Article

# Akwụkwọ Daniel - Nọmba Otu Narị na Iri Asatọ na Isii

Nkwa-ekwe nke Panium: Mkpuchi Ikpeazụ na Mkpughe nke Mkpu Etiti Abalị

Author

Jeff Pippenger

Published

April 16, 2024

Formats

PDF
Word
Song MP3

Na Panium, nke bụ Caesarea Philippi, nke bụ amaokwu nke iri na atọ ruo nke iri na ise n’isi nke iri na otu nke akwụkwọ Daniel, nke bụ akụkọ ihe mere eme ebe mpi Republican na Protestant na-emezu ihe omimi ahụ nke ịbụ nke asatọ nke sitere n’ime asaa ahụ, nke bụ akụkọ ihe mere eme ebe a na-ebipụ Akara nke Chineke n’elu puku narị otu na iri anọ na anọ ahụ n’ụzọ na-adịgide adịgide, na akụkọ ihe mere eme nke ọbịbịa ozi nke Mkpu Etiti Abalị, Kraịst nyere ndị nke Ya nke ụbọchị ikpeazụ nkwa.

> M na-asịkwa gị, na gị bụ Pita, na n’elu nkume a ka M ga-ewu nzukọ-nsọ M; ọnụ ụzọ ámá nke hel agaghịkwa emeri ya. M ga-enyekwa gị mkpịsị-igodo nke alaeze eluigwe: ihe ọ bụla ị ga-ekekọta n’ụwa ga-abụ nke e kekọtaworo n’eluigwe: ihe ọ bụla ị ga-atọpụ n’ụwa ga-abụ nke e tọpụrụ n’eluigwe. Matiu 16:18, 19.

Oge nke ịkpọ akara nke malitere na Septemba 11, 2001, mgbe a kpọdara nnukwu ụlọ ndị dị n’obodo New York n’ala, nke ga-akwụsị n’iwu Sọnde nke na-abịa n’oge na-adịghị anya, bụ nke Alfa na Omega haziri. Akụkụ ikpeazụ kpamkpam nke oge ahụ na-emeghachi kpọmkwem akụkụ mbụ kpamkpam nke oge ahụ. Na Septemba 11, 2001 Onye-nwe duru ndị Ya laghachi n’ụzọ ochie, ebe n’etiti eziokwu ndị ọzọ ha chọpụtara “oge asaa,” dịka e si chọta ya n’ụbọchị eze Josaya. Mgbe ahụ mmiri ozuzo nke ikpeazụ malitere ịfesa, ma usoro nnwale nke mụtara nkewa nke òtù abụọ nke ndị na-efe ofufe malitere.

N’ime mmezu nke Habakuk isi nke abụọ, a chọpụtara eserese nsọ abụọ ahụ ma ha ghọọ ihe nnọchianya nke oge akụkọ ihe mere eme ahụ. Otu aka ahụ kwa, “arụmụka” nke Habakuk isi nke abụọ malitere, n’etiti usoro nke ahịrị n’elu ahịrị, nke bụ usoro nke mmiri ozuzo ikpeazụ, na-emegide usoro nke Protestantism ndapụ n’ezi okwukwe nke Adventism ji nwayọ nwayọ na-anabata malite na nnupụisi nke 1863.

Jisọs kwere nkwa na Ọ ga-enye ndị Ya nke ụbọchị ikpeazụ “igodo nke alaeze ahụ,” ma n’ime ime nke a, Ọ na-ekwu maka usoro ziri ezi nke Akwụkwọ Nsọ, nke nwere igodo amụma ndị dị mkpa iji mata, guzobe, ma kpọsaa ozi nke Mkpu Etiti Abalị na Mkpu Ukwu.

> “Ndị na-enwe mmekọrịta nsọ na Chineke na-aga ije n’ìhè nke Anyanwụ nke Ezi Omume. Ha adịghị akparị Onye Mgbapụta ha site n’imebi ụzọ ha n’ihu Chineke. Ìhè nke eluigwe na-enwu n’elu ha. Ka ha na-eru nso na njedebe nke akụkọ ụwa a, ọmụma ha banyere Kraịst, na banyere amụma ndị metụtara ya, na-abawanye nke ukwuu. Ha bụ ndị bara uru na-enweghị njedebe n’anya Chineke; n’ihi na ha dị n’ịdị n’otu na Ọkpara ya. N’ebe ha nọ, okwu Chineke jupụtara n’ịma mma na ịdị nwayọọ nke karịrị akarị. Ha na-ahụ mkpa ọ dị. A na-ekpughe eziokwu nye ha. E ji ìhè dị nro kpuchie ozizi banyere ịdị mmadụ nke Kraịst. Ha na-ahụ na Akwụkwọ Nsọ bụ mkpịsị ugodi nke na-emepe ihe omimi niile ma na-edozi nsogbu niile. Ndị jụrụ ịnabata ìhè ma jee ije n’ìhè agaghị enwe ike ịghọta ihe omimi nke nsọpụrụ Chineke, ma ndị ahụ na-atụghị ụjọ ibuli obe ma soro Jizọs, ga-ahụ ìhè n’ìhè Chineke.” The Southern Watchman, April 4, 1905.

Ndị Pita nọchiri anya, bụ́ ndị ahụ puku narị na iri anọ na anọ, bụ́ ndị na-anabata ozi Laodisia nke bịarutere n’ụbọchị Septemba 11, 2001, nke a na-emegharị ugbu a kemgbe Julaị, 2023. Ozi Laodisia nke bịarutere n’afọ 1856, bụ mmụba nke ihe ọmụma banyere “oge asaa,” ma mgbe Kraịst kpọkọtara ọkpụkpụ ndị nwụrụ anwụ ọnụ, ma emechaa mee ka ha dị ndụ, ha na-apụ na mmegharị Laodisia nke mmụọ ozi nke atọ banye na mmegharị Filadelfia nke ndị ahụ puku narị na iri anọ na anọ. A na-eweta mgbanwe ahụ site n’Okwu Kraịst, n’ihi na a na-edo ha nsọ site n’Okwu Ya, Okwu Ya bụ “eziokwu,” Okwu Ya bụkwa “igodo” nke na-emepe Okwu Ya.

> Degara mmụọ-ozi nke nzukọ dị na Filadelfia dee; Ihe ndị a ka onye ahụ dị nsọ na-ekwu, onye ahụ bụ eziokwu, onye ahụ nwere mkpịsị ugodi nke Devid, onye na-emepe, ma ọ dịghị onye ọbụla na-emechi; na-emechi kwa, ma ọ dịghị onye ọbụla na-emepe; Amaara m ọrụ gị nile: lee, etinyewo m n’ihu gị ọnụ ụzọ e meghere emeghe, ma ọ dịghị onye pụrụ imechi ya: n’ihi na i nwere ntakịrị ike, ma i debewo okwu m, ịgọnarịghịkwa aha m. Mkpughe 3:7–8.

Usoro nke “ahịrị n’elu ahịrị” bụ mkpịsị-igodo ahụ Kraịst kwere ndị nke Ya nke ụbọchị ikpeazụ nkwa n’agha ahụ dị n’“ọnụ ụzọ ámá” ahụ. “Ọnụ ụzọ ámá” bụ ụka.

> Jekọb tetara n’ụra ya, wee sị, N’ezie, Onyenwe anyị nọ n’ebe a; ma amaghị m ya. O wee tụọ egwu, sị, Lee ka ebe a si dị egwu! ebe a abụghị ihe ọzọ kama ụlọ Chineke, nke a bụkwa ọnụ ụzọ eluigwe. Jenesis 28:16, 17.

Agha dị n’ọnụ ụzọ ámá na-anọchi anya ọgụ ndị okpukpe nke na-eme n’etiti eziokwu na njehie, ma njehie nke okpukpe Gris bụ ọnụ ụzọ ámá nke hel, ma okpukpe Adventizim Laodisia nke dapụrụ n’ezi okwukwe bụkwa ọnụ ụzọ ámá. Ọnụ ụzọ ámá Adventist Laodisia na-anọchi anya ebe arụmụka Habakuk mezuru.

> N’ụbọchị ahụ Onyenwe ndị agha ga-abụ okpueze nke ebube, na okpu-eze nke ịma mma, nye ndị fọdụrụ n’ime ndị Ya, na mmụọ nke ikpe ziri ezi nye onye na-anọdụ ala n’oche ikpe, na ike nye ndị na-eme ka agha laghachi ruo n’ọnụ ụzọ ámá. Ma ndị a kwa ehiewo site na mmanya, sitekwa na ihe ọṅụṅụ siri ike ha esila n’ụzọ; onye nchụàjà na onye amụma ehiewo site na ihe ọṅụṅụ siri ike, mmanya elodawo ha, ha esila n’ụzọ site na ihe ọṅụṅụ siri ike; ha na-ehie ụzọ n’ọhụ, ha na-asụ ngọngọ n’ikpe. N’ihi na tebụl niile juputara na ọgbụgbọ na unyi, nke mere na ọ dịghị ebe dị ọcha. Ònye ka Ọ ga-akụziri ihe ọmụma? Ònye ka Ọ ga-eme ka ọ ghọta ozizi? Ọ̀ bụ ndị a kpọrọ ara n’ara mmiri, ndị a dọpụtara n’ara nne? N’ihi na iwu ga-adịkwasị iwu, iwu ga-adịkwasị iwu; ahịrị ga-adịkwasị ahịrị, ahịrị ga-adịkwasị ahịrị; ntakịrị ebe a, ntakịrịkwa ebe ahụ. N’ihi na site n’egbugbere ọnụ na-ama jijiji na asụsụ ọzọ ka Ọ ga-agwa ndị a okwu. Ndị Ọ sịrị ha, Nke a bụ izuike, nke unu ga-eji mee ka onye ike gwụrụ zuo ike; nke a kwa bụ ume ọhụrụ: ma ha achọghị ịnụ. Ma okwu Onyenwe anyị ghọrọ nye ha iwu ga-adịkwasị iwu, iwu ga-adịkwasị iwu; ahịrị ga-adịkwasị ahịrị, ahịrị ga-adịkwasị ahịrị; ntakịrị ebe a, ntakịrịkwa ebe ahụ; ka ha wee gaa, daa azụ, gbajie, bụrụ ndị e ji ọnyà jide, ma bụrụkwa ndị e jidere. Ya mere, nụ okwu Onyenwe anyị, unu ndị na-akwa emo, ndị na-achị ndị a nọ na Jerusalem. Aịzaịa 28:5-14

Igodo nke alaeze ahụ bụ okwu nke Akwụkwọ Nsọ, nke Okwu ahụ nyere ndị nke Chineke n’ụbọchị ikpeazụ.

> “E nwere eziokwu dị n’Okwu ahụ nke, dị ka akwara nkume ọla dị oké ọnụ ahịa, zoro ezo n’okpuru elu ya. A na-achọpụta akụ zoro ezo ahụ mgbe a na-achọ ya, dịka onye na-egwupụta akụ si achọ ọlaedo na ọlaọcha. Ihe akaebe nke eziokwu nke Okwu Chineke dị n’Okwu ahụ n’onwe ya. Akwụkwọ Nsọ bụ mkpịsị ugodi nke na-emeghe Akwụkwọ Nsọ. Mmụọ Ya na-ekpughe n’uche anyị ihe omimi miri emi nke eziokwu ndị dị n’Okwu Chineke.”

> “Bible bụ nnukwu akwụkwọ mmụta maka ụmụakwụkwọ nọ n’ụlọ akwụkwọ anyị. Ọ na-akụzi uche nile nke Chineke gbasara ụmụ nwoke na ụmụ nwanyị Adam. Ọ bụ iwu nke ndụ, na-akụziri anyị agwa nke anyị ga-akpụ maka ndụ n’ọdịnihu. Anyị adịghị mkpa ìhè na-adịghị doo anya nke omenala iji mee ka Akwụkwọ Nsọ ghọtakwuo. Otu a kwa ka anyị pụrụ isi chee na anyanwụ nke etiti ehihie chọrọ ntakịrị ìhè ọwa nke ụwa iji bawanye ebube ya. Okwu ndị ụkọchukwu na onye ozi-ọma adịghị mkpa iji zọpụta ndị mmadụ pụọ n’ime njehie. Ndị na-ajụ ase n’Ọrụ Ebube nke Chukwu ga-enwe ìhè. N’ime Bible, a na-eme ka ọrụ ọ bụla doo anya. Ihe mmụta ọ bụla e nyere bụ ihe a pụrụ ịghọta. Ihe mmụta ọ bụla na-ekpughere anyị Nna ahụ na Ọkpara ahụ. Okwu ahụ nwere ike ime ka mmadụ niile bụrụ ndị maara ihe ruo nzọpụta. N’ime okwu ahụ, a na-ekpughe sayensị nke nzọpụta n’ụzọ doro anya. Chọchaanụ Akwụkwọ Nsọ, n’ihi na ha bụ olu Chineke na-agwa mkpụrụ obi okwu.” Testimonies, volume 8, 157.

Mkpịsị-igodo ndị Kraịst nyere ụka nke ụbọchị ikpeazụ nwere otu ike ahụ ha nwere mgbe e nyere ha Pita.

> “Pita ekwupụtawo eziokwu ahụ nke bụ ntọala nke okwukwe ụka, Jisọs wee sọpụrụ ya ugbu a dịka onye nnọchi anya ọgbakọ dum nke ndị kwere ekwe. O kwuru, ‘M ga-enye gị mkpịsị ugodi nke alaeze eluigwe: ihe ọbụla ị ga-ekekọta n’elu ụwa ka a ga-ekekọta ya n’eluigwe: ihe ọbụla ị ga-atọghe n’elu ụwa ka a ga-atọghe ya n’eluigwe.’”

> “‘Igodo nile nke alaeze eluigwe’ bụ okwu nile nke Kraịst. Okwu nile nke Akwụkwọ Nsọ dị Nsọ bụ nke Ya, a kpọbatakwara ha ebe a. Okwu ndị a nwere ike imeghe ma mechie eluigwe. Ha na-ekwupụta ọnọdụ ndị a na-anabata ma ọ bụ na-ajụ mmadụ n’ihi ha. Ya mere, ọrụ nke ndị na-ekwusa okwu Chineke bụ isi ísì nke ndụ ruo ná ndụ ma ọ bụ nke ọnwụ ruo ná ọnwụ. Nke ha bụ ozi e tụrụ ibu site na nsonaazụ ebighị ebi.” The Desire of Ages, 413.

Ike nke a na-egosi site n’okwu Ya, mgbe e debere ya n’aka ndị mmadụ, dabeere n’ụkpụrụ ndị e gosipụtara n’Okwu Ya. Nke kasị mfe, ma eleghị anya nke kacha omimi, bụ na e guzobere eziokwu n’elu àmà nke mmadụ abụọ.

> “Ajọ ihe ọjọọ ọzọ dị egwu nke bilitere n’ime ụka ahụ bụ nke ụmụnna na-akpụ ibe ha n’ụlọikpe. E meela nnukwu ndokwa maka idozi ihe isi ike dị n’etiti ndị kwere ekwe. Kraịst n’onwe Ya enyela ntụziaka doro anya banyere otú a ga-esi dozie ụdị okwu ndị a. ‘Ọ bụrụkwa na nwanna gị emehie gị,’ ka Onye Nzọpụta ahụ dụrụ ọdụ, ‘gaa gwa ya mmehie ya n’etiti gị na ya naanị: ọ bụrụ na ọ nụ gị, i ritela nwanna gị. Ma ọ bụrụ na ọ gaghị anụ gị, kpọrọ otu ma ọ bụ mmadụ abụọ ndị ọzọ ka ha soro gị, ka e wee mee ka okwu ọbụla guzosie ike n’ọnụ ndị àmà abụọ ma ọ bụ atọ. Ọ bụrụkwa na o leghara ịnụ ha anya, gwa ya ụka: ma ọ bụrụ na o leghara ịnụ ụka anya, ka ọ dịrị gị dịka onye mba ọzọ na onye ọnaụtụ. N’ezie asị m unu, Ihe ọbụla unu ga-ekekọta n’elu ụwa ga-abụ nke e kekọtaworo n’eluigwe: ihe ọbụla unu ga-atọpụkwa n’elu ụwa ga-abụ nke e tọpụworo n’eluigwe.” Matiu 18:15–18.” Acts of the Apostles, 304.

E nwere ma ọ dịkarịa ala ndị àmà ala atọ nke oge a na-akara puku otu narị na iri anọ na anọ ahụ akara n’oge Mkpu Etiti Abalị. N’icheta eziokwu ahụ bụ na n’oge mkpu ahụ n’etiti abalị, o meela akaha inweta mmanụ ahụ, anyị na-ahụ àmà nke ọnọdụ ala nke nzukọ ogige Exeter na-enye ihe atụ nke ebe a na-akara ndị nke Chineke nke ụbọchị ikpeazụ akara, anyị na-ahụkwa eziokwu ahụ ka e si na ọnọdụ ala Sesaria Filipai gosipụta ya, nakwa site n’àmà nke agha Panium, n’amaokwu iri na atọ ruo iri na ise nke Daniel isi nke iri na otu. Ma eleghị anya, ọ dị ntakịrị ịpụ n’usoro ịkpọ ndị àmà atọ a ndị àmà ala, ma ana m eji okwu ahụ eme ihe n’ihi na ọnọdụ ala ahụ bụ n’ezie akụkụ nke ebe ihe omume ahụ si dị na Exeter na Sesaria Filipai. Jisọs tinyere Pita n’ime ọnọdụ ala amụma ahụ nke puku otu narị na iri anọ na anọ ahụ nọ n’ime ya n’ụbọchị ikpeazụ. Mgbe ahụ, O nyere iwu.

> M ga-enye gị mkpịsị ugodi nke alaeze eluigwe: ma ihe ọ bụla i ga-ekekọta n’elu ụwa, a ga-ekekọta ya n’eluigwe: ma ihe ọ bụla i ga-atọpụ n’elu ụwa, a ga-atọpụ ya n’eluigwe. Mgbe ahụ, ọ dọrọ ndị na-eso ụzọ ya aka ná ntị ka ha ghara ịgwa onye ọ bụla na ọ bụ Jizọs Kraịst. Site n’oge ahụ gawa, Jizọs malitere igosi ndị na-eso ụzọ ya otú ọ ga-esi gaa Jerusalem, ma taa ahụhụ ọtụtụ ihe n’aka ndị okenye na ndị isi nchụàjà na ndị odeakwụkwọ, ka e gbuo ya, ma ka a kpọlite ya ọzọ n’ụbọchị nke atọ. Mgbe ahụ, Pita kpọọrọ ya iche, malitekwara ịbara ya mba, sị, Ka nke a dịrị gị anya, Onyenwe anyị: nke a agaghị eme gị ma ọlị. Ma ọ tụgharịrị, sị Pita, Si n’azụ m pụọ, Setan: ị bụ ihe ịsụ ngọngọ nye m: n’ihi na ị naghị eche echiche banyere ihe ndị nke Chineke, kama nke ndị mmadụ. Matiu 16:19–23.

Okwu ahụ bụ “Exeter” bụ aha otu obodo dị na Devon, England. A pụrụ ịgbaso mmalite okwu ya ruo n’Asụsụ Bekee Ochie, ebe a maara ya dị ka “Exanceaster” ma ọ bụ “Execestre.” E kweere na aha ahụ sitere n’okwu Bekee Ochie ndị a bụ “Exe” (na-ezo aka n’Osimiri Exe, nke obodo ahụ dị n’akụkụ ya) na “ceaster” (nke pụtara “ụlọ agha ndị Rom” ma ọ bụ “obodo e ji mgbidi gbaa gburugburu”). Ya mere, “Exeter” pụtara ma ọ bụ “ụlọ agha dị n’Osimiri Exe,” ma ọ bụ “obodo e ji mgbidi gbaa gburugburu dị n’akụkụ Osimiri Exe.” Ọdịdị ala jikọtara ya na ọbịbịa na mmezu nke Mkpu Etiti Abalị n’akụkọ ihe mere eme ndị Millerite na-egosi ebe mmiri dị, nke na-anọchite anya ịwụpụta nke Mmụọ Nsọ, nakwa otu ebe Chineke na-ebulite agha mmadụ iji kpọsaa ozi ahụ n’ụwa, nke Nwanneanyị White gwara anyị na ọ gara dịka “ebili mmiri dị ike.” Ebili mmiri dị ike abụghị naanị mmiri osimiri nkịtị; ọ bụ mmiri e nyere ike karịrị akarị.

Akụkọ ihe mere eme nke ndị Millerite bụ mmezu nke ilu ụmụ agbọghọ iri ahụ, ma mgbe a kpọrọ otu narị puku iri anọ na anọ ahụ ruo na ngwụcha oge nke ịkà akara, ha ga-emegharị ụzọ akara ndị a kọwara ná mmalite oge nke ịkà akara ahụ, nakwa akụkọ ihe mere eme nke nzukọ ọgbakọ Exeter. Mmụọ-ozi ga-arịdata ya na ozi nnwale nke a chọrọ ka eri ya. Ozi ahụ ga-eduga n’ọgbọ ntọala nile, ọ ga-echekwa klas abụọ ahụ ihu site na “oge asaa,” nke Levitikọs iri abụọ na isii. Ọ ga-agụnye Mkpughe nke Jisọs Kraịst, nke Pita nọchiri anya ya dịka nnabata na e tere Jisọs mmanụ ịbụ Kraịst, mgbe akara nsọ nke eluigwe siri n’ụdị nduru rịdata, na-anọchi anya Septemba 11, 2001. Ọ ga-agụnyekwa nghọta ahụ na Jisọs bụ Ọkpara Chineke nke nsọ, nakwa na site n’ịbụ na Jisọs were anụ ahụ nke mmadụ dara ada kpọkwasị n’elu ịdị ya nsọ, Ọ bụkwa Ọkpara nke mmadụ.

Eziokwu ndị a ga-amịpụta klaasị abụọ nke ndị na-efe ofufe, dịka ha mere mgbe Septemba 11, 2001 gasịrị. E gosipụtara klaasị abụọ ahụ na nzukọ ikpọ-azụ nke Exeter, n’ihi na n’ụbọchị nzukọ ikpọ-azụ ahụ, e guzobere otu ụlọikwuu site n’aka otu ìgwè sitere na Watertown, ndị jụrụ ozi nke Mkpu Etiti Abalị dịka e si n’aka Samuel Snow weta ya. Ha nwere nzukọ adịgboroja ndị dara ụda nke ukwuu ma juputa n’ime mmetụ-obi, nke mere na ndị ndú nke nzukọ Snow gara kpọrọ ha wee gwa ha ka ha belata mkpọtụ ha. N’ọgbakọ ikpọ-azụ ahụ, e mere ka klaasị abụọ pụta ìhè, ha abụọ kwukwara na ha so na mmiri nwee njikọ, ma otu bụ adịgboroja ma nọchite anya ndị nzuzu ndị na-enweghị mmanụ. Ìgwè ahụ nọ n’ụlọikwuu Exeter bụ agha ahụ nke bụ obodo ahụ, nke bụkwa ebe e wusiri ike, n’ihi na ha nọ na-anọchi anya ọkpụkpụ akọrọ ndị nwụrụ anwụ nke Ezikiel, ndị e weliri elu dị ka agha dị ike n’ozi nke Mkpu Etiti Abalị.

N’akụkọ ihe mere eme nke e gosipụtara òtù abụọ ahụ, Pita nọchiri anya ha abụọ. Nkwupụta ya nke ji amata Jisọs dịka Kraịst ahụ na Ọkpara nke Chineke sitere n’ike mmụọ nsọ nke Mmụọ Nsọ, n’ihi na Kraịst gwara ya n’ụzọ doro anya, “Anụ ahụ na ọbara ekpugheghị gị nke a, kama Ọ bụ Nna m nke nọ n’eluigwe.” Mgbe Jisọs mechara mee ka ndị na-eso ụzọ ya mata gbasara obe ahụ, Pita, n’oge ahụ na-enweghị mmetụta nduzi nke Mmụọ Nsọ, kpọrọ Kraịst n’akụkụ, “wee malite ịbara Ya mba, sị, Ka Chineke gbochie ya n’ebe Ị nọ, Onyenwe anyị: nke a agaghị eme Gị ma ọlị. Ma Ọ tụgharịrị, wee sị Pita, Si n’azụ m pụọ, Setan: ị bụ ihe ịsụ ngọngọ nye m: n’ihi na ị naghị ele ihe ndị bụ nke Chineke anya, kama ị na-ele ndị bụ nke mmadụ anya.”

Mgbawa mmetụta nke Pita kwekọrọ na ofufe nke mmetụta na-eme n’ụlọikwuu Watertown mgbe Samuel Snow na-ekwusa ozi nke Mkpu Etiti Abalị. N’ogo ahụ, Pita na-anọchite anya ndị bụ ndị a na-ahọpụta ka ha bụrụ n’etiti narị na puku iri anọ na anọ ahụ. Ndị a na-ahọpụta ahụ na-anọchite anya otu òtù nke nwere mmanụ ahụ, nke bụ Mmụọ Nsọ, ọ bụkwa ozi ahụ, ọ bụkwa agwa ahụ; òtù nke ọzọ enweghị mmanụ ahụ. N’ọnọdụ Kesaria Filipai, Kraịst malitere imeghe “na ọ ghaghị ịga Jerusalem, ma ahụhụ ọtụtụ ihe n’aka ndị okenye na ndị isi nchụàjà na ndị odeakwụkwọ, ka e gbuo ya, ma e welitekwa ya ọzọ n’ụbọchị nke atọ.”

Mmechuihu nke ndị na-eso ụzọ ahụ mgbe e mezuru n’ezie ihe ndị ahụ n’obe bụ akụkọ ihe mere eme Nwanneanyị White ji akọwa mmechuihu nke Ọktoba 22, 1844, nakwa mmechuihu nke ndị Hibru n’oge ha na-agafe Oké Osimiri Uhie mgbe ndị agha Fero na-emechi ha azụ ma mmiri oke osimiri dị n’ihu ha. Ndị àmà ahụ niile na-akọwa iwu Sọnde nke na-abịa n’oge na-adịghị anya, ma mkpughe nke amaokwu iri na atọ ruo iri na ise nke Daniel iri na otu na-enye àmà banyere ihe omume ndị na-eduga n’iwu Sọnde ahụ. N’ime ime nke a, ha na-anọchitekwa anya “akụkụ nke amụma Daniel nke metụtara ụbọchị ikpeazụ.”

Anyi ga-aga n’ihu n’ọmụmụ a n’isiokwu na-esonụ.

> “Nnyocha nke ọma banyere ụdị na mmezu-ụdị dugara n’ịhụ na mkpọgide Kraịst n’obe mere kpọmkwem n’ụbọchị ahụ n’usoro emume kwa afọ e nyere Izrel mgbe a na-egbu nwa atụrụ ngabiga. Ọ̀ gaghị abụkwa na nsachapụ ebe nsọ ahụ nke e sere onyinyo ya n’Ụbọchị Mkpuchi Mmehie—nke na-adakwasị n’ụbọchị nke iri nke ọnwa nke asaa—ga-emekwa kpọmkwem n’ụbọchị ahụ n’afọ a na-eme emume ya n’ụdị ahụ? (lee The Great Controversy, 399). Nke a, dị ka ezi ngụkọ oge nke Mozis si dị, ga-abụ Ọktoba 22. N’isi mbido Ọgọst, 1844, n’otu nzukọ ọmụma n’ụlọikwuu na Exeter, New Hampshire, e webatara echiche a, ma nabata ya dịka ụbọchị maka mmezu amụma ụbọchị 2300 ahụ. Ilu ụmụ agbọghọ iri ahụ dị na Matiu 25:1–13 nwetara mkpa pụrụ iche—igbu oge nke nwoke ahụ na-alụ nwanyị, ichere na iro ụra nke ndị ahụ nọ na-eche agbamakwụkwọ ahụ, mkpu ahụ n’etiti abalị, imechi ụzọ, na ihe ndị ọzọ. Ozi ahụ na Kraịst na-abịa n’Ọktoba 22 bịara mara aha ya dịka ‘mkpu etiti abalị.’ ‘Ellen White dere, ‘puku puku ndị kwere ekwe kpọsara “mkpu etiti abalị” ahụ.’ Ọ gbakwụnyere:”

> “‘Dị ka ebili mmiri nke oke osimiri, mmegharị ahụ nke [ọnwa nke asaa] sịrị gafee ala ahụ. Site n’obodo ruo n’obodo, site n’ime obodo nta ruo n’ime obodo nta, ọ gara ọbụna ruo n’ebe ndị dịpụrụ adịpụ n’ime ime obodo, ruo mgbe a kpọtere ndị Chineke na-echere ya nke ọma.—The Great Controversy, 400.’”

> “Ngwangwa nke ozi ahụ jiri gbasaa ka ndị odee L. E. Froom kpọtụrụ si kọwaa ya:

> “‘Bates hapụrụ ndekọ na ozi Exeter ahụ ‘fere, dị ka a ga-asị, n’elu nku nke ifufe.’ Ndị ikom na ndị inyom jiri ụgbọ oloko na mmiri, jiri ụgbọ ịnyịnya na ịnyịnya, na-ebuga ngwugwu akwụkwọ na akwụkwọ akụkọ, na-ekesa ha ‘n’ụba dị ka akwụkwọ osisi nke mgbụsịakwụkwọ.’ White kwuru, ‘Ọrụ dị n’ihu anyị bụ ifega gaa n’akụkụ ọ bụla nke ubi sara mbara ahụ, ịkpọ ụda mgbịrịgba ịdọ aka ná ntị, ma kpọtee ndị nọ n’ụra.’ Ma Wellcome gbakwụnyere na mmegharị ahụ gbawara pụta dịka mmiri e wepụtara n’ime ebe e gbochiri mmiri. A hapụrụ ubi ọka chara acha ka o guzo n’enweghị owuwe ihe ubi, a hapụkwara nduku tozuru oke n’ala n’enweghị igwu ha. Ọbịbịa nke Onyenwe anyị adịla nso. Ugbu a, oge adịkwaghị maka ihe ndị dị otú ahụ nke ụwa.—The Prophetic Faith of Our Fathers, Vol. IV, p. 816.

> “Dị ka onye ji anya ya hụ ihe ahụ ma sonyekwa n’ime mmegharị ahụ, Ellen White kọwara ọdịdị nke ọrụ ahụ nke na-agba ọsọ ngwa ngwa n’ihu:”

> “Ndị kwere ekwe hụrụ ka e wepụrụ obi abụọ ha na mgbagwoju anya ha, olileanya na obi ike wee mee ka obi ha dị ndụ. Ọrụ ahụ nwere onwe ya pụọ n’ókè ndị ahụ gabigara ókè nke a na-ahụ mgbe niile mgbe mkpali mmadụ dị, na-enweghị mmetụta na-achị achị nke okwu na Mmụọ nke Chineke…. O buru àgwà ndị ahụ na-akara ọrụ Chineke n’oge nile. Enweghị nnukwu ọṅụ nke mmenye obi n’ókè, kama e nwere nnọọ inyocha obi nke miri emi, nkwupụta mmehie, na ịjụ ụwa. Nkwadebe izute Onyenwe anyị bụ ibu dị n’obi nke mmụọ ndị na-ata ahụhụ…. ”

> “‘N’etiti mmegharị okpukpe ukwu niile kemgbe ụbọchị ndịozi, ọ dịghị nke ọ bụla nke nweworo onwe ya pụọ n’adịghị-zuru-okè nke mmadụ na aghụghọ Setan karịa nke mgbụsịakwụkwọ nke afọ 1844. Ọbụna ugbu a, mgbe ọtụtụ afọ gafeworo [1888], ndị niile sonyere na mmegharị ahụ ma guzosie ike n’elu ikpo okwu nke eziokwu ka na-enwe mmetụta nke mmetụta nsọ nke ọrụ ahụ a gọziri agọzi ma na-agba ama na ọ sitere n’aka Chineke.—Ibid., 400, 401.’”

> “N’agbanyeghị ihe àmà nke ọrụ nke na-ekpuchi ala ahụ dum ma na-adọta puku mmadụ n’ime mkpakọrịta nke Ọbịbịa nke Abụọ, na ihe dị ka ndị ozi abụọ narị sitere n’ụka dị iche iche jikọtara onwe ha n’ịgbasa ozi ahụ, [Lee C. M. Maxwell, Tell it to the world, pp. 19, 20.] ụka ndị Protestant n’ozuzu ha jụrụ ya ma jiri ụzọ niile dị n’aka ha gbochie ka okwukwe n’ọbịbịa Kraịst n’oge na-adịghị anya ghara ịgbasa. Ọ dịghị onye nwere ike ịkpọtụrụ n’oge ofufe ụka olileanya nke ọbịbịa Jizọs n’oge na-adịghị anya, ma n’ebe ndị na-eche ihe omume ahụ nọ, ọ dị nnọọ iche.”

> “Ellen White kọwara otú ọ dị:

> “‘Oge ọ bụla yiri m ihe dị oké ọnụ ahịa ma bụrụkwa nke dị mkpa nke ukwuu. Enwere m mmetụta na anyị na-arụ ọrụ maka ebighị ebi, nakwa na ndị na-akpachapụghị anya ma na-enweghị mmasị nọ n’ihe ize ndụ kasịnụ. Okwukwe m adịghị ekpuchi ekpuchi, ewepụtara m nkwa ndị dị oké ọnụ ahịa nke Jisọs nye onwe m….

> “‘Site n’ịchọsi obi ike n’ime obi anyị na nkwupụta mmehie n’ụzọ ịdị umeala n’obi ka anyị jiri ekpere bịaruo oge atụmanya ahụ. Kwa ụtụtụ, anyị chere na ọrụ mbụ anyị bụ ijide n’aka ihe àmà na-egosi na ndụ anyị ziri ezi n’ihu Chineke. Anyị ghọtara na ọ bụrụ na anyị anaghị aga n’ihu n’ịdị nsọ, n’ezie anyị ga-alaghachi azụ. Mmasị anyị n’ebe ibe anyị nọ bawanyere; anyị kpeere ekpere nke ukwuu, ya na ibe anyị ma n’ihi ibe anyị.

> “‘Anyị zukọrọ n’ubi mkpụrụ osisi na n’ogige osisi ka anyị na Chineke nwee mkpakọrịta ma ka anyị rịọsie Ya arịrịọ ike, na-enwe mmetụta nke ịdị nso Ya nke ọma karịa mgbe ọrụ okike Ya gbara anyị gburugburu. Ọṅụ nke nzọpụta dị anyị mkpa karịa nri na ihe ọṅụṅụ anyị. Ọ bụrụ na igwe ojii kpuchie uche anyị, anyị enweghị ike izu ike ma ọ bụ ihi ụra ruo mgbe a kpochapụrụ ha site n’ịma nke ọma na anyị anabatara n’aka Onyenwe anyị.—Life Sketches of James White and Ellen G. White (1880), 188, 189.” Arthur White, The Ellen White Biography, mpịakọta nke 1, 51, 52.

Back to Articles