Article

# Akụkọ Ihe Mere Eme Zoro Ezo nke Amaokwu Nke Iri Anọ - Nọmba Iri na Otu

Nọmba Iri na Otu

Author

Jeff Pippenger

Published

May 21, 2026

Formats

PDF
Word
Song MP3

Akwụkwọ Joel bụ ma eleghị anya mkpughe kachasị kpọmkwem banyere mmiri ozuzo ikpeazụ n’Akwụkwọ Nsọ, ma Joel na-amalite site n’ibu ụzọ kpọtụrụ ọgbọ anọ nke ndapụ n’ezi okwukwe nke ụka Seventh-day Adventist nke Laodisia mezuru. Ọgbọ anọ ahụ nke mbibi na-abawanye ụba, nke e gosipụtara n’amaokwu mmeghe Joel, kwekọrọ n’ihe arụ anọ ahụ na-abawanye ụba nke Isi nke asatọ nke Ezekiel. Afọ 1863 ruo 1888 na-anọchi anya ọgbọ mbụ, ma ọ na-anọchi anya ịjụ ozi ntọala nke ndị Millerite dịka e gosipụtara n’elu chaatị ndị ọsụ ụzọ nke 1843 na 1850, nke e gosipụtara na Isi nke abụọ nke Habakkuk, ma nke na-anọchi anya ọgbụgba ndụ dịka e gosipụtara ya site n’ọkụkọ nkume abụọ nke Iwu Iri ahụ.

1888 ruo 1919 na-anọchi anya ọgbọ ahụ jụrụ ahụmịhe nke ezi omume site n’okwukwe, nke na-amịpụta ahụmịhe a na-anọchite anya ya site n’ụka Filadelfia. N’ọgbọ mbụ ahụ, nnupụisi ahụ lekwasịrị anya n’ọrụ ndu a na-anọchite anya ya site n’aka William Miller, ma n’ọgbọ nke abụọ nke 1888, e nupụrụ isi megide ndu nke Mmụọ nke Amụma. Ọgbọ nke atọ nke 1919 malitere site n’akwụkwọ William Warren Prescott, The Doctrine of Christ, ma kwụsị na akwụkwọ ahụ, Questions on Doctrine, n’afọ 1957. Ọgbọ nke atọ ahụ bụ ọgbọ nkwekọrịta na ụwa, ka Adventizim na-achọ nkwado ikike nke omume ọgwụ nke American Medical Association, na nkwado ikike nke kọleji ha site n’aka ndị ọkà mmụta agụmakwụkwọ nke Protestantizim dapụrụ n’ezi ofufe na nke Roman Katọlik.

N’ọgbọ nke atọ, a jụrụ ndụmọdụ agụmakwụkwọ nke si n’aka Ellen White pụta, ma dochie ya anya n’ụzọ agụmakwụkwọ ụgha nke ụwa dị ka e si anọchi anya ya n’ọmụma nkà ihe ọmụma agụmakwụkwọ nke Gris. A na-anọchi anya agụmakwụkwọ Gris site n’aka chi nwanyị Athena, onye a kwadoro nsọ n’ụlọ nsọ Parthenon nke e mere oyiri ya na Nashville, Tennessee.

E gosiri ezi ezi e nwetara ihe atụ ya n’Akwụkwọ Nsọ site n’ụlọ akwụkwọ ndị amụma e jikọtara ya na onye amụma Elisha. Nnupụisi ndị Maccabee nke afọ 167 BC, gaa n’ihu ruo mbibi Jerusalem n’afọ 70 AD, bụ n’ókè dị ukwuu ngagharị iwe megide mbata na mgbasawanye nke agụmakwụkwọ Grik n’ime omenala na mba nke ala ahụ dị ebube nke oge ochie n’ezi nkọwa ya. Ngagharị iwe nke ndị Maccabee ahụ bụ nnupụisi megide mmetụta Grik n’ogo nile, ma mmetụta agụmakwụkwọ Grik jupụtara n’akụkọ ihe mere eme na n’ihe kpaliri ndị ọkụ mmụọ Maccabee nke ukwuu nke na a pụghị ikewa ya na eziokwu ahụ bụ na agụmakwụkwọ Grik bụ, ma eleghị anya, ihe kpatara kasịnụ e jikọtara ya na ịjụ ndị Juu jụrụ Jisọs Kraịst dịka Mesaịa ha. E dewo akwụkwọ dị iche iche na-egosi mmetụta ọjọọ nke agụmakwụkwọ Grik n’ahụ ndị Juu, na onyinye agụmakwụkwọ ụgha nyere n’ịjụ ndị Juu jụrụ Kraịst na n’ịkpọgide Ya n’obe.

Nnupụisi ndị Makkabi kwekọrọ na nnupụisi nke 1776 n’ala ebube ime mmụọ nke oge a. Ugbu a, e nwere karịa mahadum 4,000 e debanyere aha na United States, ndị e wuru n’elu nkà ihe ọmụma nke agụmakwụkwọ Gris na nke ndị Jesuit. A pụrụ ịchọpụta ozugbo ọgba aghara na enweghị iwu nke afọ iri gara aga na karịa ya na ihe a na-akpọ ebe agụmakwụkwọ dị na United States, ebe kemgbe ọtụtụ iri afọ ha nọ na-akụziri ụmụakwụkwọ ozizi n’ụzọ na-agbanye ha n’ime ya, bụ́ ndị ụlọọrụ mgbasa ozi na isi mmalite ntụrụndụ akwadebelarị ka ha nabata nkà ihe ọmụma nke ndị globalist, nke sitere na nkà ihe ọmụma satanik nke oge Mgbanwe Ọchịchị French. Ụmụakwụkwọ nke mahadum nke taa akwadebelarị ka ha nabata ụdị ndụ nke Sọdọm na Gọmọra nọchiri anya ya tupu ha abanye n’ebe agụmakwụkwọ ndị e mere iji wakpo ndị ọcha, ndị Kraịst, na ezi akụkọ ihe mere eme America. Nwa amaala nke United States taa nke chọrọ ịghọta usoro ikpe ziri ezi nke ọkwa abụọ na-aga n’ihu mgbe nile, nke na-emezu ikpe ziri ezi na eziokwu a tụbara n’okporo ámá dị ka e kwuru ya na Bible na Spirit of Prophecy, aghaghị ịghọta na ọnọdụ ndị dị ugbu a na-apụta site n’ọlụ agha e chepụtara n’amụma ma kpachara anya, nke a na-akụnye n’ime mmadụ site n’afọ mbụ nke ndụ ya site n’usoro agụmakwụkwọ e haziri iji wetara mmadụ niile n’okpuru njikwa nke ndị globalist elitist—ike dragọn ahụ!

E nwere isiokwu ukwu ise n’ihe odide Ellen White; agụmakwụkwọ, mmezigharị ahụ ike, ibi ndụ nke Onye Kraịst, isiokwu nke Nnukwu Esemokwu, na nsọpụrụ Chineke nke a na-eme n’ụzọ bara uru. Agụmakwụkwọ bụ otu n’ime isiokwu ukwu ise dị na Mmụọ nke Amụma, Ellen White bụrụkwa onye amụma nke Akwụkwọ Nsọ n’otu oke ahụ ka onye amụma ọ bụla e depụtara n’Okwu Chineke. N’etiti ihe ndị ọzọ, nke a pụtara na ndụ ya bụ ihe atụ nke na maka otu narị puku iri anọ na anọ ahụ. Tupu onye ọbụla echee na naanị Kraịst ka ọ ga-abụ ihe atụ anyị; Pọl na-ekwu:

> N’ihi na ọ bụrụ na unu nwere puku puku ndị nkuzi n’ime Kraịst, ma unu enweghị ọtụtụ ndị nna: n’ihi na n’ime Kraịst Jisọs ka m mụrụ unu site n’oziọma. Ya mere arịọ m unu, bụrụnụ ndị na-eso m. 1 Ndị Kọrịnt 4:15, 16.

Dị ka onye-amụma, Ellen White bụ ihe atụ. O nwere naanị otu oge Ellen White nabatara ọrụ dịka onye otu bọọdụ, ma oge ahụ bụ n’oge e guzobere otu kọleji nke nakweere ụkpụrụ nke ezi agụmakwụkwọ dịka e depụtara ha dị ka otu n’ime isiokwu ukwu ise nke ozi ya. Kọleji ahụ dị na Madison, Tennessee, nọ n’ime mpaghara obodo ukwu Nashville, Tennessee. Ọ bụghị naanị na o kwetara ịbụ n’elu bọọdụ ntọala nke kọleji Madison site n’afọ 1904 ruo otu afọ tupu ọnwụ ya na 1915, kama o so kwa n’ụzọ dị oke mkpa n’ịhọrọ ala ebe e guzobere kọleji ahụ. Nashville bụ etiti usoro agụmakwụkwọ Gris nke nyere aka igbochi ndị Juu ịnakwere Mesaịa ha n’akụkọ ihe mere eme nke ndị Maccabees, ndị na-anọchi anya Protestantizim dapụrụ n’ezi-okwukwe nke oge ndị anyị bi n’ime ha ugbu a. A kọwara ahịrị Maccabees nke ọma n’akụkọ ihe mere eme zoro ezo nke amaokwu iri anọ, na-anọchi anya Protestantizim dapụrụ n’ezi-okwukwe nke a zụziri ugbu a n’uju site n’otu mkpụrụ ọjọọ ahụ nke agụmakwụkwọ Gris, n’agbanyeghị na ọ bụ ụdị nke oge a.

N’ọgbọ nke atọ nke Adventism, ndị ndu ahụ jụrụ Mmụọ nke Amụma na 1888, họọrọ inyefe usoro agụmakwụkwọ ha n’aka nhazi nkwado-ọkwa nke ụwa. Nashville na-anọchite anya etiti ihe atụ nke ma ezi agụmakwụkwọ ma agụmakwụkwọ ụgha. Onye amụma ahụ họọrọ otu obodo ahụ nke ụwa họọrọ iji wulite agụmakwụkwọ Gris dịka ebe nsọ ya, n’ihi na, n’adịghị ka agụmakwụkwọ Gris nke dabeere n’ịkewa eziokwu n’ime isiokwu ndị a kpọpụrụ iche iche iji bibie ihe dum. Ezi agụmakwụkwọ bụ ntọala bụ isi nke isiokwu anọ ndị ọzọ bụ isi nke Sister White: mmezigharị ahụike, nsọpụrụ Chineke nke omume, ibi ndụ nke Onye Kraịst, ma karịsịa isiokwu nke The Great Controversy.

Jizọs na-eji mmalite akọwa njedebe mgbe niile, ule ahụ dịkwa n’Ogige Iden na-akọwa ule ụwa na-eche ihu ugbu a. Ule ahụ n’ọgwụgwụ bụ otu ihe ahụ dịka ule ọ bụla nke Akwụkwọ Nsọ, n’ihi na Chineke anaghị agbanwe agbanwe mgbe ọ bụla. Ule nke Akwụkwọ Nsọ bụ usoro ule nke nzọụkwụ atọ nke na-emepụta ìgwè mmadụ abụọ a na-egosipụta n’ọgwụgwụ usoro ule ahụ. Mmụọ ozi mbụ na-egosipụta nzọụkwụ atọ ahụ dịka ịtụ egwu Chineke, inye Ya otuto, n’ihi na awa ule ikpe ahụ abịala. Nzọụkwụ mbụ bụ iwu ahụ ka ha ghara iri mkpụrụ osisi ahụ nke osisi ihe ọmụma nke ezi na ihe ọjọọ. Ebe ọ na-enweghị egwu Chineke dị mkpa, Iv dara ule nke osisi ahụ wee rie mkpụrụ ahụ a na-anọchi anya ya dịka ma ezi ma ihe ọjọọ. Egwu Chineke Adam nwere egbochighị ya ịbanye n’nnupụisi nke osisi ahụ, e wee wetara ha abụọ ikpe, dịka ha gosipụtara ndụ na-enweghị ọnụnọ na-anọgide adịgide nke Ịdị Chineke.

Ule nke ụbọchị ikpeazụ na-amalite site n’ịdọ aka ná ntị ka e rie mmụba nke ọmụma e kpughere site n’ịtọghe akara n’okpughe nke Jisọs Kraịst, obere oge tupu oge nnwale nke mmadụ eruo ọgwụgwụ ya. Ma n’etiti ndị Adventist ma ọ bụ ndị nọ n’èzí Adventism, ule ahụ dabeere n’ịnabata ma ọ bụ n’ịjụ mmụba nke “ọmụma” a tọgheere akara n’oge anyị. A na-anọchi anya ule ahụ nke ọmụma site n’osisi ule nke ubi Iden, nke na-anọchi anya ọmụma nke ọma ma ọ bụ nke ọjọọ. E guzobere ma gosipụta ezi agụmakwụkwọ na Nashville, Tennessee n’afọ 1904, a kpọkwara ma gosipụta agụmakwụkwọ ụgha na Nashville n’afọ 1897, emesịa wughachi ya dịka ụlọ na-adịgide adịgide n’afọ 1920. N’ime ndụ nwanyị amụma ahụ, e debere ezi agụmakwụkwọ n’ebe nsọ na Nashville, a deberekwa agụmakwụkwọ ụgha n’ebe nsọ. Mgbe ọ nwụsịrị n’afọ 1915, e weghachiri agụmakwụkwọ ụgha n’ọrụ site n’iwughachi nke abụọ na nke na-adịgide adịgide nke ụlọ nsọ Parthenon, e jụkwa ezi agụmakwụkwọ site n’ime nkwekọrịta ya na ụwa nke ndị ndu ụka Seventh-day Adventist nke Laodisia.

Aha otutu a na-akpọ Nashville, “Athens nke Ndịda,” metụtara ịhọrọ ụlọ ahụ ka ọ bụrụ isi etiti Ngosi Centennial nke 1897. E jiri ọtụtụ ụlọ ndị dị na ngosi ahụ mee ihe n’usoro nke ụlọ ochie mbụ. Otú ọ dị, Parthenon bụ naanị nke e megharịrị kpọmkwem dịka nke mbụ. Nashville nke taa, Tennessee, bụ onye a ma ama n’ihi egwú ya, ma tupu e nwee Ụlọ Ncheta Johnny Cash, Nashville bụ onye a ma ama n’ihi agụmakwụkwọ ya, ọ bụghị ịbụ abụ.

Ka ọ na-erule afọ ndị 1850, Nashville enwetalarị aha mgbakwunye nke “Athens nke Ndịda” n’ihi na o hiweworị ọtụtụ ụlọ akwụkwọ agụmakwụkwọ dị elu; ọ bụkwa obodo mbụ n’ụzọda Amerịka guzobere usoro ụlọ akwụkwọ ọha. Ka narị afọ ahụ na-eru ngwụcha, Nashville ga-ahụ ka Mahadum Fisk, Ụlọ Akwụkwọ St. Cecilia, Ụlọ Akwụkwọ Montgomery Bell, Ụlọ Akwụkwọ Ọgwụ Meharry, Mahadum Belmont, na Mahadum Vanderbilt niile mepee ọnụ ụzọ ha. N’oge ahụ, a maara Nashville dị ka otu n’ime obodo ndịda kacha nụchara anụcha ma gụrụ akwụkwọ nke ọma, jupụtara n’akụ na ụba na omenala.

Ihe omimi nke ajọ omume bụ ma aha ma omume n’Okwu nsọ e sitere n’ike mmụọ nsọ nye. Mmụọ nsọ na-akọwa Setan, na poopu, onye Sister White kpọrọ “nri aka” Setan, dị ka ihe omimi nke ajọ omume. Ma “ihe omimi nke ajọ omume” na-akọwakwa ngwakọta nke eziokwu na njehie. Ọgbọ anọ nke ndapụ n’ezi ofufe nke Joel kwekọrọ n’ihe arụ anọ na-arịwanye elu nke Ezikiel isi nke asatọ. Ndị àmà abụọ ahụ kwekọrọ na ụka anọ mbụ nke Mkpughe, ma ụka nke atọ na-anọchi anya nkwekọrịta nke Constantine, nke jikọtara Iso Ụzọ Kraịst na ikpere arụsị. Ụka anọ mbụ ahụ kwekọrọ n’akụkọ ihe mere eme nke Izrel oge ochie, nke na-anọchi anya akụkọ ihe mere eme nke Izrel nke oge a.

N’ọgbọ nke atọ nke Izrel oge ochie, ndị eze Izrel jikọrọ onwe ha na mba ọzọ ndị a na-ekwesịghị ka ewebata ha n’ime mmekọrịta ha na ndị nke Chineke. Ndaba yiri nke dị n’etiti Izrel ochie nke nkịtị na nzukọ Kraịst dị ka e gosipụtara ya n’akwụkwọ Mkpughe bụ isiokwu amụma e depụtara nke ọma n’ọmụmụ ahụ e nyere aha ya, Habakkuk’s Tables. Joel na-eme ka ọgbọ nke anọ na nke ikpeazụ, ndị e “bipụrụ” n’ịbụ ndị Chineke họpụtara dị ka ndị ọgbụgba ndụ ya, kwekọọ na ndị okenye iri abụọ na ise ahụ ndị na-ehulata onwe ha nye anyanwụ n’ime arụ arụ anọ ahụ na-arịwanye elu dị n’Ezikiel. Ọgbọ nke anọ ahụ ebe e bipụrụ Seventh-day Adventism nke Laodisia ka ha na-ehulata onwe ha nye anyanwụ n’oge iwu Sọnde, na-adakọ na nzukọ nke anọ nke Taịataịra nke na-anọchite ọchịchị ndị paapụ ma n’afọ 538 ma ọ bụ n’iwu Sọnde nke na-abịa n’oge na-adịghị anya. Nzukọ nke atọ nke Pegamos na-anọchi anya “nkwekọrịta n’etiti ihe abụọ” ma Izrel oge ochie na-ejikọta onwe ya na alaeze ndị ọgọ mmụọ, ma ọ bụ Constantine na-agwakọta ikpere arụsị na Kraịstianity, ma ndị àmà abụọ ahụ na-agwa ọgbọ nke atọ nke anụ ọhịa nke ụwa dị na Mkpughe iri na atọ okwu.

Ọgbọ anọ nke United States, ndị e n’etiti eziokwu ndị ọzọ jiri Ijipt tụnyere n’ụzọ amụma n’oge ịgba ohu nke afọ 400/430, bụ́ nke kwụsịrị mgbe Fero riri n’ime mmiri nke Oké Osimiri Uhie. Mmiri ndị ahụ kara akara njedebe nke mba ahụ a ga-ekpe ikpe mgbe Chineke wetara mgbapụta nye Izrel oge ochie site n’aka onye-amụma Moses. A na-ekpe United States ikpe n’oge ahụ nke ikpe na-eru ọgwụgwụ n’elu nzukọ Chineke, ya mere a ga-arịba ama na mmiri ahụ nke kwụsịrị ndụ Fero bịara n’elu Fero site n’ịhapụ ifufe ọwụwa anyanwụ nke nọ na-ejide mmiri ahụ n’ọnọdụ ya mgbe Chineke na-anapụta ndị Ọ họpụtara. Ifufe ọwụwa anyanwụ ahụ bụ ahụhụ nke atọ nke na-akụ Iwu Ụbọchị Sọnde mgbe ala ọma jijiji nke Mkpughe iri na otu bịarutere.

Ọgbọ nke na-ebute ọgbọ nke anọ na nke ikpeazụ nke mpi anụ ọhịa nke ụwa ka emezuru n’elu mpi Republican na nke Protestant abụọ ahụ. Mmegharị ahụ nke mpi Republican, nke e mezuru n’ọgbọ nke atọ ya, mere n’oge gbara Agha Ụwa Mbụ gburugburu, ọ kpọrọkwa akara oge United States nyefere usoro akụnaụba ya n’aka ndị globalist nke Federal Reserve. N’otu oge ahụkwa, Seventh-day Adventism nke Laodicea gbalịsiri ike ka ọrụ ọgwụgwọ na agụmakwụkwọ ya bụrụ nke a “kwadoro” site n’ụkpụrụ agụmakwụkwọ na ọgwụgwọ nke ụwa. Dị ka ngwaa, “ihe omimi nke ajọ omume” na-anọchi anya mmegharị Constantine na nke ndị eze Izrel oge ochie na ike nke ụwa. Okwu e jiri site n’ike mmụọ nsọ kọwaa mmegharị ahụ bụ “amalgamation,” dịka e si kọwaa ya na dikshọnrị nke oge Ellen White dị ka; “ịgwakọta ma ọ bụ ijikọta n’ime amalgam; ịgwakọta ọnụ.” Osisi ihe ọmụma nke ezi ihe na ihe ọjọọ bụ osisi nke amalgamation, osisi nke mmegharị. “Agha ikpeazụ dị ike,” bụ nsogbu iwu ụbọchị Sọnde, ma nkwadebe Setan maka nsogbu ahụ bụ “ihe omimi nke ajọ omume,” nke na-agwakọta amamihe mmadụ na mkpughe Chineke.

> “Setan ji nnọọ ike n’ịtọ atụmatụ ya maka ọgụ ikpeazụ dị ike, mgbe mmadụ niile ga-ahọrọ akụkụ ha....”

> “Gee ntị n’olu dị iche iche, chọpụta ike ndị ahụ nke na-achị n’ụwa. È nwere olu ekpere ọbụla? Ì na-ahụ ihe ịrịba ama ọbụla na-egosi na a na-amata Chineke? E nwere ndị nchụàjà, ọtụtụ n’ime ha; ma ha na-azọ n’okpuru ụkwụ ha iwu Jehova. Uwe ha e mere ka ọ dị unyi site n’ọbara nke mkpụrụ obi. Ìgwè mmadụ dị ukwuu na-achụrụ ndị mmụọ ọjọọ àjà. Lezienụ anya, unu ndị na-atatụ ụjọ n’etiti nrubeisi na nnupụisi. Lee n’echiche unu ìgwè mmadụ buru ibu ahụ ka ha na-efe ofufe n’ebe ịchụàjà Setan nọ. Gee ntị n’abụ ahụ, n’asụsụ ahụ, nke a na-akpọ agụmakwụkwọ dị elu. Ma gịnị ka Chineke na-ekwu na ọ bụ?—Ihe omimi nke ajọ omume.” Pamphlets, 004, 11.

N’agha ikpeazụ ahụ mgbe “mmadụ niile ga-ahọrọ akụkụ,” a na-emegharị ule nke Ogige Iden. Ule ahụ nke, na mbido, e kewapụrụ naanị ya nye osisi dị n’etiti ubi, a na-emegharị ya na njedebe, n’ụwa dum. Ọrụ Setan n’ịkwadebe tupu ọgụ ikpeazụ ahụ bụ “ihe omimi nke ajọ omume,” nke a kọwara dịka “agụmakwụkwọ dị elu!” A hụrụ akara nke “agụmakwụkwọ dị elu” n’ala anụ ọhịa nke ụwa n’obodo Nashville, Tennessee, “Athens nke Ndịda,” ebe ụlọ nsọ Parthenon dị, n’ịtụnyere ya na ezi agụmakwụkwọ nke Madison College nọchiri anya otu mgbe na Nashville. A kpọtụrụ okwu na-esonụ sitere n’ike mmụọ nsọ n’ụzọ ya niile na njedebe nke isiokwu a, ma e kwesịrị ilebara isi ole na ole anya n’oge a.

> “Onye ọ bụla chọrọ amamihe ka o jiri nlezianya chọpụta ihe omimi nke ajọ omume nke na-apụta n’ụzọ dị ukwuu n’ime mmechi akụkọ ihe mere eme nke ụwa a....”

> “Ọ dịghị ụzọ etiti e si alaghachi na Paradaịs e weghachiri. Ozi e nyere mmadụ maka ụbọchị ikpeazụ ndị a abụghị ka e jikọta ya na atụmatụ mmadụ chepụtara....”

> “Ndị ahụ Chineke weliri elu n’ọkwá dị elu nke ntụkwasị obi pụrụ isi n’ìhè eluigwe chigharịa gaa n’amamihe mmadụ.... Ndị niile ga-enwe agwa nke ga-eme ka ha bụrụ ndị ọrụ ibe Chineke ma nata otuto Chineke, ga-ekewapụ onwe ha n’aka ndị iro Chineke, ma jigidesie eziokwu ahụ Kraịst nyere Jọn ka o nye ụwa.” Manuscript Releases, volume 18, 30–36.

“Ndị niile” ndị chọrọ “amamihe” na-anọchi anya mmadụ niile a na-ebubata n’ime usoro nnwale nke n’ikpeazụ na-emepụta òtù abụọ nke ndị na-efe ofufe. “Ndị amamihe” bụ ndị ahụ na-enweta “amamihe” ahụ dị mkpa. Usoro nnwale ahụ na-amalite mgbe a kpọghechara mkpughe nke Jisọs Kraịst, kpọmkwem tupu oge e mechie ohere ule mmadụ. Mmeghe ahụ na-amalite “mmụba nke ihe ọmụma.” Ndị a na-etinye n’ihu nnwale ahụ metụtara mkpughe nke Jisọs Kraịst ga-enweta “mmanụ” nke ihe ọmụma amụma e debere ka o duzie, kwadebe, ma doo nsọ tupu ifufe ọwụwa anyanwụ abịa n’oge iwu Sọnde. “Osisi ihe ọmụma nke ezi ihe na ihe ọjọọ” bụ akara nke Achịcha Eluigwe adịgboroja ahụ nke a ga-eri ma ọ bụ jụ.

Na Galili, n’ụlọ nzukọ Kapanọm, Jisọs tufuru ọtụtụ ndị na-eso Ya n’otu ihe merenụ karịa oge ọ bụla ọzọ n’ozi Ya. N’ebe ahụ, ule ahụ bụ ma okwu amụma nke Kraịst hà bụ nke nkịtị ma ọ bụ nke mmụọ; ndị dara ule ahụ, dara n’ezie—n’ihi na ha chefuru na mmadụ ga-adị ndụ site n’okwu ọ bụla nke si n’ọnụ Chineke pụta. Kraịst ekwupụtala nke ọma na Ọ bụ Achịcha e si n’eluigwe zite, ndị dara ule ahụ wee gwakọta Eziokwu na amamihe mmadụ, nke ndị Grik nọchiri anya ya.

Tupu Iv malite ọdịda nke ubi ahụ, Kraịst enyelarị Adam na Iv iwu ka ha ghara iri mkpụrụ sitere n’osisi nke ịma ezi ihe na ihe ọjọọ. Nke mbụ n’ime nzọụkwụ atọ nke ozi ọma ebighị ebi bụ ịtụ egwu Chineke.

> “Ka uche jide eziokwu ndị dị ebube nke ukwuu nke mkpughe, ọ gaghịkwa enwe afọ ojuju iji ikike ya rụọ ọrụ n’isiokwu ndị na-enweghị isi; ọ ga-eji ihe arụ jụ akwụkwọ ndị na-adịghị mma na ntụrụndụ efu ndị na-emebi omume nke ndị ntorobịa taa. Ndị nwere mmekọrịta miri emi na ndị odee uri na ndị amamihe nke Bible, na ndị e ji omume dị ebube nke ndị dike nke okwukwe kpalie mkpụrụ obi ha, ga-apụta n’ubi echiche ndị ahụ bara ụba ka ha dị ọcha n’obi karịa ma bulie elu n’uche karịa ka ha ga-adị ma a sị na ha tinyere onwe ha n’ịmụ ndị odee a ma ama nke ụwa, ma ọ bụ n’ịtụgharị uche na ito otuto ihe omume nke ndị Fero na ndị Herod na ndị Siza nke ụwa.”

> “Ike nke ndị ntorobịa ka ukwuu nọ n’ọnọdụ ụra, n’ihi na ha anaghị eme egwu Chineke ka ọ bụrụ mmalite nke amamihe. Onyenwe anyị nyere Daniel amamihe na ihe ọmụma, n’ihi na ọ gaghị ekwe ka ike ọbụla metụta ya n’ụzọ ga-egbochi ụkpụrụ okpukpe ya. Ihe kpatara anyị ji nwee mmadụ ole na ole nwere uche, ndị kwụsiri ike, ma nwekwaa ezigbo uru siri ike, bụ na ha na-eche na ha ga-achọta ịdị ukwuu mgbe ha kewapụrụ onwe ha n’eluigwe.” Messages to Young People, 255, 256.

Iv merụsịrị “egwu Chineke” ya. O kwesịrị ịma jijiji n’ihi okwu Chineke, nke bụ otu àgwà nke puku narị anọ na iri anọ na anọ ahụ. Egwu Chineke bụ nke mbụ n’ime ule atọ, ọ na-amalitekwa mgbe a kpughere Okwu amụma ahụ, n’ikpeazụ na-amịpụta otu òtù ndị amamihe na otu òtù ndị nzuzu. Mmalite maka ndị e kpebiri ka ha bụrụ ndị amamihe bụ ịma jijiji n’Okwu Chineke. Iv emeghị nke a, ma mgbe e chere ya ihu n’usoro nke abụọ nke usoro ule ahụ, o nweghị ike inye Chineke otuto, e wee chee ya ihu n’oge ikpe ahụ ebe o gosipụtara ịgba ọtọ nke Laodisia.

> “Ndị niile chọrọ imezu agwa Onye Kraịst ga-ebu yoke nke Kraịst. Ọ bụrụ na ha chọrọ ịnọdụ ọnụ n’ebe ndị dị n’eluigwe n’ime Kraịst Jizọs, ha ga-amụta n’aka Ya mgbe ha ka nọ n’ụwa a. Kraịst emeghị ihe na-atọ Onwe Ya ụtọ. Ndụ Ya dum bụ mmepe nke obiọma dị ọcha, nke na-adịghị achọ onwe ya. O were ọdịdị mmadụ iji gosi ụwa dara ada, Setan na ụlọ nzukọ ya, eluigwe na ụwa ya niile, na ụwa ndị ahụ na-adabeghị ada, na ọdịdị mmadụ, mgbe ejikọrọ ya na ọdịdị Chineke Ya, nwere ike ịghọ nke na-erube isi kpamkpam n’iwu Chineke. Onye ọ bụla kwesịrị ịjụ, ‘Gịnị ka m ga-eme ka a zọpụta m?’ Chineke chọrọ obi dị umeala n’obi, nke a kụrisịrị akụri, nke na-ama jijiji n’okwu Ya. Ọ bụ naanị n’elu ebe ịchụàjà nke Chineke ka anyị pụrụ ịnata ọwa ọkụ nke eluigwe, nke, mgbe a natara ya, ga-enye anyị echiche zuru oke banyere enweghị ike anyị, ma kpugheere anyị ugwu na ebube nke Kraịst. Mgbe a hụrụ nke a, Chineke na-etinye anyị n’okpuru nduzi nke Mmụọ Nsọ, ọ ga-edukwa anyị n’eziokwu nile.” Bible Echo, July 20, 1896.

Ngwakọta nke eziokwu na njehie bụ ọrụ Setan, nke a na-akọwapụta dị ka ihe omimi nke ajọ omume. Edebere nkwekọrịta nkwekọ nke mmadụ nile n’ime mmegharị ikpeazụ nke ikpe nyocha n’ụlọ nsọ Parthenon dị na Nashville, Tennessee.

> “Ọ bụghị ihe amamihe dị na ya iziga ndị ntorobịa anyị n’ụlọ akwụkwọ mahadum ebe ha na-etinye oge ha n’inweta ọmụma nke asụsụ Greek na Latin, ebe n’otu oge ahụ a na-ejupụta isi na obi ha n’echiche ndị odeakwụkwọ na-ekweghị na Chineke, bụ ndị ha na-amụ iji nwee ike ịmata asụsụ ndị a nke ọma. Ha na-enweta ụdị ọmụma nke na-adịghị mkpa ma ọlị, ma ọ bụ kwekọọ na nkuzi nke Onye Ozizi Ukwu ahụ. N’ozuzu, ndị e zụlitere n’ụzọ a na-enwe nnọọ ntụkwasị obi n’ebe onwe ha nọ. Ha na-eche na ha eruola n’ogo kachasị elu nke agụmakwụkwọ dị elu, ma na-eme onwe ha n’ụzọ nganga, dị ka a ga-asị na ha abụghịzi ndị na-amụ ihe. E mebiela ha maka ozi Chineke. Oge, akụnụba, na ọmụmụ ihe nke ọtụtụ mmadụ tinyeworo n’inweta agụmakwụkwọ nke na-abaghị uru nke ukwuu n’ezi nlele, kwesịrị ịbụ na e ji ya nweta agụmakwụkwọ nke ga-eme ka ha bụrụ ndị nwoke na ndị inyom zuru oke n’akụkụ niile, ndị a kwadebere nke ọma maka ndụ bara uru n’omume. Ụdị agụmakwụkwọ dị otu a ga-abụ ihe kachasị ọnụ ahịa nye ha.

> “Gịnị ka ụmụakwụkwọ na-eburu soro ha mgbe ha si n’ụlọakwụkwọ anyị pụọ? Ebee ka ha na-aga? Gịnị ka ha ga-eme? Ha nwere ihe ọmụma nke ga-eme ka ha nwee ike ịkụziri ndị ọzọ? A zụlitela ha ka ha bụrụ nna na nne ndị maara ihe? Ha pụrụ iguzo n’isi ezinaụlọ dị ka ndị nkuzi nwere amamihe? N’ime ndụ ụlọ ha, ha pụrụ ịkụziri ụmụ ha otú a na nke ha ga-abụ ezinaụlọ nke Chineke pụrụ ilekwasị anya n’ọṅụ, n’ihi na ọ bụ ihe nnọchianya nke ezinaụlọ dị n’eluigwe? Ha anatawo naanị agụmakwụkwọ ahụ nke a pụrụ n’ezie ịkpọ ‘agụmakwụkwọ dị elu’?”

> “Gịnị bụ agụmakwụkwọ dị elu? A pụghị ịkpọ agụmakwụkwọ ọ bụla agụmakwụkwọ dị elu ma ọ bụrụ na ọ naghị ebu myirịta nke eluigwe, ma ọ bụrụ na ọ naghị edu ụmụ okorobịa na ụmụ agbọghọ ka ha yie Kraịst, ma mee ka ha bụrụ ndị kwekọrọ iguzo n’isi ezinụlọ ha n’ọnọdụ Chineke. Ọ bụrụ na, n’oge ndụ ya n’ụlọ akwụkwọ, otu nwa okorobịa enwetaghị ọmụma nke Gris na Latịn na echiche ndị dị n’ọrụ ndị odeakwụkwọ na-ekweghị na Chineke, ọ naghị efunahụ nnukwu ihe. Ọ bụrụ na Jizọs Kraịst ahụwo ụdị agụmakwụkwọ a dị ka ihe dị mkpa, ọ̀ gaghịara enye ya ndị na-eso ụzọ ya, ndị ọ na-akụziri ime ọrụ kasị ukwuu e nyefụrụla mmadụ anụahụ ọ bụla, ka ha nọchite anya ya n’ụwa? Kama nke ahụ, o tinyere eziokwu dị nsọ n’aka ha, ka e nye ya ụwa n’ịdị mfe ya.”

> “E nwere oge a na-achọ ndị ọkà mmụta Grik na Latịn. Ụfọdụ ga-amụ asụsụ ndị a. Nke a dị mma. Ma ọ bụghị mmadụ nile, ọ bụghịkwa ọtụtụ, kwesịrị ịmụ ha. Ndị na-eche na ọmụma asụsụ Grik na Latịn dị oke mkpa iji nweta agụmakwụkwọ dị elu, apụghị ịhụ ihe dị n’ihu n’ebe dị anya. Ọzọkwa, ọ bụghịkwa ihe dị mkpa ka mmadụ mata ihe omimi nke ihe ndị mmadụ nke ụwa na-akpọ sayensị, ka o wee banye n’alaeze Chineke. Ọ bụ Setan na-eju uche mmadụ sophistry na ọdịnala, nke na-ewepụ ezi agụmakwụkwọ dị elu, nke ga-alakwa n’iyi ya na onye na-amụ ya.”

> “Ndị natara agụmakwụkwọ ụgha anaghị ele anya n’eluigwe. Ha enweghị ike ịhụ Onye ahụ bụ Ezi Ìhè, ‘nke na-enye mmadụ ọ bụla na-abịa n’ụwa ìhè.’ Ha na-ele eziokwu ebighị ebi anya dịka ndò efu, na-akpọ obere ihe dị ka atom ụwa, ma na-akpọkwa ụwa atom. Banyere ọtụtụ ndị natara ihe a na-akpọ agụmakwụkwọ dị elu, Chineke na-ekwupụta, ‘A tụkwara gị n’akpịrịkpa, wee chọpụta na ị dara n’ogo,’—na-efu n’ihe ọmụma nke ọrụ bara uru, na-efu n’ihe ọmụma nke otu e si eji oge mee ihe kacha mma, na-efu n’ihe ọmụma nke otu e si arụ ọrụ maka Jizọs.” Review and Herald, August 17, 1897.

Ịdọ aka ná ntị nke bọl-ọkụ Nashville abụghị banyere obodo e họọrọ n’enweghị isi; ọ bụ ikpe ziri ezi e wetara ozugbo n’ahụ Ndị Adventist Ụbọchị nke Asaa, United States, na ụwa. Bọl-ọkụ Nashville na-anọchi anya àgwà dị iche iche nye ngalaba dị iche iche nke Adventism, anụ ọhịa nke ụwa, na ụwa. Bọl-ọkụ Nashville bụ ikpe Chineke n’elu agụmakwụkwọ ụgha, nke e jiri osisi ịma ezi na ihe ọjọọ mee ihe nnọchianya ya.

Anyị ga-aga n’ihu na ọmụmụ a n’isiokwu na-esonụ.

> “N’ụdị ihe oyiyi dị iche iche ka Onyenwe anyị Jisọs jiri gosi Jọn àgwà ọjọọ na mmetụta aghụghọ nke ndị ahụ a ma ama n’ịkpagbu ndị nke Chineke. Onye ọ bụla kwesịrị amamihe iji nlezianya chọpụta ihe omimi nke ajọ omume nke na-egosi onwe ya nke ukwuu n’ime mmechi nke akụkọ ihe mere eme nke ụwa a. Ngosi Chineke banyere ọrụ ndị jọgburu onwe ha nke ndị bi n’okpuru ọchịchị nke ike na-achị ụwa, bụ ndị na-ejikọta onwe ha n’ime ọgbakọ nzuzo na njikọ aka dị iche iche, n’enyeghị iwu Chineke nsọpụrụ, kwesịrị ime ka ndị nke nwere ìhè nke eziokwu zere ihe ọjọọ ndị a niile. Karịa akarị ka ndị niile na-ekpe okpukpe ụgha n’ụwa ga-egosipụta arụ ọjọọ ha; n’ihi na e nwere naanị òtù abụọ, ndị na-edebe iwu Chineke na ndị na-ebuso iwu nsọ nke Chineke agha....”

> “Onye-nwe-anyị kọwara nke ọma iro dị n’etiti mkpụrụ nwanyị na agwọ. ‘M’ ga-etinye iro n’etiti gị na nwanyị ahụ, na n’etiti mkpụrụ gị na mkpụrụ ya; ọ ga-azọpịa isi gị, ma ị ga-ata ikiri ụkwụ ya.’ ‘Ọ gwakwara Adam sị, N’ihi na i gere ntị n’olu nwunye gị, wee rie mkpụrụ osisi sitere n’osisi ahụ nke m nyere gị iwu, sị, Erila ya: a bụrụla ala ọnụ n’ihi gị; n’ihe mwute ka ị ga-eri ihe si na ya pụta ụbọchị nile nke ndụ gị; ogwu na uke ka ọ ga-emepụtara gị; ị ga-erikwa ahịhịa nke ubi; n’ọsụsọ nke ihu gị ka ị ga-eri achịcha, ruo mgbe ị ga-alaghachi n’ala; n’ihi na e si na ya kpọpụta gị: n’ihi na ị bụ uzuzu, ọ bụkwa n’uzuzu ka ị ga-alaghachi.’”

> “Site n’ịgbaso ụzọ nke ya, site n’ime omume kwekọrọ n’ọnwụnwa Setan ma bụrụkwa ndị megidere uche Chineke a maara, mmadụ gbalịrị n’efu ibuli onwe ya elu ma gọzie onwe ya. N’ụzọ dị otu a ka o si nweta ihe ọmụma sitere n’ahụmahụ banyere nnupụisi megide iwu Chineke. N’ụzọ dị otu a ka ọ matara ezi ihe na ihe ọjọọ; n’ụzọ dị otu a ka o si tufuo ikwesi ntụkwasị obi ya na iguzosi ike n’ihe nye Chineke, meghekwa ụzọ ka ajọ omume na ahụhụ sọfuo n’ezinụlọ mmadụ dum. Ole ndị taa na-eme otu nnwale ahụ! Olee mgbe mmadụ ga-amụta na naanị ụzọ maka nchekwa ya bụ site n’inwe ntụkwasị obi zuru ezu n’okwu a, ‘otu a ka Onyenwe anyị kwuru’?”

> “Setan na-achọ ịtinye n’ime ụmụ Chineke ihe omimi nke ya site n’ụzọ mmadụ. Ọ na-achọ ka a nabata ya dịka Chineke, ma ọ bụ ọbụna ka e debe ya n’elu Chineke.

> “N’ịgbanwe Ụbọchị Izu Ike ka ọ bụrụ ụbọchị mbụ nke izu, ọ na-eduba mmadụ ka ha ghara ikwere n’okwupụta nile nke Chineke, ma si otu a were ụzọ na atụmatụ nke onwe ha dị ka ihe ndị yiri ka ha maara ihe nke ukwuu n’anya nke onwe ha na n’uche ikpe ha gbagọrọ agbagọ. Site n’amụma mmadụ, ọ na-eduba mmadụ ka ha were iwu ndị Chineke kwupụtara dị ka ndị nwere ike na ike dị nta karịa omenala mmadụ, ma were ịhapụ ntakịrị n’Iwu ahụ nke na-adị mgbe niile nsọ, na ezi omume, na ọma, dị ka ihe na-enweghị nnukwu ihe ọ pụtara. Ọ na-ahụ na, site n’ụzọ a igbochi ngwá ọrụ mmadụ ka ha ghara ịga ije dịka ụmụ na-erube isi n’udo na Chineke, ọ pụrụ igbochi mmezu nke ọrụ Chineke n’ụwa anyị.”

> “Ma aghụghọ niile Setan na ndị ọrụ mmadụ na-emekọrịta, ndị guzo n’ọnọdụ ọrụ dị arọ, kwesịkwara ịtụ egwu ha ma zere ha ugbu a mgbe a nwalechara nnwale nke mmehie, dịka o siri dị n’ihe gbasara nne na nna anyị mbụ. A gwara m ka m kwuo na ndị ikom e debere n’ọnọdụ ibu ọrụ n’ọrụ Chineke etuleela oke ikike ha nwere ịchị ndị ọzọ. Ọnọdụ mmadụ nọ adịghị agbanwe agwa ya. Ụfọdụ egosila ka hà na-eche na ha ga-akpụpụtara ụka dị iche iche na ebe a na-agwọ ọrịa ụzọ, nakwa na a gaghị ajụ ikpe ha. Ka ha mụta n’aka Jisọs n’ụkwụ ọ bụla ha na-eje. Ọ ga-abụrịrị isi ikike nye mmadụ ọ bụla.

> “Onye ahụ nke na-abụkarị Onye Nkuzi anyị na-asị, ‘Lee ka o si sie mmadụ ike ije n’obi umeala n’ihu Chineke ya, n’ime mmụọ nchegharị na-anara ụzọ Chineke ma na-ajụ aro Setan nke yiri ka ha na-eweta nnukwu uru nke ụwa a.’ Mmetụta nke mmadụ isi n’ụzọ nke ya jee kama iguzosi ike n’elu ntọala siri ike ahụ nke naanị Chineke tọrọ, emeela ugboro ugboro. Ịjụ ije n’ụzọ kwụ ọtọ ndị Chineke gosiri ga-eweta ha n’ọgba aghara, ọ gaghịkwa akụziri amamihe ndị ọzọ ndị na-enwe otu nnwale na ọnwụnwa ahụ. Olee mgbe ka mmadụ ga-amụta na Chineke bụ Chineke, ọ bụghịkwa mmadụ ka Ọ gbanwee?”

> “Ụfọdụ ndị hapụrụ ụzọ ziri ezi anọwo n’ọrịa ọkụ na-adịgide adịgide nke ijide ọrụ ndị Chineke etinyeghị n’aka ha. Chineke na-akpọ onye ozi-ọma ọ bụla na dọkịta ọ bụla ka ha debe ịdị mfe nke eziokwu ahụ. Ọkpara Chineke, onye e kpughere ma n’Agba Ochie ma n’Agba Ọhụrụ, bụ Onye Nzọpụta nke ụwa anyị taa. N’aka Ya ka onye ozi ahụike na-eje ozi n’ọrụ mgbasa ozi-ọma ọ bụla ga-enweta ọzụzụ ya. Ọ bụrụ na ọ gaghị ekewapụ onwe ya n’aka onye-isi nke ike nke ikuku, ọ ga-eduhie mkpụrụ obi ndị nwere ntụkwasị obi n’ebe ọ nọ. Ka mmadụ niile kpachara anya n’ebe ndị mmadụ nọ bụ ndị e zụlitere ma buliekwa elu nke na ndị nkịtị apụghị ịghọta atụmatụ ha.”

> “Izu aghụghọ nke mmehie karịrị nghọta na-enweghị nsọtụ. Ọdachi ọ bụla, ahụhụ ọ bụla na ọnwụ, bụ ihe àmà ọ bụghị naanị nke ike ajọ omume kama kwa nke eziokwu nke Chineke dị ndụ. Ebe mmadụ amarala eziokwu ahụ, okwu nke Chineke dị ndụ, nke na-adịgide ruo mgbe ebighị ebi, nke site n’irube isi na-enye ndụ, adịghị ike mmadụ n’ịdabere n’amamihe aghụghọ Setan bụ ihe ịtụnanya nke ukwuu. Ndị niile Chineke ziri ezi na-akụzi na-amata Kraịst dịka Ọkpara Ya. Ndị niile na-ekweghị nkwupụta Chineke a maara nke ọma na-egosi otuto nke mmehie, ha anaghị arụkwa ọrụ n’akụkụ ndụ na anwụghị anwụ ndị a mere ka ha pụta ìhè site n’ido nsọ zuru okè nke eziokwu ahụ. Ọ gwụla ma ha emee mgbanwe n’agwa, n’okwu, na n’mmụọ, mkpụrụ obi ga-ala n’iyi.”

> “Ọ dịghị ụzọ etiti ga-eduga n’Ihe Paradaịs e weghachiri. Ozi e nyere mmadụ maka ụbọchị ndị ikpeazụ a abụghị ka e jikọta ya na ihe ọmụmụ uche mmadụ chepụtara. Anyị ekwesịghị ịdabere n’amụma ndị ọkàiwu nke ụwa a. Anyị aghaghị ịbụ ndị dị umeala n’obi na ndị ekpere, ghara ime omume dịka ndị ahụ ndị ọrụ Setan mere ka ha bụrụ ndị ìsì.

> “Ọtụtụ nwere okwukwe, ma ọ bụghị okwukwe ahụ nke na-arụ ọrụ site n’ịhụnanya ma na-eme ka mkpụrụ obi dị ọcha. Okwukwe na-azọpụta abụghị naanị nkwenye efu na eziokwu. ‘Ndị mmụọ ọjọọ kwa na-ekwere, ma na-ama jijiji.’ Mmụọ nsọ sitere n’aka Chineke na-enye mmadụ okwukwe nke bụ ike na-akpalite mmadụ, nke na-akpụ agwa, ma na-eduba mmadụ n’ọkwa dị elu karịa naanị omume ọdịnala. Okwu, omume, na mmụọ ga-agba àmà banyere eziokwu ahụ na anyị bụ ndị na-eso Kraịst.”

> “Ìhè, bú ùkà nà ngọzi kachasi nke Chineke nyeworo abụghị ihe nchebe megide mmehie na ndapụ n’okwukwe n’ụbọchị ikpeazụ ndị a. Ndị Chineke buliri elu n’ọnọdụ dị elu nke ntụkwasị obi nwere ike isi n’ìhè nke eluigwe chigharia gaa n’amamihe mmadụ. Mgbe ahụ ìhè ha ga-aghọ ọchịchịrị, ike na ikike e nyefere ha site n’aka Chineke ga-aghọ ọnyà, àgwà ha ga-aghọ ihe na-akpasu Chineke iwe. A gaghị akwa Chineke emo. Ịhapụ Ya esoworị, ma ga na-eso kwa, nsonaazụ ya doro anya. Ime omume ndị na-atọghị Chineke ụtọ ga-eduga, ma ọ bụrụ na a chegharịghị n’ezie n’ime ha ma hapụ ha kpamkpam, kama ịchọ izi ezi ha, onye na-eme ihe ọjọọ nzọụkwụ site na nzọụkwụ n’ime nduhie ruo mgbe a ga-eme ọtụtụ mmehie n’enweghị ntaramahụhụ. Ndị niile ga-achọ inwe àgwà nke ga-eme ka ha bụrụ ndị ha na Chineke na-arụkọ ọrụ ma nata otuto Chineke, aghaghị ikewapụ onwe ha n’ebe ndị iro Chineke nọ, ma jigidesie eziokwu ahụ ike nke Kraịst nyere Jọn ka o nye ụwa.” Manuscript Releases, volume 18, 30–36.

Back to Articles