Article

# Akwụkwọ Joel na Ụka Seventh-day Adventist nke Laodicea — Nke Iri Atọ na Ise

Nọmba Iri Atọ na Ise

Author

Jeff Pippenger

Published

January 27, 2026

Formats

PDF
Word
Song MP3

Na peeji nke 81 nke Early Writings (ma “81” bụ ihe nnọchianya nke otu Nnukwu Onye-nchu-àjà dị nsọ na ndị nchu-àjà iri asatọ), e dekọrọ nrọ nke abụọ William Miller. Dị ka Nebukadneza, William Miller nwere nrọ abụọ. Nrọ nke abụọ Nebukadneza n’isi nke anọ nke Daniel, ka edobere n’ime ọnọdụ nke “oge asaa” nke Mosis nke Levitikọs 26. Miller jiri isi nke anọ nke Daniel kọwaa “oge asaa” nke Levitikọs iri abụọ na isii mgbe ọ na-akụzi 2,520, ọ bụ ezie na ọ kpọrọ ya “oge asaa.” Miller amataghị na e ji Nebukadneza mee ya ihe atụ, ma ụbọchị 2,520 nke Nebukadneza n’isi nke anọ, ka e ji ma okwu ahụ “gbasasịa” ma eziokwu ahụ na ọ mere ‘oge asaa,’ nọchite anya ya tupu nwoke ahụ ji ahịhịa uzuzu bịaruo na nrọ Miller.

Sister White kpọrọ Miller “Nna Miller,” ma ọ bụghị n’ụzọ ndị Kátólíìk si eme n’omenala ndị ọgọ mmụọ, kama n’ụzọ nna ochie, dị ka nna Abraham. Miller bụ akara; ọ bụ nwoke ọgbụgba-ndụ, na-anọchi anya njikọ nke akara Akwụkwọ Nsọ dị n’ụzọ na-eduga n’ọgbụgba-ndụ ikpeazụ ya na narị puku iri anọ na anọ. Joel na-eme ka anyị mara na n’ụbọchị ikpeazụ, ndị agadi ga-arọ nrọ; ma William Miller bụ agadi nwoke nke akụkọ ihe mere eme anyị, bụrụkwa onye ọrụ ugbo ahụ mezuru amụma William Tyndale nke na-asị, “Ọ bụrụ na Chineke echekwa ndụ m, tupu ọtụtụ afọ agafee, aga m eme ka nwata nwoke nke na-akwọ ígwè ọrụ ugbo mara Akwụkwọ Nsọ karịa ka ị maara ha.”

> “Chineke zipụrụ mmụọ-ozi Ya ka o kpalie obi otu onye ọrụ ugbo nke ekweghịwo na Bible, ka o duru ya ịchọ amụma nile. Ndị mmụọ-ozi nke Chineke gara n’ihu na-eleta onye ahụ a họpụtara ugboro ugboro, ka ha duzie uche ya ma meghee nghọta ya n’amụma ndị ahụ nke nọworo na ọchịchịrị nye ndị Chineke. E nyere ya mmalite nke eriri eziokwu ahụ, e wee duru ya ka ọ na-achọ njikọ mgbe njikọ gasịrị, ruo mgbe o jiri ịtụnanya na mmasi lekwasị anya n’Okwu Chineke. O hụrụ n’ebe ahụ eriri eziokwu zuru oke. Okwu ahụ nke o lere anya dị ka nke a na-esighị n’ike mmụọ nsọ nye ya ugbu a meghere n’ihu ọhụhụ ya n’ịma mma na n’ebube ya. O hụrụ na otu akụkụ nke Akwụkwọ Nsọ na-akọwa nke ọzọ, ma mgbe otu amaokwu mechiri emechi nye nghọta ya, ọ hụrụ n’akụkụ ọzọ nke Okwu ahụ ihe nke kọwara ya. O ji ọṅụ na nsọpụrụ miri emi nakwa egwu nsọ lere Okwu nsọ nke Chineke anya.” Early Writings, 230.

Miller bụ onye ọrụ ugbo ahụ mezuru amụma Tyndale, mbipụta mbụ ya nke ihe ọmụma amụma o chịkọtara site n’ịkpọghe Daniel 8:14 pụtara na 1831, afọ narị abụọ na iri abụọ mgbe e bipụtasịrị King James Version nke Bible. John Wycliff, William Tyndale na mbipụta nke King James Bible na 1611, na-anọchi anya akara ụzọ atọ nke na-amalite amụma afọ narị abụọ na iri abụọ ahụ nke na-akwụsị mgbe nwata na-anya ịnyịnya ugbo Tyndale ga-emepe Okwu Chineke n’ozi mmụọ ozi mbụ ahụ, nke mmụọ ozi abụọ ọzọ ga-eso. Mmụọ ozi mbụ ahụ bịarutere na 1798, nke atọkwa na 1844. Wycliff, Tyndale na King James jikọtara ya na onye ọrụ ugbo ahụ ga-emezu amụma Tyndale, onye ga-anọchikwa anya akụkọ ihe mere eme nke mmụọ ozi atọ site na 1798 ruo 1844.

Nchọpụta alfa nke William Miller bụ afọ 2,520 nke Levitikọs iri abụọ na isii, ma nchọpụta omega ya bụ afọ 2,300 nke Daniel 8:14. Mgbasa nke Juda nke 2,520 malitere n’afọ 677 BC ma kwụsị n’afọ 1844. Afọ 2,300 nke Daniel 8:14 kwụsịrị n’afọ 1844. Ha abụọ kwụsịrị ọnụ n’afọ 1844, ma ebe mmalite nke nchọpụta alfa na omega nke William Miller dị iche site n’afọ narị abụọ na iri abụọ. “Narị abụọ na iri abụọ” bụ akara nke William Miller, n’elu ndị àmà abụọ. Nchọpụta alfa na omega nke Miller ka a na-anọchi anya ha site n’afọ 1798 na 1844. Mgbasa nke 2,520 megide alaeze ugwu kwụsịrị n’afọ 1798, ma afọ iri anọ na isii gachara, n’afọ 1844, afọ 2,300 ahụ kwụsịrị.

Afọ 2,520 nke kwụsịrị n’afọ 1798 na-akara ụbọchị ahụ, ma afọ 2,520 megide Juda, nke kwụsịrị n’afọ 1844, na-emepụta oge dị afọ narị abụọ na iri abụọ. Nke a pụtara na afọ 2,520 megide Izrel na-emepụta oge amụma dị afọ iri anọ na isii, ma afọ 2,520 megide Juda na-emepụta oge amụma dị afọ narị abụọ na iri abụọ. Alfa nke oge ahụ bụ 677 BC, ma omega ya bụ 457 BC, nke pụtara na alfa nke oge afọ iri anọ na isii na nke oge afọ narị abụọ na iri abụọ ka afọ 2,520 na-anọchi anya, ma omega nke ahịrị abụọ ahụ bụ 2,300. “Ịchụsasị” abụọ ahụ nke afọ 2,520 na-enye ihe àmà abụọ banyere oge nke na-amalite na 2,520 ma kwụsị na 2,300. Ahịrị abụọ ahụ abụọ na-akọwapụta nchọpụta alfa na omega nke William Miller.

> “Nrọ William Miller”

> “A rọrọ m nrọ na Chineke, site n’aka a na-adịghị ahụ anya, zitere m otu igbe nta e ji nkà rụọ nke ọma, nke ogologo ya dị ihe dị ka sentimita iri, obosara ya dịkwa ihe dị ka sentimita isii n’akụkụ anọ, e ji osisi ebony na pearl tinyekọta ya n’ụzọ magburu onwe ya. E tinyere mkpịsị ugodi ya na igbe ahụ. N’otu ntabi anya m were mkpịsị ugodi ahụ meghee igbe ahụ; mgbe ahụ, n’iju anya na n’ịtụnanya m, ahụrụ m na o juputara n’ụdị niile na nha niile nke ọla, diamond, nkume dị oké ọnụ ahịa, na mkpụrụ ego ọlaedo na ọlaọcha nke nha na uru dị iche iche, e dobere ha nke ọma n’ebe ha dị iche iche n’ime igbe ahụ; ma ebe e si otú a dozie ha, ha na-amịpụta ìhè na ebube nke naanị anyanwụ ka ha hà.”

> “Echere m na ọ bụghị ọrụ m ịnụrị naanị m ọṅụ n’ile ihe a dị ebube anya, n’agbanyeghị na obi m juputara n’ọṅụ n’ihi ịma mma ya na-egbukepụ egbukepụ, ọmarịcha mma ya, na ọnụ ahịa nke ihe ndị dị n’ime ya. Ya mere, etinyere m ya n’elu tebụl dị n’etiti ụlọ m ma kwupụta ka ndị niile nwere ọchịchọ bịa hụ ihe ngosi kachasị ebube ma na-egbukepụ egbukepụ nke mmadụ hụworo n’ụwa a.”

> “Ndị mmadụ malitere ịbata, na mbụ ha dị ole na ole n’ọnụ ọgụgụ, ma ha na-abawanye ruo n’ìgwè mmadụ. Mgbe ha lechara mbụ n’ime igbe ahụ, ha ga-eju anya ma tie mkpu ọṅụ. Ma mgbe ndị na-ekiri ya bawanyere, onye ọ bụla ga-amalite ịkpaghasị ọla ndị ahụ, na-ewepụta ha n’ime igbe ahụ ma na-achụsasị ha n’elu tebụl.

> “Amalitere m iche na onye nwe ya ga-achọ ka m weghachite igbe ahụ na ọla ndị ahụ n’aka m ọzọ; ma ọ bụrụ na m ekwe ka e chụsasịa ha, agaghị m enwe ike itinye ha n’ọnọdụ ha n’ime igbe ahụ ọzọ dị ka mbụ; ma enwere m mmetụta na agaghị m enwe ike izute ọrụ ịza ajụjụ ahụ, n’ihi na ọ ga-adị ukwuu nke ukwuu. Mgbe ahụ amalitere m ịrịọ ndị mmadụ arịrịọ ka ha ghara imetụ ha aka, ma ọ bụ ịpụta ha n’ime igbe ahụ; ma ka m na-arịọsi ha arịrịọ ike, ka ha na-achụsasịkwu ha; ma ugbu a, ọ dị ka ha na-achụsasị ha n’ụlọ ahụ dum, n’ala na n’elu ngwá ụlọ ọ bụla dị n’ime ụlọ ahụ.

> “Mgbe ahụ, ahụrụ m na n’etiti akụ̀ dị oké ọnụ ahịa na mkpụrụ ego ndị ahụ ha gbasasịrị, ha gbasasịkwara ọnụ ọgụgụ a na-apụghị ịgụta agụta nke akụ̀ dị oké ọnụ ahịa adịgboroja na mkpụrụ ego ụgha. Iwe juru m nke ukwuu n’ihi omume ọjọọ na ekweghị ekele ha, ma abaara m ha mba ma takwa ha ụta n’ihi ya; ma ka m na-abawanye ịbara ha mba, ka ha na-agbasawanye akụ̀ dị oké ọnụ ahịa adịgboroja na mkpụrụ ego ụgha n’etiti ndị nke bụ eziokwu.”

> “Mgbe ahụ, iwe juru m n’ime mkpụrụ-obi anụ ahụ m, amalitekwara m iji ike anụ ahụ chụpụ ha n’ime ụlọ ahụ; ma mgbe m na-achụpụ otu, mmadụ atọ ọzọ ga-abata, wee bubata unyi na mkpụrụ osisi e gbuturu agbutu na ájá na ụdị ihe mkpofu nile, ruo mgbe ha kpuchiri ọ bụla n’ime ezigbo ọla ndị ahụ, diamonds, na mkpụrụ ego, nke e wepụrụ kpamkpam n’anya. Ha kpọwakwa akpa m n’ibe ma chụsasịa ya n’etiti ihe mkpofu ahụ. Echere m na ọ dịghị onye na-elebara mwute m ma ọ bụ iwe m anya. Obi nkoropụ juru m kpamkpam, mmụọ m dara mba, anọdụkwa m ala kwaa ákwá.

> “Mgbe m nọ n’ịkwa ákwá ma na-eru újú otú a n’ihi nnukwu mfu m na ibu ọrụ m ga-aza ajụjụ ya, echetara m Chineke, wee jiri obi m niile kpee ekpere ka Ọ zitere m enyemaka.

> “Ozugbo ahụ ọnụ ụzọ meghere, otu nwoke wee banye n’ime ụlọ ahụ, mgbe ndị mmadụ niile hapụrụ ya; ma ya, ebe o ji ahịhịa ihicha uzuzu n’aka ya, meghere windo ndị ahụ, ma malite ihicha uzuzu na mkpofu n’ime ụlọ ahụ.”

> “Aku-kwara Ya ka O jide onwe-Ya, n’ihi na e nwere ụfọdụ ọla dị oké ọnụ ahịa a chụsasịrị n’etiti mkpọmkpọ ebe.

> “Ọ gwara m ka m ‘ghara ịtụ egwu,’ n’ihi na ọ ga-‘elekọta ha.’”

> “Mgbe ahụ, ka ọ nọ na-azachapụ unyi na mkpofu, nkume bara uru ụgha na ego adịgboroja, ha niile biliri site na windo pụọ dịka igwe ojii, ifufe wee buru ha pụọ. N’etiti ọgbaaghara ahụ, emechiri m anya m otu ntabi anya; mgbe m meghere ha, mkpofu ahụ niile apụọla. Nkume ndị dị oké ọnụ ahịa, dayamọnd, mkpụrụ ego ọlaedo na ọlaọcha, tọgbọrọ n’ụba n’ime ụlọ ahụ dum.”

> “Ọ kpọgiderezi n’elu tebụl otu igbe ọla, nke karịrị nke mbụ ukwuu ma maa mma karịa ya, wee kpụkọọ ọla ndị ahụ, dayamọnd ndị ahụ, na mkpụrụ ego ndị ahụ n’aka-ju-aka, tụba ha n’ime igbe ọla ahụ, ruo mgbe ọbụna otu adịghị fọdụrụ, ọ bụ ezie na ụfọdụ n’ime dayamọnd ndị ahụ adịghị ibu karịa isi mkpịsị.”

> “Ọ kpọrọ m mgbe ahụ ka m ‘bịa hụ.’”

> “Elelere m anya n’ime igbe ahụ, ma ìhè nke ihe m hụrụ mere ka anya m daa n’ọkụ. Ha na-enwu ugboro iri karịa ebube mbụ ha. Echere m na e jiri ájá sachapụ ha site n’ụkwụ ndị ajọ mmadụ ahụ bụ́ ndị gbasasịrị ha ma zọda ha n’uzuzu. E doziri ha n’usoro mara mma n’ime igbe ahụ, onye ọ bụla n’ọnọdụ ya, na-enweghị ihe ọbụla a pụrụ ịhụ nke na-egosi mgbu ma ọ bụ nrụsi ọrụ ike nke nwoke ahụ tụbara ha n’ime ya. E tie m mkpu n’ihi ọṅụ dị ukwuu, mkpu ahụ wee kpọtee m.” Early Writings, 81–83.

Malite na ibe nke “81,” ihe nnọchianya nke ndị nchụàjà, nrọ ahụ na-akọwapụta akụkọ ihe mere eme nke ọrụ ụka Seventh-day Adventist nke Laodisia nke ibibi eziokwu ndị ntọala nke Chi chịkọtara site n’ime mmadụ nke William Miller. Akụkọ ihe mere eme ahụ na-agwụ mgbe Miller “tiri mkpu n’ọṅụ dị ukwuu” ma mkpu ahụ “kpọtere” ya. Akụkọ ihe mere eme e gosiri n’ime nrọ ahụ na-eru ọgwụgwụ ya n’oge oké mkpu nke mmụọ-ozi nke atọ, nke bụ njedebe kacha elu nke Mkpu Etiti Abalị. Akụkọ ihe mere eme nke nrọ Miller na-anọchikwa anya akara-ụzọ nke akụkọ ihe mere eme ndị Millerite, ya mere ọ na-anọchikwa anya akụkọ ihe mere eme yiri ya nke mmegharị ahụ nke otu narị puku na iri anọ na anọ. Ihe dịkwa mkpa nke ukwuu bụ na nnọchite anya akụkọ ihe mere eme nke nrọ ahụ nwekwara fractal amụma nke akụkọ ihe mere eme ahụ nke malitere ikwughachi onwe ya n’afọ 2023.

E tinyere ọla nke eziokwu ndị ahụ a matara n’akụkọ ihe mere eme nke otu narị na iri anọ na anọ puku ahụ n’akwụkwọ ndekọ ọhaneze na 2004, ma emesịa ọzọ na 2012, mgbe ngosipụta nke Tebụl Habakuk kpọkọtara otu ìgwè e kpebiri ka e mesịa chụsaa. E debere eziokwu ndị ahụ n’elu tebụl na 2004, site n’igosipụta mbụ nke eziokwu ndị ahụ e kpughere site n’imeghe akàrà ha na 1989. “Ole na ole” tụlere ozi ahụ n’oge ahụ, ma na 2012, usoro ngosipụta iri itoolu na ise nke akpọrọ Tebụl Habakuk kpọbatara ìgwè mmadụ, n’ihi na “ndị mmadụ malitere ịbata, na mbụ ha dị ole na ole, ma ha na-abawanye ruo n’ìgwè mmadụ.”

Site n’afọ 2012 ruo July 18, 2020, a gbasasịrị eziokwu ndị ahụ nwayọọ nwayọọ ma kpuchie ha n’ihe mkpofu. N’ụbọchị July 18, 2020, a gbasasịrị ndị na-akwado ozi nke Tebụl Habakkuk ruo oge nke ụbọchị atọ na ọkara.

> Ma mgbe ha gụchara àmà ha, anụ ọhịa ahụ nke na-arịgoro si n’olulu enweghị ngwụcha ga-alụso ha agha, merie ha, gbuokwa ha. Ozu ha ga-edina n’okporo ámá nke nnukwu obodo ahụ, nke a na-akpọ n’ụzọ ime mmụọ Sọdọm na Ijipt, ebe a kpọgiderekwa Onyenwe anyị n’obe. Ndị si n’etiti agbụrụ dị iche iche, na ụmụnne, na asụsụ, na mba, ga-ele ozu ha anya ụbọchị atọ na ọkara, ha agaghị ekwekwa ka e lie ozu ha n’ili. Ndị bi n’elu ụwa ga-aṅụrị ọṅụ n’ihi ha, mee ememme, zigaakwa ibe ha onyinye; n’ihi na ndị amụma abụọ a mere ka ndị ahụ bi n’elu ụwa nwee ahụhụ. Nkpughe 11:7–10.

N’ụbọchị Sabat, Disemba 30, 2023, Future for America sonyere n’ọgbakọ Zoom maka nzukọ ọha mbụ ya kemgbe Julaị 18, 2020. Disemba 30, 2023 bụ ụbọchị 1,260 mgbe Julaị 18, 2020 gasịrị, ma ọ bụ “ụbọchị atọ na ọkara.” Mgbe Elaịja na Mosis nọ nwụrụ anwụ n’okporo ámá, òtù nke ọzọ nọ “na-aṅụrị ọṅụ.” Future for America alaghachila n’ịbipụta ozi amụma ahụ na Julaị nke afọ 2023, n’ihi na ozi ahụ nke ga-apụ n’oge ahụ ruo n’ụwa niile, n’ihi mkpa amụma, ga-adị mkpa ka o si n’“ọzara” pụta. Ụbọchị atọ na ọkara, ma ọ bụ ụbọchị 1,260, bụ ọzara.

> Nwanyị ahu we b͕alaga n’ọhia, ebe ọ nwere ebe Chineke kwadobere ya, ka ha we nāzụ ya nri n’ebe ahu otù puku ụbọchị abụọ na narị atọ na ụbọchị iri isii. Mkpughe 12:6.

“Ọzara” ahụ bụ “otu puku ụbọchị narị abụọ na iri isii,” nke bụ ụbọchị 1,260, nke bụkwa “ụbọchị atọ na ọkara,” ma a na-anọchi anya ya n’ime Mkpughe 12:6, ma “126” bụ otu ụzọ n’ụzọ iri nke 1,260. Otu n’ime eziokwu ndị dị ịtụnanya e meghepụtara n’oge ahụ bụ mkpa ọ dị ka e nwee nchegharị n’ime mmezu nke ekpere nke “ugboro asaa” n’ime Levitikọs iri abụọ na isii.

Ụbọchị 1,260 bụkwa ihe nnọchianya nke ụbọchị 2,520. “Oge asaa” ahụ megide alaeze ugwu ahụ malitere na 723 BC ma kwụsị na 1798. Etiti ya bụ 538, si otú a mepụta afọ 1,260 nke ikpere arụsị zọpịara ebe nsọ ahụ na ìgwè ndị agha ahụ, nke a soro ya site n’afọ 1,260 nke usoro ndị popu zọpịara ebe nsọ ahụ na ìgwè ndị agha ahụ. Usoro amụma a kwekọrọ na ụbọchị 1,260 site na baptizim Kraịst ruo n’obe, nke a soro ya site n’ụbọchị amụma 1,260 ruo n’afọ 34 AD, mgbe oziọma ahụ gara n’aka ndị mba ọzọ. Ya mere, n’ọnụ ndị àmà abụọ, 1,260 bụ akụkụ nke ụbọchị 2,520, ma ọ bụ “oge asaa” nke Mosis dị na Levitikọs iri abụọ na isii.

Olu n’ọzara nke malitere n’Ụbọchị Izu Ike, Julaị 18, 2020 ruo n’Ụbọchị Izu Ike, Disemba 30, 2023 bidoro ịkpọku n’ọnwa Julaị nke afọ 2023, ma mgbe oge “ọzara” ahụ kwụsịrị n’Ụbọchị Izu Ike, Disemba 30, 2023, mbilite n’ọnwụ nke Mosis na Ịlaịja bịarutere. Ozi nke olu ahụ kpọpụtara na ihe-akara-ụzọ nke mmechuihu mbụ ndị yiri ibe ha n’ime mmegharị ndozigharị ọ bụla kọwara amụma ụgha nke Julaị 18, 2020, n’ime ọnọdụ ilu ụmụ agbọghọ iri ahụ. Ọ kpọrọ ụmụ nwoke na ụmụ nwanyị ka ha chegharịa, bụ nke ekpere Levitikọs iri abụọ na isii nọchiri anya ya. Nrọ Miller nọchiri anya kpọmkwem nchegharị ahụ mgbe ọ dekọrọ, “Mgbe m nọ otu a na-akwa ákwá ma na-eru uju n’ihi nnukwu ọnwụfu m na ibu ọrụ a na-aza ajụjụ m, echetara m Chineke, ma jiri obi ike kpere ekpere nke ukwuu ka Ọ zitere m enyemaka.”

## Bịa Hụ##

E kewara nrọ Miller site n’okwu abụọ nke “bia hụ.” Oge mbụ, Miller na-akpọ ndị mmadụ ka ha “bia hụ,” oge nke abụọkwa, “nwoke ahịhịa uzuzu” ahụ na-akpọ Miller ka ọ bia hụ. “Bia hụ” bụ akara amụma nke na-akọwa eziokwu amụma e meghere emepe. Akara anọ mbụ nke ọ bụla n’ime ha nwere iwu ahụ nke “bia hụ.”

> M wee hụrụ mgbe Nwa-aturu ahụ meghere otu n’ime akàrà ndị ahụ, ma anụ m, dị ka ụda égbè eluigwe, otu n’ime anụmanụ anọ ahụ ka ọ na-ekwu, Bịa hụ. … Ma mgbe o meghere akàrà nke abụọ, anụ m anụmanụ nke abụọ ahụ ka ọ na-ekwu, Bịa hụ. … Ma mgbe o meghere akàrà nke atọ, anụ m anụmanụ nke atọ ahụ ka ọ na-ekwu, Bịa hụ. … Ma mgbe o meghere akàrà nke anọ, anụ m olu nke anụmanụ nke anọ ahụ ka ọ na-ekwu, Bịa hụ. Mkpughe 6:1, 3, 5, 7.

“Bịa hụ” nke dị na mmalite nrọ Miller bụ alfa, ma “bịa hụ” nke dị na ngwụcha ya bụ omega. Nrọ ahụ na-akọwapụta mkpughe nke e meghepụtara na mmalite nrọ ahụ dịka ọla dị oke ọnụ ahịa ndị, mgbe “a haziri ha nke ọma, ha na-egosipụta ìhè na ebube nke naanị anyanwụ ka ha hà.” Mgbe Kraịst kpọrọ Miller òkù ka ọ “bịa hụ” omega, Miller sịrị, “anya m kpuputara n’ihi ihe ahụ m hụrụ. Ha na-enwu ugboro iri karịa ebube mbụ ha.” Ìhè alfa ahụ dị ka anyanwụ, ma ìhè omega ahụ dị ugboro iri karịa anyanwụ.

## Gbasasịa

A na-anọchi anya iru uju na nchegharị nke Miller na njedebe nke oge ahụ nke malitere site na “bịa hụ” mbụ, na “bịa hụ” ikpeazụ. N’ime oge ahụ nke na-amalite mgbe Miller meghere ndị mmadụ ozi, ma mesịa kwụsị mgbe Kraịst meghere Miller ozi, a na-anọchi anya okwu ahụ “chụsasịa” “ugboro asaa.” Miller ga-eji okwu ahụ ọzọ, ma n’etiti mmeghe mbụ na mmeghe ikpeazụ, e gosipụtara “chụsasịa” “ugboro asaa.” Akwụkwọ Nsọ na-ejikọta ikpe nke “ugboro asaa” na okwu ahụ, “chụsasịa.”

> M ga-agbasakwa unu n’etiti mba ndị ọzọ, m ga-amịpụtakwa mma-agha ịchụ unu; ala unu ga-abụkwa ihe tọgbọrọ n’efu, obodo unu ga-abụkwa mkpọmkpọ ebe. Levitikọs 26:33.

Eziokwu mbụ William Miller chọpụtara kpọmkwem bụ “oge asaa” nke Levitikọs iri abụọ na isii, ma n’ọhụ ya, oge dị n’etiti mgbe e bipụtara ozi Miller na mgbe e bipụtara ozi Kraịst, a ga-ekpuchi eziokwu ntọala niile nke ọrụ William Miller nọchiri anya ya site n’ahịhịa na mkpụrụ ego adịgboroja nke ndị ọkà mmụta okpukpe nke Adventist ụbọchị nke asaa nke Laodisia. A na-anọchi anya ịjụ eziokwu ndị ahụ bụ ntọala dị ka ịgbasa asaa n’ime akụkọ ihe mere eme dị n’etiti alfa na omega. “Oge asaa” ahụ bụ ihe nnọchianya nke ọrụ William Miller, nke n’aka nke ọzọ bụ ntọala nke Adventizim ụbọchị nke asaa, nke n’ime ya ụbọchị 2,300 nke Daniel 8:14 bụ ogidi etiti nke ntọala ahụ kpọmkwem. Ihe a na-akọwapụta bụ na afọ 2,520 nke ịgbasa ahụ, nke bụ nchọpụta mbụ, ma ọ bụ nchọpụta alfa, nke William Miller, na-akara mmalite nke otu oge, nke kwụsịrị na nchọpụta omega nke William Miller, nke bụ ụbọchị 2,300 ahụ.

Mgbe Adventizim Ụbọchị Nke-Asaa nke Laodisia wepụrụ “oge asaa” n’akụkụ n’afọ 1863, ha wepụrụ nchọpụta mbụ William Miller, nke ga-abụ nchọpụta alpha ya na nchọpụta ntọala ya. Nke ikpeazụ n’ime nchọpụta Miller bụ ụbọchị 2,300 ahụ, nke bụ nchọpụta omega ya na nchọpụta isi nkuku ya. “Oge asaa” ahụ nke kwụsịrị na 1798 kpọrọ akara 2,520, ma ụbọchị 2,300 ahụ ka e ji akara 1844.

Ọ bụ nwoke ahụ na-eji ahịhịa unyi ka ọ na-achịkọta nkume ndị dị oké ọnụ ahịa mgbe a gbasasịrị ha ugboro asaa. Mgbe ahụ, igbe ahụ ka ibu ma maa mma karịa, ma na-enwu ugboro iri karịa anyanwụ. Iri bụ ihe nnọchianya nke ule, ya mere nkume ndị ahụ dị oké ọnụ ahịa na-enwu n’oge ule ahụ n’elu ụbọchị anyanwụ; n’ihi ya, nrọ Miller malitere n’afọ 1798 ma kwụsị n’oké mkpu nke mmụọ ozi nke atọ n’oge iwu Ụka.

Akụkọ ihe mere eme nke ndị Millerite site n’afọ 1798 ruo n’afọ 1863 bụkwa akụkọ ihe mere eme site n’afọ 1798 ruo n’iwu Sọnde nke na-abịa n’oge na-adịghị anya. Akụkọ ihe mere eme nke e sere onyinyo ya n’ime nrọ William Miller, nke dị n’etiti mgbe Miller kwuru, “bịa hụ,” ruo mgbe nwoke Ahịhịa Unyi ahụ kwuru, “bịa hụ,” bụ ma oge ahụ site n’afọ 1798 ruo n’afọ 1863, ma kwa oge ahụ site n’afọ 1798 ruo n’iwu Sọnde. Ahịrị ahụ nke na-ejedebe n’afọ 1863 bụ fractal amụma nke ahịrị ahụ nke malitere n’afọ 1798 ma kwụsị n’iwu Sọnde. A na-anọchi anya ahịrị abụọ ahụ n’ime nrọ Miller.

Ọnụ ụzọ e mechiri emechi n’October 22, 1844 na-anọchi anya ọnụ ụzọ e mechiri emechi n’oge iwu Sọnde. Amụma nke afọ 2,300 nke mezuru n’afọ 1844 na-anọchi anya iwu Sọnde.

> “Ọbịbịa nke Kraịst dịka Onye Nnukwu Nchụàjà anyị n’Ebe Kachasị Nsọ, maka ime ka ebe nsọ dị ọcha, dịka e gosiri na Daniel 8:14; ọbịbịa nke Nwa nke mmadụ n’ihu Onye Ochie nke Ụbọchị, dịka e depụtara na Daniel 7:13; na ọbịbịa nke Onyenwe anyị n’ụlọ nsọ Ya, dịka Malakaị buru amụma ya, bụ nkọwa dị iche iche nke otu ihe omume ahụ; a na-anọchitekwa nke a anya site n’ọbịbịa nke nwoke-alụ ọhụrụ n’alụmdi na nwunye, dịka Kraịst kọwara ya n’ilu ndị amaghị ama iri ahụ, nke Matthew 25.” The Great Controversy, 426.

## Ahịrị

Ọmeega nke nchọpụta Miller bụ amụma afọ 2,300, ya mere ma 1844 ma iwu Ụka bụ nke a na-anọchi anya site n’afọ 2,300 ahụ. Nke a pụtara na 2,520 bụ alfa, na 2,300 bụ ọmeega nke ahịrị abụọ ahụ; otu ahịrị na-ejedebe na 1863, nke ọzọkwa na-ejedebe n’iwu Ụka. N’ahịrị abụọ ahụ, amụma 2,520 bụ alfa, ya bụkwa nkume ntọala. Fraktal sitere na 1798 ruo 1863 n’akụkọ ntọala nke ndị Millerait, na-adakọkwa na fraktal ọzọ dị n’ọmeega, akụkọ nkume isi nke puku mmadụ narị anọ na iri anọ na anọ ahụ.

Na 9/11 Chineke kpọrọ ndị Ya ka ha laghachi n’ụzọ ochie Jeremaịa, nke bụ ntọala dị iche iche, nke n’aka nke ọzọ onyeozi nke akụkọ ihe mere eme nke ntọala na-anọchi anya ya, onye kwa, n’aka nke ọzọ, nchọpụta alpha ya nke ntọala banyere “oge asaa” na-anọchi anya ya. “Oge asaa” bụ akara nke ntọala nke ndị narị puku otu na iri anọ na anọ, ma na 9/11 ịkà akara nke otu ahụ bidoro site n’ozi ule nke ntọala, nke eziokwu mbụ nke ntọala nke William Miller na Adventism nọchiri anya ya. Na 9/11 oge ịkà akara bidoro, ma n’iwu Sọnde nke na-abịa n’oge na-adịghị anya oge ịkà akara nke ndị narị puku otu na iri anọ na anọ ga-eru ọgwụgwụ.

Akụkọ ihe mere eme ahụ bụ fractal nke na-amalite na 2,520 ma kwụsị na 2,300, ya mere akụkọ ihe mere eme ahụ bụ ahịrị nke atọ nke akụkọ amụma e sere anya n’ime nrọ William Miller. E mezuru 2,520 na 1798, ma 2,300 na 1844. Ọrụ nke ahịrị abụọ ahụ nọchiri anya bụ ọrụ Kraịst n’ijikọ ịdị Chineke Ya na ọdịmma mmadụ anyị. Ọ bụ ọrụ nke ịgbanwe onye mmehie ka ọ bụrụ onye nsọ, iweghachi ọdịdị dị elu n’ocheeze ziri ezi ya n’elu ọdịdị dị ala. N’ihi nke a, ahụ mmadụ na-ewe ụbọchị 2,520 iji megharịa sel ọ bụla dị n’ahụ kpamkpam, ma otu ahụ ahụ ahụ ka e hiwere n’elu kromosom nwoke 23 jikọtara na kromosom nwanyị 23. Ha ọnụ na-emepụta ụlọ nsọ dị ndụ, nke a nọchiri anya ya dịka ọnụọgụ “46,” nke bụ oge sitere na 1798 ruo 1844, nke bụ oge nrọ William Miller sitere na 2,520 n’afọ 1798 ruo na 2,300 n’afọ 1844.

Nrọ William Miller hụkwara fractal ọzọ kwesị ekwesi ka a rịba ama. Site na 9/11 ruo n’iwu Sunday bụ fractal nke 1798 ruo n’iwu Sunday, dịka 1798 ruo 1863. 2023 ruo n’iwu Sunday bụ fractal nke 9/11 ruo n’iwu Sunday, ma nke a bụ akụkọ ihe mere eme nke ahịrị niile dị n’ime nrọ Miller na-atụ aka na ya dịka omega nke ha niile. Nke a bụ oge ebe a na-eme ka eziokwu izizi ahụ too elu ugboro iri karịa anyanwụ.

## Ụdị mkpuchi azụ abụọ

N’afọ ndị 1840, okwu ahụ bụ “bustle” (dịka aha) na-apụtakarị ọrụ na mmegharị jupụtara n’ike, n’ịrụsi ọrụ ike, ma ọ bụ n’ụda mkpọtụ—ọtụtụ mgbe ọ na-ebukwa echiche nke mkpagharị na-adịghị mkpa, obi ụtọ nke ukwuu, ọsọ ọsọ, ma ọ bụ nkụda mmụọ nke imegharị ahụ. Ọ na-ezo aka n’imegharị ndụ, ọgbaaghara, ma ọ bụ ịgagharị ebe a na ebe ahụ n’ọrụ, ma n’etiti ìgwè mmadụ, n’ụlọ, n’ahịa, ma ọ bụ n’oge ihe omume pụrụ iche. Ya mere, “bustle” nke nrọ Miller ga-akọwa ngwangwa mmegharị nke ọrụ, obi ụtọ, ma ọ bụ ọrụ dị mkpa nke na-eme n’oge ahụ ozugbo—mkpali ma ọ bụ ọgbaaghara na-adịru nwa oge nke ọnọdụ ma ọ bụ oge ahụ dị ugbu a.

Miller kwuru, “Mgbe ahụ, ka ọ na-ehichapụ ájá na ahịhịa mkpofu, nkume ịchọ mma ụgha na ego adịgboroja, ihe ndị ahụ niile biliri si na windo pụọ dị ka ígwé ojii, ifufe wee bupu ha. N’etiti mkpọtụ na mgbagharị ahụ, emechiri m anya m nwa oge; mgbe m meghere ha, mkpofu ahụ niile apụla.”

“Ọgbaaghara” ahụ na-akọwapụta isi ihe abụọ n’ime nrọ Miller; nke mbụ bụ mgbe ìgwè mmadụ ahụ na-achụsasị nkume ndị ahụ dị oké ọnụ ahịa, e mesịa kwa mgbe nwoke ahụ ji ahịhịa nhicha unyi mepere windo ndị ahụ ma malite izachapụ nkume ụgha ndị ahụ dị oké ọnụ ahịa. Ọgbaaghara mbụ na alpha bụ ikpuchi nkume ndị ahụ dị oké ọnụ ahịa, nke abụọ na omega ọgbaaghara bụ iweghachi nkume ndị ahụ dị oké ọnụ ahịa. N’oge ọgbaaghara ahụ, Miller mechiri anya ya. E debere Miller ka ọ zuo ike n’afọ 1849, kpọmkwem n’oge ahụ Kraịst na-agbatị aka Ya nke ugboro abụọ ịkpọkọta ndị fọdụrụ n’ime ndị nke Ya. Miller wee mechie anya ya, ma n’afọ 1850 e tinyere eziokwu ya ọzọ n’elu tebụl, n’ime mmezu nke iwu Habakkuk nyere ka e dee ọhụụ ahụ ma mee ka ọ doo anya. N’oge ọgbaaghara ahụ, Miller na-emechi anya ya, ma mgbe ọ tetara, nkume ndị ahụ dị oké ọnụ ahịa nọ n’usoro iweghachi ha.

Mkpọtụ nke abụọ n’ọhụụ ya na-eme mgbe a na-akpọlitekwa ọkọlọtọ nke ndị ahụ dị otu narị puku na puku iri anọ na anọ, a sachapụ ya, a meekwa ka ọ dị ọcha dịka ọkọlọtọ ahụ nke Zekaraya na-akọwa dịka nkume dị oké ọnụ ahịa n’elu okpueze.

> Onyenwe ha Chineke ga-azọpụtakwa ha n’ụbọchị ahụ dị ka ìgwè atụrụ nke ndị ya: n’ihi na ha ga-adị ka nkume nke okpueze, e weliri elu dị ka ọkọlọtọ n’ala ya. N’ihi na ịdị mma ya hà nnukwu! mma ya hà kwa nnukwu! ọka ga-eme ka ụmụ okorobịa nwee obi ụtọ, mmanya ọhụrụ ga-emekwa ka ụmụ agbọghọ dị otú ahụ. Rịọnụ Onyenwe anyị ka o zite mmiri ozuzo n’oge mmiri ozuzo ikpeazụ; otu a ka Onyenwe anyị ga-eme ígwé ojii na-egbuke egbuke, nyekwa ha oke mmiri ozuzo, nye onye ọ bụla ahịhịa n’ubi. N’ihi na arụsị ekwuwo ihe efu, ndị na-ajụ ase ahụwo ụgha, kwuokwa nrọ ụgha; ha na-akasi n’efu obi: ya mere ha gawara ụzọ ha dị ka ìgwè atụrụ, e mebiri ha ahụ n’obi, n’ihi na ọ dịghị onye ọzụzụ atụrụ ọ bụla. Iwe m kpụrịrị megide ndị ọzụzụ atụrụ ahụ, atakwara m ntaramahụhụ n’ahụ ewu ndị ahụ: n’ihi na Onyenwe ndị agha eletaworị ìgwè atụrụ ya, bụ ụlọ Juda, meekwa ha ka ha bụrụ ịnyịnya ya mara mma n’agha. Zekaraya 9:16–10:3.

“Ìgwè atụrụ nke ndị Ya” bụ ma ọkọlọtọ ma nkume dị oké ọnụ ahịa (ọla) n’elu okpu-eze. A na-amata ìgwè atụrụ nke ndị Ya n’oge mmiri ikpeazụ, n’ihi na iwu ahụ bụ ịrịọ maka mmiri ikpeazụ n’oge mmiri ikpeazụ. A na-etinye ìgwè atụrụ ahụ n’ịdị iche megide “ìgwè atụrụ” ahụ nke gara n’ụzọ nke ha onwe ha, kama ụzọ nke ụzọ ochie Jeremaịa. N’oge mmiri ikpeazụ, ọla ndị ahụ bụ ìgwè atụrụ Ya ga-abụ ịnyịnya Ya mara mma n’agha ahụ. “Ịnyịnya mara mma” ahụ bụ nzukọ Kraịst na-emeri emeri, nke e gosiri na nwunye mbụ nke Ndị Kraịst, nke Pita nọchiri anya ya, onye, dịka ịnyịnya ọcha n’oge akara mbụ, pụrụ ịga na-emeri emeri na ka o wee merie.

> M wee hụ mgbe Nwa atụrụ ahụ meghere otu n’ime akàrà ndị ahụ, ma anụkwara m, dị ka a ga-asị na ọ bụ ụda égbè eluigwe, otu n’ime anụ anọ ahụ ka ọ na-asị, Bịa hụ. M wee lee, ma le, ịnyịnya ọcha; onye ahụ nọkwasịrị ya nwere ụta; e wee nye ya okpueze: ọ gara pụta na-emeri, nakwa ka o wee merie. Mkpughe 6:1, 2.

Ya mere, Pita bụ ihe nnọchianya nke ụka mbụ nke Ndị Kraịst nke ndịozi n’oge mbubiga nke Mmụọ n’Ụbọchị Pentikọst, ya bụ, mmiri ahụ; ọ bụkwa ihe nnọchianya nke ụka ikpeazụ nke Ndị Kraịst n’oge mmiri ikpeazụ, nke e ji mbubiga nke Pentikọst ahụ mee ihe atụ.

> M hụkwara eluigwe ka e meghere, ma lee, ịnyịnya ọcha; a kpọkwara Onye ahụ nọkwasịrị ya Onye Kwesịrị Ntụkwasị Obi na Onye Ezi-okwu, ọ bụkwa n’ezi omume ka Ọ na-ekpe ikpe ma na-alụ agha. Anya Ya dị ka ire ọkụ, n’isi Ya kwa ka ọtụtụ okpu-eze dị; Ọ nwekwara aha e dere, nke ọ dịghị mmadụ ọ bụla maara, ma e wezụga Ya onwe Ya. E yikwara Ya uwe e tinyere n’ọbara: a na-akpọkwa aha Ya Okwu Chineke. Usuu ndị agha ndị nọ n’eluigwe sochiri Ya n’elu ịnyịnya ọcha, yi uwe linin ọma, nke dị ọcha ma dị ọcha. Mkpughe 19:11–14.

Ịnyịnya ọcha ndị ahụ na-anọchi anya agha nke Kraịst nke a kpọlitere n’ọnwụ na Ezikiel 37, ha bụkwa nzukọ mmeri ahụ, ha bụkwa nkume dị n’okpu-eze, n’ihi na Kraịst na-eguzobe alaeze nke ebube Ya n’oge mmiri ikpeazụ. Dị ka ndị nnọchi anya alaeze Ya, otu narị puku na iri anọ na anọ ahụ bụ ọla dị oké ọnụ ahịa n’elu okpu-eze ahụ nke bụ akara nke alaeze ahụ ọ na-anata na njedebe nke ụbọchị 2,300, nke bụ ma Ọktoba 22, 1844, ma ga-abụkwa ọzọ n’oge iwu Sọnde. A na-ebuli alaeze ahụ nke ịnyịnya ọcha elu n’oge mmiri ikpeazụ, mgbe e meghere windo nke eluigwe, n’ihi na Jọn hụrụ ịnyịnya ọcha ahụ mgbe e meghere eluigwe.

N’ọgbakọ alpha nke 1849, Miller mechiri anya ya n’ọnwụ, maka ntakịrị oge. Miller bụ Elaịja, ma Elaịja nwụrụ na Julaị 18, 2020, ọ dinara n’okporo ụzọ ụbọchị 1,260 ruo mgbe ọ rutere n’ọgbakọ omega, e wee kpọtee ya. A na-akọwa ịkpọte ya dịka ọbịbịa ya mgbe nwoke na-ehicha ájá meghere mpio nke eluigwe iji zaa ahịhịa mkpofu. A na-ebuli agha nke ịnyịnya ọcha elu mgbe emeghechara mpio nke eluigwe, ma mgbe nke ahụ mere, a na-amata nkewa nke eziokwu na ụgha. A na-akọwakwa nkewa ahụ n’akwụkwọ Malakaị.

> Wetanụ otùzù ụzọ n’ụzọ ya nile n’ụlọ nkwakọba ihe, ka nri wee dị n’ụlọ m, nwaleenụkwa m ugbu a n’ihe a, ka Jehova nke ndị agha kwuru, ma ọ bụrụ na agaghị m emegheere unu windo nke eluigwe, wụkwasịkwa unu ngọzi nke na agaghị enwe ohere zuru ezu iji nabata ya. Malakaị 3:10.

Mmụọ nke ndị amụma nọ n’okpuru ndị amụma, ma Jọn n’Akwụkwọ Mkpughe, nrọ Miller na Malakaị na-enye ndị àmà atọ banyere oge a na-emepe windo nke eluigwe. N’nrọ Miller, ọ bụ n’omega nke oku ahụ a sị, “bia hụ.” Ọgbaaghara ahụ dị n’alpha bụ mgbe ịkpọsa malitere, ma omega bụ mgbe nchịkọta ahụ malitere.

Tupu anyị aga n’ihu n’ime nrọ Miller, anyị chọrọ itinye nkọwa James White banyere nrọ ahụ. James White na-akọwa nkume dị oké ọnụ ahịa nke eziokwu dị ka ezi ndị nke Chineke, ma nkume dị oké ọnụ ahịa adịgboroja dị ka ndị ajọ omume. Mụ onwe m na-akọwa nkume ndị ahụ dị ka eziokwu e jiri njehie tụnyere. Ma nkume ndị dị oké ọnụ ahịa ma nke adịgboroja bụ ozi ahụ na ndị ozi ya e jiri njehie na ndị ozi ụgha tụnyere.

> “NRO NKE NWA-NNA ANYỊ MILLER Nwanne m nwoke m hụrụ n’anya, a gọziri agọzi m n’ịgụ akwụkwọ ozi gị. Obi tọrọ m ụtọ na Onye-nzọpụta anyị dị oké ọnụ ahịa egosila gị ihe ize ndụ gị. Eji m n’aka na ànyị niile kwesịrị inwe ekele, n’ihi na Olu ọma nke Ezi Onye-ọzụzụ-aturu ka a na-anụ ka ọ na-agụ ka e fee àzụ ya aka n’oge ikpeazụ a. Ka m kọọrọ gị nrọ gị dị ịrịba ama. M hụrụ na Nna anyị nke eluigwe tinyere aka ya n’isi gị, ma ka ị ghara ịdaba n’ọnwụnwa nke onye iro. Osisi a nke gị na ndị fọdụrụ na ya nọchiri anya atọm nke eziokwu dị oké ọnụ ahịa nile, nke ị ga-eri, ma n’ụzọ dị otú a ghara imeghe ndị iro Chineke ka ha kpọgidere gị n’elu ibe osisi. “Ọ bụrụ na onye ọ bụla efekọ n’ụzọ ndị a, Chineke ga-etinye ya ihe otiti ndị e dere n’akwụkwọ a: ma ọ bụrụkwa na onye ọ bụla wepụ n’okwu nile nke akwụkwọ amụma a, Chineke ga-ewepụ òkè ya n’akwụkwọ nke ndụ, na n’obodo nsọ ahụ, na n’ihe ndị e dere n’akwụkwọ a.” Mkpughe 22:18, 19. Akụkụ nke osisi a ị napụrụ n’ime ya ma rie ya dị ụtọ. Akụkụ ndị fọdụrụ ná njedebe nke osisi ahụ bụ eziokwu ndị dị oké ọnụ ahịa, eziokwu nke Chineke chọrọ ka mmadụ nile bụrụ ndị rube isi na ya. Ọ dịghị onye n’ime anyị ga-apụta n’ihe ọ bụla ma e wezụga nanị site n’ịmụta ihe ọ pụtara ikwere n’Okwu Chineke, na ịṅụ ya, ma wụnye ya n’ọrụ. Ndị ahụ nke ga-enwe ndụ ebighị ebi ga-anọgide na-erubere eziokwu ahụ isi, ma ga-abụghị ndị ihere n’ihi obe Jisus Kraịst. Ndị ahụ ga-anọgide kwụsie ike ruo ọgwụgwụ, ka Chineke hụ ha dịka ndị kwesịrị ekwesị ịnata akara nke ndụ ebighị ebi.” —Letter 16, 1886. cf. Maranatha, 22.

> “A kpọsara nrọ a na-esonụ n’akwụkwọ Advent Herald, ihe karịrị afọ abụọ gara aga. Mgbe ahụ ahụrụ m na ọ na-egosi nke ọma ahụmahụ anyị gara aga banyere ọbịbịa nke abụọ, nakwa na Chineke nyere nrọ ahụ maka ọdịmma ìgwè atụrụ ahụ gbasasịrị.”

> “N’etiti ihe ịrịba ama nke nso ịbịaru nke nnukwu ụbọchị ahụ na nke dị egwu nke Onyenwe anyị, Chineke edobewo nrọ. Lee Joel 2:28–31; Ọrụ Ndịozi 2:17–20. Nrọ pụrụ ịbịa n’ụzọ atọ; nke mbụ, ‘site n’ọtụtụ ọrụ.’ Lee Ekliziastis 5:3. Nke abụọ, ndị nọ n’okpuru mmụọ rụrụ arụ na aghụghọ nke Setan, pụrụ inwe nrọ site n’ike ya. Lee Deuterọnọmi 8:1–5; Jeremaya 23:25–28; 27:9; 29:8; Zekaraya 10:2; Jud 8. Nke atọkwa, Chineke eduzila mgbe niile, ma ka na-ezi ndị ya ihe, karịa ma ọ bụ karịa, site na nrọ, nke na-abịa site n’ọrụ ndị mmụọ ozi na Mmụọ Nsọ. Ndị na-eguzo n’ìhè doro anya nke eziokwu ga-ama mgbe Chineke nyere ha nrọ; ndị dị otu a agaghịkwa aghọgbu ha ma duru ha n’ụzọ na-ezighị ezi site na nrọ ụgha.”

> “‘O wee sị, Nụrụnụ ugbu a okwu m; ọ bụrụ na e nwere onye-amụma n’etiti unu, Mụ onwe m, Jehova, ga-eme ka m mara ya onwe m n’ọhụhụ, kwa na nrọ ka m ga-agwa ya okwu.’ Ọnụ Ọgụgụ 12:6. Jekọb sịrị, ‘Mmụo-ozi nke Jehova gwara m okwu na nrọ.’ Jenesis 31:11. ‘Chineke bịakwutere Leban, onye Siria, na nrọ n’abalị.’ Jenesis 31:24. Gụọ nrọ nile Josef rọrọ, [Jenesis 37:5–9,] ma mesịa gụọ akụkọ na-adọrọ mmasị banyere mmezu ha n’Ijipt. ‘Na Gibeọn Jehova pụtara ìhè nye Solomọn na nrọ n’abalị.’ 1 Ndị Eze 3:5. E nyere nnukwu oyiyi ahụ dị oke mkpa nke isi nke abụọ nke Daniel na nrọ, e nyekwara kwa anụ ọhịa anọ ahụ, wdg., nke isi nke asaa. Mgbe Herọd chọrọ ibibi Onye Nzọpụta ahụ ka bụ nwa ọhụrụ, e dọrọ Josef aka ná ntị na nrọ ka ọ gbaga Ijipt. Matiu 2:13.

> “‘Ma ọ ga-erukwa n’ỤBỌCHỊ IKPEAZỤ, ka Chineke kwuru, na M ga-awụkwasị Mmụọ m n’ahụ́ mmadụ nile: ụmụ unu ndị ikom na ụmụ unu ndị inyom ga-ebu amụma, ụmụ okorobịa unu ga-ahụ ọhụ, ndị agadi unu ga-arọ nrọ.’ Ọlụ Ndị-Ozi 2:17.

> “Onyinye amụma, site n’arọ na ọhụụ, bụ ebe a mkpụrụ nke Mmụọ Nsọ, ma n’ụbọchị ikpeazụ a ga-egosipụta ya nke ọma ruo n’ókè nke ịbụ ihe ịrịba ama. Ọ bụ otu n’ime onyinye nke nzukọozi nke oziọma.”

> “‘O nyekwara ụfọdụ ịbụ ndịozi; ụfọdụkwa ịbụ NDỊ-AMỤMA; ụfọdụkwa ịbụ ndịozi ọma; ụfọdụkwa ịbụ ndị ọzụzụ atụrụ na ndị nkụzi; Maka ime ka ndị nsọ zuo oke, maka ọrụ nke ije-ozi, maka iwulite ahụ Kraịst.’ Efesọs 4:11, 12.

> “‘Ma Chineke edobewo ụfọdụ n’ime nzukọ Kraịst, nke mbụ ndịozi, nke abụọkwa NDỊ-AMỤMA,’ wdg. 1 Ndị Kọrint 12:28. ‘Eledakwala IBU AMỤMA anya.’ 1 Ndị Tesalonaịka 5:20. Hụkwa Ọrụ 13:1; 21:9; Ndị Rom 7:6; 1 Ndị Kọrint 14:1, 24, 39. Ndị-amụma ma ọ bụ ibu amụma bụ maka iwulite nzukọ Kraịst; ma ọ dịghị ihe akaebe ọbụla a pụrụ iweta site n’okwu Chineke, na e kwesịrị ka ha kwụsị tupu ndị nkwusa ozi-ọma, ndị ọzụzụ atụrụ na ndị nkụzi akwụsị. Ma onye na-ajụ ajụjụ na-ekwu, ‘Ebe ọ bụ na e nweela ọtụtụ ọhụụ ụgha na nrọ ụgha, enweghị m ike ịtụkwasị ụdị ihe ahụ ọbụla obi.’ Ọ bụ eziokwu na Setan nwere ihe oyiyi aghụghọ nke ya. O nweela ndị-amụma ụgha mgbe niile, ma n’ezie anyị pụrụ ịtụ anya ha ugbu a n’oge ikpeazụ a nke aghụghọ na mmeri ya. Ndị na-ajụ mkpughe pụrụ iche dị otu a n’ihi na ihe aghụghọ adị, nwere ike, n’otu aka ahụ, ịga ntakịrị n’ihu ma gọnarị na Chineke kpughere onwe ya nye mmadụ n’ime nrọ ma ọ bụ ọhụụ, n’ihi na ihe aghụghọ anọwo adị mgbe niile.”

> “Nrọ na ọhụụ bụ ụzọ Chineke si kpughe Onwe ya nye mmadụ. Site n’ụzọ a ka O ji gwa ndị amụma okwu; O tinyewo onyinye amụma n’etiti onyinye ndị dị n’ọgbakọ oziọma, ma O gụkọtakwala nrọ na ọhụụ ọnụ na ihe ịrịba ama ndị ọzọ nke ‘ỤBỌCHỊ IKPEAZỤ.’ Amen.

> “Ebumnobi m n’ihe ndị e kwuru n’elu bụ iwepụ mmegide n’ụzọ Akwụkwọ Nsọ si dị, ma dozie uche onye na-agụ ya maka ihe ndị na-eso.”

> “WM. MILLER,

> “Low Hampton, N. Y. Disemba 3, 1847.” James White, Nrọ Nwanna Miller, 1–6.

> “1. ‘Igbe’ ahụ nọchiri eziokwu ukwu ndị dị na Bible, gbasara ọbịbịa nke ugboro abụọ nke Onyenwe anyị Jizọs Kraịst, ndị e nyere Nwanna Miller ka o kpọsaa ha nye ụwa.

> “2. ‘Mkpịsị-igodo ahụ e jikọtara ya’ bụ ụzọ o si akọwa Okwu amụma ahụ—iji akụkụ Akwụkwọ Nsọ tụnyere akụkụ Akwụkwọ Nsọ—ya bụ, ka Akwụkwọ Nsọ bụrụ onye na-akọwa onwe ya. Site na mkpịsị-igodo a ka Nwanna Miller meghere ‘igbe’ ahụ, ma ọ bụ nnukwu eziokwu nke ọbịbịa ahụ nye ụwa.

> “3. ‘Ọla, dayamọnd, wdg.’ nke ‘ụdị na nha niile’ ndị ‘a haziri nke ọma nke ukwuu n’ebe ha dị iche iche n’ime igbe ahụ’ na-anọchi anya ụmụ Chineke, [Malakai 3:17,] sitere n’ụka niile, na site n’ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ ọnọdụ na ọnọdụ ndụ niile, ndị natara okwukwe banyere ọbịbịa ahụ, ma hụkwa ka ha guzoro n’atụghị egwu n’ọnọdụ ha dị iche iche, n’ọrụ nsọ nke eziokwu. Ka ha na-agagharị n’usoro a, onye ọ bụla na-elekọta ọrụ nke ya, ma na-eje ije n’obi umeala n’ihu Chineke, ‘ha na-egosipụta ìhè na ebube’ nye ụwa, nke a pụrụ ịtụnyere naanị ụka n’ụbọchị ndịozi. Ozi ahụ, [Mkpughe 14:6,7,] gara, dị ka a pụrụ isi kwuo ya, n’elu nku nke ifufe, ma òkù ahụ, ‘Bịa, n’ihi na ihe niile adịla njikere ugbu a,’ [Luk 14:17,] gbasara n’ebe niile n’ike na n’iru ọma ya.”

> “4. ‘Ndị mmadụ bidoro ịbata, na mbụ ha dị ole na ole n’ọnụọgụgụ, ma ha bawanye ruo ịbụ ìgwè mmadụ buru ibu.’ Mgbe e buru ụzọ kwusaa ozizi ọbịbịa ahụ site n’aka Nwanna Miller, na mmadụ ole na ole ọzọ, ọ rụghị ọrụ dị ukwuu, ọ bụkwa naanị mmadụ ole na ole ka e si na ya kpọtee; ma site n’afọ 1840 ruo 1844, ebe ọbụla a kwusara ya, e kpaliri obodo ahụ dum.”

> “5. Mgbe mmụọ-ozi ahụ na-efe efe [Mkpughe 14:6–7] malitere mbụ ikwusa ozi ọma ebighị ebi ahụ, sị, ‘Tụọnụ Chineke egwu, nyekwanụ ya otuto; n’ihi na oge ikpe ya abịawo,’ ọtụtụ tiri mkpu ọṅụ n’ile anya ọbịbịa Jisọs, na mweghachi ihe niile, ndị mechara mesịa gbochie ma kwaa emo ma kparịa eziokwu ahụ nke jupụtara ha na ọṅụ obere oge tupu ahụ. Ha kpasuru ọla ndị dị oké ọnụ ahịa nsogbu ma chụsasịa ha. Nke a na-eduga anyị n’oge mgbụsị akwụkwọ nke afọ 1844, mgbe oge ịchụsasị malitere.”

> “Rịba ama nke a: Ọ bụ ndị ahụ bụbu ndị ‘tiri mkpu ọṅụ’ kpatara nsogbu ma chụsasịa ọla ndị ahụ dị oké ọnụ ahịa. Ọ dịghịkwa onye ọ bụla chụsasịrị ìgwè atụrụ ahụ nke ọma otú a, ma duruo ha n’ụzọ aghụghọ kemgbe 1844, dị ka ndị ahụ bụbu ndị kwusara eziokwu ahụ ma ṅụrịakwa ọṅụ n’ime ya; ma kemgbe ahụ agọnarịwo ọrụ Chineke, na mmezu amụma n’ime ahụmịhe ọbịbịa anyị gara aga.”

> “6. ‘Ihe ịchọ mma ụgha na mkpụrụ ego adịgboroja’ ndị a gbasasịrị n’etiti ndị nke eziokwu, n’ezie na-anọchi anya ndị ntọgharị ụgha, ma ọ bụ ‘ụmụ ndị mba ọzọ,’ [Hosea 5:7] ebe e mechiri ụzọ ahụ n’afọ 1844.

> “7. ‘Unyi na mkpachapụ, ájá na ụdị mkpofu nile,’ na-anọchi anya njehie dị iche iche na ọtụtụ ha ndị a webatara n’etiti ndị kweere n’ọbịbịa nke ugboro abụọ, kemgbe mgbụsị akwụkwọ nke afọ 1844. N’ebe a, aga m ekwuputa ole na ole n’ime ha.

> “1. Ọnọdụ nke ụfọdụ n’ime ndị ‘ọzụzụ atụrụ’ jiri mpako were ozugbo e kwusịrị mkpu Etiti abalị, na ike mgbaze dị nsọ nke Mmụọ Nsọ nke so mmegharị ọnwa nke asaa bụ mmetụta mesmerik. George Storrs so ná ndị mbụ were ọnọdụ a. Lee ihe odide ya n’akụkụ ikpeazụ nke 1844, n’ime Midnight-Cry, nke a na-ebipụta mgbe ahụ na New York City. J. V. Himes, na Nzukọ Albany n’oge opupu ihe ubi nke 1845, kwuru na mmegharị ọnwa nke asaa mụtara mesmerism nke omimi ya ruru ụkwụ asaa. A gwara m nke a site n’aka onye nọ ebe ahụ, onye nụrụ okwu ahụ. Ndị ọzọ sonyere ike n’ime mkpu ọnwa nke asaa, emechala kemgbe ahụ kwupụta na mmegharị ahụ bụ ọrụ Ekwensu. Ikekọta ọrụ Kraịst na Mmụọ Nsọ n’aka Ekwensu bụ n’ụbọchị Onye Nzọpụta anyị ikwulu Chineke, ọ bụkwa ikwulu Chineke ugbu a. 2. Ọtụtụ nnwale e mere banyere oge doro anya. Ebe ọ bụ na ụbọchị 2300 ahụ kwụsịrị na 1844, ọtụtụ oge e deberewo, site n’aka mmadụ dị iche iche, maka mmezu ha. N’ime ime nke a, ha ewepụwo ‘ókèala akara,’ ma wụnye ọchịchịrị na obi abụọ n’elu mmegharị ọbịbịa ahụ dum. 3. Spiritualism na echiche efu ya nile na mmehie gabigara ókè ya nile. Aghụghọ a nke Ekwensu, nke arụzuola ọrụ ọnwụ jọgburu onwe ya, ka a na-anọchi anya ya nke ọma site na ‘mkpụrụ osisi osisi a pịrị apị,’ na ‘ụdị mkpofu nile.’ Ọtụtụ n’ime ndị ṅụrụ nsí nke spiritualism kwetara eziokwu nke ahụmahụ ọbịbịa anyị gara aga, ma site n’eziokwu a ka emewo ka ọtụtụ kwenye na spiritualism bụ mkpụrụ sitere n’okwukwe na Chineke duziri nnukwu mmegharị ọbịbịa ahụ n’afọ 1843 na 1844. Pita, mgbe ọ na-ekwu banyere ndị ga ‘ebubata ozizi ụgha na-ebibi, ọbụna na-agọnarị Onyenweanyị ahụ zụtara ha,’ sịrị, ‘N’IHU HA KA A GA-EKWU ỌJỌ BANYERE ỤZỌ EZI-OKWU.’ 4. S. S. Snow na-ekwupụta onwe ya ịbụ ‘Elaịja Onye-amụma.’ Nwoke a, n’ụzọ ndụ ya pụrụ iche ma na-agba ara, emewokwa akụkụ nke ya n’ọrụ ọnwụ a, usoro omume ya enwewokwa ọchịchọ ime ka ọnọdụ eziokwu ahụ nke ndị nsọ na-eche na ya daa n’aha ọjọọ n’uche ọtụtụ mkpụrụ obi ezi obi.”

> “N’akwụkwọ ndekọ a nke njehie ndị a, enwere m ike itinye ọtụtụ ndị ọzọ, dịka ‘puku afọ’ nke Mkpughe 20:4, 7, n’oge gara aga, ndị 144,000 nke Mkpughe 7:4; 14:1, ndị ahụ ‘biliri wee si n’ili pụta’ mgbe mbilite n’ọnwụ Kraịst gasịrị, ozizi nke enweghị ọrụ, ozizi banyere mbibi ụmụ ọhụrụ, wdg. wdg. E kesara njehie ndị a n’ụzọ siri ike nke ukwuu, a na-esikwa ike tinye ha n’obi ìgwè atụrụ ahụ na-echere, nke mere na n’oge Nwanna Miller rọrọ nrọ ahụ, ezi ọla ndị ahụ ‘ewepụrụ n’ihu anya,’ ma okwu onye amụma ahụ dabara adaba—‘E mewo ka ikpe laghachi azụ, ezi omume anọgidekwa n’ebe dị anya,’ wdg. wdg. Lee Aịzaya 56:14.”

> “N’oge ahụ, ọ dịghị akwụkwọ akụkọ ọbịbịa ọbụla n’ala ahụ nke na-akwado ihe kpatara eziokwu dị ugbu a. ‘Day-Dawn’ bụ nke ikpeazụ ji chebe ọnọdụ eziokwu nke obere ìgwè atụrụ ahụ; ma nke ahụ nwụrụ ọtụtụ ọnwa tupu Onyenwe anyị enye Nwanna Miller nrọ a; ma n’ịlụ ọgụ ikpeazụ ya tupu ọnwụ, o tụrụ ndị nsọ ahụ ike gwụrụ, ndị na-asụ ude, aka n’afọ 1877, nke bụ mgbe ahụ afọ iri atọ n’ihu, dịka oge nke mgbapụta ikpeazụ ha. Ewoo! ewoo! Ọ bụghị ihe ijuanya na Nwanna Miller, n’nrọ ya, ‘nọdụrụ ala bee ákwá’ n’ihi ọnọdụ mwute a nke ihe niile.”

> “8. Akpa ozu ahụ, na-anọchi anya eziokwu ọbịbịa ahụ nke Nwanna Miller bipụtara nye ụwa, dịka e depụtara ya site n’ilu ụmụ agbọghọ iri ahụ. Matiu 25:1–11. Nke mbụ oge ahụ, 1843, nke abụọ, oge ichere ahụ, nke atọ, mkpu etiti abalị, n’ọnwa nke asaa, 1844, na nke anọ, ụzọ mechiri emechi. Ọ dịghị onye ọ bụla gụrụ akwụkwọ akụkọ Ọbịbịa nke Abụọ kemgbe 1843, ga-agọnarị na Nwanna Miller akwadola isi ihe anọ ndị a dị mkpa n’akụkọ ihe mere eme nke ọbịbịa ahụ. E dọkachasịwo usoro eziokwu a kwekọrọ ọnụ, ma ọ bụ ‘akpa ozu’ a, n’iberibe, ma gbasasịa ya n’etiti ihe mkpofu site n’aka ndị jụrụ ahụmịhe nke onwe ha, ma gọnarịkwa kpọmkwem eziokwu ndị ahụ nke ha, ha na Nwanna Miller, jiri enweghị egwu kwusaa nye ụwa.”

> “9. Nwoke ahụ nke ji ‘ájá-ùkwù’ nọchiri anya ìhè doro anya nke eziokwu nke ugbu a, dịka e si mee ka ọ pụta ìhè site n’ozi mmụọ ozi nke atọ, [Mkpughe 14:9–12,] nke ugbu a na-ewepụ njehie niile n’etiti ndị fọdụrụnụ. Ọrụ eziokwu nke ugbu a malitere ịlọghachi ná ndụ n’oge opupu ihe ubi nke afọ 1848, ma site n’oge ahụ ruo ugbu a ọ nọwo na-ebili ma na-enweta ike. ‘Ájá-ùkwù’ ahụ anọwo na-agagharị, njehie ndị ahụ anọwokwa na-apụ n’ihu ìhè doro anya nke eziokwu; ụfọdụkwa n’ime nkume dị oké ọnụ ahịa ahụ, ndị obere oge gara aga ka ọchịchịrị na njehie kpuchiri ma wepụkwa n’anya, ugbu a guzoro n’ìhè doro anya nke eziokwu nke ugbu a.”

> “Ọrụ a nke iwepụta ọla ndị dị oké ọnụ ahịa, na ikpochapụ njehie, na-eto ngwa ngwa, e kpebikwara na ọ ga-aga n’ihu n’ike na-abawanye, ruo mgbe a ga-achọpụta ndị nsọ niile, ha anataakwa akara nke Chineke dị ndụ. Tụlee nke a na isi nke iri atọ na anọ nke Ezikiel, ị ga-ahụkwa na Chineke ekwewo nkwa ịkpọkọta ìgwè atụrụ ya nke agbasasịrị n’ụbọchị a gbara ọchịchịrị ma juputara n’urukpuru, kemgbe 1844. Tupu Jisọs abịa, a ga-achịkọta ‘obere ìgwè atụrụ’ ahụ n’ime ‘ịdị n’otu nke okwukwe.’ Ugbu a, Jisọs na-eme ka ọ dịrị onwe ya ọcha ‘otu ndị pụrụ iche, ndị na-anụ ọkụ n’obi n’ọrụ ọma,’ ma mgbe ọ bịara, ọ ga-ahụ ‘nzukọ-ya n’enweghị ntụpọ, ma ọ bụ mkpịsị akpụkpọ, ma ọ bụ ihe ọ bụla yiri nke ahụ.’ ‘Onye nkata ya dị n’aka ya, ọ ga-emekwa ka ebe ọka ya dị ọcha kpamkpam, chikọta ọka wheat ya n’ọba, wdg.’ Matiu 3:12.

> “10. Igbe nke-abụọ ahụ ‘nke ka ibu nke ukwuu ma maa mma karịa nke mbụ’ nke a kpọkọtara ‘ọla dị oké ọnụ ahịa,’ ‘dayamọnd’ na mkpụrụ ego ndị ahụ gbasasịrị n’ime ya, na-anọchi anya mbara ubi nke eziokwu dị ndụ nke ugbu a nke a ga-achịkọta ìgwè atụrụ ahụ gbasasịrị gbasasị n’ime ya, ya bụ 144,000, ha nile nwere akara nke Chineke dị ndụ. Ọ dịghị otu n’ime dayamọnd ndị ahụ dị oké ọnụ ahịa a ga-ahapụ n’ọchịchịrị. Ọ bụ ezie na ụfọdụ adịghị ibu karịa isi agịga, a gaghị eleghara ha anya, ma hapụ ha n’èzí n’ụbọchị a mgbe Chineke na-achịkọta ọla Ya dị oké ọnụ ahịa. [Malachi 3:16–18] Ọ pụrụ iziga ndị mmụọ ozi Ya ma mee ka ha kpọpụta ha ngwa ngwa dị ka O mere Lot ka o si na Sọdọm pụta. ‘Ọrụ dị mkpirikpi ka Onyenweanyị ga-arụ n’elu ụwa.’ ‘Ọ ga-eme ka ọ dị mkpirikpi n’ezi omume.’ Lee Ndị Rom 9:28.” James White, Nkọwa Ala Peeji banyere Nrọ Nwanna Miller.

Back to Articles