Article

# Panium - Nọmba Itoolu

Ahịrị Nke Anọ

Author

Jeff Pippenger

Published

April 1, 2025

Formats

PDF
Word
Song MP3

> Eze nke ndịda ga-ewekwa iwe nke ukwuu, ọ ga-apụkwa ịlụso ya ọgụ, ya bụ, eze nke ugwu; ọ ga-achịkọtakwa oké igwe mmadụ; ma a ga-enyefe igwe mmadụ ahụ n’aka ya. Ma mgbe o wepụsịrị igwe mmadụ ahụ, obi ya ga-ebuli elu; ọ ga-adakwa ọtụtụ iri puku mmadụ n’ala: ma nke a agaghị eme ka ọ sie ike. Daniel 11:11, 12.

Amaokwu nke iri na otu na nke iri na abụọ na-akọwa mmeri Putin meriri Ukraine na Njikọ Europe, na ihe sochirinụ na nsonaazụ dakwasịrị Putin mgbe mmeri ya n’Agha Ukraine gasịrị, dịka Ptolemy nọchiri anya ya n’emeri ya na Raphia na 217 BC na ọdịda ya n’amaokwu nke iri na abụọ. Isiokwu dị n’amaokwu ndị a bụ ibili na ọdịda nke eze nke ndịda.

Ruo n’ókè a, isiokwu ndị ahụ na-achọpụta isi ntụnyere ndị bụ isi nke ahịrị amụma nke isi nke iri na otu. Amaokwu nke iri na otu chọrọ ntakịrị oge ọzọ tupu anyị agaa n’ihu n’isi ahụ. Daniel isi nke iri na otu, amaokwu nke iri na otu, kwekọrọ na Mkpughe isi nke iri na otu, amaokwu nke iri na otu.

> Ma mgbe ụbọchị atọ na ọkara gasịrị, Mmụọ nke ndụ sitere n’aka Chineke batara n’ime ha, ha wee guzo ọtọ n’ụkwụ ha; oké egwu wee dakwasị ndị hụrụ ha. Mkpughe 11:11.

N’afọ 2023, ndị àmà abụọ ahụ nke anụ ọhịa ahụ si n’olulu omimi gburu, guzoro n’elu ụkwụ ha. Àmà nke mpi Republican malitere n’afọ 2015 site n’ọkwa ọkwa Donald Trump na ọ ga-agba ọsọ maka ọchịchị onyeisi ala, ma n’afọ 2020 dragọn ahụ, nke ndị globalists nọ n’ụwa nọchiri anya ya, na ndị globalists ndị bụ Democratic party n’otu na ndị globalists nke Republican party (RINO’s), zuru ntuli aka ahụ ma tinye Joe Biden n’oche, si otu a gbuo Donald Trump n’okporo ámá. E gburu mpi Protestant, nke ọrụ ozi Future for America nọchiri anya ya, site n’ịgbasa amụma ezighị ezi nke kọwara mwakpo Islam ga-awakpo Nashville. N’afọ 2023, e mere ka mpi Republican na Protestant ha abụọ bilie ọzọ. Amaokwu nke iri na otu na-akọwa mmalite nke Agha Ukraine n’afọ 2014 gaa n’ihu ruo n’ime mmeri ikpeazụ nke Putin na Russia.

Amaokwu nke iri na otu bụ ule a na-ahụ anya nke na-eru ngwụcha ya n’ime ikpe maka Okpukperechi Adventist n’ozuzu ya, ma kwa maka ndị ahụ nabatara ìhè nke 9/11 na ọbịbịa nke ahụhụ nke atọ, ma nke kachasị, ọ bụ maka ndị a ga-ajụ ajụjụ n’ihi ìhè nke amụma nke e mepere nke nta nke nta kemgbe Julaị nke afọ 2023.

A hapụrụ idú-nsọ nke Adventism n’afọ 1989, dịka ọmụmụ Kraịst n’oge amụma ahụ na-egosi n’onyinyo. N’oge baptizim Kraịst, Ọ malitere ịkpọ ndị na-eso ụzọ, ndị bụ “ntọala” nke Nzukọ Kraịst, si otu a na-anọchi anya 9/11, mgbe, site n’ịbịarute nke Islam dị ka ahụhụ nke atọ, Onyenwe anyị duuru ndị Ya laghachi n’ụzọ ochie Jeremaịa, ndị na-anọchi anya ntọala nke Adventism. N’ụbọchị 9/11, ikpe nke ndị dị ndụ malitere na ụlọ Chineke, ma Adventism jụrụ ìhè nke mmụọ-ozi nke Mkpughe iri na asatọ n’ezie dịka ndị Juu jụrụ Jizọs dịka Mesaịa. Ndị ahụ nabatara ìhè nke mmụọ-ozi nke Mkpughe iri na asatọ ka e mesịrị nwara site n’ihere nke July 18, 2020.

N’ọnwa Julaị nke afọ 2023, ìhè nke Daniel isi nke iri na otu, amaokwu nke iri na otu, na-akọwapụta ahịrị mpụga nke eziokwu dị ugbu a. E meghere ìhè ahụ nke mmezu amụma mpụga a hụrụ n’amaokwu nke iri na otu nke Daniel isi nke iri na otu nye ndị amaghị nwanyị ndị a kpọlitere n’ọnwụ n’amaokwu nke iri na otu nke Mkpughe isi nke iri na otu. Mkpughe na-akọwapụta akụkọ ime nke Daniel na-emepe dịka akụkọ mpụga.

Ndị ahụ tụlere ìhè ahụ e meghere malite n’ọnwa Julaị nke afọ 2023 na-anọchi anya òtù mmadụ abụọ dị iche iche, n’ihi na e nweelarị ndị ụfọdụ bụ́ ndị gara ije ọnụ n’oge e mesịrị Julaị, 2023, ma ha adịkwaghị eje ije ọnụ. Ikpe ahụ na-aga n’ihu n’ụzọ nwayọọ nwayọọ, ma malite na 9/11 e nyere ụka Seventh-day Adventist “oge ichegharị” n’ihi ịjụ ha jụrụ “ụkpụrụ nkọwa amụma nke Miller na ndị ya na ya so nakweere,” nke ha nọgidere na-ajụ n’ụzọ na-aga n’ihu malite na 1863. Malite na 9/11 ruo Julaị 18, 2020 e nyere ụka Seventh-day Adventist ohere ikpeazụ ya ichegharị, ma n’oge ahụ a nwara ndị ahụ sonyere na nkwusa Nashville nke 2020. N’ọnwa Julaị, a na-anọchi anya usoro ikpeazụ nke ịdị ọcha site n’amaokwu nke iri na otu nke isi nke iri na otu n’akwụkwọ Daniel na Mkpughe.

Ọ bụ n’ime usoro nnwale a ka e mezuru nnwale nke abụọ n’ime nnwale atọ ahụ. Nnwale nke abụọ bụ nnwale a na-ahụ anya, nke nnwale agụụ bu ya ụzọ, ma nke na-akwụsị na nnwale nke atọ, nke, n’adịghị ka nnwale abụọ mbụ ahụ, bụ nnwale litmus. Mgbe ụmụ agbọghọ-amaghị nwoke ahụ tetara n’etiti abalị n’oku a kpọrọ, “Lee, Nwoke-alụ nwanyị ọhụrụ ahụ na-abịa,” otu òtù nwere mmanụ dị mkpa, nke ọzọ kwa efuola. Ndị Millerite mezuru kpọmkwem ahụmahụ a, ma site n’ime nke a ha gosipụtara nghọta banyere ma ahịrị amụma nke mpụta ma nke ime.

Mgbe ha kwusara ozi nke mmụọ ozi nke abụọ site n’ịkọwa ụka Protestant ndị dara ada dịka ụmụ nwanyị Babilọn, ha na-ekwusa ozi nke dị n’èzí ahụmahụ ha. Ka ha wee nwee ike ikwusa ozi nke Mkpu Etiti Abalị, ha buru ụzọ chọọ ịhụ onwe ha dịka ụmụ agbọghọ-amaghị nwoke ndị nọwo n’oge nchere. N’amaokwu nke iri na otu nke ma Daniel ma Mkpughe isi nke iri na otu, e mepere ozi ndị dị n’ime na ndị dị n’èzí dịka eziokwu dị ugbu a kemgbe Julaị nke afọ 2023.

N’isi nke mbụ nke Daniel, ule nke abụọ nke a na-ahụ anya bụ mgbe ha hụrụ na ihu Daniel na ndị ikom atọ ahụ dị mma karịa, na ahụ́ ha juru karịa n’“ọdịdị anya” karịa ndị riri nri Babilọn. N’isi nke abụọ, a na-anọchi anya ule a na-ahụ anya ahụ dịka ule amụma nke na-achọ ka a kọwaa ozi zoro ezo nke ọma, nke e mechara gosi na ọ bụ oyiyi nke alaeze dị iche iche nke amụma Bible. Isi nke mbụ, nke abụọ, na nke atọ nke Daniel na-anọchi anya mmụọ-ozi mbụ, nke abụọ, na nke atọ nke Mkpughe iri na anọ.

Mmụọ-ozi nke abụọ nke Mkpughe iri na anọ na-ekwu banyere ozi nke mpụga n’akụkọ ihe mere eme nke ndị Millerite, ma isi nke abụọ nke Daniel nwekwara ike ikwu banyere ahịrị nke mpụga site n’onyinyo nke anụ ọhịa nke akụkọ ihe mere eme amụma. Nnwale a na-ahụ anya n’isi nke mbụ dabeere na Daniel na ndị ikom atọ ahụ a gụrụ n’etiti ndị kwesịrị nsọpụrụ, ya mere ọ bụ ahịrị nke ime. Ahịrị amụma nke mpụga na nke ime, dịka e si anọchi ha anya site na ntụnyere nke isi Daniel otu ruo atọ na ndị mmụọ-ozi atọ nke Mkpughe iri na anọ, na-emepụta akaebe ọzọ nye ozi mmụọ-ozi nke abụọ dịka e mezuru ya n’etiti ndị Millerite.

Ndị Millerite kwusara ozi abụọ—nke mpụga na nke ime—mgbe ha mezuru nkwusa nke Mkpu Etiti Abalị. Ozi ha nke mpụga bụ ozi mmụọ ozi nke abụọ nke Mkpughe iri na anọ, si otú a na-ejikọta ozi ndị Millerite kpọmkwem na mmụọ ozi nke abụọ na oyiyi nke Daniel abụọ. Oyiyi ahụ na-anọchi anya alaeze ndị mpụga nke amụma Akwụkwọ Nsọ, site na Babilọn nkịtị ruo Babilọn nke oge a, nke na-abịa na njedebe ya n’oge mmechi nke ohere nnwale mmadụ. Ndị Millerite na-ejikọkwa ọzọ na ozi mpụga nke Babilọn. Nnwale anya Daniel dabere n’ihe oriri nke o họọrọ iri, ma mmụọ ozi mbụ nke Mkpughe iri, onye si n’eluigwe rịdata ma debe otu ụkwụ n’elu ụwa, nke ọzọkwa n’elu oke osimiri, nwere obere akwụkwọ emeghe, nke e nyere Jọn iwu ka o rie. A na-anọchi anya mmụọ ozi mbụ ahụ site n’agụụ iri nri, nnwale anya esokwa ya. Nnwale anya ahụ gụnyere ahịrị ime na ahịrị mpụga nke eziokwu.

Amaokwu nke iri na otu nke Daniel iri na otu, n’ịdaba n’usoro ya na amaokwu nke iri na otu nke Mkpughe iri na otu, na-anọchi anya ule anya nke akụkụ abụọ. Ule ahụ na-eru njedebe ya n’ule litmus, mgbe ụmụ agbọghọ-amaghị nwoke ahụ na-egosipụta ma ha nwere mmanụ ma ọ bụ na ha enweghị ya. Ngosipụta ahụ na-eme kpọmkwem tupu mmechi nke oge amara n’iwu Sọnde dị na United States. Mmechi nke oge amara n’iwu Sọnde ka e ji Ọktoba 22, 1844 mee ụdị ya. Kpọmkwem tupu Ọktoba 22, 1844, na Ọgọọst 17, 1844, ndị Millerite buru ozi ahụ dịka ebili mmiri ukwu gafee ụsọ oké osimiri ọwụwa anyanwụ nke United States.

Afọ 1989 bụ oge ọgwụgwụ, mgbe e meghere akwụkwọ Daniel; ma mgbe ọ bụla e meghere akwụkwọ Daniel, a na-enwekarị mmụba nke ihe ọmụma nke na-amịpụta ìgwè abụọ nke ndị na-efe ofufe. Afọ 1989 bụ nke mbụ n’ime akara ụzọ ule atọ ahụ, dịka e gosiri ya n’ụdị nnọchianya site n’ọbịbịa nke mmụọ-ozi mbụ na 1798. Mgbe mmụọ-ozi mbụ ahụ rịdatara n’Ọgọst 11, 1840, ọ nọchiri anya n’ụdị nnọchianya mmụọ-ozi nke Mkpughe iri na asatọ ka ọ na-arịdata na 9/11. Nkụda mmụọ mbụ n’akụkọ ihe mere eme nke ndị Millerite gosiri ọbịbịa nke mmụọ-ozi nke abụọ ma nọchikwaa July 18, 2020 n’ụdị nnọchianya, na mmalite nke oge echere. Ndị Millerite ji nwayọọ nwayọọ tetakwa n’ozi nke mmụọ-ozi nke abụọ nakwa n’eziokwu na ha bụ ụmụ agbọghọ na-amaghị nwoke ahụ dị n’ilu banyere ụmụ agbọghọ iri ahụ na-amaghị nwoke. E tetara ha kpamkpam na nzukọ ọmụma okwukwe Exeter n’Ọgọst nke 1844. E tetara puku narị anọ na iri anọ na anọ ahụ n’July 2023 mgbe ozi nke Mkpu Etiti Abalị malitere imeghe nke nta nke nta.

Oge nchere ahụ gwụsịrị n’ebe ndị Millerite nọ na Exeter, dịka ọ gwụsịrị n’ụlọ ezinaụlọ Lazarọs mgbe Jizọs kpọlitere Lazarọs n’ọnwụ ka ọ bụrụ omume ikpeazụ nke ji okpueze kpuchie ozi Kraịst, mgbe Lazarọs ghọrọ “akara” nke ozi Ya. Mbilite n’ọnwụ Lazarọs na-akara njedebe oge nchere ahụ, na ikwuchi akara nke ndị Chineke. Nbata Mmeri ahụ sochirinụ nọchiri anya ikwusa ozi Mkpu Etiti Abalị n’akụkọ ihe mere eme ndị Millerite. Isiokwu nke amaokwu nke iri na otu nke Daniel isi nke iri na otu bụ ịrị elu na ọdịda nke eze ndịda, ọ na-edugakwa n’agha Panium n’amaokwu nke iri na atọ ruo nke iri na ise. Amaokwu ndị ahụ bụ nnwale mkpebi nke a na-etinye akara n’egedege ihu ndị ikom na ndị inyom a ga-ebuli elu dịka ọkọlọtọ n’amaokwu nke iri na isii.

Amaokwu nke iri na ise mezuru n’Agha Panium, nke kwekọrọ na nleta Kraịst gara Sesaria Filipai. N’ebe ahụ na Sesaria Filipai, Kraịst gbanwere aha Saimọn Baa-jona ka ọ bụrụ Pita, nke gosiri ịkpakọba akara nke puku narị na iri anọ na anọ. Site n’oge ahụ gaa n’ihu, e mepere ndị na-eso ụzọ ụzọ nye ìhè nke obe ahụ na-abịa n’oge na-adịghị anya. Mgbe Kraịst gbanwere aha Saimọn ka ọ bụrụ Pita kpọmkwem tupu obe ahụ, o kwekọrọ na ule litmus nke Exeter na Lazarọs, nke duru ụzọ banye n’Ọbịbịa Mmeri n’ime Jerusalem. Nzukọ ogige Exeter site n’ụbọchị iri na abụọ ruo n’ụbọchị iri na asaa nke Ọgọọst na-anọchi anya ịtọkwu ikpeazụ n’eziokwu tupu ịma jijiji ahụ nke bụ ala ọma jijiji nke iwu Sọnde n’isi nke iri na otu nke Daniel na Mkpughe.

> “Ọrụ ahụ dị na Battle Creek dịkwa n’otu usoro ahụ. Ndị ndu nọ n’ụlọ mgbake ahụ agwakọtawo onwe ha na ndị na-ekweghị ekwe, na-anabata ha n’ụlọ nzukọ ha, n’ụzọ ka ukwuu ma ọ bụ nke nta, ma ọ dị ka ịga arụ ọrụ ka anya ha mechiri emechi. Ha enweghị nghọta iji hụ ihe ga-adakwasị anyị n’oge ọ bụla. E nwere mmụọ nke ịda mba n’obi, nke agha na ịwụfu ọbara, mmụọ ahụ ga na-abawanye ruo n’ókè ngwụcha nke oge. Ozugbo e mere ka e mechie akara n’egedege ihu ndị nke Chineke—ọ bụghị akara ma ọ bụ ihe ịrịba ama ọ bụla a pụrụ ịhụ, kama ọ bụ iguzosi ike n’eziokwu, ma n’uche ma n’ime mmụọ, nke mere na a pụghị ime ka ha kpagharịa—ozugbo e mechiri ndị nke Chineke akara ma kwadebe ha maka ịma jijiji ahụ, ọ ga-abịa. N’ezie, ọ amalitelarị ugbu a. Ikpé Chineke dị ugbu a n’elu ala, iji nye anyị ịdọ aka ná ntị, ka anyị wee mata ihe na-abịa.” Manuscript Releases, olu 10, 252.

E ji nnọchianya nzọrọ akara nke narị puku otu na iri anọ na anọ site n’ọgbakọ-ụlọikwuu Exeter, Kraịst ịgbanwe aha Saịmọn ka ọ bụrụ Pita, na mbilite n’ọnwụ nke Lazarọs. Mbilite n’ọnwụ ahụ na-anọchi anya mbilite n’ọnwụ nke ndị àmà abụọ ahụ n’Akwụkwọ Mkpughe isi nke iri na otu. Amaokwu nke iri ruo nke iri na isii na-anọchi anya akụkọ ihe mere eme zoro ezo nke amaokwu nke iri anọ. Mwepụ nke mkpuchi n’akụkọ ihe mere eme zoro ezo nke amaokwu nke iri anọ malitere n’ime mmezu ya n’akụkọ ihe mere eme nke amaokwu nke iri na otu na agha Ukraine. Site na Julaị nke afọ 2023, akụkọ ihe mere eme ahụ zoro ezo anọwo n’usoro a na-emepe ya site n’Ọdụm nke ebo Juda.

Mgbe a kpọlitere ndị na-azọ ọkwa ka ha bụrụ ndị otu narị puku na iri anọ na anọ n’amaokwu nke iri na otu nke Mkpughe isi nke iri na otu, ule amụma a na-ahụ anya nke a ghaghị imeri tupu oge amara emechie na iwu ụbọchị Sọnde, nke Nwannaanyị White na-akọwa dịka ule nke oyiyi anụ ọhịa ahụ, malitere.

> “Onyenwe anyị egosila m nke ọma na a ga-akpụ ihe oyiyi nke anụ ọhịa ahụ tupu oge amara emechie; n’ihi na ọ bụ ya ga-abụ nnukwu ule nye ndị nke Chineke, nke a ga-esi kpebie ọdịnihu ebighị ebi ha. Ọnọdụ unu bụ ụdị ngwakọta juru n’ihe na-adabaghị n’otu nke mere na ọ bụ nanị mmadụ ole na ole ka a ga-eduhie.”

> “N’Akwụkwọ Mkpughe 13, e gosipụtara isiokwu a n’ụzọ doro anya; [Mkpughe 13:11–17, e hotara].”

> “Nke a bụ ule nke ndị nke Chineke ga-enwe tupu e mechie ha akara. Ndị niile gosipụtara iguzosi ike n’ihe ha nye Chineke site n’idebe iwu Ya, ma jụ ịnakwere ụbọchị izu ike ụgha, ga-eso n’okpuru ọkọlọtọ nke Onyenwe anyị Chineke Jehova, ha ga-anatakwa akara nke Chineke dị ndụ. Ndị na-arara eziokwu nke si n’eluigwe nye ma nabata ụbọchị izu ike nke Sunday, ga-anata akara nke anụ ọhịa ahụ.” Manuscript Releases, volume 15, 15.

A na-emepe akara amụma nke mpụga n’akụkọ ihe mere eme nke amaokwu nke iri na otu nke Daniel iri na otu, a na-emepụtakwa akara nke ime n’Mkpughe isi nke iri na otu amaokwu nke iri na otu. Akara nke mpụga na-egosi otú e si emepụta onyinyo nke anụ ọhịa ahụ, nke na-anọchi anya njikọta nke ụka na ọchịchị, ebe ụka nọ n’ọnọdụ ịchịkwa mmekọrịta ahụ, n’oge ikpe nke ndị dị ndụ. Akara nke ime na-egosi otú e si emepụta onyinyo nke Kraịst, nke na-anọchi anya njikọta nke ịdị Chineke na ọdịdị mmadụ, n’oge ikpe nke ndị dị ndụ.

Mmegharị nke mmelite nke mmụọ ozi nke atọ na nke puku narị anọ na iri anọ na anọ bidoro n’oge ọgwụgwụ na 1989, dịka e gosiri ya n’amaokwu nke iri nke Daniel iri na otu. Mmezu zuru oke nke Daniel isi nke iri na abụọ wee malite.

> O wee sị, Gaa ụzọ gị, Daniel: n’ihi na e mechiri okwu ndị a ma kaa ha akara ruo oge ọgwụgwụ. A ga-eme ka ọtụtụ dị ọcha, mee ha ka ha dị ọcha dịka ọcha, a ga-anwakwa ha; ma ndị ajọ omume ga-eme ihe ọjọọ: ọ dịghịkwa onye ọbụla n’ime ndị ajọ omume ga-aghọta; ma ndị amamihe ga-aghọta. Daniel 12:9, 10.

Amaokwu nke iri nke isi nke iri na otu na-anọchi anya mmalite nke “usoro ime ka mmadụ dị ọcha” nke mmụọ ozi mbụ nọchiri anya ya dịka ịtụ egwu Chineke. Amaokwu nke iri na otu na nke iri na abụọ na-anọchi anya ebe e mere puku narị na iri anọ na anọ ahụ ka ha bụrụ ndị ọcha. Akwụkwọ Zekaraya na-akọwapụta ahụmahụ ahụ.

> O gosiri m Joshua, onye-nchụ-àjà ukwu, ka o guzo n’ihu mmụọ-ozi nke Onyenwe anyị, Setan kwa guzo n’aka nri ya imegide ya. Onyenwe anyị wee sị Setan, Ka Onyenwe anyị baara gị mba, O Setan; ee, ka Onyenwe anyị, onye họrọworo Jerusalem, baara gị mba: ọ̀ bụghị nke a nkụ a dọpụtara n’ọkụ? Ma Joshua yi uwe rụrụ arụ, guzo n’ihu mmụọ-ozi ahụ. O wee zaa, gwa ndị ahụ guzo n’ihu ya, sị, Wepụnụ ya uwe rụrụ arụ ndị ahụ. O wee sị ya, Lee, emeela m ka ajọ omume gị si n’ebe ị nọ gafee, m ga-eyikwakwa gị uwe ọzọ. M wee sị, Ka ha kpube okpu isi mara mma n’isi ya. Ya mere, ha kpukwasịrị ya okpu isi mara mma n’isi, wee yikwaa ya uwe. Mmụọ-ozi nke Onyenwe anyị kwa guzo nso. Zekaraya 3:1–5.

A na-emezu akụkụ Akwụkwọ Nsọ a n’ọrụ ikpeazụ nke Kraịst dịka Onye Nnukwu Nchụàjà, ọ na-anọchikwa akara nke puku mmadụ otu narị na iri anọ na anọ ahụ.

> “Ọhụ Zechariah hụrụ gbasara Joshua na Mmụ-ozi ahụ na-emetụta n’ụzọ pụrụ iche ma dị ike ahụmahụ nke ndị nke Chineke n’oge mmechi nke nnukwu ụbọchị mkpuchi mmehie. N’oge ahụ, a ga-ebute nzukọ fọdụrụnụ ahụ n’oké ọnwụnwa na nkpagbu. Ndị na-edebe iwu Chineke na okwukwe nke Jisọs ga-enwe mmetụta nke iwe dragọn ahụ na ndị agha ya. Setan na-agụ ụwa dịka ndị ọ na-achị; o nwetawokwa ọchịchị ọbụna n’ebe ọtụtụ ndị na-ekwu na ha bụ Ndị Kraịst nọ. Ma lee, e nwere obere ìgwè mmadụ nọ ebe a ndị na-eguzogide ọchịchị kachasị elu ya. Ọ bụrụ na o nwee ike ihichapụ ha n’elu ụwa, mmeri ya ga-ezu oke. Dị ka o si metụta mba ndị ọgọ mmụọ ka ha bibie Izrel, otu a kwa n’oge na-adịghị anya ọ ga-akpalite ike ọjọọ nke ụwa ka ha bibie ndị nke Chineke. A ga-achọ ka mmadụ nye nrubeisi nye iwu mmadụ n’imebi iwu Chineke.” Prophets and Kings, 587.

“Ihe mmechi nke ụbọchị ukwu nke mkpuchighị mmehie” bụ ịkà akara, nke mbụ, nke puku narị otu na iri anọ na anọ ahụ, nke a ga-esochi ya mgbe e mesịrị site n’ịkà akara ụmụ Chineke ndị ọzọ nọ ugbu a na Babịlọn.

> “Dịka ndị nke Chineke na-eme ka mkpụrụ obi ha dịrịrị n’ahụhụ n’ihu Ya, na-arịọsi ike maka ịdị ọcha nke obi, e nyere iwu ahụ, ‘Wepụnụ uwe rụrụ arụ ahụ,’ a gwakwara okwu ndị na-agba ume, ‘Lee, emeela m ka ajọ omume gị si n’ebe ị nọ pụọ, m ga-eyekwa gị uwe mgbanwe.’ Zekaraịa 3:4. E tinyere uwe mwụda na-enweghị ntụpọ nke ezi omume Kraịst n’ahụ ụmụ Chineke ahụ a nwalere, a nwara, ndị kwesiri ntụkwasị obi. A yikwasịrị ndị fọdụrụ ahụ a ledara anya uwe dị ebube, ka a ghara imerụ ha ọzọ site n’ire ure nke ụwa. A na-edebe aha ha n’akwụkwọ nke ndụ nke Nwa Atụrụ, e debanyere ha n’etiti ndị kwesiri ntụkwasị obi nke ọgbọ niile. Ha eguzogidela aghụghọ nke onye nduhie; emeribeghị ntụkwasị obi ha site n’ụzụ agwọ ukwu ahụ. Ugbu a, ha nọ ná nchebe ebighị ebi pụọ n’aghụghọ nile nke onye ọnwụnwa ahụ. E bufere mmehie ha n’ebe onye malitere mmehie nọ. E dobere “okpu isi mara mma” n’isi ha.”

> “Mgbe Setan nọ na-akwalite ebubo ya, ndị mmụọ ozi dị nsọ, ndị a na-adịghị ahụ anya, nọ na-agagharị n’iru na n’azụ, na-etinye akara nke Chineke dị ndụ n’ahụ ndị kwesịrị ntụkwasị obi. Ndị a bụ ndị na-eguzo n’Ugwu Zaịọn ha na Nwa Atụrụ ahụ, ebe e dere aha Nna ya n’egedege ihu ha. Ha na-abụ abụ ọhụrụ ahụ n’ihu ocheeze ahụ, abụ ahụ nke ọ dịghị mmadụ pụrụ ịmụta ma e wezụga otu narị puku iri anọ na anọ ahụ ndị e si n’ụwa gbapụta. ‘Ndị a bụ ndị na-eso Nwa Atụrụ ahụ ebe ọ bụla Ọ na-aga. Ndị a ka e si n’etiti mmadụ gbapụta, ka ha bụrụ mkpụrụ mbu nye Chineke na nye Nwa Atụrụ ahụ. A hụghịkwa aghụghọ n’ọnụ ha: n’ihi na ha enweghị ntụpọ n’ihu ocheeze Chineke.’ Mkpughe 14:4, 5.”

> “Ugbu a ka mmezu zuru ezu nke okwu ndị ahụ nke Mụọ-ozi kwuru erutela: ‘Nụrụ ugbu a, gị Joshua, nnukwu onye nchụàjà, gị na ndị ibe gị ndị nọ ọdụ n’ihu gị: n’ihi na ha bụ ndị a na-eju anya n’ihi ha: n’ihi na, lee, Aga m eme ka Ohu M, Alaka ahụ, pụta.’ Zekaraya 3:8. E kpughere Kraịst dịka Onye mgbapụta na Onye ntọhapụ nke ndị Ya. Ugbu a n’ezie ka ndị fọdụrụnụ bụrụ ‘ndị a na-eju anya n’ihi ha,’ dịka anya mmiri na mmechuihu nke njem ala ọzọ ha na-enye ohere nye ọṅụ na nsọpụrụ n’ihu Chineke na Nwa Atụrụ ahụ. ‘N’ụbọchị ahụ ka alaka nke Onyenwe anyị ga-adị mma ma dị ebube, mkpụrụ nke ala ga-adịkwa mma nke ukwuu ma maa mma nye ndị gbapụrụ n’Izrel. O ga-erukwa, na onye a hapụrụ na Zayọn, na onye fọdụrụ na Jerusalem, ka a ga-akpọ onye nsọ, ọbụna onye ọ bụla e dere aha ya n’etiti ndị dị ndụ na Jerusalem.’ Aịzaya 4:2, 3.” Prophets and Kings, 591, 592.

Ịkpa akara bụ nzọụkwụ nke abụọ nke okwu ahụ Daniel kwuru, “e sachapụ ha, mee ka ha dị ọcha, ma nwaa ha.” Amaokwu nke iri na otu na nke iri na abụọ na-akọwapụta mbilite ikpeazụ na ọdịda Russia, bụ́ eze amụma nke ndịda, nke na-ebute Agha Panium dị n’amaokwu nke iri na atọ ruo nke iri na ise. Mgbe otu narị puku na iri anọ na anọ wepụrụ uwe ha rụrụ arụ site n’aka Kraịst n’oge mmechi nke ihe omume nke ụbọchị ukwu nke mkpuchi mmehie, ha na-anata “okpu isi mara mma,” nke bụ nkwalite Daniel ka ọ bụrụ onye ọchịchị nke atọ, ya na uwe uhie ọbara na agbụ ọlaedo. Nke ahụ bụkwa onyinye Josef nke agbụ ọlaedo, nkwalite ya ka ọ bụrụ onye ọchịchị nke abụọ, na onyinye mgbaaka eze. “Mgbaaka” ahụ na-anọchi anya akara eze nke onye ọchịchị ji adọ akara eze n’iwu ya.

Daraiọs ji akara eze ya mechie olulu ahụ ebe e tinyere Daniel n’etiti ọdụm.

> Mgbe ahụ eze nyere iwu, ha wee kpọta Daniel, tụba ya n’olulu ọdụm. Ugbu a eze kwuru sị Daniel, Chineke gị, onye ị na-ejere ozi mgbe niile, ọ ga-azọpụta gị. E wee kpọta nkume, tọgbọ ya n’ọnụ olulu ahụ; eze wee jiri akara mkpịsị-aka ya nke onwe ya, na akara mkpịsị-aka nke ndị isi ya, kaa ya akara; ka ebumnuche ahụ ghara ịgbanwe banyere Daniel. Daniel 6:16, 17.

Okwu Hibru a sụgharịrị dị ka “mgbaaka akara” bụ H5824 n’akwụkwọ Strong’s, ma e si n’okwu mgbọrọgwụ kwekọrọ na H5823 wepụta ya; nke pụtara mgbaaka akara (dị ka nke a pịrị apị). Joshua n’ihu mmụọ ozi ahụ, Daniel n’ime olulu ọdụm, Josef n’ihu Fero, na-anọchi anya ịkachi akara nke otu narị puku iri anọ na anọ ahụ, nke bụ ule nke abụọ n’ime Daniel iri na abụọ, ebe ndị e meworo ka ha dị ọcha, a na-emezikwara ha ka ha “dị ọcha,” tupu e “nwaa” ha. A na-anọchikwa ahịrị ndị a anya site na “Zerubbabel,” “nwa Shealtiel.”

> N’ụbọchị ahụ, ka Jehova nke ndị agha kwuru, ka M ga-ewere gị, Zérúbabel, ohu M, nwa Shealtiel, ka Jehova kwuru, ma mee gị ka ị bụrụ mgbaaka-aka-eze: n’ihi na ahọpụtara m gị, ka Jehova nke ndị agha kwuru. Hegai 2:23.

Zerubbabel pụtara mkpụrụ nke Babilọn, nna ya bụkwa Shealtiel, nke pụtara “a rịọrọ n’aka Chineke.” Zerubbabel nọchiri anya ozi mmụọ ozi nke abụọ nke na-akpọ mkpụrụ nke Babilọn bịa n’ìgwè atụrụ Chineke n’ụbọchị ikpeazụ. A na-ejikọta akụkụ nke “ekpere” na narị puku mmadụ otu narị na iri anọ na anọ ndị na-akpọpụta mkpụrụ ikpeazụ nke Babilọn, n’ihi na mweghachi ahụ na-eme naanị site n’ekpere.

> “Ntụteghachi nke ezi nsọpụrụ Chineke n’etiti anyị bụ mkpa kasịnụ, bụrụkwa nke kacha dị ngwa n’ime mkpa anyị niile. Ịchọ nke a kwesịrị ịbụ ọrụ mbụ anyị. A ghaghị inwe mgbalị siri ike iji nweta ngọzi nke Onyenwe anyị, ọ bụghị n’ihi na Chineke adịghị njikere inye anyị ngọzi Ya, kama n’ihi na anyị adịghị njikere ịnata ya. Nna anyị nke eluigwe dị njikere karịa inye ndị na-arịọ Ya Mmụọ Nsọ Ya, karịa ka ndị nne na nna nke ụwa si dị njikere inye ụmụ ha ezi onyinye. Ma ọrụ anyị bụ, site n’ikwupụta mmehie, iweda onwe anyị ala, nchegharị, na ekpere siri ike, imezu ọnọdụ ndị ahụ nke Chineke kwere nkwa na n’elu ha ka Ọ ga-enye anyị ngọzi Ya. Ekwesịrị ịtụ anya ntụteghachi naanị dịka nzaghachi nye ekpere. Mgbe ndị mmadụ nọ n’ụzọ dị otu a na-enweghị Mmụọ Nsọ nke Chineke, ha apụghị ịghọta uru nkwusa Okwu ahụ bara; ma mgbe ike nke Mmụọ ahụ metụrụ obi ha aka, mgbe ahụ okwu ndị e kwuru agaghị abụ ndị na-enweghị mmetụta. N’ịbụ ndị nduzi nke nkuzi nke Okwu Chineke, tinyere ngosipụta nke Mmụọ Ya, n’ime omume nke ezi amamihe, ndị na-abịa nzukọ anyị ga-erite ahụmahụ dị oké ọnụ ahịa, ma laghachiri n’ụlọ, ha ga-adị njikere iweta mmetụta dị mma nke na-eweta ahụike.”

> “Ndị ochie ndị bu ọkọlọtọ ahụ maara ihe ọ pụtara ịlụ ọgụ na Chineke n’ekpere, na ịnụ ụtọ ịwụsa nke Mmụọ Ya. Ma ndị a na-apụ n’ebe ihe omume na-eme; ònyezi ka na-ebili iwere ọnọdụ ha? Olee otú ọ dị n’ebe ọgbọ na-ebili elu nọ? È chegharịrị ha nye Chineke? Anyị ò tetaara ọrụ a na-eme n’ebe nsọ nke eluigwe, ka anyị na-eche ka ike ụfọdụ na-amanye mmadụ bịakwasị ụka tupu anyị eteta? Anyị ò na-atụ anya ịhụ ka a mee ka ụka dum dịghachi ndu? Oge ahụ agaghị abịa mgbe ọ bụla.”

> “E nwere ndị nọ n’ime nzukọ chọọchị ndị a gbanweghị agbanwe, ndị agaghịkwa esonye n’ekpere siri ike nke na-enweta mmeri. Anyị aghaghị ibido ọrụ a n’otu n’otu. Anyị aghaghị ikpe ekpere karịa, ma kwuo okwu obere. Ajọ omume jupụtara ebe nile, a ghaghịkwa ịkụziri ndị mmadụ ka ha ghara inwe afọ ojuju n’ụdị nsọpụrụ Chineke na-enweghị mmụọ na ike ya. Ọ bụrụ na anyị etinye uche anyị n’ịchọcha obi nke onwe anyị, n’iwepụ mmehie anyị, na n’idozi ọchịchọ ọjọọ anyị, mkpụrụ obi anyị agaghị ebuli onwe ha elu n’ihe efu; anyị ga-enwe enweghị ntụkwasị obi n’onwe anyị, ebe anyị na-enwe echiche na-adịgide adịgide na izuru oke anyị sitere n’aka Chineke.” Selected Messages, book 1, 121, 122.

A na-edobe akara-ụzọ nke ekpere n’akwụkwọ Daniel, nke na-akọwa ekpere iji ghọta ozi nke mpụga n’isi nke abụọ, nakwa ekpere iji mezuo ozi nke ime nke e gosipụtara n’isi nke itoolu. Zerubbabel na nna ya Shealtiel nọchiri anya ikpuchisị akara nke puku mmadụ narị otu na iri anọ na anọ n’ule nke abụọ, nke bụ ule anya nke onyinyo nke anụ ọhịa ahụ, nke bụkwa ule ime nke e nọchiri anya ya na Mkpughe isi nke iri na otu, amaokwu nke iri na otu, nakwa ule mpụga nke e nọchiri anya ya na Daniel isi nke iri na otu, amaokwu nke iri na otu.

Anyị ga-aga n’ihu ịtụle amaokwu nke iri na otu n’isiokwu na-esonụ.

Back to Articles