Article

# Akwụkwọ Daniel — Nọmba Iri na Atọ

Ihe Nzuzo nke Ụbọchị Ikpeazụ

Author

Jeff Pippenger

Published

December 8, 2023

Formats

PDF
Word
Song MP3

Dəniel isi nke abụọ na-anọchite anya mmụọ-ozi nke abụọ nke Mkpughe iri na anọ. Dị ka nke a, ọ na-anọchite anya nke abụọ n’ime ule atọ, ndị a na-anọchi anya ha dịka ule metụtara nri, nke ule anya na-eso, ma na-agwụcha ya n’ule litmus. Ule atọ ahụ niile, ndị bụkwa ihe-ama amụma, dị n’ozi mmụọ-ozi mbụ nke Mkpughe iri na anọ. Dị ka ọ dịkwa na mmụọ-ozi mbụ nke Mkpughe iri na anọ, Dəniel isi nke mbụ nwekwara ule atọ ndị ahụ nke ọ bụla.

Ule nke abụọ, ma ọ bụ ozi nke mmụọ ozi nke abụọ, na-amalite na njedebe nke ule mbụ. Isi nke abụọ na-esochi isi nke mbụ. Mmechi nke ule nke abụọ na-amalite ule nke atọ ozugbo n’azụ n’azụ. Oge a nọchiri anya ya site n’ule nke abụọ bụ nke afọ iri asaa nke ndọta n’agha Daniel, nke malitere na mmeri e meriri Jehoiakim ma gwụchaa n’iwu Saịrọs. Ka njedebe nke afọ iri asaa ahụ na-abịaru nso, Daniel ghọtara site n’Okwu amụma nke Chineke na njedebe ahụ fọrọ nke nta ka ọ bịaruo.

> N’afọ mbụ nke Daraịọs nwa Ahasuerọs, onye sitere n’agbụrụ ndị Midia, bụ onye e mere eze n’alaeze ndị Kaldia; n’afọ mbụ nke ọchịchị ya, mụ onwe m, Daniel, ghọtara site n’akwụkwọ ndị ahụ ọnụọgụ afọ ndị ahụ, banyere nke okwu Onyenwe anyị bịakwutere Jeremaya onye amụma, na Ọ ga-emezu afọ iri asaa n’ime mbibi nile nke Jerusalem. Daniel 9:1, 2.

Daniel na-anọchi anya ndị nke Chineke n’ụbọchị ikpeazụ ndị ghọtara ihe nnọchianya nke afọ iri asaa nke ndọrọ n’agha pụtara, ma nghọta ahụ na-eme obere oge tupu afọ iri asaa ahụ nke nnọchianya agwụ. Ndị nke Chineke aghọtawo ndọrọ n’agha nke afọ iri asaa ahụ n’ezi ụzọ, ma ihe Daniel na-anọchi anya ya bụ nghọta ahụ na afọ iri asaa ahụ na-anọchi anya oge amụma sitere na Septemba 11, 2001, ruo n’iwu ụbọchị Sọnde. N’ihe metụtara Daniel, afọ ndị ahụ kwụsịrị n’oge iwu Saịrọs, nke n’ụbọchị ikpeazụ na-anọchi anya iwu ụbọchị Sọnde na United States.

N’oge na-adịghị anya tupu iwu Ụka Sọnde, a na-akpọlite ndị nke Chineke n’ịghọta amụma nke afọ iri asaa ahụ e ji akara nnọchianya. Afọ ndị ahụ e ji akara nnọchianya malitere na Jehoiakim, onye na-anọchi anya Septemba 11, 2001, mgbe, site n’ịbata nke Islam nke Ahụhụ nke atọ, mmụọ ozi dị ike nke Mkpughe iri na asatọ si n’eluigwe rịdata ma kwusaa ọdịda Babilọn. Ọdịda Babilọn na-anọchi anya ozi mmụọ ozi nke abụọ, ma na Septemba 11, 2001, oge ule nke abụọ malitere maka ndị riri akwụkwọ ahụ e zoro ezo nke dị n’aka mmụọ ozi ahụ. Oge ahụ, nke afọ iri asaa ahụ e ji akara nnọchianya na-anọchi anya ya, na-aga n’ihu ruo n’iwu Ụka Sọnde.

Ka ọgwụgwụ na-eru nso, dịka Daniel siri bụrụ ihe nnọchianya ya n’afọ mbụ nke Daraịọs, a na-akpọte ndị nke Chineke ka ha bịa n’ule nke oyiyi nke anụ ọhịa ahụ. Ha aghọtabuola ụfọdụ eziokwu ndị metụtara ule nke oyiyi nke anụ ọhịa ahụ, ma akụkụ ahụ ha bịara ịghọta kpọmkwem tupu ọgwụgwụ nke oge amụma nke mmụọ-ozi nke abụọ, ezobeworo n’ọchịchịrị. Dịka Daniel mụụrụ Okwu amụma nke Chineke, wee mata ihe afọ iri asaa ahụ pụtara, a duru ya gaa n’ekpere, dịka e durukwa ya gaa n’ekpere mgbe ọ matara iyi egwu ahụ metụtara ndụ ma ọ bụ ọnwụ nke Nebukadneza gbasara oyiyi-nrọ ya. N’isi nke itoolu nke Daniel, dịka n’isi nke abụọ nke Daniel, ka Daniel na-ekpe ekpere, ọ natara ìhè amụma.

> Ee, mgbe m ka na-ekwu okwu n’ekpere, ọbụna nwoke ahụ, Gebriel, onye m hụrụ n’ọhụụ ahụ na mbido, ebe e mere ka ọ fee ọsọ ọsọ, metụrụ m n’oge àjà anyasị. O wee kpọrọ m ihe, gwa m okwu, sị, O Daniel, apụtawo m ugbu a inye gị amamihe na nghọta. Daniel 9:21, 22.

“Nkà na nghọta” e nyere Daniel ka ọ na-ekpe ekpere kwekọrọ n’ekpere ya dị n’isi nke abụọ.

> Mgbe ahụ, Daniel gara n’ụlọ ya, mee ka Hananiah, Mishael, na Azariah, ndị òtù ya, mara okwu ahụ: ka ha rịọ ebere n’aka Chineke nke eluigwe banyere ihe nzuzo a; ka Daniel na ndị ibe ya ghara iso ndị ọzọ n’ime ndị amamihe nke Babilọn laa n’iyi. Mgbe ahụ, e kpughere Daniel ihe nzuzo ahụ n’ọhụụ nke abalị. Mgbe ahụ, Daniel gọziri Chineke nke eluigwe. Daniel 2:17–19.

N’ahịrị n’elu ahịrị, ekpere abụọ Daniel bụ otu ekpere ahụ. E nyere ha abụọ n’ime akụkọ ihe mere eme nke n’ụzọ ihe nnọchianya na-anọchi anya ule a na-ahụ anya nke mmụọ-ozi nke abụọ, nke na-eme n’etiti Septemba 11, 2001, na iwu Sọnde nke na-abịa n’oge na-adịghị anya. N’ihu iyi egwu ọnwụ nke Nebukadneza, na site n’amamihe amụma banyere afọ iri asaa nke Jeremaịa na iyi nke ugboro asaa nke Mosis, Daniel na-ekpe ekpere nke Levitikọs iri abụọ na isii, ebe ọ na-arịọ ka Chineke kpugheere ya ihe nzuzo amụma ikpeazụ nke amụma Akwụkwọ Nsọ. Ihe nzuzo ahụ Jọn kọwara dịka Mkpughe nke Jisọs Kraịst.

N’isi nke itoolu, a hụrụ Daniel n’ọnọdụ mgbanwe n’etiti alaeze abụọ. Babilọn ka adaala n’aka ndị Midia na ndị Peshia, n’ihi na ọ bụ afọ mbụ nke Darius; ya mere, nke a na-edobe ndị Chineke n’ụbọchị ikpeazụ n’ebe mgbanwe ahụ dị, nke e ji mmegharị nke mmụọ ozi mbụ na kwa mmegharị nke mmụọ ozi nke atọ kpọọ akara.

Mmegharị Millerite nke Filadelfia gbanwere banye na Laodisia n’afọ 1856, ma mmegharị Laodisia nke Future for America na-agbanwe banye na mmegharị Filadelfia na njedebe nke ụbọchị atọ na ọkara nke ịnọ nwụrụ anwụ n’okporo ụzọ nke Mkpughe isi nke iri na otu. Nnwale e dara n’ime ya n’ihe gbasara mmegharị Filadelfia nke ndị Millerite site n’afọ 1856 ruo 1863, metụtara ozizi nke “oge asaa.”

Nnwale nke ngagharị Laodisia nke Future for America dị n’ihe metụtara mkpa ọ dị ịmata ọnọdụ ha nke ikesasịworo, ma emesịa banye n’ekpere na ahụmahụ nke Levitikọs iri abụọ na isii. Daniel nọ n’oge mgbanwe dị n’etiti alaeze Babilọn na alaeze Midia na Peasia, kpọmkwemkwa tupu njedebe nke oge afọ iri asaa nke iwu Saịrọs ji kaa akara. Afọ iri asaa ahụ bụ ọnọdụ ndabere nke ekpere Daniel, afọ iri asaa ahụ na-anọchikwa anya “oge asaa” nke Mosis. Ekpere Daniel abụọ ahụ kwekọrọ n’oge mgbanwe ahụ nke “oge asaa” ji kaa akara n’ime ngagharị nke mmụọ ozi mbụ, nakwa n’ime ngagharị nke mmụọ ozi nke atọ.

“Ihe omimi” nke e kpughere Daniel bụ mkpughe nke oyiyi Nebukadneza. “Ihe omimi” nke oyiyi Nebukadneza n’ụbọchị ikpeazụ bụ na ọ na-anọchi anya alaeze asatọ, ọ bụghị anọ. N’isiokwu ndị gara aga ndị dị n’otu ngalaba ahụ, “Nke Asatọ Bụ Nke Ndị Asaa“, e gosipụtala eziokwu a. N’ime ihe omimi ahụ ka e nwere mkpughe nke oge mgbanwe ahụ mgbe nke asatọ bịarutere, nke sitere n’ime ndị asaa. “Ihe omimi” nke oyiyi Nebukadneza bụ nkwenye nke mbilite n’ọnwụ nke mpi nke Protestantism ezi-okwu na mpi nke Republicanism. Mbilite n’ọnwụ abụọ ahụ na-achọpụta na mpi ọ bụla bụ nke asatọ, ma ọ sitere n’ime ndị asaa; mgbanwe site na nke isii ruo na nke asatọ nke mpi abụọ ahụ na-eme n’ọdịdị amụma nke ọnwụnwa e jikọtara na “ugboro asaa” nke Mosis. Mgbanwe ahụ na-eme dịka Daniel nọchiri anya ya, kpọmkwem tupu iwu Saịrọs apụta, nke na-anọchi anya iwu ụbọchị Sọnde n’United States. Mgbe ahụ, n’oge iwu ụbọchị Sọnde ahụ, n’ime mmegharị ọsọ ọsọ, a na-agwọ ọnya ahụ na-egbu egbu nke papacy ka papacy ahụ na-aghọ isi nke asatọ nke sitere n’ime ndị asaa, ebe ya onwe ya kwa na-agabiga mgbanwe amụma, dịka oyiyi Nebukadneza nke Daniel isi nke abụọ siri nọchite anya ya.

> Ya mere, Daniel gakwuuru Erayok, onye eze họpụtara ka o bibie ndị amamihe Babilọn; ọ gara sị ya otu a: Egbulala ndị amamihe Babilọn: kpọbata m n’ihu eze, m ga-egosikwa eze nkọwa ya. Mgbe ahụ, Erayok kpọbatara Daniel n’ihu eze ọsọ ọsọ, sị ya otu a, Achọtala m otu nwoke n’etiti ndị a dọọrọ n’agha si Juda, onye ga-eme ka eze mara nkọwa ya. Eze zara wee sị Daniel, onye aha ya bụ Belteshaza, Ì nwere ike ime ka m mara nrọ ahụ m hụrụ, na nkọwa ya? Daniel 2:24–26.

Ozugbo e nyelarị Daniel ihe nzuzo ahụ, e zoro aka n’aha ya abụọ ahụ, na-akọwa na ọ na-anọchi anya ndị ọgbụgba ndụ ahụ, ndị n’ụbọchị ikpeazụ ka si n’ịgafe banye n’ọgbọ Philadelphia nke narị puku otu na iri anọ na puku anọ ahụ. Ọ na-egosipụta agwa nke ohu Chineke site n’ịrịọ ka a ghara igbu onye ọ bụla n’ihi enweghị ike ha ịghọta “ihe nzuzo” ahụ. E ji agwa ya tụnyere nke Arioch, ohu Nebukadneza, onye na-achọ ka e nye ya otuto n’aka eze n’ihi ịchọta Daniel. Daniel wee kọwaa ọdịiche dị n’etiti ngosipụta amụma nke eziokwu na nke ndị amamihe Babilọn, mgbe ọ zara ajụjụ Nebukadneza site n’ajụjụ, ma mesịa, n’adịghị ka Arioch, ọ naghị eji nghọta ya banyere “ihe nzuzo” ahụ bulie onwe ya elu, kama ọ na-ebuli Chineke nke eluigwe elu.

> Daniel zara n’ihu eze, sị, Ihe nzuzo ahụ eze chọrọ ịmata, ndị amamihe, ndị na-agụ kpakpando, ndị dibịa afa, na ndị na-agba afa apụghị igosi eze ya; ma e nwere Chineke nọ n’eluigwe, Onye na-ekpughe ihe nzuzo, ma na-eme ka eze Nebukadneza mara ihe ga-eme n’ụbọchị ikpeazụ. Nrọ gị, na ọhụụ nke isi gị n’elu ihe ndina gị, bụ ndị a. Daniel 2:27, 28.

Daniel malitere ngosipụta ya banyere “ihe nzuzo” ahụ site n’ịkọwapụta ya dị ka “ihe nzuzo” nke na-akọwa ihe ga-adị n’ụbọchị ikpeazụ. Ihe nzuzo nke akụkọ ihe mere eme zoro ezo nke égbè eluigwe asaa ahụ na-akọwapụta ihe ga-adị n’ụbọchị ikpeazụ. Oyiyi Nebukadneza bụ otu akụkụ nke ihe nzuzo nke ụbọchị ikpeazụ nke a na-emeghe tupu oge mgbaghara emechie. A na-ekpughe ya tupu oge mgbaghara emechie, n’oge mgbanwe ahụ mgbe mpi abụọ nke anụ ọhịa nke ụwa ahụ ghọrọ nke asatọ nke sitere n’ime asaa ahụ, dịka Daniel siri gosipụta ya n’afọ mbụ nke Dairọs.

> Ma banyere gị, eze, n’elu ihe ndina gị, echiche bịara n’obi gị banyere ihe ga-eme n’ọdịnihu; onye ahụ na-ekpughe ihe nzuzo emewo ka ị mara ihe ga-eme. Ma banyere m, a kpugheghị m ihe nzuzo a n’ihi amamihe ọ bụla m nwere nke karịrị nke onye ọ bụla dị ndụ, kama ọ bụ maka ha ga-eme ka eze mara nkọwa ya, ka i wee mara echiche nke obi gị. Daniel 2:29, 30.

Daniel ji àmà ahụ guzosie ike site n’ebe àmà nke abụọ nọ banyere eziokwu ahụ na nrọ Nebukadneza bụ banyere ụbọchị ikpeazụ, mgbe ọ na-ekwu, “onye na-ekpughe ihe nzuzo na-eme ka a mara gị ihe ga-eme,” “n’oge na-abịa.” Mgbe ahụ Daniel na-akọwa na e nyereghị ya ihe nzuzo ahụ n’ihi onwe ya, ma ọ bụ n’ihi na o nwere amamihe karịrị nke mmadụ ọ bụla ọzọ, kama na e nyere Nebukadneza “ihe nzuzo” ahụ “n’ihi ha ndị ga-eme ka a mara nkọwa ya.” E nyere “ihe nzuzo” ahụ n’ihi ndị ga-ewetara eze ime mmụọ nke Babilọn n’ụbọchị ikpeazụ “nkọwa” nke nrọ ahụ. E nyere ihe nzuzo ahụ kpọmkwem n’ihi otu narị na iri anọ na anọ puku ahụ, n’ihi na “ihe nzuzo” ahụ bụ maka ndị nọ n’ụbọchị ikpeazụ ndị na-ekwusa ọdịda ikpeazụ nke Babilọn. Mgbe ahụ Daniel na-ekpughe nrọ-onyonyo ahụ nke e zoro n’ọchịchịrị, nke butere ule nke ndụ ma ọ bụ ọnwụ.

> Gi, eze, hụrụ, ma lee otu nnukwu oyiyi. Nnukwu oyiyi a, nke ìhè ya mara mma nke ukwuu, guzo n’ihu gị; ọdịdị ya kwa dị egwu. Isi oyiyi a bụ ọla-edo dị ọcha, ara ya na ogwe aka ya bụ ọlaọcha, afọ ya na apata ụkwụ ya bụ ọla kọpa, Ụkwụ ya bụ ígwè, ụkwụ ala ya bụkwa akụkụ ígwè na akụkụ ụrọ. Ị nọ na-ele anya ruo mgbe e bepụrụ otu nkume n’enweghị aka, nke tiri oyiyi ahụ n’ụkwụ ya ndị ahụ bụ ígwè na ụrọ, wee kụrisịa ha. Mgbe ahụ ka ígwè, ụrọ, ọla kọpa, ọlaọcha, na ọla-edo, kụrisịrịkọtara ọnụ, bụrụkwa dịka igbogbo ọka nke ebe a na-azọ ọka n’oge okpomọkụ; ifufe wee bupu ha, nke mere na a hụtaghị ebe ọbụla ha dị: nkume ahụ nke tiri oyiyi ahụ wee bụrụ nnukwu ugwu, jupụta ụwa nile. Nke a bụ nrọ ahụ; anyị ga-akọkwa nkọwa ya n’ihu eze. Daniel 2:31–36.

Nrọ Nebukadneza kọwara alaeze ndị amụma nke Akwụkwọ Nsọ sitere n’oge ya ruo n’ụbọchị ikpeazụ, mgbe otu narị puku iri anọ na anọ ahụ, nke Daniel nọchiri anya n’ịnọchite ya n’ihu Nebukadneza, nakwa site na nkume ahụ a wara na-enweghị aka, ga-ebibi alaeze ndị nke ụwa nke e ji ihe oyiyi ahụ nọchite anya ha, nke mgbe ahụ ga-aghọ ugwu jupụtara n’ụwa niile. Nrọ ahụ bụ banyere ụbọchị ikpeazụ, n’oge ntụgharị amụma ahụ, mgbe ekpughere otu narị puku iri anọ na anọ ahụ ihe nzuzo amụma ikpeazụ ahụ.

Dịka ọkọlọtọ nke mpi ezi Protestant, ha n’oge ahụ na-eburu ozi nke mmụọ-ozi nke atọ gaa n’ụwa na-anwụ anwụ. Ozi ahụ na-abawanye ruo n’iti mkpu n’olu ike n’oge iwu Ụka na United States, mgbe a na-amanye akara nke anụ ọhịa. Tupu e nye iwu ahụ, ndị Daniel nọchiri anya n’ụbọchị ikpeazụ ga-eche ihu ule onyinyo nke anụ ọhịa ahụ. Ule ahụ bụ ule a na-ahụ anya, ọ chọkwara ka ndị mmegharị ahụ nke na-emepụta iwu Ụka ahụ bụrụ ihe ndị Daniel nọchiri anya na-ahụ. A na-anwale ha iji chọpụta ma ha ahọrọla usoro Chineke nke na-enye ha ohere ịhụ ule onyinyo ahụ nke zoro n’ọchịchịrị. Ule ha gụnyere iweda onwe onye ala na nkwupụta mmehie. Ọ gụnyekwara ikweta na e nyere Daniel nghọta n’ime nrọ na ọhụụ, n’ihi na ọ bụrụ na ha ajụ ịnụ olu Daniel na-eti mkpu n’ọzara, ọ dị ka ndị ahụ n’ụbọchị Kraịst jụrụ ozi Jọn Baptist.

Nwanyịnna White na-eme ka anyị mara na akwụkwọ Daniel na Mkpughe na-emezu ibe ha, ma okwu a, “na-emezu,” nke ọ ji, pụtara iweta n’izu oke. N’ọgwụgwụ ọnwa Julaị, 2023, Ọdụm nke ebo Juda bidoro iwepu akara-aka nke Mkpughe nke Jisọs Kraịst dịka O kwere nkwa ime tupu oge ebere emechie. N’ime ime nke a, Ọ kọwara eziokwu nke Akwụkwọ Nsọ ndị a ghọtarala nke ọma na mbụ, ma ndị a ugbu a kwesịkwara ịghọta n’ọnọdụ nke ụbọchị ikpeazụ.

Otu n’ime eziokwu ndị ahụ bụ ndị àmà abụọ nke Mkpughe isi nke iri na otu. Nke ọzọ bụ akụkọ ihe mere eme nke bụ mmezu zuru oke nke “éluigwe asaa” nke Mkpughe isi nke iri. O wepụtala eziokwu sitere n’ahịrị ndozigharị ndị dị nsọ nke na-ekwu banyere nkụda mmụọ nke July 18, 2020. O jirila akara ụzọ anọ ndị dị n’ime nke ọ bụla n’ime ahịrị ndozigharị ndị dị nsọ, nke na-egosi akụkọ ihe mere eme nke inye ike ozi mbụ ruo n’ikpe, n’ụzọ a na-amaghịrị na mbụ. Daniel isi nke abụọ na-eweta ọtụtụ n’ime echiche ndị a n’izu oke, ọ bụ ezie na eziokwu ndị a miri emi zoro n’ọchịchịrị nye ndị jụrụ iri usoro a kpọrọ Alpha na Omega.

N’ịmechi ọmụmụ a nke Daniel isi nke abụọ, anyị ga-achịkọta ma jikọta ụfọdụ n’ime eziokwu na akara-ụzọ ndị e mere ka ha zuo oke site na Daniel isi nke abụọ. N’ime ime nke a, anyị na-achọpụta na ihe nzuzo ahụ e kpughere Daniel n’ọhụụ abalị ahụ na-anọchi anya eziokwu ndị a n’onwe ha.

Anyi ga-ewepụta nchịkọta na mmechi n’isiokwu na-esonụ.

> “Onyenwe anyị nwere ndị ọrụ O họpụtara iji zute ụmụ mmadụ n’ime njehie ha na ịla azụ ha. A na-eziga ndị ozi Ya ka ha buru nkwupụta doro anya iji kpọtee ha n’ọnọdụ ụra ha ma mepee okwu dị oké ọnụ ahịa nke ndụ, ya bụ, Akwụkwọ Nsọ dị nsọ, nye nghọta ha. Ndị a agaghị abụ naanị ndị nkwusa, kama ha ga-abụ ndị ozi, ndị na-eburu ìhè, ndị nche kwesịrị ntụkwasị obi, ndị ga-ahụ ihe ize ndụ e yi egwu ma dọọ ndị mmadụ aka ná ntị. Ha aghaghị ịdị ka Kraịst n’ịkụsi ịnụ ọkụ n’obi ike ha, n’ụzọ amamihe ha si eme ihe, n’ọrụ onwe ha—n’otu okwu, n’ozi ha nile. Ha ga-enwe njikọ dị ndụ na Chineke, ma ha ga-amarịrị amụma dị iche iche na nkuzi bara uru nke Agba Ochie na Agba Ọhụrụ nke ọma nke na ha wee si n’ụlọ akụ nke okwu Chineke weta ihe ọhụrụ na ihe ochie.” Testimonies, voliumu 5, 251.

Back to Articles