ olu gị n’elu dịka i meworo n’okpuru ọnọdụ ndị yiri nke a. Marakwa na onye isi ọgbakọ nzukọ adịghị ịbụ onye ọchịchị. Ọ na-arụkọ ọrụ ọnụ na ndị amamihe ndị nọ n’ọnọdụ dị ka ndị isi, ndị Chineke anabatala. O nweghị onwe ya itinye aka n’ihe e dere n’akwụkwọ ndị e biri ebi sitere n’aka ndị odeakwụkwọ ndị Chineke anabatala. Ha agaghịzi ejide ọchịchị, belụsọ ma ha gosi obere nke mmụọ ịchị na ike ịkpa ike. Oge nsogbu ahụ eruola, n’ihi na a ga-eme ka Chineke bụrụ onye a na-asọpụrụghị.”

> “Kedụ ka Onyenwe anyị si ele obodo ndị a na-arụbeghị ọrụ anya? Kraịst nọ n’eluigwe. Ugbu a, nkwenye ya ga-abụ, —Ọ dịghị ọchịchị eze. Ma ugbu a bụ oge nsogbu nke ụwa a. Ugbu a abụ M Ike ịzọpụta ma ọ bụ ibibi. Ugbu a bụ oge mgbe ọdịnihu nke mmadụ nile dị n’aka M. Enyewo M ndụ M iji zọpụta ụwa. Ma ‘Mụ onwe M, ọ bụrụ na e welie M elu,’ amara nzọpụta nke M ga-enye ga-egosi na ndị niile a ga-akpụzi dịka oyiyi Chineke si dị, ma bụrụkwa otu na Mụ, ga-arụ ọrụ dịka M si arụ ọrụ site n’ike amara mgbapụta M.’ Onye ọbụla chọrọ, [ka o] soro ụmụnna ya jidesie ọrụ ahụ ike ime nke e nyere ha ka ha mee mgbe ha nọ n’ọnọdụ ọrụ nwere ibu ọrụ n’okpuru ndụmọdụ nke Onyenwe anyị na-enye, ma jiri obi ha nile chọọ ịrụ ọrụ n’ime nkwekọ zuru ezu na Ya Onye hụrụ ụwa n’anya nke ukwuu nke na O nyere ndụ Ya dịka àjà zuru ezu maka nzọpụta nke ụwa. Ana m agwa ndị ozi anyị, na mgbe ha na-abanye n’ọrụ n’obodo anyị, ka ịdị jụụ dị nsọ soro ozi nke Okwu ahụ. Anyị apụghị ime mmetụta kwesịrị ekwesị n’uche ndị mmadụ ma ọ bụrụ na anyị . . . [A hapụrụ otu ụzọ n’ime atọ nke ala ibe a n’efu.]”

> “Anam edegharị site n’Akwụkwọ Ndetu m. Eziokwu dịka ọ dị n’ime Jisọs—kwuo ya, kpee ya ekpere, kwere okwu ọ bụla n’ime ịdị mfe ya. Gịnị ka ị ga-erite ma ọ bụrụ na e wetara njehie n’ihu ndị ikom hapụrụ okwukwe ma ṅa ntị n’ime mmụọ ndị na-eduhie eduhie, ndị ikom ndị na-adịbeghị anya nọnyere anyị n’okwukwe? Ì ga-eguzo n’akụkụ ekwensu? Tinye uche gị n’ubi ndị a na-arụbeghị ọrụ n’ime ha. Ọrụ nke gbatara ụwa niile dị n’ihu anyị. E nyere m ihe nnọchianya banyere John Kellogg.”

> “Onye dị ezigbo mma n’anya nọchiri anya echiche ndị dị n’ime arụmụka aghụghọ ndị ọ na-eweta, ya bụ, echiche dị iche na eziokwu nke Akwụkwọ Nsọ n’ezi ya. Ma ndị na-agụsi agụụ ike ma na-akpọ nkụ maka ihe ọhụrụ na-akwalite echiche [dị aghụghọ nke ukwuu] nke mere na Elder Prescott nọ n’oké ihe ize ndụ. Elder Daniells nọkwa n’oké ihe ize ndụ [nke] ịdaba n’ime aghụghọ nke na, ọ bụrụ na a pụrụ ikwupụta echiche ndị a n’ebe niile, ọ ga-adị ka ụwa ọhụrụ.”

> “Ee, ọ ga-adị otu a, ma ka uche ha jidere n’ụzọ dị otu a, e gosiri m na Nwanna Daniells na Nwanna Prescott na-akpa n’ime ahụmahụ ha echiche ndị nwere ọdịdị ime mmụọ [spiritualistic], na-adọtakwa ndị anyị n’ebe echiche ndị mara mma nọ nke ga-eduhie, ma ọ bụrụ na o kwe omume, ọbụna ndị a họpụtara ahọpụta.”

Ndị a họpụtara n’ezie agaghị ekwe ka a duhie ha, ma e nwere ndị ga-anọnyere ndị a họpụtara n’ezie bụ́ ndị a ga-eduhie. Ndị a họpụtara n’ezie bụ ndị amamihe na-amaghị nwoke. Ndị nzuzu na-amaghị nwoke ka a ga-eduhie, ọ̀ bụghị ya?

Ma dị ka ndị amamihe na-amaghị nwoke n’oge a, mgbe ọnwụnwa ahụ dị iji duhie ọbụna ndị a họọrọ ahọpụta, dịka ndị amamihe na-amaghị nwoke na-anata mmeri ọṅụṅụ nke Mmụọ Nsọ, gịnị ka ndị nzuzu na-amaghị nwoke na-anata? Nduhie dị ike nke 2 Ndị Tesalonaịka. Anyị ga-elebakwa nke ahụ anya, n’ihe metụtara Daily.

—“na-akpa n’ime ahụmahụ ha mmetụta ndị nwere ọdịdị nke ime mmụọ [spiritualistic], ma na-adọta ndị anyị n’ebe mmetụta mara mma nọ nke ga-eduhie, ma ọ bụrụ na o kwere omume, ọbụna ndị a họpụtara ahọpụta.”

Kedu ihe bụ isi nke mmụọ-ozi ụgha?

Mgbe a bịara n’akụkọ Eze Sọl, gịnị ka Samuel kwuru? “Nnupụisi dị ka amụma afa.” Nnupụisi bụ afa.

Ebee ka Sọl na-ejedebe?

SITE N’AKA NKE NDỊ NAGE NTỊ: Banyere dibịa afa nke Endor.

N’ebe nwanyị afa nke Endọ.

Gịnị ka Eze Sọl mere nke butere usoro ihe omume a nke kpọrọ ya ruo n’aka amusu nwanyị nke Endọ? O tinyere okwu nke ya elu karịa Okwu Chineke. A gwara ya ihe ọ ga-eme, ma o gara n’ihu mee ihe ọ chọrọ ime.

Ihe bụ isi nke ime mmụọ ase bụ itinye okwu gị n’elu Okwu Chineke. Ọ bụ ebe ihe niile si malite. Nke ahụ bụ amoosu.

Ịgba afa bụ ịchọpụta otú Setan si etinye gị n’okpuru mmetụta ya. Otu o si agba gị ọgwụ bụ okwu anwansi nke metụtara aghụghọ anwansi.

Mgbe a gbarịrị gị afa, ònye ka a na-ebu ụzọ gbarịa afa? Ọ bụ onye dibịa afa ahụ. Ihe niile na-amalite mgbe m tinyere okwu m n’elu Okwu Chineke. Nke ahụ bụ ịgba afa, nke ahụ bụ nnupụisi, ma ọ bụ m onwe m ka e meworo ka a gbarịa afa. Nke ahụkwa bụ ihe mere Daniells na Prescott.

Gịnịkwa bụ mmetụta ndị Daniells na Prescott nọ na-achọ iweta n’oge a na-eme nke a? Echiche na-ezighị ezi banyere Daily.

Gịnịkwa bụ ezi echiche banyere Daily ahụ? Ọ bụ na ọ bụ Ikpere arụsị, ma Ikpere arụsị bụ okpukpe nke ibuli onwe elu. Ọ bụ okpukpe malitere n’ụlọikpe nke Eluigwe mgbe Setan, mgbe Setan, debere okwu ya n’elu Okwu Chineke ma webata n’akụkọ ihe mere eme nke mmadụ ihe omimi nke ajọ omume.

Ihe omimi nke ajọ omume bụ ọrụ Setan n’ịgba afa n’ahụ anyị. Ọ bụ ọrụ Setan ime ka anyị dobe okwu anyị ma ọ bụ okwu ya elu karịa Okwu Chineke.

Ị̀ na-eso echiche m?

Legharịa anya n’okwu ajọ omume. Ọ ga-akọwa ajọ omume n’akwụkwọ Strong’s Concordance. Ma mgbe i wedatara ya ruo n’okwu mgbọrọgwụ ya, gịnị bụ okwu mgbọrọgwụ nke ajọ omume? Alpha, alpha. Nke ahụ bụ Alpha Ndapụ n’Okwukwe.

Kedu mgbe Daniells na Prescott nọ na-agbasi mbọ ike ịkwalite echiche nzuzu a? N’oge nke Mwepu Nsọpụrụ Alfa.

Ya mere, echefukwala ihe Nwanyị White na-ekwu ebe a banyere iduhie ọbụna ndị a họpụtara, nakwa banyere ịgụ Ezekiel 28. Ọ maara ihe na-eme. Ọ maara na okwu a banyere Daily bụ ihe na-abụghị naanị njehie n’ozizi, kama ọ na-achọkwa ka ndị ga-ekwusa echiche na-ezighị ezi banyere Daily welie okwu ha elu karịa Okwu Chineke, nke na-etinye ha n’ọnọdụ ebe a gọọrọ ha afa; ya mere, ha bụ ngwá ọrụ n’aka Setan iji gọọ ndị ọzọ afa site n’inupụ isi ha.

> “Aghaghị m iji mkpịsịede m depụta [eziokwu ahụ] na ụmụnna ndị a ga-ahụ ntụpọ n’echiche aghụghọ ha nke ga-etinye eziokwu n’ọnọdụ enweghị ntụkwasị obi; ma [n’agbanyeghị nke a] ha [ga-eguzo] pụta ìhè dị ka [a ga-asị na ha nwere] nnukwu nghọta ime mmụọ. Ugbu a, a ga m agwa ha [na] mgbe e gosiri m okwu a,”

Ndị mmadụ na-ekwu, “Ọ, Ellen White, ọ nweghị ọnọdụ ọ bụla o nwere banyere Daily.”

> “mgbe e gosiri m okwu a, mgbe Okenye Daniells nọ na-ebuli olu ya elu dị ka opi n’ịkwado echiche ya banyere ‘Kwa Ụbọchị,’ e gosiri m ihe ga-esi na ya pụta n’oge na-abịa. Ndị anyị nọ na-enwe mgbagwoju anya. Ahụrụ m ihe ga-esi na ya pụta, wee nye m ịdọ aka ná ntị na ọ bụrụ na Okenye Daniells, n’echeghị echiche banyere ihe ga-esi na ya pụta, ekwe ka ihe a kpalie ya otu a ma mee ka o kwere na ọ nọ n’okpuru mmụọ nsọ nke Chineke,”

Nke a bụ mmụọ-azụ. O tinyewo okwu ya n’elu Okwu Chineke. O kwenyere na Chineke na-enye ya mkpali.

> “na ọ bụrụ na Elder Daniells, n’agbanyeghị ihe ga-esi na ya pụta, ekwe ka e metụta ya n’ụzọ dị otu a ma mee ka onwe ya kwere na ọ nọ n’okpuru mmụọ nsọ nke Chineke, a ga-agha obi abụọ na enweghị okwukwe n’etiti ndị nọ n’ọkwá anyị n’ebe niile, anyị ga-anọkwa n’ebe ahụ bụ ebe Setan ga-ebugara ozi ya. A ga-agha ekweghị ekwe na obi abụọ siri ike n’uche ụmụ mmadụ, ihe ọkụkụ ọjọọ dị iche iche ga-anọchi eziokwu. Ms 67, 1910, 1–8. Manuscript Release, volume 20, 17–22.

Mkpụrụ ọjọọ ndị a na-amaghị ama na-eto n’ebe niile n’ime Adventizim taa.

Ellen White tinyere nkwado ya n’elu nghọta ndị Pioneer nwere banyere 2520.

Ellen White kwadoro nghọta ndị Pioneers na “Daily” dị n’Akwụkwọ Daniel na-anọchi anya Okpukpe ndị ọgọ mmụọ.

Back to Articles