Article

# Akwụkwọ Daniel—Nọmba Otu Narị na Iri Anọ na Anọ

Ịghọta Ọhụụ Ikpeazụ Daniel: Mkpa Belteshazzar na Mkpughe nke Amụma

Author

Jeff Pippenger

Published

March 23, 2024

Formats

PDF
Word
Song MP3

Ọhụ ikpeazụ nke Daniel mejupụtara isi nke atọ ikpeazụ. Isi mbụ n’ime isi ndị ahụ, dịka nke ikpeazụ n’ime isi atọ ahụ, na-akọwa ahụmahụ Daniel, ebe isi nke dị n’etiti na-akọwa akụkọ amụma nke na-ekwu banyere ịrị elu na ọdịda ikpeazụ nke eze ugwu ụgha ahụ. Isi mbụ dị ka nke ikpeazụ, isi nke dị n’etiti na-anọchikwa nnupụisi nke eze ugwu ụgha ahụ. Ọhụ ikpeazụ nke Daniel, bụ ọhụ nke Osimiri Hiddekel, na-eburu akara nke Alfa na Omega, Onye bụ Eziokwu ahụ. Ka anyị na-amalite ileba anya n’ọhụ ikpeazụ nke Daniel, anyị ga-amalite na amaokwu nke mbụ.

> N’afọ nke atọ nke Saịrọs eze Peasia, e kpughere Daniel otu ihe, onye a na-akpọ aha ya Belteshaza; ihe ahụ bụkwa eziokwu, ma oge e kenyere ya dị ogologo: o wee ghọta ihe ahụ, ma nwee nghọta nke ọhụ ahụ. Daniel 10:1.

E nwere ọtụtụ eziokwu e kechiri n’ime amaokwu a. Nke mbụ bụ aha Daniel nke “Belteshazzar”.

> Ndị onye-isi nke ndị ọnaozi nyere aha: n’ihi na o nyere Daniel aha Belteshaza; Hananaịa, Shedrak; Mishael, Meshak; Azaraịa, Abednego. Daniel 1:7.

E nyere Daniel aha “Belteshazzar” n’isi nke mbụ, a naghịkwa akpọ ya “Belteshazzar” ọzọ ruo mgbe e webatara ọhụhụ ikpeazụ ya. Ya mere, Belteshazzar bụ aha ya n’akaebe mbụ ya na nke ikpeazụ ya. Mgbanwe aha n’amụma na-anọchi anya akara nke mmekọrịta ọgbụgba ndụ dị n’etiti Chineke na ndị Ya. Mgbe Onyenwe anyị batara n’ọgbụgba ndụ ya na Abram na Sarai, Ọ gbanwere aha ha ka ha bụrụ Abraham na Sarah. Ọ gbanwere aha Jekọb ka ọ bụrụ Izrel, Ọ na-ekwekwa nkwa inye ndị Ya bụ ndị ọgbụgba ndụ nke ụbọchị ikpeazụ aha ọhụrụ.

> N’ihi Ziọn ka m na-agaghị agba nkịtị, n’ihi Jerusalem ka m na-agaghịkwa ezu ike, ruo mgbe ezi omume ya ga-apụta dịka ìhè na-enwu, na nzọpụta ya dịka oriọna na-ere ọkụ. Mba ndị ọzọ ga-ahụ ezi omume gị, ndị eze niile ga-ahụkwa ebube gị: a ga-akpọkwa gị aha ọhụrụ, nke ọnụ Onyenwe anyị ga-akpọ. Aịzaya 61:1, 2.

Nye ndị Filadelfia, ndị bụ otu narị puku na iri anọ na anọ nke ụbọchị ikpeazụ, Ọ na-emekwa ha nkwa a.

> Onye na-emeri emeri, ka M ga-eme ogidi n’ụlọ nsọ nke Chineke m, ọ gaghịkwa apụ ọzọ ma ọlị: M ga-edekwa n’elu ya aha nke Chineke m, na aha obodo nke Chineke m, nke bụ Jerusalem ọhụrụ, nke si n’eluigwe sitere n’ebe Chineke m nọ na-abịa ala: M ga-edekwa n’elu ya aha ọhụrụ m. Onye nwere ntị, ya nụ ihe Mmụọ ahụ na-agwa ụka dị iche iche. Nkpughe 3:12, 13.

Ndị amụma na-anọchi anya ndị nke Chineke nke ụbọchị ikpeazụ, ma, n’adịghị ka Abraham, Sarah na Israel, nkọwa ziri ezi nke Belteshazzar amaghị ama. Aha Chineke na-enye ndị nke Ya nke ụbọchị ikpeazụ iji nọchite anya mmekọrịta ọgbụgba ndụ Ya na ha bụ aha a na-amaghị ama ruo mgbe oge ruru ka O nye ha aha ahụ. Aha Belteshazzar na-akọwapụta Daniel dịka ndị nke Chineke nke ọgbụgba ndụ nke Philadelphia n’ụbọchị ikpeazụ, ma aha ahụ n’onwe ya ka e zoro ezo ruo mgbe a ga-akara ha akara, n’ihi na e dere aha ahụ n’egedege ihu ha, nke bụkwa ebe e dere akara ahụ.

> M wee lee, ma, le, Nwa Atụrụ ka o guzoro n’elu ugwu Zaịọn, ya na otu narị puku mmadụ iri anọ na anọ, ndị e dere aha Nna ya n’egedege ihu ha. Mkpughe 14:1.

A na-akpọ Daniel Belteshazzar n’isi nke mbụ, ma emesịa n’isi nke iri, si otú a na-akọwapụta onwe ya dịka ihe nnọchianya nke mmegharị nke mmụọ ozi mbụ, na mmegharị nke mmụọ ozi nke atọ; n’ihi na isi nke mbụ na-anọchi anya ozi mmụọ ozi mbụ, dịka e gosipụtarala nke a nke ọma n’isiokwu ndị gara aga. Ya mere, isi nke iri na-anọchi anya mmegharị nke mmụọ ozi nke atọ, na ndị ọgbụgba ndụ nke ụbọchị ikpeazụ. Amaokwu ahụ mgbe ahụ na-akọwapụta Belteshazzar dịka ihe nnọchianya nke ndị na-aghọta mmụba nke ọmụma ahụ e mepere emepe, nke e kpughere na mmegharị mgbanwe ahụ malitere n’afọ 1989. Nke a ka e ji nkwụsi ike a tọrọ n’elu ihe Daniel (Belteshazzar) maara na-anọchi anya.

A kọwara Daniel dịka onye maara “ihe” ahụ nke “e kpughere Daniel,” “ihe ahụ bụkwa eziokwu, ma oge a họpụtara dị ogologo: o wee ghọta ihe ahụ, nwekwa nghọta nke ọhụ.” Daniel ghọtara “ihe” ahụ, ọ ghọtakwa “ọhụ” ahụ. Okwu Hibru “dabar” a sụgharịrị dịka “ihe” n’amaokwu ahụ, ma ọ pụtara “okwu.” N’ụzọ amụma, “okwu” ahụ na-anọchi anya ma ọhụ nke “oge asaa” ahụ, ma ọ na-anọchikwa anya Kraịst, onye bụ Okwu ahụ. Ma “oge asaa” ahụ, ma Kraịst, bụ Nkume ahụ ndị na-ewu ụlọ jụrụ, Daniel na-anọchikwa anya otu ndị ghọtara akụkụ abụọ ahụ nke ihe nnọchianya nke Okwu ahụ.

N’akwụkwọ Daniel isi nke itoolu, amaokwu nke iri abụọ na atọ, anyị hụrụ otu n’ime amaokwu ndị kasị dị mkpa metụtara amụma oge nke puku afọ abụọ na narị atọ na puku afọ abụọ na narị ise na iri abụọ, nke e gosipụtara site n’ajụjụ dị na Daniel isi nke asatọ, amaokwu nke iri na atọ, na azịza ya dị na amaokwu nke iri na anọ. Ajụjụ ahụ na-ajụ, “Ogologo oge ole ka ọhụụ ‘chazon’ ahụ ga-adị, nke na-akọwa nzọda n’okpuru ụkwụ nke ebe nsọ na usuu ndị e mere site n’okpukpe ndị mba ọzọ, ma emesịa site n’okpukpe papal?” Nzọda ahụ n’okpuru ụkwụ were puku afọ abụọ na narị ise na iri abụọ, dịka mmezu nke “oge asaa” dị na Leviticus iri abụọ na isii.

Azịza nke ajụjụ nke amaokwu nke iri na atọ ahụ bụ ruo puku abụọ na narị atọ afọ, mgbe ahụ ka a ga-eme ka ebe nsọ ahụ nke a zọpịaworo n’okpuru ụkwụ dị ọcha, ma ọhụụ “mareh” nke puku abụọ na narị atọ afọ na-ejikọta amụma oge abụọ ahụ ọnụ, nakwa n’amaokwu nke iri abụọ na atọ nke Daniel itoolu, Gabriel na-eduga Daniel ka ọ ghọta mmekọrịta dị n’etiti ọhụụ abụọ ahụ.

> Ná mmalite nke arịrịọ gị, iwu ahụ pụtara, m abịawokwa igosi gị ya; n’ihi na a hụrụ gị n’anya nke ukwuu: ya mere ghọta okwu ahụ, tụleekwa ọhụụ ahụ. Daniel 9:23.

Okwu a sụgharịrị n’amaokwu ahụ ma dịka “ghọta,” ma dịka “tụlee,” bụ okwu Hibru “biyn,” ọ pụtakwara “ikewapụ n’uche.” Gebriel na-agwa Daniel ka o kewapụ n’uche n’etiti “okwu ahụ” na “ọhụ.” “Ọhụ” ahụ dị n’amaokwu ahụ bụ okwu Hibru “mareh,” ọ bụkwa ọhụ nke afọ puku abụọ na narị atọ ahụ, nke mechara na Ọktoba 22, 1844. Okwu Hibru a sụgharịrị dịka “okwu,” bụ otu okwu ahụ e sụgharịrị dịka “ihe,” n’amaokwu nke mbụ nke isi nke iri. Ọ bụ okwu Hibru “dabar,” ọ na-anọchitekwa anya ọhụ nke afọ puku abụọ na narị ise na iri abụọ ahụ, nke mechakwara na Ọktoba 22, 1844.

N’amaokwu nke mbụ nke isi nke iri, a na-anọchi anya ndị ọgbụgba-ndụ Chineke nke ụbọchị ikpeazụ site n’aka Belteshazzar, ma ha aghọtala mmụba nke ọmụma nke bịarutere n’oge ọgwụgwụ n’afọ 1989, nke nyere ha aka ịghọta njikọ dị n’etiti ọhụụ abụọ ahụ, nke ndị Millerite nke mmegharị nke mmụọ-ozi mbụ ghọtara naanị n’akụkụ ụfọdụ. N’amaokwu ahụ, a na-akọwa ọhụụ ahụ e gosipụtara dịka “ihe ahụ” dị ka nke kachasị ogologo n’ime amụma abụọ ahụ, n’ihi na, etinyere n’etiti ntụaka abụọ ahụ dị n’amaokwu ahụ gbasara “ihe ahụ,” Daniel na-akọwapụta na oge e kenyere “ihe ahụ” (dabar) bụ “ogologo,” n’ihe gbasara ọhụụ ahụ (mareh).

> N’afọ nke atọ nke Saịrọs eze Peasia, e kpugheere Daniel otu ihe, onye a na-akpọ aha ya Belteshaza; ihe ahụ bụkwa eziokwu, ma oge e kenyere ya dị ogologo: o wee ghọta ihe ahụ, ma nwee nghọta nke ọhụụ ahụ. Daniel 10:1.

Eziokwu dị omimi ahụ nke na “oge asaa” bụ amụma oge kachasị ogologo nke ndị Millerite kwusara, bụ ihe Adventism nke Laodisia na-agọnahụ, dabere n’otu akụkụ Akwụkwọ Nsọ nke ha na-agbagọ ka ọ bụrụ mbibi nke onwe ha. Site n’ịjụ “oge asaa ahụ” n’ime nnupụisi nke 1863, ha anaghị ahụ mmekọrịta dị n’etiti amụma abụọ ahụ, ma ha nwere ike naanị, ma ọ bụ ga-achọ naanị, ịhụ akụkụ Akwụkwọ Nsọ na-esonụ dịka nke na-akọwapụta afọ puku abụọ na narị atọ.

> “Ahụmịhe nke ndị na-eso ụzọ ahụ bụ́ ndị kwusara ‘oziọma nke alaeze ahụ’ n’oge mbata mbụ nke Kraịst, nwere ihe kwekọrọ na ya n’ahụmịhe nke ndị ahụ kpọsara ozi banyere ọbịbịa nke abụọ Ya. Dịka ndị na-eso ụzọ ahụ gara n’ihu na-ekwusa, sị, ‘Oge ahụ ezuwo, alaeze Chineke adịkwala nso,’ otu a ka Miller na ndị ọrụ ibe ya kwusara na oge amụma ahụ kachasị ogologo ma bụrụkwa nke ikpeazụ e mere ka a hụ n’ime Baịbụl fọrọ nke nta ka ọ gwụsị, na ikpe ahụ adịkwala nso, nakwa na a ga-ebubata alaeze ebighị ebi. Ikwusa nke ndị na-eso ụzọ ahụ gbasara oge dabeere n’izu iri asaa nke Daniel 9. Ozi nke Miller na ndị ọrụ ibe ya nyere kwusara njedebe nke ụbọchị puku abụọ na narị atọ nke Daniel 8:14, nke izu iri asaa ahụ bụ akụkụ nke ya. Ikwusa nke onye ọ bụla n’ime ha dabeere n’imezu akụkụ dị iche nke otu nnukwu oge amụma ahụ.” The Great Controversy, 351.

Echefula ezi uche dị n’ime akụkụ ikpeazụ a. Adventizim Laodisia adịghị akụziri ụwa na ndị Millaịt chere na ebe nsọ a ga-asachapụ bụ ebe nsọ nke eluigwe, n’ihi na ha, na onye ọ bụla chọrọ ileba anya n’akụkọ ihe mere eme, maara na ndị Millaịt kwenyere na ebe nsọ a ga-asachapụ bụ ụwa. Akụkụ okwu ahụ Adventizim Laodisia na-adọkpụrụ n’ụzọ na-ewetara ha mbibi nke onwe ha bụ, “ya mere Miller na ndị ya na ha na-arụkọ ọrụ kpọsara na oge amụma kachasị ogologo na nke ikpeazụ e mere ka a hụ n’ime Akwụkwọ Nsọ dị nso ikwuchapụ,” nke ha na-ekwusi ike na ọ bụ puku ụbọchị abụọ na narị atọ nke Daniel isi nke asatọ, amaokwu nke iri na anọ.

Akwụkwọ akụkọ ihe mere eme nke Adventism n’onwe ya na-akọwapụta na ndị nkwusa Millerite narị atọ ahụ NIILE jiri chaatị ndị pionia nke 1843 n’ihe ngosi ha, ma ọ dị nnọọ doo anya n’elu chaatị ahụ, nakwa n’ihe fọdụrụ n’akaebe nke akụkọ ihe mere eme, na “oge asaa,” (puku afọ abụọ na narị ise na iri abụọ), bụ amụma ahụ ha kọwara dị ka “oge amụma kachasị ogologo na nke ikpeazụ,” nke “na-achọ ịgwụ.” N’ihi nnupu isi ha nke afọ 1863, mgbe ha jụrụ nkume ntọala nke “oge asaa,” ugbu a, n’ìsì ime mmụọ, ha na-ekwusi ike na Sister White na-edegharịghachi akụkọ ihe mere eme e guzobere n’ebe ahụ dị na The Great Controversy.

N’amaokwu mbụ nke Daniel isi nke iri, Belteshazzar na-anọchi anya ndị Chineke n’ụbọchị ikpeazụ, ha na-aghọtakwa ma ajụjụ ma azịza nke Daniel isi nke asatọ, amaokwu nke iri na atọ na nke iri na anọ, nke Nwanyị White kpọrọ ntọala na ogidi etiti nke okwukwe Advent. Nnọchiteanya nke Daniel na-anọchi n’amaokwu ahụ, ọ na-akara ọdịiche dị n’etiti ndị ọgbụgba ndụ Chineke n’ụbọchị ikpeazụ, na Adventizim Laodisia, n’ihi na ha bụ ndị na-aghọta mmụba nke ihe ọmụma n’afọ 1989.

> N’afọ nke atọ nke Saịrọs, eze Peasia, e kpugheere Daniel otu okwu, onye a kpọrọ aha ya Belteshaza; okwu ahụ bụkwa eziokwu, ma oge e debere ya dị ogologo: o wee ghọta okwu ahụ, ma nwee nghọta banyere ọhụụ ahụ. Daniel 10:1.

Amaokwu nke mbụ bụ mmalite nke ọhụụ e nyere n’akụkụ Osimiri Hiddekel nke na-ejedebe n’isi nke iri na abụọ. Ọ bụ n’ebe ahụ ka anyị hụrụ mmeghe nke akwụkwọ Daniel n’oge ọgwụgwụ, ya mere, nnọchiteanya nke Daniel ịghọta ma “ihe ahụ” ma “ọhụụ ahụ,” jikọtara ya na ndị na-aghọta, ndị a na-akpọkwa “ndị amamihe,” n’iche megide ndị na-adịghị aghọta, ndị a na-akpọkwa “ndị ajọ omume.” N’amaokwu nke iri nke isi nke iri na abụọ, a na-egosi ọdịiche dị n’etiti òtù abụọ ahụ.

> A ga-eme ka ọtụtụ dị ọcha, mee ka ha bụrụ ndị ọcha, ma nwalee ha; ma ndị ajọ omume ga-anọgide na-eme ajọ omume: ọ dịghị onye ọjọọ ga-aghọta; ma ndị amamihe ga-aghọta. Daniel 12:10.

“Ndị nwere amamihe” na-aghọta, ma ndị ajọ omume anaghị aghọta; okwu a sụgharịrị ịbụ “ịghọta” bụ otu okwu ahụ anyị chọpụtara n’amaokwu nke iri abụọ na atọ nke isi nke itoolu. Ọ bụ okwu Hibru “biyn,” nke pụtara ikewa ihe n’uche. Ndị ajọ omume anaghị aghọta mmụba nke ọmụma, n’ihi na ha adịghị njikere ime nkewa ahụ n’uche nke ọhụụ abụọ ahụ, bụ eziokwu ndị ahụ nke e ji Belteshaza kọwaa dị ka onye na-aghọta n’amaokwu nke mbụ, mgbe e ji Belteshaza mata ya kama Daniel. N’amaokwu nke mbụ a na-akọwa ya dị ka ndị mmadụ nke ọgbụgba ndụ Chineke nke ụbọchị ikpeazụ, a na-akọwakwa ya dị ka ndị na-aghọta ọhụụ abụọ ahụ, ndị Chineke chọrọ ka ndị Ya mee ka e nwee ọdịiche n’uche n’etiti ha. Jizọs na-eji mmalite nke ihe gosi njedebe ya, ma n’isi nke iri na abụọ, ndị nwere amamihe bụ ndị na-aghọta amụma nke afọ puku abụọ na narị atọ, na mmekọrịta ya kpọmkwem na amụma oge ahụ “kachasị ogologo na nke ikpeazụ,” nke bụ afọ puku abụọ na narị ise na iri abụọ.

Anyị ga-aga n’ihu na ọmụmụ anyị banyere ọhụụ ikpeazụ nke Daniel n’isiokwu na-esonụ.

> Ndị m na-ala n’iyi n’ihi enweghị ihe ọmụma; n’ihi na ị jụwo ihe ọmụma, Mụ onwe M ga-ajụkwa gị, ka ị ghara ịbụ onye nchụ-àjà nye M; ebe ọ bụ na i chefuwo iwu nke Chineke gị, Mụ onwe M ga-echezọkwa ụmụ gị. Hosea 4:6.

> Unu onwe-unu kwa, dika nkume di ndu, ka ana-ewu unu ka unu buru ulo nke Muo, ndi nchu-àjà di nsọ, ka unu were chuoro Chineke aja ime mmuo, nke anabatara site n’aka Jisus Kraist. N’ihi ya kwa, o di n’Akwukwo Nsọ, Lee, ana m etinye na Zaion isi nkuku nkume, onye a hoputara, onye di oké ọnụ-ahia: ma onye kwere na ya agaghi eme ka ihere kpuchie ya. Ya mere, n’ebe unu ndi kwere nọ, o di oké ọnụ-ahia: ma n’ebe ndi na-erubeghi isi nọ, nkume ahu ndi na-ewu ulo juru ajụ ka ọ buru, otu ahu ka emeputara ka ọ buru isi nkuku, Na nkume nke ngọngọ-ukwu, na oke nkume nke mmejọ, nye ndi ahu na-asụ ngọngọ n’okwu ahu, n’ihi na ha anaghị erube isi: nke a ka e kenyekwara ha. Ma unu bu agbụrụ a hoputara, ndi nchu-àjà eze, mba di nsọ, ndi Chineke nwetara nye onwe-ya; ka unu we kwusara otuto nke Onye kpọrọ unu site n’ọchịchịrị bata n’ìhè-ya di ebube: Ndi na mbu abughi ndi-Ya, ma ugbu a bu ndi nke Chineke: ndi na-enwetabeghi ebere, ma ugbu a enwetawo ebere. 1 Pita 2:5–10.

> Gụọnụkwa ogologo ntachi obi nke Onyenwe anyị dị ka nzọpụta; dịkwa ka nwanne anyị a hụrụ n’anya, Pọl, siri deere unu dịka amamihe e nyere ya si dị; dịka kwa n’akwụkwọ ozi ya niile, na-ekwu n’ime ha banyere ihe ndị a; n’ime ha ka ụfọdụ ihe dị, ndị siri ike nghọta, nke ndị na-amụtaghị ihe na ndị na-adịghị eguzosi ike na-agbagọ, dịka ha na-agbagọkwa Akwụkwọ Nsọ ndị ọzọ, ruo n’mbibi nke onwe ha. Ya mere, ndị m hụrụ n’anya, ebe unu matara ihe ndị a tupu oge eruo, kpacharanụ anya ka unu onwe unu ghara, ebe e duhieworo unu site na njehie nke ndị ajọ omume, isi n’eguzosi ike unu dapụ. 2 Pita 3:15–17.

> Chetara ha ihe ndị a, na-adụ ha ọdụ n’ihu Onyenwe anyị ka ha ghara ịlụ ọgụ banyere okwu ndị na-abaghị uru, kama nke na-eduga n’ịkpọda ndị na-ege ntị. Gbalịsie ike igosi onwe gị n’ihu Chineke dịka onye a nabatara nke ọma, dịka onye ọrụ nke ihere na-adịghị ya, onye na-ekewa okwu eziokwu nke ọma. Ma zere nkwulu rụrụ arụ na okwu efu; n’ihi na ha ga-amụba ruo n’ọtụtụ ajọ omume karịa. 2 Timothy 2:14–16.

Back to Articles