Article

# Mkpughe nke Jisọs Kraịst - Nọmba Asaa

Ahụhụ nke Atọ na Mbilite nke Alaeze nke Asaa: Mkpa Akwụkwọ Nsọ nke Iwu Ụbọchị Ụka

Author

Jeff Pippenger

Published

October 29, 2023

Formats

PDF
Word
Song MP3

N’isi nke iri na otu nke Mkpughe, a na-ebuli ndị àmà abụọ ahụ elu gaa n’eluigwe dịka ọkọlọtọ n’“otu awa ahụ” nke “otu ụzọ n’ime iri nke obodo” dara. N’awa ahụ, “ahụhụ nke abụọ agafewo; ma lee, ahụhụ nke atọ na-abịa ọsọ ọsọ.” Alakụba bụ opi nke asaa na ahụhụ nke atọ nke na-abịa n’“awa” nke “ala ọma jijiji” nke iwu ụbọchị Sọnde.

> Ha nụrụ nnukwu olu sitere n’eluigwe ka ọ na-agwa ha sị, Bịanụ n’ebe a. Ha wee rigoro n’eluigwe n’ime igwe ojii; ndị iro ha wee hụ ha. N’otu awa ahụ kwa, nnukwu ala ọma jijiji mere, otu ụzọ n’ime iri nke obodo ahụ wee daa, e wee gbuo puku mmadụ asaa n’ala ọma jijiji ahụ: ndị fọdụrụkwa tụrụ egwu, wee nye Chineke nke eluigwe otuto. Ahụhụ nke abụọ agafewo; ma, lee, ahụhụ nke atọ na-abịa ọsọ ọsọ. Mmụọ-ozi nke asaa wee kpọọ opi; e wee nwee nnukwu olu dị iche iche n’eluigwe, na-asị, Alaeze nile nke ụwa a aghọwo alaeze nke Onyenwe anyị, na nke Kraịst ya; ọ ga-achịkwa ruo mgbe ebighị ebi ebi. Ndị okenye iri abụọ na anọ ahụ, ndị nọ ọdụ n’ocheeze ha n’ihu Chineke, dara n’ihu ha, wee kpọọ isiala nye Chineke, na-asị, Anyị na-ekele gị, O Onyenwe Chineke Pụrụ Ime Ihe Niile, Onye dị, Onye dịrịrị adị, na Onye na-abịa; n’ihi na i werewo ike gị dị ukwuu, wee malite ịchị. Mba dị iche iche wee iwe, iwe gị abịawokwa, na oge nke ndị nwụrụ anwụ ka e kpee ha ikpe, nakwa ka i nye ndị amụma, bụ ndị ohu gị, na ndị nsọ, na ndị niile na-atụ egwu aha gị, nta na ukwu, ụgwọ ọrụ; nakwa ka i laa ndị na-ebibi ụwa n’iyi. E meghere ụlọ nsọ Chineke n’eluigwe, e wee hụ n’ụlọ nsọ ya igbe ọgbụgba-ndụ ya: e wee nwee àmùmà, na olu dị iche iche, na égbè eluigwe, na ala ọma jijiji, na nnukwu akụ mmiri ígwé. Mkpughe 11:12–19.

Ndị àmà abụọ ahụ na-arịgo n’eluigwe n’ime igwe ojii, nke n’amụma na-anọchi anya otu ìgwè ndị mmụọ ozi. Dị ka e kwuputarala na mbụ n’isiokwu ndị a nakwa dịka a hụrụ ya n’ime Tebụl Habakkuk, Sister White na-akọwa na mgbe ozi dị iche iche ahụ nke a na-anọchi anya dị ka mmụọ ozi mbụ, nke abụọ, na nke atọ batara n’akụkọ ihe mere eme nke amụma, a na-egosi ha dịka mmụọ ozi ndị nọ n’otu n’otu; ma ozi nke Mkpu Etiti Abalị, a na-anọchi anya ya site n’ọtụtụ ndị mmụọ ozi. A na-ebuli ndị àmà abụọ ahụ elu banye n’eluigwe ka ha na-ekwusa ozi nke Mkpu Etiti Abalị site n’aka ndị agha nke ndị mmụọ ozi, ya mere a na-eburu ha banye n’eluigwe “n’ime igwe ojii.”

> “N’akụkụ njedebe ozi nke mmụọ-ozi nke abụọ, ahụrụ m nnukwu ìhè si n’eluigwe na-enwupụta n’ahụ ndị nke Chineke. Ìhè ọkụ ya yiri ka ọ na-egbuke egbuke dịka anyanwụ. M wee nụ olu ndị mmụọ-ozi na-eti mkpu, ‘Lee, Nwoke-alụ Nwanyị na-abịa; pụnụ izute Ya!’”

> “Nke a bụ mkpu etiti abalị ahụ, nke ga-enye ike n’ozi mmụọ-ozi nke abụọ. E zigara ndị mmụọ-ozi site n’eluigwe ka ha kpọtee ndị nsọ dara mba mmụọ ma kwadebe ha maka nnukwu ọrụ dị n’ihu ha. Ndị ikom kacha nwee nkà abụghị ndị mbụ natara ozi a. E zigara ndị mmụọ-ozi n’ebe ndị dị umeala n’obi, ndị raara onwe ha nye nọ, ma kpalie ha ka ha welie mkpu ahụ sị, ‘Lee, Onye-alụ nwanyị na-abịa; pụanụ izute Ya!’ Ndị e nyere mkpu ahụ mere ngwa ngwa, ma n’ike nke Mmụọ Nsọ kwusaa ozi ahụ, ma kpọtee ụmụnna ha ndị dara mba mmụọ. Ọrụ a esiteghị n’amamihe na mmụta nke mmadụ guzo, kama n’ike nke Chineke, ndị nsọ Ya ndị nụrụ mkpu ahụ enweghịkwa ike iguzogide ya. Ndị kacha bụrụ ndị ime mmụọ natara ozi a mbụ, ndị ahụkwa bụbu ndị na-edu n’ọrụ ahụ bụ ndị ikpeazụ natara ya ma nyere aka ime ka mkpu ahụ sie ike, ‘Lee, Onye-alụ nwanyị na-abịa; pụanụ izute Ya!’” Early Writings, 238.

N’oge ala ọma jijiji ahụ, nke na-ebibi otu ụzọ n’ụzọ iri nke obodo ahụ, a na-egbu mmadụ puku asaa. Ala ọma jijiji ahụ bụ iwu ụbọchị Ụka na United States. N’amụma, obodo bụ alaeze, ma United States bụ otu ụzọ n’ụzọ iri nke alaeze ndị eze iri ahụ nke Mkpughe 17. A na-akwatu United States n’ala ọma jijiji nke iwu ụbọchị Ụka ahụ, ọ kwụsịkwa ịbụ alaeze nke isii n’amụma Akwụkwọ Nsọ; mgbe ahụ ọ na-agafe bụrụ eze kacha n’ihu n’etiti ndị eze iri ahụ, ya bụ alaeze nke asaa n’amụma Akwụkwọ Nsọ, ndị ga-ekweta inye ọchịchị ha n’aka papacy, onye bụ nke asatọ, nke sitere n’ime asaa ahụ.

> Mpi iri nke i hụrụ bụ ndị eze iri, ndị na-anatabeghị alaeze ruo ugbu a; ma ha na-anata ike dịka ndị eze otu awa ha na anụ ọhịa ahụ nọ. Ndị a nwere otu uche, ha ga-enyekwa anụ ọhịa ahụ ike na ọchịchị ha. Ndị a ga-alụso Nwa Atụrụ ahụ ọgụ, ma Nwa Atụrụ ahụ ga-emeri ha: n’ihi na ọ bụ Onyenwe ndị nwenụ, na Eze ndị eze: ndị ahụkwa so ya nọ bụ ndị a kpọrọ, na ndị a họọrọ, na ndị kwere ntụkwasị obi. O wee sị m, Mmiri ndị ahụ i hụrụ, ebe akwụna ahụ nọ ọdụ, bụ ndị mmadụ, na ìgwè mmadụ, na mba dị iche iche, na asụsụ dị iche iche. Mpi iri ndị ahụkwa i hụrụ n’elu anụ ọhịa ahụ, ndị a ga-akpọ akwụna ahụ asị, ha ga-emekwa ka ọ bụrụ ebe tọgbọrọ n’efu na ọtọ, ha ga-erikwa anụ ahụ ya, were ọkụ kpọọ ya ọkụ. N’ihi na Chineke etinyewo n’obi ha imezu uche ya, na ịdị n’otu, na inye alaeze ha n’aka anụ ọhịa ahụ, ruo mgbe okwu Chineke ga-emezu. Nwanyị ahụ i hụrụ bụkwa nnukwu obodo ahụ, nke na-achị ndị eze nke ụwa. Mkpughe 17:12–18.

Ndị eze iri nke Mba Ndị Dị n’Otu “kwekọrọ” “inye anụ ọhịa ahụ” “alaeze” ha nke zuru ụwa ọnụ. Ha nwere “otu obi,” dịka ha “jikọrịtara n’otu nkwenye,” n’Abụ Ọma iri asatọ na atọ. Ehab bụ eze nke agbụrụ iri ahụ, onye mere mmekọrịta iwu na-akwadoghị nke ịkwa iko na nwanyị akwụna nke Taịa, n’Aịsaịa iri abụọ na atọ. Mmekọrịta iwu na-akwadoghị nke Ehab na Jezebel bụ ihe nnọchianya nke mmekọrịta iwu na-akwadoghị nke Herọd na Herọdias n’oge Ịlaịja, onye e gosipụtara dịka Jọn Onye Na-eme Baptizim. Herọd bụ onye nnọchi anya Alaeze Ukwu Rom, nke, n’ime Daniel asaa, Alaeze Ukwu Rom ahụ mejupụtara mpi iri. Mpi iri ahụ ka e jiri alaeze Ehab nke agbụrụ iri ahụ mee ihe nnọchianya ha, ha abụọ kwa na-enye àmà banyere ndị eze iri nke Mba Ndị Dị n’Otu. Ebe Ehab na Herọd nọchiri anya ọchịchị n’ime mmekọrịta ndị ahụ iwu na-akwadoghị, ọrụ ha bụ imezu mkpagbu nke ndị jụrụ okwukwe n’ihi nwanyị akwụna nke Taịa, onye na-abụ abụ ya dị iche iche na njedebe nke afọ iri asaa ahụ nke ihe nnọchianya.

> “Ndị eze na ndị ọchịchị na ndị gọvanọ ewerela n’elu onwe ha akara nke onye na-emegide Kraịst, ma a na-anọchi anya ha dịka dragọn nke na-aga ịlụ agha megide ndị nsọ—ndị ahụ na-edebe iwu Chineke ma nwee okwukwe Jisọs.” Testimonies to Ministers, 38.

N’iwu Sọnde, anụ ọhịa nke ụwa ahụ na-akwụsị ịchị dị ka alaeze nke isii nke amụma Akwụkwọ Nsọ, n’ihi na ọ ka emechala ịkwa iko na Jezebel, ma mgbe ahụ ewerekwa ọchịchị nke Mba Ndị Dị n’Otu. Mgbe ahụ ọ na-amanye ụwa dum iwulite oyiyi zuru ụwa ọnụ nke anụ ọhịa ahụ, dịka ha siri buru ụzọ mezuo nke ahụ n’iwu Sọnde n’ime mba ha.

> Ọ na-eduhiekwa ndị bi n’elu ụwa site n’ọrụ ebube ndị ahụ e nyere ya ike ime n’ihu anụ ọhịa ahụ; na-agwa ndị bi n’elu ụwa ka ha meere anụ ọhịa ahụ oyiyi, nke e merụrụ ọnyá site n’mma-agha, ma dịkwa ndụ. E nyekwara ya ike inye oyiyi nke anụ ọhịa ahụ ume ndụ, ka oyiyi nke anụ ọhịa ahụ wee kwuo okwu, meekwa ka a gbuo ndị niile na-agaghị asọpụrụ oyiyi nke anụ ọhịa ahụ. Ọ na-emekwa ka mmadụ niile, ma nta ma ukwu, ma ọgaranya ma ogbenye, ma ndị nweere onwe ha ma ndị ohu, nata akara n’aka nri ha, ma ọ bụ n’egedege ihu ha: Ka onye ọbụla ghara ịzụ ma ọ bụ ree ere, ma e wezụga onye ahụ nwere akara ahụ, ma ọ bụ aha anụ ọhịa ahụ, ma ọ bụ ọnụọgụ aha ya. Mkpughe 13:14–17.

Ehab, Herọd, ndị eze iri nke Alaeze Ukwu Rom na ndị eze iri nke United Nations nọchiri anya dragọn ahụ nke na-apụ ịga ibuso ndị nsọ agha, n’ihi na ọ bụ mgbe niile onye Jizibel hụrụ n’anya ka ọ na-eji emezue ịkpagbu ndị ahụ Jizibel na-agụ dịka ndị jụrụ okwukwe.

> “Ya mere, ebe dragọn ahụ, n’usoro mbụ, na-anọchi anya Setan, ọ bụkwa, n’usoro nke abụọ, ihe nnọchianya nke Rom ndị ọgọ mmụọ.” The Great Controversy, 439.

Mgbe ala ọma jijiji nke iwu Ụka gasịrị, e nwere “puku mmadụ asaa” ndị a “gburu.” N’ime Daniel iri na otu na amaokwu iri anọ na otu, “a na-atụpụ ọtụtụ mmadụ.” Ndị ahụ a tụpụrụ n’ala mgbe iwu Ụka bịara bụ ndị Seventh-day Adventist nke Laodisia ndị na-adịghị akwadebe onwe ha maka nsogbu ahụ. Ọnụọgụ “puku asaa” na-anọchi anya ndị fọdụrụ n’ime ndị nke Chineke. Chineke gwara Ịlaịja, n’oge nsogbu Ugwu Kamel, nke na-anọchi anya nsogbu iwu Ụka, na e nwere “puku asaa n’Izrel” ndị na-akpọrọ Bealghị ikpere n’ala. Onyeozi Pọl na-ekwu okwu banyere nke a.

> Ya mere, Ọ̀ bụ na Chineke ajụla ndị Ya? Ekwela ka ọ bụrụ otú ahụ. N’ihi na mụ onwe m kwa bụ onye Izrel, sitere n’ọmụmụ Abraham, nke ebo Benjamin. Chineke ajụghị ndị Ya ndị Ọ maworị tupu oge eruo. Ùnu amaghị ihe Akwụkwọ Nsọ kwuru banyere Ịlaịja? otú o si arịọ Chineke arịrịọ megide Izrel, na-asị, Onyenwe anyị, ha egbuola ndị amụma Gị, kwatukwara ebe ịchụàjà Gị; ọ bụkwa naanị m ka fọdụrụ, ha na-achọkwa ndụ m. Ma gịnị ka nzaghachi Chineke sịrị ya? Edobeere m onwe m puku mmadụ asaa, ndị na-akpọbeghị ikpere n’ihu oyiyi Bel. N’otu aka ahụ kwa, n’oge a dị ugbu a, e nwekwara ihe fọdụrụ dịka nhọpụta nke amara. Ndị Rom 11:1–5.

Okwu ndị a, “puku asaa,” na-anọchi anya fọdụrụnụ nke ndị Chineke, ma a ghaghị iburu n’uche ọnọdụ e ji akọwa ha n’ụzọ ihe nnọchianya. Ndị ikom a tụfuru n’ala n’oge ala ọma jijiji nke iwu Ụbọchị Ụka bụ fọdụrụnụ nke ndị Seventh-day Adventist na-ekwesịghị ntụkwasị obi, ndị e jidere n’ebe ahụ na n’oge ahụ site n’aka Babilọn ime mmụọ nke oge a. N’akụkọ amụma nke Izrel oge ochie n’eziokwu nkịtị, mgbe Babilọn bibiri Jerusalem nke ugboro abụọ n’ime ugboro atọ, e nwere fọdụrụnụ nke “puku asaa” nke ndị ikom “dike” “nke ala ahụ” a dọtara n’agha.

> O wee bu Jehoiakin laa Babilọn, na nne eze, na ndị nwunye eze, na ndị isi ya, na ndị dike nke ala ahụ; ndị a ka o duuru n’agha mgbapụ site na Jerusalem laa Babilọn. Ma ndị ikom niile dị ike, ọbụna puku asaa, na ndị omenkà na ndị ọkpụ ígwè puku otu, ha niile ndị siri ike ma kwesị ekwesị maka agha, ọbụna ndị a ka eze Babilọn duuru n’agha mgbapụ laa Babilọn. Eze Babilọn wee mee Matanaya, nwanne nna ya, eze n’ọnọdụ ya, gbanwee aha ya bụrụ Zedekaya. 2 Ndị Eze 24:15–17.

Mgbe a kwaturuchara ndị dike nke Jerusalem n’ala n’oge ala ọma jijiji nke iwu ụbọchị Sọnde, “ahụhụ nke atọ na-abịa ọsọ ọsọ. Ma mmụọ ozi nke asaa fụrụ opi.” Ahụhụ nke atọ bụ opi nke asaa nke mmụọ ozi nke asaa na-afụ. N’ime “awa” nke “ala ọma jijiji” nke iwu ụbọchị Sọnde—Islam na-akụ!

Otu n’ime njirimara ndị bụ isi nke Alakụba n’ime ahuhu mbụ na nke abụọ, bụ eziokwu akụkọ ihe mere eme na ụzọ ha si alụ agha dị iche na aghụghọ agha a na-ahụkarị n’akụkọ ihe mere eme n’oge ha mezuru ọrụ amụma ha. Ụzọ ha si alụ agha bụ ịkpọsara ihe mberede na-atụghị anya ya. Okwu ahụ bụ “assassin” sitere n’omume ndị dike agha Alakụba n’oge ahụ nke akụkọ ihe mere eme. Mwakpo ha dị ka nke ndị Kamikaze Japan n’Agha Ụwa nke Abụọ. Ndị dike agha Alakụba tụrụ anya ịnwụ mgbe ha gburu onye ha lekwasịrị anya. N’ihi nke a, otu omume a na-ahụkarị n’etiti ndị agha ahụ bụ ịkwadebe maka ọnwụ site n’ịṅụbiga hashish ókè ka mmanya ya were ha, tupu mwakpo ha, iji nyere aka belata ụjọ ọnwụ. Mgbe ha wakporo ndị ha metụtara, ọ bụ n’ụzọ mberede na nke a na-atụghị anya ya, ma ịdabere ha na hashish iji nweta ọnọdụ uche ha chọrọ, jikọtara ya na mwakpo nzuzo, ghọrọ ntọala mmaliteokwu nke okwu ahụ bụ “assassin,” n’ihi njikọ ya na okwu hashish.

Ahụhụ nke atọ na opi nke asaa “na-abịa ọsọ ọsọ.”

N’otu aka ahụ, n’ụbọchị Ọktoba 22, 1844, onye ozi nke ọgbụgba ndụ ahụ bịara “na mberede” n’ụlọ nsọ Ya. Nwanyị White kọwara “na mberede” nke ọbịbịa onye ozi nke ọgbụgba ndụ ahụ, na-egosi na ọbịbịa Ya bụ “nke a na-atụghị anya ya.” Ya mere, “ọbịbịa” anọ ahụ niile nke mezuru n’ụbọchị Ọktoba 22, 1844 bụ ndị a na-atụghị anya ha ma bụrụkwa ndị bịara na mberede.

> “Ọbịbịa nke Kraịst dịka Onye Nnukwu Nchụàjà anyị n’Ebe Kachasị Nsọ, maka ime ka ebe nsọ dị ọcha, nke e mere ka a hụ na Daniel 8:14; ọbịbịa nke Ọkpara nke mmadụ n’ihu Onye Ochie nke Ụbọchị, dịka e siri gosi ya na Daniel 7:13; na ọbịbịa nke Onyenweanyị n’ụlọ nsọ Ya, nke Malakaị buru amụma banyere ya, bụ nkọwa banyere otu ihe omume ahụ; a na-anọchikwa nke a anya site n’ọbịbịa nke nwoke a na-alụ ọhụrụ n’alụmdi na nwunye, nke Kraịst kọwara n’ilu banyere ụmụ agbọghọ iri ahụ, nke Matiu 25.” The Great Controversy, 426.

A na-ekwughachi ilu ahụ banyere ụmụ agbọghọ iri ahụ ruo n’akwụkwọ ozi ọ bụla; ya mere, “ọbịbịa” anọ ahụ niile nke mezuru na Ọktoba 22, 1844, ga-emezukwa ọzọ ruo n’akwụkwọ ozi ọ bụla n’oge ala ọma jijiji ahụ nke bụ iwu ụbọchị Sọnde. Ka Ọ na-akọwa ilu ahụ banyere ụmụ agbọghọ ahụ, Sister White na-agbakwụnye n’ịgba-ama ahụ nke na-akọwapụta ngwangwa na ọdịdị a na-atụghị anya ya nke a na-anọchi anya n’ala ọma jijiji nke iwu ụbọchị Sọnde, nke bụ mmezu zuru okè nke Mkpu Etiti Abalị.

> “A na-ekpughe agwa mmadụ n’oge nsogbu. Mgbe olu ahụ siri ike kwusara n’etiti abalị, sị, ‘Lee, nwoke a na-alụ nwanyị abịala; pụtanụ izute ya,’ ụmụ agbọghọ na-amaghị nwoke ahụ ndị na-ehi ụra tetara n’ụra ha, e wee hụ ndị mere nkwadebe maka ihe omume ahụ. E jidere akụkụ abụọ ahụ n’amaghị ama, ma otu dị njikere maka ọnọdụ mberede ahụ, ebe nke ọzọ ka a hụrụ na o nweghị nkwadebe. A na-ekpughe agwa mmadụ site n’ọnọdụ. Ọnọdụ mberede na-eme ka ezi ọdịdị nke agwa pụta ìhè. Ụfọdụ ọdachi mberede a na-atụghị anya ya, ọnwụ onye a hụrụ n’anya, ma ọ bụ nsogbu siri ike, ụfọdụ ọrịa ma ọ bụ ahụhụ a na-atụghị anya ya, ihe ọ bụla nke na-eme ka mkpụrụ obi guzo ihu na ihu n’ihu ọnwụ, ga-eme ka ezi ihe dị n’ime agwa pụta ìhè. A ga-eme ka o doo anya ma e nwere okwukwe ọ bụla n’ezie n’ekwe nkwa ndị dị n’okwu Chineke. A ga-eme ka o doo anya ma amara na-akwado mkpụrụ obi ahụ, ma e nwere mmanụ n’ime ite ahụ ya na oriọna ahụ.”

> “Oge ule na-abịara mmadụ niile. Olee otú anyị si akpa àgwà n’okpuru ule na nnwale nke Chineke? Ìhè oriọna anyị ọ̀ na-anyụ? ka anyị ka na-eme ka ha na-enwu? Anyị ọ̀ dị njikere maka ọnọdụ mberede ọ bụla site na njikọ anyị na Ya bụ́ onye jupụtara n’amara na n’eziokwu? Nwanyị-amaghị nwoke ise ndị amamihe adịghị enwe ike inyefe nwanyị-amaghị nwoke ise ndị nzuzu àgwà ha. Àgwà ga-abụrịrị ihe onye ọ bụla n’ime anyị na-akpụ n’onwe ya.” Review and Herald, October 17, 1895.

Mgbe ịma jijiji nke iwu Sọnde ahụ rutere, United States akwụsị ịbụ alaeze nke isii n’amụma Bible. Ndị fọdụrụnụ puku asaa nke ndị Adventist Laodisia ndị na-akwadebeghị onwe ha maka nsogbu ahụ, ga-egosipụta agwa e kwadebere maka akara nke anụ ọhịa ahụ. Mgbe ahụ Islam ga-abịa na mberede na n’enweghị atụmanya, n’ihi na “ahụhụ nke atọ na-abịa ọsọ ọsọ” ka “mmụọ ozi nke asaa” na-afụ opi!

A na-emegharịzi ọbịbịa anọ ahụ niile mezuru n’ụbọchị Ọktoba 22, 1844. Ọbịbịa mbụ ahụ kọwara mmeghe nke ikpe ahụ, n’imezu Daniel isi nke asatọ amaokwu nke iri na anọ. Ọ kwadoro ozi nke mmụọ-ozi mbụ ahụ nke kpọsara na “awa” nke ikpe Ya abịawo. Mmezu ahụ na-anọchite anya “awa” nke ala ọma jijiji ahụ, nke na-amalite na iwu Sọnde, ma bụrụkwa “awa” ahụ mgbe Islam na-eweta “ikpe Ya” n’elu United States n’ihi iwebata iwu Sọnde.

Onye-ozi nke ọgbụgba-ndụ n’isi nke atọ nke Malakai bịara na mberede n’ụlọ nsọ ahụ Ọ wulitere n’ime afọ iri anọ na isii, site n’afọ 1798 ruo 1844, iji banye n’ọgbụgba-ndụ na ndị “Livai” nke akụkọ ihe mere eme nke ndị Miller. N’oge ala ọma jijiji nke iwu ụbọchị Sọnde, onye-ozi nke ọgbụgba-ndụ na-abịa na mberede iji banye n’ụlọ nsọ nke ọkpụkpụ akọrọ ndị nwụrụ anwụ e mere ka ha dị ndụ ọzọ, iji banye n’ọgbụgba-ndụ na ndị “Livai” nke akụkọ ihe mere eme nke otu narị puku na iri anọ na anọ.

N’oge ala ọma jijiji nke iwu Sọnde, Nwa nke mmadụ na-abịa n’ihu Nna ya ịnara alaeze, n’imezu Daniel isi nke asaa amaokwu nke iri na atọ, dịka O mere n’October 22, 1844, n’ihi na n’“oge awa” nke ala ọma jijiji ahụ, e nwere “olu n’eluigwe,” ndị na-ekwupụta na “alaeze nile nke ụwa a aghọwo alaeze nke Onyenwe anyị, na nke Kraịst Ya; ọ ga-achịkwa ruo mgbe ebighị ebi ebighị ebi. Ndị okenye iri abụọ na anọ ahụkwa, ndị nọdụrụ n’oche ha n’ihu Chineke, dara n’ihu ha, kpọọkwa Chineke isiala, Na-asị, Anyị na-enye Gị ekele, O Onyenwe Chineke Pụrụ Ime Ihe Niile, Onye dị, Onye dịrị adị, na Onye ga-abịa; n’ihi na I werewo ike ukwu Gị, wee chịa.”

N’oge ala ọma jijiji, mgbe ikpe Ya bịarutere, ma ndị àmà abụọ ahụ ndị e mere ka ha bilie ọzọ na mbụ site n’okporo ámá ebe e gburu ha guzoro ọtọ. Mgbe ahụ, dị ka agha dị ike, a buliri ha elu gaa n’eluigwe ebe a kwaturu ndị fọdụrụ n’ime puku asaa nke ndị Adventist Laodisia. E kewapụrụ wit amamihe dị na ya na igbo ọka nzuzu n’ebe ahụ ozugbo. Mgbe ahụ Kraịst natara alaeze Ya, opi nke asaa wee daa, nke bụkwa ahụhụ nke atọ, nke na-abịa na mberede na n’atụghị anya ya, mgbe ahụkwa “mba dị iche iche” “were iwe, iwe Gị abịakwutekwala.”

Iwe iwe nke mba dị iche iche bụ ọrụ amụma nke Alakụba, ọ na-amalitekwa n’oge ala ọma jijiji ahụ ma na-aga n’ihu ruo n’imechi oge nnwale mmadụ na ihe otiti asaa ikpeazụ, ndị a na-egosi site n’okwu ndị a, “iwe gị abịawo.” N’etiti iwu ụbọchị Sọnde dị na United States na imechi oge nnwale, ebe a na-egosipụta iwe Chineke n’ihe otiti asaa ikpeazụ—ahụhụ nke atọ, ihe nnọchianya nke Alakụba; opi nke asaa, ihe nnọchianya nke Alakụba; na iwe iwe nke mba dị iche iche, ihe nnọchianya nke Alakụba; na-enye ndị àmà ihe nnọchianya atọ na ozi nke Mkpu Etiti Abalị bụ mmezu nke ọbịbịa Alakụba n’oge iwu ụbọchị Sọnde.

Dịka ọ dịkwa na ngagharị Millerite na mbido, ozi Mkpu Etiti Abalị bụ mmezi nke amụma dara ada. N’akụkọ ihe mere eme nke ndị Millerite, ọ bụ ọdịda nke ihe omume ahụ e buru amụma na ọ ga-eme. N’akụkọ ihe mere eme Millerite na mbido, ndị Filadelfia wepụtara amụma ha dara ada, n’ihi na Chineke jidere aka Ya n’elu njehie dị na chaatị 1843.

N’ime mmegharị Laodisia na njedebe nke Future for America, Chineke ejidebeghị aka Ya n’elu njehie ahụ. Ọ bụ aka mmadụ kpuchiri eziokwu ahụ na a gaghịzi eji oge arụ ọrụ n’ọrụ amụma. Aka mmadụ na-anọchi anya ọrụ mmadụ.

N’ime ngagharị ikpeazụ nke puku narị otu na iri anọ na anọ ahụ, njehie nke itinye oge n’ọrụ bụ mmehie, n’ihi na e kwesịghịzi iji itinye oge amụma n’ọrụ. E gosipụtara itinye oge n’ọrụ nke mmehie a n’ụdị site n’aka Mosis, mgbe ọ leghaara iwu Chineke anya ka o bie nwa ya ugwu, e gosipụtakwa ya n’ụdị site n’aka Uza, mgbe ọ leghaara iwu Chineke anya na ọ bụ naanị ndị nchụàjà nwere ike ijide igbe ọgbụgba ndụ ahụ aka. Ọ bụghị uche Onyenwe anyị ka omume ndị ahụ nke mmehie, ma ọ bụkwa ịghara ime ihe ndị ahụ, bụrụ ihe ndị Chineke ga-emezu site n’aka ndị Ya. Mmehie nwere naanị otu nkọwa, ọ bụkwa imebi iwu. Mosis mebiri iwu Chineke banyere ibi ugwu, Uza mebiri iwu Chineke banyere ebe nsọ, ngagharị a kwa mebiri iwu amụma nke Chineke. E mere Izrel oge ochie ndị e nyere idobe iwu Chineke, e mekwara ngagharị Advent n’mbido ya na n’ọgwụgwụ ya ndị e nyere idobe eziokwu amụma nke Chineke.

N’ihe nhụjuanya ya, Zipọra mere ngwa ngwa ọrụ ibi nwa ha ugwu n’onwe ya, si otu a nọchite anya nchegharị ahụ ndị niile sonyere n’ime mmegharị a kwesịrị igosipụta ozugbo n’ihi mmehie nke enweghị ime ihe n’ikwe ka itinye oge sonyere na ozi ahụ. Devid kwa na-egosikwa nchegharị siri ike n’ihi omume Uza. Ka mmegharị ahụ kwuo na itinye oge n’amụma nke July 18, 2020 bụ n’ụzọ ọ bụla ihe ziri ezi, na n’ụzọ ụfọdụ na ọ bụ uche Chineke, bụ ikwu na Mozis na Zipọra adịghị n’ezie mkpa ịkwado iwu Chineke ndị doro anya, nakwa na Chineke echeghị n’ezie ma Uza metụrụ igbe ọgbụgba ndụ aka. July 18, 2020 bụ amụma ụgha, ma ihe ahụ bụ ụgha n’ime ya bụ akụkụ nke oge ahụ.

A ga-enyocha eziokwu ndị a n’isiokwu na-esonụ.

> “Onyenwe anyị egosila m na ozi nke mmụọ-ozi nke atọ ga-apụ, ma kwusaa ya nye ụmụ Chineke ndị gbasasịrị agbasa, nakwa na a gaghị eyikwasị ya n’oge; n’ihi na oge agaghị abụkwa ule ọzọ. Ahụrụ m na ụfọdụ na-enweta mkpali ụgha nke sitere n’ịkwusa oge; na ozi mmụọ-ozi nke atọ siri ike karịa ihe oge pụrụ ịbụ. Ahụrụ m na ozi a pụrụ iguzo n’elu ntọala nke ya, nakwa na ọ dịghị mkpa ka oge mee ka ọ sie ike, nakwa na ọ ga-aga n’ike dị ukwuu, mee ọrụ ya, a ga-emekwa ka ọ dị mkpirikpi n’ezi omume.” Experience and Views, 48.

Back to Articles