Article

# Akwụkwọ Daniel - Nọmba Iri Abụọ na Anọ

Nimrọd, Nebukadneza na Belshaza

Author

Jeff Pippenger

Published

December 19, 2023

Formats

PDF
Word
Song MP3

Akwụkwọ Daniel na Mkpughe bụ otu akwụkwọ ahụ, dị nnọọ ka o si bụrụ eziokwu na Agba Ochie na Agba Ọhụrụ bụ otu akwụkwọ ahụ. Naanị ntakịrị oge tupu oge ebere emechie, a na-emeghe Mkpughe nke Jizọs Kraịst.

> Ọ si gwam, Emechila okwu nile nke amụma nke akwụkwọ a akara: n’ihi na oge ahụ adịwo nso. Onye na-adịghị ezi omume, ka ọ nọgide na-adịghị ezi omume: onye rụrụ arụ, ka ọ nọgide na rụrụ arụ: onye ezi omume, ka ọ nọgide na-ezi omume: onye nsọ, ka ọ nọgide na-adị nsọ. Ma, lee, ana m abịa ọsọ ọsọ; ugwo-ọlụ m dịkwa n’aka m, inye onye ọ bụla dị ka ọrụ ya ga-adị. Abụ m Alfa na Omega, mbido na ọgwụgwụ, onye mbụ na onye ikpeazụ. Mkpughe 22:10–13.

“Iwu nke mbụ a kpọrọ aha” nke Akwụkwọ Nsọ, nke gụnyere eziokwu ahụ na a na-egosi njedebe nke ihe site na mmalite nke ihe ahụ, na-eme ka ịdị mkpa nke isi atọ mbụ nke akwụkwọ Daniel pụta ìhè, n’ihi na ha bụ eziokwu mbụ a kpọrọ aha n’ime akwụkwọ ahụ nke bụ akwụkwọ Daniel na Mkpughe. Jizọs bụ Alfa na Omega, ya mere mmalite nke akwụkwọ ahụ nke bụ akwụkwọ Daniel na Mkpughe aghaghị ịnọchite anya eziokwu ahụ a na-emeghe n’oge ọgwụgwụ. Ya mere, n’otu ọkwa, eziokwu ahụ a na-emeghe bụ oziọma ebighị ebi nke ndị mmụọ ozi nke Mkpughe iri na anọ.

Mkpughe nke Jisọs Kraịst nke e webatara n’amaokwu mbụ nke isi nke mbụ nke Mkpughe, bụ ozi a ga-ebuga n’ụlọ-nzukọ ndị ahụ mgbe “oge ahụ adịla nso,” ma oge ahụ nke “dị nso” n’isi nke mbụ nke Mkpughe, ga-abụrịrị otu oge ahụ nke “dị nso,” kpọmkwem tupu oge amara emechie n’isi nke iri abụọ na abụọ nke Mkpughe.

> Mkpughe nke Jisọs Kraịst, nke Chineke nyere ya, igosi ndị ohu ya ihe ndị ga-eme n’oge na-adịghị anya; o wee ziga ya ma mee ka e si n’aka mmụọ-ozi ya gosi ohu ya Jọn: Onye gbara ama banyere okwu Chineke, na banyere àmà Jisọs Kraịst, na banyere ihe niile ọ hụrụ. Ngọzi dịrị onye na-agụ ya, na ndị na-anụ okwu nke amụma a, ma na-edebe ihe ndị e dere n’ime ya: n’ihi na oge ahụ dị nso. Mkpughe 1:1-3.

Ozi nke bụ ozi ikpeazụ, nke a kpọghechara mkpuchi ya ntakịrị tupu oge amara emechie, mgbe “oge ahụ dị nso,” bụ ozi mmiri ozuzo ikpeazụ nke mmụọ-ozi nke abụọ na Mkpu Etiti Abalị. Ọ bụ eziokwu jikọtara ya na “akụkọ ihe mere eme zoro ezo” nke Égbè Elu Asaa ahụ. Ọ bụ mkpughe nke “nke asatọ nke sitere n’ime asaa”, ma eri ọlaedo nke na-akpa mkpughe ndị a niile dị oké ọnụ ahịa ọnụ n’ime uwe mara mma nke ezi omume Kraịst bụ “asaa ugboro,” ahụ “dị oké ọnụ ahịa,” nke Levitikọs iri abụọ na isii. Daniel isi nke mbụ, ma ọzọkwa, Daniel isi nke mbụ ruo nke atọ, bụ ozi ahụ. “Ihe nzuzo” nke isi nke abụọ bụkwa ozi ahụ.

Isi nke mbụ nke Daniel na-anọchi anya ozi mmụọ ozi mbụ ahụ, ma dịka a na-anọchi anya akara ụzọ amụma niile nke ozi ndị mmụọ ozi atọ ahụ n’ozi mmụọ ozi mbụ nke Mkpughe isi nke iri na anọ; otu a kwa ka a na-anọchi anya akara ụzọ amụma niile nke ozi atọ ahụ n’isi nke mbụ nke Daniel. Ihe ndị ahụ bụ usoro ule nke nzọụkwụ atọ, nke, n’isi nke mbụ nke Daniel, na-anọchi anya ule banyere nri, nke ule a na-ahụ anya na-esochi, nke na-eduga n’ule litmus. Isi nke mbụ, mgbe a tụlere ya n’ihe metụtara isi nke abụọ na nke atọ, na-anọchi anya ule banyere nri, isi nke abụọ kwa na-anọchi anya ule a na-ahụ anya, isi nke atọ kwa na-anọchi anya ule litmus. Ozi ndị mmụọ ozi atọ nke Mkpughe iri na anọ, na isi nke mbụ ruo nke atọ nke Daniel, na-enye ndị àmà anọ banyere usoro ule nke nzọụkwụ atọ ahụ.

Isi nke anọ na nke ise nke Daniel na-anọchi anya ahịrị akụkọ amụma nke miri emi nke ukwuu. Ahịrị ahụ nke isi abụọ ahụ mepụtara nwere opekata mpe ahịrị amụma isii dị iche iche. Otu n’ime ahịrị amụma ndị ahụ na-amalite n’afọ 723 BC, ma na-aga n’ihu ruo n’iwu ụbọchị Sọnde. Nke ọzọ n’ime ahịrị isii ahụ na-anọchi anya akụkọ ihe mere eme nke 1798 ruo n’iwu ụbọchị Sọnde, ma n’ime ahịrị ahụ, a na-anọchi anya ahịrị amụma atọ n’otu oge; ahịrị nke anụ ọhịa nke ụwa (United States), emesịa ahịrị nke mpi Protestant nakwa ahịrị nke mpi Republican. Ha niile ọnụ na-eguzobe ahịrị nke ise na mbido ahịrị amụma nke United States. Ahịrị ahụ na-akara mmeghe nke isi nke asaa, nke asatọ na nke itoolu nke Daniel n’afọ 1798. N’ọgwụgwụ ahịrị amụma nke United States, a na-emepụta ahịrị nke isii, nke na-akara mmeghe nke isi nke iri, nke iri na otu na nke iri na abụọ n’afọ 1989.

A na-akara mmalite nke ahịrị amụma nke anụ ọhịa nke ụwa, dịka e sere ya n’ime Daniel isi nke anọ, site n’akara nke “oge asaa,” a na-akwaakwa njedebe nke ahịrị amụma nke anụ ọhịa nke ụwa akara site n’akara nke “oge asaa.” A na-akwaakwa mmalite na njedebe nke oge akụkọ ihe mere eme nke a na-anọchi anya site n’ịkpọghe isi nke asaa, nke asatọ na nke itoolu akara site n’akara nke “oge asaa.” A na-akwaakwa mmalite na njedebe nke oge akụkọ ihe mere eme nke a na-anọchi anya site n’ịkpọghe Daniel isi nke iri, nke iri na otu, na nke iri na abụọ akara site n’“oge asaa.”

Ngwụcha nke oge akụkọ ihe mere eme nke malitere mgbe e meghere Daniel isi nke asaa, nke asatọ na nke itoolu n’“oge ọgwụgwụ” na 1798, bụ 1863. Mbido oge akụkọ ihe mere eme nke malitere mgbe e meghere Daniel isi nke iri, nke iri na otu na nke iri na abụọ n’“oge ọgwụgwụ” bụ 1989. Site na 1863 ruo 1989 hà bụ otu narị afọ iri abụọ na isii. Otu narị afọ iri abụọ na isii bụ otu ụzọ n’ụzọ iri, ma ọ bụ otù uzọ-n’iri, nke otu puku afọ abụọ na narị isii. Ya mere, ọnụọgụgụ otu narị afọ iri abụọ na isii bụ ihe nnọchianya nke otu puku afọ abụọ na narị isii ahụ, nke na-anọchi anya “ọzara,” nke n’aka nke ọzọ bụkwa ihe nnọchianya nke puku afọ abụọ na narị ise na iri abụọ na afọ nke “oge asaa.”

Eziokwu a na-egosi na n’akụkọ ihe mere eme nke anụ ọhịa nke ụwa, n’ọrụ mmegharị nke mmụọ ozi mbụ na mmalite, ma emesia n’ọrụ mmegharị nke mmụọ ozi nke atọ na njedebe, a na-akara ha abụọ n’mmalite ha na njedebe ha akara site na “oge asaa.” Ọzọkwa, oge ahụ dị n’etiti mmegharị abụọ ahụ nke na-ejikọta ha ọnụ ka a na-anọchikwa anya ya site na “oge asaa.”

Enweghị itinye n’ọrụ usoro Akwụkwọ Nsọ nke “akara n’elu akara,” ụdị mkpughe a agaghị ekwe omume ịhụ ma ọ bụ ịghọta, n’ihi na ma e wezụga usoro ahụ, a pụrụ inye otu onye a kụziiri nke ọma n’ọrụ nka nke nkà mmụta okpukpe akwụkwọ e mechiri emechi, ma mesịa jụọ ya ka ọ kọwaa ihe akwụkwọ ahụ e mechiri emechi pụtara. Mpako nke echiche ya ga-eduba ya igosi na a pụghị ịghọta akwụkwọ ahụ e mechiri emechi, n’ihi na e mechiri ya emechi. Mgbe ahụ, i nwere ike were akwụkwọ ahụ e mechiri emechi nye otu n’ime igwe atụrụ ahụ nke onye ahụ a mụbara amamihe na-achịkwa ma mee ka ha ghara ịmụ nwa, ma igwe atụrụ ahụ nke meworo onwe ya ka ọ dịrị ya mma iri nri n’elu efere ifo nke onye ọkà mmụta okpukpe ahụ, ga-ajụ itinye akwụkwọ ahụ e mechiri emechi n’ọrụ, n’ihi na ha maara nke ọma na ọ bụ naanị ndị bụ ndị òtù Sanhedrin nkà mmụta okpukpe ka e họpụtara ikpebi ihe eziokwu bụ.

> “‘Kwụsienụ onwe unu, ka i ju unu anya; tienụ mkpu, bekwa ákwá; ha aṅụwo mmanya, ma ọ bụghị site na mmanya; ha na-atụgharị atụgharị; ma ọ bụghị site na ihe ọṅụṅụ na-egbu egbu. N’ihi na Jehova awụkwasịwo unu mmụọ nke ụra miri emi, mechiwokwa anya unu; ndị amụma na ndị na-achị unu, ndị ọhụ ụzọ, ka O kpuchiworo. Ọhụ nile aghọwo-kwa-ra unu dị ka okwu nke akwụkwọ e mechiri emechi, nke mmadụ na-enyefe onye gụrụ akwụkwọ, sị, Biko, gụọ nke a; ọ sị, Apụghị m ịgụ ya, n’ihi na e mechiri ya emechi.’”

> “‘N’ihi ya mere Onye-nwe-anyị ji kwuo, N’ihi na ndị a na-eji ọnụ ha abịakwute m nso, na-eji egbugbere ọnụ ha asọpụrụ m, ma ha ewedala obi ha n’ebe m nọ anya, na egwu ha na-atụ m bụ nke a kụziri ha site n’iwu ụmụ mmadụ; ya mere, lee, aga m aga n’ihu ime ọrụ dị ịtụnanya, ee, ihe ebube; n’ihi na amamihe nke ndị amamihe ha ga-ala n’iyi, nghọta nke ndị nwere uche ha ga-ezokwa ezo. Ahụhụ ga-adịrị ndị ahụ na-egwupụta omimi iji zoo ndụmọdụ ha n’ebe Onye-nwe-anyị nọ, ndị ọrụ ha nọkwa n’ọchịchịrị, ha na-asị, Ònye na-ahụ anyị, ònye makwaara anyị? N’ezie, a ga-ewere ịtụgharị unu ihe n’isi-ala-azụ ka ọ bụ naanị ụrọ onye na-akpụ ite; n’ihi na ọrụ ahụ ọ ga-asị banyere onye mere ya, Ọ meghị m? ma ọ bụ ihe ahụ e kpụrụ ọ ga-asị banyere onye kpụrụ ya, O nweghị nghọta?’”

> “A ga-emezu okwu ọ bụla nke a. E nwere ndị na-adịghị eme ka obi ha dị umeala n’ihu Chineke, ndị na-agaghịkwa eje ije n’ezi omume. Ha na-ezo ezi ebumnobi ha, ma na-anọgide n’ime mmekọrịta na mmụọ ozi ahụ dara ada, onye hụrụ ụgha n’anya ma na-eme ya. Onye iro na-etinye mmụọ n’ime ndị mmadụ ọ pụrụ iji duhie ndị nọ n’ọchịchịrị n’akụkụ ụfọdụ. Ụfọdụ na-amalite ijupụta n’ọchịchịrị nke juru ebe niile, ma na-ewepụ eziokwu ka ha nabata njehie. Ụbọchị amụma rụtụrụ aka eruola. A naghị aghọta Jisọs Kraịst. Jisọs Kraịst bụụrụ ha akụkọ ifo. N’oge a nke akụkọ ụwa, ọtụtụ na-eme omume dị ka ndị mmanya na-egbu. ‘Kwụsienụ onwe unu, juokwa anya; tie mkpu, tiakwa mkpu; ha na-egbu mmanya, ma ọ bụghị site na mmanya; ha na-ama jijiji, ma ọ bụghị site na ihe ọṅụṅụ na-egbu egbu. N’ihi na Jehova awụsawo n’elu unu mmụọ nke ụra miri emi, ma emechiela anya unu. Ndị amụma na ndị na-achị unu, ndị ọhụ ụzọ, ka O kpuchiworo.’ Ịṅụbiga mmanya nke mmụọ dị n’elu ọtụtụ ndị na-eche na ha bụ ndị ahụ a ga-ebuli elu. Okwukwe okpukpe ha dị nnọọ ka e si kọwaa ya n’Akwụkwọ Nsọ a. N’okpuru mmetụta ya, ha enweghị ike ịga n’ụzọ kwụ ọtọ. Ha na-eme ụzọ gbagọrọ agbagọ n’omume ndụ ha. Otu, e mesịa ọzọ, ha na-ama jijiji n’ihu na azụ. Onye-nwe na-ele ha anya n’oké ebere. Ụzọ nke eziokwu ka ha amaghị. Ha bụ ndị na-akpa aghụghọ n’aha sayensị, ma ndị ahụ pụrụ inyere aka, ndị kwesịkwara inyere aka, n’ihi ịhụ anya nke mmụọ doro anya, bụkwa onwe ha ka e duhieworo, ma ha na-akwado ọrụ ọjọọ.”

> “Ọganihu ndị a nke ụbọchị ikpeazụ ndị a ga-adịghịkwa anya bụrụ ndị e kpebiri n’ezie. Mgbe e kpughere aghụghọ ndị a nke ime mmụọ ka ha bụrụ ihe ha bụ n’ezie,—ọrụ nzuzo nke mmụọ ọjọọ,—ndị sonyere n’ime ha ga-adị ka ndị mmadụ uche ha furu efu.

> “‘N’ihi ya, Onye-nwe-anyị kwuru, N’ihi na ndị a na-abịakwute m n’ọnụ ha, ma jiri egbugbere ọnụ ha sọpụrụ m, ma ha emeela ka obi ha dịrị m anya, egwu ha na-atụkwa m bụ ihe a kuziri site n’iwu mmadụ; ya mere, lee, aga m eme n’etiti ndị a ọrụ dị ịtụnanya, ee, ọrụ dị ịtụnanya na ihe ebube; n’ihi na amamihe nke ndị amamihe ha ga-ala n’iyi, nghọta nke ndị nwere uche n’etiti ha ga-ezokwa. Ahụhụ ga-adịrị ndị na-achọsi ike izochie ndụmọdụ ha n’ime omimi n’ihu Onye-nwe-anyị, ndị ọrụ ha nọkwa n’ọchịchịrị, ha na-asịkwa, Ònye na-ahụ anyị? Ònye makwaara anyị? N’ezie, ntụgharị unu nke ihe n’azụ n’ihu ka a ga-ewere dịka ụrọ onye na-akpụ ite; n’ihi na ọ̀ ga-ekwe omume ka ihe e kere eke gwa onye kere ya, Ọ meghị m? Ma ọ bụ ka ihe a kpụrụ gwa onye kpara ya, O nweghị nghọta?’”

> “A na-egosi m na n’ime ahụmahụ anyị, anyị anọwo, ma ka na-ezute, ọnọdụ a kpọmkwem. Ụmụ mmadụ ndị natara nnukwu ìhè na ohere ndị dị ebube anabatala okwu ndị ndú ndị na-eche onwe ha na ha maara ihe, ndị Jehova gọziri ma meere amara nke ukwuu, ma ndị wepụrụ onwe ha n’aka Chineke, tinyekwa onwe ha n’usoro ndị iro. A ga-eji aghụghọ ndị yiri eziokwu juputa ụwa. Otu uche mmadụ, mgbe ọ nabatara aghụghọ ndị a, ga-emetụta uche ụmụ mmadụ ndị ọzọ, ndị nọwo na-atụgharị ihe-àmà dị oké ọnụ ahịa nke eziokwu Chineke ka ọ bụrụ ụgha. Ndị a ka ndị mmụọ ozi dara ada ga-eduhie, mgbe ha kwesiri ịbụ ndị nche kwesịrị ntụkwasị obi, na-eche mkpụrụ obi nche, dịka ndị ga-enye akụkọ. Ha edobela ngwá agha ha ji alụ ọgụ ala, ma etinyela ntị n’aka mmụọ ndị na-eduhie mmadụ. Ha na-eme ka ndụmọdụ Chineke ghara ịdị irè, ma na-ewepụ ịdọ aka ná ntị ya na ịba mba ya n’akụkụ; n’ezie, ha nọ n’akụkụ Setan, na-ege ntị n’aka mmụọ ndị na-eduhie mmadụ na nkuzi ndị mmụọ ọjọọ.”

> “Ịṅụbiga mmanya ime mmụọ ókè adịkwala ugbu a n’ahụ mmadụ, bụ ndị na-ekwesịghị ịma jijiji dịka ndị nọ n’okpuru mmetụta nke mmanya na-egbu egbu. Mpụ na omume na-adịghị n’usoro, aghụghọ, nduhie, na ime ihe n’enweghị ezi omume jupụtara ụwa, dịka ozizi nke onye ndu ahụ nke nupụrụ isi n’ụlọikpe nke eluigwe si dị.

> “A ga-emeghachi akụkọ ihe mere eme. Enwere m ike ịkọwapụta ihe ga-adị n’ọdịnihu dị nso, ma oge erubeghị. Ụdị ndị nwụrụ anwụ ga-apụta, site n’ọrụ aghụghọ amamihe nke Setan, ọtụtụ ga-ejikọkwa onwe ha na onye ahụ nke hụrụ ụgha n’anya ma na-emekwa ya. Ana m adọ ndị anyị aka ná ntị na, n’etiti anyị n’onwe anyị, ụfọdụ ga-esi n’okwukwe pụọ, gee ntị n’mmụọ ndị na-eduhie eduhie na ozizi ndị mmụọ ọjọọ; sitekwa n’aka ha ka a ga-ekwujọ eziokwu.” Battle Creek Letters, 123–125.

Daniel isi nke mbụ, nke na-anọchite ozi nke mmụọ-ozi mbụ nke Mkpughe iri na anọ, kwekọrọ na akụkọ mmalite nke anụ ọhịa nke ụwa. Daniel isi nke mbụ, nke abụọ na nke atọ, nke na-anọchite ozi nke mmụọ-ozi atọ nile dị na Mkpughe iri na anọ, kwekọrọ na njedebe nke United States. Nebukadneza na-anọchite akụkọ nke mmụọ-ozi mbụ, na isi mbụ nke Daniel. Belshaza na-anọchite akụkọ nke mmụọ-ozi nke atọ, na isi atọ mbụ nke Daniel.

> “Nye onye na-achị Babilọn nke ikpeazụ, dị ka ọ bịakwutere nke mbụ ya n’ụdị ihe nnọchianya, ka mkpebi nke Onye Nche nke eluigwe bịakwutere: ‘Eze,… a gwala gị ya; e wepụrụla alaeze ahụ n’aka gị.’ Daniel 4:31.” Prophets and Kings, 533.

Anyị ga-aga n’ihu n’ịmụ Nebukadneza na Belshaza n’isiokwu na-esonụ.

> “Belshaza, n’ịtụnanya nke ihe nnọchianya a nke ike Chineke, nke na-egosi na ha nwere onye àmà, ọ bụ ezie na ha amaghị ya, enwewo nnukwu ohere ịmata ọrụ nile nke Chineke dị ndụ, na ike Ya, na ime uche Ya. E nyere ya ohere nke nnukwu ìhè. A dọọla nna nna ya, Nebukadneza, aka ná ntị banyere ihe ize ndụ ya n’ichefu Chineke na n’ịkpọ onwe ya otuto. Belshaza maara banyere ịchụpụ ya n’etiti mmadụ, na mkpakọrịta ya na anụ ọhịa nke ubi; ma eziokwu ndị a, nke kwesịrị ịbụ ihe mmụta nye ya, o leghaara ha anya, dị ka a ga-asị na ha emebeghị eme; o wee gaa n’ihu na-emeghachi mmehie nke nna nna ya. O tụrụ egwu ime mpụ ndị wetara ikpe Chineke n’ahụ Nebukadneza. A mara ya ikpe, ọ bụghị naanị n’ihi na ya onwe ya nọ na-eme ihe ọjọọ, kama n’ihi na o jirighị ohere na ikike ndị ahụ, nke, ma a zụlite ha, gaara eme ka ọ bụrụ onye ziri ezi.” Testimonies to Ministers, 436.

Back to Articles