Article

# Akwụkwọ Daniel — Nọmba Iri Asatọ na Atọ

Ọgbọ Anọ nke Adventizim Laodisia: Ịkpọghe Nrụrụ-aka ndị Na-arịwanye Elu

Author

Jeff Pippenger

Published

February 16, 2024

Formats

PDF
Word
Song MP3

Isi nke asatọ nke Ezikiel na-akọwapụta arụ-ala anọ na-arịwanye elu, nke na-anọchite anya ọgbọ anọ nke Adventism Laodisia. Nnupụisi nke 1863 mepụtara adịgboroja nke mbadamba nkume abụọ nke Habakuk, dịka Erọn mepụtara oyiyi adịgboroja nke ekworo site n’ehi ọlaedo ya n’otu oge ahụ Chineke na-enye Mozis mbadamba nkume abụọ nke Iwu Iri ahụ. Ozugbo Adventism Laodisia malitere ọrụ iwepụ eziokwu ndị ntọala, dịka e gosiri ya n’arọ William Miller, ndị ndu nke ọgbọ mbụ ahụ malitere ịjụ ikike nke Bible, ma mesịa nke Mmụọ nke Amụma. Nnupụisi ahụ etoola ruo n’ókè nke na ime mmụọ ọjọọ Kellogg (pantheism) batara n’akụkọ ihe mere eme ha obere oge tupu 1888.

N'oge nnupụisi nke 1888, ime mmụọ ekwensu nke ụlọ ime ihe oyiyi Ezikiel nọchiri anya ya rutere n’ókè ebe a jụrụ ndịozi nke Minneapolis, na nwaanyị amụma ahụ, ọbụna Mmụọ Nsọ.

> “Anyi ahụwo n’ahụmahụ anyị na mgbe Onyenwe anyị zitere ụzarị nke ìhè site n’ọnụ ụzọ meghere emepe nke ebe nsọ nye ndị Ya, Setan na-akpalite uche nke ọtụtụ mmadụ. Ma ọgwụgwụ ahụ erubeghị. A ga-enwe ndị ga-eguzogide ìhè ahụ ma kụda ma mekwa ka ndị ahụ Chineke mere ọwa Ya iji zipu ìhè daa n’ala. A naghị aghọta ihe ime mmụọ n’ụzọ ime mmụọ. Ndị nche ahụ ejebeghị ije n’otu ọsọ na nduzi mmeghe nke Chineke, a na-elekwa ozi ahụ na ndị-ozi ahụ e si n’eluigwe zite n’eleda anya.”

> “Site n’ọgbakọ a ga-apụ ndị ikom ndị na-ekwu na ha maara eziokwu, ma ndị na-achịkọbara mkpụrụ obi ha uwe ndị a na-akpụtaghị n’akụkụ akwa nke eluigwe. Mmụọ ahụ ha natara ebe a ka ha ga-eburu soro ha laa. Ana m ama jijiji n’ihi ọdịnihu nke ọrụ anyị. Ndị na-adịghị n’ebe a enyefe onwe ha n’ihe àmà Chineke nyere ga-alụ ọgụ megide ụmụnna ha ndị Chineke na-eji arụ ọrụ. Ha ga-eme ka ọ sie ike nke ukwuu, mgbe ohere ga-abịa ebe ha pụrụ ibuga ụdị agha ahụ ha na-alụworo ruo ugbu a n’ihu ma n’ihu. Ndị ikom a ga-enwe ohere iji kwenye na ha na-alụ ọgụ megide Mmụọ Nsọ nke Chineke. Ụfọdụ ga-ekwenye; ndị ọzọ ga-ejidesi mmụọ nke onwe ha ike. Ha agaghị anwụ anwụ nye onwe ha ma hapụ Onyenwe anyị Jisọs ka O bịa n’ime obi ha. A ga-arahụ ha ụgha karịa ma karịa, ruo mgbe ha agaghị enwe ike ịmata eziokwu na ezi omume. Ha ga-achọ, n’okpuru mmụọ ọzọ, itinye n’ọrụ ahụ ụdị nhazi nke Chineke na-agaghị akwado; ha ga-agbalịkwa igosipụta àgwà Setan site n’ịnakwere ịchịkwa uche mmadụ ma si otu a chịkwaa ọrụ na ihe kpatara Chineke.”

> “Ọ bụrụ na ụmụnna anyị eburu ibu ọnụ ma kpee ekpere ma wedata obi ha n’ihu Chineke n’ọgbakọ a, ma nọdụ ala n’udo nyochaa Akwụkwọ Nsọ ọnụ, mgbe ahụ a gaara enye Chineke otuto. Ma mmụọ ajọ mbunobi nke e wetara n’ọgbakọ ahụ mechiri ụzọ nye ngọzi kasị baa ụba nke Chineke, ma ndị nwere mmụọ a agaghị anọ n’ọnọdụ kwesịrị ekwesị ịhụ ìhè ruo mgbe ha chegharịrị n’ihu Chineke ma nwee mmetụta ụfọdụ banyere etu ha si fọrọ nke nta ime Mmụọ Nsọ ihe nlelị ma nwee mmụọ ọzọ.” The 1888 Materials, 832.

Mgbe afọ 1888 gasịrị, Nwanneanyị White “ma jijiji n’ihi ọdịnihu” ụka na ọrụ Chineke. Ọ hụrụ na nzukọ ahụ ga-amụpụta agha ime mmụọ na-aga n’ihu n’etiti ndị ikom bụ ndị isi n’ime Adventizim Laodisia, na esemokwu banyere “the daily,” bụ ihe àmà na amụma ya mezuru n’elu ọgbọ ahụ n’onwe ya. N’oge ahụ, ndị ikom ndị na-achọghị “inyefe onwe ha n’ihe àmà Chineke nyere” iji kwado “ozi na ndị ozi e zitere site n’eluigwe,” bu agha; ndị ikom ahụ wee lụso “Mmụọ Nsọ nke Chineke” ọgụ. Ọgbọ nke abụọ lere anya ka ụlọ mbipụta akwụkwọ na sanịtịrịọm ahụ na-ere ruo n’ala site n’ọkụ nke ikpe Chineke.

> “Taa, anọ m natara akwụkwọ ozi sitere n’aka Okenye Daniells banyere mbibi nke ụlọ ọrụ Review site n’ọkụ. Obi na-ewute m nke ukwuu ka m na-atụle nnukwu ọnwụ a dịịrị ọrụ ahụ. Amaara m na nke a aghaghị ịbụ oge siri ike nke ukwuu nye ụmụnna ndị na-elekọta ọrụ ahụ na ndị ọrụ nke ụlọ ọrụ ahụ. Mụ na ndị niile a na-emekpa ahụ na-ata ahụhụ. Ma o juru m anya n’akụkọ ọjọọ a, n’ihi na n’ọhụụ nke abalị ahụla m mmụọ-ozi ka o guzo na mma-agha dị ka nke ọkụ, e setịpụrụ ya n’elu Battle Creek. Otu oge, n’ehihie, mgbe mkpịsịakwụkwọ m dị n’aka m, efunahụrụ m mmata, o wee yie ka mma-agha a nke ire ọkụ na-agbagharị mbụ n’otu ụzọ, e mesịa n’ụzọ ọzọ. O yikwara ka ọdachi na-eso ọdachi, n’ihi na e mere Chineke ihere site n’echichepụtama nke mmadụ iji bulie ma mee ka onwe ha bụrụ ndị a na-enye otuto.”

> “N’ụtụtụ a, e dọtara m n’ekpere siri ike ka Onyenwe anyị duru ndị niile nwere njikọ na ụlọ ọrụ Review and Herald ime nchọcha nlezianya, ka ha wee hụ ebe ha leghaara ọtụtụ ozi niile Chineke nyere anya.

> “N’oge gara aga, ụmụnna nọ n’ọrụ ụlọ ọrụ Review jụrụ m ndụmọdụ m banyere iwulite ụlọ ọzọ. N’oge ahụ, asịrị m na ọ bụrụ na ndị ahụ na-akwado itinye ụlọ ọzọ n’ụlọ ọrụ Review and Herald nwere ọdịnihu ahụ e sere n’ihu ha, ma ọ bụrụ na ha pụrụ ịhụ ihe ga-adị na Battle Creek, ha agaghị enwe ajụjụ ọ bụla banyere iwulite ụlọ ọzọ n’ebe ahụ. Chineke sịrị: ‘E lelịwo okwu m anya; m ga-atụgharịkwa ma kwatuo ihe niile n’elu ala ọzọ.’”

> “N’Ogbako Izugbe ahụ, e mere na Battle Creek n’afọ 1901, Onyenwe anyị nyere ndị Ya ihe akaebe na Ọ na-akpọ maka mmegharị. A mara uche mmadụ ikpe, a metụkwa obi aka; ma arụghị ọrụ zuru ezu. Ọ bụrụ na n’oge ahụ obi ndị isi ike agbajiewo n’ichegharị n’ihu Chineke, a gaara ahụ otu n’ime ngosipụta kachasị ukwuu nke ike Chineke e hụtụrụla. Ma a sọpụrụghị Chineke. Egeghị ntị n’ihe akaebe nke Mmụọ Ya. Ndị mmadụ ekewapụghị onwe ha n’omume ndị ahụ nke nọ n’ime mmegide doro anya megide ụkpụrụ nke eziokwu na ezi omume, ndị a kwesịrị ka a na-edebe mgbe niile n’ọrụ Onyenwe anyị.

> “A kpọrọ m ozi ndị a e zigara chọọchị Efesọs na chọọchị dị na Sadis ugboro ugboro site n’aka Onye na-enye m ntụziaka maka ndị Ya. ‘Degara mmụọ-ozi nke chọọchị Efesọs akwụkwọ; Ihe ndị a ka Onye ahụ na-ejide kpakpando asaa n’aka nri Ya, Onye na-eje ije n’etiti ihe ndọba oriọna ọlaedo asaa, na-ekwu; Ama m ọrụ gị, na ịrụsi ọrụ ike gị, na ndidi gị, na otú ị na-apụghị ịnagide ndị bụ ndị ọjọọ: i nwaleela ndị na-ekwu na ha bụ ndịozi, ma ha abụghị, i wee hụ ha na ha bụ ndị ụgha: i takwala obi, i nwekwara ndidi, n’ihi aha M ka ị dọgburu onwe gị n’ọrụ, ma ị daa mbà adịghị. Ma enwere M ihe megide gị, n’ihi na ị hapụla ịhụnanya mbụ gị. Ya mere, cheta ebe i si dapụ, chegharịa, meekwa ọrụ mbụ ndị ahụ; ma ọ bụghị ya, aga M abịakwute gị ngwa ngwa, ewepụkwa ihe ndọba oriọna gị n’ọnọdụ ya, ma ọ bụrụ na ị chegharịghị.’ Mkpughe 2:1–5.”

> “‘Degara mmụọ-ozi nke nzukọ dị na Sadees dee; Ihe ndị a ka Onye ahụ nke nwere Mmụọ asaa nke Chineke, na kpakpando asaa, na-ekwu; Amaara m ọrụ gị, na ị nwere aha na ị dị ndụ, ma ị nwụrụ anwụ. Mụrụ anya, mee ka ihe ndị fọdụrụ sie ike, ndị dị njikere ịnwụ: n’ihi na ahụghị m ọrụ gị ka o zuo oke n’ihu Chineke. Ya mere, cheta otú i si nata ma nụ, jidesie ya ike, ma chegharịa. Ya mere, ọ bụrụ na ị mụtaghị anya, aga m abịakwute gị dị ka onye ohi, ị gaghị amakwa awa m ga-abịakwute gị.’ Mkpughe 3:1–3.

> “Anyị na-ahụ mmezu nke ịdọ aka ná ntị ndị a. Ọ dịbeghị mgbe e mezuru Akwụkwọ Nsọ ndị a n’ụzọ ziri ezi ma sie ike karịa otú e si mezuo ha ugbu a.”

> “Ndị mmadụ nwere ike iwulite ụlọ ndị e ji nlezianya kacha ukwuu rụọ nke na-adịghị ere ọkụ, ma otu mmetụ nke aka Chineke, otu ntanwụ sitere n’eluigwe, ga-ekpochapụ ebe mgbaba ọ bụla.”

> “A jụọla ma m nwere ndụmọdụ ọ bụla m ga-enye. Enyelarị m ndụmọdụ ahụ Chineke nyere m, n’olileanya igbochi ida nke mma-agha ọkụ ahụ nke kpọgidere n’elu Battle Creek. Ugbu a ihe ahụ nke na-atụ m egwu abịala—akụkọ banyere ịkụ ọkụ nke ụlọ Review and Herald. Mgbe akụkọ a bịara, o jụghị m anya ma ọlị, enweghịkwa m okwu m ga-ekwu. Ihe m na-ekwu site n’oge ruo n’oge n’ịdọ aka ná ntị enwebeghị mmetụta ọ bụla ma e wezụga ime ka ndị nụrụ ya sie ike n’obi ha, ma ugbu a naanị ihe m pụrụ ikwu bụ: O wutere m nke ukwuu, nke ukwuu n’ezie, na ọ dị mkpa ka ihe mgbu a bịakwute. E nyela ọkụ zuru ezu. A sị na e mere ihe dịka ya si dị, a gaghị achọkwu ọkụ ọzọ.” Testimonies, volume 8, 97–99.

Ọgbọ nke abụọ nke Adventism abụghị mmeri, ma n’ime mmezu nke Isi nke Asatọ nke Ezikiel, nnupụisi ahụ nọgidere na-arị elu naanị ya.

> “Site n’ozi e dere ede na site n’ọkụ ka Onyenwe anyị kwupụtara na Ọ chọrọ ka ndị Ya si na Battle Creek pụọ. Ka Chineke nyere anyị aka ịnụ olu Ya. Ọ̀ pụtara ihe efu nye anyị na ọkụ kpochapụrụ ụlọọrụ abụọ anyị ukwu dị na Battle Creek? Ị pụrụ ịsị, ‘Ma Sanitarium ọhụrụ ahụ nwere ọtụtụ ndị ọrịa.’ Ee; ma ọ bụrụgodị na e nwere ọtụtụ puku ndị ọrịa n’ebe ahụ, nke a agaghị abụ arụmụka ọ bụla na-akwado ka ndị anyị wuo ụlọ obibi na Battle Creek, ma biri n’ebe ahụ.”

> “Ọnwụnwa na-abawanye. Ndị mmadụ na-ajụ ìhè ahụ Chineke zitere n’ime Testimonies nke Mmụọ Ya, ma ha na-ahọrọ ihe ha chepụtara n’onwe ha na atụmatụ nke ha. Ndị mmadụ hà ga-anọgide na-ekewapụ onwe ha n’ebe Chineke nọ? Ọ ga-abụ na Ọ ghaghị ikpughe iwe Ya n’ụzọ ka pụta ìhè karịa otú O meworị?” Pamphlets, SpTB06, 45.

Ndị mmadụ nọ “na-ahọrọ ihe ha chepụtara n’onwe ha na atụmatụ nke ha,” dịka ndị okenye iri asaa ahụ nọ n’ụlọ ime ihe oyiyi nke Ezikiel isi nke asatọ nọchiri anya ya, bụ ndị kpọsara, sị, “Onyenwe anyị ahụghị anyị.” Onyenwe anyị kpọlitere otu nwanyị amụma ma nye ya “ọhụụ mepere emepe” ruo kpọmkwem afọ iri anọ, ruo 1884. O tinyere akara ya n’elu onyinye a, n’ihi na Ọ bụ ya nyere ya ma kwụsịkwa ya n’obodo a na-akpọ Portland, o nyekwara ya ruo afọ iri anọ. Tupu nnọọ “ọhụụ mepere emepe” akwụsị, ndị ikom ochie ahụ malitere imebi ikike nke Bible na Mmụọ nke Amụma n’afọ 1881, na 1882. “Ọhụụ mepere emepe” ahụ wee kwụsị n’afọ 1884, ma n’ime afọ anọ nnupụisi nke Kora, Datan na Abiram ka e megharịrị na Nzukọ Ukwu nke 1888.

Nnupụisi nke 1888 mụbara nnupụisi ahụ nke mere ka a hụ ntinye aka kpọmkwem nke Chineke n’akụkọ ihe mere eme nke Adventizim Laodisia, mgbe Ọ kpọrọ ọrụ mbipụta na ọrụ ahụike ọkụ. Ma ikpe ndị ahụ kpọmkwem egbochighị nnupụisi ahụ nke na-aga n’ihu. N’afọ 1919, e mere Nzukọ Akwụkwọ Nsọ, ebe otu n’ime ndị isi nnupụisi nke ọgbọ nke abụọ, William Warren Prescott, ọkà mmụta okpukpe a zụlitere n’ụlọ akwụkwọ mahadum nke Protestantizim dapụrụ n’ezi ofufe, bụ onye ndu isi n’ịkwado echiche Setan ahụ nke na-ekwu na “the daily,” nọchiri ọrụ Kraịst n’ebe nsọ, wee nye usoro ihe ngosi.

Akụkọ ihe mere eme kọwara na n’ọgbakọ Bible ahụ n’afọ 1919, Prescott gosipụtara ozi ọma nke mejupụtara iwepụ ozizi ọ bụla nke ozi amụma nke ndị Millerite. Ọ gbalịkwara iwepụ ụbọchị puku abụọ na narị atọ ahụ, ma o nweghị ike imezu ya. Ma o gosipụtara ozi ọma nke enweghị kpamkpam nghọta amụma nke ndị Millerite. A jụrụ ozi ọma ya n’ọgbakọ ahụ, ma n’agbanyeghị nke ahụ, ndị ndú ahụ kpuru ìsì kpebiri iwere usoro nkọwa ya wee hazie ha bụrụ akwụkwọ akpọrọ, The Doctrine of Christ. Akwụkwọ ahụ ghọrọ ihe nnọchianya nke mbata nke ọgbọ nke atọ nke Adventism Laodisia.

Akwụkwọ ahụ na-anọchite oziọma ọzọ dị iche na oziọma ndị Millerite nke Habakkuk isi nke abụọ, ma Pọl na-agwa anyị na oziọma ọzọ abụghị oziọma n’ezie ma ọlị.

> Ọ na-eju m anya na unu na-esi n’aka Onye kpọrọ unu n’amara nke Kraịst wezuga onwe unu ngwa ngwa gaa n’oziọma ọzọ: nke na-abụghị oziọma ọzọ n’eziokwu; kama ụfọdụ nọ ebe ahụ na-enye unu nsogbu, na-achọkwa ịgbagọ oziọma nke Kraịst. Ma ọ bụrụgodị na anyị, ma ọ bụ mmụọ ozi si n’eluigwe, ekwusaaara unu oziọma ọ bụla ọzọ karịa nke anyị kwusaraara unu, ka a bụrụ ya onye a bụrụ ọnụ. Dịka anyị kwuru na mbụ, otu a ka m na-ekwukwa ọzọ ugbu a, Ọ bụrụ na onye ọ bụla ekwusaaara unu oziọma ọ bụla ọzọ karịa nke unu natara, ka a bụrụ ya onye a bụrụ ọnụ. Ndị Galeshia 1:6–9.

Ọgbọ nke atọ nke Adventism ka e ji ihe arụ nke atọ nke Ezikiel nọchite anya ya, ebe ụmụnwaanyị nọ na-akwa ákwá n’ihi Tamọz. Tamọz bụ chi ndị Mesopotemia nke e jikọtara na ọmụmụ mkpụrụ na okirikiri nke ahịhịa na ihe na-eto eto. A na-egosipụtakarị Tamọz mgbe ụfọdụ dị ka onye ọzụzụ atụrụ ma ọ bụ nwa okorobịa, onye e jikọtara na mgbanwe nke oge na uto nke ihe ọkụkụ. Ọnwụ Tamọz na mbilite n’ọnwụ ya sochirinụ, ka e jikọtara na kalenda ọrụ ugbo. Dị ka akụkọ ifo ahụ si dị, Tamọz ga-anwụ ma ọ bụ laa n’iyi n’oge ọnwa ọkọchị, nke a na-ahụ dị ka nnọchianya nke nkụcha nke ahịhịa n’oge okpomọkụ na ọkọchị. Ịkwa ákwá n’ihi Tamọz bụ emume iru újú nke gụnyere ikwulu ọnwụ ma ọ bụ ịla n’iyi nke Tamọz n’oge ọnwa ọkọchị, nke ọ joyụ sochiri n’ihi mbilite n’ọnwụ ya, nke nọchiri anya mmeghari ọhụụ nke ahịhịa na ndụ ọrụ ugbo.

Ịkwa ákwá n’ihi Tammuz na-anọchi anya ozi mmiri-ozuzo ikpeazụ adịgboroja, nke bụ ihe oziọma W. W. Prescott nọchiri anya ya. Mwepụ nke ntọala amụma, nke malitere n’ime nnupụisi nke 1863, rutere n’ọnọdụ n’afọ 1919, nke mere ka Adventism nke Laodisia kwere ka e guzobe oziọma ụgha ahụ. Oziọma ụgha ahụ dabere kpamkpam n’usoro omume nke Protestantism dapụrụ n’ezi okwukwe. Onye mbụ chepụtara ya bụ W. W. Prescott, ma dịka ọ dịkwa n’ihe banyere William Miller, oziọma ndị ikom abụọ ahụ dabere n’aghọta isi ha banyere “nke kwa ụbọchị,” n’akwụkwọ Daniel. Oziọma abụọ ahụ ka a na-anọchi anya ha n’ebe amaokwu 2 Ndị Tesalonaịka nọ, ebe Miller buru ụzọ chọpụta na “nke kwa ụbọchị,” nọchiri anya ikpere arụsị. N’ebe amaokwu ahụ nọ, e nwere otu òtù nke Miller na-anọchi anya, ndị na-anabata eziokwu Pọl gosipụtara, na òtù ọzọ nke na-enweghị ịhụnanya nke eziokwu.

Otu ìgwè n’ụbọchị ikpeazụ, nke Miller nọchiri anya ya, “na-amata” ma na-anata mmiri ozuzo nke ikpeazụ; ebe ìgwè ọzọ, nke Prescott nọchiri anya ya, na-anata aghụghọ siri ike. Aghụghọ siri ike ahụ ha na-anata dabeere n’elu ozi-ọma ụgha, nke na-abụghị ozi-ọma ma ọlị, ọ na-akọwapụtakwa ozi ụgha nke mmiri ozuzo nke ikpeazụ. N’ihi ya, arụ-ala nke atọ dị na Ezikiel bụ ụmụanyị ndị ahụ (ụlọ ụka nke Adventizim Laodisia), na-akwa ákwá n’ihi Tamuz. Anya mmiri ha nke oge ọkọchị (mmiri ozuzo), ga-amịpụta mkpụrụ nke owuwe ihe ubi.

Ọdịiche dị n’etiti ụdị ozi mmiri ozuzo ikpeazụ abụọ juputara n’ime Akwụkwọ Nsọ na Mmụọ nke Amụma. Akwụkwọ Nsọ na-egosipụtakwa ugboro ugboro na a na-ejide mmiri ozuzo n’aka ndị na-erubeghị isi.

> Ha na-ekwu, Ọ bụrụ na nwoke achụpụ nwunye ya, ma nwanyị ahụ pụọ n’ebe ọ nọ, bụrụkwa nke nwoke ọzọ, ọ ga-alaghachikwute ya ọzọ? Ọ̀ bụghị na a ga-emetọ ala ahụ nke ukwuu? Ma gị onwe gị ewerela ọtụtụ ndị hụrụ gị n’anya kpọrọ ihe n’ịkwa iko; ma laghachikwutekwa m, ka Onyenwe anyị kwuru. Welie anya gị elu n’ebe ndị dị elu, hụkwa ebe ọ na-adịghị ebe a na-edina gị. N’ụzọ dị iche iche i nọdụrụ ala na-eche ha, dị ka onye Arebia n’ọzara; i werekwa ịkwa iko gị na ajọ omume gị metọọ ala ahụ. Ya mere, e gbochila mmiri ozuzo, ọ dịghịkwa mmiri ozuzo nke ikpeazụ; i nwekwara ihu nwanyị akwụna, i jụrụ ime ihere. Jeremiah 3:1–3.

Adventizim nke Laodisia malitere ịgba akwụna n’afọ 1863, ma kemgbe ahụ ka e gbochiri mmiri‑ozuzo. Ha jụrụ ime ihere n’ihi nnupụisi ha, ma enweghị ịdị umeala n’obi ahụ na‑amịpụta ọkpọiso nke akwụna; onye akwụna nke amụma Akwụkwọ Nsọ bụkwa ndị Pope. Ọgbọ nke atọ bụ ebe a na‑emezu ọrụ ikpeazụ nke ịkwadebe isi n’ala n’ihu akara nke akwụna Rom. A na‑emezu nkwadebe maka ọgbọ nke anọ n’ime ọgbọ nke atọ, site n’ozi adịgboroja banyere mmiri‑ozuzo ikpeazụ. Dị ka ọ dị na nnupụisi nke 1863, na nnupụisi nke 1888, nnupụisi nke 1919, ka e jikọtara ha na Septemba 11, 2001, n’ihi na mgbe ụlọ ndị ahụ nke Obodo New York dara n’oge ahụ, mmụọ‑ozi dị ike nke Mkpughe iri na asatọ rịdata, ma ezi mmiri‑ozuzo ikpeazụ amalite.

> “A ga-awụsa mmiri ozuzo ikpeazụ n’elu ndị nke Chineke. Otu mmụọ ozi dị ike ga-esi n’eluigwe rịdata, a ga-emekwa ka ụwa dum were ebube ya cha.” Review and Herald, April 21, 1891.

Mgbe mmiri ozuzo ikpeazụ malitere, ndị okenye nke Adventizim Laodisia nke oge ochie agaghị amata ya dịka mmiri ozuzo ikpeazụ, n’ihi na a kụziworo ha ozizi site n’ozi ụgha banyere mmiri ozuzo ikpeazụ, nke Ezekiel nọchiri anya ya dịka ụmụnwaanyị na-akwa ákwá maka Tammuz, ma n’otú e si etinye ya n’ọrụ dịka ozi nke udo na nchekwa.

> “Naanị ndị ahụ na-ebi ndụ kwekọrọ n’ìhè ha natara ka a ga-enye ìhè ka ukwuu. Ọ gwụla ma anyị na-aga n’ihu kwa ụbọchị n’igosipụta àgwà ọma ndị Kraịst na-arụsi ọrụ ike, anyị agaghị amata ngosipụta nke Mmụọ Nsọ n’oge mmiri ikpeazụ. O nwere ike ịdị na-adakwasị obi ndị nọ anyị gburugburu niile, ma anyị agaghị aghọta ya ma ọ bụ nata ya.” Testimonies to Ministers, 507.

Ọ gaghị ekwe omume ka ndị nche nke ndị mmadụ mata ọbịbịa nke mmiri ozuzo ikpeazụ ahụ, n’ihi na oziọma ụgha ha banyere mmiri ozuzo ikpeazụ ụgha jụrụ ịdị-ike nke ngosipụta ọbụla nke ike Chineke dịka ọ dịbu n’oge ndị gara aga.

> “A ga-enwe n’ime ụka dị iche iche ngosipụta dị ịtụnanya nke ike Chineke, ma ọ gaghị arụ ọrụ n’ahụ ndị na-emewobeghị onwe ha n’ihu Onyenwe anyị, ma meghee ụzọ nke obi site n’ikwupụta mmehie na nchegharị. N’ime ngosipụta nke ike ahụ nke na-eme ka ụwa nwee ìhè site n’ebube Chineke, ha ga-ahụ naanị ihe ha, n’ìsì ha, na-eche na ọ dị ize ndụ, ihe ga-akpalite ụjọ ha, ha ga-akwadokwa onwe ha iguzogide ya. N’ihi na Onyenwe anyị anaghị arụ ọrụ dịka echiche ha na atụmanya ha si dị, ha ga-emegide ọrụ ahụ. ‘Gịnị mere,’ ka ha na-ekwu, ‘anyị agaghị ama Mmụọ nke Chineke, ebe anyị nọworo n’ọrụ a ọtụtụ afọ?’—N’ihi na ha azaghị ịdọ aka ná ntị ndị ahụ, arịrịọ ndị ahụ nke ozi Chineke, kama ha nọgidere na-ekwu, ‘Abụ m ọgaranya, emewokwa ka m baa ụba n’ihe onwunwe, ọ dịghịkwa ihe ọbụla dị m mkpa.’ Nkà, ahụmahụ ogologo oge, agaghị eme ka mmadụ bụrụ ụzọ ìhè si agafe, ma ọ bụrụ na ha etinyeghị onwe ha n’okpuru ụzarị na-enwu enwu nke Anyanwụ nke Ezi Omume, ma a kpọọ ha, ma họrọ ha, ma kwadebe ha site n’inye onyinye nke Mmụọ Nsọ. Mgbe ndị mmadụ na-ejide ihe nsọ ga-emewobe onwe ha n’okpuru aka dị ike nke Chineke, Onyenwe anyị ga-ebuli ha elu. Ọ ga-eme ka ha bụrụ ndị nwere nghọta—ndị bara ụba n’amara nke Mmụọ Ya. A ga-ahụ àgwà ha ndị siri ike ma jupụta n’ịchọ naanị onwe ha, na isi ike ha, n’ìhè na-enwu site n’aka Ìhè nke ụwa. ‘Aga m abịakwute gị ọsọ ọsọ, wepụkwa oriọna-ụka gị n’ọnọdụ ya, ma ọ bụrụ na i chegharịghị.’ Ọ bụrụ na ị jiri obi gị nile chọọ Onyenwe anyị, a ga-achọta Ya site n’aka gị.” Review and Herald, December 23, 1890.

Ndị okenye nke Isi nke asatọ nke Ezekiel nabatara ozi-ọma nke udo na nchekwa n’afọ 1919, ma mgbe Septemba 11, 2001 bịarutere, e gosipụtara mkpụrụ nke nnupụisi ahụ na-arị elu n’ime enweghị ike ha ịmata mbata nke mmiri ozuzo ikpeazụ ahụ. N’akụkọ ihe mere eme nke malitere n’oge ọgwụgwụ na 1989, Chineke megharịrị mmegharị Millerite ahụ ruo n’ihe niile nke mkpụrụedemede. Miller bụ ihe nnọchianya nke Ịlaịja, ma Ịlaịja agwaala Ehab ike na agaghị enwe mmiri ozuzo ọ bụla, ma e wezụga n’okwu Ịlaịja.

Anyị ga-aga n’ihu n’ịtụle ọgbọ nke atọ nke Adventism n’isiokwu na-esonụ.

> “Ndị òtù ahụ ndị na-adịghị enwe mwute n’ihi ndalata ime mmụọ nke aka ha, ma ọ bụ kwa iru uju n’ihi mmehie nke ndị ọzọ, a ga-ahapụ ha n’enweghị akara nke Chineke. Onyenwe anyị na-enye ndị ozi Ya, ndị ikom ndị nwere ngwá agha igbu mmadụ n’aka ha, iwu, sị: ‘Soro ya gafee obodo ahụ, tigbuo: ka anya unu ghara ịzọpụta, unu enwekwala ọmịiko: gbuo kpamkpam ndị okenye na ndị na-eto eto, ma ụmụ agbọghọ na ụmụ ntakịrị, na ndị inyom: ma unu abịarula nso n’ebe nwoke ọbụla nọ nke akara ahụ dị n’ahụ ya; malitekwanụ n’ebe nsọ M nọ. Mgbe ahụ, ha malitere n’aka ndị agadi ahụ ndị nọ n’ihu ụlọ ahụ.’”

> “N’ebe a ka anyị hụ na ọ bụ nzukọ—ebe nsọ nke Onyenwe anyị—ka e bu ụzọ metụ site n’ịkụ nke iwe Chineke. Ndị okenye ahụ, ndị Chineke nyere nnukwu ìhè, ndị guzoro dịka ndị nche nke ọdịmma ime mmụọ nke ndị mmadụ, emebiwo ntụkwasị obi e tinyere n’aka ha. Ha ewerela ọnọdụ ahụ na ọ dịghị anyị mkpa ịtụ anya ọrụ ebube na ngosipụta pụtara ìhè nke ike Chineke dịka n’ụbọchị gara aga. Oge agbanwewo. Okwu ndị a na-eme ka ekweghị ekwe ha sie ike, ha wee sị: Onyenwe anyị agaghị eme ihe ọma, ọ gaghịkwa eme ihe ọjọọ. O nwere ebere nke ukwuu nke na ọ gaghị eleta ndị Ya n’ikpe. N’otu a, ‘Udo na nchekwa’ bụ mkpu si n’ọnụ ndị mmadụ ndị na-agaghịkwa ebuli olu ha ọzọ dịka opi iji gosi ndị Chineke mmehie ha na ụlọ Jekọb mmehie ha. Nkịta ndị a dara ogbi, ndị na-ekweghị ịkwa ụda, bụ ndị ahụ ka mmegwara ziri ezi nke Chineke a kpasuru iwe na-adakwasị. Ndị ikom, ụmụ agbọghọ, na ụmụntakịrị niile na-ala n’iyi ọnụ.”

> “Ihe arụ nile ndị ndị kweere n’eziokwu nọ na-asụ ude ma na-eti mkpu n’ihi ha bụ naanị ihe anya mmadụ nke nwere njedebe pụrụ ịmata, ma n’ezie mmehie ndị kasị njọ, ndị kpaliri ekworo nke Chineke dị ọcha ma dị nsọ, ekpugheghị. Onye Ukwu ahụ na-enyocha obi na-amata mmehie ọ bụla a na-eme na nzuzo site n’aka ndị na-arụ ajọ omume. Ndị a na-amalite inwe mmetụta nke nchekwa n’ime aghụghọ ha, ma n’ihi ntachi-obi-ya, ha na-asị na Onyenwe anyị ahụghị, emesịa ha ewere omume dị ka a ga-asị na Ọ hapụwo ụwa. Ma Ọ ga-achọpụta ihu abụọ ha, Ọ ga-emekwa ka mmehie ndị ahụ ha jiri nlezianya dị ukwuu zoo pụta ìhè n’ihu ndị ọzọ.”

> “Ọ dịghị elu n’ọkwa, ugwu, ma ọ bụ amamihe nke ụwa, ọ dịghịkwa ọnọdụ ọ bụla n’ọrụ nsọ, ga-echebe mmadụ ka ọ ghara ịtụfu ụkpụrụ ezi omume mgbe a hapụrụ ya n’aka obi aghụghọ nke onwe ya. Ndị e lere anya dị ka ndị kwesị ntụkwasị obi na ndị ezi omume na-apụta bụrụ ndị ndú n’okwukwe ndapụ n’eziokwu, bụrụkwa ihe atụ n’ịṅaghị ntị na n’iji ebere Chineke eme ihe n’ụzọ na-ezighị ezi. Ọ gaghị anabata ụzọ ajọ omume ha ọzọ; ma n’iwe Ya Ọ na-emeso ha ikpe n’enweghị ebere.”

> “Ọ bụ n’obi na-adịghị ya mma ka Onyenwe anyị na-ewepu ọnụnọ Ya n’ebe ndị ahụ nọ bụ́ ndị e gọziri site n’ìhè dị ukwuu ma bụrụkwa ndị ahụla ike nke okwu ahụ n’ije ozi nye ndị ọzọ. Ha bụbu ndị ohu Ya kwesịrị ntụkwasị obi, ndị a kwadoro site n’ọnụnọ Ya na nduzi Ya; ma ha hapụrụ Ya wee duru ndị ọzọ n’ime njehie, ya mere, e tinyela ha n’okpuru iwe na-adịghị amasị Chineke.” Testimonies, volume 5, 211, 212.

Back to Articles