Article

# Akwụkwọ Daniel — Otu Narị na Iri Isii na Atọ

Ikpughe Amụma: Ịchọgharị Isi nke Iri na Otu nke Daniel

Author

Jeff Pippenger

Published

March 28, 2024

Formats

PDF
Word
Song MP3

Ugbu a, anyị ga-amalite ịga n’ihu n’isi nke iri na otu nke Daniel.

> Mụ onwe m kwa, n’afọ mbụ nke Dariọs onye Midia, ee, m guzoro iji kwado ya na ime ka ọ sie ike. Ma ugbu a ka m ga-egosi gị eziokwu ahụ. Lezienụ anya, ndị eze atọ ọzọ ka ga-ebili na Peshia; onye nke anọ ga-adịkwa ọgaranya nke ukwuu karịa ha niile: sitekwa n’ike ya site n’ọgaranya ya, ọ ga-akpalite mmadụ niile imegide alaeze Gresia. Eze dị ike ga-ebilikwa, onye ga-achị n’okpuru ọchịchị sara mbara, meekwa dị ka ọchịchọ ya si dị. Ma mgbe ọ ga-ebili, a ga-agbaji alaeze ya, a ga-ekewakwa ya n’akụkụ ifufe anọ nke eluigwe; ọ bụghịkwa nye ụmụ ya, ma ọ bụ dịka ọchịchị ya nke ọ chịrị siri dị: n’ihi na a ga-adọpụ alaeze ya, ọbụna nye ndị ọzọ e wezụga ndị ahụ. Daniel 11:1–4.

Gebriel malitere site n’ịgwa Daniel na ya onwe ya sokwa rụọ ọrụ n’aka Darius n’afọ mbụ ya, nke bụ afọ nwa nwanne Darius, onye isi agha ya, weghaara Babilọn ma gbuo Belshaza. Daniel na-anata ọhụ a n’afọ nke atọ nke Saịrọs, dị ka amaokwu mbụ nke isi nke iri si kwuo, ya mere Gebriel na-akara ma Darius ma Saịrọs dịka ihe nnọchianya na-anọchi anya “oge ọgwụgwụ.” E weghaara Belshaza na Babilọn site n’Alaeze Midia na Peshịa n’afọ 538 BC.

> “Sairọs gbara Babilọn gburugburu n’agha, nke o jiri aghụghọ were n’afọ 538 T.K., ma site n’ọnwụ Belshaza, onye ndị Peshia gburu, alaeze Babilọn kwụsịrị ịdị adị.” Uriah Smith, Daniel and the Revelation, 46.

N’afọ 538 T.K., Daniel dere isi nke itoolu.

> “E nyere ọhụụ e dere n’isiakwụkwọ bu nke a ụzọ [isiakwụkwọ nke asatọ] n’afọ nke atọ nke Belshaza, 538 T.K. N’otu afọ ahụ, nke bụkwa nke mbụ nke Daraịọs, ihe omume ndị a kọwara n’isiakwụkwọ a [isiakwụkwọ nke itoolu] mere.” Uriah Smith, Daniel and the Revelation, 205.

N’afọ mbụ nke Daraiọs, nke bụ afọ nke atọ na nke ikpeazụ nke Belshaza, n’afọ 538 T.K., Onyenwe anyị tara ala ndị Kaldia ahụhụ, ma mee ka ọ bụrụ ebe tọgbọrọ n’efu.

> Ala a ga-eme ala a dum ebe tọgbọrọ n’efu na ihe ijuanya; mba ndị a ga-ejekwa ozi nye eze Babilọn afọ iri asaa. Ọ ga-erukwa, mgbe afọ iri asaa ahụ mezuru, na M ga-ata eze Babilọn ahụhụ, na mba ahụ, ka Onyenwe anyị na-ekwu, n’ihi ajọ omume ha, na ala ndị Kaldia; M ga-emekwa ka ọ bụrụ ebe tọgbọrọ n’efu ruo mgbe ebighị ebi. Jeremiah 25:11, 12.

N’amaokwu nke iri, Onyenwe anyị jiri okwu ahụ bụ “mgbe e mesịrị,” ka Ọ na-ebubata n’ihe ntaramahụhụ nke Babilọn. “Mgbe e mesịrị” ka e mere Babilọn ka ọ bụrụ ebe tọgbọrọ n’efu, Onyenwe anyị ga-arụ ọrụ ọma Ya nye ndị nke Chineke.

> N’ihi na otu a ka Onye-nwe-anyị kwuru, na mgbe afọ iri asaa mezuru na Babịlọn, aga m eleta unu, mezuokwa okwu ọma m n’ebe unu nọ, site n’ime ka unu laghachi n’ebe a. Jeremiah 25:10.

Ndọta n’agha nke afọ iri asaa malitere n’afọ 606 T.K.

> “Site n’ịmalite afọ iri asaa ahụ na BC 606, Daniel ghọtara na ha na-eru ugbu a n’ọgwụgwụ ha.” Uriah Smith, Daniel and the Revelation, 205.

Ndọta n’agha nke iri asaa ahụ malitere n’afọ 606 T.K., ma kwụsị n’afọ 536 T.K., nke bụ afọ abụọ mgbe Belshaza nwụsịrị na mbibi Babilọn n’afọ 538 T.K. Ọ bụ n’afọ nke atọ nke Saịrọs. Gebriel debere amụma nke Osimiri Hịdekel n’afọ nke atọ nke Saịrọs, ma bido akụkọ nke isi nke iri na otu site n’ịtụ aka n’afọ mbụ nke Daraiọs, ma n’ime ime nke a, ọ na-akọwapụta afọ abụọ pụrụ iche. Afọ 538 T.K. na 536 T.K. bụ ha abụọ oge e kpebiri; afọ 538 T.K. bụ oge e kpebiri ka amụma nke afọ iri asaa ruo ọgwụgwụ, ma afọ 536 T.K. bụ oge amụma e kpebiri mgbe “mgbe” 538 T.K. gasịrị, Onyenwe anyị ga-arụ ezi ọrụ Ya nye ndị Ya.

Afọ 538 T.K. na afọ 536 T.K. bụ oge abụọ a kara aka, a na-anọchikwa ha anya site n’aka mmadụ abụọ dị n’akụkọ ihe mere eme; otu bụ eze mbụ nke Midia, nke ọzọkwa bụ eze mbụ nke Peshịa. Njedebe nke afọ iri asaa nke Izrel nkịtị nọ n’agha mgbapụ n’ime Babilọn nkịtị nọchiri anya afọ puku otu narị abụọ na iri isii nke Izrel ime mmụọ nọ n’agha mgbapụ n’ime Babilọn ime mmụọ, site n’afọ 538 A.K. ruo 1798. Afọ 1798 bụ “oge a kara aka”, ma mgbe ahụ ka oge ahụ e ji amụma kpọọ “oge ọgwụgwụ” malitere. Afọ 538 T.K. na afọ 536 T.K., bụ́ ndị a na-anọchi anya dị ka “oge a kara aka”, na-akọwakwa mmalite nke oge e ji anọchi anya ya dịka “oge ọgwụgwụ”.

> “Ụka Chineke dị n’ụwa nọ n’eziokwu n’agha mkpụrụ n’oge ogologo a nke mkpagbu na-enweghị izuike, dịka ụmụ Izrel nọ n’agha mkpụrụ n’aka Babilọn n’oge mbula ahụ.” Prophets and Kings, 714.

Amụma nile na-ekwu kpọmkwem karịa banyere ụbọchị ikpeazụ karịa ụbọchị ndị e buru ụzọ mezuo ha; ya mere 538 T.K. na eze Dairọs, tinyere 536 T.K. na eze Saịrọs, na-anọchi anya “oge ọgwụgwụ” n’afọ 1989, ma eze abụọ ahụ na-anọchite anya Onye isi ala Reagan na Onye isi ala Bush nke mbụ. Afọ 538 T.K. na 536 T.K. na-anọchi anya otu waymark nke a na-emezu ebe a ghọtara ụbọchị abụọ ahụ dị ka ndị na-anọchi anya otu waymark ahụ. Waymark nke “oge ọgwụgwụ” nwere akara abụọ, ma mgbe ụfọdụ, dịka n’ihe banyere Reagan na Bush nke mbụ, a na-emezu akara abụọ ahụ n’otu afọ ahụ. Ma nke ahụ bụ ihe ewepụrụ n’iwu ahụ, n’ihi na waymark nke “oge ọgwụgwụ” n’oge Mosis bụ ọmụmụ nke Erọn na Mosis, nke afọ atọ kewapụrụ. N’akụkọ ihe mere eme nke Kraịst, ọ bụ ọmụmụ Jọn Baptist na Kraịst ka ọnwa isii kewapụrụ.

N’ime akụkọ ihe mere eme nke onye ahụ na-emegide Kraịst, “oge ọgwụgwụ” ya bụ afọ 1798 na 1799. Mgbanwe ọchịchị French bụ isiokwu amụma, ọ malitere na 1789, ma dịruo afọ iri, kwụsịrị na 1799, n’oge a họpụtara ya, dịka 1798 kwa bụ oge a họpụtara. N’otu ha, ha na-akọwapụta mmerụ ahụ na-egbu egbu e nyere anụ ọhịa ahụ, nakwa nwanyị ahụ nke nọkwasịrị n’elu ma chịkwaa anụ ọhịa ahụ. Darius bụ eze ahụ meriri onye iro ya site n’iziga ndị agha ya ka ha si na “mgbidi” bata, ọ na-anọchi anya Reagan, onye meriri onye iro ya site n’ịkwatu mgbidi nke “ákwà mgbochi ígwè.” Sairọs na-anọchi anya Bush nke mbụ, n’ihi na a maara Sairọs dịka Sairọs Onye Ukwu, ma George Bush nke mbụ bụ Bush nke ka ukwuu, Bush nke ikpeazụ bụkwa Bush nke ka nta.

N’ihi na ndị eze abụọ a na ụbọchị abụọ ha na-anọchi anya ha bụ n’ezie otu akara ngosi. Otu n’ime ha na-egosi afọ iri asaa ahụ Babilọn ga-achị. Oge ahụ nke afọ iri asaa rutere n’oge e kpebiri ya na 538 BC, a na-anọchikwa ya anya site n’aka Darius. Mmezu nke ndọta n’agha nke afọ iri asaa rutere n’oge e kpebiri ya na 536 BC, a na-anọchikwa ya anya site n’aka Saịrọs. Ha abụọ ọnụ na-anọchi anya “oge ọgwụgwụ,” mgbe a ga-emeghe ìhè amụma e mechiri emechi. N’afọ 1798, mmụọ-ozi mbụ nke Mkpughe isi iri na anọ rutere n’“oge ọgwụgwụ,” Sister White na-ekwukwa na mmụọ-ozi ahụ “abụghị onye ọzọ dị nta karịa Jizọs Kraịst.”

N’afọ nke atọ nke Saịrọs, Maịkel, onye-isi nke ndị Chineke, na nnukwu mmụọ-ozi n’etiti ndị mmụọ-ozi, rịdatara ịlụkọ ọrụ na Saịrọs ma kwado ìhè ahụ nke ga-eduga Saịrọs ikwupụta nke mbụ n’ime iwu atọ ahụ nke ga-ekwe ka ndị Chineke lọghachikwute Jerusalem, ma wughachi obodo ahụ, ebe nsọ ahụ, na okporo ụzọ ya na mgbidi ya. Ọrụ ahụ bụ ihe nnọchianya nke ọrụ nke mmụọ-ozi mbụ na nke abụọ, nke malitere n’oge “ọgwụgwụ” n’afọ 1798.

Ịrịda Maịkel n’oge ọgwụgwụ ahụ n’ụbọchị Daraịọs na Saịrọs nọchiri anya ọbịbịa nke mmụọ ozi mbụ ahụ n’afọ 1798, ma ọnụ ha abụọ na-akara ọbịbịa nke otu mmụọ ozi ahụ, n’“oge ọgwụgwụ,” n’afọ 1989. Afọ 1989 malitere oge nke “oge ọgwụgwụ,” ma ọ bụkwa oge a kara aka. Oge a kara aka na-egosi njedebe nke otu oge amụma. Nnupụisi nke afọ 1863, n’“Kedesh” mbụ maka Izrel ime mmụọ nke oge a, bụ mmalite nke oge afọ narị na iri abụọ na isii nke kwụsịrị na “oge a kara aka” n’afọ 1989. Narị na iri abụọ na isii bụ otu ụzọ n’ụzọ iri, ma ọ bụ otu n’ime iri, nke puku abụọ na narị abụọ na iri isii, ma na njedebe nke afọ puku abụọ na narị abụọ na iri isii ahụ n’afọ 1798, ngagharị nke mmụọ ozi mbụ ahụ batara n’akụkọ ihe mere eme. Na njedebe nke afọ narị na iri abụọ na isii, n’afọ 1989, ngagharị nke mmụọ ozi nke atọ batara n’akụkọ ihe mere eme.

N’amaokwu nke mbụ nke Daniel isi nke iri na otu, Gebriel ji nlezianya na nkenke kọwaa na akụkọ ihe mere eme a na-anọchi anya ya na-amalite site n’aka Saịrọs, n’oge ọgwụgwụ na 1989. Saịrọs Ukwu ebe ahụ na-anọchi anya Bush nke ka ukwuu, onye eze atọ ga-eso, emesịa eze nke anọ nke ga-adị nnọọ ọgaranya karịa ha niile. Ya mere, eze nke anọ ahụ ọgaranya, nke na-akpalite Gris dum, bụ onye isi ala nke isii kemgbe 1989.

N’ime ihe omume nke isi nke iri, a na-egosi Daniel dịka onye nọ n’iru uju, ma n’ahụmahụ ya nke iru uju a, a na-agbanwe ya ka ọ bụrụ n’oyiyi Kraịst, dịka ọ na-ahụ ọhụụ ahụ. Oge ụbọchị iri abụọ na otu ahụ nke iru uju na-anọchite anya oge ọnwụ nke na-agwụ n’mbilite n’ọnwụ. N’isi nke iri, Michael esila n’eluigwe bịa ala, ma na Jude asaa, mgbe Ọ na-arịdata, Ọ na-eme ka Mozis bilie n’ọnwụ. N’ime Mkpughe isi nke iri na otu, e gburu Mozis (na Ịlaịja), ha wee nwụọ n’okporo ámá ahụ ụbọchị ihe nnọchianya atọ na ọkara. Mgbe ahụ, Mozis, (ya na Ịlaịja) ka “oke olu” mere ka ha bilie n’ọnwụ.

> Ma mgbe ụbọchị atọ na ọkara gachara, Mmụọ nke ndụ sitere n’aka Chineke batara n’ime ha, ha wee guzo n’elu ụkwụ ha; oke egwu wee dakwasị ndị hụrụ ha. Ha wee nụ nnukwu olu si n’eluigwe na-asị ha, Rịgonụ n’ebe a. Ha wee rigoo n’eluigwe n’ime igwe ojii; ndị iro ha wee hụ ha anya. Mkpughe 11:11, 12.

“Olu ukwu” nke na-eme ka e si n’ọnwụ bilie bụ olu nke onyeisi mmụọ ozi, onyeisi mmụọ ozi ahụkwa bụ Maịkel.

> N’ihi na Onyenwe anyị n’onwe ya ga-esi n’eluigwe rịdata site n’iti mkpu, site n’olu nke nnukwu mmụọ ozi ahụ, na site n’opi Chineke: ndị nwụrụ anwụ n’ime Kraịst ga-ebilite mbụ. 1 Ndị Tesalonaịka 4:16.

Akụkọ ihe mere eme ebe e gburu Mozis na Ịlaịja ma kpọlitekwa ha n’ọnwụ bụ akụkọ ihe mere eme nke ịkachi akara nke otu narị na iri anọ na puku anọ. Akụkọ ihe mere eme ahụ malitere na Septemba 11, 2001 site na “olu mbụ” nke mmụọ-ozi nke Mkpughe iri na asatọ, nke Nwanyị White kọwara dịka nke bịara mgbe a tụdara nnukwu ụlọ ndị dị na Obodo New York n’ala. “Olu nke abụọ” nke Mkpughe isi nke iri na asatọ, a na-akpọsa ya n’iwu ụbọchị Sọnde nke na-abịa ngwa ngwa, mgbe a na-akpọpụta ìgwè atụrụ ọzọ nke Chineke ka ha si na Babilọn pụta. Ọ bụ n’ime akụkọ ihe mere eme ahụ, akụkọ ihe mere eme nke ịkachi akara, ka a na-anọchi anya Daniel dịka onye e mere ka ọ gbanwee bụrụ n’onyinyo Kraịst site n’ile ọhụụ “marah” ahụ, nke bụ mkpụrụokwu nke nwanyị nke ọhụụ “mareh.” Ọ bụ ọhụụ “causative,” ya bụ, ọhụụ nke “na-eme ka” oyiyi ahụ a hụrụ ka e mepụtaghachi ya n’ime ndị na-ele ya anya.

Akụkọ ahụ nke ịbụakàrà, na nke mgbanwe Daniel n’isi nke iri, gụnyere mbilite nke Michael mgbe Ọ na-akpọlite ma na-agbanwe ndị ahụ Mosis, Elaịja na Daniel nọchiri anya ha. Ọ na-emezu mbilite n’ọnwụ ahụ site n’“oke olu” nke onyeisi ndị mmụọ ozi ahụ, si otú a na-enye “olu” nke atọ, n’etiti olu mbụ na nke ikpeazụ, ndị ha abụọ bụkwa otu, n’ihi na ha abụọ bụ olu nke Mkpughe isi nke iri na asatọ. Olu nke etiti ahụ bụ ebe e ji nnupụisi nọchite anya ya, n’ihi na mgbe Michael kpọlitere Mosis n’ọnwụ, Ọ rụtaghị ụka megide Setan, ọ bụ ezie na Setan, onye bụ odeakụkọ nke nnupụisi, nọ ebe ahụ ime mkpesa.

> Ma Maịkel, bụ̀ onyeisi ndị mmụọ-ozi, mgbe ya na ekwensu na-asọ mpi, na-arụrịta ụka banyere ahụ́ Mosis, ọ tụghị anya iweta megide ya ebubo nkwulu, kama o kwuru, Ka Onyenweanyị baara gị mba. Jud 7.

Mmalite nke oge ịkàrà nke malitere na Septemba 11, 2001, ma na-agwụ n’iwu Sọnde nke na-abịa n’oge na-adịghị anya, ka e ji mbinye aka nke “Eziokwu” kaa ya akara; n’ihi na n’etiti oge ahụ, n’ọnwa Julaị nke afọ 2023, nnukwu olu nke onyeisi ndị mmụọ-ozi malitere ọrụ nke ịkpọlite ndị nwụrụ anwụ n’ime Kraịst, bụ́ ndị họọrọ ịnụ olu etiti Ya. Rịba ama na afọ 2023 bịara afọ iri abụọ na abụọ mgbe 2001 gasịrị, ma iri abụọ na abụọ bụ otu ụzọ n’ime iri nke narị abụọ na iri abụọ, nke bụ akara nke njikọ dị n’etiti Ịdị-nsọ na mmadụ, ma bụrụkwa akara nke mweghachi.

N’ọnwa Julaị 2023, mmụọ-ozi dị ike ahụ, onye na-abụghị onye ọzọ ma e wezụga Jizọs Kraịst, onye bụ Eziokwu ahụ, onye bụkwa Maịkeli, na onye bụ Alfa na Omega, na-arịdata n’aka Ya nwere ozi. Obere akwụkwọ ahụ dị n’aka Ya bụ akụkụ nke Daniel nke e mechiri emechi ruo n’ụbọchị ikpeazụ.

> “N’Akwụkwọ Mkpughe ka akwụkwọ nile nke Bible na-ezukọta ma na-ejedebe. N’ebe a ka mmeju nke akwụkwọ Daniel dị. Otu bụ amụma; nke ọzọ bụ mkpughe. Akwụkwọ ahụ e mechiri emechi abụghị Mkpughe, kama ọ bụ akụkụ ahụ nke amụma Daniel nke metụtara ụbọchị ikpeazụ. Mụọ-ozi ahụ nyere iwu sị, ‘Ma gị onwe gị, O Daniel, mechie okwu ndị a, ma kaa akwụkwọ ahụ akara, ruo oge ọgwụgwụ.’ Daniel 12:4.” Acts of the Apostles, 585.

Akụkụ amụma Daniel nke metụtara ụbọchị ikpeazụ dị na isi nke iri na otu. Ọ bụ amaokwu isii ikpeazụ nke isi nke iri na otu, ma nke ka nkenke, ọ bụ akụkọ ihe mere eme ndị dị n’ime isi ahụ ka e kwughachiri n’amaokwu isii ikpeazụ ahụ.

> “Anyi enweghị oge anyị ga-efunahụ. Oge nsogbu dị n’ihu anyị. A kpalitela ụwa site na mmụọ agha. N’oge na-adịghị anya, ihe nkiri nke nsogbu e kwuru banyere ha n’amụma ga-emezu. Amụma dị n’isi nke iri na otu nke Daniel eruola nso n’imezu ya kpamkpam. Ọtụtụ n’ime akụkọ ihe mere eme nke meworo na mmezu amụma a ga-emegharị ọzọ.” Manuscript Releases, nọmba 13, 394.

Amaokwu nke iri na isii, nke Daniel isi nke iri na otu, na-egosi akụkọ ihe mere eme nke e mereghachiri n’amaokwu nke iri anọ na otu, n’ihi na n’amaokwu ahụ eze nke ugwu guzoro n’Ala ahụ dị ebube. Akụkọ ihe mere eme nke amaokwu nke iri na isii na-akọwapụta mgbe ọchịagha Rom, Pompey, mere ka Juda na Jerusalem daba n’agha mbibi.

> Ma onye ahu nke nēmegide ya gēme dika uche nke onwe-ya si di, ọ dighi kwa onye ọ bula gēguzo n’iru ya: ọ gēguzo kwa n’ala ahu di ebube, nke agērikọcha site n’aka-ya. Daniel 11:16.

Ebum n’obi iji amaokwu a bụrụ ntọala maka ntụle anyị banyere amaokwu ndị bu ya ụzọ; ya mere, aga m ebu ụzọ dozie nghọta a. Ebumnuche anyị bụ igosi na akụkọ ihe mere eme nke na-esote nkewa nke alaeze Alexander Onye Ukwu n’amaokwu nke atọ na nke anọ na-amalite n’afọ 1989, ma mesịa kọwaa Agha Ukraine nke ugbu a, mmeri Putin meriri megide ndị agha nke Ọdịda Anyanwụ, na mmeri-efunahụ ya nke na-esote, nke na-eduba n’amaokwu nke iri na isii.

> “Ọ bụ ezie na Ijipt enweghị ike iguzo n’ihu Antiochus, eze nke ugwu, Antiochus enweghịkwa ike iguzo n’ihu ndị Rom, ndị bịara ugbu a ibuso ya agha. Alaeze ọ bụla enwekwaghị ike iguzogide ike a na-ebili elu. E meriri Siria, e tinyekwara ya n’alaeze Rom, mgbe Pompey, BC 65, napụrụ Antiochus Asiaticus ihe onwunwe ya, ma wedata Siria ka ọ bụrụ ógbè nke Rom.

> “Ike ahụ kwa ga-eguzo n’Ala Nsọ, ma laa ya n’iyi. Rom jikọtara onwe ya na ndị nke Chineke, ndị Juu, site n’ọgbụgba ndụ, n’afọ BC 161, site n’ụbọchị ahụ ka ọ na-ejide ọnọdụ pụtara ìhè n’ime kalenda amụma. O meghịkwa, n’agbanyeghị nke ahụ, nweta ikike ọchịchị n’elu Judia site n’emeri ya n’ezie ruo n’afọ BC 63; ma mgbe ahụ n’ụzọ na-esonụ.”

> “Mgbe Pompey lọtara site n’ọlụ ya megide Mithridates, eze Pọntọs, mmadụ abụọ na-asọ mpi, Hyrcanus na Aristobulus, nọ na-alụ ọgụ maka okpueze Judia. Ebutere okwu ha n’ihu Pompey, onye chọpụtara ngwa ngwa ajọ omume dị n’ihe Aristobulus na-ekwu na ọ bụ nke ya n’aka, ma ọ chọrọ ịkwụsị ikpe n’okwu ahụ ruo mgbe njem agha ya ọ nọ ogologo oge na-achọ ime banye n’Arabia ga-agwụ, na-ekwe nkwa na mgbe ahụ ọ ga-alọghachi, ma dozie okwu ha dịka o ga-adị ya n’anya na ọ bụ ihe ziri ezi na nke kwesịrị ekwesị. Aristobulus, ebe ọ ghọtara n’ezie ihe Pompey nọ n’obi, mere ngwangwa laghachi Judia, kwadebe ndị ọ na-achị ngwa agha, ma kwadebe onwe ya maka nchebe siri ike, kpebisie ike, n’agbanyeghị ihe ize ndụ niile, ijide okpueze ahụ, nke ọ hụrụ tupu oge eruo na a ga-ekpe ya nye onye ọzọ. Pompey soro onye gbara ọsọ ahụ nso. Ka ọ na-abịarukwu Jerusalem nso, Aristobulus, malite ịkwa ụta n’ụzọ o si mee, bịara zute ya, ma gbalịa idozi okwu ahụ site n’ikwe nkwa nrubeisi zuru ezu na nnukwu ego. Pompey, ebe ọ nabatara onyinye a, zitere Gabinius, n’isi otu ìgwè ndị agha, ka ọ nata ego ahụ. Ma mgbe onyeisi agha ahụ rutere Jerusalem, ọ hụrụ na e mechiri ọnụ ụzọ ámá megide ya, e wee gwa ya site n’elu mgbidi ahụ na obodo ahụ agaghị eguzo n’akwụkwọ nkwekọrịta ahụ.”

> “Pompey, ka a ghara ịghọgbu ya n’ụzọ a n’enweghị ntaramahụhụ, tinyere Aristobulus, onye o debere n’aka ya, n’ígwè mkpọrọ, ma ozugbo ahụ wee soro ndị agha ya nile jee ije megide Jerusalem. Ndị na-akwado Aristobulus chọsiri ike ịgbachitere ebe ahụ; ndị nke Hyrcanus, imeghe ọnụ ụzọ ámá. Ebe ndị nke ikpeazụ ahụ bụ ndị ka ọtụtụ, ma merie, e nyere Pompey nnabata efu ịbanye n’obodo ahụ. N’ihi ya, ndị na-eso Aristobulus laghachiri n’ugwu ụlọ nsọ ahụ, ebe ha kpebisiri ike kpamkpam ịgbachitere ebe ahụ dị ka Pompey kpebisiri ike imegide ma merie ya. N’ọgwụgwụ ọnwa atọ, e mere oghere n’ime mgbidi ahụ nke zuru ezu ka e si na ya wakpo ya, ma were mma agha merie ebe ahụ. N’ihe mgbuchapụ dị egwu sochirinụ, e gburu mmadụ puku iri na abụọ. Ọ bụ ihe na-emetụ n’obi ịhụ, ka onye odeakụkọ ihe mere eme kwuru, ndị nchụàjà, bụ ndị nọ n’oge ahụ n’ọrụ ofufe dị nsọ, ka ha ji aka dị jụụ na ebumnobi siri ike na-aga n’ihu n’ọrụ ha a na-eme kwa mgbe, dịka ndị na-amaghị ọgba aghara ahụ dị njọ, n’agbanyeghị na n’akụkụ ha niile a na-egbu ndị enyi ha, na n’agbanyeghịkwa na ọtụtụ mgbe ọbara nke ha onwe ha na-agwakọta na nke àjà ha.”

> “Mgbe o mechara agha ahụ, Pompey kwaturu mgbidi Jerusalem, bufere ọtụtụ obodo n’aka ọchịchị Judia nye nke Siria, ma tukwasị ndị Juu ụtụ. N’ụzọ dị otu a, ọ bụ na nke mbụ ka e debere Jerusalem site n’emeri ya n’aka ike ahụ nke ga-ejide “ala ahụ dị ebube” n’akụkụ ígwè ya ruo mgbe o kpochapụrụ ya kpamkpam.” Uriah Smith, Daniel and the Revelation, 259, 260.

Anyi ga-aga n’ihu n’ọmụmụ a n’isiokwu anyị na-esonụ.

> “Eziokwu ahụ bụ na e nweghị esemokwu ma ọ bụ mkpalite n’etiti ndị nke Chineke ekwesịghị ka a were ya dịka ihe àmà doro anya na ha na-ejidesi ozizi ziri ezi ike. E nwere ihe kpatara e ji atụ egwu na ha nwere ike ọ gaghị abụ ndị na-ekewa eziokwu na njehie nke ọma. Mgbe a naghị ebute ajụjụ ọhụrụ site n’ịnyocha Akwụkwọ Nsọ, mgbe enweghị ọdịiche n’echiche na-apụta nke ga-eme ka mmadụ nyochaa Bible n’onwe ya iji jide n’aka na ha nwere eziokwu ahụ, ọtụtụ ndị ugbu a, dịka n’oge ochie, ga-arapara n’omenala ma fee ofufe ihe ha na-amaghị.”

> “E gosiwo m na ọtụtụ ndị na-ekwupụta na ha nwere ọmụma banyere eziokwu nke ugbu a amaghị ihe ha kwere. Ha aghọtaghị ihe àmà nke okwukwe ha. Ha enweghị ezi nghọta banyere ọrụ nke oge a ugbu a. Mgbe oge ule ga-abịa, e nwere ndị ikom na-ekwusa ugbu a nye ndị ọzọ ndị ga-achọpụta, mgbe ha nyochachara ọnọdụ ndị ha ji, na e nwere ọtụtụ ihe ha na-apụghị inye ihe mere ha ji kwado ya nke na-enye afọ ojuju. Ruo mgbe a nwalere ha n’ụzọ dị otu a, ha amaghị oke amaghị ama ha. Ma e nwekwara ọtụtụ n’ime nzukọ-ukwu bụ ndị na-ewere ya dị ka ihe kwụụrụ onwe ya na ha ghọtara ihe ha kwere; ma, ruo mgbe esemokwu bilitere, ha amaghị adịghị ike nke ha. Mgbe e kewapụrụ ha n’ebe ndị nwere otu okwukwe dị ka nke ha nọ ma manye ha ka ha guzoro n’otu n’otu na naanị ha iji kọwaa okwukwe ha, ọ ga-eju ha anya ịhụ otú echiche ha si bụrụ ihe gbagwojuru anya banyere ihe ha nabatara dịka eziokwu. O doro anya na e nweela n’etiti anyị ịhapụ Chineke dị ndụ na ịtụgharịkwuru mmadụ, na-etinye nke mmadụ n’ọnọdụ amamihe nke Chineke.”

> “Chineke ga-akpọlite ndị Ya; ọ bụrụ na ụzọ ndị ọzọ ada, ozizi ụgha ga-abata n’etiti ha, nke ga-asacha ha, na-ekewa igbogbo ọka n’ebe ọka wit dị. Onyenwe anyị na-akpọku ndị niile kwere okwu Ya ka ha teta n’ụra. Ìhè dị oké ọnụ ahịa abịawo, nke kwesịrị ekwesị maka oge a. Ọ bụ eziokwu nke Akwụkwọ Nsọ, na-egosi ihe ize ndụ ndị dị nnọọ n’ihu anyị. Ìhè a kwesịrị iduba anyị n’ịmụ Akwụkwọ Nsọ nke ọma na n’inyocha n’ụzọ kacha nlezianya ọnọdụ ndị anyị ji. Chineke chọrọ ka a nyochaa n’ụzọ zuru ezu ma n’ịkwụsi ike, site n’ekpere na ibu ọnụ, mmetụta niile na ọnọdụ niile nke eziokwu. Ndị kwere ekwe ekwesịghị izu ike n’ihe a na-eche n’echiche na echiche ndị na-edoghị anya nke ihe bụ eziokwu. Okwukwe ha aghaghị ịdabere n’ụzọ siri ike n’okwu Chineke, ka mgbe oge nnwale ga-abịa, ma a kpọrọ ha n’ihu ndị kansụl ka ha zaa maka okwukwe ha, ha wee nwee ike ịkọwa ihe kpatara olileanya ahụ dị n’ime ha, n’obi dị umeala n’obi na n’egwu.”

> “Kpalie akpali, kpalie akpali, kpalie akpali. Isiokwu ndị anyị na-ewetara ụwa ga-abụrịrị n’ebe anyị nọ eziokwu dị ndụ. Ọ dị mkpa na, n’ịgbachitere ozizi ndị anyị na-ewere dịka isi nkwenkwe nke okwukwe, anyị ekwesịghị mgbe ọ bụla ikwe ka onwe anyị jiri arụmụka ndị na-abụghị ndị ziri ezi kpamkpam. Ndị a pụrụ inye aka ime ka onye na-emegide ya jụ ikwu okwu, ma ha anaghị enye eziokwu nsọpụrụ. Anyị kwesịrị iweta arụmụka ziri ezi, ndị ga-abụghị naanị ime ka ndị na-emegide anyị ghara ịza okwu, kama ndị ga-anagide nyocha kachasị nso na nke na-enyocha ihe nke ọma nke ukwuu. N’etiti ndị zụlitere onwe ha dị ka ndị na-arụ ụka, e nwere nnukwu ihe ize ndụ na ha agaghị eji okwu Chineke mee ihe n’ezi omume na n’enweghị ele mmadụ anya n’ihu. N’ịchọpụta onye na-emegide anyị, mgbalị anyị kwesịrị ịbụ nke sitere n’obi ike iweta isiokwu n’ụzọ ga-akpalite nkwenye n’uche ya, kama ịchọ naanị inye onye kwere ekwe obi ike.”

> “N’agbanyeghị ọganihu ọ bụla mmadụ nwere n’ihe gbasara ọgụgụ isi, ka ọ ghara iche ọbụna otu ntabi anya na ọ dịghị mkpa ka a na-enyocha Akwụkwọ Nsọ nke ọma ma na-adịgide adịgide iji nweta ìhè ka ukwuu. Dị ka otu ndị mmadụ, a kpọrọ anyị n’otu n’otu ka anyị bụrụ ụmụ akwụkwọ amụma. Anyị aghaghị iji ịdị uchu na nche anya na-ekiri ka anyị wee nwee ike ịmata ìhè ọbụla Chineke ga-egosi anyị. Anyị ga-anabata mgbukepụ mbụ nke eziokwu; ma site n’ịmụ ihe n’ekpere, a pụrụ inweta ìhè ka doo anya karịa, nke a pụrụ iweta n’ihu ndị ọzọ.”

> “Mgbe ndị nke Chineke nọ n’udo ma nwee afọ ojuju n’ìhè ha nwere ugbu a, anyị pụrụ ijide n’aka na Ọ gaghị akwado ha. Ọ bụ uche Ya ka ha na-aga n’ihu mgbe niile iji nata ìhè ahụ a mụbara na nke na-arịwanye elu nke na-enwu n’ihi ha. Ọnọdụ ụka ugbu a adịghị amasị Chineke. Enweela ntụkwasị obi n’onwe onye nke mere ka ha nwee mmetụta na ha achọghị eziokwu ọzọ na ìhè ka ukwuu. Anyị bi n’oge Satan na-arụ ọrụ n’aka nri na n’aka ekpe, n’ihu anyị na n’azụ anyị; ma, dịka otu ndị mmadụ, anyị nọ n’ụra. Chineke chọrọ ka a nụ olu nke ga-akpọlite ndị Ya ka ha mee ihe.” Testimonies, voliumu 5, 707, 708.

Back to Articles