Article

# Akwụkwọ Daniel - Nke Iri na Otu

Nnwale Amụma n’Ọchịchịrị na Mbili nke Oyiyi ahụ

Author

Jeff Pippenger

Published

December 6, 2023

Formats

PDF
Word
Song MP3

Daniel isi nke mbụ, na-anọchi anya ozi mmụọ ozi mbụ, Daniel isi nke abụọkwa na-anọchi anya ozi mmụọ ozi nke abụọ. N’ihe nnọchianya amụma, ozi mbụ bụ ịtụ egwu Chineke, nke abụọ bụ inye Chineke otuto, nke atọkwa na-akọwa oge ikpe ahụ. Tupu anyị abanye ozugbo n’isi nke abụọ nke Daniel, a chọrọ ntakịrị nleleghachi anya. Ozi mmụọ ozi nke abụọ, n’isi ya, na-akọwa ọdịda Babilọn.

> Mmụọ-ozi ọzọ sochiri ya, na-asị, Babịlọn adaala, adaala, obodo ukwu ahụ, n’ihi na o mere ka mba niile ṅụọ mmanya nke iwe nke ịkwa iko ya. Mkpughe 14:8.

Mmụọ ozi nke abụọ kọwara ọdịda Babilọn dịka eziokwu ahụ bụ na ọ mere ka “mba niile ṅụọ mmanya nke iwe nke ịkwa iko ya.” Ọdịda ya bụ nzaghachi nye ịkwa iko ya na mba niile. A na-eweta ịkwa iko ahụ site n’ozizi ụgha ya, nke a na-anọchi anya ya dịka “mmanya.” Chọọchị Katọlik juputara n’ọtụtụ nkuzi ụgha, ma ozizi ụgha nke ejikọtara ozugbo na ọdịda ya bụ ozizi ụgha nke na-amịpụta “iwe” ya. Ozizi ahụ bụ njikọta chọọchị na ọchịchị, ebe chọọchị na-achịkwa mmekọrịta ahụ. Iwe nke Chọọchị Katọlik bụ mkpagbu ọ na-emegide ndị ọ na-akpọ ndị jụrụ okwukwe. A na-emezu iwe ya site n’ịkwa iko ya na ndị eze nke ụwa. E wezụga njikọ ya na ndị eze nke ụwa na njikwa ya n’ebe ha nọ, ọ gaghị enwe ike ịkpagbu ndị ọ na-akọwa dịka ndị jụrụ okwukwe. Ya mere, ọdịda ya nke abụọ na-akara ebe n’ọdịnihu mgbe ọ ga-enwe ike ọzọ igosipụta iwe ya dịka o mere n’oge gara aga, nke ịkwa iko ya na ndị eze nke ụwa wetara. Ndị eze nke ụwa na-abanye n’ime mmekọrịta ahụ megidere iwu site n’ịṅụ ụgha ya. A na-ekwupụta ọdịda Babilọn nke ikpeazụ na Mkpughe isi nke iri na asatọ.

> Mgbe ihe ndị a gasịrị, ahụrụ m mmụọ ozi ọzọ ka ọ na-esi n’eluigwe agbadata, onye nwere ike dị ukwuu; e wee mee ka ụwa nwee ìhè site n’ebube ya. O wee tie mkpu n’ike, jiri olu siri ike, sị: Babilọn ukwu ahụ adawo, adawo, ọ ghọwokwa ebe obibi ndị mmụọ ọjọọ, na ebe nchekwa nke mmụọ ọjọọ ọ bụla na-adịghị ọcha, na ngịga nke nnụnụ ọ bụla na-adịghị ọcha ma bụrụkwa ihe arụ. N’ihi na mba niile aṅụwo mmanya nke ọnụma nke ịkwa iko ya, ndị eze nke ụwa esorola ya kwa iko, ndị ahịa nke ụwa wee bụrụ ọgaranya site n’ụba nke ihe ụtọ ya. M wee nụ olu ọzọ sitere n’eluigwe, na-asị: Sinụ n’ime ya pụta, ndị m, ka unu ghara ịbụ ndị na-eketa òkè na mmehie ya, ka unu ghara inweta akụkụ n’ihe otiti ya. N’ihi na mmehie ya eruola ọbụna n’eluigwe, Chineke echetakwala ajọ omume ya. Kwụghachinu ya ụgwọ dị ka o kwụghachiri unu, meekwa ka e mee ya okpukpu abụọ dị ka ọrụ ya si dị; n’ime iko ahụ o juputara, juputaranụ ya okpukpu abụọ. Nkpughe 18:1–6.

Iko ule nnwale anya nke ụka Katọlik gwụchara n’afọ 1798, ma ọ ga-emegharịkwa mkpagbu ahụ ọ rụrụ n’Oge Ọchịchịrị, n’oge nsogbu iwu ụbọchị Ụka a na-achọ iweta n’oge na-adịghị anya.

> Ma enwere m ihe ole na ole m na-emegide gị, n’ihi na ị na-ahapụ nwanyị ahụ, Jezebel, onye na-akpọ onwe ya nwanyị amụma, ka ọ kụzie ma duhie ndị ohu m ka ha kwaa iko, ma rie ihe a chụụrụ arụsị n’àjà. Enyekwara m ya ohere ka ọ chegharịa n’ịkwa iko ya; ma o chegharịghị. Lee, M ga-atụba ya n’elu akwa, ma tụba ndị ha na ya na-akwa iko n’oké mkpagbu, ma ọ bụrụ na ha echegharịghị n’omume ha. Mkpughe 2:20–22.

E nyere ya otu puku narị abụọ na iri isii afọ ka o chegharịa, ma ọ jụrụ. Afọ atọ na ọkara nke ụkọ mmiri nke dugara n’Ugwu Kamel, e nyere Jezebel ka o chegharịa, ma ya onwe ya jụkwara. N’iwu Sọnde nke na-abịa n’oge na-adịghị anya na United States, onye mbụ n’ime ndị eze nke ụwa ndị na ya na-akwa iko n’ụbọchị ikpeazụ bụ United States, anụ ọhịa sitere n’ụwa nke Mkpughe isi nke iri na atọ. N’oge ahụ, o mejuworị iko nke oge amara nnwale ya.

> “Mba kacha ukwuu ma bụrụkwa nke e merela amara nke ukwuu n’etiti mba niile dị n’elu ụwa bụ United States. Nlekọta amara jupụtara n’obi echebewo mba a, ma wụkwasịwo ya ngọzi kachasị mma nke Eluigwe. N’ebe a ka ndị a kpagburu ma ndị a na-emegbu emegbu hụrụ ebe mgbaba. N’ebe a ka a kuziri okwukwe Ndị Kraịst n’ịdị ọcha ya. Ndị a abụrụla ndị natara nnukwu ìhè na ebere ndị enweghị atụ. Ma a kwụghachila onyinye ndị a site n’enweghị ekele na ichefu Chineke. Onye Enweghị Ọgwụgwụ na-edobe ndekọ banyere mba dị iche iche, a na-atụkwa ibu amamikpe ha dịka ìhè ha jụrụ si hà. Ugbu a, ndekọ dị egwu guzo n’akwụkwọ ndebanye nke Eluigwe megide ala anyị; ma mpụ nke ga-emeju oke ajọ omume ya bụ nke ime ka iwu Chineke ghara ịdị irè.”

> “N’etiti iwu ndị mmadụ na ụkpụrụ Jehova ka ọgụ ikpeazụ dị ukwuu nke esemokwu dị n’etiti eziokwu na njehie ga-apụta. Ugbu a anyị na-abanye n’agha a,—agha na-abụghị nke dị n’etiti ụka ndị na-asọmpi ibe ha maka ọchịchị kacha elu, kama ọ bụ n’etiti okpukpe nke Akwụkwọ Nsọ na okpukpe nke akụkọ ifo na ọdịnala. Ndị ọrụ ndị ga-ejikọta onwe ha imegide eziokwu na ezi omume n’asọmpi a na-arụsi ọrụ ike ugbu a.” Spirit of Prophecy, volume 4, 398.

N’iwu ụbọchị Sọnde, a na-amanye akara nke anụ ọhịa ahụ, si otú a “na-eme ka iwu Chineke bụrụ ihe efu.” Tupu iwu ụbọchị Sọnde ahụ, a na-akpụ onyinyo nke anụ ọhịa ahụ n’ime United States. Iwu ụbọchị Sọnde na-abịa n’otu oge kpọmkwem, ma ịkpụ onyinyo nke anụ ọhịa ahụ bụ otu oge nke na-agbatị. Oge ahụ bụ oge amụma nke nnọchiri anya ya bụ ogologo ndụ Daniel dịka e si nọchite ya anya n’ime afọ iri asaa nke ndọta n’agha dị n’isi nke mbụ nke Daniel. Afọ iri asaa ahụ malitere na Jehoiakim, nke na-anọchi anya mgbe e nyere ozi mbụ ike na Septemba 11, 2001, ma kwụsịrị n’ime ime ka iwu Chineke bụrụ ihe efu, dịka e si nọchite ya anya site n’“iwu” nke Saịrọs.

Akụkọ ihe mere eme nke ndụ amụma Daniel nke afọ iri asaa bụ ihe nnọchianya nke ọtụtụ ahịrị amụma. Ọ na-anọchi anya oge akara nke puku iri na anọ na puku anọ. Ọ na-anọchi anya usoro ọnwụnwa nke nzọụkwụ atọ nke e sere n’ihe oyiyi n’ime ndị mmụọ ozi atọ nke Mkpughe isi nke iri na anọ, ma na-anọchikwa anya owuwu nke okwu Hibru ahụ bụ “eziokwu.” Ọ na-anọchi anya ime ka ụmụ Levi dị ọcha nke onye ozi nke ọgbụgba ndụ na-arụzu. A na-anọchi anya ya n’ime Kraịst ihicha ụlọ nsọ ugboro abụọ. A na-anọchi anya ya n’ime ndapụ n’ezi ofufe nke na-aga n’ihu n’ime Jerusalem n’ime Ezekiel isi nke asatọ na nke itoolu. Ọ na-anọchikwa anya akụkọ ihe mere eme ebe e guzobere oyiyi nke anụ ọhịa ahụ n’ime United States.

Onyonyo ahụ nke anụ ọhịa ahụ ka a na-anọchikwa anya ya site n’ikwakwa iko Jezebel na Ehab, ikwakwa iko Herod na Herodias, nwa ehi ọlaedo nke nnupụisi Eron, ụlọ nsọ ofufe ụgha abụọ nke Jeroboam nke dị na Betel na Dan, ndị amụma Bel na ndị amụma Ashtarat n’akụkọ Ugwu Kamel. Naanị nkọwa nke onyonyo ahụ nke anụ ọhịa ahụ dị n’ihe odide Ellen White bụ njikọta nke ụka na ọchịchị, ebe ụka na-achịkwa mmekọrịta ahụ. Okwu ahụ gbasara ka ụka na-achịkwa ọchịchị bụ isi ihe akwụkwọ nsọ ahụ, nke bụ Iwu Ọchịchị nke United States, e ji chebe megide ya. Mgbe anụ ọhịa nke ụwa ga-ajụ ụkpụrụ nkewa nke ụka na ọchịchị n’iwu Sọnde na-abịa n’oge na-adịghị anya, a ga-emezu njikọta zuru ezu nke ụka na ọchịchị na United States.

Site na Septemba 11, 2001 ruo n’iwu ụbọchị Sọnde na United States, e nwere ule a na-ahụ anya, nke dabere n’ịmata nke ụmụ akwụkwọ amụma na-eme banyere nhazi oyiyi nke anụ ọhịa ahụ. Ugbu a anyị nọ n’ọgwụgwụ ikpeazụ nke usoro ahụ. N’usoro ịkpụpụta oyiyi nke anụ ọhịa ahụ, e nwere ọtụtụ mmegharị nke na-enye aka n’ịzụlite ya ruo n’imezu ya n’iwu ụbọchị Sọnde, ebe a na-amanye akara nke anụ ọhịa ahụ. E nwere mmegharị ndọrọ ndọrọ ọchịchị, mmegharị okpukpe, mmegharị mmekọrịta ọha na eze, na mmegharị akụ na ụba. Lezienụ anya n’ihe omume ndị a kpọtụrụ aka n’ihe metụtara ịkpụpụta oyiyi nke anụ ọhịa ahụ n’akụkụ edemede na-esonụ.

> “Ugbua a, nkwadebe na-aga n’ihu, a na-emekwa mmegharị ndị ga-eduga n’ịmepụta onyinyo nye anụ ọhịa ahụ. A ga-eme ka ihe omume pụta n’akụkọ ihe mere eme nke ụwa, nke ga-emezu amụma amụma banyere ụbọchị ikpeazụ ndị a” The Seventh-day Adventist Bible Commentary, volume 7, 976.

Ịkpụrụ akpụ nke oyiyi nke anụ ọhịa ahụ gụnyere nkwadebe na-aga n’ihu nke na-etinye “ihe omume” na “mmegharị,” ha abụọ nọ n’ụdị ọtụtụ. Akụkọ ihe mere eme nke afọ iri asaa nke ndọrọ n’agha nke Daniel nọchiri anya ya malitere na Jehoiakim, ma kwụsị na iwu nke Saịrọs. Jizọs ji mmalite nke otu ihe kọwaa njedebe nke otu ihe, ma e nwere “iwu” nke na-anọchi anya mmalite nke oge ahụ nke afọ amụma iri asaa nke Daniel na-anọchite anya ya. “Iwu” ahụ bụ Iwu USA Patriot Act, nke e guzobere n’ihu ọha n’elu mwakpo Islam nke ahuhu nke atọ. Ma n’adịghị ka iwu ndị isi ọchịchị aka ike nke Abraham Lincoln n’oge Agha Obodo, ma ọ bụ nke Franklin Roosevelt n’oge Agha Ụwa nke Abụọ, Patriot Act ahụ ka dị irè ruo ugbu a, ma o yikarịrị ka a ga-eme ka ọ sie ike ma kwalite ya ka iro megide Islam zuru ụwa ọnụ na-arịwanye elu. Iwu ndị isi ọchịchị nke ma Agha Obodo ma Agha Ụwa nke Abụọ kwụsịrị na njedebe nke ọgụ ahụ, ma a gaghị enwe njedebe nke ọgụ megide Islam zuru ụwa ọnụ, kama, mwakpo ụjọ na-aba ụba gburugburu ụwa.

E nwere isi nkà ihe ọmụma iwu abụọ n’ime omenala ọdịda anyanwụ. Iwu Bekee na Iwu Rom. Ntọala nke Iwu Bekee bụ na mmadụ enweghị ikpe ruo mgbe e gosipụtara na ọ nwere ikpe, ma ntọala nke Iwu Rom bụ na mmadụ nwere ikpe ruo mgbe e gosipụtara na o nweghị ikpe. Iwu USA Patriot Act bụ ihe atụ doro anya nke Iwu Rom, ọ na-eguzokwa n’ịmegide Iwu Bekee kpọmkwem. Nke a bụ otu n’ime “ihe omume” ndị ahụ a ga-eweta n’ịkpụpụta oyiyi nke anụ ọhịa ahụ. Ọ bụrụ na United States ga-aghọ oyiyi nke Katọlik, a ga-ebido iwulite nkà ihe ọmụma okpukpe na ndọrọ ndọrọ ọchịchị nke Katọlik n’ime United States tupu e mee ka akara nke anụ ọhịa ahụ bụrụ iwu a ga-amanye.

> “Isiokwu a na-agba mbọ ịbanye n’uche m. Tụlee ya; n’ihi na ọ bụ okwu dị nnukwu mkpa. Olee nke n’ime òtù abụọ a ka anyị ga-ejikọta ọdịmma anyị na ya? Anyị na-eme nhọrọ anyị ugbu a, n’oge na-adịghịkwa anya anyị ga-amata ọdịiche dị n’etiti onye na-ejere Chineke ozi na onye na-adịghị ejere Ya ozi. Gụọ isi nke anọ nke Malakaị, chebara ya echiche nke ọma. Ụbọchị nke Chineke adịla anyị nso nke ukwuu. Ụwa agbanweela nzukọ ahụ. Ha abụọ nọ n’otu nkwekọrịta, ma na-eme ihe n’okpuru amụma dị mkpụmkpụ. Ndị Protestant ga-arụ ọrụ n’ahụ ndị ọchịchị nke ala ahụ ime ka e mee iwu iji weghachi ọchịchị furu efu nke nwoke nke mmehie, onye na-anọdụ n’ụlọ nsọ nke Chineke, na-egosi onwe ya na ọ bụ Chineke. A ga-etinye ụkpụrụ ndị Roman Katọlik n’okpuru nlekọta na nchebe nke Ọchịchị. Nnupụisi mba a megide Chineke ga-esochi ngwa ngwa site n’mbibi mba ahụ. A gaghịzi anabata mkpesa nke eziokwu Baịbụl site n’aka ndị na-emeghị iwu Chineke ka ọ bụrụ ụkpụrụ ndụ ha. Mgbe ahụ ka a ga-anụ olu site n’ili ndị martyrs, nke e sere n’onyinyo site na mkpụrụobi ndị ahụ Jọn hụrụ ka e gburu n’ihi okwu Chineke na àmà nke Jisọs Kraịst nke ha jidesiri ike; mgbe ahụ ka ekpere ga-arịgo site n’aka ezi nwa Chineke ọ bụla, ‘Ọ bụ oge, Onyenwe anyị, ka I rụọ ọrụ: n’ihi na ha emeela ka iwu Gị bụrụ ihe efu.’” General Conference Daily Bulletin, January 1, 1900.

Akụkụ edere gara aga na-akara oge nke “a ga-edobe ụkpụrụ ndị Roman Katọlik n’okpuru nlekọta na nchebe nke Ọchịchị,” dịka ihe na-eme n’oge iwu ụbọchị Sọnde. Iwu ụbọchị Sọnde bụ njedebe nke oge ihe nnọchianya ahụ nke malitere na Septemba 11, 2001. Patriot Act na mbido ahụ na-anọchi anya iwu ụbọchị Sọnde n’ọgwụgwụ. Abụọ n’ime ihe omume ndị e wetara ka e si n’aka ha kpụọ onyinyo anụ ọhịa ahụ bụ ọbịbịa nke Ahụhụ nke atọ, na Patriot Act nke sochiri ya.

Ịkpụpụta onyinyo nke anụ ọhịa ahụ bụ ule nke a ga-ekpebi ebe ebighị ebi anyị ga-adị, ọ na-abịakwa tupu iwu Sọnde abịa. N’oge iwu Sọnde, oge nnwale anyị dị ka Ndị Adventist Ụbọchị nke Asaa na-emechi, ọ bụkwa n’ebe ahụ ka a na-ebipụta akara a na-ahụ anya ma buliekwa ọkọlọtọ. Ịkpụpụta onyinyo nke anụ ọhịa ahụ na-eme tupu iwu Sọnde, tupu ịkàrà a na-ahụ anya, na tupu mmechi nke oge nnwale.

> “Onyenwe anyị egosila m nke ọma na a ga-akpụ ihe oyiyi nke anụ ọhịa ahụ tupu oge amara emechie; n’ihi na ọ ga-abụ nnukwu ule nye ndị nke Chineke, nke a ga-eji kpebie ọdịnihu ebighị ebi ha. Ọnọdụ unu bụ ngwakọta jọgburu onwe ya nke ihe na-ekwekọghị ekwekọ, nke na ọ bụ naanị mmadụ ole na ole ka a ga-aghọgbu.”

> “N’Akwụkwọ Mkpughe 13, e gosipụtara isiokwu a n’ụzọ doro anya; [Mkpughe 13:11–17, e hotara].”

> “Nke a bụ ule nke ndị nke Chineke ga-enwerịrị tupu e mechie ha akara. Ndị niile gosipụtara iguzosi ike n’ihe ha nye Chineke site n’idebe iwu Ya, ma jụ ịnakwere ụbọchị izu ike ụgha, ga-anọ n’okpuru ọkọlọtọ nke Onyenwe Chineke Jehova, ha ga-anatakwa akara nke Chineke dị ndụ. Ma ndị na-arahụ eziokwu nke sitere n’eluigwe ma nabata ụbọchị izu ike Sọnde, ga-anata akara nke anụ ọhịa ahụ” Manuscript Releases, volume 15, 15.

E jiiri oge e nyere maka ịkpụzi onyinyo nke anụ ọhịa ahụ anya site n’afọ iri asaa nke ndọta n’agha Daniel. Daniel buru ụzọ gafee ule nke ịtụ egwu Chineke, site n’ịhọrọ iri naanị nri Chineke. Ule mbụ Daniel bụ ule banyere nri. Ule nke abụọ Daniel bụ ule anya nke mere na njedebe nke oge ule ụbọchị iri nke iri nri Chineke, n’iche iche ya na iri nri Babilọn. E gosipụtara ịga nke ọma nke nri ahụ n’ọdịdị anụ ahụ Daniel. Ule nke abụọ bụ ule anya. Ule mbụ bụ ule banyere nri. Daniel gosipụtara okwukwe ya, ma gafee ule mbụ ahụ, ma n’ule nke abụọ, Daniel enweghị ike ịhụ tupu oge eruo ma ọ ga-apụta “ka ibu ma maa mma karịa” ndị ahụ riri nri Babilọn. E nwere mgbe niile ndị mmadụ na-adị egwu ile anya, ma ha na-eri nri mkpofu, e nwekwara ndị na-eme mgbanwe ahụ ike n’ime akọ na uche nke na-adị ka ọnwụ na-eje ije.

Omume nke njide onwe Daniel na okwukwe ya n’ule mbụ bụ ihe duru ya gafee ule nke abụọ, ọ bụ ezie na nsonaazụ oge ule nke abụọ ahụ kpuchiri n’“ọchịchịrị”. Ndị Millerite ndị riri obere akwụkwọ ahụ n’August 11, 1840, mesịrị nye Chineke otuto n’ikwusa ozi nke Mkpu Etiti Abalị ka ozi ahụ si fee n’elu ala ahụ dịka ebili mmiri ukwu. Ule nke abụọ bụ ule a na-ahụ anya, nke ule nri nkịtị na nke mmụọ na-ebute ụzọ, mgbe ahụ ule nke amụma dịka nkume nnwale na-esochi ya. Ule nke abụọ chọrọ ngosipụta a na-ahụ anya nke okwukwe ahụ e kwupụtara n’ule mbụ.

> Ugbu a, okwukwe bụ ihe na-enye olileanya ndị a na-atụ anya ịdị adị, bụrụkwa ihe àmà nke ihe a na-adịghị ahụ anya. N’ihi na site n’okwukwe ka ndị okenye nwetara ezi àmà. Ndị Hibru 11:1, 2.

Isi nke abụọ nke Daniel bụ ule a na-ahụ anya, nke a na-emezu nke ọma naanị ma ọ bụrụ na a na-etinye nri ahụ a họọrọ n’ule mbụ n’ọrụ n’ime usoro ule ahụ.

> N’ihi na ọhụ ahụ ka dịrị oge a kara aka, ma n’ọgwụgwụ ya ọ ga-ekwu okwu, ọ gaghịkwa agha ụgha: ọ bụrụgodị na ọ na-egbu oge, chere ya; n’ihi na ọ ga-abịa n’ezie, ọ gaghịkwa egbu oge. Lee, mkpụrụobi ya nke ebuliri elu adịghị ezi-okwu n’ime ya: ma onye ezi omume ga-adị ndụ site n’okwukwe ya. Habakkuk 2:3, 4.

A na-ahapụ nsonaazụ nke ule nke abụọ n’ọchịchịrị iji gosi ma okwukwe a kwupụtara n’ule nke mbụ ọ bụ okwukwe eziokwu n’eziokwu.

> “Ìhè pụrụ iche e nyere Jọn, nke e gosipụtara n’ime égbè-elu-igwe asaa ahụ, bụ nkọwapụta nke ihe omume ndị ga-eme n’okpuru ozi nke mmụọ-ozi mbụ na nke abụọ. Ọ dịghị mma ka ndị mmadụ mara ihe ndị a, n’ihi na a ghaghị ịnwa okwukwe ha. N’usoro Chineke, a ga-ekwusa eziokwu ndị kacha ịtụnanya ma dịkwa elu. A ga-ekwusa ozi nke mmụọ-ozi mbụ na nke abụọ, ma a gaghị ekpughe ìhè ọzọ tupu ozi ndị a arụchaa ọrụ ha pụrụ iche.” The Seventh-day Adventist Bible Commentary, volume 7, 971.

Ọ dabara n’uche Chineke na isi nke abụọ nke Daniel dabeere n’elu oyiyi, n’ihi na ọ na-anọchite ule nke oyiyi nke anụ ọhịa ahụ. Ndị ahụ na-amụ amụma bụ ndị ghọtara Septemba 11, 2001 dịka mmezu nke amụma, n’ụzọ ihe nnọchianya rie akwụkwọ ahụ zoro ezo. E mesịa duru ha laghachi n’ụzọ ochie nke Adventizim dịka ha siri pụta n’akàrà 1843 na 1850 nke ndị pionia. Ụzọ ochie ahụ kọwara mmegharị nke mmụọ-ozi mbụ, nke e mesịrị duru ha ka ha ghọta na ọ na-anọchite mmegharị nke mmụọ-ozi nke atọ. Mkpughe niile dị oké ọnụ ahịa nke e duru ha ka ha ghọta bịara site n’ịghọta usoro amụma nke ha natara. Usoro ahụ ka e jiri usoro William Miller mee ihe nnọchianya ya, nke e mere ka o doo anya mgbe e nyere ozi mbụ nke akụkọ ihe mere eme ya ike n’ụbọchị Ọgọst 11, 1840.

> “N’afọ 1840 mmezu amụma ọzọ dị ịrịba ama kpaliri mmasị sara mbara. Afọ abụọ tupu ahụ, Josiah Litch, otu n’ime ndị isi ndị nchuaja na-ekwusa ọbịbịa nke ugboro abụọ, bipụtara nkọwa banyere Mkpughe 9, na-ebu amụma ọdịda nke Alaeze Ottoman. Dị ka mgbakọ ya siri dị, a ga-akwatu ike a... n’ụbọchị nke 11 nke Ọgọst, 1840, mgbe a pụrụ ịtụ anya na ike Ottoman dị na Constantinople ga-agbaji. Ma nke a, ekwere m, a ga-achọpụta na ọ bụ eziokwu.”

> “N’oge ahụ kpọmkwem e kwuru, Turkey, site n’aka ndị nnọchianya ya, nabatara nchebe nke ike ndị jikọrọ aka nke Europe, ma si otu a tinye onwe ya n’okpuru ọchịchị nke mba ndị Kraịst. Ihe omume ahụ mezuru amụma ahụ kpọmkwem. Mgbe a bịara mara ya, ìgwè mmadụ dị ukwuu kwenyere n’ịdị ezi nke ụkpụrụ nkọwa amụma nke Miller na ndị ya na ha jikọrọ aka nakweere, e nyekwara nnukwu mkpali dị ịtụnanya n’ọrụ mmegharị ọbịbịa ahụ. Ndị nwere ọmụmụ na ọnọdụ dị elu sonyere Miller, ma n’ikwusa ma n’ibipụta echiche ya, ma site n’afọ 1840 ruo 1844 ọrụ ahụ gbasara ngwa ngwa.” The Great Controversy, 334, 335.

Mgbe ndị mmadụ nabatara Septemba 11, 2001, dịka mmezu amụma, ha kwa “kwenyesiri ike n’ịziri ezi nke ụkpụrụ nkọwa amụma nke” Future for America nakweere. Mmadụ-ozi ahụ esitela n’eluigwe rịdata na akwụkwọ e zoro ezo ma nye iwu ka ndị ga-eri ya, rie ya. Echiche ezi uche amụma nke dị n’ime obere akwụkwọ nke akụkọ ihe mere eme Millerite, na akwụkwọ e zoro ezo nke akụkọ ihe mere eme anyị ugbu a, dị mkpa iji duru mmadụ n’ụzọ nchekwa gafee ule nke ịkpụpụta onyinyo nke anụ ọhịa ahụ. Ma mgbe e richara ya, ma ọ bụ mgbe e tinyechara usoro ọmụmụ amụma ahụ n’ime onwe ya, nwa akwụkwọ ahụ ga-egosizi, mgbe ahụ gasịrị, nkwenye a na-ahụ anya nke ihe o riri na mbụ. A ga-egosipụta omume okwukwe ahụ site n’ule a na-agabiga, nke nsonaazụ ya bụ “ọchịchịrị”.

Iwu amụma nke William Miller n’akụkọ ihe mere eme nke mmụọ-ozi mbụ, tinyere mkpịsị ugodi amụma ndị e guzobere n’akụkọ ihe mere eme nke mmụọ-ozi nke atọ, na-enye ụmụ akwụkwọ amụma ohere ịmata na onye ọ bụla n’ime mmụọ-ozi atọ nke Mkpughe iri na anọ wetara ozi n’ime obere akwụkwọ nke a ga-eri. Usoro ha họọrọ isi rie ya na-eme ka ụmụ akwụkwọ ahụ wee hụ na mgbe mmụọ-ozi nke Mkpughe iri na asatọ siri n’eluigwe gbadata n’ụbọchị Septemba 11, 2001, o nwere akwụkwọ n’aka ya nke a ga-eri, ọ bụ ezie na a naghị ekwupụta ya ozugbo n’isi nke iri na asatọ.

Mmụọ-ozi ahụ nwere akwụkwọ e zoro ezo n’aka ya. Ezi uche amụma ahụ bụ ihe Daniel na-anọchi anya ya mgbe ọ họọrọ ịjụ nri ndị Babilọn. Ezi uche amụma ahụ bụkwa ihe dị mkpa iji hụ mmegharị e si akpụ onyinyo nke anụ ọhịa ahụ, n’ihi na, ọ bụ ezie na a gwaala anyị na e nwere “mmegharị” na “ihe omume” ndị a ga-eweta n’ịkpụ onyinyo nke anụ ọhịa ahụ, a gwaalakwala anyị na mmegharị maka iwu ụbọchị Sọnde na-aga n’ihu n’ime “ọchịchịrị.” Anyị ga-enwerịrị “enyo ịhụ n’abalị” nke mmụọ iji nwee ike ịhụ mmegharị ha n’ọchịchịrị, n’ihi na ọ bụ ịkpụ onyinyo ahụ, ma a na-akpụ ya n’ime “ọchịchịrị.” A ga-amata ya naanị site n’iwu amụma ndị ahụ nke onye na-amụ amụma nabatara mgbe ọ matara Septemba 11, 2001, dịka mmezu nke mbata nke Ahụhụ nke atọ ahụ.

> “Chineke ekpughewo ihe ga-eme n’ụbọchị ikpeazụ, ka ndị Ya wee bụrụ ndị e kwadebere iguzogide oke ifufe nke mmegide na iwe. Ndị a dọrọla aka ná ntị banyere ihe ndị dị n’ihu ha ekwesịghị ịnọdụ n’udo na-eche oké ifufe na-abịa, na-akasi onwe ha obi na Onyenwe anyị ga-echebe ndị Ya kwesị ntụkwasị obi n’ụbọchị nsogbu. Anyị ga-adị ka ndị mmadụ na-eche Onyenwe ha, ọ bụghị n’olileanya nkịtị nke ịnọ nkịtị, kama n’ọrụ siri ike, jiri okwukwe na-adịghị ama jijiji. Ugbu a abụghị oge ikwe ka uche anyị jupụta n’ihe ndị nta mkpa. Mgbe mmadụ na-ehi ụra, Setan na-ahazi ihe nke ọma ka e wee ghara igosi ndị nke Onyenwe anyị ebere ma ọ bụ ikpe ziri ezi. Mmegharị nke ụbọchị Sọnde ugbu a na-eme ụzọ ya n’ọchịchịrị. Ndị ndu na-ezo ezi okwu ahụ, ma ọtụtụ ndị sonyeere n’ihe mmegharị ahụ adịghị ahụ onwe ha ebe iyi zoro ezo ahụ na-aga. Nkwupụta ya dị nro ma yie nke Ndị Kraịst, ma mgbe ọ ga-ekwu okwu, ọ ga-ekpughe mmụọ nke agwọ ukwu ahụ. Ọ bụ ọrụ anyị ime ihe niile dị n’ike anyị iji gbochie ihe ize ndụ ahụ a dọrọ aka ná ntị banyere ya. Anyị kwesịrị ịgbalị iwepụ ajọ mbunobi site n’itinye onwe anyị n’ìhè ziri ezi n’ihu ndị mmadụ. Anyị kwesịrị iweta n’ihu ha ezi ajụjụ ahụ a na-ese okwu banyere ya, si otu a tinye mkpesa kasị arụ ọrụ megide usoro ndị a na-eji egbochi nnwere onwe nke akọ na uche. Anyị kwesịrị inyocha Akwụkwọ Nsọ ma nwee ike inye ihe kpatara okwukwe anyị. Onye amụma kwuru, sị: ‘Ndị ajọ omume ga-eme n’ụzọ ajọ omume: ma ọ dịghị onye ọ bụla n’ime ndị ajọ omume ga-aghọta; ma ndị maara ihe ga-aghọta.’” Testimonies, volume 5, 452.

Daniel na-anọchi anya “ndị amamihe” ndị pụrụ ịhụ mmegharị ahụ maka iwulite iwu ụbọchị Sọnde, ọbụna n’agbanyeghị na ọ na-eme n’“ọchịchịrị.” Ọ pụrụ ime nke a, n’ihi na ọ gafere ule gbasara nri, tupu ule gbasara ihe a na-ahụ anya. Ule gbasara ihe a na-ahụ anya nke ịkpụpụta onyinyo nke anụ ọhịa ahụ na-eme n’“ọchịchịrị.”

Anyi ga-amalite n’isiokwu na-esonụ ịtụle Daniel isi nke abụọ dị ka ozi nke mmụọ ozi nke abụọ.

> M’ga-eme ka ndị ìsì soro n’ụzọ ha amaghị; M ga-edu ha n’okporo ụzọ ndị ha na-amaghị: M ga-eme ka ọchịchịrị bụrụ ìhè n’ihu ha, mee kwa ka ihe gbagọrọ agbagọ guzozie. Ihe ndị a ka M ga-emere ha, agaghịkwa M ahapụ ha. Aịsaịa 42:16.

Back to Articles