Article

# Akwụkwọ Daniel - Nọmba Otu-Narị na Iri Asaa na Atọ

Onyinyo Papa: Iwepụ Nkpuchi n’ike na Ebumnuche ndị dị n’azụ “Papa Hitler”

Author

Jeff Pippenger

Published

April 3, 2024

Formats

PDF
Word
Song MP3

N’akwụkwọ a kpọrọ Hitler’s Pope, odee ya bụ John Cornwell malitere akụkọ banyere poopu ga-abịa n’ọdịnihu, onye chịrị mgbe Hitler nọ na-achị Germany, site n’akụkọ nna nna ya na Pope Pius IX, ndị a chụpụrụ n’Obodo Rome. Mgbe Pius IX gbapụrụ n’obodo Rome, n’iyi uwe dị ka nọn, naanị nwoke ọ kpọrọ soro ya bụ nna nna poopu ahụ ga-abịa n’ọdịnihu. Cornwell tụlere mmekọrịta chiri anya dị n’etiti ndị ikom abụọ ahụ, ma emesịa kọwapụta otú nna poopu ahụ ga-abịa n’ọdịnihu kwa si bụrụ onye jikọtara ya na etiti ike nke Chọọchị Katọlik. N’ime nke a, ọ kọwapụtara ọnọdụ mmekọrịta ọha na eze, nke ndọrọ ndọrọ ọchịchị, na nke okpukpe nke akụkọ ihe mere eme ahụ site n’oge Pius IX ruo Agha Ụwa nke Abụọ. Nchịkọta ahụ nke akụkọ ihe mere eme bụ ihe na-enye ọmụma n’ụzọ dị ukwuu.

> “E mere nzọụkwụ ọzọ n’ịnatakwu ikike nke papa, mgbe, n’arọ nke iri na otu, Pope Gregory VII kwusara izu-okè nke Ụka Rom. N’etiti nkwupụta ndị o wepụtara, e nwere otu nke na-ekwupụta na Ụka ahụ emehiewo mgbe ọ bụla, ma ọ bụ na ọ gaghị emehie mgbe ọ bụla, dịka Akwụkwọ Nsọ si dị. Ma ihe-àmà nke Akwụkwọ Nsọ esoghị nkwupụta ahụ. Pontiff ahụ dị nganga kwukwara na o nwere ikike iwepụ ndị eze ukwu n’oche ha, ma kwupụta na ọ dịghị ikpe ọbụla nke o kpebiri ka onye ọbụla pụrụ ịgbanwe, kama na ọ bụ ikike pụrụ iche ya ịgbanwe mkpebi nke ndị ọzọ nile.”

> “A nyere ihe osise dị ịrịba ama nke agwa ọchịchị aka ike nke onye a na-akwado enweghị njehie n’otú o si mesoo eze ukwu Germany, Henry IV. N’ihi na o chepụtara ileghara ikike poopu anya, e kwupụtara na a chụpụla ya n’ọgbakọ ma wepụkwa ya n’ocheeze. N’ịbụ onye ụjọ jidere n’ihi na ndị isi ala nke ya hapụrụ ya ma yiekwa ya egwu, ndị a ka iwu poopu gbara ume ka ha nupụ isi megide ya, Henry hụrụ mkpa ọ dị ime ka ya na Rome dị n’udo. Ya na nwunye ya na otu ohu kwesịrị ntụkwasị obi so, ọ gafere ugwu Alps n’etiti oyi nke ukwuu, ka o wee wedata onwe ya n’ihu poopu. Mgbe o rutere n’obí e wusiri ike ebe Gregory zoro onwe ya, e duru ya, n’enweghị ndị nche ya, banye n’ogige mpụta, ma n’ebe ahụ, n’oké oyi siri ike nke oge oyi, isi ya na-enweghị mkpuchi na ụkwụ ya efu, yi uwe dị mwute, ọ chere ka poopu nye ya ikike ịbịa n’ihu ya. Ọ bụghị ruo mgbe ọ nọrọ ụbọchị atọ na-ebu ọnụ ma na-ekwupụta mmehie ya, ka pontiff ahụ ji wedata onwe ya nye ya mgbaghara. Ọbụna n’oge ahụ, ọ bụ naanị n’okpuru ọnọdụ na eze ukwu ahụ ga-eche nkwado poopu tupu ọ maliteghachi iyi akara eze ma ọ bụ ime ihe n’okpuru ike ọchịchị eze. Gregory, ebe mmeri ya mere ka obi ya bulie elu, turu ọnụ na ọ bụ ọrụ ya iweda mpako nke ndị eze.” The Great Controversy, 57.

Gregory VII bụ “onye na-akwado enweghị njehie,” ma e meghị nkwupụta ọjọọ ahụ ka ọ bụrụ ozizi ukara (dogma), ruo mgbe Pius IX, onye mere nkwupụta nzuzu ahụ ka ọ bụrụ ozizi e guzobere n’Ọgbakọ Vatican nke Mbụ. A kwadoro ozizi ahụ na Julaị 18, 1870, otu narị afọ na afọ iri ise kpọmkwem tupu ndakpọ olileanya mbụ nke puku mmadụ otu narị na iri anọ na anọ ahụ.

Ihe na-enye ihe ọmụma gbasara akụkọ ihe mere eme bụ na mgbe Pius IX haziri Kansụl Vatikan mbụ, ma mee ka ozizi ya banyere enweghị njehie bụrụ nke a na-arụ ọrụ, mkpali ya sitere n’ịkpọasị ya nye ihe a na-akpọ “modernism.” O meghị mgbọrọgwụ n’echiche na pọọpụ apụghị imehie ihe ọ bụla mgbe ọ na-akọwa ozizi nke Akwụkwọ Nsọ, kama ọ bụ nchebe nke mmegide papal megide mmetụta nke Mgbanwe Ọchịchị France mụrụ. E zubere ya imegide ihe a ga-emesịa mara dịka Kọmunizim.

Mgbanwe ọchịchị nke Mgbagha France wetara n’usoro ọchịchị nke mba ndị Europe, tinyere ịkpọasị pụrụ iche megide ọchịchị eze nke bụ ọchịchị papa. Ọ bụ nnupụisi ndị Republican nke Italy mere ka a chụpụ Pius IX, na onye aka nri ya, n’ime Rome ruo nwa oge. “Modernism,” nke nkà ihe ọmụma dị iche iche nke Mgbagha France mụrụ nọchiri anya ya, bụ nnukwu onye iro Pius IX, a hazikwara ozizi ya banyere enweghị njehie iji kwado nkwupụta ọ bụla pope mere megide echiche ndị modernist ndị Mgbagha France mụrụ.

Daniel isi nke iri na otu, amaokwu nke iri anọ na-akọwapụta na n’afọ 1798, eze nke ndịda (France ekweghị na Chineke), nyere eze nke ugwu (ọchịchị poopu) ọnya ahụ na-egbu egbu.

Ozizi Pius IX banyere enweghị njehie jikọtara ya na agha nke amaokwu nke iri anọ nke Daniel iri na otu nọchiri anya ya; site na ngwụcha afọ 1869 ruo n’afọ sochirinụ, Pius IX kpọkọtara Kansụl Vatican mbụ, nke a maara dịka Vatican I, iji kwado na pope bụ isi nke Katọlik, nakwa na Katọlik bụ isi nke ụka niile, dịka e kwuputara ya n’iwu Justinian n’afọ 533.

Kansụl nke Abụọ nke Vatican, nke a makwaara dị ka Vatican II, mere site n’afọ 1962 ruo 1965. Ọ bụ ihe omume dị mkpa pụrụ iche n’akụkọ ihe mere eme nke Chọọchị Katọlik, ma bụrụkwa otu n’ime kansụl ụka zuru ụwa ọnụ kachasị mkpa n’oge ọhụrụ. Kansụl ahụ zukọrọ n’okpuru nduzi nke Pope John XXIII, ma gaa n’ihu n’oge ọchịchị poopu nke Pope Paul VI mgbe John XXIII nwụsịrị n’afọ 1963. Ọ dị mkpa ịmata ọdịiche pụrụ iche dị n’etiti kansụl abụọ ndị a.

Kansụl nke mbụ bụ iji guzobe ihe a na-akpọ “isi-nọchite,” nke poopu, nke pụtara na poopu bụ onye ọchịchị kasị elu, onye nkuzi na onye ọzụzụ atụrụ nke Chọọchị, onye nwere ọrụ idobe na ịkọwa nkuzi nke okwukwe. Ikike ya gụnyere ịkọwa dogma, iwepụta iwu nkuzi, na ikwupụta okwu nwere ikike n’ihe gbasara okwukwe na omume ọma, nke a maara dị ka enweghị njehie nke poopu. Ọ gụnyekwara ikike ọchịchị nke poopu n’elu Chọọchị ụwa niile, tinyere ike ịhọpụta ndị bishọp, ịhazi sakramenti, na ịchịkwa nchịkwa nke Chọọchị.

Nzukọ nke abụọ bụ iji tụgharịa ụka ahụ gaa n’ịghọ otu òtù ekumenik. Nzukọ ndị ahụ bụ nkwupụta ndị na-emegide onwe ha kpọmkwem. Nzukọ mbụ nke na-achọ ịchekwa ọdịnala ka e megidere site na nzukọ nke abụọ nke nwere echiche nnwere onwe. Akụkụ abụọ ahụ dị iche n’etiti onwe ha dịka abalị na ehihie, ma amụma ahụ a na-ekwu na e jikọtara na ihe nzuzo atọ nke Fatima na-akọwa agha dị n’ime ụlọ nke nzukọ abụọ ndị a na-anọchi anya n’ụzọ kwesiri ekwesi.

Amụma ahụ na-akọwapụta otu òtù nke na-akwado ịdị-nsọpụrụ kacha elu nke Pius IX nọchiri anya ya dị ka ihe a na-akpọ ma “poopu ọcha,” ma “poopu ọma,” ma ọ bụ “bishọp ọma”; ebe òtù nke ọzọ, nke e jikọtara na Vatican II, nọchiri anya ya site na “poopu ojii,” ma ọ bụ “poopu ọjọọ,” ma ọ bụ “bishọp ọjọọ.” Esemokwu nke echiche ndọrọ ndọrọ ọchịchị abụọ ahụ ka a na-anọchi anya ya mgbe ị gara n’ebe nsọ nke ọrụ ebube Fatima, na Fatima, Portugal. Mgbe a na-abanye, e debere ụzọ ije ahụ n’etiti ihe oyiyi poopu ojii n’otu akụkụ, na poopu ọcha n’akụkụ nke ọzọ.

Ya mere, ọ ghọwo akụkụ nke nketa nke nwoke ahụ nke ga-emesịa bụrụ ihe akwụkwọ ahụ kpọrọ poopu Hitler, na mgbọrọgwụ ya ejikọrọ ọnụ n’agha dị n’etiti ọgbara ọhụrụ (eze nke ndịda), na ịdị-isi nke poopu (eze nke ugwu).

A ga-aghọta na onye dere akwụkwọ anyị na-atụle bụ onye Katọlik nọ n’ọnọdụ ọma, na ebumnuche o kwupụtara n’ịde akwụkwọ ahụ bụ ime ka ìhè dọọ n’ihe a na-ekwu na poopu nke chịrị n’oge Agha Ụwa nke Abụọ akwado Hitler, ndị Nazi, ma ọ bụ nwee mmehie ọ bụla n’Oké Mgbukpọ ahụ e mere ndị Juu na ndị ọzọ. Mgbe Cornwell na-ekwu banyere nna nna Pius XII, onye bụ aka nri nke haziri Kansụl Vatican nke Mbụ, a na-emegharị akụkọ ihe mere eme nke ọgụ dị n’etiti ndị eze nke ndịda na nke ugwu n’ime akụkọ ahụ n’onwe ya. Mgbe mgbanwe “Republicanism” rutere Ịtali, ruo ihe dị ka otu afọ, ndị Ịtali chụpụrụ Pius IX n’obodo Rom, ma site n’oge ahụ gaa n’ihu, ọbụna mgbe ọ laghachiri, naanị ihe niile ọchịchị poopu nwere bụ naanị otu narị na ekere iri acres ahụ, nke a maara dịka Obodo Vatican.

Naanị ụzọ ọ pụrụ isi nwee ike ịlaghachi na Vatican bụ site n’enyemaka nke ndị agha France, nakwa site n’ego mgbazinye sitere n’aka ndị Rothschild, ndị na-echekwa ego ndị Juu a ma ama n’aha ọjọọ. Iji nwee nghọta ziri ezi banyere imekọ ihe ọnụ nke papacy n’oge mbibi ndị Juu n’Agha Ụwa nke Abụọ, ọ dị mkpa inwe nghọta ụfọdụ bụ isi banyere agwa Europe n’ebe ndị Juu nọ kemgbe ịkpọgide Kraịst n’obe. Akwụkwọ ahụ na-atụ aro na mmegide ndị Juu na ịkpa ókè agbụrụ bụ àgwà abụọ dị iche, na-ekwu na ịkpọasị Hitler kpọrọ ndị Juu bụ nke agbụrụ, n’ihi na Hitler lere ndị Juu anya dịka òtù ndị mmadụ dị ala, ebe mmegide ndị Juu bụ ịkpọasị ndị Juu n’ihi na ha gburu Chineke. Ma ha bụ otu ihe ahụ, ma ọ bụ na e nwere n’ezie ọdịiche dị n’etiti ha abụọ, eziokwu banyere ahụhụ ndị Juu bara uru ka a ghọta ya.

Dịka ọmụmaatụ, n’Amerịka taa, ọ bụrụ na e jiri okwu ahụ bụ “ghetto,” ọtụtụ ndị na-eche na ọ bụ nkọwa nke akụkụ obodo dara ogbenye, nke mebiri emebi. Ma okwu ahụ bụ “ghetto,” na mbụ, na-ezo aka n’otu mpaghara obodo, karịsịa na Venice, Italy, ebe a manyere ndị Juu ibi n’oge Middle Ages. E guzobere ghetto mbụ na Venice n’afọ 1516, mgbe Republic nke Venice mechibidoro ndị Juu n’otu mpaghara e kenyere n’obodo ahụ nke a maara dịka “geto nuovo” (ụlọ ọrụ ịkpụ ígwè ọhụrụ), nke mechara bụrụ nke a maara dịka ghetto.

N’ofe Europe n’oge niile nke Middle Ages, e tinyere ndị Juu mgbochi gbasara ebe ha pụrụ ibi, nakwa ọrụ aka ma ọ bụ ọrụ ọmụmụ a kwere ka ha rụọ. E hiwere mgbochi ndị a n’elu nkọwa ochie nke imegide ndị Juu, nke na-ezo aka n’okwukwe ahụ na ndị Juu egbuola Chineke, nakwa na nsogbu ha nile sochirinụ bụ ihe ha butere n’elu onwe ha site n’omume nke aka ha.

N’oge Etiti, ọ bụ ọdịnala e guzobere nke ọma na ndị Kraịst enweghị ike ịgbazinye ego ma ọ bụ ịnara ọmụrụ nwa n’elu mgbazinye ego. E wepụrụ ndị Juu n’iwu mgbochi ahụ, ma ịgbazinye ego ghọrọ otu n’ime ọrụ e kwere ka ndị Juu rụọ. Ndị ụlọ akụ Juu, dị ka ezinụlọ Rothschild, bụ ndị na-agbanwe ego n’ihi iwu mgbochi banyere ụdị ọrụ e kwere ka ha rụọ. Mgbe Pius IX chọrọ ego iji laghachi na Vatican, nkụda mmụọ nke ịbụ onye na-achịkwaghị obodo Rom ka ukwuu n’ihi mkpa ọ dị ịgakwuru ndị Juu maka ego.

Tupu a chụpụ ya na Rome, Pius IX yiri ka ọ nọ n’otu n’ime otu ìgwè abụọ gbasara ndị Juu na mmekọrịta ụka na ndị Juu. Otu ìgwè abụọ ahụ bụ ndị kweere na ndị Juu, n’agbanyeghị ihe ọ bụla mere ha, na-anata naanị ihe kwesiri ha, ebe nke ọzọ na-egosikarị ntakịrị ebere n’ebe ndị Juu nọ. Mgbe Pius IX lọghachiri na Vatican, mgbe a chụpụtasịrị ya, ebere ahụ ọ na-egosipụta mgbe ụfọdụ tupu a kpọga ya n’ọpụpụ egosighịkwa onwe ya ọzọ. Tupu ọpụpụ ya, o mechiri ghetto dị n’obodo Rome, ma mgbe ọ lọghachiri, o weghachiri ghetto ahụ, ma malitekwa itinye ụtụ isi n’ahụ ndị Juu iji chịkọta ọzọ ọnwụ akụ na ụba ya.

Nwoke nri Pope Pius IX bụ Marcantonio Pacelli, nna nna pope Hitler. Ọ bụ ọkaiwu so n’otu pụrụ iche nke ndị ọkaiwu na-akwado papacy. Nwa ya nwoke sonyekwara n’otu ahụ dị elu nke ndị ọkaiwu, otu ahụkwa ka nwa nwa ya nwoke mere, onye n’ikpeazụ ga-abụ pope Hitler. Mgbe akwụkwọ ahụ gasịrị n’ịtụgharị akụkọ ndụ nna nna Eugenio Pacelli, nna ya, na oge nwata ya na agụmakwụkwọ ya, ọ na-atụle ọnọdụ Pacelli nabatara ka ọ malitere ọrụ ya n’ọrụ papacy. Dị ka ọkaiwu, onye sitere n’usoro ndị ọkaiwu papal ahụ dị elu, a họpụtara ya ka ọ bụrụ onye isi ngalaba nke ọkachamara ya bụ nkwekọrịta, nke a na-akpọ concords. N’afọ 1901, e webatara Pacelli n’ụlọọrụ nke Papal Secretariat of State.

Pacelli ghọrọ onye nnọchi anya nye mba nile. N’ụzọ amụma, Pacelli ghọrọ ebe njikọ iwu nke mezuru ịkwa iko ndị eze nke ụwa na ọchịchị papacy. N’afọ 1903, e kpuuru Pius X okpu dị ka pope. Ozugbo ahụ ọ malitere ibuso “nsí ọgụgụ isi” agha, nke mụtara “relativism and skepticism.” Nwoke ahụ nke duru mgbalị Pius X iji kpochapụ “modernism” bụ Umberto Benigni, onye rụrụ ọrụ n’otu ụlọ ọrụ ahụ Pacelli nọ. Benigni kwuru otu mgbe banyere otu ìgwè ndị ọkà mmụta akụkọ ihe mere eme a ma ama n’ụwa, na ha bụ ndị, “history is nothing but a continual desperate attempt to vomit. For this sort of human being there is only one remedy: the inquisition!” N’echiche Benigni, a ga-egbu onye ọkà mmụta akụkọ ihe mere eme ọ bụla gosipụtara ntakịrị ọmịiko ọbụla n’ihe echiche ndị si na Mgbanwe Ọchịchị France pụta.

N’usoro gọọmenti, Benigni jere ozi dị ka onye na-ahụ maka ozi mgbasa echiche ụgha nke ọchịchị papacy, ma n’uzo na-abụghị nke gọọmenti, ọ na-elekọta kwa netwọkụ nzuzo nke ndị nledo, e mere iji chọpụta ndị Katọlik ọ bụla nwere ntakịrị ebere ma ọ bụ nkwado nye “modernism,” nke si n’aka eze nke ndịda pụta. N’ikpeazụ, n’afọ 1910, ọrụ ya mụrụ ntụziaka nke mere ka ndị ọrụ papacy bụrụ ndị a manyere ịṅụ iyi, nke a kpọrọ Iyi Megide Modernism. Ọ ka dị irè ruo taa. Iji bụrụ onye a ga-arụ ọrụ na Vatican, ị ga-aṅụ iyi na ịkpọasị echiche modernist, nke taa anyị ga-akpọ echiche kọmunist.

N’ọkpụkpụ nchịkọta nke akwụkwọ Cronwell, n’akwụkwọ mkpuchi ime ya, e dere, sị, “N’ime afọ iri mbụ nke narị afọ ahụ, dị ka ọkàiwu na-eto eto ma na-enwu amamihe nke Vatican, Pacelli nyere aka ịkpụzi nkà mmụta ọchịchị nke ike Pope na-enweghị atụ; n’ime afọ 1920 ndị ahụ, o jiri aghụghọ na imegide mmadụ site n’ịkpa ya ike mee ka e tinye ọchịchị n’ala Germany. N’afọ 1933, Hitler ghọrọ onye ya na ya kparịta ụka zuru oke, e wee guzobe nkwekọrịta nke nyere Ụka Katọlik uru n’ihe gbasara okpukpe na agụmakwụkwọ, n’ọnọdụ mgbanwe nke mwepụ ndị Katọlik n’omume mmekọrịta mmadụ na ndọrọ ndọrọ ọchịchị. ‘Iwepụ onwe ya’ nke Katọlik ndọrọ ndọrọ ọchịchị a, nke e tinyere site na Rome, mere ka ịrị elu nke Nazism dị mfe.”

N’otu nzukọ ndị kabinet n’ụbọchị July 14, 1933, Adolph Hitler kwupụtara echiche ya n’ọnwa ahụ n’onwe ya na nkwekọrịta Pacelli haziri ya na ndị Nazi mere ka e nyere Germany mepụta “ógbè ntụkwasị obi…. n’agha na-etolite megide ndị Juu mba ụwa.”

Anabataghị akwụkwọ Cornwell nke ọma n’etiti ndị Katọlik, bụ ndị jụrụ ịnakwere ihe àmà ahụ na-egosi na Pacelli bụ isi ihe kpatara na Hitler ji nwee ike ịrịgo n’ọchịchị, n’ihi na Jamanị bụ obodo ndị Katọlik ka ọtụtụ. Pacelli emeela nkwekọrịta nke gbochiri ụlọ mbipụta akwụkwọ Katọlik, ụlọ ọrụ mgbasa ozi akụkọ Katọlik, na ụlọ akwụkwọ Katọlik ikwu ihe ọbụla banyere ụzọ Hitler na-eso malite n’afọ 1933 gaa n’ihu. Akwụkwọ ahụ na-achọpụta nke ọma ntụgharị doro anya Pacelli nwere n’ebe mgbochi ndị Juu nọ, onye mechara bụrụ pope n’oge Agha Ụwa nke Abụọ. A pụrụ ịtọpụta ma ọ dịkarịa ala ihe atọ site n’akwụkwọ ahụ, dabere n’isi mmalite akụkọ ihe mere eme ndị a pụrụ ịtụkwasị obi nke ukwuu.

Nke mbụ bụ agha dị n’etiti eze ugwu na eze ndịda, dịka e siri gosi ya n’isi nke iri na otu nke Daniel. N’agha ahụ, ndị iro ahụ bụ Katọlik megide ekweghị na Chineke, poopu megide Kọmunizim. Isi okwu nke ọzọ bụ na poopu jiri Nazizim dị ka agha nnọchi anya ya megide ekweghị na Chineke n’oge Agha Ụwa nke Abụọ, dịka poopu siri jiri Protestantizim dapụrụ n’ezi okwukwe mee ihe n’afọ 1989, dị ka agha nnọchi anya ya megide ekweghị na Chineke nke USSR. Akwụkwọ ahụ na-akọwapụtakwa usoro amụma dị n’ime na nke dị n’èzí nke e ji ozi Setan ndị sitere n’ọrụ ebube ahụ dị na Fatima nọchite anya ya.

Agha ókè nke Raphia, nke a na-anọchi anya ya n’amaokwu nke iri na otu na nke iri na abụọ nke Daniel iri na otu, na-anọchi anya agha ókè nke dị ugbu a na-eme na Ukraine. Agha ochie ahụ bụ agha ọkụ; nke abụọ ahụ bụ agha nnọchi nke abụọ, ebe ndị agha nnọchi so na ya nọ n’ime mmekọrịta na-egbu egbu. Raphia na-akọwa agha ókè ahụ dịka nke dị n’etiti eze ugwu na eze ndịda, ma amụma na-akụzi na ruo mgbe iwu Sọnde nke na-abịa ngwa ngwa ga-abịa, akwụna Taịa echefuola, Jezebel nọ na Sameria, Herodias agafewo emume ụbọchị ọmụmụ Herod. Ndị àmà atọ ahụ banyere ọrụ eze ugwu n’ime akụkọ ihe mere eme a dị ugbu a, bụ na ọ nọ n’azụ ihe omume ndị a na-adọ eriri. Agha ọkụ, agha nnọchi na agha oyi nke na-eme mgbe a chefuru ya, ka ndị agha nnọchi ya na-arụzu.

Rọshịa bụ eze nke ndịda, ọ nọkwa ugbu a n’agha dị n’ókèala nke ndị glọbalist nke ụwa Ọdịda Anyanwụ na-akwado n’ego, karịsịa ndị Democrat na-aga n’ihu na ndị Republican RINO (Republican In Name Only) nọ na United States. Mgbe a na-anọchi United States anya dịka ndị agha nnọchi anya nke eze nke ugwu n’amaokwu nke iri anọ nke Daniel iri na otu, àgwà amụma ya abụọ bụ ike agha na ike akụ na ụba. United States na-arụ otu ọrụ ahụ na Ukraine nke ọ rụrụ n’afọ 1989, na-enyere Pope aka imegide Rọshịa, ndị agha nnọchi anya nọkwa n’ala, ndị na-agbachitere Ukraine, juputara nke ukwuu n’aka ndị na-akwado Nazi nke na ọbụna mgbasa ozi ndị a na-ewere dị ka isi iyi nkịtị apụghị ịgọnarị ya. Rome na-eji ugbu a otu ndị agha nnọchi anya ahụ o jiri n’agha ọkụ ahụ bụ Agha Ụwa nke Abụọ, nakwa n’afọ 1989, ibuso Rọshịa agha. Gụọ akwụkwọ ahụ: Hitler’s Pope, the Secret History of Pius XII.

Anyi ga-aga n’ihu n’ọmụmụ a n’isiokwu na-esonụ.

> “N’ụzọ dị otú ahụ, mgbe Chineke nọ na-achọ imeghe onye a hụrụ n’anya, Jọn, akụkọ ihe mere eme nke nzukọ Kraịst maka ọgbọ ndị ga-abịa, Ọ nyere ya nkwa banyere mmasị na nlekọta Onye Nzọpụta nwere n’ebe ndị Ya nọ site n’ịkpugheara ya ‘Otu onye yiri Nwa nke mmadụ,’ ka Ọ na-ejegharị n’etiti ihe ndọba kandụl ndị ahụ, ndị nọchiri anya ụka asaa ahụ. Mgbe e gosiri Jọn ọgụ ikpeazụ ndị ahụ dị ukwuu nke nzukọ Kraịst na-alụ megide ike ndị nke ụwa, e kwekwara ka ọ hụ mmeri ikpeazụ na nnapụta nke ndị kwesịrị ntụkwasị obi. Ọ hụrụ nzukọ Kraịst ka e webatara ya n’ọgụ na-egbu egbu megide anụ ọhịa ahụ na onyinyo ya, na ka a na-amanye ife anụ ọhịa ahụ ofufe n’okpuru iyi ọnwụ. Ma ka ọ na-ele anya gafee anwụrụ ọkụ na mkpọtụ agha ahụ, ọ hụrụ ìgwè mmadụ n’elu Ugwu Zaịọn ha na Nwa Atụrụ ahụ nọ, ndị, kama akara nke anụ ọhịa ahụ, nwere ‘aha Nna ahụ e dere n’egedege ihu ha.’ Ma ọzọkwa, ọ hụrụ ‘ndị ahụ meriri anụ ọhịa ahụ, na onyinyo ya, na akara ya, na ọnụ ọgụgụ aha ya, ka ha guzo n’elu oke osimiri iko ahụ, na ha nwere ụbọ akwara Chineke’ ma na-abụ abụ Mozis na nke Nwa Atụrụ ahụ.”

> “Nkuzi ndị a bụ maka uru anyị. Anyị kwesịrị ịkwado okwukwe anyị n’ebe Chineke nọ, n’ihi na e nwere oge dị nnọọ n’ihu anyị nke ga-anwale mkpụrụ obi ndị mmadụ. Kraịst, n’elu Ugwu Oliv, kọwara ọzọ ikpe ndị ahụ dị egwu ndị ga-ebute ụzọ tupu ọbịbịa Ya nke ugboro abụọ: ‘Unu ga-anụ banyere agha na asịrị agha.’ ‘Mba ga-ebili imegide mba, alaeze megidekwa alaeze: agụụ ga-adịkwa, na ọrịa na-efe efe, na ala ọma jijiji, n’ebe dị iche iche. Ihe ndị a niile bụ mmalite nke ihe mgbu.’ Ọ bụ ezie na amụma ndị a nwetara mmezu nke akụkụ ya n’oge mbibi Jerusalem, ha nwere ntụnye aka kpọmkwem karịa n’ụbọchị ikpeazụ.”

> “Anyị guzo n’ọnụ ụzọ nke ihe omume ukwu na ndị dị nsọ. Amụma na-emezu ngwa ngwa. Onyenweanyị nọ n’ọnụ ụzọ. N’oge na-adịghị anya, a ga-emeghe n’ihu anyị oge nke mmasị dị ukwuu ma dị arọ nye ndị niile dị ndụ. A ga-eme ka esemokwu ndị gara aga bilie ọzọ; esemokwu ọhụrụ ga-ebilikwa. A naghị ọbụna atụ nrọ ugbu a banyere ihe nkiri ndị a ga-eme n’ụwa anyị. Setan na-arụ ọrụ site n’aka ndị ọrụ mmadụ. Ndị na-agbalị ịgbanwe Iwu Ukwu ahụ ma nweta iwu ga-amanye idebe ụbọchị Sọnde aghọtaghị nke ọma ihe nsonaazụ ya ga-abụ. Nsogbu dị egwu adịla nso iru anyị.”

> “Ma ndị ohu Chineke ekwesịghị ịtụkwasị onwe ha obi n’oge nnukwu nsogbu a. N’ọhụ ndị e nyere Aịzaịa, na Ịzikiel, na Jọn, anyị na-ahụ otú eluigwe si ejikọta nke ọma na ihe ndị na-eme n’elu ụwa, na otú nlekọta Chineke si dị ukwuu n’ebe ndị na-eguzosi ike n’ihe nye Ya nọ. Ụwa adịghị enweghị Onye na-achị ya. Usoro ihe omume ndị na-abịa dị n’aka Onyenwe anyị. Ebube-ukwu nke eluigwe ejidewo akara aka nke mba dị iche iche, dịkwa ka ihe gbasara nzukọ Ya, n’aka Ya onwe Ya.” Testimonies, volume 5, 752, 753.

Back to Articles