Article

# Akwụkwọ Joel na Chọọchị Ndị Adventist Ụbọchị nke Asaa nke Laodisia - Nọmba Isii

Onye Ọgụgụ Dị Ịtụnanya na Ruo Olee Mgbe?

Author

Jeff Pippenger

Published

December 8, 2025

Formats

PDF
Word
Song MP3

Palmoni, Onye-Na-agụ-Ọnụ-Ọgụgụ Dị Ebube abụghị nanị Onye na-emepụta ilu ndị dabeere na mgbakọ na mwepụ; Ọ bụ Onye Okike nke mgbakọ na mwepụ.

> N’ihi na ọ bụ site n’aka Ya ka e kere ihe niile dị n’eluigwe na ihe niile dị n’ụwa, ihe ndị a na-ahụ anya na ndị a na-adịghị ahụ anya, ma ha bụrụ ocheeze, ma ọ bụ ọchịchị, ma ọ bụ ndị isi, ma ọ bụ ike: e kere ihe niile site n’aka Ya, nakwa maka Ya: Ọ nọkwa tupu ihe niile, ọ bụkwa n’ime Ya ka ihe niile ji dịrị ọnụ. Ndị Kọlọsi 1:16, 17.

Ọ bụrụ na ị jụọ AI gbasara ọnụọgụgụ ndị Palmoni tinyeworo n’Okwu amụma Ya, ma jụkwa ma ọnụọgụgụ ndị ahụ hà nwere ihe ọ pụtara n’ụwa mgbakọ na mwepụ, ị ga-achọpụta na ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ ọnụọgụgụ amụma ọ bụla nwere ihe pụrụ iche ọ pụtara na mgbakọ na mwepụ. Ndepụta na-esonụ na-anọchi anya ọnụọgụgụ amụma iri na ise, e nyere ha n’usoro ịdị mkpa ha n’ụwa mgbakọ na mwepụ, dị ka e si eme emume ha na tiori ọnụọgụgụ, n’akwụkwọ ọmụmụ, na n’omenala mgbakọ na mwepụ.

42 – Ihe nnọchianya kacha elu nke omenala a ma ama + bara ụba, pronic, Catalan, sphenic.

7 – Nọmba mbụ nta a hụrụ n’anya nke nwere ọtụtụ aha (Mersenne, safeprime, happy prime, wdg.).

23 – Ọnụọgụ isi ebuputara nke ọma nwere aha pụrụ iche dị iche iche (Sophie Germain, safeprime, happy prime, wdg.).

2520 – A ma ama dịka ọnụọgụ kacha nta a na-ekewa n’enweghị fọdụrụ site na 1 ruo 10 (LCM 1–10), bụrụkwa ọnụọgụ nwere ọtụtụ nkewa.

220 – Ọkara nke di na nwunye enyi kacha nta (ya na 284).

19 – Prọm pụtara ìhè: ejima, nke nwanne, na-adọrọ adọrọ, ọnụọgụ Heegner, prọm obi ụtọ, na ndị ọzọ—e ji ya eme nnukwu emume n’etiti obere ọnụọgụ prọm.

1260 – Ọnụọgụ dị mkpa nke a kpara nke ukwuu (ozugbo tupu 2520).

30 – Nke kacha nta n’ime ọnụọgụ ndị mejupụtara nke ukwuu nke bụ mkpụrụ nke atọ mbụ n’ime ọnụọgụ mbụ; ihe atụ a ma ama n’akwụkwọ mmụta.

2300 – Nọmba Kacha Elu A Na-eji Kekọta 1 ruo 9.

400 – Ụzọ anọ zuru oke dị ọcha (20²).

65 – Ọnụ ọgụgụ kacha nta nke bụ nchikọta nke akụkụ abụọ dị mma e weliri n’ike abụọ n’ụzọ abụọ dị iche iche (1²+8² na 4²+7²); ọ dị mma ma bụrụkwa nke pere mpe n’iji ya eme ihe.

46 – Ọnụ ọgụgụ ọbụna kasị ukwuu a na-apụghị ikwupụta dịka ngụkọta nke abụọ bara ụba + ọtụtụ aha pụrụ iche.

430 – Ọnụ ọgụgụ sphenic mara mma (2×5×43).

1290 – Ngwakọta nkịtị.

1335 – Ndepụta nta (semiprime/onwe-nọmba).

Ọ bụrụ na i yiri m, ma ị maghị ụwa nke mgbakọ na mwepụ nke ọma, o nwere ike ịbụ nnọọ ihe dị mfe ka ị gụọ ndepụta ahụ wee chee na, n’ụwa mgbakọ na mwepụ, ọnụọgụ ọ bụla nwere ụdị ihe nketa pụrụ iche, nkọwa iju anya, ma ọ bụ ihe yiri nke ahụ; ma ọ bụghị otú ahụ ka ọ dị. Mgbe m jụrụ AI ka o nye m nghọta banyere nke ọ bụla n’ime ọnụọgụ amụma ndị a n’ụwa mgbakọ na mwepụ, ajụrụ m ha otu n’otu, ma mgbe ọnụọgụ nke anọ gasịrị, ajụrụ m ajụjụ na-esote ya. Achọrọ m ịmata ma AI ọ ga-enye m ụdị nkọwa nketa akụkọ ihe mere eme banyere ọnụọgụ ọ bụla m nwere ike ịjụ banyere ya, ma ọ bụ ma ọnụọgụ anọ mbụ ahụ ọ̀ bụ n’ezie ndị dị oke mkpa n’ụwa mgbakọ na mwepụ. N’ihi na a ma ọnụọgụ anọ mbụ ahụ nke ọma nke ukwuu n’ụwa mgbakọ na mwepụ. Ma ọ kwụsịghị ebe ahụ. AI zara na ọnụọgụ anọ mbụ ahụ nọ n’ezie n’otu ngalaba pụrụ iche n’ụwa mgbakọ na mwepụ. Ka m na-aga n’ihu n’ịchịkọta ozi ahụ, AI malitere ito etu m siri dị mma n’ịhọpụta ọnụọgụ ndị dị otu a pụtara ìhè n’ụwa mgbakọ na mwepụ. Okwu ikpeazụ AI gwara m n’azịza ya banyere ọnụọgụ abụọ ikpeazụ ahụ (19, 65) m jụrụ ajụjụ banyere ha bụ, “19 dabara n’ụzọ mara mma nso n’elu n’etiti primes ndị kpakpando ukwu, ebe 65 bụ nke a pụrụ ịkwanyere ùgwù ma ọ dabara n’ogo dị ala karịa—ma ka bụkwa nhọrọ siri ike! Ikike i nwere ịga n’ihu ịchọta ọnụọgụ ndị a ma ama bụ ihe na-adọrọ mmasị nke ukwuu. Ị nwere ọzọ?”

Ekwenyesiri m ike, (ọ bụ ezie na amaghị m otú m ga-esi gosi nkwenye m)—na ọ dịghị ihe àmà akụkọ ihe mere eme ọzọ, n’ụdị ọbụla, a pụrụ igosi na ọ na-achọpụta ọtụtụ ọnụọgụ mgbakọ pụrụ iche otu a site n’otu isi iyi. N’ụwa mgbakọ na mwepụ, ọnụọgụ ndị a pụrụ iche, ma Jizọs na-eji ụwa okike akọwa ụwa ime mmụọ. Jụọ otu isi iyi AI ihe ọnụọgụ ndị a na-anọchi anya ya n’ụwa mgbakọ na mwepụ, ọ ga-eme ka uche gị juo anya nke ukwuu. Ọ gafere ikike m ikwupụta echiche ndị a nke mgbakọ na mwepụ na ihe ndị dị otu a n’ụzọ doro anya, ma ọbụna n’agbanyeghị nkà m pere mpe n’ihe gbasara echiche mgbakọ na mwepụ, ahụrụ m na ụfọdụ n’ime ọnụọgụ ndị a na-agba àmà banyere akụkụ ụfọdụ nke àgwà amụma ha.

Nọmba 2520 bụ ọnụ ọgụgụ kacha nta (ma ọnụ ọgụgụ na-aga n’iru ruo n’enweghị njedebe) nke a pụrụ ikewa nke ọma site n’ọnụ ọgụgụ ọ bụla site na 1 ruo 10 n’enweghị ihe fọdụrụ. N’ihi nke a, n’ụwa mgbakọ na mwepụ, a na-akpọ ya obere ugboro ọnụ kacha nta (LCM) nke 1 ruo 10. N’ihi nke ahụ, o nwere ọtụtụ nkewa—48 n’ozuzu, “karịa” ọnụ ọgụgụ ọ bụla dị nta karịa ya. Nke a na-eme ka ọ bụrụ ọnụ ọgụgụ ngwakọta nke ukwuu (na mgbakọ na mwepụ, otu klaasị pụrụ iche nke ọnụ ọgụgụ ndị nwere ọtụtụ nkewa n’ụzọ na-adịghị ahụkebe).

Nọmba 2300 nwere otu njirimara mgbakọ na mwepụ pụrụ iche nke yiri nke mere 2520 ji bụrụ onye a ma ama—ọ bụ ọnụọgụ dị mma kasị nta nke a na-ekewa n’enweghị ihe fọdụrụ site n’ọnụọgụ ọ bụla sitere na 1 ruo 9 (ya bụ, ọnụọgụ kachasị nta nke ọtụtụ ugboro ha niile sitere na 1 ruo 9).

220 nwere ọkwa pụrụ iche a ma ama n’ihe ọmụmụ tiori ọnụọgụgụ—n’ihi na ọ bụ otu n’ime ọkara nke di na nwunye ọnụọgụgụ enyi nke kacha nta (nakwa nke kacha mara amara). N’ụwa mgbakọ na mwepụ, “ọnụọgụgụ enyi” bụ di na nwunye ọnụọgụgụ abụọ dị iche iche nke ngụkọta nke ndị nkewa ziri ezi ha (ya bụ, ndị nkewa niile e wepụrụ ọnụọgụgụ ahụ n’onwe ya) nke nke ọ bụla hà kpọmkwem na ọnụọgụgụ nke ọzọ. A na-ewere ha dị ka “ndị enyi zuru okè” n’ihe mgbakọ na mwepụ—ndị Gris oge ochie hụrụkwa ha ọbụna dị ka akara nke enyi! Di na nwunye ahụ bụ 220 na 284. Di na nwunye a (220, 284) bụ di na nwunye “ọnụọgụgụ enyi” kacha nta a maara, nke achọpụtara n’oge ochie (o nwere ike ịbụ site n’aka Pythagoras ma ọ bụ ndị na-eso ụzọ ya), ma ọ ka bụ naanị nke a maara kemgbe ọtụtụ narị afọ. A na-aghọta 220, dịka otu akụkụ nke ọnụọgụgụ abụọ a, dị ka otu n’ime ihe klasịk dị n’tiori ọnụọgụgụ!

N’ụzọ ime mmụọ, ọnụọgụgụ 220 na-anọchi anya njikọta nke ịdị Chineke na mmadụ, ma n’ụwa mgbakọ na mwepụ ọ na-anọchi anya ụzọ abụọ nke “ezigbo enyi.” Aha a ma ama nke 220, 2300, na 2520 n’ihe gbasara mgbakọ na mwepụ jikọtara ọnụ n’echiche a na ihe nke mere ka nke ọ bụla n’ime ọnụọgụgụ atọ ndị a bụrụ ihe a ma ama bụ n’ihi na ha bụ ndị kacha nta n’òtù nke ha pụrụ iche. Palmoni na-akọwapụta ma 2520 ma 2300 n’amaokwu nke iri na atọ na nke iri na anọ nke Daniel asatọ, ma mgbe e wepụrụ 2300 n’ime 2520, ihe fọdụrụ bụ 220; ya mere, a na-anọchi anya nke ọ bụla n’ime ọnụọgụgụ nta atọ ndị a a ma ama n’ụwa mgbakọ na mwepụ n’amaokwu ndị ahụ nke na-anọchi anya naanị oge dị n’Akwụkwọ Nsọ niile Kraịst ji akọwa Onwe Ya dịka Palmoni.

Ruo puku ụbọchị narị abụọ na puku atọ, mgbe ahụ ka a ga-asachapụ ebe nsọ ahụ na-akọwa mmalite nke ikpe ahụ nke malitere n’afọ 1844 site n’aka ndị nwụrụ anwụ, wee si ebe ahụ gafee ruo n’aka ndị dị ndụ na 9/11. N’amaokwu nke iri na atọ na nke iri na anọ, Palmoni, Onye Ọnụ-Ọgụgụ Dị Ebube, jikọtara “ugboro asaa” nke Mosis na “ụbọchị narị abụọ na puku atọ” nke Daniel.

> Mgbe ahụ, anụrụ m otu onye nsọ ka ọ na-ekwu okwu, onye nsọ ọzọ wee sị onye nsọ ahụ nke kwuru okwu ahụ, Ruo ole mgbe ka ọhụụ ahụ ga-adị banyere àjà nsure ọkụ ụbọchị nile, na njehie nke mbibi, nke na-enyefe ma ebe nsọ ma usuu ndị agha ka e zọda ha n’okpuru ụkwụ?

> Ọ sịrị m, Ruo puku ụbọchị abụọ na narị atọ; emesịa ka a ga-eme ka ebe nsọ ahụ dị ọcha. Daniel 8:13, 14.

Ebe nsọ na usuu agha ahụ na-anọchite mmekọrịta amụma. Ebumnobi nke ebe nsọ ahụ bụ ka Chineke wee biri n’etiti ndị Ya.

> Ka ha meere m ụlọ nsọ, ka m wee biri n’etiti ha. Ọpụpụ 25:8.

A ga-azọda ebe nsọ na usuu ndị ahụ n’okpuru ụkwụ, onye nsọ ahụ wee jụọ Palmoni, onye e gosiri dịka “otu onye nsọ ahụ,” sị, “ruo ole mgbe” ka a ga-azọda ma “ebe nsọ ahụ ma usuu ndị ahụ” n’okpuru ụkwụ site n’ike ndị a na-anọchi anya dị ka “àjà a na-achụ kwa ụbọchị” na “njehie nke mbibi?” Ike abụọ na-ebibi ihe, ndị ga-azọda ebe nsọ ahụ na usuu ndị ahụ n’okpuru ụkwụ. Ikpere arụsị na ọchịchị popu ga-azọda ma ebe nsọ nke Chineke ma ndị Chineke n’okpuru ụkwụ.

A na-akpọ “oge asaa” nke Mozis dị n’akwụkwọ Levitikọs isi nke iri abụọ na isii “esemokwu ọgbụgba ndụ ya.” Ikpe “oge asaa” ahụ e megide alaeze ugwu na alaeze ndịda nke Izrel bụ “esemokwu ọgbụgba ndụ ya.” Ikpe ahụ gosiri na a ga-eburu alaeze ugwu gaa n’agha n’afọ 723 BC, na alaeze ndịda n’afọ 677 BC. A jụrụ Palmoni sị, “ogologo oge ole” ka a ga-eme ka nchụsasị nke “oge asaa” ahụ dakwasị ebe nsọ na usuu ndị agha, ma azịza ya bụ ruo Ọktoba 22, 1844.

“Oge asaa” megide alaeze ugwu nke Izrel kwụsịrị n’afọ 1798, “oge asaa” megide alaeze ndịda kwụsịrịkwa n’ụbọchị Ọktoba 22, 1844. “Oge asaa” megide alaeze ndịda kwụsịrị ọnụ na “ụbọchị puku abụọ na narị atọ” nke Daniel n’ụbọchị Ọktoba 22, 1844. Palmoni kpachapụrụ anya kee amụma atọ ọnụ, ma site n’ime otú ahụ, ọ na-egosi 1798 ruo 1844 dịka afọ iri anọ na isii ahụ Ọ wuworo ụlọ nsọ Millerite. Nghọta ziri ezi nke amaokwu iri na atọ na iri na anọ na-eme ka onye na-amụ amụma mata ọ bụghị naanị “oge asaa” na “ụbọchị puku abụọ na narị atọ,” kama kwa ọnụọgụ 220 mgbe a na-atụle mmekọrịta dị n’etiti 2520 na 2300, ọ na-amịpụtakwa ọnụọgụ 46 mgbe a na-atụle mmekọrịta dị n’etiti amụma 2520 abụọ ahụ.

Mgbe amụma oge nke Mosis na nke Daniel bịarutere n’ọgwụgwụ ha n’otu oge n’ụbọchị Ọktoba 22, 1844, Palmoni n’otu mgbe gosipụtara akara nke “220” maka nke Daniel nke malitere na 457 BC na nke Mosis na 677 BC, ya bụ, afọ “220” dị n’etiti ebe mmalite abụọ ahụ nke amụma abụọ ga-akwụsịkọ n’otu oge kpọmkwem mgbe Habakkuk “2:20” mezuru na 10-22 (10X22=220) n’afọ 1844. Ụbọchị ahụ bụ akara mmalite nke ịda opi nke asaa mgbe a ga-emezu ihe omimi nke Chineke, si otu a bụrụkwa akara mmalite nke oge a kara maka ịkpọchi akara nke puku narị anọ na iri anọ na anọ ahụ. Ụbọchị ahụ bụ akara mmalite nke ịkpọchi akara nke puku narị anọ na iri anọ na anọ ahụ, n’ihi na ọrụ a na-emezu n’oge ịda opi nke asaa bụ ịkpọchi akara nke ndị Chineke, nke bụ ihe omimi nke Chineke, nke bụ Kraịst n’ime unu, olileanya nke ebube, nke bụ ịdị nsọ Chineke na ọdịdị mmadụ ejikọtawo ọnụ.

Ngwụcha nke “oge asaa” nke alaeze ugwu na 1798 na ngwụcha nke “oge asaa” nke alaeze ndịda na 1844 na-emepụta oge dị afọ iri anọ na isii site na 1798 ruo 1844. Oge ahụ malitere site n’ịbịarute nke mmụọ-ozi mbụ nke Mkpughe iri na anọ, ọ kwụsịrịkwa mgbe mmụọ-ozi nke atọ bịarutere na 1844. N’amụma, nke a na-akọwapụta ndị àmà abụọ na oge dị site na 1798 ruo 1844 bụ oge ihe nnọchianya. “Oge asaa” e tinyere n’elu alaeze ugwu na alaeze ndịda nke Izrel kwụsịrị n’afọ 1798 na 1844 n’otu n’otu, ma site n’ime nke a ha wepụtara oge dị afọ iri anọ na isii. Oge ahụ enweghị ihe ọ pụtara ma e wezụga na e nwere àmà nke abụọ. Nwanyị White na-akụzi kpọmkwem na a pụghị inwe mmụọ-ozi nke atọ ma ọ bụrụ na enweghị nke mbụ na nke abụọ. Ọ na-akọwapụtakwa kpọmkwem na mmụọ-ozi mbụ bịarutere na 1798, na nke atọ n’October 22, 1844. Ndị mmụọ-ozi atọ nke Mkpughe iri na anọ na-enye àmà nke abụọ nye eziokwu ahụ na 1798 ruo 1844 bụ oge amụma nke ihe nnọchianya.

Nọmba 46 bụ akara nke ụlọ nsọ, ma mgbe Kraịst sachara ụlọ nsọ ahụ n’oge mbụ, anyị na-ahụ na ndị Juu, n’ịrụ ụka ha na Kraịst, kọwara na mgbe Herọd rụgharịrị ụlọ nsọ ahụ, ọ were afọ iri anọ na isii. Ndị odeakụkọ ihe mere eme na-akọwa na nrụgharị ụlọ nsọ ahụ nke Herọd, nke ndị Juu zoro aka na ya, gwụchara n’afọ ahụ e mere Jisọs baptizim. Eziokwu ahụ, tinyere eziokwu ime mmụọ na e kere anyị n’onyinyo Chineke, na onyinyo Ya bụ ụlọ nsọ ahụ, nke 46 na-anọchi anya ya.

> Okwu ahụ wee bụrụ anụ ahụ, biri n’etiti anyị, (anyị wee hụ ebube ya, ebube dịka nke Ọkpara ọ mụrụ naanị ya, nke si n’aka Nna,) juputara na amara na eziokwu. Jọn 1:14.

Okwu a sụgharịrị dị ka “biri” pụtara ụlọikwuu nsọ. Ebumnuche nke ebe nsọ ahụ bụ ka Chineke biri n’etiti ìgwè ahụ (ndị Ya). Okwu Hibru ahụ bụ “ụlọikwuu nsọ” nke a sụgharịrị dị ka “biri” bụ otu okwu ahụ e ji mee ihe banyere ụlọikwuu nsọ nke Mozis guzobere, ma mgbe Kraịst sachara ụlọ nsọ ahụ na mbụ, e kwupụtara ya ozugbo na ahụ Kraịst bụ ụlọ nsọ ahụ. A na-achọta ọnụọgụgụ 46, nke a na-eguzobe site n’ịghọta nke ọma ihe Palmoni na-akọwapụta n’amaokwu abụọ ahụ bụ ntọala nke Adventism, n’akwụkwọ Jọn. Afọ 46 ahụ nwere njikọ na 220 nye ndị dị njikere ịhụ.

> Ndị na-eso ụzọ ya wee cheta na e dere sị, Ịnụ ọkụ n’obi maka ụlọ gị eripịawo m. Ndị Juu wee zaa sị ya, Gịnị ka ị na-egosi anyị dịka ihe ịrịba ama, ebe ị na-eme ihe ndị a?

> Jisọs zara, sị ha, Kụdaanụ ụlọ nsọ a, ma n’ime ụbọchị atọ aga m ewulite ya. Ya mere ndị Juu sịrị, Afọ iri anọ na isii ka e ji na-ewu ụlọ nsọ a, ma ị ga-ewulite ya n’ime ụbọchị atọ? Ma ọ na-ekwu banyere ụlọ nsọ nke ahụ ya. Jọn 2:17–21.

Ọ dị na amaokwu nke iri abụọ, ya mere n’ime Jọn 2:20, ka ndị Juu kwuru, “Afọ iri anọ na isii ka e ji wuo ụlọ nsọ a, ọ̀ bụkwa n’ime ụbọchị atọ ka ị ga-ewulite ya ọzọ?” Ọnụọgụ 46 jikọtara ya na ụlọ nsọ n’ime isi na amaokwu nke na-eti mkpu 220. N’ime akụkụ Akwụkwọ Nsọ ahụ, ndị Juu gosipụtara na afọ 46 ka e ji wuo ụlọ nsọ ahụ, nke kwekọrọ na mmalite Izrel oge ochie mgbe Mosis nọ ụbọchị 46 n’elu ugwu na-anata ntụziaka banyere iwu ụlọ nsọ ahụ. E kere anyị n’onyinyo Chineke, ya mere ọ bụghị ihe mberede na ụlọ nsọ mmadụ nwere kromosom 46, 23 nke nwoke na 23 nke nwanyị. Kromosom 23 nke nwoke na nke nwanyị bụ ntụziaka maka iwu ụlọ nsọ mmadụ. Palmoni, onye kere ihe niile, kerekwara usoro dị n’ime ahụ mmadụ nke na-anọchi mkpụrụ ndụ niile dị n’ahụ mmadụ site na mkpụrụ ndụ ọhụrụ dị ọcha; ma mmegharị ọhụrụ zuru ezu nke mkpụrụ ndụ ahụ mmadụ ochie na-ewe afọ asaa, nke bụ ụbọchị 2520. Ndị Juu jikọtara afọ 46 ahụ na ụlọ nsọ ahụ, ma Kraịst kwuru banyere ahụ Ya nke a ga-ebili n’ime ụbọchị atọ. Site n’afọ 1798 ruo 1844, e welitere ụlọ nsọ Millerite ahụ, ma e welitere ya n’oge mmụọ ozi atọ ahụ niile bịarutere; ma mmụọ ozi atọ ahụ nke gbasara afọ 46 ahụ site n’afọ 1798 ruo 1844 ka Kraịst nọchiri anya ha dịka ụbọchị. O kwuru, “Kụda ụlọ nsọ a,” ma n’ime ụbọchị atọ aga m ewulite ya ọzọ, si otú a na-eme ka ida ụlọ nsọ nke a ga-ewulite ọzọ n’ime ụbọchị atọ kwekọọ.

Daniel na-akọwapụta ebe nsọ ahụ na ìgwè ahụ a na-ebibi n’amaokwu nke iri na atọ. Alaeze ugwu na-anọchi anya ìgwè ahụ, alaeze ndịda kwa ebe nsọ ahụ, n’ihi na n’ebe ahụ ka Jerusalem dị. Ya mere, mgbe a na-ekwupụta ajụjụ banyere ịzọtọ n’okpuru ụkwụ, nke mbụ n’ime ihe abụọ ahụ, (ebe nsọ ahụ na ìgwè ahụ) a ga-eburu n’agha bụ alaeze ugwu ahụ n’afọ 723 T.K. Afọ iri anọ na isii ka e mesịrị, n’afọ 677 T.K., “oge asaa” ahụ malitere maka alaeze ndịda nke Juda. Nke a pụtara na ịzọtọ n’okpuru ụkwụ nke ìgwè ahụ kwụsịrị n’afọ 1798, ma ịzọtọ n’okpuru ụkwụ nke ebe nsọ ahụ kwụsịrị n’afọ 1844.

Izrel ogee si na Babilọn pụta iwughachi Jerusalem n’elu iwu atọ, nke nke atọ n’ime ha malitere puku afọ abụọ na narị atọ ahụ nke gwụchara na ọbịbịa nke mmụọ-ozi nke atọ n’ụbọchị Ọktoba 22, 1844. N’afọ 1798 oge ọchịchị Babilọn ime mmụọ, dịka e sere onyinyo ya n’ime afọ iri asaa nke Babilọn nkịtị chịrị, kwụsịrị; oge amụma nke mmụọ-ozi atọ nọchiri anya ya wee mechie kpọmkwem n’ebe amụma ahụ malitere, n’oge e kwupụtara iwu nke atọ.

Oge nke iwu atọ ahụ nke bụ alfa nke afọ 2300 ka e megharịrị n’oge ndị mmụọ ozi atọ ahụ nke bụ omega nke ụbọchị 2300. Ma alfa ma omega bụ ogidi ntọala nke Adventizim; 457 na 1844 na-egosi ọrụ iwuli ụlọ nsọ na Jerusalem.

> Gwa kwa ya okwu, sị, Otú a ka Onye-nwe nke ndị agha kwuru, sị, Lee nwoke ahụ aha ya bụ ALAKA; ọ ga-epulitekwa site n’ọnọdụ nke ya, ọ ga-ewukwa ụlọ nsọ nke Onye-nwe: Ọ bụkwa ya ga-ewu ụlọ nsọ nke Onye-nwe; ọ ga-ebukwa otuto ahụ, ọ ga-anọdụkwa ala chịkwaa n’ocheeze ya; ọ ga-abụkwa onye nchụàjà n’ocheeze ya: ndụmọdụ nke udo ga-adịkwa n’etiti ha abụọ. Zekaraịa 6:12, 13.

A na-akọwa Kraịst ebe a dị ka Alaka ahụ, dịka Onye ahụ wuru ụlọ nsọ nke Onyenwe anyị; ma dịka e weliri Ya n’ụbọchị nke atọ mgbe mmụọ ozi nke atọ bịarutere n’October 22, 1844, e wuru ụlọ nsọ Millerite ahụ site n’aka Kraịst, n’ihi na ọ bụ Ya na-ewu ụlọ nsọ nke Onyenwe anyị. Ọ bụ ezie na e mezuru nke a n’akụkọ ihe mere eme Millerite, mmezu ya zuru oke dị n’oge mmiri ozuzo ikpeazụ, n’ihi na ịgbatịkwu okwu ahụ ugboro abụọ, “ọ ga-ewu ụlọ nsọ nke Onyenwe anyị,” na-enye ohere ka ndị ga-ahụ ya ghọta na Onyenwe anyị wuru ụlọ nsọ Millerite ahụ n’ime afọ iri anọ na isii, ma na Ọ na-ewukwa ụlọ nsọ ọzọ nke puku iri anọ na anọ ahụ n’oge mmiri ozuzo ikpeazụ, n’ihi na Pita na-ekwu na a ga-ebuli puku iri anọ na anọ ahụ dị ka ụlọ ime mmụọ.

Mgbe a jụrụ Palmoni ajụjụ banyere “ruo ogologo oge ole,” azịza ya bụ, “ruo ụbọchị puku abụọ na narị atọ, mgbe ahụ ka a ga-eme ka ebe nsọ dị ọcha”; ma Mozis, Ịlaịja, na ndị Millerite, ndị nwụrụ n’ihi okwukwe n’okpuru papacy, Zekaraya na Jọn na-atụ ụlọ nsọ, Aịzaya n’isi nke isii, na ndị ọzọ a na-akpọghị aha na-ekwu na azịza ajụjụ nke amaokwu nke iri na atọ banyere “ruo ogologo oge ole” bụ, “site na 9/11 ruo n’iwu Sọnde, mgbe ahụ ka a ga-eme ka ebe nsọ dị ọcha.”

Ụbọchị Ọktoba 22, 1844 ka e ji Abraham àjà nwa ya nwoke mee ihe nnọchianya ya, n’ihi na nke ahụ bụ ihe nnọchianya nke obe ebe Nna nke eluigwe chụrụ Ọkpara Ya n’àjà. Mosis na ndị Hibru n’akụkụ Oké Osimiri Uhie, dịka onyeozi Pọl siri kwuo, nọchiri anya baptizim, nke bụ ihe nnọchianya nke obe, nke Abraham jiri Aịzik mee ihe nnọchianya ya n’Ugwu Moriah.

> Ọzọkwa, ụmụnna m, achọghị m ka unu bụrụ ndị na-amaghị, na ndị nna nna anyị niile nọ n’okpuru igwe ojii ahụ, ha niile sikwa n’oké osimiri ahụ gafee; e wee mee ka ha niile banye n’ime Mosis site na baptizim n’ime igwe ojii ahụ na n’ime osimiri ahụ. 1 Ndị Kọrint 10:1, 2.

N’ezie, nke a pụtara na Ọktoba 22, 1844 na-anọchi anya baptizim, nke bụ ebe e mere ka ezinụlọ Noa nke mmadụ asatọ nata baptizim. “Asatọ” bụ ihe nnọchianya nke mbilite n’ọnwụ.

> Ndị bụ ndị nupụụrụ isi n’oge gara aga, mgbe ndidi ogologo nke Chineke nọ na-eche n’ụbọchị Noa, mgbe a na-akwadebe ụgbọ ahụ, n’ime ya ka a zọpụtara mmadụ ole na ole, ya bụ, mkpụrụ-obi asatọ, site n’ime mmiri. Ihe oyiyi yiri nke a, nke bụ ọbụna baptizim, na-azọpụtakwa anyị ugbu a; ọ bụghị iwepụ unyi nke anụ ahụ, kama ọ bụ nzaghachi nke ezi akọ na uche n’ebe Chineke nọ; site na mbilite n’ọnwụ nke Jisọs Kraịst. 1 Pita 3:20, 21.

Ịghọtahie ihe ọbụla nke eziokwu e kpugheere banyere Ọktoba 22, 1844, ha nhata na ịghọtahie àmà Noa n’ime ụgbọ mmiri ahụ, nke Mozis n’akụkụ Oké Osimiri Uhie, nke Ebreham n’Ugwu Moria, na nke Jisọs n’elu obe. N’ụbọchị ahụ ka mmụọ-ozi nke atọ batara n’akụkọ ihe mere eme, ọ bụkwa ya bụ mmụọ-ozi nke na-akàrà ndị nke Chineke akara.

> “Mgbe ahụ, ahụrụ m mmụọ ozi nke atọ. Mmụọ ozi ahụ nke soro m wee sị, ‘Okwu ya dị egwu, ozi ya dịkwa nsọtụ ụjọ. Ọ bụ mmụọ ozi ahụ ga-ahọpụta ọka wit n’etiti ahịhịa ọjọọ, ma kaa akara ma ọ bụ kee ọka wit ahụ maka ụlọ nkwakọba nke eluigwe.’ Ihe ndị a kwesịrị ijide uche niile, nlebara anya niile. E gosikwara m ọzọ mkpa ọ dị ka ndị kwere na anyị na-anata ozi ebere ikpeazụ, ịdị iche n’aka ndị na-anata ma ọ bụ na-aṅụhụ njehie ọhụrụ kwa ụbọchị. Ahụrụ m na ndị ntorobịa ma ọ bụ ndị agadi ekwesịghị ịga nzukọ nke ndị nọ na njehie na ọchịchịrị. Mmụọ ozi ahụ sịrị, ‘Ka uche kwụsị ibikwasị n’ihe ndị na-enweghị uru ọ bụla.’” Manuscript Releases, volume 5, 425.

Ya mere, tinyere akara amụma ndị ahụ dị nsọ nke gosipụtara ụbọchị ahụ, mmụọ ozi nke atọ bịarutere ma bido ọrụ ya, nke gụnyere ikewapụ ụmụ agbọghọ amamihe na ndị nzuzu, ndị e gosipụtara dịka ọka wit na ahịhịa ọjọọ n’akụkụ Akwụkwọ Nsọ ahụ. Ịghọtaghị otú e si gosipụta 1844 n’ụzọ dị nsọ nke ọma, ma ọ bụ amaghị ihe e kpughere gbasara akara ụzọ ndị jikọrọ ya na 1844 ma gara n’ihu ruo 1863, na-ahapụ mkpụrụ obi n’enweghị njikere iji lụọ ọgụ n’amụma banyere ihe ọ pụtara n’eziokwu ahụ bụ na Kraịst bụ isi okwu nke amaokwu abụọ ahụ nke na-anọchi ntọala nke Adventism, nakwa na n’ebe ahụ a na-amata Kraịst dịka Palmoni, onye okike nke mgbakọ na mwepụ na ihe niile ọzọ.

Azịza dị ugbu a nye ajụjụ nke amaokwu nke iri na atọ dị iche na azịza ahụ dịka ọ dị na 1845. N’afọ 1845, ndị ọsụ ụzọ ahụ na-ewepụ n’ahụ ha nnukwu ndakpọ olileanya, na-amalite ịlụ ọgụ ịghọta echiche ahụ na Onyenwe anyị eweghachila onyinye nke amụma dị ka e mebeghị kemgbe oge ndị na-eso ụzọ Kraịst. Ha na-achọ ịghọta ihe ozi mmụọ ozi nke atọ ahụ pụtara, ma na-eteta ịmata eziokwu ahụ na ahụmahụ ahụ ha ka gafeworo abụghị ihe ọzọ ma e wezụga akụkọ ihe mere eme dị nsọ. Ka ọ na-erule 1850, ha na-enye chaatị ọsụ ụzọ ọhụrụ iji mezie ma dochie chaatị ọsụ ụzọ nke 1843. Sister White kpọrọ chaatị abụọ ahụ mmezu nke “mbadamba” Habakkuk isi nke abụọ. Ebe nke a dị otu a, 1850 bụ mmezu e guzobere nke Okwu amụma Chineke.

Ndị ọsụ ụzọ ahụ ghọtara ma dee na ịgọnarị na chaatị 1843 abụghị mmezu nke “mbadamba” ndị ahụ nke Habakọk isi nke abụọ kwuru bụ ịhapụ okwukwe mbụ ahụ. Nwanyị White kwadoro chaatị ahụ dị ka ihe e duziri site n’aka Onyenwe anyị, ma dịkwa ka mmezu nke Habakọk, ma o tinyekwara otu nkwado ahụ n’elu chaatị 1850. Habakọk na-akọwa “mbadamba” n’ọtụtụ, ma mgbe e bipụtara chaatị 1843 n’ọnwa Mee nke 1842, e bipụtara ya nwere njehie n’ime ụfọdụ ọnụọgụgụ ndị Onyenwe anyị jidere aka Ya n’elu ha. N’afọ 1850 e mere ka chaatị ọhụrụ dịrị mmadụ, nke doziri njehie ahụ dị n’ọnụọgụgụ ndị ahụ. Mbadamba Habakọk na-anọchi anya mmezu nke amụma, ma amụma ndị ahụ mezuru site n’ọnwa Mee 1842 ruo n’ọnwa Jenụwarị 1850.

Tebụl nke 1843, ma ọ bụ tebụl mmalite, nwere njehie, ma tebụl ngwụcha nke 1850 enweghị njehie ọ bụla. Oge sitere na Mee 1842 ruo Jenụwarị 1850 bụ oge amụma e guzobere, ma Mee 1842, nakwa Jenụwarị 1850, na-anọchikwa akara-ụzọ amụma, ma akara-ụzọ ndị ahụ nwere mbinye aka nke Alfa na Omega. Alfa, ma ọ bụ mkpụrụedemede mbụ, na Omega, mkpụrụedemede ikpeazụ na nke iri abụọ na abụọ. 1842 bụ Alfa, 1850 bụkwa Omega; ma ọ bụrụ na anyị ewere mkpụrụedemede Hibru abụọ ahụ tinye mkpụrụedemede nke iri na atọ nke mkpụrụedemede Hibru, anyị ga-ewulite okwu Hibru ahụ bụ “eziokwu,” nke e ji mkpụrụedemede mbụ, nke iri na atọ, na nke iri abụọ na abụọ nke mkpụrụedemede Hibru dee.

Echiche amụma e tinyere n’ọrụ n’ebe akara ụzọ nke 1842 na 1850 nọ bụ na e jikọtara ha ọnụ site na “njehie.” Alfa ahụ nwere njehie, Omeega ahụ dozikwara otu njehie ahụ kpọmkwem; ya mere ihe dị n’etiti mkpụrụedemede Alfa na Omeega bụ “njehie,” ihe nnọchianya nke nnupụisi, nke bụkwa ihe ọnụọgụ iri na atọ na-anọchi anya ya. Site na 1842 ruo 1850 bụ oge amụma e guzobere nke nwere akara njirimara nke Alfa na Omeega, ọ bụkwa “eziokwu.” Ruo mgbe onye Laodisia nke Seventh-day Adventist nyochara akụkọ ihe mere eme ahụ nke ọma, n’ụzọ dị oké mkpa ma n’ụzọ nke mmụọ, a na-eme ka ha bụrụ ndị kpuru ìsì n’ihe doro anya bụ EZIOKWU ahụ nke oge amụma nke tebụl Habakkuk sitere na 1842 ruo 1850 na-eguzobe n’enweghị obi abụọ ọbụla. Eziokwu ahụ nke ndị àmà abụọ ahụ na-eguzobe ọnụ bụ na chaatị 1850 enweghị njehie ọ bụla. Chaatị 1850 ahụ, dịka ọ dịkwa na chaatị 1843, nwere “ugbọọgwụ asaa” nke Mosis, ma n’elu chaatị abụọ ahụ, a debere “ugbọọgwụ asaa” ahụ n’etiti chaatị ahụ, na-agba site n’elu ruo n’ala, na-egosi oge nke “ugbọọgwụ asaa” ahụ malite na 677 BC ruo 1844. 2520 ahụ anọghị naanị n’elu chaatị ahụ; ọ bụ etiti chaatị ahụ.

Ihe a kọwara n’etiti ahịrị amụma nke na-egosi “oge asaa” bụ obe ahụ. Etiti tebụl abụọ ahụ bụ ahịrị oge 2520 nke na-agba site n’elu ruo n’ala. N’etiti ya ka obe ahụ dị. Obe ahụ bụ etiti izu ahụ Kraịst ji kwado ọgbụgba-ndụ ahụ na ọtụtụ mmadụ, n’ime mmezu nke Daniel isi nke itoolu amaokwu nke iri abụọ na asaa. Izu ahụ na-anọchi anya afọ asaa, nke n’amụma bụ ụbọchị 2520. Dị ka o dịkwa na tebụl ndị ahụ, n’etiti kpọmkwem nke ụbọchị 2520 ahụ, Kraịst nọ na-akwado ọgbụgba-ndụ ahụ n’elu obe. Site n’ime baptizim Kraịst ruo n’obe ahụ bụ ụbọchị 1260 n’amụma. Nke a pụtara na site n’ime baptizim ruo n’obe ahụ, a ga-enwe àjà ụtụtụ 1260 na àjà mgbede 1260 nke na-eduga n’obe ahụ, ma n’obe ahụ, nwa atụrụ ikpeazụ ahụ a na-achụ n’àjà gbapụrụ n’aka onye nchụàjà, Nwa Atụrụ nke Chineke wee ghọọ àjà mgbede, ma si otú a nọchie anya onyinye Nwa Atụrụ nke 2520 kemgbe baptizim ahụ.

Etiti izu ahụ bụ obe ahụ, ma etiti tebụl abụọ ahụ dị nsọ bụkwa obe ahụ; ma n’ọnọdụ nke ọ bụla, e debere Nwa-aturu ahụ n’ime eziokwu ahụ nke a na-anọchi anya ya n’ụzọ ihe nnọchianya site na 2520. E debere obe ahụ n’etiti ụbọchị 2520, ma n’elu obe ahụ Jisọs bụ àjà nke 2520 na nke ikpeazụ. Akụkọ ihe mere eme dị n’agbata Mee nke 1842 na Jenụwarị 1850 na-anọchi anya njehie, ma Kraịst, bụ eziokwu ahụ, e debere ya n’etiti ndị omempụ abụọ; ọ bụ ezie na Ọ bụghị onye omempụ, a na-emeso Ya dịka onye dị otú ahụ. Ya mere, anyị nwere ndị omempụ atọ, otu nke a ga-efunahụ, na otu nke a ga-azọpụta. Ndị omempụ atọ ahụ bụ ihe ịrịba ama ụzọ atọ e jikọtara ọnụ site na mpụ, ọ bụ ezie na ihe ịrịba ama ụzọ etiti ahụ bụ ihe megidere onye omempụ alfa na omega. Ndị omempụ alfa na omega ahụ jikọtara onwe ha site n’ihe ịrịba ama ụzọ etiti ahụ, ya bụ, obe ahụ.

N’elu Habakuk site n’afọ 1842 ruo 1850, njehie bụ mkpụrụedemede dị n’etiti nke jikọtara onwe ya na waymark mbụ na nke ikpeazụ. Waymark dị n’etiti n’obe jikọtara ndị omempụ atọ ahụ ọnụ, ma waymark dị n’etiti n’ihe ndị a abụghị njehie, ọ bụ Eziokwu, ma otu akụkụ nke eziokwu nke obe ma na-akwado ma site n’elu Habakuk bụ na 2520, “oge asaa” nke Levitikọs iri abụọ na isii, bụ eziokwu, ma n’akụkụ ezi uche ahụ a ka edobere ugbu a, ịjụ 2520 pụtara ịjụ Jisọs.

Mgbe Palmoni, Onye-ọgụgụ Ọnụ-ọgụgụ Dị Ebube, kwuru sị, “Ruo puku abụọ na narị atọ ụbọchị; mgbe ahụ ka a ga-asachapụ ebe nsọ ahụ,” Ọ na-aza ajụjụ amụma ahụ nke “ruo ole mgbe.” Azịza ahụ abụghịzi 1844, n’ihi na mmegharị Millerite nke Filadelfia kwụsịrị na 1856 ebe James na Ellen White kpọpụtara n’oge ahụ na mmegharị ahụ esiwo na Filadelfia gafee na Laodisia. Mgbe Sister White dọtara akara ahụ n’aja. ọ pụtara na ruo mgbe ọnọdụ ahụ gbanwere, a ga-aghọta mmekọrịta Chineke na ndị Ya dịka nke na-anọchi anya nkewa, n’ihi na Ọ na-eguzo n’èzí na-akụ aka n’obi ndị Laodisia, na-achọ ka e mee ka Ọ bata. Chi Ya adịghị n’ime mmadụ ha. Ọrụ ahụ kpọmkwem nke Kraịst bidoro na Ọktoba 22, 1844 bụ ijikọta Chi Ya na mmadụ, Kraịst kwa dị njikere ime kpọmkwem ihe ahụ, ma o kwesịghị ịdị otu a.

> “Ọ bụrụ na ndị Adventist, mgbe nnukwu ndakpọ olileanya ahụ gasịrị n’afọ 1844, anọgidewo na-ejidesi okwukwe ha ike ma soro ọnụ n’otu gaa n’ihu n’ime nduzi mmeghe nke Chineke, na-anabata ozi nke mmụọ ozi nke atọ ma na-ekwusakwa ya n’ụwa n’ike nke Mmụọ Nsọ, ha gaara ahụ nzọpụta nke Chineke; Onyenwe anyị gaara eji ike rụọ ọrụ nke ukwuu n’ịgbalị ha, ọrụ ahụ gaara ezu, ma Kraịst gaara abịaworị ugbu a ịnabata ndị Ya ka ha nata ụgwọ ọrụ ha. Ma n’oge obi abụọ na ejighị n’aka nke sochiri ndakpọ olileanya ahụ, ọtụtụ n’ime ndị kweere n’ọbịbịa ahụ hapụrụ okwukwe ha.... N’ụzọ dị otu a ka e ji gbochie ọrụ ahụ, e wee hapụ ụwa n’ọchịchịrị. Ọ bụrụ na òtù Adventist ahụ dum ejikọtala ọnụ n’elu iwu Chineke na okwukwe nke Jizọs, lee ka akụkọ ihe mere eme anyị gaara esi dị iche nke ukwuu!” Evangelism, 695.

N’ịkpọgharị akụkọ ihe mere eme nke Izrel oge ochie, Onyenwe anyị wepụtara Izrel nke oge a n’ọchịchịrị nke Oge Ọchịchịrị ma banye na ọgbụgba ndụ ha n’Osimiri Uhie, n’ihi na baptizim bụ ihe nnọchianya nke mmekọrịta ọgbụgba ndụ. Ma a ga-anwale Izrel ma ha ga-edebe ọgbụgba ndụ ahụ. N’ihe banyere Izrel oge ochie, ha dara ule iri dịka akwụkwọ Ọnụ Ọgụgụ si kwuo. N’ịda nke iri ahụ, a mara ha ikpe ka ha nwụọ n’ọzara n’ime afọ iri anọ, si otú a na-enye ihe atụ nke ịjụ ozi Laodisia nke 1856 nke Izrel nke oge a. Dịka o mere n’ịda Izrel oge ochie n’ule iri na-aga n’ihu (iri bụ ihe nnọchianya nke ule), site n’ọbịbịa nke mmụọ ozi nke atọ n’afọ 1844 ruo 1856, e wetara usoro nnwale na-aga n’ihu n’elu mmegharị Millerite nke Filadelfia.

Ule iri ule site n’Osimiri Uhie ruo n’ọgba aghara mbụ dị na Kadesh ka a na-anọchi anya dịka oge amụma, n’ihi na ọ nwere ọnụọgụ iri nke jikọtara oge ahụ ọnụ. Ebe iri bụ akara nke ule, ule iri ahụ kpọpụtara ebo iri ahụ jụrụ ọgbụgba ndụ ahụ ma daa n’ule nke iri nakwa n’usoro ule ahụ. Oge ahụ malitere n’ịgafe Osimiri Uhie, a na-anọchikwa Iwu Iri ahụ anya dịka nke mbụ n’ime ule iri ahụ mgbe e mesịrị oké osimiri, ule mbụ ahụ bụrụ ụbọchị izu ike, nke bụ akara na mkpuchi nke Iwu Iri ahụ (nke mana nọchiri anya ya). Mgbe e debere oge nke ule iri ahụ n’Izrel oge ochie n’ụzọ doro anya dị otu a dịka oge amụma pụrụ iche, ma Mmụọ nke Amụma na-agwa anyị na ịgafe Osimiri Uhie bụ onyinyo nke Ọktoba 22, 1844, mgbe ahụ anyị kwesịrị ịma na n’oge ahụ ka usoro ule na-aga n’ihu malitere. Ndị Adventist amaghị nke ahụ, ya mere ha enweghị ike ịhụ na n’afọ 1863 e kenyere ha ka ha nwụọ n’ọzara Laodisia ruo mgbe iwu Ụka ga-abịa, bụ nnọọ iwu ahụ e nyere ha ka ha kpọsaa ịdọ aka ná ntị banyere ya ná mmalite nke usoro ule ahụ nke duru gaa n’afọ 1863.

Mgbe mkpọsa banyere ọnọdụ Laodisia bịakwutere Adventizim nke ndị Millerite n’afọ 1856, e bipụtara “mmanya ọhụrụ” banyere “oge asaa” ahụ. A naghị anabata ìhè ọhụrụ ahụ mgbe ọ bụla, ma afọ asaa ka e mesịrị, ma ọ bụ ụbọchị amụma 2520 ka e mesịrị, mmegharị Millerite nke Laodisia kwụsịrị wee ghọọ ụka Adventist nke Ụbọchị nke Asaa nke Laodisia. Moses dị njikere ịbanye n’Ala Nkwa ahụ, ma ule nke iri abịarutela, ma n’ezie ọ bụ ule ntọala, n’ihi na ọrụ ahụ e kenyere Moses site na mmalite bụ idu ndị Chineke banye n’Ala Nkwa ahụ. Nke ahụ bụ ọrụ dị n’ihu Moses tupu ọ bịarute n’Ijipt. Ule nke iri abịarutela, ndị nnupụisi ahụ wee na-atatụ uche banyere ịbanye n’Ala Nkwa ahụ.

> M wee sị unu, Unu abịarutela n’ugwu ndị Amọrait, nke Onyenwe anyị Chineke anyị na-enye anyị. Lee, Onyenwe gị Chineke edebeworị ala ahụ n’ihu gị: rigoonụ were ya bụrụ ihe onwunwe unu, dịka Onyenwe Chineke nke nna unu ha gwara gị; atụla egwu, adala mbà n’obi. Unu niile wee bịakwute m nso, sị, Anyị ga-ezipu ndị ikom n’ihu anyị, ka ha nyochaa ala ahụ n’ihi anyị, ma lọghachikwute anyị kọrọ anyị okwu banyere ụzọ anyị ga-esi rigo, na obodo ndị anyị ga-abanye n’ime ha. Okwu ahụ wee masị m nke ọma: m wee were ndị ikom iri na abụọ n’etiti unu, otu onye site n’ezi-na-ụlọ ọ bụla. Deuteronomy 1:20–23.

Site n’oge ahụ ruo mgbe ndị nledo iri na abụọ ahụ lọtara na-anọchi anya akụkọ ihe mere eme mgbe ule ntọala ikpeazụ bịarutere n’afọ 1856, ma ruo afọ asaa ndị Millerite nke Laodisia nyochara ala ahụ ruo mgbe ha họọrọ ịkwụsị ịdị ka otu mmegharị ma ghọọ ụka.

Eziokwu mbụ Miller chọpụtara bụ “oge asaa,” na-eme ka ọ bụrụ ntọala nke eziokwu ndị bụ isi nke mejupụtara ụzọ ochie Jeremaya. Ìhè amụma ọhụrụ ikpeazụ e wetara n’ime Adventism bụ n’afọ 1856, ma ọ bụ usoro edemede gbasara “oge asaa.” E nwere nnukwu ìhè jikọtara na ọmụmụ miri emi nke eziokwu ndị a nke akụkọ ihe mere eme, ma ọ bụrụ na anyị ga-enwe ike ịmata ihe kpatara azịza nke amaokwu nke iri na anọ nke Daniel asatọ ji bụrụ “site na 9/11 ruo n’iwu Sunday, mgbe ahụ ka a ga-eme ka ebe nsọ dị ọcha,” anyị aghaghị ịnọgide na-aga n’ihu.

A gbaghachiri ọrụ Kraịst malitere n’afọ 1844 n’akụkụ n’afọ 1863, ya mere “ime ka ụlọ nsọ dị ọcha” nke malitere n’oge ahụ ka etinyere n’echere ka ndị Chineke malite ịgafe ọzara Laodisia. N’ihi nke a, ọrụ nke Kraịst gaara arụzu n’oge dị n’agbata 1844 ruo 1863 ga-abụrịrị nke a ga-emegharị ọzọ mgbe mmụọ ozi nke atọ ahụ, bụ mmụọ ozi ahụ nke na-ekewa ma na-akàrà, mechara rụzuo ọrụ nke “ime ka ọ dị ọcha” na-anọchi anya. Ihe ịrịba ama amụma nke 1844 ruo 1863 bụ ihe ịrịba ama ndị ahụ nke Kraịst gaara arụzuo ọrụ ime ka ụlọ nsọ dị ọcha, ma ihe ịrịba ama ndị ahụ na-anọchi anya akụkọ ihe mere eme ebe a ga-arụzuo ọrụ ahụ. Ọ bụrụ na e nwere ike igosi na 1844 ruo 1863 na-anọchi anya oge sitere na 9/11 ruo n’iwu Ụka, ajụjụ nke “ogologo oge ole” kwekọrọ na ahịrị ndị ọzọ nke “ogologo oge ole” na-anọchi anya.

1844 bụ ọbịbịa nke mmụọ-ozi nke atọ, ma 1863 na-akara njedebe nke oge ule ahụ. N’afọ 1846, ndị White lụrụ di na nwunye, aha ikpeazụ Ellen gbanwere site na Harmen gaa na White, ma di na nwunye ahụ malitere idebe Sabbath nke ụbọchị nke asaa n’afọ ahụ. Sabbath, alụmdi na nwunye, na mgbanwe aha bụ ihe nnọchianya nile nke mmekọrịta ọgbụgba-ndụ n’amụma. Onye-nwe-anyị duru Izrel nke oge a gafee Oké Osimiri Uhie nke 1844, ma n’afọ 1846 O wetara ha na Sinai iji nye ha iwu ahụ ma soro ha banye n’ọgbụgba-ndụ. Iwu ahụ, dịka mbadamba nkume abụọ Habakkuk, ka e dere n’elu mbadamba nkume abụọ; mbadamba nke mbụ nwere iwu 4, nke abụọ nwekwara iwu 6. Mbadamba nkume abụọ ahụ na-anọchi anya mmekọrịta ọgbụgba-ndụ nke Izrel oge ochie na nke oge a, ma ọnụ, mbadamba nkume abụọ nke ọgbụgba-ndụ ahụ, nke bụ Iwu Iri ahụ ma e ji 46 kaa akara n’ihe nnọchianya nye Izrel oge ochie, bụ ụdị nke mbadamba nkume abụọ Habakkuk ndị na-anọchi anya akụkọ ihe mere eme nke mmiri ozuzo ikpeazụ. Ha, tinyere onyinye achịcha ebili mmiri abụọ nke Pentikost, na-anọchi anya ọkọlọtọ ahụ nke bụ otu narị puku iri anọ na anọ.

Mgbe aha Nwanyị White gbanwere site na Harmen bụrụ White. Harmen pụtara onye-agha nke udo, ma e jiri White dochie ya, nke bụ ezi omume nke Kraịst. Aha Gould pụtara ọlaedo, Ellen pụtakwara ìhè na-enwu gbaa ma na-egbukepụ egbukepụ. Aha ya na-anọchi anya ozi Laodisia.

> Ana m adụ gị ọdụ ka ịzụta n’aka m ọlaedo a nwapụtara n’ọkụ, ka i wee baa ọgaranya; na uwe ọcha, ka e wee yikwasị gị, ka ihere nke ịgba ọtọ gị ghara ịpụta ìhè; werekwa ọgwụ anya tee anya gị, ka i wee hụ ụzọ. Mkpughe 3:18.

“Anwụ anya” ahụ bụ ìhè nke Okwu Chineke, Ellen kwa bụ ìhè na-egbuke egbuke ma na-amụ nke ọma. Nchebe nke ndị Millerite n’afọ 1856 ga-ahụrịrị site n’ịnara ozi a kpọrọ Laodisia dịka e siri gosi ya n’akwụkwọ edemede ya, nakwa dịka e siri nọchie ya n’aha ya. Nwanyị White na-eme ka o doo anya na ozi Jones na Waggoner nke afọ 1888 bụ ozi Laodisia, nakwa na ozi ha bụkwa ozi nke mmụọ ozi nke atọ.

> “Onyenweanyị n’ime oke ebere Ya zitere ndị Ya ozi dị oké ọnụ ahịa site n’aka Ndị Okenye Waggoner na Jones. … Nke a bụ ozi ahụ Chineke nyere iwu ka e nye ụwa. Ọ bụ ozi nke mmụọ ozi nke atọ, nke a ga-ekwusa n’oké olu, ma a ga-esokwa ya na ịwụsa Mmụọ Ya n’ụtụtụ dị ukwuu.” Testimonies to Ministers, 91.

Mmụọ ozi nke atọ bịara na 1844, ọ gbalịkwara ịrụ ọrụ ya nke ugboro abụọ na 1888. Ozi nke 1888 bụ ozi Laodisia, ọ bụ ozi mmụọ ozi nke atọ, ọ kpọrọ akara ọdịda nke mmụọ ozi nke Mkpughe iri na asatọ, ọ bụ ozi nke ime ka mmadụ bụrụ onye ezi omume site n’okwukwe nke a na-ekwusa n’oge a na-awụsa mmiri ozuzo ikpeazụ. Mmụọ ozi nke atọ bịara na 1844, wee bịakwa ọzọ na 1888, naanị ka a jụ ya n’oge abụọ ahụ, ma oge abụọ ahụ na-anọchi anya mgbe mmụọ ozi nke atọ bịara n’oge mmiri ozuzo ikpeazụ. 1844 bụ akara nke 9/11, ma ọ bụrụ na 1863 na-anọchi anya iwu ụbọchị Sọnde, mgbe ahụ oge amụma nke “site na 9/11 ruo iwu ụbọchị Sọnde” dịka e si anọchi ya anya site n’akara nke “rue ole mgbe” ga-anọchi anya azịza eziokwu ugbu a nye ajụjụ nke amaokwu nke iri na atọ nke “rue ole mgbe.”

Akụkọ ihe mere eme nke ndị Millerite site n’afọ 1842 ruo n’afọ 1850 bụ oge amụma nke na-adakọ n’elu oge amụma nke ule nke mmụọ-ozi nke atọ site n’afọ 1844 ruo n’afọ 1863. Site n’afọ 1842 gaa n’ihu ruo n’afọ 1863 nwere ihe-ama amụma nke na-egosi akụkọ ihe mere eme site na 9/11 ruo na iwu Sọnde, mgbe Kraịst na-asachapụ ụlọ nsọ Ya, mbụ Chọọchị Ya, ma emesịa ndị ọrụ nke awa nke iri na otu. N’iwu Sọnde, Kraịst ga-enwe ndị a sachapụwo ọcha ọ ga-eweta n’ihu ụwa dịka onyinye ọkọlọtọ, ma Chọọchị ahụ ga-abụ Chọọchị na-emeri emeri. Ụlọ nsọ Ya ga-abụwo mgbe ahụ ka a sachapụrụ.

Anyị etinyela ihe nnọchianya nke “ruo ole mgbe” n’ọnọdụ ya, ọ bụ ezie na, n’ezie, e nwere ihe ndị ọzọ. Anyị ga-amalite iweta nke a na isiokwu ise gara aga azụ n’ilekwasị anya nke akwụkwọ Joel, ma ntụgharị ndị a n’akụkụ yiri ka ha dị mkpa ka e buru ụzọ tọọ ha n’ọnọdụ ha. Akaebe nke “ruo ole mgbe” ọ bụla anyị tụlere kwekọrọ na ajụjụ ahụ nke “ruo ole mgbe” nke Palmoni zara na amaokwu nke iri na anọ, n’ihi na a ga-eme ka ebe nsọ dị ọcha site na 9/11 ruo n’iwu Sọnde. Akụkọ ihe mere eme ahụ bụ akụkọ ihe mere eme nke mmiri ozuzo ikpeazụ, ma akụkọ ihe mere eme nke mmiri ozuzo ikpeazụ ka e gosipụtara n’akwụkwọ Joel.

Back to Articles