Article

# Leodisia - Ọnụọgụ Ise

Atọ Ikpeazụ ahụ

Author

Jeff Pippenger

Published

September 3, 2023

Formats

PDF
Word
Song MP3

N’ụzọ kacha mma, a ga-aghọta ụka asaa ahụ na akàrà asaa ahụ dịka ihe nnọchianya ndị yiri ibe ha, nke na-anọchi anya ahịrị ime na ahịrị mpụta nke otu akụkọ ihe mere eme ahụ. Ọ dịkwa mkpa ịrịba ama na, mgbe a na-atụle ụka atọ ikpeazụ ahụ na akàrà atọ ikpeazụ ahụ, ahịrị akụkọ ihe mere eme nke na-anọchi anya akụkọ ihe mere eme na-aga n’ihu n’usoro abụghị isiokwu bụ isi nke ihe nnọchianya ndị ahụ. Mgbe a na-etinye ụka ndị ahụ n’ọrụ n’ọnọdụ nke akụkọ ihe mere eme ndị yiri ibe ha, ọganihu nke akụkọ ihe mere eme bụ akụkụ dị mkpa nke ihe nnọchianya ahụ; ma nke a abụghị otu a mgbe a na-ele ụka atọ ikpeazụ ahụ na akàrà ahụ anya dịka ihe nnọchianya nke onwe ha.

Ụka atọ ikpeazụ, dị ka ihe nnọchianya, na-ekwu maka mmekọrịta nke òtù atọ na ngagharị nke mmekorita n’etiti òtù atọ ndị na-efe ofufe ndị e ji ụka dị iche iche nọchite anya ha. Akàrà atọ ikpeazụ na-akọwapụta ndị nke Chineke dịka e si n’aka Mozis na Ịlaịja nọchite anya ha. Ịlaịja na-anọchite anya narị puku iri anọ na anọ ahụ, Mozis kwa ndị ezi omume nwụrụ anwụ.

> Ma mgbe o mepere akara nke ise, ahụrụ m n’okpuru ebe ịchụàjà mkpụrụobi ndị ahụ e gburu n’ihi okwu Chineke na n’ihi àmà ahụ ha jidesiri ike: Ha wee tie mkpu n’oké olu, sị, Ruo olee mgbe, O Onyenwe anyị, onye dị nsọ ma bụrụ eziokwu, ka ị na-ekpeghị ikpe ma na-abọtaghị ọbara anyị ọbọ n’aka ndị bi n’elu ụwa? E wee nye onye ọ bụla n’ime ha uwe ọcha; a gwa ha kwa ka ha zuo ike obere oge ọzọ, ruo mgbe ndị ọrụ ibe ha na ụmụnna ha, ndị a ga-egbukwa dịka e gburu ha, ga-ezu oke. Ma mgbe o mepere akara nke isii, lee, nnukwu ala ọma jijiji mere; anyanwụ wee bụrụ oji dịka ákwà mkpe nke ntutu isi, ọnwa wee bụrụ dịka ọbara; Kpakpando nke eluigwe wee daa n’elu ụwa, dịka osisi fig na-awụsa fig ya na-erubeghị eru mgbe oke ifufe siri ike na-ama ya jijiji. Eluigwe wee pụọ dịka akwụkwọ mpịakọta mgbe a na-apịakọta ya; ugwu niile na agwaetiti niile wee si n’ebe ha dị kwaga. Ndị eze nke ụwa, na ndị ukwu, na ndị ọgaranya, na ndị isi agha, na ndị dị ike, na ohu ọ bụla, na onye nweere onwe ya ọ bụla, zoro onwe ha n’ọgba na n’okwute nke ugwu; Ha wee sị ugwu na okwute, Daanụ n’elu anyị, zochiekwanụ anyị n’ihu onye ahụ nke nọ ọdụ n’ocheeze, na n’ihu iwe Nwa Atụrụ ahụ: N’ihi na nnukwu ụbọchị iwe ya abịala; ònye ga-enwe ike iguzo? Mkpughe 6:9–17.

Nwannaanyị White na-eme ka anyị mara na akàrà nke ise na-ekwu banyere “oge n’ihu.” Amaokwu ndị nke akàrà nke ise na-ajụ mgbe Chineke ga-ekpe papacy ikpe n’ihi igbu ndị nke Chineke n’oge ọchịchịrị. E nyere azịza ahụ na n’ime “ụbọchị ikpeazụ,” Chineke ga-ekpe papacy ikpe n’ihi igbu mmadụ ha mere, nakwa n’ihi ìgwè ọzọ nke ndị martịa papal ndị a ga-egbukwara site n’aka papacy n’oge nsogbu iwu Sọnde.

> “‘Mgbe Ọ meghere akara nke ise... [Mkpughe 6:9–11]. N’ebe a, e gosiri Jọn ihe ndị mere eme nke na-abụghị eziokwu n’oge ahụ, kama bụ ihe ga-adị n’oge ụfọdụ n’ọdịnihu.’” Manuscript Releases, volume 20, 197.

Mkpali-mmụọ nsọ na-ekwenyekwa na mkpụrụ-obi ndị nọ n’okpuru ebe ịchụàjà, ndị na-achọ ịma mgbe Chineke ga-ekpe papacy ikpe, jikọtara na olu abụọ nke mmụọ-ozi ahụ nke na-eme ka ụwa gbaa ìhè site n’ebube ya n’isi nke iri na asatọ nke Mkpughe.

> “Mgbe e meghere akara nke ise, Jọn Onye Mkpughe, n’ọhụ, hụrụ n’okpuru ebe ịchụàjà ìgwè ndị e gburu n’ihi Okwu Chineke na àmà Jisọs Kraịst. Mgbe nke a gasịrị, e sochiri ya site n’ihe omume ndị a kọwara n’isi nke iri na asatọ nke Mkpughe, mgbe a kpọpụtara ndị ahụ kwesiri ntụkwasị obi ma bụrụ eziokwu ka ha si na Babilọn pụta. Mkpughe 18:1–5 a kpọrọ n’ọrụ.” Manuscript Releases, volium 20, 14.

N’Mkpughe 18, ikpe Katọlik bụ nke ugboro abụọ; n’ihi na n’ebe ahụ na n’oge ahụ a na-ata ya ahụhụ ọ bụghị naanị n’ihi ndị ahụ ọ ga-egbu n’ime “ụbọchị ikpeazụ,” kama kwa n’ihi ndị e gburu n’oge Ọchịchịrị nke ọchịchị pope.

> Anụkwara m olu ọzọ si n’eluigwe, na-asị, Sinụ n’ime ya pụta, ndị m, ka unu ghara ịbụ ndị na-ekere òkè na mmehie ya, ka unu ghara ịnara kwa ihe n’ihe otiti ya dị iche iche. N’ihi na mmehie ya eruola ruo n’eluigwe, Chineke echetakwala ajọ omume ya nile. Kụkwanụ ya ụgwọ dịka o kwụrụ unu, meekwa ka e nye ya okpukpu abụọ dị ka ọrụ ya si dị; n’ime iko ahụ ọ juru, junyekwanụ ya okpukpu abụọ. Mkpughe 18:4–6.

Akara nke isii na-enye otu n’ime ihe atụ ndị a ma ama n’Akwụkwọ Nsọ banyere ihe omume ndị na-ebute ozugbo Ọbịbịa nke Abụọ nke Kraịst n’oge ihe otiti asaa ikpeazụ ahụ. Ọ na-ejedebe site n’ịkpọpụta mmalite nke isi nke asaa nke Mkpughe, nke na-enye azịza nye ajụjụ e welitere n’amaokwu ikpeazụ nke akara nke isii, “onye ga-enwe ike iguzo.” E nwere ìgwè abụọ ga-eguzo dị ka ọkọlọtọ Chineke n’ime nsogbu iwu Sọnde ahụ nke na-ejedebe mgbe ihe otiti asaa ikpeazụ ahụ bịarutere. Ìgwè abụọ ahụ bụ otu narị puku na iri anọ na anọ, ndị a na-anọchi anya site n’aka Ịlaịja, na “oke igwe mmadụ” ahụ, ndị a na-anọchi anya site n’aka Mosis. A kọwapụtala akara ngosi abụọ a nke Mosis na Ịlaịja mbụ dị ka ndị na-eguzo na njedebe nke ụwa, n’ihi na ha abụọ soro Kraịst guzoro n’Ugwu Ntụgharị Ọdịdị.

E nyere otu ìgwè mbụ nke ndị nwụrụ n’ihi okwukwe papal sitere n’Oge Ọchịchịrị uwe ọcha, ma ìgwè nke abụọ ahụ, nke e gwara ha ka ha chere ya ruo mgbe e mezuru ya, bụ “oké ìgwè mmadụ” ndị na-eyikwasịkwa uwe ọcha. Akara nke ise na nke isii adịghị enye akụkọ ihe mere eme yiri ibe ya nke ụka nke ise na nke isii; kama ha na-enye àmà banyere ìgwè abụọ ahụ ndị na-ebili dị ka ọkọlọtọ nye Onyenwe anyị n’ime “ụbọchị ikpeazụ.” Ìgwè abụọ ahụ bụ ndị na-ekwusa ozi nke olu abụọ ahụ dị na Mkpughe isi nke iri na asatọ. Ozi ahụ a na-ekwusa mgbe ahụ na-esonyere ya na ịwụpụ Mmụọ Nsọ, dịka e gosipụtara ya n’ụdị na akụkọ Pentikọst na akụkọ Mkpu Etiti Abalị na mmalite nke Adventism.

> “Mmụọ ozi ahụ nke na-ejikọta onwe ya n’ịkpọsa ozi nke mmụọ ozi nke atọ ga-eme ka ụwa dum mụchaa ìhè site n’ebube ya. A na-ebu amụma ebe a banyere ọrụ nke ga-eru ụwa nile ma bụrụ nke ike ya dị ịtụnanya. Mmegharị mbịbịa nke afọ 1840–44 bụ ngosipụta dị ebube nke ike Chineke; e buuru ozi nke mmụọ ozi mbụ gaa n’ụlọọrụ mgbasa ozi ọma nile dị n’ụwa, ma n’ụfọdụ mba e nwere mmasị okpukpe kasịnụ a hụworo n’ala ọ bụla kemgbe Ndozigharị nke narị afọ nke iri na isii; ma ihe ndị a ga-akawanye elu site n’oké mmegharị ahụ n’okpuru ịdọ aka ná ntị ikpeazụ nke mmụọ ozi nke atọ.

> “Ọrụ ahụ ga-adị ka nke Ụbọchị Pentikost. Dị ka e nyere ‘mmiri ozuzo mbụ,’ n’ịwụsa Mmụọ Nsọ na mmalite nke oziọma, ime ka mkpụrụ ahụ dị oké ọnụ ahịa pupụta, otu a ka a ga-enye ‘mmiri ozuzo ikpeazụ’ na njedebe ya maka ime ka owuwe ihe ubi chara acha. ‘Mgbe ahụ ka anyị ga-ama, ma ọ bụrụ na anyị esoro n’ihu ịma Onyenwe anyị: ọpụpụ Ya akwadoro dịka ụtụtụ; Ọ ga-abịakwutekwa anyị dịka mmiri ozuzo, dịka mmiri ozuzo ikpeazụ na mmiri ozuzo mbụ n’elu ụwa.’ Hosea 6:3. ‘Ya mere, ṅụrịanụ ọṅụ, unu ụmụ Zaịọn, ṅụrịakwa ọṅụ n’ime Onyenwe unu Chineke: n’ihi na O nyela unu mmiri ozuzo mbụ n’ókè kwesịrị ekwesị, Ọ ga-emekwa ka mmiri ozuzo dakwasị unu, mmiri ozuzo mbụ, na mmiri ozuzo ikpeazụ.’ Joel 2:23. ‘N’ụbọchị ikpeazụ, ka Chineke kwuru, Aga m awụsa n’ime Mmụọ M n’elu anụ ahụ nile.’ ‘Ọ ga-erukwa na onye ọbụla nke ga-akpọku aha Onyenwe anyị ka a ga-azọpụta.’ Acts 2:17, 21.”

> “Ọrụ ukwu nke ozi-ọma ekwesịghị imechi na ngosipụta nke ike Chineke dị ntakịrị karịa nke gosipụtara mmalite ya. Amụma ndị mezuru n’ịwụsa mmiri ozuzo mbụ n’oge mmeghe nke ozi-ọma ga-emezukwa ọzọ n’ime mmiri ozuzo ikpeazụ n’oge mmechi ya. Ndị a bụ ‘oge ume ọhụrụ’ nke onyeozi Pita lere anya n’ihu mgbe o kwuru, sị: ‘Ya mere, chegharịanụ, laghachikwutekwanụ Chineke, ka e wee hichapụ mmehie unu, mgbe oge ume ọhụrụ ga-esi n’ihu Onyenweanyị bịa; Ọ ga-ezigakwa Jisọs.’ Ọrụ 3:19, 20.” The Great Controversy, 611.

Mgbe akàrà nke isii welitere ajụjụ ahụ nke na-ewebata Ịlaịja na Mosis a nọchiri anya ha n’isi nke asaa nke Mkpughe, a meghere akàrà nke asaa, ọ na-akọwakwa mwụsa nke Mmụọ Nsọ n’elu ìgwè abụọ ahụ. Ekwesịrị ịrịba ama na, n’ime nkọwa ahụ, e nwere nkịtị ruo ọkara otu awa. Mwụsa nke mmiri ozuzo ikpeazụ, nke e ji mmeghe nke akàrà nke asaa nọchite anya ya, gụnyere oge nkịtị.

> Ma mgbe O mepere akara nke asaa, e nwere ịgbachi nkịtị n’eluigwe ihe dị ka ọkara awa. Ahụrụ m ndị mmụọ ozi asaa ahụ ndị guzo n’ihu Chineke; e nyere ha opi asaa. Mmụọ ozi ọzọ bịara guzokwa n’akụkụ ebe ịchụàjà ahụ, o nwere ihe-esi-ìsì-ụtọ ọlaedo; e nyere ya ọtụtụ ihe-esi-ìsì-ụtọ, ka o were ya tinyere ekpere nke ndị nsọ niile chụọ ya n’elu ebe ịchụàjà ọlaedo ahụ nke dị n’ihu ocheeze ahụ. Anwụrụ nke ihe-esi-ìsì-ụtọ ahụ, nke soro ekpere ndị nsọ ahụ, si n’aka mmụọ ozi ahụ rigoro n’ihu Chineke. Mmụọ ozi ahụ were ihe-esi-ìsì-ụtọ ahụ, jupụta ya n’ọkụ sitere n’ebe ịchụàjà ahụ, tụba ya n’ụwa: e nwekwara olu dị iche iche, na égbè eluigwe, na amụma ọkụ, na ịma jijiji nke ụwa. Mkpughe 8:1–5.

Dịka e kwuworo ugbu a n’ebe ahụ dị na The Great Controversy, mmiri ozuzo ikpeazụ ahụ na-amalite ka a na-awụsa ya mgbe mmụọ ozi ahụ dị ike si n’eluigwe rịdata ma mee ka ụwa nwuo ìhè site n’ebube ya. Mmiri ozuzo ikpeazụ ahụ malitere mgbe “a kwatụrụ nnukwu ụlọ ndị dị na Obodo New York n’ala” n’ụbọchị Septemba 11, 2001.

> “Ugbu a, ò bịara okwu ahụ nke m kwupụtarala na a ga-efufu New York site n’oke ebili mmiri? Nke a abụghị ihe m kwuworo mgbe ọ bụla. Ekwuwo m na, dịka m lere nnukwu ụlọ ndị ahụ a na-ewuli elu n’ebe ahụ, elu n’elu, ‘Lee ọnọdụ dị egwu nke ga-eme mgbe Onyenwe anyị ga-ebili ime ka ụwa maa jijiji nke ukwuu! Mgbe ahụ ka a ga-emezu okwu ndị dị na Mkpughe 18:1–3.’ Isi nke iri na asatọ dum nke Mkpughe bụ ịdọ aka ná ntị banyere ihe na-abịa n’elu ụwa. Ma enweghị m ìhè ọ bụla pụrụ iche banyere ihe na-abịa n’elu New York, naanị na amaara m na otu ụbọchị a ga-atụda nnukwu ụlọ ndị dị n’ebe ahụ n’ala site n’ịtụgharị na ịtụgharịghachi nke ike Chineke. Site n’ìhè e nyere m, amaara m na mbibi dị n’ụwa. Otu okwu sitere n’ọnụ Onyenwe anyị, otu mmetụ nke ike ya dị ukwuu, ụlọ ndị a buru ibu ga-ada. Ọnọdụ ga-eme nke ịdị egwu ha bụ ihe anyị apụghị ichetụ n’echiche.” Review and Herald, Julaị 5, 1906.

N’ụbọchị Septemba 11, 2001, mmiri ozuzo ikpeazụ ahụ malitere ịdaba, ma iwụsị nke mmiri ozuzo ahụ na-adakwasị ndị e ji Ịlaịja na Mosis nọchie anya, ma ọ gụnyekwara oge ịgbachi nkịtị. Oge ịgbachi nkịtị maka Mosis na Ịlaịja ka a na-anọchikwa anya ya n’isi nke iri na otu nke Mkpughe, ebe Mosis na Ịlaịja, ndị amụma abụọ ahụ bụ́ ndị mere ka ụwa nwee ahụhụ, “e gburu” n’okporo ámá. Ma mgbe ụbọchị atọ na ọkara gafere, ha si n’ọgba Horeb pụta ma rigoro n’eluigwe. N’akụkọ ihe mere eme nke mmiri ozuzo ikpeazụ ahụ, ozi ahụ, nke ndị ozi abụọ ahụ nọchiri anya ya, a na-egbu ya ma tụba ya n’okporo ámá, ma a naghị eli ya ruo mgbe a kpọlitere ha n’ọnwụ. Nke a bụ otu n’ime eziokwu ndị bụ isi nke Ọdụm nke ebo Juda na-emeghe akara ya ugbu a.

Akàrà-akàrà atọ ikpeazụ ahụ na-akọwapụta mmegharị ikpeazụ nke ndị nke Chineke, dịka e si anọchi ha anya site n’aka Ịlaịja na Mosis. Mmegharị ahụ na-anwụ, e mesịa a kpọlite ya n’ọnwụ. Ọ bụ mmegharị, n’ihi na Adventism bidoro site na mmegharị nke gara n’ihu ruo n’afọ 1863, mgbe ha wepụrụ eziokwu mbụ ahụ William Miller duuru ha ịmata. N’afọ 1863 mmegharị ahụ kwụsịrị, n’ihi na n’afọ 1863 ha ghọrọ chọọchị n’ụzọ iwu kwadoro. Alfa na Omega na-ekwusi ike na, ọ bụrụ na Ọ malitere ndị Ya fọdụrụnụ dịka mmegharị, Ọ ga-ejedebe ha kwa dịka mmegharị.

Ugbu a anyị agwụchala nchịkọta nke ụka asaa ahụ na akàrà asaa ahụ. N’akàrà atọ ikpeazụ ahụ anyị na-ahụ klaasị abụọ nke ndị a zọpụtara, ndị e ji Mosis na Ịlaịja nọchie anya ha. Akàrà ndị ahụ niile na-agba àmà banyere mmụọ ozi dị ike nke Mkpughe iri na asatọ. Mgbe o siri n’eluigwe rịdata na Septemba 11, 2001, klaasị abụọ nke ndị a zọpụtara batara n’usoro ime ka ha dị ọcha nke e mere iji kpughee ma kewaa klaasị abụọ nke ndị na-efe ofufe nọ n’ime mmegharị ahụ n’ọgwụgwụ Adventizim, dịka e buru ya ụzọ gosi n’ime mmegharị ahụ n’mmalite Adventizim. Daniel na-akọwa na otu klaasị ahụ, nke ọ na-akpọ ndị ajọ omume, agaghị aghọta mmụba nke ihe ọmụma, ma ndị amamihe ga-aghọta ya. Matiu na-eme ka anyị mara na ndị na-enweghị nghọta nke ihe ọmụma ahụ e mepere emepere na-egosi nwa agbọghọ na-amaghị ihe. Ụmụ agbọghọ amamihe na-egosi n’oge nsogbu ahụ n’etiti abalị na ha ghọtara ma nwekwaa mmụba nke ihe ọmụma ahụ. Ndị amamihe na ndị nzuzu nọchiri anya site n’ụka Filadelfia ma ọ bụ ụka Laodisia. A ga-agbapụ ụmụ agbọghọ nzuzu, ndị ajọ omume nke Laodisia, n’ọnụ Onyenwe anyị, ma ndị amamihe na-anata aha Chineke, ma ọ bụ agwa Ya, n’egedege ihu ha. Ọ bụrụ na ụka nke isii, Filadelfia, nọchiri anya ndị amamihe, olee otu ọ ga-esi bụrụ na ụka nke asaa, Laodisia, nọchiri anya ndị ajọ omume? Ọ bụrụ na nke a bụ eziokwu, usoro ahụ adịghịzi n’usoro, ọ́ bụghị ya? Azịza ya, n’ezie, a na-edozi ya site na Alfa na Omega.

Ná mbido nke ndị mbụ e nyere aha dị iche dịka ndị nke Chineke, ya bụ, Izrel oge ochie, Mozis gosipụtara Kraịst n’ọgwụgwụ nke ndị ahụ e nyere aha dị iche dịka ndị nke Chineke.

> N’ihi na n’ezie Mozis gwara ndị nna ochie, sị, Onye-amụma ka Onyenwe anyị Chineke unu ga-eme ka o si n’etiti ụmụnne unu bilie nye unu, dịka m; ya ka unu ga-anụ n’ihe niile ọbụla ọ ga-agwa unu. Ọ ga-erukwa, na mkpụrụobi ọ bụla nke na-agaghị anụ Onye-amụma ahụ, a ga-ebibi ya n’etiti ndị mmadụ. Ọrụ Ndịozi 3:22, 23.

Ná njedebe nke ndị mbụ a kpọrọ aha dị ka ndị nke Chineke, Jọn onye na-eme baptizim bụ onyeozi Ịlaịja ahụ nke kwadebere ụzọ maka Ọbịbịa mbụ nke Kraịst. Mgbe ahụ Jizọs ga-achụ àjà Ya n’obe, ma emesịa malite ọrụ Ya nke nnukwu Onye Nchụàjà n’Ebe Nsọ nke ebe nsọ eluigwe. Ná mmalite nke ndị nke abụọ a kpọrọ aha dị ka ndị nke Chineke, Izrel nke oge a, William Miller bụ onyeozi Ịlaịja ahụ nke kwadebere ụzọ maka Ọbịbịa nke Abụọ nke Kraịst. Mgbe ahụ Jizọs bịara na mberede n’Ebe Kachasị Nsọ ma malite ikpe. Ná njedebe nke ndị nke abụọ a kpọrọ aha dị ka ndị nke Chineke, onyeozi Ịlaịja ikpeazụ kwadebere ụzọ ka Kraịst malite oge nkesa nke ikpe nke ndị dị ndụ, mmechi nke ọrụ Ya dịka Nnukwu Onye Nchụàjà nke Eluigwe na Ọbịbịa Ya nke Abụọ.

William Miller na-anọchi anya ọ bụghị naanị onye-ozi ahụ, kama kwa mmegharị ahụ e jikọtara ya na ya.

> “N’ịma jijiji, William Miller malitere ikpugheere ndị mmadụ ihe omimi nile nke alaeze Chineke, na-eduga ndị na-ege ya ntị site n’amụma dị iche iche ruo n’ọbịbịa nke abụọ nke Kraịst. N’ọrụ ọ bụla ọ gbara mbọ, ọ natara ike karị. Dịka Jọn Baptist kpọsara ọbịbịa mbụ nke Jisọs ma dozie ụzọ maka ọbịbịa Ya, otú ahụkwa William Miller na ndị sonyere ya kwusara ọbịbịa nke abụọ nke Ọkpara Chineke….”

> “A kpọbatara ọtụtụ puku mmadụ ka ha nabata eziokwu ahụ William Miller kwusara, e wee bulie ndị ohu Chineke elu n’ime mmụọ na ike nke Ịlaịja ka ha kpọsaa ozi ahụ.” Early Writings, 229, 230, 233.

Ná mmalite nke Izrel oge ochie, Chineke kpọrọ Mozis, onye natara afọ iri anọ nke agụmakwụkwọ e mebiri emebi n’Ijipt, nke chọpụtara ka o bie afọ iri anọ n’ọzara n’ịgbalị iwepụ mmetụta nke Ijipt n’akparamàgwà ya. Afọ iri anọ ka a mụsịrị ya, n’ịghọta na a họrọla ya ka ọ duru ndị Chineke pụọ n’Ijipt, Mozis jiri ike mmadụ gbuo onye Ijipt ahụ. Afọ iri anọ ka e mesịrị, n’ọhia ahụ na-ere ọkụ, o nupụrụ isi megide oku Chineke. Mgbe o mechara nabata oku ahụ, o leghaara iwu ahụ anya ka e bie nwa ya nwoke úgwù ruo mgbe e jiri ọnwụ yie ya egwu. N’ókè-ala nke Ala Nkwa ahụ, o nupụrụ isi wee tie Nkume ahụ nke ugboro abụọ. Ná mmalite nke Izrel oge ochie, Mozis nwere àgwà agwa nke onye Laodisia. N’ime ime otú a, o mezuuru oku ya dị elu ma dị nsọ, tinyere ịbụ onyinyo Kraịst na njedebe nke Izrel oge ochie. Kraịst, onye lụso ndị Juu na-arụ ụka efu ọgụ, ma ọ bụ ndị na-ekwu na ha bụ ndị Juu, ma ha abụghị, nọchitere anya agwa nke onye Filadelfia. Ná mmalite nke Izrel oge ochie, Mozis nọchitere anya onye Laodisia nke chọrọ ọlaedo, ude anya, na uwe ọcha. N’ọgwụgwụ ya, Kraịst bụ onye Filadelfia.

Ná mmalite nke Adventism, William Miller, nke ndị ole na ole ahụ nọ na Sardis bụ́ ndị na-emetọbeghị uwe ha nọchiri anya ha, nọchiri anya onye Filadelfia, dịkwa ka òtù mmegharị ahụ jikọtara ya na ya si dị. Ná ngwụsị nke Adventism, òtù mmegharị ahụ nke ghọtara oge ọgwụgwụ na 1989 bụ ndị Laodisia n’otu aka ahụ Mozis siri bụrụ. Òtù mmegharị Millerite bụ ụdị nke òtù mmegharị Future for America, ya na ịdọ aka ná ntị amụma a: na mmegharị mbụ ahụ mezuru site n’aka ndị Filadelfia n’oge Filadelfia, ma mmegharị ikpeazụ ahụ mezuru site n’aka ndị Laodisia n’oge Laodisia.

Abụ m onye àmà nke akụkụ ka ukwuu nke akụkọ amụma nke mmegharị a site n’afọ 1989 karịa onye ọ bụla ọzọ a jikọtara na akụkọ Future for America, ma ana m agba àmà na m n’onwe m jere ije n’ime akụkọ ahụ site n’mmalite ya n’afọ 1989 gaa n’ihu dịka onye Adventist Laodisia e kwadoro. E nwere ọtụtụ mkpụrụobi n’ụzọ ahụ ga-akwado àmà m. Ana m enwekwa ike ịgba àmà n’ezie na ndị e jikọtara na mmegharị ahụ n’ọgwụgwụ nke Adventism bụkwa ndị Adventist Laodisia e kwadoro. Ndị mbụ e nyere aha-amara malitere site n’aka onye Laodisia nke ghọrọ onye Filadelfia ma kwụsịkwa na onye Filadelfia. Ndị nke abụọ e nyere aha-amara malitere site n’aka onye Filadelfia ma kwụsị na onye Laodisia a kpọrọ ka ọ ghọọ onye Filadelfia. Nke a bụ akara njirimara nke Alfa na Omega.

N’agbanyeghị ajọ njọ ahụ, ọnọdụ mgbagwoju anya nke ime mmụọ, na ìsì ime mmụọ nke onye ndú ahụ na ndị jikọtara onwe ha na ya, Chineke ka na-eduzi ma na-achịkwa akara ụzọ amụma ndị mezuru site n’afọ 1989 ruo ugbu a. N’agbanyeghị ịgba ọtọ nke ime mmụọ na ịda ogbenye nke onye ndú ahụ na ndị jikọtara onwe ha na ya, Chineke ka na-eduzi mmeghe nke eziokwu ndị ahụ Ọ hụrụ na o kwesịrị imeghe. N’ebere Ya, nke a na-apụghị ikewapụ mgbe ọ bụla n’aka “eziokwu” Ya, Ọ haziri usoro ime ka mmadụ dị ọcha nke nyere ụzọ ka onye Laodisia nwụọ, ma mesịa bilie n’ọnwụ dịka onye Filadelfia. Ọnwụ ahụ na mbilite n’ọnwụ ahụ ka ndị dere akwụkwọ Daniel na Mkpughe nọchiri anya ya n’ụdị, ebe e gburu ha abụọ n’ụzọ ihe nnọchianya ma mee ka ha bilie ọzọ. E mere ka Jọn bilie n’ọnwụ nke ịbụ nke a tụbara n’ite mmanụ na-esi ọkụ, Danielkwa si n’olulu ọdụm agụụ na-agụ pụta. Ya mere, akwụkwọ abụọ ahụ, bụ́ ndị bụ otu akwụkwọ, na-enye nkwusi ike n’akara nke ọnwụ na mbilite n’ọnwụ dịka akụkụ nke ozi a a na-emepe ugbu a.

Ka mmegharị ahụ n’ime “ụbọchị ikpeazụ” nke ikpe nyocha ahụ, (nke e jiri mmegharị Millerite mee ihe nnọchianya ya), na-abịaru ọgwụgwụ oge, Chineke zubere ka e gbuo onye ndu ahụ na mmegharị ahụ, ma emesịa kpọlite ha n’ọnwụ. N’ọnọdụ nke ụka asaa ahụ, e gburu Laodisia n’ụbọchị Julaị 18, 2020, a ga-akpọlitekwa ya dị ka Filadelfia tupu iwu Ụka banyere ụbọchị Sọnde na-abịa. Mmegharị ahụ a kpọlitere n’ọnwụ ga-abụ nke ụka asaa ahụ, ma ọ ga-abụ nke asatọ. Mmegharị ahụ ga-abụ nke asatọ, ya bụ, nke sitere n’ime asaa ahụ.

A na-akwado ihe omimi amụma a n’akwụkwọ Mkpughe site n’ọnụ ọtụtụ ndị àmà, ọ bụ ezie na a amatabeghị ya ruo ugbu a. N’oge a anyị na-abanye ugbu a n’ule nke oyiyi anụ ọhịa ahụ, nke Nwanyị White na-eme ka anyị mara na ọ bụ ule ahụ nke na-abịa tupu iwu ụbọchị Sọnde. Ọ bụ n’oge iwu ụbọchị Sọnde ka a na-ebipụta akara nke Chineke n’ahụ ndị Filadelfia nke akụkọ ihe mere eme ahụ. Ma ha aghaghị ịgafe ule nke oyiyi anụ ọhịa ahụ nke na-abịa tupu oge amara emechie.

> “Onyenwe anyị egosila m nke ọma na a ga-akpụ oyiyi nke anụ ọhịa ahụ tupu oge amara emechie; n’ihi na ọ ga-abụ nnwale ukwu ahụ nye ndị nke Chineke, nke a ga-esi kpebie akara aka ha ebighị ebi. Ọnọdụ gị bụ ngwakọta na-adịghị n’usoro nke esemokwu dị iche iche, nke mere na ọ bụ naanị mmadụ ole na ole ka a ga-eduhie.”

> “N’akwụkwọ Mkpughe 13, a kpọpụtara isiokwu a n’ụzọ doro anya; [Mkpughe 13:11–17, e hotara ya].”

> “Nke a bụ ule nke ndị nke Chineke ga-enwerịrị tupu e mechie ha akara. Ndị nile gosipụtara nkwụsi ike ha nye Chineke site n’idebe iwu Ya, ma jụ ịnakwere ụbọchị izu ike ụgha, ga-anọ n’okpuru ọkọlọtọ nke Onyenweanyị Chineke Jehova, ha ga-anatakwa akara nke Chineke dị ndụ. Ndị ahụ na-arara eziokwu ahụ nke sitere n’eluigwe nye ma nakwere sabbath nke Sọnde, ga-anata akara nke anụ ọhịa ahụ” Manuscript Releases, volume 15, 15.

N’akụkọ ihe mere eme nke ugbu a, mpi abụọ ahụ a kpọrọbu Republicanism na Protestantism agbanweela ugbua bụrụ ọchịchị onye kwuo uche ya na Protestantism nupụrụ isi n’okwukwe. Mgbe mpi abụọ ahụ jikọrọ onwe ha n’uju, ha na-emezi mgbe ahụ otu ike, otu mpi. N’otu oge ahụkwa, Chineke ga-akọwa ma bulie ezi mpi nke Protestantism elu iji dọọ aka ná ntị megide oyiyi nke anụ ọhịa ahụ. Mpi abụọ ahụ na-aga n’otu ahịrị, na-eme njem n’otu n’otu, ruo mgbe United States ga-akwụsị ịbụ alaeze nke isii n’amụma Akwụkwọ Nsọ.

Mkpughe 17 na-akọwapụta na njikọ ugboro atọ ahụ nke dragọn ahụ (Mba Ndị Dị n’Otu), anụ ọhịa ahụ (ike popu), na onye amụma ụgha ahụ (United States) bụ ike ahụ nke bụ isi nke asatọ, nke sitere n’ime isi asaa ahụ. Isi asaa ahụ bụ alaeze ndị amụma Akwụkwọ Nsọ, malite na Babilọn, emesịa Midia na Peshia, Gris, ma emesịa Rom ndị ọgọ mmụọ. Mgbe ahụ alaeze nke ise bụ Rom nke popu, nke natara, n’ụzọ amụma, ọnya na-egbu egbu n’afọ 1798. N’oge ahụ n’akụkọ ihe mere eme, alaeze nke isii nke amụma Akwụkwọ Nsọ, bụ United States, rịgoro n’ocheeze ruo mgbe a ga-akwatu ya n’iwu Sọnde na-abịa n’oge na-adịghị anya.

A ga-amanye mgbe ahụ Òtù Mba Nile site n’ike ahụ nke na-amanye ụwa dum iwulite oyiyi nke anụ ọhịa ahụ. N’oge ahụ, alaeze nke isii anatawokwa ọnyá na-egbu egbu, ma United States ga-amanye mgbe ahụ ụwa dum ka ọ nabata nduzi ya n’elu Òtù Mba Nile, ma rịọkwa ka ha nabata ikike omume ọma nke ọchịchị papa iji chịkwaa njikọ nke akụkụ atọ ahụ.

> Ọ na-eduhiekwa ndị bi n’elu ụwa site n’ọrụ ebube ndị ahụ e nyere ya ike ime n’ihu anụ ọhịa ahụ; na-agwa ndị bi n’elu ụwa ka ha meere anụ ọhịa ahụ oyiyi, bụ onye e ji mma-agha merụọ ahụ, ma o wee dị ndụ. E nyekwara ya ike inye oyiyi anụ ọhịa ahụ ume, ka oyiyi anụ ọhịa ahụ wee kwuo okwu, meekwa ka e gbuo ndị niile na-agaghị asọpụrụ oyiyi anụ ọhịa ahụ. Mkpughe 13:13, 14.

Naanị nkọwa e nyere n’ike mmụọ nsọ banyere “onyinyo nke anụ ọhịa ahụ” bụ na ọ na-anọchi anya njikọta nke ụka (ike papal) na ọchịchị (Mba Ụwa Nile, ebe United States na-achịkwa ndị eze itoolu ndị ọzọ.) Jezebel bụ ike papal; Ahab bụ United States, onye bụ eze nke agbụrụ iri nke ugwu.

Mgbe United States dara n’iwu ụbọchị Sọnde, Taịa (papacy) nke e chefuru echefu kemgbe 1798 ka a “chetara,” ọ malitekwa abụ ya ndị na-adọta adọta. N’ihi ọdịda ego nke e gosipụtara dịka “mbibi mba” n’akwụkwọ Ellen White, a na-amanye United States ka ọ kpọkọta ụwa dum ọnụ iji lebara ike nke Akwụkwọ Nsọ anya, bụ nke na-eme ka aka mmadụ nile sonyere ọnụ imegide ya. Ike ahụ bụ Islam, dịka e si anọchi anya ya n’ime Ishmael, nna ochie Islam.

> Mmụọ-ozi nke Onyenweanyị wee sị ya, Lee, i di ime, ị ga-amụkwa nwa nwoke, i ga-akpọkwa aha ya Ishmael; n’ihi na Onyenweanyị anụwo ahụhụ gị. Ọ ga-abụkwa nwoke ọhịa; aka ya ga-emegide mmadụ nile, aka mmadụ nile ga-emegidekwa ya; ọ ga-ebikwa n’ihu ụmụnne ya nile. Jenesis 16:11, 12.

United States na-eme njikọ aka ya na ndị eze itoolu ndị ọzọ, na-ewere ọnọdụ ndu. Ọ na-eme nke a naanị nwa oge dị mkpirikpi, ma mgbe ahụ ọ ga-ekwusi ike ka ike papal bụrụ isi nke ihe niile, dị nnọọ ka Jezebel siri chịkwaa Ahab.

N’otu a, njikọ ahụ nke akụkụ atọ nke dragọn ahụ, anụ ọhịa ahụ na onye amụma ụgha ahụ, na-aga ọnụ gaa Amagedọn. Ọnụọgụ asatọ na-anọchi anya mbilite n’ọnwụ, ma alaeze ahụ nke amụma kọwara dịka nke natara ọnya na-egbu egbu bụ alaeze nke ise, bụ ike papal. Mgbe a kpọlitere papacy n’ọnwụ, ha aghọ alaeze nke asatọ, a na-enyekwa ha ọchịchị n’elu njikọ ahụ nke akụkụ atọ; ma alaeze nke asatọ ahụ bụ otu isi n’ime alaeze asaa ahụ nke e mere ka a mata dịka nke natara ọnya na-egbu egbu, ma mmụọ nsọkwa na-eme ka a mata ọgwụgwụ nke ọnya ahụ na-egbu egbu.

> “Ka anyị na-abịarukwu nso n’ọgba-aghara ikpeazụ ahụ, ọ dị oke mkpa na nkwekọrịta na ịdị n’otu dị n’etiti ngwáọrụ dị iche iche nke Onyenweanyị. Ụwa jupụtara n’oké ifufe na agha na esemokwu. Ma n’okpuru otu isi—ike papal—ndị mmadụ ga-ejikọta onwe ha iji guzo megide Chineke n’ime onye nke ndị àmà Ya. Njikọ a ka nnukwu onye si n’ezi okwukwe dapụ na-eme ka o sie ike. Ka ọ na-achọ ijikọta ndị nnọchi-anya ya n’ịlụso eziokwu agha, ọ ga-arụkwa ọrụ ikewa na ịchụsasị ndị na-akwado ya. Ekworo, echiche ọjọọ banyere mmadụ ibe ya, ikwu ihe ọjọọ, ọ bụ ya na-akpalite ha iji mepụta esemokwu na nkewa.” Testimonies, volume 7, 182.

Alaeze nke ise, alaeze nke isii, na alaeze nke asaa n’oge ahụ, ha niile efunahụla alaeze ha n’otu n’otu; ya mere, a kpọlitere alaeze ha dị iche iche niile ọnụ dịka otu alaeze nke mejupụtara akụkụ atọ, na-eme ka e nwee aghụghọ yiri nhazi atọ nke Isi Chukwu.

Alaeze nke isii nke malitere site n’mpi abụọ yiri nke nwa atụrụ ma kwụsị dị ka otu mpi nke na-ekwu okwu dịka dragọn nwere agwa amụma ahụ nke ike papal, n’ihi na ọ ghọọla onyinyo anụ ọhịa ahụ. Ọ bụ anụ ọhịa ahụ, ya bụ, ike papal, ka e ji n’ụzọ bụ isi nọchite anya dị ka alaeze nke asatọ a kpọlitere n’ọnwụ, nke sitere n’ime asaa ahụ. Ma ọbụnadị na ọ bụ ike papal ka na-emezu ilu amụma ahụ n’ụzọ kacha kpọmkwem, nke na-ekwu na nke asatọ bụ nke sitere n’ime asaa ahụ, United States na-emepụta onyinyo nke papacy, ya mere n’amụma ọ na-amịpụta otu agwa ndị ahụ ike papal nwere.

United States malitere n’afọ 1798 mgbe, dị ka Aịzaya iri abụọ na atọ si kwuo, Taịa, ya bụ ike papal, ga-echezọ ruo ọgwụgwụ nke alaeze nke isii. Afọ 1798 bụ oge ọgwụgwụ nye ndị Millerite na mbido Adventism. Ka ọ na-erule opupu ihe ubi nke 1844, Adventism nke ndị Millerite anabatala uwe-ọrụ nke Protestantism nke na-agba n’akụkụ mpi nke Republicanism nke na-anọchi anya ọchịchị nke United States. Mpi abụọ ahụ dị n’otu anụ ọhịa ahụ, ya mere ha na-aga n’ihu n’akụkọ ihe mere eme ọnụ. Mbido na njedebe nke Adventism na-agba n’akụkụ mpi Republican ahụ. Akụkọ ihe mere eme nke 1798, ruo mgbe ndị Protestant jụrụ ozi nke mmụọ-ozi mbụ, bụ oge nke Chineke ji guzobe mpi Protestant ahụ. O mere nke a site n’usoro nnwale, dịka O mere na mpi Republican ahụ. E nwere ọtụtụ ihe a ga-ekwu banyere mpi ndị ahụ na-agba n’akụkụ ibe ha, ma ọ bụghị ugbu a.

Mpi Republican ahụ na-akwa iko na Protestantism nke dapụrụ n’ezi okwukwe, ọ bụghị na mpi Protestant nke eziokwu, n’ihi na mpi eziokwu ahụ bụ nwunye Nwa-aturu ahụ, ọ bụkwa nwa-agbọghọ na-amaghị nwoke. Kemgbe oge ọgwụgwụ na 1989, e nweela ndị isi ala asaa. Nke isii n’ime ndị isi ala ahụ natara ọnya na-egbu egbu n’afọ ahụ n’onwe ya nke mmegharị ahụ nke dị na njedebe nke Adventism natakwara ọnya na-egbu egbu. Onye isi ala nke asatọ kemgbe oge ọgwụgwụ na 1989 ga-abụ onye ahụ natara ọnya na-egbu egbu nke a gwọrọ. Ọ ga-abụrịrị onye isi ala nke sitere na ndị asaa ahụ. N’otu oge ahụ, na 2020 mgbe onye isi ala nke isii natara ọnya ya na-egbu egbu, e gbukwara mpi ahụ nke ugbu a na-eburu uwe-nsọ Protestant. Dịka ọ dị n’ebe anụ ọhịa nke Catholicism nọ, ma dịka ọ dịkwa n’ebe oyiyi nke anụ ọhịa ahụ nke Protestantism dapụrụ n’ezi okwukwe nọ, otu a ka ọ dịkwa n’ebe ezi mpi nke Protestantism nọ. A na-anọchi anya mpi Protestantism dị ka ụka nke isii, nke na-aghọ nke asatọ, ma bụrụkwa nke sitere na ndị asaa ahụ.

Mgbe unu na-anwale nkwupụta ndị a, chetakwanụ na ozi ahụ a na-emeghe akara ya obere oge tupu oge amara emechie ga-abụrịrị nke a ga-eweta n’ime nkọwa nke mmalite na-egosi ọgwụgwụ. A ga-eweta ozi ahụ site n’ụzọ nkọwa a na-akpọ “historicism,” nke na-eji akụkọ ihe mere eme nke Akwụkwọ Nsọ kwekọọ na akụkọ ihe mere eme nke ụwa iji mata ọgwụgwụ ụwa. Ozi ahụ na-apụta site n’ụwa.

> Eziokwu ga-epulite n’ụwa; ezi omume ga-elekwa anya site n’eluigwe. Ee, Onyenwe anyị ga-enye ihe ọma; ala anyị ga-amịpụtakwa mkpụrụ ya bara ụba. Ezi omume ga-aga n’ihu ya; ọ ga-edokwa anyị n’ụzọ nzọụkwụ ya. Abụ Ọma 85:11–13.

Ọ bụghị naanị na a kọwara ụwa n’akụkụ Akwụkwọ Nsọ ahụ dịka “ala.” Akụkụ Akwụkwọ Nsọ dị na Abụ Ọma ahụ abụghị naanị na ọ na-akọwa “ala” ahụ dịka anụ ọhịa “ụwa” nke Mkpughe iri na atọ, kama ọ na-egosikwa na “eziokwu” “na-epulite” site n’ụwa.

> “Òlee mba nke Ụwa Ọhụrụ ka, n’afọ 1798, nọ na-ebili n’ike, na-enye nkwa nke ike na ịdị ukwuu, ma na-adọta mmasị nke ụwa? Itinye ihe nnọchianya a n’ọrụ ekweghị ka e nwee ajụjụ ọbụla. Otu mba, ma naanị otu, na-emezu nkọwa nke amụma a; ọ na-ezo aka n’enweghị mgbagha ọ bụla na United States of America. Ugboro ugboro, echiche ahụ, ọ fọrọ nke nta ka ọ bụrụ kpọmkwem okwu nke onye odee nsọ ahụ, ka onye na-ekwu okwu n’ihu ọha na onye ọkọ akụkọ ihe mere eme jiri n’amaghị ama were kọwaa ibili na uto nke mba a. A hụrụ anụ ọhịa ahụ ka ọ ‘na-apụta site n’ụwa;’ ma, dịka ndị ntụgharị si kwuo, okwu e si sụgharịa ebe a dịka ‘na-apụta’ pụtara n’ezie ‘ito ma ọ bụ ipulite dịka osisi.’” The Great Controversy, 440.

United States bụ anụ ọhịa nke ụwa nke “na-apụta elu.” Ya mere, mgbe unu na-anwale nkwupụta ndị e mere n’isiokwu ndị a, mmụọ nsọ na-akọwapụta na ozi ahụ ga-adabere n’eziokwu ahụ na njedebe na-egosipụta site na mmalite; a ga-edobe ya n’ọnọdụ nke ahịrị akụkọ ihe mere eme n’elu ahịrị akụkọ ihe mere eme; ma ọ ghaghị isi n’olu dị na United States pụta. N’ezie, e nwere olu ụgha n’ime United States, ma dịka Okwu Chineke si dị na n’okpuru ikike ya, onye ozi ọ bụla ma ọ bụ ọrụ ozi ọ bụla nke dị ma ọ bụ nke mmalite ya sitere n’èzí United States bụ ìhè ụgha. Adventism malitere na United States site n’olu otu nwoke na ngagharị e guzobere na United States. Jizọs na-egosipụta njedebe nke ihe site na mmalite nke ihe.

Onye nwere ntị, ya nụ ihe Mmụọ Nsọ na-agwa ụka dị iche iche.

Back to Articles