Article

# Ọdịnihu Maka America na Julaị 18, 2020 - Nọmba Isii

AkaraỌzọ

Author

Jeff Pippenger

Published

September 23, 2023

Formats

PDF
Word
Song MP3

> Mgbe ụbọchị atọ na ọkara gasịrị, Mmụọ nke ndụ sitere n’aka Chineke batara n’ime ha, ha wee guzoro ọtọ n’ụkwụ ha; oké egwu dakwasịrị ndị ahụ hụrụ ha. Ha wee nụ nnukwu olu si n’eluigwe na-agwa ha, Bịanụ n’ebe a. Ha wee rigoo n’eluigwe n’ime igwe ojii; ndị iro ha wee lee ha anya. Mkpughe 11:11, 12.

Mgbe e zọchara Ịlaịja na Mosis n’ụzọ n’okporo ámá, ha natara Onye Nkasi Obi, ma ha wee guzo n’ụkwụ ha. Ọdọkpụkpụ dị n’ndagwurugwu Ezikiel buru ụzọ nụ mkpọtụ, mesịa nwee ịma jijiji, ma ha ka nọ na-enweghị ume.

> Ya mere amụma dịka e nyere m iwu: ma ka m na-amụma, e nwere mkpọtụ, ma lee, e nwere ịma jijiji, ọkpụkpụ ndị ahụ wee zukọta ọnụ, ọkpụkpụ ọ bụla n’ebe ọkpụkpụ ibe ya dị. Ma mgbe m lere anya, lee, akwara na anụ biliri n’elu ha, akpụkpọ wee kpuchie ha n’elu: ma ume adịghị n’ime ha. Ezikiel 37:7, 8.

Mgbe e megharịrị ahụ ndị ahụ, ha na-anụ ozi nke ifufe anọ ahụ.

> Mgbe ahụ, ọ sịrị m, Buo amụma nye ifufe ahụ, bua amụma, nwa nke mmadụ, gwa ifufe ahụ, Otu a ka Onyenweanyị Chineke kwuru: Si n’ifufe anọ ahụ bịa, O ume, kuo n’ime ndị a e gburu egbu, ka ha wee dị ndụ. Ya mere, eburu m amụma dịka o nyere m iwu, ume ahụ wee bata n’ime ha, ha wee dị ndụ, guzoro n’ụkwụ ha, bụrụ usuu agha dị ukwuu nke ukwuu. Ezekiel 37:9, 10.

Ndị amụma niile na-akọwapụta njedebe nke ụwa, ya mere amaokwu sitere n’Akwụkwọ Ezikiel na-eweta nsogbu nye ndị chọrọ izere ozi nke ndị amụma abụọ nke Mkpughe isi nke iri na otu. N’ezie, maka ndị chọrọ ịjụ ozi ahụ, ụgha kachasị mfe ha pụrụ ịgwa onwe ha bụ na Mkpughe isi nke iri na otu bụ naanị akụkọ ihe mere eme nke na-anọchi anya Mgbanwe Ọchịchị France, nakwa na ọ nweghị ihe metụtara njedebe nke ụwa. Ma ọ bụrụ na ịnakwere ntọala ahụ na ọbụna Mkpughe isi nke iri na otu na-akọwapụta njedebe nke ụwa, mgbe ahụ ị ghaghị ime ka eziokwu a dakọrịta: na a na-akọwa ndị agha dị ike ahụ n’oge njedebe nke ụwa, bụ ndị na-eweta ozi mmụọ ozi nke atọ n’oké mkpu, dị ka ndị nwụrụ anwụ ma kpọlitekwa ha n’ọnwụ tupu ha ebili guzoro dị ka ndị agha nke Chineke.

> Mgbe ahụ, ọ sịrị m, Nwa nke mmadụ, ọkpụkpụ ndị a bụ ụlọ Izrel dum: lee, ha na-asị, Ọkpụkpụ anyị akpọnwụwo, olileanya anyị alaala n’iyi: e kewapụwo anyị n’akụkụ anyị nile. Ya mere, buo amụma, sịkwa ha, Otú a ka Onye-nwe Chineke kwuru; Lee, unu ndị m, M ga-emeghe ili unu, mekwa ka unu si n’ili unu pụta, kpọbatakwa unu n’ala Izrel. Unu ga-amakwa na abụ M Onye-nwe, mgbe M meghere ili unu, unu ndị m, ma mee ka unu si n’ili unu pụta, M ga-etinyekwa mmụọ m n’ime unu, unu ga-adịkwa ndụ, M ga-edobekwa unu n’ala nke unu: mgbe ahụ ka unu ga-ama na Mụ onwe m, Onye-nwe, ekwuwo ya, mezuokwa ya, ka Onye-nwe kwuru. Ezekiel 37:11–14.

Kraịst rịgoro n’eluigwe n’ime igwe ojii, Ọ na-alọghachikwa na igwe ojii, ma igwe ojii ndị ahụ na-anọchi anya ndị mmụọ ozi. Mozis na Ịlaịja rịgoro n’eluigwe n’ime igwe ojii nke na-anọchi anya ozi nke mmụọ ozi nke atọ nke na-efegharị n’etiti eluigwe n’oge iwu Sọnde na United States. Mozis na Ịlaịja rịgoro n’eluigwe n’oge iwu Sọnde n’ihe metụtara ozi nke Alakụba.

Aịzaya kọwara ọtụtụ n’ime eziokwu ndị metụtara akụkọ ihe a, n’otu akụkụ ahụkwa nke Jisọs zoro aka na ya iji mee ka ọrụ Ya mata. O jiri ndị amụma Ilaịja na Ịlaịsha bụrụ ihe atụ nke ozi amụma ndị obodo nke ha na-anabataghị, nke a wee ozugbo kpalite iwe n’ime ndị nọ n’ụka dị na Nazaret, ha wee chọọ igbu Ya.

> Mmụọ nke Onye-nwe anyị Chineke dịkwasị m; n’ihi na Onye-nwe anyị etewo m mmanụ ka m zie ndị dị umeala ozi ọma; o zitela m ka m kechie ndị obi ha tiwara etiwa, ikwusa nnwere onwe nye ndị a dọtara n’agha, na mmeghe ụlọ mkpọrọ nye ndị e kere agbụ; Ikwusa afọ nke amara Onye-nwe anyị, na ụbọchị ịbọ ọbọ nke Chineke anyị; ịkasi ndị niile na-eru uju obi; Idoziiri ndị na-eru uju n’ime Zaịọn, inye ha mma n’ọnọdụ ntụ, mmanụ ọṅụ n’ọnọdụ iru uju, uwe otuto n’ọnọdụ mmụọ nke ibu arọ; ka e wee kpọọ ha osisi nke ezi omume, ihe ọkụkụ nke Onye-nwe anyị, ka e wee nye ya otuto. Ha ga-ewukwa mkpọmkpọ ebe ochie, ha ga-ebulikwa mbibi ndị mbụ, ha ga-arụzikwakwa obodo ndị tọgbọrọ n’efu, mbibi nke ọtụtụ ọgbọ. Ndị mba ọzọ ga-eguzo zụọ atụrụ unu, ụmụ ndị ọbịa ga-abụkwa ndị ọrụ ubi unu na ndị na-elekọta ubi vaịn unu. Ma a ga-akpọ unu Ndị-nchụàjà nke Onye-nwe anyị: mmadụ ga-akpọ unu Ndị-ozi nke Chineke anyị: unu ga-eri akụ nke ndị mba ọzọ, unu ga-anyakwa isi n’ebube ha. N’ọnọdụ ihere unu, unu ga-enwe okpukpu abụọ; n’ọnọdụkwa mgbagwoju anya, ha ga-aṅụrị ọṅụ n’akụkụ nke ha: ya mere n’ala ha ka ha ga-enweta okpukpu abụọ: ọṅụ ebighị ebi ga-abụ nke ha. N’ihi na mụ onwe m, Onye-nwe anyị, hụrụ ikpe ziri ezi n’anya, asịkwara m izu ohi nke a na-eweta dị ka àjà nsure-ọkụ; aga m eduzi ọrụ ha n’eziokwu, aga m emekwa ha ọgbụgba ndụ ebighị ebi. A ga-amakwa mkpụrụ ha n’etiti ndị mba ọzọ, na ụmụ ha n’etiti ndị mmadụ: ndị niile hụrụ ha ga-ekweta ha, na ha bụ mkpụrụ nke Onye-nwe anyị gọziri agọzi. Aga m aṅụrị ọṅụ nke ukwuu n’ime Onye-nwe anyị, mkpụrụ obi m ga-enwe ọṅụ n’ime Chineke m; n’ihi na o yikwasịla m uwe nke nzọpụta, o kpuchila m uwe mwụda nke ezi omume, dịka nwoke na-alụ nwaanyị si eji ihe ịchọ mma maa onwe ya mma, na dịka nwaanyị a na-alụ ọhụrụ si eji ihe ịchọ mma ya chọwa onwe ya mma. N’ihi na dịka ụwa si amịpụta ome ya, na dịka ubi si eme ka ihe a kụrụ n’ime ya puo; otu a ka Onye-nwe anyị Chineke ga-eme ka ezi omume na otuto puo n’ihu mba niile.

> N’ihi Zayọn ka m’agaghị agba nkịtị, n’ihi Jerusalem ka m’agaghị ezumike, ruo mgbe ezi omume ya ga-apụta dịka ìhè, na nzọpụta ya dịka oriọna na-enwu ọkụ. Mba ọzọ ga-ahụ ezi omume gị, ndị eze niile ga-ahụkwa ebube gị: a ga-akpọkwa gị aha ọhụrụ, nke ọnụ Onyenwe anyị ga-akpọ. Ị ga-abụkwa okpueze ebube n’aka Onyenwe anyị, na okpu-eze nke eze n’aka Chineke gị. A gaghị akpọ gị ọzọ Onye A Hapụworo; a gaghị akpọkwa ala gị ọzọ Ala tọgbọrọ n’efu: kama a ga-akpọ gị Hefziba, a ga-akpọkwa ala gị Beula: n’ihi na Onyenwe anyị nwere mmasị n’ime gị, a ga-alụkwa ala gị. N’ihi na dịka nwa okorobịa si alụ nwa agbọghọ na-amaghị nwoke, otu ahụ ka ụmụ gị ga-alụ gị: dịka nwoke na-alụ nwanyị ọhụrụ si aṅụrị ọṅụ n’ebe nwunye ọhụrụ ya nọ, otu ahụ ka Chineke gị ga-aṅụrị ọṅụ n’ebe ị nọ. Edebeworom ndị nche n’elu mgbidi gị, O Jerusalem, ndị na-agaghị agba nkịtị ehihie ma ọ bụ abalị: unu ndị na-eme ka a cheta Onyenwe anyị, unu agbakwala nkịtị. Unu emekwala ka o nwee ezumike, ruo mgbe o ga-eme ka Jerusalem guzosie ike, ruo mgbe o ga-eme ka ọ bụrụ otuto n’ụwa. Onyenwe anyị ejiwo aka nri ya na ogwe aka ike ya ṅụọ iyi, n’ezie, agaghị m enye ọka gị ọzọ ka ọ bụrụ nri nye ndị iro gị; ụmụ ndị mba ọzọ agaghị aṅụkwa mmanya gị, nke ị rụsịrị ọrụ maka ya: kama ndị chịkọtara ya ga-eri ya ma too Onyenwe anyị; ndị kpọkọtara ya ga-aṅụkwa ya n’ogige nsọ m. Gafenu, gafenu n’ọnụ ụzọ ámá; dozienụ ụzọ maka ndị mmadụ; kụzienụ, kụzienụ ụzọ ukwu ahụ; wepụnụ nkume ndị ahụ; bulienụ ọkọlọtọ elu maka ndị mmadụ. Lee, Onyenwe anyị ekwusawo ruo na nsọtụ ụwa, sịnụ nwaanyị ada Zayọn, Lee, nzọpụta gị na-abịa; lee, ụgwọ ọrụ ya dị n’aka ya, ọrụ ya dịkwa n’ihu ya. Ha ga-akpọkwa ha, Ndị nsọ, Ndị Onyenwe anyị gbapụtara: a ga-akpọkwa gị, Onye A Chọtara, Obodo a na-ahapụghị ahapụ. Aịzaya 61:1–62:12.

Onyenweanyị na-abanye n’ime “ọgbụgba ndụ ebighị ebi” ya na ndị ahụ ruru otu narị puku na iri anọ na anọ, ndị e “gbahapụrụ” na mbụ, ma emesịa ha aghọọ “obodo” nke “a naghị agbahapụ.” Ha bụ ndị “a tọgbọrọ n’efu,” ma bụrụ ndị nwụrụ anwụ n’okporo ámá. Aịzaya na-akọwa ha dịka “Ndị Nchụàjà nke Onyenweanyị,” “ndị ozi” nke Onyenweanyị, “ndị nsọ” na “ndị nche” n’elu mgbidi Zayọn.

N’iche megidere ndị ahụ ṅụrịrị ọṅụ n’ihi ozu ha, Chineke n’oge ahụ na-aṅụrịkwa ọṅụ n’ihi ha, “dịka nwoke na-alụ nwaanyị ọhụrụ si aṅụrị ọṅụ n’ihi nwunye ọhụrụ.” Nwunye ọhụrụ ahụ n’oge ahụ e mewo ka ọ dị njikere. Dị nnọọ ka n’ime nkwa e nyere Filadelfia ka Onyenwe anyị na-enye ha “aha ọhụrụ,” Ọ na-akọwapụtakwa aha ha dịka “Hefziba” na “Beula.” Hefziba pụtara na ihe na-atọ m ụtọ dị n’ime ya, Beula pụtakwara ịlụ di ma ọ bụ nwunye. Onyenwe anyị na-alụ ndị ahụ anyaọchianya ha bụ Ịlaịja na Mozis.

Ọrụ e nyere ha bụ ịkwadebe ụzọ maka Ọbịbịa nke Abụọ nke Kraịst site n’ikwusa “ozi ọma” nke Kraịst na ezi omume Ya “ruo ọgwụgwụ nke ụwa.” E teworo ha mmanụ site n’aka Onye Nkasi Obi n’ịwusịrị Mmụọ Nsọ, ma mgbe ahụ a ga-ebuli ha “elu dịka ọkọlọtọ,” dịka “oke olu si n’eluigwe” na-asị “ha, Bilienụ ebe a.” Mgbe ahụ ha ga-adị dịka “okpueze nke ebube” na “okpu-eze nke eze” n’aka Onyenweanyị. Zekaraya na-akọwapụta otu okpueze ahụ dịka ọkọlọtọ, mgbe ọ na-etinyekwa ihe omume ahụ n’oge mmiri ikpeazụ.

> Ma Onyenwe anyị Chineke ha ga-azọpụta ha n’ụbọchị ahụ dị ka ìgwè atụrụ nke ndị Ya; n’ihi na ha ga-adị ka nkume nke okpueze, e weliri elu dị ka ọkọlọtọ n’elu ala Ya. N’ihi na lee, ịdị mma Ya hà ukwuu, mma Ya hà oke ukwuu! ọka ga-eme ka ụmụ okorobịa ṅụrịa ọṅụ, mmanya ọhụrụ kwa, ụmụ agbọghọ. Rịọọnụ n’aka Onyenwe anyị mmiri ozuzo n’oge mmiri ozuzo nke ikpeazụ; ya mere Onyenwe anyị ga-eme igwe ojii na-enwu enwu, nyekwa ha mmiri ozuzo nke ukwuu, onye ọ bụla ahịhịa n’ubi. Zekaraya 9:16–10:1.

Ha ga-abụ “ìgwè atụrụ nke ndị Ya,” ma Onyenwe anyị nwere ìgwè atụrụ nke abụọ nke ka nọ n’ime Babilọn n’oge ahụ, ndị Ọ ga-akpọkwa. Ọrụ ha ga-abụ iwughachi ebe ndị “ochie” a tọgbọrọ n’efu na “mbibi” nke ọtụtụ ọgbọ. Ha ga-abụ ndị ga-alaghachi ma guzobekwa ọzọ ụzọ ndị ochie ndị a jụrụ ajụ ma kpuchie n’ime Adventism nakwa n’èzí Adventism. Ha ga-alaghachi n’eziokwu ntọala nke ndị Millerite ma gosipụta ha n’ịdị ọcha ha nye Adventism Laodisia, ha ga-ewepụtakwa ozi nye ndị nọ n’èzí Adventism banyere eziokwu ndị “ochie” jikọtara na iwu Chineke, ọkachasị ụbọchị izu ike. N’ime ime nke a, ha ga-eji akụkọ ihe mere eme nke ọtụtụ ọgbọ kọwaa akụkọ ihe mere eme ọhụrụ ahụ. Ọrụ ha ga-eme n’oge mmiri ikpeazụ, mgbe ikpe Chineke dị n’ala ahụ. Mgbe Onyenwe anyị jiri aka nri Ya bulie ha elu dịka ọkọlọtọ, ụwa niile nke bu ụzọ ṅụrịrị ọṅụ n’ihi ozu ha ndị tọgbọrọ n’okporo ámá ga-ahụ ọkọlọtọ ahụ, ma nụ opi ịdọ aka ná ntị nke ndị nche.

> Ndị niile bi n’ụwa, unu ndị niile na-ebi n’elu ụwa, lezienụ anya, mgbe ọ ga-ebuli ọkọlọtọ n’elu ugwu; ma mgbe ọ ga-afụ opi, nụnụ ya. Aịzaya 18:3.

N’isi nke iri na otu nke Mkpughe, mgbe ndị ahụ ndị nọ na-aṅụrị ọṅụ n’ihi ozu ha hụrụ ka ha biliri ọtọ, “oké egwu dakwasịrị ndị ahụ hụrụ ha.”

> Mgbe ahụ, onye-Asiria ga-ada site n’ọgụ-agha, ọ bụghị nke dike; mma-agha ahụkwa, ọ bụghị nke onye nkịtị, ga-elo ya: ma ọ ga-agbapụ n’ihu mma-agha ahụ, ndị ikom ya na-eto eto ga-akụdasịkwa mmụọ. Ọ ga-agafekwa ruo n’ebe ewusiri ike ya n’ihi egwu, ndị isi ya ga-atụkwa ụjọ n’ihi ọkọlọtọ ahụ, ka Onyenwe anyị kwuru, onye ọkụ Ya dị na Zayọn, na ebe-ọkụ Ya dị na Jerusalem. Aịzaya 31:8, 9.

Ihe àmà nile nke onye-amụma ahụ na-ezukọta ọnụ n’akwụkwọ Mkpughe. Onye Asiria ahụ na-anọchi anya eze nke ugwu ahụ n’ime Daniel isi nke iri na otu amaokwu nke iri anọ ruo iri anọ na ise, onye na-abịa ná njedebe ya, ma ọ dịghị onye ga-enyere ya aka. Mgbe ndị otu narị puku na iri anọ na anọ, ndị bụ ndị nche Chineke, fụrụ opi, ụwa dum ga-anụ ya ma tụọ egwu. Ndị e ji ndị amụma abụọ ahụ nọchite anya ha ka Onye Nkasi Obi ga-“ete mmanụ” “ikwusa ozi ọma” nke bụ “akụkọ sitere n’ọwụwa anyanwụ na n’ugwu” nke “na-enye nsogbu” nye eze nke ugwu ahụ n’ime Daniel isi nke iri na otu amaokwu nke iri anọ na anọ, nke ahụkwa na-akara mmalite nke mkpagbu nke nsogbu iwu Sọnde. N’oge ahụ, ndị mba ọzọ ga-aza ozi ahụ nke na-akpọ ka ha si na Babilọn pụta, bịa sonyere ndị nchụàjà nke Onyenwe anyị, ndị a na-anọchikwa anya ha dịka “mgbọrọgwụ Jesi,” si otú a na-achọpụta usoro ọmụmụ Akwụkwọ Nsọ nke ha ga-eji gosi ozi ịdọ aka ná ntị ahụ nye ndị mba ọzọ.

> N’ụbọchị ahụ, mgbọrọgwụ Jesi ga-adị, nke ga-eguzo dịka ọkọlọtọ nye ndị mmadụ; ya ka ndị mba ọzọ ga-achọkwa: ezumike ya ga-abụkwa nke dị ebube. Ọ ga-erukwa, n’ụbọchị ahụ, na Onyenwe anyị ga-etinye aka ya ọzọ, nke ugboro nke abụọ, iji weghachite ndị fọdụrụnụ nke ndị ya, ndị ga-adịrị ndụ, site n’Asiria, na site n’Ijipt, na site na Patros, na site na Kush, na site na Elam, na site na Shaina, na site na Hamat, na site n’agwaetiti nke oké osimiri. Ọ ga-ebulikwa ọkọlọtọ nye mba nile, ọ ga-achịkọtakwa ndị a chụpụrụ achụpụ nke Izrel, ma kpọkọtakwa ndị Juda a chụsasịrị site n’akụkụ anọ nke ụwa. Aịzaịa 11:10–12.

Onyenwe anyị kpọkọtara ndị Ya na Septemba 11, 2001, site n’ozi nke kọwara mwakpo Islam dị ka ọbịbịa nke ahụhụ nke atọ. Onyenwe anyị na-akpọkọta ndị Ya ọzọ nke ugboro abụọ mgbe ha nwụsịrị n’okporo ámá. Mgbe Ọ na-eme nke a, a na-amata ndị a kpọkọtara dị ka “ndị a chụpụrụ achụpụ nke Israel,” na “ndị a gbasasịrị gbasasị nke Juda.” A chụpụrụ ha n’okporo ámá na Julaị 18, 2020, ma a na-akpọkọta ha nke ugboro abụọ ka ha bụrụ ọkọlọtọ nke na-akpọkọta ìgwè atụrụ ọzọ nke Chineke nke ka nọ na Babilọn. Nchịkọta nke ndị ahụ ka nọ na Babilọn na-amalite n’oge iwu ụbọchị Sọnde na United States, nke bụ olu nke abụọ n’ime olu abụọ ahụ dị na Mkpughe iri na asatọ.

Nzukọ mbụ ahụ mere na Septemba 11, 2001 mgbe Islam tigburu United States. Dị ka ọkọlọtọ ahụ nke a ga-achịkọta n’oge nke abụọ, a na-anọchi ha anya dịka mgbọrọgwụ Jesse, nke bụ akara nke na-anọchi anya ọrụ nke Alfa na Omega, na-egosi njedebe nke ihe tinyere mmalite nke ihe. A kara akara nchịkọta mbụ ahụ site n’itị ọkpọ Islam megide United States, ọ na-egosikwa ma na-akọwapụta itị ọkpọ Islam megide United States dịka nchịkọta nke abụọ. Mgbe mgbọrọgwụ Jesse guzoro dịka ọkọlọtọ nye ndị mba ọzọ, “izu ike” ya ga-abụ nke ebube, n’ihi na ọkọlọtọ ahụ ga-eduga ndị ka nọ na Babilọn laghachi n’ụzọ ochie nke Akwụkwọ Nsọ nke Sabbath ụbọchị nke asaa, si otu a na-akara ibuli ọkọlọtọ ahụ nye ndị mba ọzọ n’oge nsogbu iwu Sọnde.

“Nkpuru-ọkọlọtọ” ahụ na-amalite site n’ịnụ usoro nke ime ka ọ dị ọcha, nke e gosiri na Malakaị isi nke atọ, nsacha abụọ ahụ Kraịst sachara ụlọ nsọ, na n’ezie ilu ahụ banyere ụmụ agbọghọ iri na njedebe nke mmegharị Millerite. A na-emeghachi usoro ime ka ọ dị ọcha nke dị na mmalite ahụ ruo n’akwụkwọ ozi ikpeazụ na njedebe, ma Aịsaịa na-anọchi anya ya n’ihe metụtara otu tebụl pụrụ iche nke e depụtara n’akwụkwọ. Nnupụisi nke Adventism bụ tebụl adịgboroja e mepụtara n’afọ 1863 iji jụ ma dochie tebụl abụọ ahụ e depụtara n’akwụkwọ Habakkuk isi nke abụọ.

> Ugbu a jee, deere ya n’ihu ha n’akwụkwọ mbadamba, detakwa ya n’akwụkwọ, ka o wee bụrụ maka oge na-abịa, ruo mgbe ebighị ebi: na nke a bụ ndị nnupụisi, ụmụ ụgha, ụmụ na-achọghị ịnụ iwu nke Onyenwe anyị: ndị na-asị ndị ọhụ ụzọ, Unu ahụla; ndị amụma, Unu amụkwala anyị ihe ziri ezi, gwa anyị ihe dị nro, bukwanụ amụma aghụghọ: si n’ụzọ pụọ, wezuga onwe unu n’okporo ụzọ, mee ka Onye Nsọ nke Izrel kwụsị ịdị n’ihu anyị. Ya mere otú a ka Onye Nsọ nke Izrel kwuru, N’ihi na unu ledara okwu a anya, tụkwasị obi n’imegide na n’ịkpọọ nkụ, guzosiekwa ike n’elu ha: ya mere ajọ omume a ga-abụrụ unu dịka mgbawa dị njikere ịda, nke na-apụta ìhè n’ime mgbidi dị elu, nke ida ya na-abịa na mberede, n’otu ntabi anya. Ọ ga-agbajikwa ya dịka e si agbaji ite onye ọkpụ ite nke agbajiri agbaji n’iberibe; ọ gaghị ebere: nke mere na a gaghị ahụ n’etiti iberibe ya otu mpekere nke a ga-eji were ọkụ n’ọkụ ebe a na-esi nri, ma ọ bụ were were mmiri n’olulu. N’ihi na otu a ka Onye-nwe-ayi Jehova, Onye Nsọ nke Izrel kwuru; N’ịlaghachi na izu ike ka a ga-azọpụta unu; n’udo na n’ịtụkwasị obi ka ike unu ga-adị: ma unu achọghị. Kama unu kwuru, Mba; n’ihi na anyị ga-agba ọsọ n’elu ịnyịnya; ya mere unu ga-agba ọsọ: ma, Anyị ga-agba n’elu ndị dị ọsọ; ya mere ndị na-achụ unu ga-adị ọsọ. Otu puku ga-agba ọsọ n’ihi ịba mba nke otu; n’ihi ịba mba nke ise ka unu ga-agba ọsọ: ruo mgbe a ga-ahapụ unu dịka akara n’elu ugwu, na dịka ọkọlọtọ n’elu ugwu nta. Ya mere Onyenwe anyị ga-eche, ka o wee meere unu amara, ya mere a ga-ebuli ya elu, ka o wee meere unu ebere: n’ihi na Onyenwe anyị bụ Chineke nke ikpe ziri ezi: ndị ngọziri agọzi ka ha bụ, bụ ndị niile na-eche ya. N’ihi na ndị mmadụ ga-ebi na Zayọn n’ime Jerusalem: ị gaghịkwa akwa ákwá ọzọ: ọ ga-emere gị ebere nke ukwuu n’olu mkpu ákwá gị; mgbe ọ nụrụ ya, ọ ga-aza gị. Aịzaịa 30:8–19.

N’afọ 1863, Adventism malitere usoro nke ịjụ ozi amụma nke William Miller dịka e gosiri ya n’elu mbadamba abụọ ahụ dị nsọ nke Habakkuk. Jizọs ji mmalite kọwaa ọgwụgwụ. N’akụkụ Akwụkwọ Nsọ a, ndị nnupụisi nọ ná mmalite nke Adventism na-anọchikwakwa anya ndị nnupụisi nọ na ọgwụgwụ nke Adventism. N’ime ha abụọ, nnupụisi ahụ na-anọchi anya ịjụ ozi amụma na usoro ọmụmụ nke akụkọ ihe mere eme nke ọ bụla, mgbe ha na-agwa “ndị ọhụ ụzọ” sị, “Unu ahụla; ma ndị amụma, Unu ebulaara anyị amụma ihe ziri ezi, gwa anyị ihe na-atọ ntị, buoro anyị amụma aghụghọ.”

Ha na-ekpebikwa ịhapụ ụzọ ahụ mgbe ha na-ekwusa sị, “Wepụnụ onwe unu n’ụzọ, siapụnụ n’ụzọ ahụ, mekwanụ ka Onye Nsọ nke Izrel kwụsị ịnọ n’ihu anyị.” Ụzọ nke ndị ezi omume bụ “ụzọ ochie ahụ” nke dị na Jeremaịa isi nke isii amaokwu iri na isii na iri na asaa. Ndị nnupụisi ekpebiela na ha agaghị eje ije n’eziokwu ndị ntọala, ma ọ bụ gee nti n’olu opì a na-afụ site n’aka ndị nche e buliri elu, nke na-anọchi anya mmegharị Millerite na mmegharị Future for America.

> Otú a ka Onyenwe anyị kwuru, Guzonu n’ụzọ dị iche iche, lezienụ anya, jụkwaa maka ụzọ ochie nile, ebe ezi ụzọ ahụ dị, gagharịkwanụ n’ime ya, unu ga-ahụkwa izuike nye mkpụrụobi unu. Ma ha sịrị, Anyị agaghị aga n’ime ya. O mekwara ka ndị nche guzo n’elu unu, na-asị, Nụrụnụ olu opì ahụ. Ma ha sịrị, Anyị agaghị anụ ya. Ya mere nụrụnụ, unu mba nile, marakwa, unu nzukọ, ihe dị n’etiti ha. Nụkwa, gị ụwa: lee, M ga-ewetara ndị a ihe ọjọọ, ọbụna mkpụrụ nke echiche ha, n’ihi na ha egeghị ntị n’okwu m, ma ọ bụ n’iwu m, kama ha jụrụ ya. Jeremiah 6:16–19.

A na-egosipụta kwa ịjụ nke ndị nnupụisi ije n’ụzọ ochie ahụ dị ka ọchịchọ ha “ime ka Onye Nsọ nke Izrel kwụsị ịnọ n’ihu ha”, ma nke a na-anọchikwa anya ịjụ ozi nke Mkpu Etiti Abalị, nke e wuru n’elu Alfa na Omega na-egosi njedebe nke Adventism site ná mmalite ya.

> “Ha nwere ìhè na-enwu gbaa etinyere n’azụ ha n’mbido ụzọ ahụ, nke otu mmụọ ozi gwara m na ọ bụ ‘mkpu etiti abalị.’ Ìhè a na-enwu n’ogologo ụzọ ahụ dum, ma na-enye ìhè n’ụkwụ ha, ka ha ghara ịsụ ngọngọ.

> “Ọ bụrụ na ha nọgide na-elekwasị anya ha n’ebe Jisọs nọ, onye nọ kpọmkwem n’ihu ha, na-edu ha gaa n’obodo ahụ, ha nọ na nchekwa. Ma n’oge na-adịghị anya ụfọdụ dara mbà n’obi, wee sị na obodo ahụ ka dị nnọọ anya, nakwa na ha tụrụ anya na ha gaara abanyeworị n’ime ya tupu ahụ. Mgbe ahụ Jisọs ga-agba ha ume site n’ịwelite ogwe aka nri Ya dị ebube, ma site n’ogwe aka Ya, ìhè pụtara nke na-efegharị n’elu òtù ọbịbịa ahụ, ha wee tie mkpu, ‘Alleluia!’ Ndị ọzọ, n’ịtụghị uche nke ọma, gọnarịrị ìhè ahụ dị n’azụ ha, wee sị na ọ bụghị Chineke duru ha pụta ruo otu a. Ìhè ahụ dị n’azụ ha gbanyụrụ, hapụ ụkwụ ha n’oké ọchịchịrị zuru oke, ha wee sụọ ngọngọ, tufuo akara ahụ na Jisọs n’anya, si n’ụzọ ahụ dapụ daa n’ime ụwa ọchịchịrị na ajọ omume dị n’okpuru.” Christian Experience and Teachings of Ellen G. White, 57.

Usoro ime ka ọ dị ọcha nke Mkpu Etiti Abalị nọchiri anya na-amịpụta òtù abụọ nke ndị na-efe ofufe, ma isi nke iri atọ nke Aịzaịa nọchiri anya enweghị mmanụ nke ndị-amaghị-ama dịka enweghị ike ịnakọta mmiri ma ọ bụ ọkụ, nke ha abụọ bụ ihe nnọchianya nke Onye Nkasịobi, mgbe Aịzaịa dere, “onye mgbaji ya na-abịa na mberede, n’otu ntabi anya. Ọ ga-agbajikwa ya dịka e si agbaji arịa onye-ite nke agbajiri n’ibe; ọ gaghị ebere: nke mere na a gaghị ahụ n’ime iberibe ya ọbụna otu mkpuru-iberibe iji si n’ọkụ-nsọ were ọkụ, ma ọ bụ iji were ya dọta mmiri n’olulu.” Ikpe ha na-abịa “na mberede” dịka e siri nọchite ya anya n’ime mkpu n’etiti abalị, mgbe ahụ ka ha na-achọpụta na ọ dịlarị oke oge iji nweta mmanụ ahụ. Ọkụ na mmiri dị n’akaebe Aịzaịa bụ nnọchite ọzọ nke mmanụ ahụ n’ilu ụmụ-agbọghọ-amaghị-ama iri. Mmanụ, mmiri na ọkụ na-anọchi anya agwa; ha na-anọchikwa anya ozi ahụ, nakwa ọnụnọ nke Onye Nkasịobi. Ọ dịghị nke ọ bụla n’ime ihe nnọchianya ndị a a pụrụ inweta mgbe ikpe nke ụmụ-agbọghọ-amaghị-ama iri ahụ “na-abịa na mberede, n’otu ntabi anya.” Mgbe ahụ, ọ dịlarị oke oge.

Naanị nchebe dị n’“ịlọghachi azụ,” nke bụ nkwa e nyere Jeremaya mgbe ọ nọchiri anya ndị ahụ nke nkụda mmụọ mbụ mere ka ha nwee nkụda mmụọ. Ọ bụrụ na ndị nke Chineke alaghachikwute Ya, Ọ ga-alaghachikwutekwa ha, ma ndị nnupụisi jụrụ, ìhè ahụ nke na-enwupụta ụzọ wee nwụọ. Ìhè ahụ n’mmalite bụ Mkpu Etiti Abalị, e mekwaa ka ụzọ dị n’ihu pụta ìhè site n’ogwe aka nri ebube nke Kraịst ruo n’ime ebighị ebi dum. Kraịst nọ n’ihu ndị ahụ nọ n’ụzọ ahụ, ìhè ahụ dị n’azụ aghaghịkwa ịbụ otu ìhè ahụ, n’ihi na Kraịst ji mmalite nke ụzọ ahụ kọwaa njedebe nke ụzọ ahụ. Mkpu Etiti Abalị bụkwa, ọ dịkwa ugbu a, eziokwu dị ugbu a.

> “A na-ezo m ugboro ugboro n’ilu banyere ụmụ agbọghọ iri ahụ, ise n’ime ha bụ ndị amamihe, ma ise bụ ndị nzuzu. E mezuworị ilu a ma a ka ga-emezu ya ruo n’ókè nke mkpụrụokwu ya niile, n’ihi na o nwere ngwa pụrụ iche metụtara oge a, ma, dịka ozi nke mmụọ-ozi nke atọ, e mezuworị ya, ọ ga-anọgidekwa bụrụ eziokwu dị ugbu a ruo n’ngwụcha oge.” Review and Herald, August 19, 1890.

Ọchịchọ ime ka Onye Nsọ ahụ kwụsị ịdị n’ihu ha bụ ịjụ ọ bụghị naanị Kraịst, kama Kraịst dị ka Alfa na Omega. Ọ bụ ịjụ ozi Mkpu Etiti Abalị. Ozi Mkpu Etiti Abalị n’mmalite nke Adventizim bụ mmezi nke amụma oge ahụ dara ada.

Ndị nnupụisi ahụ jụrụ “ụzọ ochie” wee mepụta “tebụl” adịgboroja nke kewapụrụ n’ebe ndị ezi omume nọ, dịka e gosiri ya n’ime mmezu nke Mkpu Etiti Abalị nke mmegharị Millerite. Mgbe ahụ “otu puku” gbara ọsọ “n’ihi ịba mba nke otu,” mmegharị ahụ wee n’otu ntabi anya si na puku iri ise daa ruo iri ise. Ha gbara ọsọ n’ihi “ịba mba” nke sitere n’aka “ise” ụmụ agbọghọ amamihe ahụ, ndị gwara ha na ha enweghị mmanụ ha ga-ekekọrịta, nakwa na ha ga-aga zụta mmanụ nke ha. Nkewapụ nke ndị nzuzu n’ebe ndị amamihe nọ hapụrụ ụmụ agbọghọ amamihe ahụ “dị ka ihe mgbama n’elu ugwu, na dịka ọkọlọtọ n’elu ọdụdọ ugwu.” Nnupụisi nke ụmụ agbọghọ nzuzu ahụ n’October 22, 1844 gosipụtara n’ihu nnupụisi nke 1863, n’ihi na October 22, 1844 bụ mmalite nke afọ iri na itoolu ahụ nke na-anọchi anya njedebe nke “oge asaa” nke Levitikọs iri abụọ na isii. Anyị ka nwere ihe ọzọ anyị ga-ekwu banyere isiokwu a, ma nnupụisi ahụ nke 1844 bụ ihe nnọchianya nke nnupụisi nke 1863, ọ na-egosikwa ebe e si kee tebụl adịgboroja ahụ.

Ụjọ ahụ nke ndị na-amaghị ihe n’ime ụmụ agbọghọ ndị na-amaghị ihe na-enwe, bụ ụjọ ahụ e ji anọchi anya ya mgbe a kpọlitere ụmụ agbọghọ ndị amamihe dị na ya n’ọnwụ, ha eguzo kwa n’ukwu ha. Ọ bụ mgbe ahụ ka oge agafeworị ịlaghachi site na nkụda mmụọ nke July 18, 2020, ma ihe na-esote ime bụ irigo elu banye n’eluigwe nke na-eme n’oge iwu Sọnde. Ọ bụkwa mgbe ahụ ka nnukwu ala ọma jijiji na-eme.

> N’otu hour ahụ kwa ka nnukwu ala ọma jijiji mere, otu ụzọ n’ime iri nke obodo ahụ wee daa, e wee gbuo mmadụ puku asaa n’ala ọma jijiji ahụ: ndị fọdụrụ wee tụọ egwu, wee nye Chineke nke eluigwe otuto. Ahụhụ nke abụọ agafewo; ma, lee, ahụhụ nke atọ na-abịa ọsọ ọsọ. Mkpughe 11:13, 14.

Mkpughe nke iri na otu na-akọwa na n’oge Mgbanwe France, otu ụzọ n’ime iri nke obodo ahụ dara, nakwa na n’akụkọ ihe mere eme ahụ e kwaturu mba France, bụ́ mba nke mejupụtara mpi amụma abụọ a na-anọchi anya dịka Sọdọm na Ijipt. Mpi abụọ nke France na-anọchi anya ụdị nke mpi abụọ nke United States.

France bụ n’amụma otu n’ime alaeze iri ahụ nke na-anọchi anya Rome ndị na-ekpere arụsị na Daniel isi nke asaa, ya mere otu ụzọ n’ime iri nke alaeze ahụ (obodo ahụ) dara. N’eziokwu, n’ime mpi iri ahụ nke Daniel isi nke asaa nke mechara debe ọchịchị popu n’ocheeze ụwa n’afọ 538, France bụ alaeze bụ isi nke guzobere ọchịchị popu. Dị ka otu n’ime ike iri nke Daniel isi nke asaa, France na-anọchite anya ọrụ anụ ọhịa ahụ nwere mpi abụọ nke si n’ala pụta nke Mkpughe isi nke iri na atọ. United States na-arụkwa otu ọrụ ahụ maka ọchịchị popu n’oge ọgwụgwụ dịka France mere ná mmalite. United States bụ ike kachasị elu n’etiti ndị eze iri ahụ nke na-anọchi anya United Nations, ọ na-adakwa n’oge ala ọma jijiji nke iwu Sunday. Anyị ga-atụle amaokwu ndị a n’uju karịa n’isiokwu na-esonụ.

Otu n’ime isi okwu ndị bụ́ isi nke edemede a bụ na ọ bụ ozi nke na-eme ka ndị nke Chineke guzo n’ụkwụ ha; n’ihi na Onye Nkasi Obi nke na-eme ka ha guzo n’ụkwụ ha na-anọchi anya mmanụ, nke ọ bụghị nanị na-anọchi anya Mmụọ Nsọ kamakwa nkwukọrịta ndị Chineke na-ezigara ndị Ya. Ozi nke Mkpughe isi nke iri na otu nke na-eme ka Mozis na Ịlaịja guzo n’ụkwụ ha ka e ji kwa nkwa e nyere Jeremaya nọchie anya.

> Ya mere, otu a ka Onye-nwe-anyị kwuru, Ọ bụrụ na i laghachi, mgbe ahụ ka M ga-eme ka ị laghachi ọzọ, ị ga-eguzokwa n’ihu M: ma ọ bụrụ na i kewapụ ihe dị oké ọnụ ahịa n’ihe rụrụ arụ, ị ga-adị ka ọnụ M: ka ha laghachikwute gị; ma gị onwe gị alaghachikwutela ha. M ga-emekwa ka ị bụrụ nye ndị a mgbidi ọla a kpara akpa: ha ga-alụso gị ọgụ, ma ha agaghị emeri gị: n’ihi na M nọnyere gị ịzọpụta gị na ịnapụta gị, ka Onye-nwe-anyị kwuru. M ga-anapụta gị n’aka ndị ajọ omume, M ga-agbapụta gịkwa n’aka ndị dị egwu. Jeremiah 15:19–21.

Aịsaịa emeela otu arịrịọ ahụ mgbe o kwuru, “N’ihi na otu a ka Onye-nwe Chineke, Onye Nsọ nke Izrel, kwuru; N’ịlọghachi na izu ike ka a ga-azọpụta unu.” Aịsaịa gbakwụnyere na “ịlọghachi” ahụ metụtara oge ichere nke ilu ahụ, n’ihi na o dere, “Ya mere Onye-nwe ga-eche, ka o wee meere unu amara, ya mere a ga-ebulikwa ya elu, ka o wee meere unu ebere: n’ihi na Onye-nwe bụ Chineke nke ikpe ziri ezi: ngọzi na-adịrị ndị niile na-eche ya.”

Ihe ùgwù nke ịbụ “ọnụ” Chineke, dịka Jeremiah kọwara, bụ ùgwù nke ikwuru Chineke okwu n’oge ahụ mgbe United States “na-ekwu dị ka dragọn.” Okwu ndị ndị Chineke ga-ekwupụta n’oge ahụ bụ ịdọ aka ná ntị megide akara nke anụ ọhịa papal ahụ. Iji sonye n’ime ngagharị ahụ dị ebube, ọ dị mkpa ka anyị laghachi.

> Ọ bụrụ na ị ga-alaghachi, O Izrel, ka Onyenwe anyị kwuru, lọghachikwute m: ma ọ bụrụ na ị ga-ewepụ ihe arụ gị nile n’ihu m, mgbe ahụ ị gaghị awagharị. Ị ga-aṅụkwa iyi, sị, Onyenwe anyị dị ndụ, n’eziokwu, na n’ikpe ziri ezi, na n’ezi omume; mba dị iche iche ga-agọzikwa onwe ha n’ime ya, ha ga-ebukwa ọnụ n’ime ya. N’ihi na otu a ka Onyenwe anyị kwuru nye ndị ikom Juda na Jerusalem, Kọwaa ala unu nke dara n’efu, unu akụkwala mkpụrụ n’etiti ogwu. Bìe onwe unu ugwu nye Onyenwe anyị, wepụkwanụ akpụkpọ obi unu, unu ndị ikom Juda na ndị bi na Jerusalem: ka iwe m ghara ịpụta dịka ọkụ, wee rechapụ n’enweghị onye pụrụ ịmenyụ ya, n’ihi ajọ omume nke omume unu. Kwuputanụ ya na Juda, mekwaanụ ka a mara ya na Jerusalem; sị, Fụọnụ opi n’ala: tisie mkpu, kpọkọtanụ onwe unu ọnụ, sịkwa, Kpọkọtanụ onwe unu, ka anyị banye n’obodo ndị e wusiri ike. Tụkwasịnụ ọkọlọtọ n’ebe Zayọn nọ: laghachanụ, echelala: n’ihi na aga m ewetara ajọ ihe site n’ugwu, na mbibi dị ukwuu. Ọdụm esiwo n’ọhịa ya pụta, onye mbibi nke mba dị iche iche nọkwa n’ụzọ ya; o siwo n’ebe ya pụọ ime ka ala gị bụrụ nkịtị; a ga-emekwa ka obodo gị nile bụrụ ihe tọgbọrọ n’efu, na-enweghị onye bi n’ime ha. Jeremiah 4:1–7.

> Ma Mmụọ nke Onyenwe anyị bịakwutere Gideọn, o wee fụọ opi; e wee kpọkọta Abieza ka o soro ya. O zipụkwara ndị ozi n’ala Manase nile; e wee kpọkọtakwa ha ka ha soro ya: o zipụkwara ndị ozi n’ebe Asher, na n’ebe Zebulun, na n’ebe Naphtali; ha wee rigota izute ha. Ndị Ikpe 6:34, 35.

Back to Articles