Article

# Akụkọ Nzuzo nke Amaokwu Nke Iri Anọ — Nọmba Isii

Iri na otu

Author

Jeff Pippenger

Published

April 2, 2026

Formats

PDF
Word
Song MP3

Ka anyị na-ebido ọmụmụ banyere akụkọ ihe mere eme zoro ezo, anyị ga-atụle ma ahịrị amụma nke ime ma nke mpụga, ndị a na-aghọta ugbu a dịka ndị na-adakọ n’ahịrị na akụkọ ihe mere eme sitere n’oge ọgwụgwụ nke amaokwu nke iri anọ ruo n’iwu Sọnde nke amaokwu nke iri anọ na otu. Ahịrị ime nke akụkọ ihe mere eme amụma ahụ ka a na-akara site n’akwụkwọ Mkpughe, n’isi nke iri na otu na amaokwu nke iri na otu. Ahịrị mpụga ka a na-akara site n’akwụkwọ Daniel, n’isi nke iri na otu amaokwu nke iri na otu. Ahịrị mpụga nke Daniel 11—amaokwu nke iri na otu bịarutere n’akụkọ ihe mere eme n’afọ 2014, ma ahịrị ime nke Mkpughe 11—amaokwu nke iri na otu bịarutere n’akụkọ ihe mere eme na Disemba 31, 2023. Ahịrị mpụga ahụ na-anọchi anya mpi ndị Republican nke anụ ọhịa nke ụwa, ma ahịrị ime ahụ na-anọchi anya mpi ndị Protestant nke anụ ọhịa nke ụwa.

## Mba Ụnited States

Akwụkwọ Mkpughe na-akọwapụta otu mba bụ isi dịka isiokwu nke ụbọchị ikpeazụ. Mba ahụ bụ anụ ọhịa nke ụwa nke na-amanye ụwa nile ife anụ ọhịa nke oké osimiri nke papacy. Akwụkwọ Mkpughe na-akọwapụta otu mba bụ isi, otu njikọ aka nke mba iri, na otu ụka ụgha. Mba ahụ bụ United States, bụ anụ ọhịa nke ụwa nke isi nke iri na atọ; ụka ụgha ahụ bụ anụ ọhịa nke oké osimiri nke isi nke iri na atọ; njikọ aka ọjọọ ahụ nke ndị eze iri nke Akwụkwọ Nsọ na-ekwu maka ya bụ United Nations. Ike atọ ndị a, ndị a na-anọchi anya ha dịka dragọn ahụ, anụ ọhịa ahụ, na onye amụma ụgha ahụ n’Mkpughe isi nke iri na isii, na-eduga ụwa na Amagedọn.

A kọwara nke ọ bụla n’ime ha na Daniel isi nke iri na otu, amaokwu iri anọ ruo iri anọ na ise, ebe ụka ụgha ahụ na-abịa na njedebe ya n’etiti osimiri abụọ na ugwu nsọ ahụ nke ebube n’amaokwu iri anọ na ise, nke n’ọnọdụ ala kwekọrọ na Amagedọn nke Mkpughe. Amaokwu iri anọ na-amalite na 1798 mgbe anụ ọhịa nke si n’osimiri pụta, ya bụ ụka ụgha ahụ, natara ọnyá na-egbu egbu, ma akụkụ ahụ na-ejedebe na anụ ọhịa ahụ nke si n’osimiri pụta nke e mere ka ọ dị ndụ ọzọ, onye bụ akwụna ahụ nke Mkpughe iri na asaa, na-anwụ nke ugboro abụọ, si otú a na-eme ka akụkụ ahụ kwụsị kpọmkwem n’ebe ọ malitere. Mba kachasị mkpa n’ime ma akwụkwọ Mkpughe ma Daniel bụ United States, anụ ọhịa nke sitere n’ala pụta nke isi nke iri na atọ nke Mkpughe, isi nke nnupụisi. Anụ ọhịa nke sitere n’ala pụta bụkwa onye-amụma ụgha ahụ n’isi nke iri na isii nke Mkpughe, ma n’amaokwu iri anọ nke Daniel iri na otu, ọ bụ ụgbọ agha, ụgbọ mmiri, na ndị na-agba ịnyịnya.

## Ọkara Eziokwu Abụghị Eziokwu Ma Ọlị

Mba nke bụ isiokwu nke ma Daniel ma Mkpughe n’ụbọchị ikpeazụ bụ United States, ma isi nke iri na otu nke Daniel na-amalite site n’ịkọwapụta nke ọma onyeisi ala ikpeazụ nke mba ahụ. Eziokwu a bụ eziokwu Akwụkwọ Nsọ e guzobere nke ndị Seventh-day Adventist Laodisia na-ajụ site n’izo onwe ha n’azụ ọkara eziokwu. Ọkara eziokwu ha na-ezo n’azụ ya n’ihe gbasara isiokwu a bụ nkwenye ha na ọ bụ United States bụ ma anụ ọhịa nke ụwa nke Mkpughe 13, ma kwa onye amụma ụgha nke isi nke 16; ma ha na-ajụ ịhụ na Donald Trump bụ isiokwu bụ isi nke amụma Akwụkwọ Nsọ n’ụbọchị ikpeazụ. Chineke anaghị agbanwe agbanwe, ma mgbe Ya na Ijipt na-emekọrịta ihe, Fero bụ isiokwu bụ isi nke akụkọ amụma ahụ; mgbe ahụ kwa, n’ihe gbasara Babilọn, a kpọrọ Nebukadneza na Belshaza aha. A kpọrọ Saịrọs aha. A kpọrọ Deraịọs aha. Akwụkwọ Nsọ na-akọwapụta kpọmkwem onye ọchịchị ikpeazụ nke anụ ọhịa nke ụwa, ma nke a abụghị naanị ntụaka efu. Adventism maara onye United States bụ n’amụma nke ọgwụgwụ oge, ma ọ pụghị ịhụ na Chineke na-ekwu maka ma mba ahụ ma onye ndu ya n’ihe atụ amụma ọ bụla, ma akụkọ nsọ ndị ahụ niile gara aga na-egosi ụbọchị ikpeazụ.

## Opi n’Ọhụụ Ikpeazụ

Donald Trump bụ isiokwu mbụ n’ọhụụ ikpeazụ Daniel, nke bụ njedebe kachasị elu nke ọhụụ amụma niile, ọ bụghị naanị n’akwụkwọ Daniel, kama n’Akwụkwọ Nsọ dum.

Isiokwu nke ọhụụ ikpeazụ nke akụkọ amụma dị n’Okwu Chineke bụ Donald Trump. Ọ bụ akara nke na-amata nzọụkwụ nke amụma mpụga nke ụbọchị ikpeazụ nke akụkọ zoro ezo nke amaokwu iri anọ. Ọ bụkwa njikọ nke na-amata ma na-eguzobe ahịrị ime nke puku narị anọ na iri anọ na anọ ahụ. Puku narị anọ na iri anọ na anọ ahụ bụ mpi Protestant nke dị n’ahụ anụ ọhịa nke ala nke Mkpughe isi nke iri na atọ, ma Donald Trump na-anọchi anya mpi Republican nke otu ahụ anụ ọhịa ahụ. Anụ ọhịa ahụ bụ Iwu Nsọ nke United States dịka e si n’aka ọchịchị republican nke iwu nsọ nọchite ya, nke n’mbido tinyere nkewa n’etiti mpi abụọ ahụ, ma n’ikpeazụ na-ejikọta mpi ndị ahụ n’ime onyinyo nke anụ ọhịa nke osimiri nke papal.

Nwanneanyị White na-akwadokarị ihe oyiyi ọlaedo nke Daniel isi nke atọ na iwu Sọnde nke ụbọchị ikpeazụ; ya mere, ònye ka Nebukadneza nọchiri anya ya? Ụkpụrụ okwukwe Adventist ga-agwa gị na ọ bụ United States, anụ ọhịa nke ụwa nke Mkpughe isi nke iri na atọ, nke pụtara ịmata na ọ bụ Babilọn tụbara Shedrak, Meshak na Abednego n’ọkụ. Ọ bụ Nebukadneza ka Akwụkwọ Nsọ kpọrọ onye ahụ bụ́ onye nwere ọrụ n’iwu Sọnde ahụ, ya mere, ònye bụ Nebukadneza, ma ọ bụrụ na ọ bụghị onye isi ala nke na-achị mgbe iwu Sọnde na-abịa n’oge na-adịghị anya rutere?

## Atọ

Ọhụ ikpeazụ Daniel, nke bụ ọhụ nke Osimiri Hiddekel, kewara n’ime isi atọ, nke nke ọ bụla kwekọrọ n’àgwà ndị mmụọ ozi atọ nke Mkpughe iri na anọ. Isi atọ ahụ na-anọchi anya mmụọ ozi mbụ, nke abụọ, na nke atọ, ma ha na-anọchikwakwa anya ozi ikpeazụ Daniel. Ozi mbụ ya nke isi nke mbụ na-anọchikwakwa anya mmụọ ozi atọ nke Mkpughe iri na anọ, ma n’ime ime nke a, a na-etinye akara Alpha na Omega n’elu isi nke mbụ na ọhụ nke Osimiri Hiddekel.

Edoziri ọhụụ ikpeazụ nke Daniel n’elu ụkpụrụ okwu Hibru bụ “eziokwu,” nke e ji mkpụrụedemede mbụ, nke iri na atọ, na nke ikpeazụ bụ nke iri abụọ na abụọ nke mkpụrụedemede Hibru wuo ya. Isi nke iri na-akọwa Daniel dịka nwaakwụkwọ amụma, onye a gbanwere site n’ọnọdụ Laodisia ghọọ onye Filadelfia n’ụbọchị nke iri abụọ na abụọ. Mgbe ahụ, a na-enye Daniel ike ịghọta mmụba nke ọmụma a kpughere emepe nke e gosiri n’isi nke iri na abụọ. Isi mbụ na nke ikpeazụ nke ọhụụ ahụ na-akọwa Daniel dịka akara nke puku mmadụ otu narị na iri anọ na anọ, ndị bụ ezi ụmụakwụkwọ amụma.

> “N’agbanyeghị ọganihu ọ bụla mmadụ nwere ike iru n’ihe gbasara ọgụgụ isi, ka ọ ghara ọbụna otu ntabi anya iche na ọ dịghị mkpa inyocha Akwụkwọ Nsọ nke ọma ma na-aga n’ihu maka ìhè ka ukwuu. Dị ka otu ndị mmadụ, a kpọrọ anyị n’otu n’otu ka anyị bụrụ ndị na-amụ amụma.” Testimonies, volume 5, 708.

Isi nke mbụ na-akọwapụta otu eziokwu ahụ nke ọhụụ Osimiri Hiddekel, ma isi nke mbụ nke ọhụụ Osimiri Hiddekel na-akọwapụtakwa otu eziokwu ahụ dị n’isi nke atọ ya na nke ikpeazụ. Akwụkwọ Daniel na-ebu akara-aka nke Alfa na Omega, n’ihi na isi nke mbụ na-akọwapụta usoro ọnwụnwa nzọụkwụ atọ nke ozioma ebighị ebi, ma isi nke iri na abụọ na-eme kwa otu ahụ. Mgbe ahụ, n’ime isi atọ ndị mejupụtara ọhụụ ikpeazụ nke Daniel, isi nke mbụ bụ alfa, isi nke atọkwa bụ omega. Nke a kwekọrọ n’ọnwụnwa mbụ Daniel banyere ụdị nri a ga-eri, nakwa n’ọnwụnwa ya nke atọ na nke ikpeazụ mgbe Nebukadneza kpebiri ya ikpe mgbe afọ atọ gasịrị. Ọnwụnwa alfa nke Daniel 1 metụtara usoro ọmụmụ Akwụkwọ Nsọ, dịka e sere ya n’anụrị site n’iri ma nri Babilọn ma ọ bụ nri mkpụrụosisi.

Ikwa ntụkwasị obi Daniel n’usoro ọmụmụ “akara n’elu akara” mere ka a hụ ya “n’ihe nile gbasara amamihe na nghọta, nke eze jụrụ ha ajụjụ banyere ya, o chọpụtara na ha ka ndị dibịa afa na ndị na-agụ kpakpando nile nọ n’alaeze ya mma ugboro iri.” N’ime omega nke isi nke iri na abụọ, ọ bụ ndị amamihe na-aghọta ihe nile gbasara amamihe ka a na-abawanye mgbe a meghere Okwu amụma. Isi nke iri na abụọ bụ omega nye isi nke mbụ, ọ bụkwa omega nye isi nke iri, alfa nke ọhụụ Hiddekel. N’ime alfa ahụ, isi nke iri, Daniel na-abanye n’ahụmahụ ime mmụọ nke na-adakọ na ndị amamihe na-abanye n’ahụmahụ uche n’isi nke iri na abụọ. Isi nke mbụ na-eme ka o doo anya na ọ bụ usoro ọmụmụ Akwụkwọ Nsọ nke na-eme ka onye na-amụ amụma banye n’eziokwu ma n’ime mmụọ ma n’uche ka e wee kaa ya akara.

N’ịanọchi anya ezi ụmụakwụkwọ amụma nke ụbọchị ikpeazụ, Daniel na ndị ikom atọ ahụ a ma ama bụ ndị amamihe, ndị na-abụghị naanị na ha na-aghọta mmụba nke ọmụma nke e meghere akara ya n’oge ọgwụgwụ na 1989, kama ha na-aghọtakwa mmụba nke ọmụma na 9/11. N’ikpeazụ, ha na-aghọta mmụba nke ọmụma e meghere akara ya na Disemba 31, 2023.

N’ịchọ ha na-achọ ìhè amụma nke Chineke, a na-agbanwe ha site n’òtù ndị Seventh-day Adventist nke Laodisia nke narị puku otu na puku iri anọ na anọ gaa n’òtù Filadelfia nke narị puku otu na puku iri anọ na anọ. Mgbe mgbanwe ahụ mere, a na-ekewapụ ha n’ebe ndị gbapụrụ n’ọhụụ nke enyo ahụ nọ.

## Ozi nke Nnupụisi Mmadụ

Isi nke iri na nke iri na abụọ na-ekwu banyere narị puku otu narị iri anọ na anọ ahụ, n’ihi na ha bụ nzọụkwụ mbụ na nke atọ n’usoro eziokwu ahụ. Ozugbo e nyere ha ike site n’ahụmahụ ime mmụọ nke ọhụụ enyo nke isi nke iri, tinyere ịbụ ndị e mere ka ha nwee ìhè site n’ịghọta Daniel iri na abụọ nke e kpughere emeghe, ha ga-ekwusa ozi nke nnupụisi mmadụ. A na-anọchi anya ozi nke nnupụisi mmadụ site n’akwụkwọ Daniel na Mkpughe, a na-etinyekwa ozi nke nnupụisi ahụ n’ime usoro amụma nke alaeze ndị amụma Akwụkwọ Nsọ kwupụtara, dịka e gosipụtara ya n’akwụkwọ Daniel. A na-anọchi anya ihe nnọchianya amụma nke àmà banyere nnupụisi mmadụ n’ime akwụkwọ Daniel n’uju ya niile n’isi nke iri na otu. Isi nke iri na otu bụ akụkọ ihe mere eme nke na-amalite na njedebe Babilọn na mmalite ndị Midia na ndị Peshia. Ya mere, ọ na-amalite n’ọnya ahụ na-egbu egbu nke Babilọn, nke na-anọchi anya ọnya ahụ na-egbu egbu nke ọchịchị ndị popu n’afọ 1798. Mgbe a gwọrọ ọnya ahụ na-egbu egbu nke ọchịchị ndị popu n’iwu Ụka nke Sọnde na-abịa n’oge na-adịghị anya, ọ na-abụ isi nke njikọ atọ ahụ nke dragọn ahụ, anụ ọhịa ahụ, na onye amụma ụgha ahụ. Mgbe ahụ, ọ bụ nwanyị ahụ na-agba anụ ọhịa ahụ nọ n’akwụkwọ Mkpughe iri na asaa, a na-edekwa n’egedege ihu nwanyị ahụ, Babilọn Ukwu. N’iwu Ụka nke Sọnde na-abịa n’oge na-adịghị anya, a na-agwọ ọnya ahụ na-egbu egbu nke Babilọn na nke ọchịchị ndị popu.

Nnupụisi mmadụ nke e gosipụtara site n’oge Babilọn ruo na njedebe nke ụwa bụ ọkpụkpụ-nkwado nke akwụkwọ Daniel, ma isi nke iri na otu bụ ozi amụma nke mpụga nke na-edekọ nnupụisi ahụ nke ụbọchị ikpeazụ. Ama ahụ nke nnupụisi a hụrụ n’isi nke iri na otu kwekọrọ na, ma dịkwa n’ime, amaokwu isii ikpeazụ nke isi ahụ. Amaokwu isii ikpeazụ ahụ bụ ozi nke nnupụisi mmadụ, ma amaokwu isii ikpeazụ ahụ ka e ji egosi, ma dịkwa n’ime, akụkọ ihe mere eme zoro ezo nke amaokwu nke iri anọ. N’ime ime otú a, a na-eme ka akwụkwọ Daniel belata bụrụ otu isi, nke n’aka nke ya a na-eme ka ọ belata bụrụ amaokwu isii nke isi ahụ n’onwe ya, nke n’aka nke ya a na-eme ka ọ belata bụrụ akụkọ ihe mere eme zoro ezo nke ọkara ikpeazụ nke otu amaokwu.

Isi nke iri na otu na-anọchi anya mkpụrụedemede nke iri na atọ nke mkpụrụedemede Hibru, nke mkpụrụedemede mbụ bu ụzọ ya, nke ikpeazụ esokwa ya, ma nke mbụ na nke ikpeazụ na-adị mgbe niile otu. Isi nke mbụ na-akọwa ndị amamihe ka a na-ekewapụ ha n’ebe ndị nzuzu nọ n’ọhụụ enyo ahụ, isi nke ikpeazụ akọwakwa ndị amamihe ka a na-ekewapụ ha n’ebe ndị nzuzu nọ n’oge mmeghe nke ihe e mechiri emechi. Mkpali nke Mmụọ na-agwa anyị na ịkàrà ndị puku narị otu na iri anọ na anọ bụ “ịdị n’eziokwu nke ọma, ma n’uche ma n’ime mmụọ.” Isi nke iri na-akọwa ịkàrà ndị puku narị otu na iri anọ na anọ n’akụkụ nke mmụọ, isi nke iri na abụọ egosikwa akụkụ nke uche. Isi nke iri na-akọwa mmetụ atọ na mmekọrịta atọ na ndị dị n’eluigwe. Isi nke iri na abụọ na-akọwa ime ka ndị amamihe dị ọcha n’ụzọ atọ, nke a na-arụzu site n’ịba ụba nke eziokwu amụma nke uche dị ka “eme ka ha dị ọcha, mee ka ha dị ọcha dịka ọcha, ma nwalee ha.” Dị nnọọ ka isi nke iri nwere akara abụọ nke atọ, ya bụ mmetụ atọ na nzute atọ nke eluigwe; otu a ka isi nke iri na abụọ nwere usoro ọnwụnwa nke nzọụkwụ atọ, tinyere amụma oge atọ.

Nzukọ nke iri nwere nzute atọ nke eluigwe nke na-ebu akara nke eziokwu; n’ihi na onye mbụ na onye ikpeazụ nke eluigwe so Daniel kpakọrịta bụ mmụọ-ozi Gabriel, ebe onye nke dị n’etiti bụ Michael. Ndị mmụọ-ozi atọ, ma Kraịst bụ mmụọ-ozi ahụ n’ụkwụ nke abụọ. Mmetụ atọ ahụ na-anọchi anya inye Daniel ike n’usoro ntọpụ atọ na-aga n’ihu. N’ime akụkụ Akwụkwọ Nsọ ahụ, Daniel kpọrọ ọhụụ enyo ahụ ugboro atọ, ma site n’ime nke a, ọ na-etinye ọhụụ enyo atọ ahụ n’ime mkpụrụaka asaa nke ọhụụ mareh dị na nzukọ nke iri. Ugboro abụọ ka a sụgharịrị okwu Hibru ahụ, mareh, dịka “ọdịdị,” ma ugboro abụọ kwa dịka “ọhụụ,” ma ugboro atọ ndị ọzọ ka a sụgharịrị ya dịka “ọhụụ.” “Ugboro atọ ndị ọzọ” ahụ abụghị mareh; ha bụ ụdị nwanyị nke mareh, nke bụ marah. Nzukọ nke iri nwere mmetụ atọ nke inye ike na-aga n’ihu, nzute atọ nke eluigwe nke na-ebu akara nke eziokwu, na ọhụụ enyo atọ nke bụ akụkụ nke mkpụrụaka asaa banyere ọdịdị nke Kraịst.

## Ọdịdị

Ugboro abụọ e sụgharịrị mareh dị ka ọdịdị kwekọrọ na ugboro abụọ e sụgharịrị ya dị ka ọhụụ. Ha abụọ ọnụ na-akọwa Kraịst dịka ihe nnọchianya nke na-apụta dị ka akara-ụzọ n’akụkọ amụma. N’Isi nke iri nke Mkpughe, mmụọ ozi na-arịdata ma tinye otu ụkwụ n’elu ala, nke ọzọkwa n’elu osimiri. Nwannaanyị White na-eme ka anyị mara na mmụọ ozi ahụ abụghị “onye dị ala karịa Jizọs Kraịst.” Mmụọ ozi nke Mkpughe iri bụ “ọdịdị” Kraịst n’akụkọ amụma. Ọ na-apụta n’amaokwu nke iri na atọ nke Daniel isi nke asatọ dịka Palmoni, ma site na Mkpughe isi nke ise gaa n’ihu Ọ na-apụta dịka Ọdụm nke agbụrụ Juda. Daniel na-anọchi anya ndị nke ụbọchị ikpeazụ bụ ndị na-agbaso ọdịdị amụma dị iche iche nke Kraịst, ebe ọ bụla Ọ pụrụ ịga. Ọ bụrụ na ha kwesịrị ntụkwasị obi ime otu a, a na-eduga ha n’ọhụụ enyo ebe ndị na-ekwesịghị ntụkwasị obi na-agba ọsọ.

Nzọụkwụ atọ nke ime ka ọ dị ọcha nke dị na isi nke iri na abụọ, nke dabere n’ịghọta ihe ọmụma ahụ nke a na-amụba mgbe a kpọghechara amụma, so ya na “amụma oge” atọ, nke na-anọchi anya mmezu atọ dị iche iche maka nke ọ bụla n’ime amaokwu atọ ahụ. Afọ puku abụọ na narị isii nke amaokwu nke asaa, afọ puku abụọ na narị itoolu nke amaokwu nke iri na otu, na afọ puku abụọ na narị atọ na iri atọ na ise nke amaokwu nke iri na abụọ, na-akọwapụta amaokwu atọ nke ọ bụla n’ime ha nwere amụma oge, nke mezuru n’akụkọ ihe mere eme, ma emesịa ndị Millerite wee mata ya dịka nkwenye nke akụkọ ihe mere eme banyere ozi ahụ ha kwusara. Amụma dị n’amaokwu ahụ, mmezu ya n’akụkọ ihe mere eme, na itinye akụkọ ihe mere eme ahụ n’ọrụ nke ndị Millerite, na-agba akaebe banyere mmezu nke ụbọchị ikpeazụ nke amụma atọ ahụ. Ma itinye oge n’ọrụ nke ndị Millerite adịkwaghị irè, ya mere, a ga-etinye aka na ntụaka oge ndị ahụ dị n’amaokwu ndị ahụ dị ka akara ngosi, ọ bụghị dị ka oge. A na-eguzobe akara ngosi ahụ n’ime amaokwu ndị ahụ site n’itinye amaokwu ahụ n’ọrụ, mmezu amaokwu ahụ n’akụkọ ihe mere eme, na ngosipụta ozi ahụ nke ndị Millerite.

A na-ejikọta usoro oge nke nnupụisi mmadụ n’isi nke iri na otu site n’otu dị iche iche, nkwekọrịta na ọgbụgba ndụ. A na-eme ka ọgbụgba ndụ mmadụ ndị a nọchiri anya n’ime akụkọ ihe mere eme nke isi nke iri na otu dị iche na Ọgbụgba Ndụ nke Chineke.

> “N’ụbọchị ikpeazụ nke akụkọ ụwa a, a ga-eme ka ọgbụgba-ndụ Chineke na ndị Ya na-edebe iwu Ya dị ọhụrụ ọzọ.” Review and Herald, February 26, 1914.

Rom na-eguzobe ọhụụ ahụ dum, ma mgbe a kpọrọ Rom nke Pope aha mbụ n’isi nke iri na otu, e ji ya amata dị ka “ndị na-agbahapụ ọgbụgba-ndụ nsọ ahụ.” Ahịrị ime dị n’ime Daniel isi nke iri na otu, nke bụkwa ahịrị ime dị n’ime akụkọ ihe mere eme zoro ezo nke amaokwu nke iri anọ, na-anọchi anya ndị ahụ na Chineke na-abanye n’ọgbụgba-ndụ n’ụbọchị ikpeazụ; ma ahịrị mpụta na-akọwa ndị ahụ na-agbahapụ ọgbụgba-ndụ ahụ n’onwe ya. N’ịkọwapụta ìgwè ahụ nke mmụba nke ihe ọmụma n’ụbọchị ikpeazụ agaghị abaraghị uru, a kpara akụkọ mpụta ha n’elu eriri amụma nke nkwekọrịta mmadụ e mebiri emebi.

A kpara n’ahịrị ime nke otu narị puku iri anọ na anọ ahụ ọtụtụ ihe nnọchianya na ihe atụ nke mmekọrịta ọgbụgba-ndụ nke Chineke na ndị fọdụrụnụ Ya nke ụbọchị ikpeazụ. Ihe nnọchianya nke ọnụọgụgụ “iri na otu” bụ otu n’ime eziokwu ndị ahụ, a na-ekwusikwa eziokwu ahụ ike site n’eziokwu na amaokwu nke iri na otu nke isi nke iri na otu na-akọwa ọhụụ mpụta na ọhụụ ime nke ụbọchị ikpeazụ; Emesịa, Aịsaịa na-egosipụtakwa nzube na ọrụ nke ndị Chineke nke ọgbụgba-ndụ Ya nke ụbọchị ikpeazụ n’isi nke iri na otu, na amaokwu nke iri na otu.

> Ọ gēru kwa n’ụbọchị ahụ na Onyenwe anyị ga-esetịkwa aka Ya ọzọ nke ugboro abụọ iji nwetaghachi ndị fọdụrụ n’ime ndị Ya, ndị a ga-ahapụ, site n’Asiria, na site n’Ijipt, na site na Pathros, na site na Kush, na site na Elam, na site na Shaina, na site na Hemat, na site n’agwaetiti dị iche iche nke oké osimiri. Aịzaya 11:11.

## Ịchụsasị Ndị Mmadụ

N’ụbọchị ikpeazụ, a gaara agbasasị ndị fọdụrụnụ nke Chineke ugboro abụọ, ebe ọ dị ha mkpa ka a kpọkọtaa ha. Amaokwu nke asaa nke Daniel iri na abụọ na-akọwapụta mgbasasị nke ndị Chineke n’ụbọchị ikpeazụ, ya mere ọ na-anọchi anya ụbọchị puku otu narị abụọ na iri isii ahụ dịka ihe nnọchianya nke mgbasasị.

> M wee nụ nwoke ahụ yi uwe ọcha nke ákwà linen, onye guzo n’elu mmiri nke osimiri ahụ, mgbe o weliri aka nri ya na aka ekpe ya elu n’ebe eluigwe dị, wee ṅụọ iyi site n’aha Onye ahụ nke dị ndụ ruo mgbe ebighị ebi, na ọ ga-adị ruo otu oge, na oge dị iche iche, na ọkara oge; ma mgbe ọ ga-emezu ikposa ike nke ndị nsọ ahụ, ihe ndị a niile ga-agwụ. Daniel 12:7.

A chụsasịrị ndị àmà abụọ ahụ n’Isi nke iri na otu nke Mkpughe, mgbe ha nyesịrị àmà ha.

> Mgbe ha gụchara àmà ha, anu-ọhia ahụ nke na-arịgo site n’olulu enweghị ngwụcha ga-ebuso ha agha, merie ha, ma gbuo ha. Ozu ha ga-adịkwa n’okporo ámá nke obodo ukwu ahụ, nke a na-akpọ n’ụzọ mmụọ Sọdọm na Ijipt, ebe a kpọgiderekwa Onyenwe anyị n’obe. Ndị sitere n’agbụrụ dị iche iche, na ụmụnne, na asụsụ, na mba dị iche iche ga-ahụ ozu ha ụbọchị atọ na ọkara, ha agaghị ekwekwa ka e lie ozu ha n’ili. Ndị bi n’elu ụwa ga-aṅụrị ọṅụ n’ihi ha, ma nwee obi ụtọ, ha ga-ezigakwa ibe ha onyinye; n’ihi na ndị amụma abụọ a nyere ndị bi n’elu ụwa ahụhụ. Mkpughe 11:7–10.

N’amaokwu nke ọzọ, amaokwu nke iri na otu, a na-eme ka ndị àmà abụọ ahụ si n’ọnwụ ha n’okporo ámá Sọdọm na Ijipt bilie. Otu ọnwụ ahụ ka Ezikiel sere dịka ndagwurugwu nke ọkpụkpụ akọrọ, ndị nwụrụ anwụ, a chụsasịrị achụsasị. Ndị àmà abụọ ahụ na-anọchi anya mpi Republican na Protestant ndị e gburu n’afọ 2020. Mpi Protestant nwụrụ n’amụma ụgha ya banyere Julaị 18, 2020, mpi Republican kwa nwụrụ n’ntuli aka e zuuru nke afọ 2020. Aịzaịa na-akọwa na mgbe a kpọlitere ndị àmà ahụ n’ọnwụ, nke ọ na-akọwa dịka ịbụ nchịkọta nke ugboro nke abụọ, ndị àmà ahụ na-aghọ ọkọlọtọ nke na-achịkọta ndị ọrụ nke elekere nke iri na otu.

> N’ụbọchị ahụ, mgbọrọgwụ Jesi ga-adị, nke ga-eguzo dịka ọkọlọtọ nye ndị mmadụ; ya ka ndị mba ọzọ ga-achọkwa: izu-ike ya ga-abụkwa nke ebube. O ga-erukwa n’ụbọchị ahụ, na Onyenwe anyị ga-esetịkwa aka Ya ọzọ, nke ugboro nke abụọ, iweghachite ndị fọdụrụ n’ime ndị Ya, ndị ga-afọdụ, site n’Asiria, na site n’Ijipt, na site na Patros, na site na Kush, na site na Elam, na site na Shaina, na site na Hamat, na site n’agwaetiti dị n’oké osimiri. Ọ ga-ebulikwa ọkọlọtọ nye mba dị iche iche, kpọkọtakwa ndị a chụpụrụ n’Izrel, chịkọtakwa ndị Juda gbasasịrị agbasa site n’akụkụ anọ nke ụwa. Aịzaya 11:10–12.

Mgbe Onyenwe anyị setịrị aka ya nke ugboro abụọ iji kpọkọta, ọ na-achịkọta “ndị a chụpụrụ n’Izrel.” “Ndị a chụpụrụ n’Izrel” na-aghọ ọkọlọtọ nye ndị mba ọzọ, ma n’ihi nke a, a ghaghị ịchụpụ ha tupu a kpọkọta ha. A chụpụrụ ha banye na ndagwurugwu ọkpụkpụ akọrọ nke Izikiel, ma mgbe e gburu ha otu oge, ha dinara n’okporo ámá ebe a kpọgiderekwa Onyenwe anyị n’obe, ebe òtù nke ọzọ nọ na-aṅụrị ọṅụ.

> Nụrụnụ okwu nke Onyenwe anyị, unu ndị na-ama jijiji n’ihu okwu ya; ụmụnne unu ndị kpọrọ unu asị, ndị chụpụrụ unu n’ihi aha m, sịrị, Ka e nye Onyenwe anyị otuto: ma ọ ga-apụta bụrụ ọṅụ unu, ha onwe ha ga-emekwa ihere. Aịsaịa 66:5.

A na-achụpụ ndị na-ama jijiji n’okwu Chineke site n’aka ụmụnna ha ndị kpọrọ ha asị. Jeremaịa na-akọwa ihe na-eme ụmụnna ndị ahụ kpọrọ ọkọlọtọ ahụ asị.

> Ya mere, otu a ka Onye-nwe-anyị kwuru, Lee, aga m eweta ihe ọjọọ n’elu ha, nke ha agaghị enwe ike ịgbanahụ; ma ọbụna ma ha tie mkpu kpọkuo m, agaghị m anụ ha. Jeremiah 11:11.

Ọnọdụ nke amaokwu nke iri na otu bụ ọgbụgba ndụ Chineke, ndị amụma nile kwa na-ekwu banyere ụbọchị ikpeazụ; ya mere, ọgbụgba ndụ a na-ekwu maka ya bụ imegharị ọgbụgba ndụ ahụ na ndị otu narị puku iri anọ na anọ.

> Okwu nke sitere n’aka Onyenwe anyị bịakwutere Jeremaya, sị, Nụrụnụ okwu nile nke ọgbụgba ndụ a, gwa kwa ha ndị ikom Juda na ndị bi na Jerusalem; sịkwa ha, Otú a ka Onyenwe anyị, Chineke nke Izrel, kwuru: Onye a bụrụ ọnụ bụ nwoke ahụ nke na-adịghị erube isi n’okwu nile nke ọgbụgba ndụ a, nke m nyere nna unu iwu n’ụbọchị m kpọpụtara ha n’ala Ijipt, n’ime ọkụ ọkụ ígwè ahụ, sị, Nụrụ olu m, meekwa ha, dịka ihe nile m na-enye unu iwu: unu ga-abụkwa ndị m, m ga-abụkwa Chineke unu: ka m wee mezuo iyi ahụ nke m ṅụrụ nna unu, inye ha ala nke mmiri ara ehi na mmanụ aṅụ na-eru, dịka ọ dị taa. M wee zaa, sị, Ka ọ dị otu a, O Onyenwe anyị.

> Ya mere, Onyenwe anyị sịrị m, Kpọsa okwu ndị a nile n’obodo Juda, nakwa n’okporo ámá Jerusalem, sị, Nụ okwu nile nke ọgbụgba ndụ a, meekwa ha. N’ihi na esiri m ike gbaa nna unu akaebe site n’ụbọchị ahụ m kpọpụtara ha n’ala Ijipt ruo taa, na-ebili n’isi ụtụtụ ma na-agba akaebe, sị, Nụrụ olu m. Ma ha egeghị ntị, ha akpọghịkwa ntị ha, kama onye ọbụla n’ime ha jere ije n’echiche nke obi ọjọọ ya: ya mere aga m eme ka okwu nile nke ọgbụgba ndụ a bịakwasị ha, nke m nyere ha iwu ime; ma ha emeghị ha.

> Jehova we si m, Ewe ahuwo m nkekɔm n’etiti ndị ikom Juda, na n’etiti ndị bi na Jerusalem. Ha alaghachila azụ n’ajọ omume nile nke nna nna ha, ndị jụrụ ịnụ okwu m; ha jeesokwa chi ọzọ ozi, ijere ha ozi: ụlọ Israel na ụlọ Juda emebiela ọgbụgba ndụ m nke mụ na nna nna ha gbara. Ya mere, otú a ka Jehova kwuru, Lee, aga m ewetara ha ihe ọjọọ, nke ha agaghị enwe ike ịgbanahụ; ma ọbụna ma ha tie mkpu kpọkuo m, agaghị m anụ ha. Jeremiah 11:1–11.

Isiokwu nke ikpé Laodisia nke Ụbọchị nke Asaa Adventizim, nke Jeremaịa kpọrọ aha, Ezikiel kwughachiri ya n’isi nke iri na otu, amaokwu nke iri na otu.

> Obodo a agaghị abụ ite unu, unu agaghịkwa abụ anụ ahụ dị n’etiti ya; kama aga m ekpe unu ikpe n’ókè-ala Izrel. Ezikiel 11:11.

Mmụọ Nsọ n’onwe Ya kpọmkwem na-egosi na akara e ji kaa ndị ezechi Ezikiel isi nke itoolu bụ otu akara ahụ nke ndị puku narị na iri anọ na anọ n’Akpughe isi nke asaa. Amaokwu nke iri na otu nke isi nke iri na otu bụ naanị n’aga n’ihu nke akụkọ na-aga n’ihu Ezikiel banyere ikpe nke ụka Seventh-day Adventist, nke Nwanyị White kọwara dị ka Jerusalem nke Ezikiel isi nke itoolu. Ndị na-anataghị akara ahụ ka a na-ekpe ikpe ma na-ebibi ha n’ọhụ nke isi nke itoolu ruo nke iri na otu.

Ọhụ nke 9/11 dị n’Ezikiel na-akọwapụta ndị na-ekwesịghị ntụkwasị obi dịka ndị a na-ebupụ n’èzí Jerusalem ka e kpee ha ikpe, si otu a kọwaa nkewa ikpeazụ nke ndị na-ekwu na ha bụ nzukọ ikpeazụ a kọwara n’akwụkwọ Mkpughe. Akara nke “iri na otu, iri na otu” bụ akara nke ọgbụgba-ndụ nke puku mmadụ narị otu na iri anọ na anọ na-abanye na ya na Chineke. Mgbe a chịkọtara ọnụ, ọnụọgụ ndị ahụ na-anọchi anya iri abụọ na abụọ, nke bụ otu ụzọ n’ime iri nke narị abụọ na iri abụọ, otu n’ime akara ndị na-egosi njikọta nke Chi na mmadụ.

Afọ narị abụọ na iri abụọ dị n’agbata 677 na 457 BC jikọtara amụma Daniel nke ụbọchị puku abụọ na narị atọ, na amụma oge Mosis nke ugboro asaa. E nwere ọtụtụ ihe a pụrụ ịmata n’ime afọ narị abụọ na iri abụọ ahụ dịka ihe nnọchianya nke ọrụ mkpuchi mmehie nke malitere mgbe amụma abụọ ahụ zukọrọ ọnụ n’afọ 1844. E nwekwara ọtụtụ ihe a pụrụ ịkọwapụta gbasara ihe a na-anọchi anya ya n’ihe nnọchianya site n’ọnụọgụ iri abụọ na abụọ dị ka otu ụzọ n’iri nke narị abụọ na iri abụọ, dịka ọ dịkwa n’ọnụọgụ iri na otu. Ihe m chọrọ igosipụta ebe a bụ mmekọrịta dị n’etiti iri na otu na iri abụọ na abụọ.

Anyị ga-aga n’ihu na echiche ndị a n’isiokwu na-esonụ.

Back to Articles