Article

# Panium — Nọmba Iri na Isii

Oge Ọgwụgwụgwụgwụgwụgwụgwụgwụahịa

Author

Jeff Pippenger

Published

February 19, 2026

Formats

PDF
Word
Song MP3

Daniẹl isi nke iri na otu malitere site n’ịkọwa Donald Trump dịka onyeisi ala ikpeazụ nke alaeze nke isii n’amụma Akwụkwọ Nsọ. N’afọ nke atọ nke Saịrọs, nke bụ ebe ọhụụ ahụ bidoro n’isi nke iri, e ji okwu a, “zọkwa,” mezue ya n’amaokwu mbụ nke isi nke iri na otu.

> Ọzọkwa, mụ onwe m, n’afọ mbụ nke Daraiọs onye Midia, guzoro iji kwado ya na iji mee ka ọ sie ike. Daniel 11:1.

Gebriel kpachara anya nke ọma ịlaghachi n’oge Daraịọs ma jikọta ya na Saịrọs ka ọ na-amalite akụkọ ya nke isi nke iri na otu. Isi nke iri na-aga n’ihu dị ka otu ọhụụ ruo n’amaokwu ikpeazụ nke isi nke iri na abụọ, ọ na-amalitekwa n’afọ nke atọ nke Saịrọs.

> N’afọ nke atọ nke Sairọs, eze Peasia, e kpughere Daniel ihe, onye a kpọrọ aha ya Belteshaza; ihe ahụ bụrụkwa eziokwu, ma oge ahụ e kpebiri dị ogologo; o wee ghọta ihe ahụ, nwee kwa nghọta nke ọhụụ ahụ. Daniel 10:1.

Dairọs na Sairọs ọnụ na-emeju akara nke mba abụọ ahụ nke ndị Midia na ndị Peasia, na-anọchi anya ike abụọ ahụ nke Republicanism na Protestantism n’ime United States; otu a, ha na-anọchi anya akara abụọ ahụ nke oge ọgwụgwụ. Ọmụmụ nke Eron na Mosis gosiri oge ọgwụgwụ nke amụma afọ narị anọ nke Abraham n’mmalite nke Izrel oge ochie; otu aka ahụkwa, ọmụmụ nke Jọn Onye Na-eme Baptizim na Kraịst nọchiri anya akara ụzọ abụọ ahụ nke oge ọgwụgwụ na njedebe nke Izrel oge ochie. Jizọs na-egosipụtakarị mgbe nile njedebe site na mmalite.

Dịrịọs na Saịrọs ọnụ na-anọchi anya ihe-akara-ụzọ ahụ e gosipụtara dị ka oge ọgwụgwụ, mgbe afọ iri asaa nke ndọta n’agha na Babilọn bịara na njedebe.

> “Ụka Chineke dị n’ụwa nọ n’eziokwu n’agha-mkpọrọ n’oge ogologo a nke mkpagbu na-adịghị akwụsị akwụsị, dịka ụmụ Izrel e jidere n’agha-mkpọrọ na Babilọn n’oge mbula ahụ.” Prophets and Kings, 714.

Daraiọs na Saịrọs na-anọchi anya afọ 1798 na 1799, na-egosi oge ọgwụgwụ, mgbe ndọta yiri nke ahụ nke Izrel ime mmụọ nọ na Babilọn ime mmụọ kwụsịrị. Afọ 1798 mere ka a mata njedebe nke usoro ndọrọ ndọrọ ọchịchị nke ọchịchị ndị popu, nke e gosipụtara dịka anụ ọhịa, nke akwụna Rom nọkwasịrị.

> Ya mere, o buuru m n’ime mmụọ gaa n’ọzara: m wee hụ otu nwanyị ka ọ nọkwasịrị n’anụ ọhịa na-acha uhie uhie, nke juputara n’aha nkwulu, nke nwere isi asaa na mpi iri. Mkpughe 17:3.

Napoleon kwụsịrị ndụ nke anụ ọhịa ahụ n’afọ 1798, ma n’afọ 1799, nwanyị ahụ nke nọkwasịrị n’elu anụ ọhịa ahụ nwụrụ n’ala mgbaba. N’afọ 1989, ma Ronald Reagan ma George Bush nke okenye bụ ndị isi ala, na-akara oge ọgwụgwụ n’afọ 1989. Darius na Saịrọs na-anọchi anya Reagan na Bush nke okenye. Amaokwu nke abụọ kwuru:

> Ma ugbu a ka m ga-egosi gị eziokwu ahụ. Lee, a ga-ebili kwa ndị eze atọ ọzọ na Peasia; onye nke anọ ga-aba ọgaranya nke ukwuu karịa ha niile: ma site n’ike ya nke sitere n’ọgaranya ya, ọ ga-akpalite mmadụ niile imegide alaeze Grisia. Daniel 11:2.

## Mmụọte

Darius bụ Reagan, Sairọs bụ Bush nke ukwuu, ndị atọ sochiri Sairọs bụ Clinton, Bush nke nta, Obama Onye-Nkewa, ma onye-isi ala nke anọ ahụ nke “bara ụba nke ukwuu,” onye kpaliri ndị mba ụwa nke Grisịa, bụ Trump. Okwu ahụ “kpalie” pụtara ime ka mmadụ tetaa. Mgbe Trump kwupụtara ntuli-aka ya n’afọ 2015, a kpọtere ndị mba ụwa ahụ, ndị Joel kọwara dịka “ndị ọgọ mmụọ.”

> Ka e teta mba niile na-amaghị Chineke n’ụra, ka ha bịa rigo n’ndagwurugwu Jehoshafat: n’ihi na n’ebe ahụ ka M ga-anọdụ ikpe mba niile gbara gburugburu. Tụnyenu mma owuwe ihe ubi, n’ihi na owuwe ihe ubi achaala: bịanụ, rịdatanụ; n’ihi na ebe a na-azọ mkpụrụ vaịn ejuola, ite mmanya juru n’ọnụ na-asọfu; n’ihi na ajọ omume ha dị ukwuu. Ìgwè mmadụ, ìgwè mmadụ n’ndagwurugwu mkpebi: n’ihi na ụbọchị nke Onyenwe anyị dị nso n’ndagwurugwu mkpebi. Joel 3:12–14.

Mgbe a kpọlitere “ndị ọgọ mmụọ,” “ụbọchị nke Onyenwe anyị dị nso” n’ndagwurugwu Jehoshafat. “Jehoshafat” pụtara ikpe Jehova; a na-akpọkwa ndagwurugwu ahụ ndagwurugwu mkpebi. Site n’afọ 2015 gaa n’ihu, “ìgwè mmadụ” nke ụwa a ga-amalite ịkwaga n’ime ùkwù dị iche iche e kwadebere maka ngọpụ ọ bụla ụmụ mmadụ nyere maka na ha ekpebighị ife Chineke. N’oge 9/11 ka ikpe nke ndị dị ndụ malitere, ma n’afọ 2015, Trump kwupụtara na ọ ga-achọ ịbụ onye isi ala. N’oge 9/11 ka akụkụ mbụ nke mmiri ozuzo ikpeazụ malitere izo, mmiri ozuzo ikpeazụ ahụkwa bụ ihe na-eme ka ihe ubi ruo n’ịmị mkpụrụ nke ọma; ma n’afọ 2015, mgbe afọ iri na anọ gafere n’ime mmiri ozuzo ahụ nke na-emepụta owuwe ihe ubi nke chara acha, akwụkwọ Joel na-akpọku ịdọ aka ná ntị na mgbe Donald Trump “na-akpali alaeze Gris,” ma ọ bụ dịka Joel si kwuo ya, mgbe Trump “na-akpọlite ndị ọgọ mmụọ n’afọ 2015,” owuwe ihe ubi nke ụwa a amalitela ịcha.

Ọ dị mkpa ịghọta na eziokwu mbụ a kpọrọ aha na Daniel iri na otu, bụ ọrụ amụma nke Donald Trump. Ala-eze mbụ nke amụma Akwụkwọ Nsọ nke e gosipụtara n’akwụkwọ Daniel bụ Babilọn. Cheedị akụkọ Babilọn dị n’akwụkwọ Daniel ma a sị na Mmụọ Nsọ ejighị Nebukadneza guzobe ihe nlereanya amụma. Ala-eze nke isii nke amụma Akwụkwọ Nsọ ezughị ezu ma e wezụga àmà nke ọchịchị ikpeazụ nke ala-eze ahụ. Iwu nke ikwu ihe mbụ na mbụ na-eguzobe ịdị mkpa Trump dịka akara ngosi nke isi mkpa n’ọhụụ ahụ Daniel natara n’ụbọchị nke iri abụọ na abụọ mgbe o busịrị ọnụ izu atọ.

> Ma onye-isi nke alaeze Peasia guzogidere m ụbọchị iri abụọ na otu: ma, lee, Maikel, otu n’ime ndị-isi ukwu, bịara inyere m aka; m wee nọgide n’ebe ahụ n’etiti ndị eze Peasia. Ugbu a abịawo m ime ka ị ghọta ihe ga-adakwasị ndị gị n’ụbọchị ikpeazụ: n’ihi na ọhụ ahụ ka dịkwa maka ọtụtụ ụbọchị. Daniel 10:13, 14.

Ọhụ nke isi nke iri na otu na-egosi ihe na-adakwasị ndị nke Chineke n’ụbọchị ikpeazụ, na Trump dị ka onye ndú nke United States, ma emesia nke United Nations, bụ eziokwu nke nwere nsonaazụ ebighị ebi jikọtara na ịghọta ma ọ bụ na ịghọtaghị eziokwu ahụ. Eziokwu ahụ dị mkpa nke ukwuu ka Gebriel wee nyefee ya Daniel na n’amaokwu nke iri na anọ, Daniel na-edekọ, site n’ìhè nke mmụọ ozi Gebriel nyere, na ọ bụ “ndị na-apụnara ndị gị ihe n’ike” ka na-eme ka ọhụ ahụ guzosie ike. Ọ gaghị ekwe omume iso mmegharị nke Donald Trump n’amụma n’ụzọ ziri ezi ma e wezụga iji Rome dịka atụmatụ iji mata nzọụkwụ Trump site n’akụkọ ihe mere eme amụma nke Daniel isi nke iri na otu.

Trump, dịka ihe nnọchianya nke United States n’oge iwu Ụka gbasara Ụbọchị Sọnde, na-emepụta oyiyi nke anụ ọhịa ahụ; site n’ime nke a, ọ na-asọpụrụ anụ ọhịa ahụ. N’ihi ya, ọ bụ oyiyi nke anụ ọhịa ahụ, bụrụkwa oyiyi e mere n’nsọpụrụ nke anụ ọhịa ahụ. N’Mkpughe 17, ọkwa popu bụ nke asatọ, nke sitere na asaa ahụ; ma Donald Trump bụ onye isi ala nke asatọ kemgbe Reagan n’oge ọgwụgwụ na 1989, ma ọ bụkwa nke isii, nke pụtara na ọ bụ nke asatọ ahụ nke sitere na asaa ahụ.

Nkpughe nke iri na asaa, e buru Jọn n’ime ọzara n’amaokwu nke atọ, ebe ọ hụrụ akwụna ahụ ka ọ nọkwasịrị n’elu anụ ọhịa. Ụka Protestant ukwu ọ bụla akọwapụtawo akwụna ahụ dịka Ụka Katọlik, ọ bụ ezie na ha niile n’ụbọchị ikpeazụ agọnarịwo nkwenkwe ndị bụ isi nke ha. Ụka Rom juputara n’ọbara ndị martịa mgbe Jọn hụrụ ya, ọ kpọkwara aha nne ndị akwụna. Nke a na-egosi na e bufere Jọn gaa n’afọ 1798, ebe papasi nwere ọbara igbu ndị martịa, ma ụfọdụ chọọchị ndị bụbu Protestant amalitelarị ịlaghachi n’ime udo njikọta nke Rom Katọlik. Site n’ọnọdụ nlele ahụ Jọn hụrụ “ndị eze asaa,” ise n’ime ha adalarị na 1798, otu alaeze dịkwa na 1798, alaeze ahụ bụkwa United States, ma alaeze ọzọ, nke e mejupụtara site n’aka ndị eze iri, ga-abịa mgbe e mesịrị; n’ihi na na 1798, ebe Jọn guzo, alaeze nke asaa ahụ abịabeghị. Ndị eze iri ahụ na-achị n’oge awa nke nsogbu iwu Ụbọchị Sọnde, ha kwekọrịtakwa inye alaeze nke asaa ha nye anụ ọhịa nke alaeze nke ise, onye natara ọnya na-egbu egbu na 1798.

Nọmba “8” na-anọchi anya mbilite n’ọnwụ, ma ndị pope bụ onye nke asatọ nke sitere n’ime asaa ahụ mgbe a gwọchara ọnya ọnwụ ya n’ime njikọ atọ ahụ nke dragọn, anụ ọhịa na onye amụma ụgha, nke na-eme n’iwu Ụka abọchị Sọnde na-abịa n’oge na-adịghị anya. N’afọ 2020, ndị globalist zuru ntuli aka n’aka Trump, e wee gbuo ya n’okporo ámá nke Mkpughe iri na otu. Ndị àmà abụọ nke Mkpughe iri na otu na-anọchi anya mpi abụọ nke anụ ọhịa nke ụwa, ndị e gburu ha abụọ n’afọ 2020. Trump bụ onye isi ala nke isii kemgbe Reagan n’oge ọgwụgwụ n’afọ 1989; ma dịka ọ dị n’afọ 2024, ọ bụkwa onye nke asatọ nke sitere n’ime ndị eze asaa gara aga. N’afọ 2024, a gwọrọ ọnya ọnwụ ya, ma n’otu oge ahụ ọ ghọrọ onye nke asatọ nke sitere n’ime asaa ahụ, n’ịkwado n'ụzọ zuru oke akara amụma ahụ nke na-eguzobe ọhụụ ahụ. Ọ bụrụ na ị nweghị Rome, ị nweghị ike iso mmegharị nke oyiyi Rome.

## MAGA

Iji ghọta otú Trump si bụrụ Constantine Ukwu mgbe afọ “250” nke Nero gwụchara, ma ọ bụ otú o si bụrụ Antiochus Ukwu n’afọ 207 BC, ma ọ bụ otú o si bụrụ onye isi ala ikpeazụ nke mmegharị oge ọlaedo ya dum dabeere n’ime ka America bụrụ “ukwuu,” chọrọ ka a mata na isiakwụkwọ ahụ buru ụzọ kpọọ Trump aha ma kọwaa ọrụ amụma ya.

Akara mbinye aka nke “eziokwu” nke okwu Hibru a na-akpọ “eziokwu,” nke e ji mkpụrụedemede mbụ, nke iri na atọ, na nke iri abụọ na abụọ nke mkpụrụedemede Hibru wuo, na-akọwa Reagan dịka mkpụrụedemede mbụ, na Obama dịka mkpụrụedemede nke iri na atọ nke nnupụisi, dịka e gosiri ya n’afọ 2013 mgbe onye bụbu onye ndu nke Ụlọ Ọrụ Nnyocha Okwukwe sochiri pope Jesuit mbụ. N’ihi na onye ndu nke nnyocha okwukwe ahụ lara ezumike nka, ebe njedebe ya kwekọrọ na ebe mmalite nke pope Jesuit ahụ. Njikọ ahụ dị n’etiti pope abụọ Obama bụ March 13, 2013. Obama kwekọrọ na mkpụrụedemede nke iri na atọ nke nnupụisi, mkpụrụedemede nke iri abụọ na abụọ bụkwa Trump.

Ndezigharị nke iri abụọ na abụọ na-egbochi onye isi ala ka ọ bụrụ naanị ugboro abụọ n’ọrụ ahụ, ma mgbe a na-atụle ndị isi ala ndị jere ozi ugboro abụọ, ndị oge ọchịchị ha ESOGHỊ n’usoro na-eso ibe ha, e nwere naanị mmadụ abụọ. Grover Cleveland bụ alfa nke ndị isi ala jere ozi ugboro abụọ n’oge ndị na-esoghị ibe ha n’usoro, ma Trump bụ omega. Grover Cleveland bụ onye isi ala nke iri abụọ na abụọ, ma Trump, dịka omega nye Cleveland, ji ọdịiche alfa nke “22.” Cleveland na Trump na-anọchi anya alfa na omega nke nwere ihe nnọchianya nke mkpụrụedemede nke iri abụọ na abụọ n’alfabet Hibru. E nwere naanị ndị isi ala abụọ nwere oge ọchịchị abụọ na-esoghị ibe ha n’usoro, ma Trump bụ onye nke abụọ n’ime ha abụọ ahụ. Abụọ nke omega ugboro iri abụọ na abụọ nke alfa hà iri anọ na anọ, ihe nnọchianya nke 1844, nke bụ ihe nnọchianya nke ọnụ ụzọ e mechiri emechi n’oge iwu Sọnde, dịka e gosiri ya n’ụdị site n’ọnụ ụzọ e mechiri emechi nke 1844. Trump bụ onye nke 44 pụrụ iche n’ọnọdụ onye isi ala, ma ọ bụ onye isi ala mgbe ọnụ ụzọ mechiri emechi n’oge iwu Sọnde.

E jiri Saịrọs Ukwu mee ka e gosipụta Trump n’ụdị. Saịrọs Ukwu nyere iwu mbụ, Artazeksis Ukwu nyekwara iwu nke atọ. Nke mbụ na nke atọ kwekọrọ onwe ha, n’ihi na Jizọs na-eji mgbe niile mmalite egosi ọgwụgwụ. Trump nọ ebe ahụ mgbe “afọ 250” nke Nero bịarutere na njedebe, nke Constantine Ukwu nọchiri anya ya. Na njedebe nke “afọ 250” sitere n’afọ 457 T.K., Trump nọchiri anya ya site n’aka Antiochus Ukwu, onye laghachiri n’afọ 2024 ike karịa ka ọ dị na mbụ, n’ime mmezu nke amaokwu nke iri na atọ.

> N’ihi na eze nke ugwu ga-alọghachi, ọ ga-achịkọta igwe mmadụ karịrị nke mbụ, ma n’ezie ọ ga-abịa mgbe afọ ụfọdụ gasịrị, ya na nnukwu agha na nnukwu akụnụba. Daniel 11:13.

Mgbe Rom meriri United States n’oge iwu Ụka gbasara ụbọchị Sọnde, a ga-amanye mba ọ bụla n’ụwa dum ka ọ kpọọ isi n’ala nye Rom.

> “Mba ọzọ dị iche iche ga-eso ihe atụ nke United States. Ọ bụ ezie na ọ na-ebute ụzọ, ma otu nsogbu ahụ ga-abịakwasị ndị anyị nọ n’akụkụ niile nke ụwa.” Testimonies, volume 6, 395.

A na-amanye “mba ọzọ” ime nke a site n’aka United States, nke na-ewere ndu n’ime United Nations n’iwu Sọnde na-abịa n’oge na-adịghị anya. United Nations bụ ndị eze iri nke Mkpughe 17, ndị Ehab, eze nke ebo iri nke ugwu, na-achị, bụ onye lụrụ Jezebel. Alụmdi na nwunye Jezebel na Ehab bụ alụmdi na nwunye ahụ a na-emezu n’iwu Sọnde na-abịa n’oge na-adịghị anya. N’iwu Sọnde, United States, ala ahụ mara mma nke Daniel iri na otu, na anụ ọhịa nke ụwa nke Mkpughe iri na atọ, na-emecha akụkọ ihe mere eme ya dịka alaeze nke isii nke amụma Akwụkwọ Nsọ. N’Ugwu Kamel, ndị amụma Beal narị asatọ na iri ise na ndị nchụàjà nke Asera ndị na-eri nri n’ụlọ oriri Jezebel ka Ịlaịja gburu. A na-egbu United States n’iwu Sọnde na-abịa n’oge na-adịghị anya, dịka e gburu ndị amụma ụgha n’Ugwu Kamel. Akụkọ ahụ site n’oge ahụ gaa n’ihu bụ n’etiti Ịlaịja, megide Ehab na Jezebel, ma Ehab na-anọchite alaeze ugboro iri, nke onye mbụ gbara onwe ya n’ịkwa iko na Jezebel na-achị. Jezebel na-ezube ịkwa iko na alaeze ọbụla, ma Ehab na-anọchite onye mbụ mere nke a, ma ọ bụ United States ka na-anwụ n’Ugwu Kamel ma ozugbo ghọọ onye mbụ Jezebel na ya na-akwa iko. N’ihe gbasara Daniel iri na otu, ọ bụ n’ebe ahụ n’iwu Sọnde ka Trump na-ebili dịka eze ukwu nke Gris, nke Alexander Onye Ukwu na-anọchi anya ya.

> Ma eze dị ike ga-ebili, onye ga-eji ọchịchị sara mbara chịa, ma mee dịka ọchịchọ ya si dị. Ma mgbe ọ bilisịrị, alaeze ya ga-agbajikwa, a ga-ekewakwa ya n’ebe ifufe anọ nke eluigwe nọ; ọ gaghịkwa erute n’aka ụmụ ya, ma ọ bụ dị ka ọchịchị ahụ o jiri chịa: n’ihi na a ga-efopụ alaeze ya, ọbụna nye ndị ọzọ ma e wezụga ndị ahụ. Daniel 11:3, 4.

Donald Trump na-ebili dị ka “eze dị ike” nke Mba Ndị Dị n’Otu, onye a nọchiri anya ya n’ime amaokwu ahụ, ma emesịa mee ka akụkọ ihe mere eme nke Alexander the Great bụrụ ụdị ya. Mgbe ọ na-ebili, United States, alaeze nke isii nke amụma Akwụkwọ Nsọ, na-akwụsị, alaeze nke asaa nke ndị eze iri n’Akpughe iri na asaa amalitekwa. Ndị eze iri ahụ na-amalite alaeze nke asaa ha site n’ikwekọrịta n’ebe ahụ na n’oge ahụ inye alaeze nke asaa ha n’aka ike ndị pope, nke bụ alaeze nke asatọ, nke sitere n’ime alaeze asaa ndị gara aga. Nkwekọrịta ha bụ imezu uche Chineke, a na-anọchikwa uche Ya anya n’ahịrị n’elu ahịrị n’ime Akwụkwọ Nsọ nke eziokwu dum.

## Na-anọchi Anya Rome

Amaokwu nke ise ruo nke itoolu nke Daniel iri na otu mezuru site n’akụkọ ihe mere eme amụma nke gosipụtara n’ụzọ zuru oke akụkọ ihe mere eme nke ike papal dịka e depụtara ya n’amaokwu nke iri atọ na otu ruo nke iri anọ nke otu isi ahụ. Akara akụkọ ihe mere eme dị n’amaokwu nke ise ruo nke itoolu yiri akara akụkọ ihe mere eme dị n’amaokwu nke iri atọ na otu ruo n’amaokwu nke iri anọ. Ahịrị akụkọ abụọ ahụ na-egosi oge nke ike ahụ nke na-anọchi anya Rome papal buru ụzọ merie ihe mgbochi atọ, chịa ruo otu oge, ruo mgbe e nwere ọgbụgba ndụ mebiri emebi nke mere ka eze ndịda bịa imegide ha, nke nyere ha ọnya na-egbu egbu. Ka a na-amụ ma na-atụnyere ahịrị abụọ ahụ na akụkọ ihe mere eme nke ọma karị, ka a na-amata n’ụzọ miri emi karị na ha ziri ezi. Izi ezi ha metụtara etu ha si anọchi anya nhazi dị n’ime amaokwu ndị ahụ nke ọma, yana akụkọ ihe mere eme nke mezuru amaokwu ndị ahụ.

Akụkọ ihe mere eme nke mezuru amaokwu ise ahụ na-agakọ n’usoro ma kwekọọ na akụkọ ihe mere eme nke Rom nke ndị popu dịka e depụtara ya n’amaokwu iri atọ na otu ruo iri anọ, ma na-enye ọnọdụ maka mbubata Antiochus the Great n’amaokwu iri ruo iri na ise.

> Ma ụmụ-ya ndị ikom ka a ga-akpali, ha ga-achịkọtakwa ìgwè buru ibu nke agha dị ike: otu n’ime ha ga-abịa n’ezie, o wee jubiga ókè, gafee; mgbe ahụ ọ ga-alọghachi, a ga-akpalikwa ya, ruo ọbụna n’ebe ewusiri ike ya dị. Daniel 11:10.

N’ime mmezu nke amaokwu nke iri, Antiokus Ukwu meriri ruo n’ebe e wusiri ike nke Ijipt, ebe o kwụsịrị ọgụ ahụ ka o wee chịkọkọta onwe ya ọzọ. Akụkọ ihe mere eme ahụ na-anọchi anya ọdịda nke Soviet Union na 1989, dị ka e si gosipụta ya n’amaokwu nke iri anọ nke otu isi ahụ.

> Ma n’oge ọgwụgwụ ka eze nke ndịda ga-agha ya ịrị elu; eze nke ugwu ga-abịakwa imegide ya dịka ifufe oke mgbawa, ya na ụgbọ-ala agha, na ndị na-agba ịnyịnya, na ọtụtụ ụgbọ mmiri; ọ ga-abanyekwa n’ime mba ndị ahụ, ọ ga-ejubiga ókè ma gafee. Daniel 11:40.

Okwu ndị a dị n’amaokwu nke iri, “ga-abịa n’ezie, ma jubiga ókè, ma gafee,” bụ otu ihe ahụ n’asụsụ Hibru na nke amaokwu nke iri anọ, “ọ ga-abanye n’ime mba ndị ahụ, ọ ga-ajubigakwa ókè ma gafee.” Amaokwu abụọ ahụ na-akọwapụta oge eze ugwu (Antiochus n’amaokwu nke iri na Reagan n’amaokwu nke iri anọ) meriri eze ndịda (Ptolemy n’amaokwu nke iri na Soviet Union n’amaokwu nke iri anọ). Mwakpo abụọ ahụ bụ mmeghachi omume n’ihi mmeri mbụ eze ndịda nwere (Ptolemy n’amaokwu nke ise ruo nke itoolu na Napoleon n’amaokwu nke iri anọ). Ihe kpaliri eze ndịda ịwakpo bụ nkwekọrịta e mebiri emebi (alụmdi na nwunye Bernice n’amaokwu nke ise ruo nke itoolu na Nkwekọrịta Tolentino nke afọ 1797 e mebiri emebi ya na Napoleon). Ọdịdị amụma e gosipụtara n’ime amaokwu ndị ahụ, na mmezu ha sochirinụ n’akụkọ ihe mere eme, kwekọrọkwa na Aịzaya 8:8.

> Ọ ga-agafekwa Juda; ọ ga-erubiga ókè ma gafee, ọ ga-erukwa ọbụna ruo n’olu; mgbasa nke nku ya ga-ejupụta obosara ala gị, O Immanuel. Aịsaịa 8:8.

Mgbe Aịzaya buru amụma na usuu ndị agha Senakerib “ga-ejupụta ma gafee,” ọ bụkwa ọzọ otu Hibru ahụ dị ka n’amaokwu nke iri na nke iri anọ. Aịzaya kọwara oge Senakerib, alaeze ugwu, meriri alaeze ndịda nke Juda, ma ọ hapụrụ Jerusalem ka ọ guzo, n’ihi na ọ ruru naanị “ruo n’olu,” dịka Antiochus rutere ruo n’ókè n’amaokwu nke iri. Nkwali Senakerib bụ na Hezekaịa emebiela ọgbụgba ndụ ahụ ya na Asiria, dịka e gosiri ya site n’ịkwụsị Hezekaịa ịkwụ ụtụ e kwekọrịtara na ya. Ọgbụgba ndụ a mebiri emebi bụ ihe na-apụ iche n’amaokwu atọ ndị ahụ yiri ibe ha. Nke ọ bụla n’ime ha metụtara ọgbụgba ndụ e mebiri emebi, ma n’ihe banyere Ptolemy na Napoleon, e boro eze ugwu ebubo na ọ bụ ya mebiri ọgbụgba ndụ ahụ. Senakerib, eze ugwu, boro Hezekaịa ebubo na ọ jụrụ ịkwụ ụtụ e kenyere ya.

> Ma n’afọ nke iri na anọ nke ọchịchị eze Hezekaịa, Senakerib eze Asiria bịara buso obodo niile e wusiri ike nke Juda agha, were ha. Hezekaịa eze Juda wee ziga ozi n’aka eze Asiria na Lakish, sị, Emehiewo m; si n’ebe m nọ laghachi: ihe ọbụla ị ga-atụkwasị m, m ga-eburu ya. Eze Asiria wee tụtara Hezekaịa eze Juda talent ọlaọcha narị atọ na talent ọlaedo iri atọ. Hezekaịa wee nye ya ọlaọcha niile a hụrụ n’ụlọ Jehova, na n’akụ̀ nke ụlọ eze. 2 Ndị Eze 18:13–15.

Ndị agha ugwu nke Senakerib jidere obodo iri anọ na isii nke Juda n’ụzọ njem ya gaa Jerusalem. Ọ bụ ihe nwere nnukwu ihe amụma pụtara na Aịzaịa 8:8 jikọtara na amaokwu iri na iri anọ, si otú a na-enye àmà nke atọ banyere ọdịda nke alaeze ndịda nke Soviet Union n’afọ 1989. Ọdịda ahụ na-akara mmalite oge nke amaokwu iri anọ nke bụ ihe efu. Site na mmezu nke amaokwu iri anọ n’afọ 1989 ruo amaokwu iri anọ na otu, nke na-anọchi anya iwu Ụka ụbọchị Sọnde nke na-abịa n’oge na-adịghị anya, e nwere oge efu n’ime amaokwu iri anọ. Oge ahụ na-amalite n’afọ 1989 ma na-ejedebe na iwu ụbọchị Sọnde. Amaokwu iri anọ enweghị ihe ọ bụla ọ na-ekwu banyere oge ahụ, ma a pụrụ ịghọta amaokwu iri anọ site n’usoro ọmụmụ nke ahịrị n’elu ahịrị.

“Otu mkpịsị-igodo” bụ isi iji guzobe akụkọ ihe mere eme zoro ezo nke amaokwu nke iri anọ, bụ àmà Aịzaya banyere agha mmegwara mmeri nke alaeze ugwu lụsoro alaeze ndịda. Ma ọ bụ nnupụisi Hezekaịa nke kwụsịrị ịsọpụrụ nkwa gara aga nke inye “ụtụ” nye Asịrịa, ma ọ bụ ịtọpụ Bernice n’aka Antiochus, ma ọ bụ Nkwekọrịta Tolentino nke Napoleon, amaokwu atọ ahụ mezuru site n’akụkọ ihe mere eme ndị na-eme ka nkwekọrịta e mebiri emebi bụrụ ihe mkpali dị n’okpuru maka mwakpo. N’oge ọchịchị Obama, n’okpuru Ngalaba Steeti nke John Kerry, osote odeakwụkwọ Victoria Nuland kpatara mgbanwe agba iji kwatuo ọchịchị Ukraine. Site n’oge ahụ gaa n’ihu, akụkụ abụọ nke otu esemokwu dị adị gbasara Agha Ukraine; Putin na-ekwu na ọ bụ nkwekọrịta e mebiri emebi, ndị na-emegide ya na-ekwukwa na nkwekọrịta Putin na-atụ aka na ya adịbeghị n’ọnọdụ Putin na-ekwu na ya dị. Ma e mere nkwekọrịta n’eziokwu ma mesịa mebie ya, ma ọ bụ nke megidere ya, nke ahụ adịghị mkpa, n’ihi na ndekọ amụma ahụ na-edekọ nanị nkwekọrịta e mebiri emebi dịka mkpali maka agha.

Aịzaya 8:8 na-enye “igodo” iji hụ na eze ugwu na-emeri naanị ruo n’olu, ma ọ bụ ruo n’isi. “Igodo” ahụ na-akọwa Rọshịa dị ka isi ahụ e hapụrụ ka ọ guzo mgbe ahụ dara n’afọ 1989. Ihe dị mkpa amụma nke amaokwu nke asatọ adịghị ahụ naanị n’ime “igodo” nke ịmata isi ahụ, kama ịmata “olu” nke na-anọchi anya isi ahụ, ma ọ bụ obodo isi, nwere ike ịtọpụ naanị n’ihe jikọtara ya na akụkụ gara aga nke otu ọhụụ ahụ dị n’Aịzaya 8. Ọhụụ ahụ na-amalite n’isi nke asaa, ma n’amaokwu nke asaa na nke asatọ, a kọwara isi dị ka eze, ma ọ bụ alaeze ya ma ọ bụ obodo isi nke alaeze. Jerusalem bụ obodo isi Juda, nke obodo ya iri anọ na isii ndị agha Senakerib meriri, ma Senakerib hapụrụ obodo isi Jerusalem ka ọ guzo.

> N’ihi na isi Siria bụ Damaskọs, isi Damaskọs bụkwa Rezin; n’ime afọ iri isii na ise ka a ga-agbaji Ifrem, ka ọ ghara ịbụkwa ndị mmadụ. Isi Ifrem bụkwa Sameria, isi Sameria bụkwa nwa Remalaịa. Ọ bụrụ na unu ekweghị, n’ezie, a gaghị eme ka unu guzosie ike. Aịsaịa 7:8, 9.

Mgbe ndị agha Senakerib bịarutere n’akụkụ mgbidi Jerusalem n’afọ 701 BC, ọ bịarutere ruo n’olu, ma n’ime ime nke a, o hapụrụ àmà nke akụkọ ihe mere eme banyere Russia ka ọ nọgide mgbe ọdịda nke 1989 gasịrị. Dịka Antiochus the Great siri malite mmeghachi omume ya megide alaeze ndịda, o rutere n’amaokwu nke iri ruo n’ókè Egypt, ma ọ banyeghị n’ime ya. Ihe dị mkpa n’ihe mmeri Antiochus nwetara n’amaokwu nke iri bụ na ọ na-akara njedebe nke ọgụ agha nke Antiochus nke na-enweghị agha pụrụ iche doro anya, ma ọ na-anọchi anya ọrụ ya n’ịtọghachi ala ndị ọ tufuru na mbụ. Mmeri ya n’amaokwu nke iri na-anọchi anya njedebe nke ọtụtụ mmeri. Ọ kwụsịrị agha nke anọ nke Syria na Raphia, nke pụtara “ala ókè,” ma Raphia bụ ókè, ma ọ bụ “olu” nke Egypt. Ọgụ Antiochus nke afọ 219 BC ruo 217 BC na-anọchi anya iju mmiri gafee na ịgafe nke ọdịda Soviet Union site n’afọ 1989 ruo 1991, mgbe eze ahụ gafere mba ndị ahụ.

N’amụma, Aịzaya 8:8 na-enye ohere ka e mata Rọshịa, dịka olu n’agha Senakerib, ma ọ bụ dịka ebe mgbaba n’agha Antiochus, dị ka eze ndịda n’agha Raphia, dịka mmezu nke amaokwu nke iri na otu si anọchi anya ya. Site n’ime otú a, ọ na-ejikọta ozugbo akụkọ ihe mere eme nke mpụga nke dragọn ahụ nọchiri anya ya (eze ndịda), anụ ọhịa ahụ (eze ugwu), na onye amụma ụgha ahụ (ike nnọchi anya eze ugwu), na ahịrị ime nke amụma dịka amụma afọ iri isii na ise nke amaokwu nke asaa nke isi nke asaa nọchiri anya ya.

N’ụzọ amụma, mkpa Sennakerib ịrịgoro Jerusalem na-enye otu n’ime àmà amụma kachasị ike banyere ike Chineke dị n’Akwụkwọ Nsọ, ebe Chineke bibiri agha Sennakerib nke ndị ikom 185,000 n’abalị otu. N’ụbọchị gara aga, n’elu mgbidi Jerusalem ka Eliakim na Shebna nọkwa, ndị nnọchianya nke Adventizim Laodisia na Filadelfia, ndị a na-akara akara n’ọnụ ụzọ e mechiri emechi nke 1844 na ọnụ ụzọ e mechiri emechi nke iwu Ụka.

> Ma o wee ruo n’afọ nke iri na anọ nke eze Hezekaịa, Senakerib eze Asịrịa rigoro imegide obodo niile e wusiri ike nke Juda, werekwa ha. Eze Asịrịa wee zite Rabsake site na Lakish gaa Jerusalem, n’ebe eze Hezekaịa nọ, ya na nnukwu ndị agha. O wee guzo n’akụkụ ọwa mmiri nke ọdọ mmiri nke elu, n’okporo ụzọ ubi nke onye na-asacha ákwà. Eliakim nwa Hilkaịa, onye na-elekọta ụlọ eze, na Shebna onye odeakwụkwọ, na Joa nwa Asaf, onye na-edekọ ihe ncheta, wee pụta bịakwute ya. Aịsaịa 36:1–3.

N’Isi Aịzaịa isi nke asaa, e zitere Aịzaịa ka o were ozi gaa n’aka Ahaz ajọ omume, eze Juda, alaeze nke ndịda. Ọ bụ alaeze ahụ ka Senakerib na-awakpo n’isi nke asatọ, amaokwu nke asatọ. Mgbe Aịzaịa zutere eze ajọ omume ahụ, Ahaz, ọ zutere ya “n’akụkụ ọwa mmiri nke ọdọ mmiri nke elu n’okporo ụzọ nke ubi onye na-asacha ákwà,” nke bụ kpọmkwem ebe Rabsheke na-ekwulu aha Onyenwe anyị. Aịzaịa kụziri na ya na ụmụ ya bụ ihe ịrịba ama.

> Lee, mu onwem na umuaka ndi Jehova nyeworom bu ihe-iriba-ama na ihe-ebube n’Israel sitere n’aka Jehova nke usu nile nke ndi-agha, Onye bi n’ugwu Zaion. Aisaia 8:18.

Mgbe Aịsaịa zutere eze ajọ omume Ahaz “n’akụkụ ọwa mmiri nke ọdọ mmiri elu n’ụzọ ukwu nke ubi onye na-asa ákwà,” Aịsaịa kpọrọ nwa ya nwoke Shearjashub, nke pụtara, “ndị fọdụrụ ga-alọghachi.”

> Mgbe ahụ, Onyenwe anyị sịrị Aịzaya, Gaa ugbu a izute Ehaz, gị onwe gị na Shear-jashub nwa gị, n’ókè njedebe nke ọwa mmiri nke ọdọ mmiri elu, n’ụzọ ukwu nke ubi onye na-asa ákwà. Aịzaya 7:3.

Shiájashub na-egosi na ozi Aịsaịa kwusara n’“ọgwụgwụ nke ọwa mmiri nke ọdọ mmiri elu, n’okporo ụzọ nke ubi onye na-asa ákwà” bụ ozi na-akọwapụta ndị fọdụrụnụ ndị na-alọghachi. Ndị fọdụrụnụ ahụ bụ ndị ahụ n’akwụkwọ Malakaị a kpọrọ ka ha nwalee Onyenwe anyị site n’ịlọghachikwute ya, na site n’iwetaghachi otu ụzọ n’ụzọ iri n’ụlọ nkwakọba ihe. Ndị na-alọghachi ka Jeremaya na-anọchikwakwa anya dị ka ndị na-alọghachi mgbe ndakpọ olileanya mbụ gasịrị. N’isi nke asaa, “ọgwụgwụ nke ọwa mmiri nke ọdọ mmiri elu, n’okporo ụzọ nke ubi onye na-asa ákwà” na-egosi Aịsaịa ka ọ na-enye eze ajọ omume nke ndịda ozi, ma n’Aịsaịa iri atọ na isii, Elaịakim, Shebna na Joa onye na-edekọ ihe sonyeere aka n’ihi Hezekaịa, ebe Rabshakị nọchiri anya Senakerib.

Ebu ụzọ ozi nke “na njedebe ọwa mmiri nke ọdọ elu n’okporo ụzọ ubi onye na-asa ákwà” ka Aịzaya na nwa ya nwoke kwusara; ozi ikpeazụ nke “na njedebe ọwa mmiri nke ọdọ elu n’okporo ụzọ ubi onye na-asa ákwà” ka mmadụ atọ kwusara. Ozi mbụ ahụ bụ nye eze dị n’ime, nke abụọ kwa bụ nye eze dị n’èzí. Akara nkewa ahụ bụ mgbidi, nke bụ ihe nnọchianya nke iwu Chineke, na iwu Ụka nke Ụbọchị Sọnde nke na-anọchi anya mwepụ nke mgbidi nkewa nke ụka na ọchịchị. N’iwu Ụbọchị Sọnde, ma ọ bụ n’ebe mgbidi ahụ dị, e nwere ihe nnọchianya atọ; Eliakim bụ Filadelfia, Shebna bụ Laodisia, Joab onye na-edekọ akụkọ bụ Sadis.

N’iwu ụbọchị Sọnde, a na-akwatu ọtụtụ mmadụ dịka Daniel 11:41 si kwuo, ndị ahụ bụkwa ndị a na-aza ajụjụ n’ihi ìhè e nyere ha banyere Sabbath nke ụbọchị nke asaa. Ndị a na-akwatu na amaokwu 41 bụ ndị Seventh-day Adventist nke Laodisia, Eliakim na-anọchikwa anya Filadelfia.

> Ọ ga-erukwa, n’ụbọchị ahụ, na M ga-akpọ ohu M Elaịakim nwa Hilkaịa: M ga-eyikwasa ya uwe mwụda gị, meekwa ka ike sie ya ike n’úkwù-n’akụkụ gị, nyefee ọchịchị gị n’aka ya: ọ ga-abụkwa nna nye ndị bi na Jerusalem, na nye ụlọ Juda. M ga-ebekwasị igodo ụlọ Devid n’ubu ya; ya mere ọ ga-emepe, ọ dịghị onye ga-emechi; ọ ga-emechikwa, ọ dịghị onye ga-emepe. Aịzaya 22:20–22.

> Degara mmụọ-ozi nke nzukọ Kraịst dị na Filadelfia dee; Ihe ndị a ka Onye ahụ dị nsọ na-ekwu, Onye ahụ bụ eziokwu, Onye ahụ ji mkpịsị-igodo Devid, Onye na-emepe, ọ dịghịkwa onye ọbụla na-emechi; na-emechikwa, ọ dịghịkwa onye ọbụla na-emepe; Amaara m ọrụ gị nile: lee, etinyewo m n’ihu gị ọnụ ụzọ meghere emeghe, ọ dịghịkwa onye ọbụla pụrụ imechi ya: n’ihi na i nwere ntakịrị ike, ma debe okwu m, ịgọkwaghịkwa aha m. Lee, aga m eme ka ndị ahụ nke ụlọ nzukọ Setan, ndị na-ekwu na ha bụ ndị Juu, ma ha abụghị, kama ha na-agha ụgha; lee, aga m eme ka ha bịa kpọọ isiala n’ihu ụkwụ gị, ma mara na ahụrụ m gị n’anya. Mkpughe 3:7–9.

A na-anọchi Shebna anya site n’aka Eliakim, ma Shebna nọ n’elu mgbidi na-anọchi Ndị Adventist Ụbọchị Nke Asaa nke Laodisia, ndị jụrụ irite uru site n’ozi mmiri ozuzo mbụ ma ọ bụ nke ikpeazụ. Mmiri ozuzo mbụ n’ebe nzukọ ahụ nọ ka Aịzaya na ndị fọdụrụ laghachiri nọchiri anya ya, a kpọkwara ozi ahụ n’ebe nzukọ ndapụ n’ezi okwukwe nọ, nke e ji eze ajọ omume Ahaz nọchite anya ya. E nyere ozi ahụ site n’elu mgbidi n’ebe eze ajọ omume nke ugwu nọ, onye na-achọ imeri Jerusalem, ma ọ na-anọchi anya mmiri ozuzo ikpeazụ n’ihe metụtara mmiri ozuzo mbụ. Mgbe a na-ekpe nzukọ Chineke ikpe, mmiri ozuzo mbụ ma ọ bụ nke mbụ na-efesa ntakịrị, ma n’oge iwu ụbọchị Sọnde a na-awụsa mmiri ozuzo ahụ n’enweghị oke. Ozi e zigara Ahaz bụ ozi dị n’ime, ozi e zigara Senakerib bụ nke dị n’èzí. Olu mbụ nke Mkpughe 18:1–3 bụ nkwughachi nke ozi mmụọ ozi nke abụọ, ọ bụkwa nke dị n’ime. Olu nke abụọ nke Mkpughe isi iri na asatọ amaokwu nke anọ bụ nke dị n’èzí, ọ bụkwa ozi nke atọ. Aịzaya na nwa ya nwoke wetara ozi mmụọ ozi nke abụọ dị n’ime, ma n’elu mgbidi, ya na ozi dị n’èzí, e nwere mkpụrụobi atọ.

Iliakim bụ otu narị puku na iri anọ na anọ, Shebna bụ Adventizim ụbọchị nke asaa nke Laodisia, nke a ga-esi n’ọnụ Onyenwe anyị tụfuo n’oge ahụ. Joab onye na-edekọ ihe na-anọchi anya ìgwè atụrụ ọzọ nke Chineke, ndị na-edekọ akụkọ ihe mere eme ruo mgbe e rutere na mgbidi ahụ, ka ha wee mata ọkọlọtọ Iliakim, mgbe e weliri ya elu.

Aịzaya 8:8 na-ebute ozi ndị dị n’Aịzaya isii ruo iri na abụọ banye n’ime Daniel iri na otu, amaokwu nke iri. N’ime ime nke a, ọ na-enye àmà nke abụọ na isi nke alaeze ahụ ka a hapụrụ ka ọ nọgide na-eguzo mgbe mwakpo ahụ gasịrị. Ọ na-akọwapụta arụmụka banyere ọgbụgba ndụ e mebiri emebi nke a na-eji akpalite agha.

Site n’ịdaba nke Soviet Union n’afọ 1989, ruo n’iwu Sọnde nke na-abịa n’oge na-adịghị anya nke a nọchiri anya ya n’amaokwu na-esote, e nwere afọ iri atọ na asaa nke akụkọ ihe mere eme amụma nke amaokwu iri anọ ekwughị ihe ọbụla banyere ya. Amaokwu iri ruo iri na ise nke Daniel iri na otu na-anọchi anya akụkọ ihe mere eme amụma nke a na-akọwaghị n’amaokwu iri anọ. A pụrụ ịhụ ya naanị mgbe e ji usoro nke ahịrị n’elu ahịrị arụ ọrụ. Ọ bụrụ na unu agaghị ekwere, n’ezie a gaghị eme ka unu guzosie ike, bụ ịdọ aka ná ntị amụma nke ejikọrọ na amaokwu atọ ahụ na-akọwa 1989, ma mmezu nke akụkọ ihe mere eme nke amaokwu asatọ nke Aịzaya asatọ na-egosi ule nye Eliakim na Shebna. Ị pụrụ ịhụ, ka ị bụ onye kpuru ìsì?

Amaokwu nke iri anọ na otu nke Daniel iri na otu bụ iwu Sọnde na-abịa n’oge na-adịghị anya na United States, nke e ji akụkọ ihe mere eme nke mezuru amaokwu nke iri na isii tụnyere.

> Ma onye ahụ nke na-abịa imegide ya ga-eme dịka uche nke ya si dị, ọ dịghịkwa onye ga-eguzo n’ihu ya: ọ ga-eguzokwa n’ala ahụ dị ebube, nke a ga-ebibi site n’aka ya. Daniel 11:16.

> Ọ ga-abanyekwa n’ala ahụ dị ebube, a ga-emekwa ka ọtụtụ mba daa: ma ndị a ga-agbapụ n’aka ya, ọbụna Edom, na Moab, na ndị isi nke ụmụ Amọn. Daniel 11:41.

Mmezu akụkọ ihe mere eme nke amaokwu nke iri na isii ruo n’amaokwu nke iri atọ n’ime Daniel iri na otu bụ akụkọ ihe mere eme nke Rom ndị ọgọ mmụọ. Ahịrị amụma ọ bụla n’ime isi nke iri na otu nke Daniel ma na-anọchi anya akụkọ ihe mere eme nke Rom ndị ọgọ mmụọ, Rom ndị poopu, ma ọ bụ Rom nke oge a. Ahịrị ọ bụla ma na-akọwa ozugbo otu akụkọ ihe mere eme nke Rom, ma ọ bụ na-anọchi anya otu akụkọ ihe mere eme Rom nke ga-abịa n’ọdịnihu. Ahịrị ọ bụla. Amaokwu ndị ahụ nke na-ezo ozugbo n’akụkọ ihe mere eme nke Rom ndị ọgọ mmụọ mezuru, na-anọchi anya Rom ndị poopu. N’otu, Rom ndị ọgọ mmụọ na Rom ndị poopu na-agba ama banyere Rom nke oge a. Rom na-eguzobe ọhụụ ahụ, n’ihi na site na mmalite nke isi ahụ ruo na njedebe ya, ọhụụ ahụ bụ banyere Rom.

Jizọs kọwara na e nwere onye ọjọọ n’etiti ha ka o wee nyere ndị na-eso ụzọ Ya aka ikwere mgbe aghụghọ Judas pụtara ìhè.

> “N’ikwupụta ahụhụ ahụ n’isi Judas, Kraịst nwekwara nzube ebere n’ebe ndị na-eso ụzọ Ya nọ. N’ụzọ dị otu a ka O nyere ha ihe àmà kachasị elu nke ịbụ Ya Mesaya. O kwuru, sị, ‘Ana m agwa unu tupu o mezuo, ka, mgbe o mezuru, unu wee kwere na ABỤ M.’ Ọ bụrụ na Jisọs nọrọ jụụ, dị ka onye na-amaghị ihe ga-abịa n’ahụ Ya, ndị na-eso ụzọ Ya gaara eche na Nna-ukwu ha enweghị amụma-ọma nke Chineke, nakwa na e jidere Ya na mberede ma rara Ya nye n’aka ìgwè mmadụ ndị ogbu mmadụ. Otu afọ tupu ahụ, Jisọs agwala ndị na-eso ụzọ Ya na Ọ họrọla mmadụ iri na abụọ, na otu n’ime ha bụ ekwensu. Ugbu a, okwu Ya gwara Judas, nke na-egosi na a maara aghụghọ ya nke ọma n’aka Nna-ukwu ya, ga-eme ka okwukwe nke ezi ndị na-eso ụzọ Kraịst sie ike n’oge iweda Ya n’ala. Ma mgbe Judas ga-eru ọgwụgwụ ya dị egwu, ha ga-echeta ahụhụ ahụ Jisọs kwupụtara n’isi onye ahụ raara nye.” The Desire of Ages, 655.

Na Disemba 31, 2023, Ọdụm nke ebo Juda malitere ikpughe mkpughe nke Onwe-ya, ule ntọala ahụ wee malite. Ule ahụ bụ ma Rom ka bụkwa akara nke guzobere ọhụụ ahụ n’amaokwu nke iri na anọ, ka ọ̀ bụ na ihe agbanweela? Mgbe antikraịst mbụ sitere na United States malitere ịchị na Mee 8, 2025, amaokwu nke iri na anọ emezuworị. Mgbe ahụ, a pụrụ ịhụ na e ji Reagan na John Paul II mee ihe nnọchianya nke mmekọrịta dị n’etiti Trump na Pope Leo. Agha Ukraine nke malitere na 2014, mgbe Ngalaba Ọchịchị nke United States mere ka mgbanwe agba pụta na Ukraine, mere n’oge ọchịchị Obama, onye chịrị n’oge ndị poopu abụọ. Reagan na John Paul II nọ n’amaokwu nke iri, ma mgbe ahụ na 2014, Agha Ukraine malitere dị ka e gosipụtara ya n’agha amaokwu nke iri na otu, ya bụ agha nke ala ókè, ma ọ bụ agha Raphia. Raphia pụtara “ala ókè,” otu a kwa ka okwu ahụ, “Ukraine,” pụtara. N’akụkọ ihe mere eme ahụ, Obama na ndị poopu abụọ na-akara agha nke abụọ n’ime agha atọ nke amaokwu nke iri ruo nke iri na ise. Mgbe ahụ na 2024, Trump laghachiri n’ime mmezu nke amaokwu nke iri na atọ. Mgbe ahụ n’amaokwu nke iri na anọ, a na-eguzobe ọhụụ ahụ site n’ọbịbịa nke onye ibe Trump nke popu.

Ihe e guzobere bụ na ọgụ atọ ahụ nke amaokwu iri ruo iri na ise nọchiri anya akara-ụzọ atọ nke ọ bụla na-akọwa mmekọrịta dị n’etiti Jezebel na Ahab nke na-eduga n’Ugwu Kamel n’oge iwu Ụka. N’oge Reagan, Jezebel nọ na Sameria, e zoro ya site n’ọgbụgba-ndụ nzuzo. Mgbe ahụ, ndị nchụàjà Bel na ndị amụma nke ọhịa buliri ime mmụọ nke Katọlik nnwereonwe na-akpalite mmụọ nke oge a elu, nke e jikọtara na ihe nnọchianya nwere nkewa nke Obama nke ma onye-amụma ụgha nke Protestantism dapụrụ n’ezi okwukwe ma onye-amụma ụgha nke Islam, ofufe nke nne ụwa, omume rụrụ arụ nke agụụ mmekọahụ na ọgbaaghara nke Mgbanwe French. Mgbe ahụ, Trump lọghachiri na 2024, e mekwara ka mmekọrịta mepere emepe dị n’etiti anụ ọhịa ahụ na oyiyi ya pụta ìhè na 2025. Ọ bụ 2026, ule ọhụụ mpụta nke ntọala ahụ agafewo, ma anyị nọ ugbu a n’ọhụụ nke ule ụlọ nsọ ahụ.

Emerezu amaokwu nke iri na otu mezuru n’agha Raphia n’afọ 217 BC, ma ọ bụkwa ihe nnọchianya nke Agha Ukraine nke malitere n’afọ 2014, nke kpaliriwanye ike n’afọ 2022, ma ugbu a ọ nọ n’ọnụ ụzọ mmechi ya. Putin ga-emeri, ma mmeri ahụ na-ebute naanị mmalite nke ọdịda ya. Nhazi amụma nke amaokwu nke iri na otu na mmezu ya n’akụkọ ihe mere eme n’ime mmeri Ptolemy n’agha Raphia n’afọ 217 BC, dịka mmezu nke amaokwu nke iri na otu nke isi nke iri na otu, kwekọrọ na akụkọ ihe mere eme amụma nke eze Uzzaịa. Ma Ptolemy ma Uzzaịa bụ ndị eze ndịda, ndị obi ha buliri elu n’ihi ihe ịga nke ọma ha n’agha, ma obi ha ndị e buliri elu wetara ha abụọ n’ala, ma ọdịda ha abụọ jikọtara na mgbalị ibe ha mere iji chụọ àjà n’ebe nsọ dị na Jerusalem.

Anyi ga-anọgide na-atụle ọnwụ Putin nke na-eduba n’agha Panium n’amaokwu nke iri na ise n’isiokwu na-esonụ.

Back to Articles