Article

# Akwụkwọ Joel na Ụka Ụbọchị-Asaa Ndị Adventist nke Laodisia — Nọmba Asaa

Nọmba Asaa

Author

Jeff Pippenger

Published

December 9, 2025

Formats

PDF
Word
Song MP3

N’ime isiokwu ole na ole mbụ anyị tinyere amaokwu sitere n’akwụkwọ The Desire of Ages nke na-ekwu banyere Kraịst na-egosi ndị Juu na-ese okwu ilu ubi-vain ahụ. Ilu abụ nke ubi-vain ahụ bụkwa abụ Mozis na nke Nwa Atụrụ ahụ nke narị puku na iri anọ na anọ na puku anọ ga-abụ; ma mkpughe nsọ na-agwa anyị na “abụ” n’amụma na-anọchi anya “ahụmahụ.” Narị puku na iri anọ na anọ na puku anọ ahụ na-eso Nwa Atụrụ ahụ ebe ọ bụla Ọ na-aga, ya mere ha ga-agafe n’otu ahụmahụ ahụ Kraịst na Mozis gara. Kraịst, dịka omega nke akụkọ amụma nke Izrel oge ochie, na Mozis, bụ alpha nke akụkọ amụma nke Izrel oge ochie, biri abụọ n’oge ndị kwekọrọ n’otu n’otu, mgbe a na-agafe ndị bụbu ndị ọgbụgba ndụ, ebe a na-ahọrọ ndị ọhụrụ bụ ndị ọgbụgba ndụ. Narị puku na iri anọ na anọ na puku anọ ahụ na-abụ abụ Mozis na nke Nwa Atụrụ ahụ site n’ịnweta ahụmahụ nke akụkọ ihe mere eme mgbe a na-agafe ndị bụbu ndị ọgbụgba ndụ—mgbe Onyenwe anyị na ndị ikpeazụ nke ndị ọgbụgba ndụ Ya na-abanye n’ọgbụgba ndụ.

N’ụzọ amụma, mgbe Kraịst na-enye ilu ahụ, ọ dabara n’otu Pita si agwa ndị Juu ndị na-arụ ụka okwu na Pentikọst. N’oge nsogbu ikpeazụ, Jisọs, n’ịnye ndị Juu ndị na-arụ ụka okwu ilu ahụ, na-anọchi anya ndị ahụ na-abụ abụ ubi-vaini ahụ nye ndị mmanya na-egbu nke Ifrem. Pita na-eweta otu abụ ahụ ahụ na Pentikọst; naanị na ọ na-abụ ya n’ọkwa olu Joel. Abụ ubi-vaini ahụ bụ abụ banyere otu ndị nke ọgbụgba ndụ mbụ a na-agba alụkwaghịm n’otu oge ahụ a na-alụ ndị nke ọgbụgba ndụ ọhụrụ nye Onyenwe anyị. Ndị amaghị nwoke ndị nwere mmechuihu ma banye n’oge ichere ahụ nọ na-eche alụmdi na nwunye ahụ, ma mmezu zuru oke ya ga-abụ na ha na-eche akara-nkwuchi nke otu narị puku iri anọ na anọ.

Akwụkwọ Joel malitere n’isi ya nke mbụ site n’ịkọwa otú e si bibie ubi vaịn nke Chineke site n’aka ndị na-aṅụ mmanya vaịn na ihe ọṅụṅụ siri ike, ndị e si n’ọnụ ha bepụ “mmanya ọhụrụ.” Ozugbo Jisọs gwara ndị Juu na a ga-anapụ ha alaeze ha ma nyefee ya n’aka otu ìgwè ndị ọrụ ubi ga-amịpụta ezi mkpụrụ nke ubi vaịn ahụ, Jisọs gbanwere okwu ya ma kpọọ nkume nkuku n’ụlọ nsọ nke e wepụrụ n’akụkụ, ma nke e kenyere ka ọ bụrụ nkume isi n’elu. A ga-emegharị mmalite ahụ ọzọ na njedebe, ma mgbe e gosipụtara eziokwu a, a na-anọchi anya ya dịka ihe “dị ebube.”

“Iwu nke izizi e kpọrọ aha” n’Okwu Chineke na-eme ka anyị mata na n’ihi na Joel bu ụzọ kwuo banyere mbibi nke ubi-vain ahụ, nke ahụ bụ isi ihe bụ́ isi n’ịgba-ama ya. Joel anọghị naanị ya, n’ihi na onye-amụma ukwu ọ bụla na-amalite ịgba-ama ya site n’ịkọrọ mmehie na ọnọdụ efu nke Izrel.

N’Aịzaya iri abụọ na asatọ, a na-anọchi “ndị ikom ndị na-akparị mmadụ bụ́ ndị na-achị” “Jerusalem” anya dịka “ndị aṅụrụma nke Ifrem,” nakwa dịka “okpueze nke nganga.” “Okpueze” na-anọchi anya nduzi, “nganga” na-anọchi anya agwa Setan.

A na-eme ka ndị mmanya pụta ìhè n’iche ha megide ndị fọdụrụnụ (“ndị fọdụrụ”), ndị na-aghọ “okpueze” nke ebube Chineke; n’ihi na n’oge mmiri ikpeazụ ahụ, Onyenwe anyị na-eguzobe “alaeze” nke ebube Ya, dị ka e gosiri n’onyonyo site n’ịgụnye Ya “alaeze nke amara” n’obe. Alaeze nke amara n’obe bụ ihe atụ nke alaeze nke ebube n’iwu Sunday.

Mmiri ozuzo ikpeazụ bidoro na 9/11 mgbe mmechi-akara nke puku narị anọ na iri anọ na anọ na puku, na kwa ikpé nke ndị dị ndụ, bidokwara. N’oge mmechi-akara ahụ, mmịsa nke Mmụọ Nsọ bidoro na 9/11, dịka Jizọs kuru ume tụfuo ntakịrị mkpọda mmiri ole na ole. Ọ bụ ntọala ahụ; ma mmịsa nke Mmụọ Nsọ n’oge Mkpu Etiti Ụra bụ nkume okpu ụlọ. “Marvelous” bụ akara nke oge mmịsa nke Mmụọ ahụ site na “9/11 ruo n’iwu Ụbọchị Ụka.”

A na-egosipụta ihe nnọchianya yiri ibe ya ma bụrụ nke na-emegide onwe ya nke “okpueze” dịka ihe na-anọchi anya ọchịchị n’akụkọ Aịsaịa iri abụọ na asatọ, mgbe a na-agafe ndị mmanya na-achị Jerusalem, e werekwa nye ndị fọdụrụnụ ọchịchị nke nzukọ Chineke. Nke a na-akọwa ilu ahụ banyere ubi vaịn. A na-ewepụ okpueze nke onye mmanya, mgbe ahụkwa, puku narị anọ na iri anọ na anọ ahụ bụrụ okpueze nke na-anọchi anya alaeze Kraịst. Aịsaịa na-akụzi otu eziokwu ahụ n’isi nke iri abụọ na abụọ, mgbe a chụpụrụ Shebna gaa n’ala dị anya ma dochie ya site n’Eliakim. Ma ọ bụrụ na ọ bụ ndị mmanya nke Ifrem, ma ọ bụ Shebna n’isi nke iri abụọ na abụọ, ha abụọ na-anọchi anya ọchịchị nke ndị bụbu ndị nke ọgbụgba ndụ Chineke a na-agafe.

Zekaraya na-akọwapụta Nbata Mmeri ahụ, nke bụkwa Mkpu Etiti Abalị, ma amaokwu ndị na-esote kwekọrọ na Aịzaya site n’ịkọwa ndị nke Chineke dị ka okpueze.

> Ṅụrịa ọṅụ nke ukwuu, ada Zaịọn; tie mkpu, ada Jerusalem: lee, Eze gị na-abịakwute gị: ọ bụ onye ezi omume, nwekwara nzọpụta; dị umeala n’obi, na-agba ịnyịnya ibu, ee, nwa ibu, nwa nke ịnyịnya ibu. M ga-ebipụ ụgbọ agha n’Efraim, na ịnyịnya n’ime Jerusalem, a ga-ebipụkwa ụta agha: ọ ga-ekwupụta udo nye ndị mba ọzọ: ọchịchị ya ga-adịkwa site n’osimiri ruo n’osimiri, na site n’osimiri ruo n’ókè niile nke ụwa.

> Ma gị onwe gị kwa, n’ihi ọbara ọgbụgba ndụ gị ka M zipụtaworo ndị mkpọrọ gị ka ha si n’olùlù ahụ pụta, ebe mmiri na-adịghị.

> Laghachinu n’ebe ewusiri ike, unu ndị mkpọrọ nke olileanya: ọbụna taa ka M na-ekwupụta na M ga-akwụghachi gị okpukpu abụọ; Mgbe M ehulatawo Juda nye Onwe M, mejupụta ụta ahụ na Ifrem, ma kpalite ụmụ gị, O Zaịọn, imegide ụmụ gị, O Gris, ma mee gị ka ị bụrụ mma-agha nke dike.

> A ga-ahụkwa Onyenwe anyị n’elu ha, akụ Ya ga-apụkwa dịka àmụ̀mà: Onyenwe anyị Chineke ga-afụ opi, Ọ ga-esokwa ifufe-ọma nke ndịda jee. Onyenwe ndị agha ga-echebe ha; ha ga-eripịa, meekwa ka nkume èbè nọrọ n’okpuru ha; ha ga-aṅụkwa, mee mkpọtụ dịka site na mmanya; a ga-ejupụtakwa ha dịka efere, dịkwa ka nkuku nile nke ebe ịchụàjà. Onyenwe anyị Chineke ha ga-azọpụtakwa ha n’ụbọchị ahụ dịka ìgwè atụrụ nke ndị Ya: n’ihi na ha ga-adị ka nkume nke okpueze, a ga-ebulikwa ha elu dịka ọkọlọtọ n’ala Ya. N’ihi na lee ka ịdị mma Ya si dị ukwuu, lee ka ịma mma Ya si dị ukwuu! ọka ga-eme ka ụmụ-okorobịa nwee obi ụtọ, mmanya ọhụrụ emekwa ka ụmụ-agbọghọ nwee obi ụtọ. Zekaraya 9:9–17.

Amaokwu nke iri na otu (9/11) na-asị, “Ma banyere gị kwa, n’ihi ọbara ọgbụgba ndụ gị ka M zipụtarala ndị mkpọrọ gị n’olulu ebe mmiri na-adịghị.” Kraịst kwadoro ọgbụgba ndụ ahụ na ọtụtụ mmadụ ruo otu izu, izu ahụ wee bido n’oge e mere Ya baptizim. Ruo afọ atọ na ọkara Kraịst jere ije n’etiti mmadụ, ma n’oge mmechi nke afọ atọ na ọkara ahụ Kraịst mezuru amụma Zekaraịa, nke na-akọwa nbata mmeri nke Mesaịa n’ime Jerusalem. Mkpu Etiti Abalị bidoro oge nke dugara n’ọnwụ Kraịst, ilili Ya na mbilite n’ọnwụ Ya. Baptizim Kraịst na-anọchi anya ọnwụ Ya, ilili Ya na mbilite n’ọnwụ Ya, ya mere mmalite na njedebe nke oge ahụ nke afọ atọ na ọkara bụ otu ihe ahụ.

Baptizim nke Kraịst na-anọchi anya 9/11 n’amụma, ma 9/11 na-akara mmalite nke oge na-agwụ n’iwu ụbọchị Sọnde. Na 9/11 ka mmiri ozuzo ikpeazụ malitere ifesa ntakịrị, ma n’iwu ụbọchị Sọnde ka a na-awụsa ya n’enweghị atụ, dịka e gosiri ya n’amụma site n’ịkuru ume Kraịst n’elu ndị na-eso ụzọ Ya dị ka ntakịrị mkpụrụ mmiri ozuzo tupu mwụsa zuru ezu ahụ emee na Pentikọst.

Zekaraịa 9:11 kwekọrọ na 9/11, ma kwekọọkwa na Mkpu Etiti Abalị nke na-eduga n’iwu Sọnde. N’oge 9/11 ozi Laodisia bịara dịka eziokwu nke ugbu a, dịka o mere na 1856 na 1888. A na-enye ozi Laodisia nye ndị na-amaghị na ha anwụọla. Ha nọ n’ime “olulu” ebe ozi mmiri ozuzo ikpeazụ na-adịghị, n’ihi na olulu ha enweghị mmiri. Ọ bụrụ naanị na Laodisia ga-aza ịkụ aka n’obi ha, Onyenwe anyị ga-ebuli ha pụta n’olulu ahụ, n’ihi na ruo mgbe oge amara ga-emechi n’iwu Sọnde, ha bụ “ndị mkpọrọ nke olileanya.”

> Ma gị onwe gị kwa, site n’ọbara ọgbụgba-ndụ gị ka M zipụtaworo ndị mkpọrọ gị n’olulu ebe mmiri na-adịghị. Laghachinụ n’ebe e wusiri ike, unu ndị mkpọrọ nke olileanya: ọbụna taa ka M na-ekwupụta na M ga-akwụghachi gị ụgwọ okpukpu abụọ. Zekaraya 9:11, 12.

9/11 nyere ike n’ozi ahụ nke bịarutere n’afọ 1989. Ozi ahụ bụ ozi nke mmụọ ozi nke atọ, ma n’usoro na n’okwu nke mmegharị ndozigharị nke ndị Millerite, afọ 1989 gosiri mbata nke mmụọ ozi mbụ. E nyere ozi nke mmụọ ozi mbụ ike n’August 11, 1840 site n’imezu amụma gbasara Islam, ma ọ na-egosi na a ga-enyekwa mbata nke mmụọ ozi nke atọ n’afọ 1989 ike site n’imezu amụma gbasara Islam.

Mgbe amụma nke Islam kwadoro onwe ya n’ụbọchị Ọgọst 11, 1840, mmụọ-ozi nke Mkpughe iri gbadara, si otu a na-anọchite anya n’ụdị amụma ịrịda nke mmụọ-ozi nke Mkpughe iri na asatọ n’ụbọchị 9/11. Inye ike nye mmụọ-ozi mbụ n’afọ 1840, na inye ike nye mmụọ-ozi nke abụọ n’afọ 1844, ha abụọ na-anọchite anya n’ụdị amụma inye ike nye mmụọ-ozi nke atọ n’ụbọchị 9/11. Julaị 18, 2020 bụ mbata nke mmụọ-ozi nke abụọ dịka e si gosipụta ya n’ụdị amụma site n’ime nkụda mmụọ mbụ nke ndị Millerite n’ụbọchị Eprel 19, 1844. Akụkọ ihe mere eme nke inye ike abụọ ahụ nke mmụọ-ozi mbụ na nke abụọ n’akụkọ ihe mere eme nke ndị Millerite, nakwa akụkọ ihe mere eme nke inye ike nke mmụọ-ozi nke atọ n’ụbọchị 9/11, na-enye ihe àmà nye inye ike nke ozi nke Mkpu Etiti Abalị nke rutere na Julaị 2023.

Oge nke ịka akara na-amalite na 9/11 ma na-agwụ na iwu ụbọchị Sọnde. Ọ na-amalite site n’ịkụ ume Kraịst na-adị ka ntakịrị mkpụrụ mmiri nke mmiri ozuzo ikpeazụ, ma na-agwụ site n’ire ọkụ na-eburu ozi gaa n’ụwa n’oge Pentikọst. Pita kọwara Pentikọst dị ka mmezu nke Joel. Ebe nke ahụ bụ eziokwu nke okwu a, ọ na-eguzobe na ịkụ ume Kraịst bụkwa mmezu nke Joel, n’ihi na oge Pentikọst nwere mmalite na njedebe kpọmkwem nke na-egosi na alfa bụkwa omega. N’ụbọchị mbilite n’ọnwụ Kraịst ka e mere àjà nke mkpụrụ mbụ ọka bali, ma ụbọchị iri ise ka e mesịrị, n’oge Pentikọst, e weliri àjà nke mkpụrụ mbụ ọka wit. 9/11 na-anọchi anya Mkpu Etiti Abalị nke na-abịa obere oge tupu iwu ụbọchị Sọnde ma na-eduga na ya. Mmezu zuru okè nke nnọchianya Zekaraya 9:9 banyere Mkpu Etiti Abalị bụ mgbe Julaị 2023 gasịrị.

> Ṅụrịanụ ọṅụ nke ukwuu, gị ada Zaịọn; tie mkpu, gị ada Jerusalem: lee, Eze gị na-abịakwute gị: ọ bụ onye ezi omume, nwekwara nzọpụta; dị umeala n’obi, na-agba ịnyịnya ibu, ọbụna nwa ibu, nwa nke ịnyịnya ibu. Zekaraya 9:9.

Ya mere, Zekaraya kwenyere na ihe nnọchianya Aịzaya ji gosi ndị Chineke bụ okpueze; ma ọ gbakwụnyere na okpueze ahụ bụkwa ọkọlọtọ, mgbe o dere, “n’ihi na ha ga-adị ka nkume nke okpueze, nke e weliri elu dịka ọkọlọtọ n’elu ala ya”; ma Zekaraya na-emegharịkwa ọṅụ ahụ e jikọtara na ihe nnọchianya Joel nke “ọka” na “mmanya ọhụrụ,” site n’ikwu, “ọka ga-eme ka ndị ikom na-eto eto ṅụrịa ọṅụ, mmanya ọhụrụ emekwa ka ụmụ agbọghọ ahụ.” Ka anyị na-atụle akụkọ banyere ndị aṅụrụma Ifrem n’isi nke iri abụọ na asatọ, rịba ama na nke a bụ isiakwụkwọ Akwụkwọ Nsọ nke na-akọwapụta “izuike na ume ọhụrụ.” Nke a bụ otu n’ime akụkụ Akwụkwọ Nsọ kachasị mkpa banyere mmiri ozuzo ikpeazụ, ya mere ndị aṅụrụma Ifrem ndị a ga-abụrịrị otu ndị na-aṅụbiga mmanya ókè ahụ Joel kwuru banyere ha.

> Ahụhụ dịrị okpueze nke nganga, ndị mmanya nke Ifrem, ndị ịma mma ha nke otuto ya bụ ifuru na-ada ada, ndị nọ n’elu isi ndagwurugwu ndị bara ụba nke ndị mmanya meriri! Lee, Onyenwe anyị nwere onye dị ike ma sie ike, onye ga-eji aka tụfuo ya n’ala, dịka oke ifufe nke akụ mmiri ígwé na ajọ oké ifufe na-ebibi ihe, dịka idei mmiri nke mmiri dị ike na-ejubiga ókè. A ga-azọpịa n’okpuru ụkwụ okpueze nke nganga, ndị mmanya nke Ifrem; ma ịma mma ahụ nke otuto, nke dị n’elu isi ndagwurugwu ahụ bara ụba, ga-abụ ifuru na-ada ada, dịkwa ka mkpụrụ mbụ nke na-acha tupu oge okpomọkụ; nke, mgbe onye hụrụ ya lere ya anya, ọ na-eloda ya ozugbo mgbe ọ ka dị n’aka ya. N’ụbọchị ahụ ka Jehova nke ụsụụ ndị agha ga-abụ okpueze nke ebube na okpu eze nke ịma mma nye ndị fọdụrụ n’ime ndị ya, bụrụkwa mmụọ nke ikpe ziri ezi nye onye nọ ọdụ n’oche ikpe, bụrụkwa ike nye ndị na-achigharị agha ruo n’ọnụ ụzọ ámá. Ma ndị a kwa ejehiewo n’ihi mmanya, sitekwa n’ihe ọṅụṅụ na-egbu egbu apụwo n’ụzọ; onye nchụàjà na onye amụma ejehiewo n’ihi ihe ọṅụṅụ na-egbu egbu, mmanya elomila ha, site n’ihe ọṅụṅụ na-egbu egbu ha apụwo n’ụzọ; ha na-ehie ụzọ n’ọhụụ, ha na-asụ ngọngọ n’ikpe. N’ihi na tebụl niile juputara na agbọpụta na unyi, nke mere na ọ dịghị ebe dị ọcha. …

> Kwụsienụ onwe unu, juokwa anya; tienụ mkpu, kwakwa akwa: ha drunkụrụma, ma ọ bụghị n’ihi mmanya; ha na-ama jijiji, ma ọ bụghị n’ihi ihe ọṅụṅụ na-egbu egbu. N’ihi na Jehova awụkwasịwo unu mmụọ nke nnukwu ụra, O mechikwokwa anya unu: ndị amụma na ndị na-achị unu, ndị ọhụ ụzọ ka O kpuchiworo. Ma ọhụụ ahụ nile aghọwo n’ebe unu nọ dịka okwu nke akwụkwọ e mechiri emechi, nke mmadụ na-enye onye mụtara ihe, na-asị, Biko, gụọ nke a: ma ọ sị, Apụghị m; n’ihi na e mechiri ya emechi: a na-enyekwa akwụkwọ ahụ onye na-amaghị akwụkwọ, na-asị, Biko, gụọ nke a: ma ọ sị, Amaghị m akwụkwọ.

> Ya mere Onyenwe anyị kwuru, N’ihi na ndị a ji ọnụ ha abịakwute m nso, ma jiri egbugbere ọnụ ha sọpụrụ m, ma ha emeela ka obi ha dị m anya, egwu ha na-atụkwa m bụ ihe e kuziri ha site n’iwu ụmụ mmadụ: ya mere, lee, aga m emekwa n’etiti ndị a ọrụ dị ebube, ọbụna ọrụ dị ebube na ihe ịtụnanya: n’ihi na amamihe nke ndị amamihe ha ga-ala n’iyi, nghọta nke ndị nwere uche ha ga-ezokwa ezo. Ahụhụ ga-adịrị ndị na-achọsi ike izochi nzube ha n’ime omimi pụọ n’ihu Onyenwe anyị, ndị ọrụ ha nọkwa n’ọchịchịrị, ha na-asịkwa, Ònye na-ahụ anyị? ònye kwa maara anyị? N’ezie, a ga-agụ ịtụgharị unu ihe n’isi ala dịka ụrọ onye ọkpụ ite: n’ihi na ọrụ ahụ ọ̀ ga-asị banyere onye mere ya, Ọ meghị m? ma ọ bụ ihe a kpụrụ akpụ ọ̀ ga-asị banyere onye kpụrụ ya, O nweghị nghọta? Aịsaịa 28:1–8; 29:9–16.

Onyenwe anyị ga-arụ “ọrụ ebube” n’etiti ndị mmanya nke Ifrem, ka Ọ na-ewepụ amamihe na nghọta ha, ya bụ ihe abụọ ahụ n’onwe ha nke a na-ejikọta na ịghọta mmụba nke ihe ọmụma mgbe e meghere ozi amụma. Ọ bụ ndị amamihe ka na-aghọta. Otu akụkụ nke “ọrụ ebube” ahụ bụ iwepụ ihe ọmụma ahụ nke Ọdụm nke ebo Juda na-emeghe n’uche ndị mmanya nke Ifrem. Nkewa nke ndị amamihe na ndị ajọ omume bụkwa akụkụ nke “ọrụ ebube” nke Onyenwe anyị. Nke a bụ ozi ọma ebighị ebi. Mgbe Kraịst duru ndị Juu na-enwe esemokwu site n’ilu ubi vaịn, ma si otú a jide ha n’ime ikwupụta ikpe ha n’onwe ha, Ọ jụrụ ajụjụ sitere n’Abụ Ọma 118:

> Nkume ahụ ndị na-ewu ụlọ jụrụ aghọwo isi nkume nke nkuku. Nke a bụ ọrụ Onyenwe anyị; ọ dị ebube n’anya anyị. Nke a bụ ụbọchị Onyenwe anyị mere; anyị ga-aṅụrị ọṅụ ma ṅụrịa n’ime ya. Abụ Ọma 118:22–24.

Onyenwe-anyị ga-eme “ọrụ ịtụnanya na ihe ebube” n’ahụ ndị aṅụrụma nke Efraim, ọ gụnyekwara iwepụ n’aka ha ike ha nwere ịmata eziokwu. “Nkume isi nkuku” ahụ bụ ihe ịtụnanya n’anya ndị nwere “mmanya ọhụrụ” nke Joel.

Ndị aṅụrụbiga mmanya ókè apụghị ịgụ akwụkwọ ahụ e kàrà akara, ma ọ bụrụ na ọ bụ ndị ndu a nọchiri anya ha dịka “ndị mụtara ihe,” ma ọ bụ ndị nkịtị a nọchiri anya ha site n’aka “ndị na-amụtaghị ihe.” Ọ gaghị ekwe omume ka ndị aṅụrụbiga mmanya ókè ghọta nke ọma àmà amụma nke Akwụkwọ Nsọ, nke a nọchiri anya ya dịka “akwụkwọ ahụ e kàrà akara.” A kọwakwara ndị aṅụrụbiga mmanya ókè ugboro abụọ dịka ndị “hapụrụ ụzọ.” E dekọkwara nke a ọzọ n’Aịsaịa iri abụọ na asatọ, otu amaokwu Akwụkwọ Nsọ kacha pụta ìhè banyere mmiri ozuzo ikpeazụ, ebe Aịsaịa kpọrọ “izuike na ume ọhụrụ” nke ndị aṅụrụbiga mmanya ókè jụrụ ịnụ. “Izuike na ume ọhụrụ” ahụ bụ ozi, n’ihi na a pụrụ ịnụ ya.

Mmanya-óké ahụ ewepụla ndị aṅụrụma n’ụzọ “ụzọ ochie” nke Jeremaya, nke bụ “ụzọ” a ga-eje ije n’ime ya ma chọta mmiri ozuzo ikpeazụ, nke Jeremaya na-anọchi anya ya dịka “izuike.” Ịjụ ozi nke mmiri ozuzo ikpeazụ site n’aka ndị aṅụrụma Ifrem bụ isiokwu kpọmkwem nke Okwu Chineke. Ha aṅụwo mmanya n’ihi na ha jụrụ ịlaghachi n’akụkọ ihe mere eme nke ntọala, nke na-enye ụkpụrụ maka akụkọ ihe mere eme nke otu narị na iri anọ na anọ puku, nke bụ akụkọ ihe mere eme nke mmiri ozuzo ikpeazụ.

“Ọrụ dị ịtụnanya” ahụ a na-arụ n’ahụ ndị na-aṅụbiga mmanya ókè nke Ifrem na-eme n’oge a na-awụsa mmiri ozuzo nke ikpeazụ. N’oge mmiri ozuzo nke ikpeazụ, ozi nke ule na-emepụta ụdị abụọ nke ndị na-efe ofufe, nke a na-egosi site na “mmanya” ha na-aṅụ. Ndị ajọ omume ajụla ịdabere n’itinye amụma ha n’ọrụ n’elu ahịrị nke akụkọ ihe mere eme dị nsọ, ma ndị na-eji usoro “ahịrị n’elu ahịrị” nke Aịzaya iri abụọ na asatọ na-aṅụ “mmanya ọhụrụ.” Aṅụrụma nke ndị ajọ omume na-egosipụta site n’enweghị ike ha ịghọta amụma, ọnọdụ ìsì ha kwa sitere n’ịjụ ịlaghachi n’ụzọ ochie ndị ntọala. Jizọs baara ndị Juu na-agba ụka mba site n’ịjụ ma ha agụtụbeghị banyere nkume ahụ a jụrụ ajụ, nke ghọrọ isi nkuku.

Nkume ahụ nke ghọrọ isi nkuku na-anọchi anya na eziokwu amụma ahụ nke ntọala ma ọ bụ nkume nkuku ka e megharịrị n’ime nkume mkpuchi. Nkume Alfa bụkwa Nkume Omega. Ụkpụrụ amụma bụ isi nke na-eguzobe ma na-akwado usoro ahụ nke ahịrị n’elu ahịrị, (nke bụ usoro nke mmiri-ozuzo ikpeazụ) bụ na mmalite nke ihe na-egosi njedebe nke ihe ahụ. Ụkpụrụ amụma bụ isi n’ime mmegharị Millerite bụ ụkpụrụ ụbọchị maka otu afọ nke e mere ka o sie ike mgbe mmụọ ozi nke Mkpughe iri rịdatara. Ụkpụrụ amụma bụ isi n’ime mmegharị nke ndị narị na iri anọ na anọ puku bụ na mmalite na-egosi njedebe, nke e mere ka o sie ike mgbe mmụọ ozi nke Mkpughe iri na asatọ rịdatara.

Okwu amụma nke Chineke juputara nke ukwuu na nkọwa ya banyere ihe ndị metụtara mmiri ikpeazụ. Otu n’ime eziokwu ndị ahụ bụ na ndị mmanya nke Ifrem enweghị ike ịmata mmiri ikpeazụ ahụ, e wee gosipụta nke a n’ụdị site n’aka ndị Juu ndị na-agwa Pita na ndị na-eso ụzọ ya ṅụbigaala mmanya ókè. A na-edobe ụkpụrụ bụ isi nke usoro ahụ n’ụzọ doro anya kpọmkwem dịka Alfa na Omega ugboro ugboro n’ime Okwu Chineke, ma e mechiela Okwu ahụ n’ihu ha. Usoro ahụ, iwu amụma bụ isi, na ozi nke mmiri ikpeazụ bụ ụfọdụ n’ime isiokwu ndị ahụ e doro nsọ n’ime ahịrị akụkọ amụma nke a na-anọchi anya ya dịka “ọrụ dị ebube.”

> Okwu nke Onyenwe anyị nke ndị agha bịakwutekwara m ọzọ, sị, Otu a ka Onyenwe anyị nke ndị agha kwuru: Ejiriwo m oké ekworo kporie Zaịọn ekworo, ejikwokwa m oké iwe kporie ya ekworo. Otu a ka Onyenwe anyị kwuru: Alọtala m na Zaịọn, m ga-ebikwa n’etiti Jerusalem; a ga-akpọkwa Jerusalem obodo eziokwu; ugwu nke Onyenwe anyị nke ndị agha, ugwu nsọ. Otu a ka Onyenwe anyị nke ndị agha kwuru: Ndị ikom meworo agadi na ndị inyom meworo agadi ga-anọgidekwa n’oche n’okporo ámá Jerusalem, onye ọ bụla ejide mkpara ya n’aka n’ihi oke agadi ya. Okporo ámá obodo ahụ ga-ejukwa n’ụmụ okoro na ụmụ agbọghọ na-egwu egwu n’okporo ámá ya.

> Otú a ka Onye-nwe nke ndị agha si kwuo; Ọ bụrụ na ọ bụrụ ihe ịtụnanya n’anya ndị fọdụrụ n’etiti ndị a n’ụbọchị ndị a, ọ̀ ga-abụkwa ihe ịtụnanya n’anya m? ka Onye-nwe nke ndị agha kwuru. Otú a ka Onye-nwe nke ndị agha si kwuo; Lee, aga m azọpụta ndị m n’ala ọwụwa anyanwụ na n’ala ọdịda anyanwụ; M ga-akpọbatakwa ha, ha ga-ebikwa n’etiti Jerusalem: ha ga-abụkwa ndị m, M ga-abụkwa Chineke ha, n’eziokwu na n’ezi omume. Otú a ka Onye-nwe nke ndị agha si kwuo; Ka aka unu sie ike, unu ndị na-anụ n’ụbọchị ndị a okwu ndị a site n’ọnụ ndị amụma, ndị nọ n’ụbọchị a tọrọ ntọala ụlọ Onye-nwe nke ndị agha, ka e wee wuo ụlọ nsọ ahụ. N’ihi na tupu ụbọchị ndị a, enweghị ụgwọ ọrụ ọ bụla maka mmadụ, maọbụ ụgwọ ọrụ ọ bụla maka anụmanụ; udo adịghịkwa nye onye na-apụ apụ maọbụ onye na-abata abata n’ihi mkpagbu ahụ: n’ihi na edobere m mmadụ niile, onye ọbụla, imegide agbata obi ya. Ma ugbu a, agaghị m emeso ndị fọdụrụ n’etiti ndị a dịka n’ụbọchị ndị mbụ, ka Onye-nwe nke ndị agha kwuru. Zekaraịa 8:1–11.

Zekaraya na-ekwu, “Ka aka unu sie ike, unu ndị na-anụ n’ụbọchị ndị a okwu ndị a site n’ọnụ ndị amụma, ndị nọ n’ụbọchị ahụ e tọrọ ntọala ụlọ nke Onyenwe anyị nke ndị agha, ka e wee wuo ụlọ nsọ ahụ.” Ihe na-eme ka ndị Chineke sie ike bụ ozi nke ntọala nke na-aghọ nkume isi nkuku. Ozi ahụ bụ na a na-emegharị akụkọ ihe mere eme nke ndị Millerite n’akụkọ ihe mere eme nke ndị otu narị puku iri anọ na anọ ahụ.

Kraịst jụrụ, “Ọ bụrụ na ọ bụrụ ihe dị ịtụnanya n’anya ndị fọdụrụ n’ime ndị a n’ụbọchị ndị a, ò kwesịrịkwa ịbụ ihe dị ịtụnanya n’anya m?” Ajụjụ ahụ na-akọwapụta oge amụma nke “ọrụ dị ịtụnanya” nke Chineke nke bụ isiokwu nke onye amụma ọ bụla, ma ọ na-akọwapụtakwa mgbe mmegharị Laodisia nke otu narị na puku iri anọ na anọ na-agbanwe bụrụ mmegharị Filadelfia nke otu narị na puku iri anọ na anọ. Ọ bụ otu ebe ahụ ka a na-akara ha akara, ọ bụkwa otu ebe ahụ ka mmegharị ahụ na-agbanwe site n’ịbụ nke ọgụ gaa n’ịbụ nke mmeri, nke bụkwa ebe a na-emezu ọrụ ijikọta ịdị nsọ na ịdị mmadụ n’etiti ìgwè mmadụ a dịka a na-ehicha ebe nsọ n’ezie. A pụrụ ịmata nke a n’amaokwu ndị ahụ n’ihi na akụkọ ihe mere eme amụma nke “ọrụ Ya dị ịtụnanya” nọchiri anya bụ ihe dị ịtụnanya n’anya Chineke nakwa n’anya ndị fọdụrụ, ma anya na anya bụ ihe nnọchianya nke ịdị n’otu. Ịdị n’otu e gosiri ebe a na-ekwu maka ịkàrà ndị Chineke, ndị na-eso Nwa-Atụrụ ahụ ebe ọ bụla Ọ na-aga, ndị eruola n’ókè ebe ha ga-ahọrọ ịnwụ kama imehie ma gosi àgwà Kraịst n’ụzọ na-ezighị ezi.

Maịka kpọrọ akụkọ ntọala nke Izrel oge ochie “ihe ndị dị ebube.”

> Dị ka ụbọchị nile nke ọpụpụ gị n’ala Ijipt si dị, ka M ga-egosikwa ya ihe ndị dị ịtụnanya. Maịka 7:15.

“Ọrụ ebube” ahụ bụ akụkọ ntọala, nke bụ “ihe ebube” n’ihi na a na-emegharị akụkọ ntọala ahụ n’akụkọ ọgwụgwụ, nke ihe nkume isi n’elu ụlọ na-anọchi anya ya. “Ọrụ ebube” ahụ bụ akụkọ ahụ nke na-amalite site n’ihe nkume nkuku ma na-ejedebe n’“ihe nkume isi n’elu ụlọ.” E gosipụtara “ọrụ ebube” Ya n’akụkọ Mosis, e megharịrịkwa ha n’akụkọ Kraịst. Mosis bụ ihe nkume nkuku, Kraịst bụkwa ihe nkume isi n’elu ụlọ. N’amụma, Mosis bụ Alfa, Kraịst bụkwa Omega.

> “Malite n’aka Mozis, bụ́ Alfa nke akụkọ ihe mere eme nke Baịbụl, Kraịst kọwara n’Akwụkwọ Nsọ niile ihe ndị metụtara Onwe Ya.” The Desire of Ages, 797.

Mozis kụziri, Pita wee jiri okwu Mozis n’ụbọchị Pentikọst mee ka a mata na Mozis bụ onyinyo Kraịst.

> Ma ihe ndị ahụ niile, nke Chineke buru ụzọ gosi site n’ọnụ ndị amụma Ya niile, na Kraịst ga-ata ahụhụ, ka O mezuru otu a. Ya mere, chegharịanụ, laghachikwanu, ka e wee hichapụ mmehie unu, mgbe oge nke ime ka obi dị jụụ ga-esi n’ihu Onyenwe anyị bịa; O ga-ezigakwa Jisọs Kraịst, Onye e buru ụzọ kwusaaara unu: Onye eluigwe ga-anabata ruo mgbe oge nke mweghachi nke ihe niile ga-abịa, nke Chineke kwuru site n’ọnụ ndị amụma Ya dị nsọ niile kemgbe ụwa malitere. N’ihi na Mosis n’eziokwu gwara ndị nna ochie sị, Onye-amụma ka Onyenwe Chineke unu ga-eme ka o si n’etiti ụmụnne unu bilie nye unu, dị ka m; Ya ka unu ga-anụ n’ihe niile ọ bụla ọ ga-agwa unu. Ọ ga-erukwa na, mkpụrụobi ọ bụla nke na-agaghị anụ Onye-amụma ahụ, a ga-ebibi ya kpamkpam site n’etiti ndị mmadụ. Ee, ndị amụma niile kwa, site na Samuel na ndị sochiri ya, ndị niile kwuworo okwu, bukwara amụma banyere ụbọchị ndị a. Ọrụ Ndịozi 3:18–24.

E guzobere Mosis dịka alfa na Kraịst dịka omega site n’akaebe nke abụọ Pita gbara banyere Mosis n’oge mmụsa nke Pentikọst; ma n’ime ime nke a, Pita na-emesi ike ma na-akọwapụta na otu akụkụ bụ isi nke ozi mmiri ozuzo ikpeazụ ahụ (na esemokwu e welitere megide ya) bụ ụkpụrụ amụma nke “alfa na omega.” Ụkpụrụ ahụ bụ ihe kwekọrọ nke otu narị puku iri anọ na anọ na ụkpụrụ afọ/ụbọchị n’akụkọ ihe mere eme nke ndị Milla. Ụkpụrụ nke “alfa na omega” bụ ụkpụrụ nke ‘ntọala ahụ ịghọ nkume isi nke okpu ụlọ,’ ọ bụkwa ụkpụrụ nke ‘Mosis na Nwa Atụrụ ahụ;’ ya mere, mmụọ nsọ na-akọwapụta ya dịka otu n’ime amaokwu dị n’abụ nke ubi-vain, nke bụkwa abụ Mosis na Nwa Atụrụ ahụ.

Mbido na njedebe nke ahịrị amụma dị iche iche nọchiri anya ya na-anọchite anya akụkọ ihe mere eme ebe Chineke na-arụzu “ọrụ ebube” Ya, ọ bụkwa ìhè a na-ewepụta site n’ịghọta ihe nnọchianya nke “ọrụ ebube” ahụ na-anọchi anya ya na-agbanwe onye Laodisia ka ọ bụrụ onye Filadelfia, si otu a bụrụ nkume n’ụlọ nsọ a na-ewu, dịka e si wuo ụlọ nsọ ndị Millerite n’ime afọ iri anọ na isii na-eduga ruo n’Ọktoba 22, 1844 mgbe Onyenwe anyị bịara n’ụlọ nsọ Ya na mberede.

> Ọ bụrụ n’ezie na unu atọwola uto na Onyenweanyị dị ebere. Onye unu na-abịakwute, dịka nkume dị ndụ, nke mmadụ jụrụ n’ezie, ma nke Chineke họpụtara, nke dị oké ọnụ ahịa, unu onwe-unu kwa, dịka nkume ndị dị ndụ, a na-ewuli unu elu ịbụ ụlọ ime mmụọ, ịbụkwa ndị nchụàjà dị nsọ, ka unu wee na-achụ àjà ime mmụọ ndị Chineke na-anabata site n’aka Jisọs Kraịst. N’ihi ya kwa, e dere ya n’Akwụkwọ Nsọ, Lee, ana m etinye na Zayọn nkume nkuku isi, nke a họpụtara, nke dị oké ọnụ ahịa: onye kwekwara na ya agaghị eme ihere. Ya mere, n’ebe unu ndị kwere ekwe nọ, ọ dị oké ọnụ ahịa: ma n’ebe ndị na-ekweghị ekwe nọ, nkume ahụ ndị na-ewu ụlọ jụrụ, otu ahụ ka e mewo ya isi nkuku; na nkume ngọngọ, na okwute nke ihe mkpasu-iwe, ọbụna nye ndị ahụ na-asụ ngọngọ n’okwu ahụ, ebe ha na-enupụrụ isi: nke e kenyekwara ha. Ma unu bụ agbụrụ a họpụtara, ndị nchụàjà eze, mba dị nsọ, ndị Chineke nwetara nye onwe ya; ka unu wee kpọsaa otuto nke Onye ahụ kpọpụtara unu n’ọchịchịrị banye n’ìhè ya dị ebube: ndị n’oge gara aga na-abụghị ndị mmadụ, ma ugbu a bụ ndị Chineke: ndị na-anatabeghị ebere, ma ugbu a anatala ebere. 1 Pita 2:3–10.

Ịkpọbata n’ìhè Ya dị ebube na-akọwapụta oge a na-eme oku ahụ, n’ihi na akara ụzọ nke 1888, nke mkpali sitere n’ike mmụọ nsọ si kwekọọ ya na nnupụisi Kora n’akụkọ mmalite nke Mosis, mgbe e wetara ya n’ụbọchị ikpeazụ, ọ na-adakọ na 9/11, mgbe ozi Laodisia bịarutere ya na mmụọ ozi nke atọ dịka mkpali sitere n’ike mmụọ nsọ siri dị. Ndị Laodisia n’amụma bụ “ndị ìsì,” nke pụtara na ha nọ n’ọchịchịrị, ma oku ịpụ n’ọchịchịrị malitere mgbe ozi Laodisia bịarutere na 1856, 1888 na 9/11. Na 9/11, “oku ịpụ n’ọchịchịrị” abụghị naanị oku iji ghọta ìhè nke mmụọ ozi nke Mkpughe iri na asatọ, kama ọ bụkwa oku a kpọrọ onye na-anụ ya ka ọ banye n’ime akụkọ ihe mere eme ahụ n’onwe ya, ebe “ọrụ ebube” nke Chineke ga-achọta mmezu ha zuru okè.

E gosipụl ebighị ebi egosila ugboro ugboro n’ime iri afọ atọ gara aga na nkọwa amụma ya bụ akụkọ ihe mere eme ebe a na-ekpughe eziokwu amụma e mechiri emechi, nke na-ebido usoro ule nke nzọụkwụ atọ, nke nwere njirimara ọdịiche abụọ n’ime ule atọ ahụ. Ule abụọ mbụ dị iche n’ụdị ha karịa nke atọ, n’ihi na nke atọ bụ ule ngosi doro anya nke na-egosi ma ị gafere ule mbụ na nke abụọ. Ọdịiche nke ọzọ n’ime gosipụl ebighị ebi bụ na ị ga-agafe ule dị ugbu a ka i wee sonye n’ule na-eso ya.

Akụkọ ihe mere eme nke “ọrụ ebube” ahụ bụkwa akụkọ ihe mere eme nke “ozi ọma ebighị ebi” rutere n’isi ya, n’ihi na awa ikpe ahụ nke mmụọ ozi mbụ kwusara, nke a kọwakwara dịka ozi ọma ebighị ebi, na-achọta mmezu ya zuru oke malite na 9/11. Ikpe ahụ e ji dọọ ndị Millerite aka ná ntị banyere ya bụ Ọktoba 22, 1844, mgbe e mechiri ụzọ n’ilu ụmụ agbọghọ iri ahụ, si otú a na-anọchite iwu Sọnde mgbe a ga-emechi ụzọ ọzọ n’ilu ụmụ agbọghọ iri ahụ. 9/11 na-ekwupụta na awa ikpe mmezu nke Chineke na-amalite n’iwu Sọnde, dịka ndị Millerite kwusara na awa ikpe nchọpụta ahụ malitere n’Ọktoba 22, 1844.

Site na 9/11 ruo n’iwu Sọnde bụ oge a na-anọchi anya ya dịka “ọrụ ebube nile nke Chineke,” ma dịka nkume ntọala ahụ nke ghọrọ “isi nkuku,” ma dịka “oge Pentikọst,” ma dịka “Habakuk isi nke abụọ,” ma dịka “oge akara nke ndị otu narị puku iri anọ na anọ,” ma dịka “oge ule nke oyiyi nke anụ ọhịa,” ma dịka “oziọma ebighị ebi,” ma dịka “akụkọ nsọ nke 1840 ruo 1844,” ma dịka akụkọ ihe mere eme nke “Mkpughe isi nke iri,” ma dịka “akụkọ ihe mere eme site na baptizim Kraịst ruo n’ọnwụ Ya.”

Akụkọ ihe mere eme nke e gosipụtara n’ụdị fractal site na baptizim Ya malitere oge ụbọchị 2520 nke kwụsịrị n’obe. Baptizim Kraịst nọchiri anya ọnwụ Ya, ili Ya, na mbilite n’ọnwụ Ya, nke e mezuru n’eziokwu n’ọgwụgwụ ụbọchị 1260 ahụ.

Mgbe Mmụọ Nsọ bịara n’elu Kraịst n’oge baptizim Ya, ọ nọchiri anya mbilite-ala nke mmụọ ozi nke Mkpughe iri na asatọ n’ụbọchị 9/11. Mgbe ụbọchị amụma 1260 gachara, e mezuru n’eziokwu ihe ndị baptizim ahụ nọchiri anya ya n’obe. Akụkọ ihe mere eme site na baptizim ruo n’obe nwere akụkọ ihe mere eme alfa nke ihe nnọchianya, nke a na-emezu n’eziokwu na njedebe nke oge ahụ. Akụkọ ihe mere eme alfa na omega bụ fractal nke akụkọ ihe mere eme zuru ezu dum. Akụkọ ihe mere eme site na baptizim ruo n’obe bụ “ọrụ ebube dị ukwuu nke Chineke,” a na-anọchikwa akụkọ ihe mere eme ahụ anya site na “baptizim Kraịst” nakwa site na “ọnwụ, ili, na mbilite n’ọnwụ” Ya n’eziokwu, ya mere kwa site na “baptizim Izrel oge ochie n’Oké Osimiri Uhie,” nakwa kwa site na “baptizim nke mkpụrụobi asatọ n’oge akụkọ Noa.” Oge ndị a niile na-anọchi anya akụkọ ihe mere eme nke “ọrụ ebube” Ya.

Mgbe a bịara n’ọnụọgụ 8 dị ka akara nke mbilite n’ọnwụ, ọ bụ mkpụrụobi asatọ ahụ nọ n’ụgbọ mmiri ahụ ka e kwuru mbụ banyere ọnụọgụ asatọ dị ka akara; ma dịka iwu nke nkwupụta mbụ si dị, nkọwa amụma niile dị n’ime nkwupụta mbụ ahụ. Mkpụrụobi asatọ ahụ na-apụ n’ụwa ochie gaa n’ụwa ọhụrụ, ọ̀ bụghị ya?

Mkpụrụ obi asatọ ahụ biri gafee oge mmiri ozuzo ahụ, ma ndị niile jụrụ ozi ịdọ aka ná ntị banyere mmiri ozuzo ahụ nwụrụ, ọ̀ bụghị eziokwu? Mkpụrụ obi “8” ahụ na-aga n’ụwa ọhụrụ, ndị e ji akụkọ ihe mere eme nke ozi ịdọ aka ná ntị a jụrụ ajụ, ụzọ e mechiri emechi, mmiri ozuzo, na ụwa ọhụrụ nọchite anya ha, gafere mgbanwe nke ndokwa oge nzọpụta site n’ụwa ochie gaa n’ụwa ọhụrụ.

Mgbanwe nke oge nkesa nke na-akara mkpụrụ-obi asatọ ahụ nke bụ otu narị puku iri anọ na anọ na anọ pụtara ntụgharị site na Laodisia gaa Filadelfia, nke bụkwa ntụgharị sitere n’ọgbakọ na-alụ agha nke mejupụtara ọka na ata gaa n’ọgbakọ na-emeri emeri nke mejupụtara naanị onyinye ọka mkpụrụ-mbụ nke a na-ebuli elu dịka onyinye ọkọlọtọ ka ụwa niile hụ ya, dịka ilele naanị otu ụgbọ mmiri n’elu mmiri ebili mmiri jọgburu onwe ya. Ndị ahụ bụ asatọ ahụ nke sitere n’asaa ahụ, ma akụkọ banyere ịgafe nke ụgbọ ahụ na ịgafe Oké Osimiri Uhie bụkwa ihe atụ abụọ nke “ọrụ ebube ya.”

Mkpụrụobi ndị ahụ bụ ndị e mere ka ha si n’ọnwụ bilie n’ime mmezu nke Mkpughe 11:11. Ha bụ ndị mmadụ nke ọgbụgba ndụ Chineke, nke nna ha Abraham nọchiri anya, onye bu akara nke ọgbụgba ndụ ahụ site n’ibi úgwù a ga-eme n’ụbọchị nke asatọ.

Ahịrị ndị a niile na-anọchi anya otu oge ahụ, oge ahụ kwa na-amalite na ntọala nke 9/11 ma na-ejedebe n’iwu ụbọchị Sọnde. 9/11 bụ nkume ntọala, iwu ụbọchị Sọnde bụkwa nkume mkpuchi. N’akụkọ banyere iwughachi Jerusalem n’oge Nehemaya na Ezra, e mezuru ntọala ahụ n’ime akụkọ nke iwu mbụ, e mezukwara ụlọ nsọ ahụ n’onwe ya nke ọma tupu iwu nke atọ. N’akụkọ ndị Millerite, e guzobere ntọala ndị ahụ n’ọnwa Mee nke afọ 1842 mgbe e bipụtara chaatị 1843. Ụlọ nsọ Millerite ga-adị afọ iri anọ na isii n’iwuli ya, site na 1798 ruo 1844. Tupu October 22, 1844, e mechara ụlọ nsọ Millerite ahụ, nkume mkpuchi ya bụ Mkpu Etiti Abalị. Mgbe Mkpu Etiti Abalị ahụ bịarutere na njedebe na October 22, 1844, alfa na iwu nke atọ nke 457 BC zutere ibe ya kwekọrọ n’omega nke 1844. 457 BC dịka alfa nke afọ 2300 na 1844 dịka omega. Ha abụọ bụ otu ihe n’otu ọkwa, n’ihi na ma iwu ma mmụọ ozi bụ ozi abụọ ahụ, ha abụọ kwa na-anọchi anya iwu ụbọchị Sọnde, ebe a ga-enwe iwu, nakwa ebe ozi mmụọ ozi nke atọ ga-ebili bụrụ nnukwu mkpu.

Site n’afọ 457 T.K. ruo n’afọ 408 T.K., Daniel kọwara afọ iri anọ na itoolu dịka oge ndị Juu ga-eji mechaa iwu ụlọ: “a ga-ewu ụzọ ahụ ọzọ, na mgbidi ahụkwa, ọbụna n’oge nsogbu.”

> Ya mere, mata kwa, na site n’iwepụta iwu ahụ iwughachi na iwulite Jerusalem ruo n’aka Mesaịa, Onye-isi, ga-adị izu asaa na izu iri isii na abụọ: a ga-ewughachi okporo ámá ya, na mgbidi ya, ọbụna n’oge nsogbu. Daniel 9:25.

457 BC na 1844 bụ alfa na omega nye amụma ahụ nke afọ 2300. Ha abụọ na-anọchi anya iwu Ụka, n’ihi na dịka alfa na omega ha bụ otu ihe ahụ, a na-ejikọkwa nkụda mmụọ nke 1844, site n’mmụọ nsọ, na nkụda mmụọ nke obe. Ọ bụrụ na 1844 na-anọchi anya obe, ma ọ na-anọchi ya, mgbe ahụkwa onye ibe ya nke alfa (457 BC) na-anọchi ya otu a. 1844 ruo 1863 na-egosi usoro nnwale nke mmụọ ozi nke atọ. A na-anọchi usoro nnwale ahụ anya site n’afọ 49 dị n’etiti iwu nke atọ, iwu Ụka, na mmezu nke ọrụ nke okporo ámá na mgbidi nke na-eme n’oge nsogbu.

Afọ 457 T.K. ruo afọ 408 T.K. bụ akụkọ alfa nke afọ 2300 ahụ nke na-egosi akụkọ omega nke 1844 ruo 1863. Akụkọ abụọ ahụ na-egosi akụkọ nke puku mmadụ otu narị na iri anọ na anọ mgbe e mechara kaa ha akara n’iwu Ụka nke Sọnde ruo mgbe oge amara mmadụ ga-emechi. Ọrụ nke puku mmadụ otu narị na iri anọ na anọ ahụ bụ ịkpọ ụmụ nwoke na ụmụ nwanyị ka ha laghachikwute “ụzọ ochie,” nke Aịzaya sere onyinyo ya dịka iwughachi ebe ochie a tọgbọrọ n’efu, nke Jeremaya kpọrọkwa ụzọ nke na-eduga n’ozi mmiri ozuzo ikpeazụ. “Mgbidi” ahụ bụ iwu Chineke nke puku mmadụ otu narị na iri anọ na anọ ahụ ga-anọchi anya ya nye ụwa dum dịka ọkọlọtọ. Nke a ga-eme n’oge nsogbu nke ahụhụ nke atọ nke Alakụba, n’ihi na ọ bụ Alakụba na-akpasu mba ndị ahụ iwe. Ọrụ ahụ na oge nsogbu ndị ahụ na-aga n’ihu ruo mgbe Maịkel ga-ebili.

Ya mere, ọ bụrụ na ị pụrụ ịhụ ya, 457 T.K. ruo 408 T.K. bụ oge amụma nke malitere na iwu nke atọ ma bụrụ onyinyo nke oge amụma nke malitere na 1844 site n’ịbịarute nke mmụọ-ozi nke atọ ma kwụsị na 1863, mgbe ahụ ị pụrụ ịhụ na njikọ ha na amụma afọ 2300, ma dịka ebe mmalite ma ọ bụkwa ebe njedebe, na-akọwapụta ha dịka alpha na omega n’ihe gbasara ibe ha. Oge nsogbu nile nke Nehemaịa na-egosi oge nsogbu nke duru ruo ma tinyekwa Agha Obodo. Oge afọ iri anọ na itoolu n’akụkọ ihe mere eme nke alpha na-anọchi anya oge afọ iri na itoolu n’akụkọ ihe mere eme nke omega. Oge afọ iri na itoolu ahụ ka e gosikwara site n’afọ iri na itoolu nke dị ná mmalite amụma afọ iri isii na ise nke Aịsaịa.

> N’ihi na isi Siria bụ Damaskọs, isi Damaskọs bụkwa Rezin; ma n’ime afọ iri isii na ise, a ga-agbaji Ifrem, ka ọ ghara ịbụkwa ndị mmadụ. Aịzaya 7:8.

Aịsaịa gosipụtara amụma a n’afọ 742 BC, ma afọ iri na itoolu ka e mesịrị, n’afọ 723 BC, e buru alaeze ugwu ahụ n’agha n’ibu ohu ruo afọ 2520, nke kwụsịrị n’afọ 1798. Afọ iri na itoolu ahụ sitere n’afọ 742 BC ruo n’afọ 723 BC kwekọrọ n’afọ iri na itoolu sitere n’afọ 1844 ruo n’afọ 1863; n’ihi na afọ iri na itoolu mbụ ahụ bụ alfa nke amụma a, nke ikpeazụkwa bụ omega. N’akụkọ ihe mere eme nke afọ iri na itoolu ahụ, eze ọjọọ Ahez zutere Aịsaịa, onye wetara ya ozi nke mmiri ozuzo ikpeazụ, dịka e si nọchite ya anya n’amaokwu nke asatọ dị ka ozi nke “ugboro asaa.” Ahez jụrụ ozi ahụ, dịkwa ka Adventizim Laodisia nke ndị Milerait jụrụ ya n’afọ 1863.

N’oge ahụ, nnukwu onye nchụàjà Ahaz gara Asiria, wee bute ihe nlereanya nke ụlọ nsọ arụsị ha, Ahaz wee mee ka e wuru ya n’ogige ụlọ nsọ Chineke. Ahịrị a yiri akụkọ nke onye amụma ahụ na-enupụghị isi, onye e nyere iwu ka ọ ghara isi n’ụzọ ọ bịara laghachi Juda, ma o mere otu a, a ghọgburu ya site n’aka onye amụma ụgha na onye na-ekwu okwu ụgha, nke na-anọchi anya ịlaghachi n’usọ Protestant dapụrụ n’okwukwe, iji zoo onwe ha pụọ n’ịghọta Millerite banyere “ugboro asaa,” n’ime mmezu ọdịnala nke nkịta na-alaghachi n’ọgbụgbọ nke ya.

Nke a na-eme n’oge Agha Obodo dị n’etiti alaeze ugwu na alaeze ndịda na-amalite, si otú a na-anọchi anya Agha Obodo dị na United States mgbe e mesịrị kwughachi oge nke afọ iri na itoolu. 742 BC ruo 723 BC na-anọchi anya oge afọ iri na itoolu site n’afọ 1844 ruo 1863, nke na-anọchi anya oge site n’iwu Sọnde ruo ná mmechi nke oge amara. Akụkọ ihe mere eme site na 9/11 ruo n’iwu Sọnde bụ akụkọ ihe mere eme nke ule oyiyi nke anụ ọhịa n’ime United States, nke a na-emegharị n’ule oyiyi nke anụ ọhịa nke ụwa dum, nke na-amalite n’iwu Sọnde. N’ihi nke a, oge afọ iri na itoolu ndị na-anọchi anya iwu Sọnde ruo ná mmechi nke oge amara na-anọchikwa anya akụkọ ihe mere eme site na 9/11 ruo n’iwu Sọnde, nke bụ akụkọ ihe mere eme nke “ọrụ ebube” Ya.

Anyị ga-aga n’ihu n’isiokwu na-esonụ.

> Okwu Jehova wee bịakwute m, sị, Nwa nke mmadụ, gịnị bụ ilu ahụ unu nwere n’ala Izrel, na-asị, Ụbọchị ndị ahụ agbatịwo, ọhụụ ọ bụla adịghịkwa emezu? Ya mere gwa ha, Otú a ka Onyenwe anyị Jehova kwuru; Aga m eme ka ilu a kwụsị, ha agakwaghị eji ya dịka ilu n’Izrel; kama gwa ha, Ụbọchị ndị ahụ dị nso, na mmezu nke ọhụụ ọ bụla. N’ihi na a gaghị enwekwa ọhụụ efu ọ bụla ma ọ bụ ịgba afa na-aghọ aghụghọ n’etiti ụlọ Izrel. N’ihi na Abụ m Jehova: Aga m ekwu, okwu ahụ m ga-ekwu ga-emezu; a gaghị agbatịkwa ya ọzọ: n’ihi na n’ụbọchị unu, O ụlọ nnupụisi, ka m ga-ekwu okwu ahụ, ma mezuo ya, ka Onyenwe anyị Jehova kwuru.

> Ọzọ, okwu nke Onyenwe anyị bịakwutere m, sị, Nwa nke mmadụ, lee, ndị ụlọ Izrel na-asị, Ọhụ nke ọ na-ahụ bụ maka ọtụtụ ụbọchị ndị ga-abịa, ọ na-ebu amụma banyere oge ndị dị anya. Ya mere gwa ha, Otu a ka Onye-nwe-ayi Jehova kwuru: Agaghị emekwa ka okwu m ọbụla dịte ogologo ọzọ, kama okwu ahụ nke m kwuworo ka a ga-emezu, ka Onye-nwe-ayi Jehova kwuru. Ezikiel 12:21–28.

Back to Articles