Article

# Akwụkwọ Daniel - Otu Narị na Iri Isii na Abụọ

Oge Amụma nke Rom: Ikpughe Ọhụ ahụ

Author

Jeff Pippenger

Published

March 27, 2024

Formats

PDF
Word
Song MP3

Rom na-emeguzobe ọhụ, e wee kpughee Rom n’ime “oge” ya. Nke a bụ nkwupụta nke Sister White, ebe ọ na-ekwupụta ihe kwesiri ka aghọta ya dịka ihe doro anya:

> “Mkpughe bụ akwụkwọ a kàchiri akàchi, ma ọ bụkwa akwụkwọ e meghere emeghe. Ọ na-edekọ ihe omume dị ebube ndị ga-eme n’ụbọchị ikpeazụ nke akụkọ ihe mere eme nke ụwa a. Ozizi ndị dị n’akwụkwọ a doro anya, ọ bụghị ihe omimi na ihe a na-apụghị ịghọta. N’ime ya ka e si eburu otu ahịrị amụma ahụ a hụrụ n’akwụkwọ Daniel. Ụfọdụ amụma ka Chineke kwughachiri, si otu a gosi na a ga-enyerịrị ha mkpa. Onyenwe anyị anaghị ekwughachi ihe ndị na-enweghị nnukwu ihe ha pụtara.” Manuscript Releases, volume 9, 8.

“Onyenwe anyị adịghị ekwughachi ihe ndị na-enweghị nnukwu mkpa,” a na-ekwughachikwa “oge” ndị jikọtara na Rom ugboro ugboro. Ọ bụ ihe “nke nnukwu mkpa” ịghọta “oge” a jikọtara na Rom, n’ihi na nke ahụ bụ ihe na-ekpughe Rom dịka isiokwu nke na-edobe ọhụụ ahụ. Ugboro asaa ka a na-ekwu kpọmkwem banyere afọ puku abụọ na narị isii na iri nke ọchịchị papal n’akwụkwọ Daniel na Mkpughe.

> Ọ ga-ekwu okwu ukwu megide Onye Kachasị Elu, ọ ga-agwụkwa ndị nsọ nke Onye Kachasị Elu ike, ma chee ime mgbanwe n’oge na iwu: a ga-enyekwa ha n’aka ya ruo otu oge, na oge abụọ, na nkewa nke oge. Daniel 7:25.

> Anụrụ m nwoke ahụ yi uwe owuọcha, nke nọ n’elu mmiri nke osimiri ahụ, mgbe o weliri aka nri ya na aka ekpe ya elu n’ebe eluigwe dị, ma ṅụọ iyi n’aha Onye ahụ nke dị ndụ ruo mgbe ebighị ebi, na ọ ga-adịru otu oge, na oge dị iche iche, na ọkara oge; ma mgbe ọ ga-emezu ikesa ike nke ndị nsọ ahụ, ihe ndị a niile ga-agwụcha. Daniel 12:7.

> Ma ogige ahụ nke dị n’èzí ụlọ nsọ ahụ, hapụ ya, atụkwala ya; n’ihi na e nyewo ya n’aka ndị mba ọzọ: ha ga-azọkwa obodo nsọ ahụ ụkwụ ruo ọnwa iri anọ na abụọ. Nkpughe 11:2.

> M ga-enye ike nye ndịàmà m abụọ, ha ga-ebukwa amụma ruo otu puku narị abụọ na ụbọchị iri isii, yi uwe ákwà mwute. Mkpughe 11:3.

> Nwanyị ahụ wee gbagara n’ọzara, ebe o nwere ebe Chineke kwadebere ya, ka e wee zụọ ya nri n’ebe ahụ otu puku ụbọchị narị abụọ na iri isii. Mkpughe 12:6.

> E nyekwara nwanyị ahụ nku abụọ nke nnukwu ugo, ka o wee fee gaa n’ọzara, gaa n’ebe nke ya, ebe a na-azụ ya otu oge, na oge abụọ, na ọkara oge, pụọ n’ihu agwọ ahụ. Mkpughe 12:14.

> E nyekwara ya ọnụ na-ekwu okwu ukwu na nkwulu; e nyekwara ya ike ka ọ nọgide ọnwa iri anọ na abụọ. Mkpughe 13:5.

Ihe ndekọ akaebe asaa ndị a kpọmkwem na-egosi àgwà amụma dị iche iche pụrụ iche nke Rom. Ọ bụ n’ime amaokwu ndị ahụ ka e ji kpughee Rom. Nwanneanyị White na-agbakwụnye na a na-anọchikwakwa oge ndị a anya dịka “afọ atọ na ọkara ma ọ bụ ụbọchị 1260.” Ị gaghị ahụ “afọ atọ na ọkara” ma ọ bụ “ụbọchị otu puku narị abụọ na iri isii” n’ime Akwụkwọ Nsọ. Nwanneanyị White na-etinye naanị mgbakọ nke ndekọ akaebe asaa ahụ n’ọrụ n’ụzọ kwekọrọ n’ihe ahụ.

> “N’isi nke 13 (amaokwu 1–10) a kọwara anụ ọhịa ọzọ, ‘dị ka agụ,’ nke dragọn nyere ‘ike ya, na ocheeze ya, na ọchịchị dị ukwuu.’ Ihe nnọchianya a, dịka ọtụtụ ndị Protestant kwewo, na-anọchi anya ọchịchị ndị papa, nke nwetara ike ahụ na ocheeze ahụ na ọchịchị ahụ nke alaeze Rom oge ochie jidere n’oge gara aga. Banyere anụ ọhịa ahụ yiri agụ, e kwuru sị: ‘E nyere ya ọnụ na-ekwu okwu ukwu na nkwulu Chineke…. O megherekwa ọnụ ya ikwulu Chineke, ikwulu aha Ya, na ụlọikwuu Ya, na ndị bi n’eluigwe. E nyerekwa ya ka o buso ndị nsọ agha, ma merie ha: e nyerekwa ya ike n’elu agbụrụ niile, na asụsụ niile, na mba niile.’ Amụma a, nke fọrọ nke nta ka ọ bụrụ otu ihe ahụ na nkọwa nke obere mpi dị na Daniel 7, n’enweghị mgbagha ọ bụla na-ezo aka n’ọchịchị ndị papa.”

> “‘E nyere ya ike ịga n’ihu ọnwa iri anọ na abụọ.’ Ma, ka onye amụma ahụ kwuru, ‘Ahụrụ m otu n’ime isi ya ka e merụọ ya ahụ dịka a ga-asị na e gburu ya ruo ọnwụ.’ Ma ọzọ: ‘Onye na-eduba mmadụ n’agha n’agha ga-aga n’agha; onye ji mma-agha egbu mmadụ aghaghị ka e jiri mma-agha gbuo ya.’ Ọnwa iri anọ na abụọ ahụ bụ otu ihe ahụ dịka ‘oge na oge dị iche iche na nkewa nke oge,’ afọ atọ na ọkara, ma ọ bụ ụbọchị 1260, nke Daniel 7—oge ahụ nke ike papal ga-emegbu ndị nke Chineke. Oge a, dịka e kwuru n’isiakwụkwọ ndị bu ụzọ, malitere site n’ọchịchị elu nke papacy, na A.D. 538, ma kwụsị na 1798. N’oge ahụ ka ndị agha France jidere pope n’agha, ike papal natara mmerụ ahụ ya nke ọnwụ, ma e mezuru amụma ahụ, ‘Onye na-eduba mmadụ n’agha n’agha ga-aga n’agha.’” The Great Controversy, 439.

Site n’ike mmụọ nsọ e nyere ịtụle kwa afọ atọ na ọkara dị ka “oge” ahụ nke “na-ekpughe” Rom, ntụaka Akwụkwọ Nsọ ndị ọzọ gbasara Rom na-apụta.

> Ma ana m agwa unu n’eziokwu, ọtụtụ ụmụanyị di ha nwụrụ nọ n’Izrel n’ụbọchị Elaịja, mgbe e mechiri eluigwe afọ atọ na ọnwa isii, mgbe oké ụnwụ dị n’ala ahụ dum. Luke 4:25.

Afọ atọ na ọkara nke Ịlaịja na-ejikọta oge ahụ na Jezebel, onye bụ akara Rome nke ndị pope n’ime chọọchị Tayaṭịra.

> Ma enwere m ihe ole na ole megide gị, n’ihi na ị na-ahapụ nwanyị ahụ, bụ Jezebel, onye na-akpọ onwe ya nwanyị amụma, ka ọ kụzie ma duhie ndị ohu m ka ha kwaa iko, ma rie ihe e jiri chụọ aja nye arụsị. Ma enyere m ya ohere ka o chegharịa n’iko ya; ma o chegharịghị. Mkpughe 2:20, 21.

“Oge” e nyere ụka nke anọ, nke Jezebel nọchiri anya ya, bụkwa “oghere.”

> Elaịja bụ mmadụ nke agụụ na mmasi ndị yiri nke anyị dịkwa n’ime ya, o wee kpee ekpere nke ukwuu ka mmiri ghara izo: mmiri ezoghịkwa n’elu ụwa ruo afọ atọ na ọnwa isii. Jems 5:17.

N’ịkọwa na ọnwa iri anọ na abụọ ahụ bụ otu ihe ahụ dị ka ụbọchị otu puku narị abụọ na iri isii, Sister White na-akọwa oge ahụ dịka “ụbọchị ndị ahụ,” nke Kraịst zoro aka na ha.

> “Oge ndị e kwuru n’ebe a—‘ọnwa iri anọ na abụọ,’ na ‘otu puku ụbọchị abụọ narị abụọ na iri isii’—bụ otu ihe ahụ, ha abụọ n’otu aka na-anọchite anya oge nke ụka Kraịst ga-ata ahụhụ mkpagbu site n’aka Rom. Afọ 1260 nke ọchịchị kasịnụ nke ndị pope malitere n’afọ A.D. 538, ya mere ọ ga-akwụsị n’afọ 1798. N’oge ahụ, ndị agha France batara na Rom wee mee pope onye mkpọrọ, ma o nwụrụ n’ala ọzọ. Ọ bụ ezie na a họpụtara pope ọhụrụ obere oge mgbe nke ahụ gasịrị, usoro ọchịchị ndị pope adịbeghịkwa kemgbe ahụ nwee ike ijide ike ahụ ọ nweburu mbụ.”

> “Mkpagbu a na-emegbu nzukọ adịghị aga n’ihu n’ime oge dum nke afọ 1260 ahụ. N’ime ebere Ya n’ebe ndị Ya nọ, Chineke mere ka oge nke ọnwụnwa ha nke ọkụ dị mkpụmkpụ. Mgbe Ọ na-ebu amụma banyere ‘oke mkpagbu ahụ’ ga-adakwasị nzukọ, Onye Nzọpụta kwuru, sị: ‘Ma ọ bụrụ na emeghị ka ụbọchị ndị ahụ dị mkpụmkpụ, a gaghị azọpụta anụ ahụ ọbụla: ma n’ihi ndị a họpụtara, a ga-eme ka ụbọchị ndị ahụ dị mkpụmkpụ.’ Matiu 24:22. Site n’ike mmetụta nke Ndozigharị, e mere ka mkpagbu ahụ kwụsị tupu afọ 1798.” The Great Controversy, 266.

Kraịst na Nwannaanyị White na-akọwa okwu ahụ bụ “ụbọchị ndị ahụ” dịka “oge” ahụ, nke na-akọwapụta Rom nke popu. Mgbe Daniel na-ekwu banyere mkpagbu ahụ sochiri itinye ọchịchị popu n’ocheeze nke ụwa n’amaokwu nke iri atọ na otu nke isi nke iri na otu, ọ na-ekwu banyere oge ahụ nke mkpagbu dịka “ọtụtụ ụbọchị.”

> Ogwe-aka ga-eguzo n’akụkụ ya, ha ga-emekwa ka ebe nsọ ahụ, bụ ebe e wusiri ike, bụrụ ihe emerụrụ emerụ; ha ga-ewepụkwa àjà nsure ọkụ a na-achụ kwa ụbọchị, ha ga-edobekwa ihe arụ ahụ nke na-eme ka ọ bụrụ ihe tọgbọrọ n’efu. Ma ndị na-eme ajọ omume megide ọgbụgba ndụ ka ọ ga-emebi site n’okwu ire ụtọ: ma ndị ahụ maara Chineke ha ga-adị ike, ha ga-emekwa ihe ukwu. Ndị ahụ nwekwara nghọta n’etiti ndị mmadụ ga-akụziri ọtụtụ mmadụ: ma ha ga-ada site n mma agha, na site n’ọkụ, site n’agha n’agha, na site n’ịnapụ ihe, ọtụtụ ụbọchị. Daniel 11:31–33.

E kpughere Rome n’ihe jikọtara ya na oge amụma ahụ e nyere ya, ọ bụ ya mere Pọl ji sị na a ga-ekpughe nwoke mmehie ahụ n’“oge ya.” Eziokwu ahụ na Rome na-eguzobe ọhụụ ahụ, nke ma ọ bụrụ na anyị amaghị ya, anyị alaa n’iyi, na-egosi ihe mere e ji anọchite oge amụma ahụ ugboro ugboro, na n’ụzọ dị iche iche nke ukwuu, n’ihi na Chineke “adịghị ekwughachi ihe ndị na-enweghị nnukwu mkpa.” N’amaokwu ndị gara aga, a kàràkwa njedebe nke oge ahụ akara.

> Ndị nwere nghọta n’etiti ndị mmadụ ga-akụziri ọtụtụ mmadụ; ma ha ga-ada site n mma-agha, na n’ọkụ, na n’agha mbula, na n’ịnapụ ihe, ọtụtụ ụbọchị. Ugbu a mgbe ha ga-ada, a ga-enyere ha obere enyemaka; ma ọtụtụ ga-esonye n’akụkụ ha site n’ịtọ ụtọ. Ma ụfọdụ n’ime ndị ahụ nwere nghọta ga-ada, iji nwalee ha, na iji sachapụ ha, na ime ka ha dị ọcha, ruo oge ọgwụgwụ: n’ihi na ọ ka dịrị oge a kara aka. Daniel 11:33–35.

“Oge ọgwụgwụ” “ka bụkwa maka oge a kara aka.” Okwu Hibru a sụgharịrị “a kara aka” bụ “moed,” ma ọ pụtara oge e debere nke ọma ma ọ bụ nhọpụta. A na-amata mkpa amụma na ịdị mkpa nke “oge a kara aka” n’akwụkwọ Daniel site n’otú ugboro ugboro e si kpọọ ya. Ndị Adventist Laodisia dị nnọọ ole na ole, ma ọ bụrụ na e nwere ọbụla, na-amata na 1989 bụ “oge ọgwụgwụ,” ya mere 1989 bụ oge a kara aka. Ọ bụ nhọpụta Chineke mere, mgbe Ọ ga-emepe ihe ọmụma ahụ e mechiri emechi maka ije nke ndị otu narị puku na iri anọ na anọ. N’ihi nke a, akwụkwọ Daniel na-enye ndị akaebe nye eziokwu ahụ bụ na “oge a kara aka” na-akara mbata nke “oge ọgwụgwụ.” N’ime Daniel asatọ, a kpọpụtara akara amụma a.

> Anụrụ m olu otu nwoke n’etiti akụkụ abụọ nke Ulai, nke kpọrọ oku, sị, Gebriel, mee ka nwoke a ghọta ọhụụ a. Ya mere, ọ bịarutere nso n’ebe m guzoro; ma mgbe ọ bịarutere, egwu jidere m, m wee daa kpuo ihu m n’ala; ma ọ sịrị m, Ghọta, gị nwa nke mmadụ; n’ihi na ọhụụ a bụ maka oge ọgwụgwụ. Ugbu a, ka ọ na-agwa m okwu, abanyere m n’ụra miri emi, ihu m chee ihu n’ala; ma o metụrụ m aka, mee ka m guzozie ọtọ. O wee sị, Lee, aga m eme ka ị mara ihe ga-adị n’oge ikpeazụ nke iwe ahụ; n’ihi na na oge e kenyere, ọgwụgwụ ahụ ga-abịa. Daniel 8:16–19.

Dị ka ọ dị n’isi nke iri na otu, okwu ahụ bụ “ọgwụgwụ,” n’akụkụ okwu a bụ “oge ọgwụgwụ” n’amaokwu ndị a, bụ okwu Hibru ọzọ dị iche na nke a sụgharịrị dịka “oge a kara aka.” Oge ọgwụgwụ ahụ na-anọchite anya otu oge nke na-amalite n’oge a kara aka. “Oge a kara aka” (moed) bụ nhọpụta, ma oge ọgwụgwụ (okwu Hibru ahụ bụ “gets”) bụ otu ogologo oge, nke na-amalite n’oge a kara aka. Ọ bụ “oge” ahụ na-ekpughe Rom, ma “oge” ahụ dị oke mkpa nke na ọgwụgwụ nke ogologo oge ahụ, na oge ahụ nke na-eso ọgwụgwụ nke oge ahụ, ọtụtụ ndị akaebe na-anọchite anya ha. N’amaokwu nke iri abụọ na anọ nke isi nke iri na otu nke Daniel, a na-akọwa Rom nke ndị ọgọ mmụọ dịka onye na-achị ụwa ruo otu “oge.”

“Oge” nke ihe nnọchianya bụ afọ narị atọ na iri isii, n’ihi na e nwere ụbọchị narị atọ na iri isii n’afọ Akwụkwọ Nsọ. Rom nke ndị ọgọ mmụọ chịrị ruo “oge” otu, Rom nke popu chịrịkwa ruo “otu oge, oge dị iche iche, na ọkara oge.” Rom nke oge a na-achị ruo “otu awa” nke ihe nnọchianya, ma ọ bụ “ọnwa iri anọ na abụọ” nke ihe nnọchianya. O nweghị oge amụma ọ bụla mgbe afọ 1844 gasịrị, ya mere “awa” ahụ na “ọnwa iri anọ na abụọ” ahụ bụ oge sitere n’iwu ụbọchị Sọnde nke na-abịa n’oge na-adịghị anya ruo na mmechi nke oge nnwale mmadụ. Ma Rom nke ndị ọgọ mmụọ chịrị n’ike kachasị elu site n’Agha Actium n’afọ 31 BC, ruo mgbe Constantine kwagara isi obodo alaeze ukwu ahụ gaa Constantinople n’afọ 330. Anyị maara na amaokwu ndị na-esonụ na-ekwu maka Rom nke ndị ọgọ mmụọ, n’ihi na a na-anọchi Kraịst anya dịka “onye-isi nke ọgbụgba ndụ” nke “a ga-agbaji” mgbe akpọgidere Ya n’obe. Ike nke na-achị n’oge ahụ bụ Rom nke ndị ọgọ mmụọ, ya mere amaokwu ndị anyị na-achọ ileba anya ugbu a na-akọwapụta Rom nke ndị ọgọ mmụọ.

> N’ọnọdụ ya ka onye rụrụ arụ ga-ebili, onye ha na-agaghị enye nsọpụrụ nke alaeze ahụ: ma ọ ga-abịa n’ụzọ udo, werekwa otuto efu nata alaeze ahụ. Sitekwa n’aka agha ndị dị ka idei mmiri ka a ga-ebufu ha pụọ n’ihu ya, a ga-agbajikwa ha; ee, ọbụna onye-isi nke ọgbụgba ndụ ahụ. Ma mgbe e mesịrị nkwekọrịta e mere na ya, ọ ga-eji aghụghọ na-arụ ọrụ: n’ihi na ọ ga-ebili, ma bụrụ onye siri ike site n’aka obere ndị mmadụ. Ọ ga-abata n’ụzọ udo ọbụna n’ebe ndị kasị baa ụba nke ógbè ahụ; ọ ga-emekwa ihe ndị nna ya na nna nna ya hà emebeghị; ọ ga-ekesara ha ihe ọ kwatara n’agha, na ihe o zuru n’agha, na akụnụba: ee, ọ ga-echepụtakwa atụmatụ ya megide ebe ewusiri ike dị iche iche, ọbụna ruo nwa oge. Daniel 11:21–24.

Okwu a bụ́ “against” n’akụkụ ikpeazụ nke amaokwu ndị a n’eziokwu pụtara “from,” amaokwu ahụ na-ekwukwa na Rom ndị ọgọ mmụọ ga-achị (ga-akọwapụta aghụghọ ya) “site na” ebe mgbaba ike ya (Obodo Rom) ruo afọ narị atọ na iri isii.

> “‘AMAOKWU 24. Ọ ga-abata n’udo ọbụna n’ebe ndị kasị baa ọgaranya nke ógbè ahụ: ọ ga-emekwa ihe nna ya hà na nna nna ya hà na-emeghị; ọ ga-ekesara ha ihe a kwatara n’agha, na ihe e zuru n’agha, na akụnụba: ee, ọ ga-akpụkwa atụmatụ ya megide ebe e wusiri ike, ọbụna ruo nwa oge.’”

> “Ụzọ a na-emekarị nke mba dị iche iche si abanye, tupu ụbọchị ndị Rom, n’ógbè bara uru na n’ala uba, bụ site n’agha na mmeri. Ugbu a, Rom ga-eme ihe ndị nna ha ma ọ bụ nna nna ha emeghị; ya bụ, inweta ihe ndị a site n’ụzọ udo. Omenala ahụ, nke a na-anụbeghị mbụ, ka e bidoro ugbu a, nke ndị eze ji ahapụ ndị Rom alaeze ha n’akwụkwọ nketa. N’ụzọ a ka Rom ji nweta nnukwu ógbè.”

> “Ma ndị si otu a bịa n’okpuru ọchịchị Rom ritere uru dị ukwuu site na ya. E mesoro ha ebere na nwayọọ. Ọ dị ka a na-ekesa anụ oriri na ihe nkwata n’etiti ha. E chebere ha pụọ n’aka ndị iro ha, ha wee zuru ike n’udo na nchekwa n’okpuru nchebe nke ike Rom.

> “N’akụkụ ikpeazụ nke amaokwu a, Bishọp Newton na-enye echiche nke ibu amụma banyere usoro agha sitere n’ebe siri ike e wusiri ike, kama ibuso ha agha. Nke a ka ndị Rom mere site n’ebe ewusiri ike nke ukwuu nke obodo ha nke ugwu asaa dị na ya. ‘Ọbụna ruo otu oge;’ n’enweghị mgbagha, oge amụma, afọ 360. Site n’ebe a ka a ga-amalite ịgụ afọ ndị a? Ikekwe site n’ihe omume ahụ e gosipụtara n’amaokwu na-eso ya.

> “‘AMAOKWU 25. Ọ ga-akpalite ike ya na obi-ike ya imegide eze nke ndịda, ya na nnukwu agha; eze nke ndịda kwa ga-akpalite onwe ya ibu agha, ya na agha dị ukwuu nke dịkwa ike nke ukwuu; ma ọ gaghị eguzosi ike: n’ihi na ha ga-akpa atụmatụ imegide ya.’

> “N’ụzọ amaokwu nke 23 na nke 24 si dị, a na-ebute anyị ruo n’akụkụ a nke nkwekọrịta ahụ dị n’etiti ndị Juu na ndị Rom, na BC 161, ruo n’oge Rome nwetara ọchịchị zuru ụwa ọnụ. Amaokwu a dị ugbu a n’ihu anyị na-eme ka a hụ ọgụ ike a lụrụ megide eze ndịda, bụ Ijipt, na mmezu nke agha a ma ama n’etiti ndị agha ukwu na ndị dị ike. Ò mere n’ezie na ihe ndị dị otu a mere n’akụkọ ihe mere eme nke Rome n’ihe dị ka oge a?—Ha mere. Agha ahụ bụ agha dị n’etiti Ijipt na Rome; ọgụ ahụ kwa bụ ọgụ Actium. Ka anyị lee nkenke ọnọdụ ndị butere esemokwu a anya.” Uriah Smith, Daniel and the Revelation, 271–273.

N’amaokwu ndị a na-esonụ, Daniel na-akpọkwa oge e kenyere na ọgwụgwụ ya ọzọ.

> Ọ ga-akpọlitekwa ike ya na obi ike ya imegide eze nke ndịda, ya na nnukwu agha; eze nke ndịda kwa ga-akpali onwe ya ibu agha, ya na agha dị ukwuu nke ukwuu ma sie ike; ma ọ gaghị eguzosi ike: n’ihi na ha ga-echepụta aghụghọ imegide ya. Ee, ndị na-eri site n’òkè nri ya ga-ebibi ya, agha ya ga-asọfekwa dịka idei mmiri: ọtụtụ ga-adakwa ndị e gburu egbu. Obi eze abụọ a ga-adịkwa n’ime ime ihe ọjọọ, ha ga-ekwu okwu ụgha n’otu tebụl; ma ọ gaghị aga nke ọma: n’ihi na ọgwụgwụ ahụ ka dịkwa n’oge a kara aka. Mgbe ahụ ọ ga-alaghachi n’ala ya, ya na nnukwu akụnụba; obi ya ga-adịkwa imegide ọgbụgba ndụ nsọ ahụ; ọ ga-emekwa nnukwu ihe, laghachikwa n’ala nke aka ya. N’oge a kara aka ọ ga-alaghachi, bịakwa n’ebe ndịda nọ; ma ọ gaghị adị ka nke mbụ, ma ọ bụ ka nke ikpeazụ. Daniel 11:25–29.

N’isi nke asatọ, Gebriel kọwara na “chazon,” ọhụụ nke afọ puku abụọ na narị ise na iri abụọ, ga-abịa ná njedebe n’oge a kara aka, ma mgbe ahụ oge nke “oge ọgwụgwụ” nọchiri anya ya ga-amalite. N’akụkụ a, oge a kara aka bụ njedebe nke afọ narị atọ na iri isii nke Rom nke ndị ọgọ mmụọ ga-eji chịwa ụwa n’ụzọ kacha elu. N’akụkụ a, e nweghị “oge ọgwụgwụ,” n’ihi na e nweghị ihe e mechiri emechi nke a ga-emeghe n’ọgwụgwụ nke oge ahụ nke akụkọ ihe mere eme.

N’isi nke asatọ nke Daniel, a kachiri ọhụụ nke “ngwụcha ikpeazụ” nke iwe ahụ, nke bụ afọ puku abụọ na narị ise na iri abụọ, nke kwụsịrị n’otu oge ahụ ka afọ puku abụọ na narị atọ ahụ, ruo “oge nke ọgwụgwụ,” n’ihi na n’afọ 1844, nke bụ oge a kara aka nke ọhụụ abụọ ahụ, e meghere ìhè nke mmụọ-ozi nke atọ. N’isi nke iri na otu nke Daniel, amaokwu nke iri atọ ruo nke iri atọ na isii, na njedebe nke “iwe mbụ” n’afọ 1798, a ga-enwe oge e gosipụtara dịka “oge nke ọgwụgwụ,” mgbe e meghere ìhè nke mmụọ-ozi mbụ. Ya mere, amụma oge nke Rom ndị ọgọ mmụọ enweghị oge nke ọgwụgwụ, kama naanị oge a kara aka, nke na-egosi mgbe afọ narị atọ na iri isii ahụ kwụsịrị; ma oge a kara aka n’afọ 1798, na oge a kara aka n’afọ 1844, ha abụọ meghere ozi nke a ga-aghọta n’oge ahụ e gosipụtara dịka “oge nke ọgwụgwụ”.

A na-ekpughe Rom dịka e si anọchi ya n’ụzọ amụma n’ime oge amụma ya. “Oge, oge dị iche iche, na nkewa nke oge”, “ọnwa iri anọ na abụọ”, “otu puku ụbọchị narị abụọ na iri isii”, na “afọ atọ na ọkara” bụ ụfọdụ n’ime akara dị iche iche na-anọchi anya oge ahụ papacy jiri chịa n’oge Ọchịchịrị. Oge ahụ jikọtara mmegharị ndị Millerite na mmegharị nke puku mmadụ otu narị na iri anọ na anọ bụ afọ otu narị na iri abụọ na isii. Otu narị na iri abụọ na isii bụkwa akara nke otu puku ụbọchị narị abụọ na iri isii, n’ihi na ọ bụ otu ụzọ n’ụzọ iri, ma ọ bụ otu n’ime ụzọ iri nke ọnụ ọgụgụ ahụ. Afọ otu narị na iri abụọ na isii site na nnupụisi nke 1863 ruo n’oge e kenyere na 1989 na-egosi 1989 dịka nhọpụta Chineke na ndị Ya nke ụbọchị ikpeazụ.

Anyị ga-aga n’ihu n’ọmụmụ ihe a n’isiokwu na-esote.

> “Òlee otú anyị ga-esi nyochaa Akwụkwọ Nsọ? Anyị ga-akwọrịrị mkpọrọgwụ nkuzi anyị otu n’otu, ma emesịa gbalịa ime ka Akwụkwọ Nsọ niile dakọrịta na echiche anyị ndị anyị guzobeworị, ka ọ bụ anyị ga-ewetara Akwụkwọ Nsọ echiche na echiche anyị, ma jiri Akwụkwọ Nsọ nke eziokwu tụọ ozizi anyị n’akụkụ niile? Ọtụtụ ndị na-agụ, ọbụna ndị na-akụzikwa Bible, anaghị aghọta eziokwu dị oké ọnụ ahịa ha na-akụzi ma ọ bụ na-amụ. Ndị mmadụ na-anabata njehie, ebe a kọwapụtawo eziokwu nke ọma, ma ọ bụrụ na ha ga-ebute ozizi ha n’okwu Chineke, ghara ịgụkwa okwu Chineke n’ìhè nke ozizi ha, iji gosi na echiche ha ziri ezi, ha agaghị eje ije n’ọchịchịrị na ìsì, ma ọ bụ jigide njehie. Ọtụtụ na-enye okwu Akwụkwọ Nsọ ihe ọ pụtara nke dabara na echiche nke ha, ma ha na-eduhie onwe ha ma na-eduhiekwa ndị ọzọ site n’ịkọwa okwu Chineke n’ụzọ na-ezighị ezi. Mgbe anyị na-amalite ọmụmụ okwu Chineke, anyị kwesịrị ime ya n’obi dị umeala n’obi. A ghaghị iwepụ ọdịmma onwe onye niile, ịhụnanya niile nke ịbụ onye pụrụ iche n’echiche. E kwesịghị ile echiche ndị e cherịsiri ogologo oge anya dị ka ndị na-apụghị ihie ụzọ. Ọ bụ enweghị njikere nke ndị Juu ịhapụ omenala ha ndị e guzobeworị kemgbe ogologo oge ka wetara mbibi ha. Ha kpebisiri ike na ha agaghị ahụ ntụpọ ọ bụla n’echiche nke ha ma ọ bụ n’ịkọwa ha Akwụkwọ Nsọ; ma n’agbanyeghị ogologo oge ndị mmadụ nwere ike isi jidesie ụfọdụ echiche ike, ọ bụrụ na okwu edere ede akwadoghị ha n’ụzọ doro anya, a ghaghị ịjụ ha.”

> “Ndị ji ezi obi na-achọ eziokwu agaghị ala azụ imeghe ọnọdụ ha ka e nyochaa ma kọọ ha ikpe, ha agaghịkwa ewe iwe ma ọ bụrụ na a jụrụ echiche na echiche ha. Nke a bụ mmụọ e ji nwee n’etiti anyị afọ iri anọ gara aga. Anyị na-abịakọta ọnụ mgbe mkpụrụobi anyị juru ibu, na-ekpe ekpere ka anyị bụrụ otu n’okwukwe na n’ozizi; n’ihi na anyị maara na Kraịst ekewaghị ekewa. A na-ewere otu isiokwu n’otu oge mee ya ihe a na-enyocha. Uche dị nsọ na njọgbu dị omimi bụ ihe na-akọwa nzukọ ndị a nke nyocha. E mepere Akwụkwọ Nsọ n’ime mmetụta nke nsọpụrụ na egwu nsọ. Ọtụtụ mgbe anyị na-ebu ọnụ, ka e wee mee ka anyị kwekọọ nke ọma ịghọta eziokwu ahụ. Mgbe ekpere siri ike gasịrị, ma ọ bụrụ na a ghọtaghị isi okwu ọ bụla, a na-atụle ya, onye ọ bụla na-ekwupụtakwa echiche ya n’efu; mgbe ahụ anyị na-ehulata ọzọ n’ekpere, arịrịọ siri ike ebili kwa eluigwe ka Chineke nyere anyị aka ịhụ otu ihe n’otu ụzọ, ka anyị wee bụrụ otu, dịka Kraịst na Nna bụ otu. A kwara ọtụtụ anya mmiri. Ọ bụrụ na otu nwanna asị ibe ya mba n’ihi nwayọọ ya n’ịghọta ihe, n’ihi na ọ ghọtaghị otu akụkụ Akwụkwọ Nsọ dịka ya onwe ya siri ghọta ya, onye ahụ a sịrị mba ga-emecha jide nwanna ya aka, sị, ‘Ka anyị ghara iwute Mmụọ Nsọ nke Chineke. Jisọs nọnyere anyị; ka anyị debe mmụọ dị umeala n’obi na nke a pụrụ izi ihe;’ nwanna ahụ a gwara okwu ahụ ga-asịkwa, ‘Gbaghara m, nwanna, emejọọla m gị.’ Mgbe ahụ anyị ga-ehulata ala n’oge ọzọ nke ekpere. Anyị na-etinye ọtụtụ awa n’ụzọ a. N’ozuzu, anyị anaghị amụkọ ihe ọnụ karịa awa anọ n’otu oge; ma mgbe ụfọdụ, a na-etinye abalị dum n’nnyocha dị nsọ nke Akwụkwọ Nsọ, ka anyị wee ghọta eziokwu maka oge anyị. N’oge ụfọdụ, Mmụọ nke Chineke ga-abịakwasị m, a na-eme ka akụkụ ndị siri ike doo anya site n’ụzọ Chineke họpụtara, mgbe ahụkwa e nwee nkwekọ zuru oke. Anyị niile bụ otu uche na otu Mmụọ.”

> “Anyi ji ike nile nke obi chọọ ka e ghara ịgbagọ Akwụkwọ Nsọ ka ọ dabara n’echiche mmadụ ọ bụla. Anyị gbalịrị ime ka ihe dị iche n’etiti anyị bụrụ nke nta dịka o kwere mee site n’ịghara ịkwụsị uche n’ihe ndị dị ntakịrị mkpa, bụ́ ebe echiche dị iche iche nọ. Ma ibu dị n’obi mkpụrụ obi ọ bụla bụ iweta ọnọdụ n’etiti ụmụnna nke ga-aza ekpere Kraịst, ka ndị na-eso ụzọ ya bụrụ otu dịka Ya na Nna ahụ bụ otu. Mgbe ụfọdụ otu ma ọ bụ abụọ n’ime ụmụnna ahụ na-eji isi ike eguzo megide echiche e wetara n’ihu, ma na-eme ihe sitere n’echiche anụ ahụ nke obi; ma mgbe agwa a pụtara, anyị na-akwụsị nyocha anyị ma yigharịa nzukọ anyị, ka onye ọ bụla nwee ohere ịgakwuru Chineke n’ekpere, ma na-enweghị mkparịta ụka na ndị ọzọ, mụọ isi ihe dị iche ahụ, na-arịọ ìhè sitere n’eluigwe. Site n’okwu nke ịdị enyi ka anyị kewara, iji zukọta ọzọ ozugbo o kwere mee maka nyocha ọzọ. N’oge ụfọdụ ike Chineke bịakwutere anyị n’ụzọ doro anya pụrụ iche, ma mgbe ìhè doro anya kpughere isi ihe nke eziokwu, anyị na-akwa ákwá ma na-aṅụrịkọta ọṅụ ọnụ. Anyị hụrụ Jisọs n’anya; anyị hụrụ ibe anyị n’anya.”

> “N’ụbọchị ndị ahụ, Chineke rụrụ ọrụ n’ihi anyị, eziokwu wee bụrụ ihe dị oké ọnụ ahịa nye mkpụrụ obi anyị. Ọ dị mkpa ka ịdị n’otu anyị taa bụrụ nke ụdị ga-eguzogide nnwale nke ọnwụnwa. Anyị nọ n’ụlọ akwụkwọ nke Nna-ukwu ebe a, ka e wee zụọ anyị maka ụlọ akwụkwọ nke dị n’elu. Anyị ga-amụta iburu mmechuihu n’ụzọ yiri nke Kraịst, ihe ọmụmụ nke a ga-akụzikwa ga-abụ ihe dị oké mkpa nye anyị.

> “Anyi nwere ọtụtụ ihe mmụta anyị ga-amụta, na ọtụtụ, ọtụtụkwa ihe anyị ga-amụtaghachi n’uche anyị. Naanị Chineke na eluigwe bụ ndị na-adịghị emehie emehie. Ndị na-eche na ha agaghị ama mgbe ọ bụla ịhapụ echiche ha hụrụ n’anya nke ukwuu, na na ha agaghị enwe oge ọ bụla ha ga-agbanwe echiche ha, ga-enwe nkụda mmụọ. Oge niile anyị na-ejidesi echiche na uche nke anyị ike n’ịkwụsi ike siri ike, anyị apụghị inwe ịdị n’otu ahụ Kraịst kpeere ekpere maka ya.” Review and Herald, July 26, 1892.

Back to Articles