Article

# Akwụkwọ Daniel — Nọmba Otu Narị na Iri Atọ na Asaa

Ikpughe Ihe Amụma Dị Mkpa nke Waymarks: Site n’afọ 1776 ruo n’afọ 2023

Author

Jeff Pippenger

Published

March 15, 2024

Formats

PDF
Word
Song MP3

Oge nke ịkà akara nke narị puku na puku iri anọ na anọ, nke bidoro na Septemba 11, 2001, ma na-agwụ na iwu ụbọchị Sọnde na United States, bụ oge nke a na-emezu mmetụta nke ọhụụ ọ bụla. Ụfọdụ n’ime ọhụụ ndị ahụ na-eru ruo n’ọbịbịa nke abụọ nke Kraịst, ma ọbụna ndị na-eme mgbe iwu ụbọchị Sọnde gasịrị, a na-adabere ha n’oge nke ịkà akara ahụ. Ịkà akara nke narị puku na puku iri anọ na anọ bụ ebe a na-emezu ọgbụgba ndụ ebighị ebi n’ụzọ zuru oke. N’oge ahụ Kraịst na-ede iwu Ya n’obi na n’uche nke ndị Ya ruo mgbe ebighị ebi. A na-anọchi anya ịkà akara ahụ site n’ịjikọta ịdị Chineke na mmadụ, nke na-adịghị emehie.

Njikọ ihe nnọchianya nke “narị abụọ na iri abụọ,” na-anọchi anya ma mweghachi, ma njikọta nke ịdị nsọ na mmadụ. Afọ narị abụọ na iri abụọ sitere na King James Bible ruo n’ịkpọpụta ọha mbụ nke William Miller n’afọ 1831 na mbipụta ya mechara pụta na Vermont Telegraph n’afọ 1833, na-anọchi anya njikọta nke ịdị nsọ na mmadụ. Ọ nwere akara nke “eziokwu,” nke bụ okwu Hibru nke Ọkàasụsụ Ebube kere, nke na-ejikọta mkpụrụedemede mbụ, nke iri na atọ, na nke ikpeazụ nke mkpụrụedemede Hibru iji mepụta okwu ahụ bụ “eziokwu”. Afọ narị abụọ na iri abụọ site na 1611, na King James Bible, ruo n’afọ 1831 na mbipụta ozi Miller, na-egosipụta akara nke Ọkàasụsụ Ebube.

N’etiti ụbọchị abụọ ahụ (1611 na 1831), oge ọgwụgwụ ahụ n’afọ 1798, na-anọchi anya mmeghe nke ozi sitere n’akwụkwọ Daniel (Baịbụl King James), nke na-eweta mmụba nke ọmụma nke dugara n’ibipụta nke Miller n’afọ 1831. Oge ọgwụgwụ ahụ n’afọ 1798 kpọkwara mmalite nke usoro nnwale nke butere nnupụisi nke ụmụ agbọghọ amaghị ihe, ndị Daniel n’isi nke iri na abụọ kọwara dịka ndị ajọ omume. N’ihi ya, 1798 na-anọchi anya ọnụọgụ iri na atọ, n’etiti mkpụrụedemede mbụ na nke ikpeazụ, n’ihi na iri na atọ bụ ihe nnọchianya nke nnupụisi. 1798 jikọkwara na oge nkwadebe site n’afọ 1776 ruo 1798, oge ọgwụgwụ ahụ.

Dịka ọ dịkwa na njikọ Miller nke afọ narị abụọ na iri abụọ, a na-akwa akara 1776 site n’akwụkwọ mgbasa ozi nke Chukwu, bụ Nkwupụta nke Nnwere Onwe, ma ọ na-amalitekwa oge nke na-agwụ na 1798 site n’akwụkwọ mgbasa ozi nke Iwu Banyere Ndị Ọbịa na Iwu Banyere Nkwulu Ọchịchị. Afọ narị abụọ na iri abụọ nke njikọ ihe atụ Miller nke ịdị nsọ na mmadụ, ka afọ 1798 jikọtara ya na afọ iri abụọ na abụọ nke nkwadebe sitere n’oge e bipụtara Nkwupụta nke Nnwere Onwe ruo n’oge e bipụtara Iwu Banyere Ndị Ọbịa na Iwu Banyere Nkwulu Ọchịchị nke 1798. Ebe afọ iri abụọ na abụọ bụ otu ụzọ n’ụzọ iri nke narị abụọ na iri abụọ, ma ọ bụ otu ụzọ n’ụzọ iri nke narị abụọ na iri abụọ; ọnụọgụ iri abụọ na abụọ, dịka ọnụọgụ narị abụọ na iri abụọ, na-anọchi anya njikọ nke ịdị nsọ na mmadụ.

Afọ abụọ na narị abụọ na iri abụọ nke Miller nwere akara nke eziokwu, dịka oge nke ịkàrà ndị puku narị otu na iri anọ na anọ nwekwara ya; oge nkwadebe site n’afọ 1776 ruo n’afọ 1798 nwekwara otu akara ahụ, n’ihi na ụbọchị dị n’etiti ya, bụ 1789, na-akọwa mbipụta nke Iwu Ukpuru ahụ nke ógbè iri na atọ kwadoro.

Njikọ Miller nke malitere n’afọ 1611 ma kwụsị n’afọ 1831, nke hụrụ etiti ya n’afọ 1798, jikọtara ya na oge afọ iri abụọ na abụọ nke sitere n’afọ 1776 ruo 1798, nke etiti ya bụ afọ 1789. Ụbọchị ise ahụ niile—1611, 1776, 1789, 1798 na 1831—ọrụ mbipụta na-anọchi anya ha. Ụbọchị ndị dị n’oge nkwadebe ahụ nwere otu ụzọ n’ụzọ iri nke afọ iri abụọ na abụọ sitere n’afọ 1776 ruo 1798, ma oge ahụ na-egosi oge nke ịkàrà nke puku narị otu na iri anọ na anọ ahụ, nke bụ oge a na-ejikọta ịdị nsọ Chineke na ọdịdị mmadụ. Oge Miller nke afọ narị abụọ na iri abụọ, na oge nkwadebe nke afọ iri abụọ na abụọ sitere n’afọ 1776 ruo 1798, ha abụọ na-anọchi anya njikọ nke ịdị nsọ Chineke na ọdịdị mmadụ.

Oge a na-akara otu narị puku iri anọ na anọ ahụ malitere na Septemba 11, 2001, e wee jiri Islam nke ahụhụ nke atọ, nke kụrụ ala ebube ime mmụọ ahụ, kpọọ ya akara. Afọ iri abụọ na abụọ ka e mesịrị, na Ọktoba 7, 2023, Islam nke ahụhụ nke atọ kụrụ ọzọ n’ala ebube nkịtị, nke bụ nke n’eziokwu. N’oge na-adịghị anya mgbe iwu Sọnde ahụ ga-abịa, a ga-emecha akara nke otu narị puku iri anọ na anọ ahụ, Islam nke ahụhụ nke atọ ga-akụkwa United States ọzọ.

Oge akara-mkpọchi na-amalite site n’ịwakpo nke Alakụba megide anụ ọhịa nke ụwa, ọ na-agwụkwa site n’ịwakpo nke Alakụba megide anụ ọhịa nke ụwa. N’etiti ya, Alakụba nke ahụhụ nke atọ tiri mba Izrel, nke Akwụkwọ Nsọ na-anọchi anya ya dịka Juda. Juda bụ ala ebube nkịtị nke oge ochie nke Akwụkwọ Nsọ, ma United States bụ ala ebube ime mmụọ nke oge a.

A kụrụ mkpọtụ atọ nke Alakụba niile megide ala ahụ dị ebube. Nke mbụ na nke ikpeazụ bụ megide ala ime mmụọ nke oge a, nke dị ebube; a kụkwara mkpọtụ etiti ahụ megide ala nkịtị nke oge ochie, nke dị ebube. Waymark etiti ahụ bụ mwakpo megide mba Izrel nke oge a, ma n’ịkpọgide Messaịa ha n’obe, Izrel nkịtị ghọrọ ihe nnọchianya nke nnupụisi, dịka akwụkwọ ozi nke iri na atọ n’alfabet Hibru na-anọchi anya ya.

Oge nkwadebe sitere n’afọ 1776 ruo 1798 jikọkwara ya na afọ narị abụọ na iri abụọ nke mmegharị nke mmụọ ozi nke atọ; n’ihi na, malite n’afọ 1776 site na Nkwupụta nke Nnwere Onwe, ruo 1996, na mbipụta nke magazin The Time of the End, bụ afọ narị abụọ na iri abụọ. N’etiti akụkọ ihe mere eme ahụ ka oge ọgwụgwụ dị na 1989 nọ, nke na-akara nnupụisi nke ụmụ agbọghọ-amaghị ihe ndị ajọ omume. Ya mere, 1611, 1776, 1789, 1798, 1831, 1989, 1996, 2001, 2023 na iwu Sọnde nke na-abịa n’oge na-adịghị anya bụcha akara-ụzọ ndị metụtara eziokwu ahụ na ịdị Chineke jikọtara na mmadụ adịghị eme mmehie. Akara-ụzọ iri, abụọ n’ime ha ka emegharịrị ugboro abụọ.

Iri bụ ọnụọgụ na-anọchi anya ule, ma mgbe ị gbakwụnyere ụbọchị abụọ ahụ e megharịrị—1776 na 1798—ị na-enweta ngụkọta nke ihe-iriba-ama iri na abụọ, nke na-anọchi anya otu narị na puku iri anọ na anọ. Ihe-iriba-ama ndị ahụ niile na-ekwu banyere usoro nnwale nke otu narị na puku iri anọ na anọ, nke na-eme site na Septemba 11, 2001 ruo n’iwu Sọnde nke na-abịa n’oge na-adịghị anya, ebe Kraịst na-arụzu ọrụ nke mmụọ-ozi nke atọ site n’ịjikọta ịdị-nsọ Ya na mmadụ nke otu narị na puku iri anọ na anọ, ndị, n’ime oge ebighị ebi fọdụrụnụ—na-adịghị emehie. N’ezie, naanị ndị, dịka Aịzaya si kwuo ya, họọrọ “iji anya ha hụ, na iji ntị ha nụ, na iji obi ha ghọta, ma chegharịa, ma bụrụ ndị a gwọrọ,” ka pụrụ ịhụ eziokwu a.

N’ụbọchị Ọktoba 22, 1844, mmụọ-ozi nke atọ bịara mgbe Kraịst bịara na mberede n’ụlọ nsọ Ya iji mezue ịka akara nke narị puku otu na puku iri anọ na anọ ahụ. Otu ìgwè ndị Millerite mesịrị soro Kraịst banye n’Ebe Kachasị Nsọ, ọ bụ ezie na mgbe nke ahụ gasịrị ha kwụsịrị iso ìhè na-aga n’ihu nke mmụọ-ozi nke atọ ma megharịa nnupụisi nke Kadesh mbụ, e wee kpebie ka ha na-awagharị n’ọzara nke Laodisia ruo mgbe ha niile nwụrụ.

Mgbe Kraịst batara na mberede n’Ebe Kachasị Nsọ, njikọta nke ịdị-nsọ na mmadụ-nbụ gosipụtara ọrụ Ọ dị njikere ịrụzu, ma e gosipụtara ọrụ ahụ n’ụzọ ihe nnọchianya site n’Onye Ọkàasụsụ Dị Ebube ahụ ya na ndị àmà abụọ. Ndị àmà ahụ bụ Habakuk na Jọn. N’isi nke ABỤỌ amaokwu nke IRI ABỤỌ, n’ime akwụkwọ abụọ ahụ, a na-egosipụta Ọktoba 22, 1844. Otu n’ime ha kwusiri ike ọrụ mkpuchi mmehie (ime ka ha bụrụ otu), nke malitere n’ụbọchị ahụ, nke ọzọ kwa kọwara ụlọ nsọ nke a ga-asacha.

Ụlọ nsọ nke Ọ bịara n’ime ya na mberede ka a na-anọchi anya ya site n’ụlọ nsọ ahụ nke ike nke àjà na-adị kwa ụbọchị (ikpere arụsị) na ihe arụ nke mbibi (ọchịchị popu) zọpịara n’ala. Ụlọ nsọ ahụ nọchikwara anya Kraịst, onye bụ ụlọ nsọ ahụ e bibiri, e wee kpọlite ya ọzọ n’ime ụbọchị atọ. Ọ nọchikwara anya ụlọ nsọ nke ndị Millerite, nke e wuru n’ime afọ iri anọ na isii site n’afọ 1798 ruo n’afọ 1844. Ọ nọchikwara anya ụlọ nsọ mmadụ, nke kromosom iri anọ na isii haziri, nke na-akọwa ma na-achịkwa nhazi mkpụrụ ndụ ihe nketa nke ahụ mmadụ. Ọ bụghị ihe mberede na a na-edochi mkpụrụ ndụ ọ bụla n’ahụ mmadụ kpamkpam kwa ụbọchị puku abụọ narị ise na iri abụọ.

N’ihe atụ nsọ ndị a niile banyere ụlọ nsọ, ndị na-anọchi anya ọrụ Kraịst nke ijikọta ịdị-nsọ na ịdị-mmadụ, ịdị-nsọ na-ebute ịdị-mmadụ mgbe niile. 1611 na-ebute 1831. 1776 na-ebute 1798. 1776 na-ebute 1996. 2001 na-ebute 2023. Ndị Millerite soro Kraịst banye n’Ebe Kachasị Nsọ. Ná mmalite Chineke kere mmadụ.

Ugbu a, anyị ga-alaghachi n’ịtụle akara ụzọ atọ nke 1776, 1789 na 1798, ndị na-anọchi anya oge nkwadebe nke na-egosi oge nke ịkabà akara. Oge mbụ nke 1776 na-anọchi anya ya, Nkwupụta nke Nnwere Onwe, na oge nke Kongres Kọntinental abụọ ahụ; na oge nke abụọ nke 1789 na-anọchi anya ya, Iwu Nsọ, na oge nke Isiokwu nke Njikọ rue 1798.

A na-amata ihe nzuzo nke onyinyo nke anụ ọhịa ndị ahụ, nke bụ eziokwu ahụ na isi nke asatọ sitere n’ime isi asaa ahụ, n’ime oge abụọ ahụ. A makwaara ya n’akara-ụzọ nke atọ nke akụkọ ihe mere eme ahụ, ma akara-ụzọ ahụ na-ekwu maka isi nke asatọ ahụ, ịbụ nke isi asaa ahụ, dịka papacy mezuru ya. Oge abụọ mbụ ahụ na-anọchi anya mmezu nke isi nke asatọ ịbụ nke isi asaa ahụ n’ime United States.

United States nwere mpi abụọ, otu jikọtara ya na nwoke, nke ọzọkwa jikọtara ya na nwanyị. Nwoke ahụ bụ ike ndọrọ ndọrọ ọchịchị; ọ bụ mpi Republican. Nwanyị ahụ bụ ike okpukpe; ọ bụ mpi Protestant. Ya mere, oge nke 1776 na-anọchi anya, ya na Nkwupụta nke Nnwere Onwe, na-anọchi anya mpi Protestant, n’ihi na chi mgbe niile na-ebute mmadụ ụzọ. Oge nke 1789 na-anọchi anya, ya na Iwu Nsọ, na-anọchi anya mpi Republican.

N’afọ 2020, e gburu mpi abụọ ahụ site n’ike dragọn nke oge a, nke Satani, nke na-ekweghị na Chineke. E gburu ezi mpi Protestant n’ụbọchị Julaị 18, 2020, e wee gbuo mpi Republican emechaa n’ụbọchị Nọvemba 3, 2020. N’afọ 2023, ndị àmà abụọ ahụ biliri ọtọ, ụwa ahụ nke nọ na-aṅụrị ọṅụ n’ihi ozu ha wee malite ịtụ egwu.

N’afọ 2023, ọrụ ikpeazụ nke ịkpọchi akara nke narị puku na iri anọ na anọ malitere n’ọgbọ ikpeazụ nke akụkọ ụwa. A na-ejikọta ugbu a ịdị-Chineke na ịdị-mmadụ ruo mgbe ebighị ebi, dịka ndị kwesị ntụkwasị obi nke ụbọchị ikpeazụ na-amụgharị ruo mgbe ebighị ebi—onyinyo nke Kraịst.

N’afọ 2023, ọrụ ikpeazụ nke ijikọta Ụka ndapụ n’ezi okwukwe na Steeti ndapụ n’ezi okwukwe n’ime mba nke anụ ọhịa nke ụwa malitere. A na-edobe usoro ike nke ndị papacy na-anọchi anya ya n’oge ahụ, nke mejupụtara Ụka ndapụ n’ezi okwukwe nke na-achị Steeti ndapụ n’ezi okwukwe, ma na-emepụtakwa onyinyo nke anụ ọhịa ahụ.

Nnukwu ule nye ndị a kpọrọ òkù bụ ule nke ịhụ nhazi nke onyinyo nke anụ ọhịa ahụ, dịka e gosiri ya site na “olu dị iche iche, amụma ọkụ, égbè eluigwe” na “ala ọma jijiji” na-abịa. Oge nke ịkpa akara bụ oge nke ọhụụ ọbụla na-enweta mmetụta ya zuru okè (mmezu ya). N’oge nkwadebe site n’afọ 1776 ruo 1798, nke na-anọchi anya oge nke ịkpa akara, e nwere wheel n’ime wheel, nke bụ akụkụ nke ọhụụ ahụ Ezikiel hụrụ mgbe o lere n’ime Ebe Kachasị Nsọ Anya, n’oge nke ịkpa akara nke puku mmadụ otu narị na iri anọ na anọ ahụ. Wheel ndị ahụ, Sister White kọwara ha dịka “mmekọrịta gbagwojuru anya nke ihe omume mmadụ.” Oge nkwadebe site n’afọ 1776 ruo 1798 nwere ụfọdụ n’ime “mmekọrịta gbagwojuru anya nke ihe omume mmadụ” ndị ahụ, nke kwesiri ka e lebara anya.

Otu jikọtara ya na eziokwu ahụ bụ na France Mgbanwe gụpụtara United States dị ka ihe nnọchianya ya. Mba abụọ ahụ na-etinye ọchịchị poopu n’ocheeze nke ụwa, ma ha abụọ na-ebudakwa ya n’ala. Mba abụọ ahụ na-arara ike agha ha na ike akụ na ụba ha nye iji rụzuo ọrụ ahụ. Mba abụọ ahụ na-ewepụ okpukpe ha guzobere na mberede iji bụrụ ndị Katọlik. Mba abụọ ahụ na-ata ahụhụ “ala ọma jijiji” nke na-akwatu ọchịchị ha ndị e guzobere. Akụkọ ihe mere eme nke mba abụọ ahụ ejikọtara ọnụ na 1789, n’ihi na n’afọ 1789, Mgbanwe France malitere, ma Iwu Nsọ nke United States malitekwara ịrụ ọrụ.

Mgbanwe ọchịchị French gara afọ iri. Napoleon Bonaparte biliri n’ike n’oge ikpeazụ nke Mgbanwe ọchịchị French. Ọ ghọrọ onye ndu agha a ma ama ma rụọ ọrụ dị mkpa n’ọchịchị French mgbe mgbaghara ọchịchị ya gara nke ọma n’ụbọchị Novemba 9, 1799, nke dugara n’ịghọ ya Konsul Mbụ nke Republic French.

N’oge nke abụọ nke oge nkwadebe sitere n’afọ 1776 ruo 1798, nwoke ahụ bụ eze nke asatọ (ọ bụghị n’usoro), nke sitere na asaa ahụ, bụ John Hancock. Ọ bụ otu n’ime ndị isi ala asatọ nọ n’oge nke abụọ ahụ, nke 1789 nọchiri anya ya (afọ nke Mgbagha Ọchịchị French). Ọ bụ naanị otu n’ime ndị isi ala asatọ ahụ nke chịkwara dịka onye isi ala n’oge mbụ, nke 1776 nọchiri anya ya. N’echiche amụma a, ọ bụ onye nke asatọ, nke sitere na asaa ahụ.

Ọ bụ akara nke oge mmadụ, n’ihi na oge mbụ na-anọchi anya nke Chukwu, ya mere ọ bụ akara nke na-ejikọta oge abụọ ahụ ọnụ (nke Chukwu na nke mmadụ). Akara ya bụ akara a kacha mara amara n’akụkọ ihe mere eme nke mmadụ, ọ na-anọchikwa anya ihe karịrị naanị ọmarịcha nka ya n’ide akwụkwọ.

Mbinye aka John Hancock n’elu Nkwupụta Nnwere Onwe bụ mbinye aka kasị a ma ama n’akụkọ ihe mere eme. Nnukwu mbinye aka ya jupụtara n’ịma mma na nnọchianya aghọwo ihe a na-amata nke ọma, na-anọchi anya nnwere onwe America na nnupụisi nke ọchịchị ndị ógbè America megide ọchịchị Britain. A na-akọ na Hancock, onye bụ Onye Isi Oche nke Ụlọ Nzukọ Continental n’oge e binyere aka na Nkwupụta ahụ n’afọ 1776, binyere aha ya n’ụzọ pụtara ìhè ka Eze George III wee nwee ike ịgụ ya n’enweghị ugegbe anya ya, nke na-anọchi anya obi ike ya na nkwụsi ike ya n’ebe ọgụ maka nnwere onwe nọ.

Hancock bụ otu n’ime ndị isi ala asatọ sitere n’oge ahụ nke 1789 nọchiri anya ya, ma ọ bụkwa otu n’ime ndị ikom asaa ndị bụ ndị isi ala n’oge ahụ nke 1776 nọchiri anya ya. Ọ bụ ya bụ onye isi ala mgbe e debanyere Akwụkwọ Nkwupụta Nnwere Onwe ahụ aka. Hancock jikọtara oge abụọ ahụ ọnụ site n’aka-ọbịbịa mmadụ ya, a hụkwara ya n’akụkọ mbụ na n’akụkọ nke abụọ. Akụkọ mbụ ahụ na-anọchi anya ihe dị nsọ, nke abụọkwa na-anọchi anya ihe mmadụ; aka-ọbịbịa ahụ nke jikọtara akụkọ abụọ ahụ ọnụ bụ aka-ọbịbịa nke Onye Ọkàasụsụ Dị Ebube, onye jiri ngwáọrụ mmadụ jikọta oge dị nsọ nke 1776 nọchiri anya ya na oge mmadụ nke 1789 nọchiri anya ya.

E nwere naanị otu mbinye-aka ọzọ n’akụkọ ihe mere eme nke ụwa nke na-asọmpi na mbinye-aka Hancock n’ihe gbasara ịbụ nke a na-amata, ma ọ bụkwa mbinye-aka e jikọtara na 1789 na Mgbanwe Ọchịchị France. Mbinye-aka ahụ nwere otu ụdị nkwuwa-okwu ahụ Hancock bu n’obi igosipụta, a na-ahụkwa ya n’akụkọ ihe mere eme nke France.

N’ihe gbasara nnabata ụwa nile na mkpa ihe nnọchianya ya pụtara, aka mbinye Napoleon Bonaparte nwere ọnọdụ a pụrụ iji tụnyere nke John Hancock, ọ bụ ezie na ọ dị n’ọdịnaya akụkọ ihe mere eme na omenala dị iche. Napoleon, onye ndu agha na ndọrọ ndọrọ ọchịchị France a ma ama, hapụrụ akara dị ukwuu n’akụkọ ihe mere eme Europe na nke ụwa, karịsịa n’oge Agha Napoleon. Aka mbinye ya, nke a na-akọwakarị dị ka nke nwere ụdị siri ike ma pụrụ iche, ghọrọ ihe nnọchianya nke mmetụta ike ya na mgbanwe sara mbara o wetara Europe, gụnyere mmezi iwu ndị a maara dịka Iwu Napoleon.

Dịka mbinye aka Hancock, nke na-anọchi anya nnupụisi megide ọchịchị Britain na ọchịchọ maka nnwere onwe America, mbinye aka Napoleon na-anọchi anya ụdị obi ike na agụụ iru nnukwu ihe dị iche—ịgbanwe ókè ndọrọ ndọrọ ọchịchị Europe na ịkwalite echiche mgbanwe ọchịchị France. Mbinye aka abụọ ahụ bụ ihe nnọchianya nke ọrụ ndị ahụ a ma ama n’akụkọ ihe mere eme rụrụ n’ịkpụzi akara aka nke mba ha, nakwa n’ọtụtụ mmetụta sara mbara omume ha nwere n’akụkọ ihe mere eme nke ụwa.

Mgbe Ezikiel hụrụ wiil ndị dị n’ime wiil ndị ọzọ, ndị nọchiri anya ngwakọta dị mgbagwoju anya nke ihe omume mmadụ n’akụkọ ihe mere eme n’oge nke ịkà akara nke otu narị puku iri anọ na anọ, e jiwo otu n’ime wiil ndị ahụ kọwaa ya site na wiil n’afọ 1789, mgbe Iwu Nsọ nke United States, anụ ọhịa ahụ nwere mpi nke Republican na mpi nke Protestant, jikọtara aka na France, anụ ọhịa ahụ nwere mpi nke Ijipt na mpi nke Sọdọm.

Site n’afọ 1789 gawa n’ihu ruo n’afọ 1799, e jiri “ala ọma jijiji” maa jijiji France, nke sitere n’anụ ọhịa nke ekweghị na Chineke nke si n’olulu enweghị ngwụcha pụta. N’oge ịkpuchi akara nke otu narị puku iri anọ na anọ, 1789 na-anọchi anya oge bidoro na Julaị 18, 2020, mgbe anụ ọhịa nke ekweghị na Chineke kwaturu ma gbuo mpi nke ezi Protestantism, ma emesịa na Nọvemba 3, 2020, anụ ọhịa nke ekweghị na Chineke kwaturukwa ma gbuokwa mpi nke Republicanism. Wheel nke 1789 na-anọchi anya wheel nke 2020, dịka e siri gosi ya site na Julaị 18 (ịdịChineke), na Nọvemba 3, 2020 (mmadụ).

A na-achọta akara mbinye aka Chineke, dịka e si anọchi ya anya n’ime mmadụ, n’ime akara mbinye aka abụọ kacha ama n’ụwa, nke ha abụọ jikọtara na 1789, ma ha abụọ na-anọchi anya ike ndị na-etinye ma na-ewepụ ọchịchị popu n’ocheeze nke ụwa. 1789, dịka etiti nke ihe ịrịba ama atọ ndị na-anọchi anya akara mbinye aka Chineke nke eziokwu, nwere akara mbinye aka nke ógbè iri na atọ na “nnupụisi” nke Mgbanwe France.

1789 ruo 1799 na-anọchi anya akụkọ ihe mere eme nke Mgbanwe Ọchịchị France, ma ọnụọgụ iri na-anọchi anya ule. 1789 bụ mkpụrụedemede mbụ nke “eziokwu”, ma 1799 na-anọchi anya mkpụrụedemede ikpeazụ nke oge ahụ na France. E ji igbu eze France n’afọ 1793 akara oge etiti ahụ, dịka ụmụ amaala siri nupụ isi megide ọchịchị eze ya nke mpako.

> “Oziọma nke udo nke France jụrụ ka a nabata ga-ebupụ n’ezie kpamkpam, ma nsonaazụ ya ga-adịkwa egwu nke ukwuu. N’ụbọchị nke iri abụọ na otu nke Jenụwarị, 1793, afọ narị abụọ na iri ise na asatọ site n’otu ụbọchị ahụ nke nyefere France kpamkpam n’ịkpagbu ndị Ndozigharị ahụ, ngagharị ọzọ, nke nwere nzube dị nnọọ iche, gara n’okporo ámá Paris.” *The Great Controversy*, 230.

Afọ 1789 kpọrọ akara nnupụisi nke mkpụrụedemede nke iri na atọ maka anụ ọhịa nwere mpi abụọ nke United States, na mkpụrụedemede mbụ maka anụ ọhịa nwere mpi abụọ nke France. Mkpụrụedemede etiti nke France bụ 1793, mgbe e wepụrụ isi eze France, ma Napoleon nọchiri anya mkpụrụedemede ikpeazụ mgbe o jidere ọchịchị n’afọ 1799. Akara “eziokwu” dị n’akụkọ ihe mere eme nke ịdaba France, nke afọ 1789, 1793, na 1799 nọchiri anya ya, bụ wheel amụma nke ejikọtara ọnụ na wheel amụma nke 1776, 1789, na 1798.

Akụkọ ihe mere eme abụọ ahụ nwere mbinye aka abụọ a ma ama karịa ihe niile n’akụkọ ihe mere eme nke mmadụ, si otu a jikọta mbinye aka nke Chineke nke “eziokwu” na mbinye aka mmadụ abụọ. Ụkwụ abụọ ahụ jikọtara na mkpụrụedemede nke iri na atọ n’oge akara-akarị nke puku mmadụ narị otu na iri anọ na anọ, nke bụ oge si n’igbu ndị àmà abụọ ahụ n’afọ 2020 ruo mgbe ha guzoro ọzọ n’afọ 2023, nke e ji Ọktoba 7, 2023 kaa akara.

Anyị ga-aga n’ihu n’ọmụmụ anyị n’isiokwu na-esonụ.

Back to Articles