Article

# Akwụkwọ Daniel — Nọmba Otu-Narị na Ise

Ịjụ Oziọma ahụ n’Ọganihu Ya: Site n’Ọmụmụ Kraịst ruo n’Ịtụ Stefen Nkume

Author

Jeff Pippenger

Published

February 29, 2024

Formats

PDF
Word
Song MP3

N’isiokwu ikpeazụ anyị rịbara ama na mmụọ nsọ kpaliri dee na ndị Juu “kàchiri nkwụsị ha” nke oziọma n’obe, ma mesịa kwado nkwụsị ha ọzọ n’oge a tụrụ Stivin nkume ruo ọnwụ. Olee otú nke a ga-esi bụrụ? N’ezie, nkwụsị nke oziọma site n’aka ndị Juu ndị ahụ na-eme mkpesa na esemokwu n’akụkọ ihe mere eme ahụ mezuru n’ụzọ na-aga n’ihu nwayọ nwayọ. A gabigalarị ha n’oge ọmụmụ Ya. Site n’omụmụ Kraịst ruo n’oge a tụrụ Stivin nkume ruo ọnwụ na-egosi nkwụsị nke oziọma nke gara n’ihu n’ụzọ nwayọ nwayọ.

> “Ndị mmadụ amaghị ya, ma ozi ahụ jupụtara eluigwe n’ọṅụ. Site n’inwe mmasị miri emi karị na nke dị nro karị, a na-adọta ndị nsọ sitere n’ụwa nke ìhè n’ebe ụwa nọ. Ụwa dum na-egbuke egbuke karị n’ihi ọnụnọ Ya. N’elu ugwu nta ndị dị n’elu Betlehem ka e zukọtara ìgwè ndị mmụọ ozi a na-apụghị ịgụ ọnụ. Ha na-eche ihe ịrịba ama ga-eme ka ha kpọsaa ozi ọma ahụ nye ụwa. Ọ bụrụ na ndị ndú n’Izrel eguzosiwo ike n’ọrụ ntụkwasị obi e nyefere ha, ha gaara enwekwa òkè n’ọṅụ nke ikwusa ọmụmụ Jizọs. Ma ugbu a, a gafewo ha.” The Desire of Ages, 47.

Site n’ọmụmụ Jizọs ruo n’ọnwụ Stivin, a na-egosi mmegide na-ajụ oziọma nke Izrel oge ochie n’ụzọ na-aga n’ihu. Ịnakwere na ịjụ Kraịst nke ndị Juu bụ ihe mere n’ụzọ na-aga n’ihu na-eme ka o kwe omume ịmata “imechi ịjụ ha,” ma n’obe, ebe ákwà mgbochi nke ụlọ nsọ dọwara adọwa, ma kwa n’ọnwụ Stivin. Ndọwapụ nke ákwà mgbochi ahụ bụ ihe nnọchianya na ha abụghịzi ndị ọgbụgba ndụ Chineke, ma mgbe a tụrụ Stivin nkume, Stivin hụrụ Jizọs ka o guzo n’aka nri Chineke, nke n’akwụkwọ Daniel isi nke iri na abụọ, amaokwu nke mbụ, bụ ihe nnọchianya nke mmechi nke oge ebere. Mbibi nke Jerusalem bụkwa ihe nnọchianya nke mmechi nke oge ebere.

> “A ga-abịakwasị Jerusalem ntaramahụhụ ahụ nwere ike ịkwụsịtụ naanị obere oge; ma dịka anya Kraịst lekwasịrị n’obodo ahụ a kpebiri ibibi, ọ hụghị naanị mbibi ya, kama o hụkwara mbibi nke ụwa. Ọ hụrụ na dịka e nyefere Jerusalem ka e bibie ya, otu a ka a ga-enye ụwa n’aka mbibi ya. Ọ hụrụ ntaramahụhụ ahụ a ga-eleta ndị iro Chineke. Ihe omume ndị mere n’oge mbibi Jerusalem ka a ga-emeghachi ọzọ n’ụbọchị ukwu ahụ na nke dị egwu nke Onyenwe anyị, ma n’ụzọ ka njọ ma na-atụ egwu karịa.” Review and Herald, December 7, 1897.

Ọ bụ naanị ebere Chineke gbochiri ka e bibie Jerusalem n’obe.

> “N’ịkpọgide Kraịst n’obe nke ndị Juu, e tinyere mbibi nke Jerusalem. Ọbara a wụsịrị n’elu Kalfarị bụ ibu ahụ mere ka ha daba n’ime mbibi n’ụwa a nakwa n’ụwa nke ga-abịa. Otu a ka ọ ga-adịkwa n’ụbọchị ukwu ikpeazụ ahụ, mgbe ikpe ga-adakwasị ndị jụrụ amara Chineke. Kraịst, nkume ịsụ ngọngọ ha, ga-apụta n’oge ahụ n’ihu ha dịka ugwu nke ịbọ ọbọ. Ebube nke ọnụ Ya, nke bụ ndụ nye ndị ezi omume, ga-abụkwa ndị ajọ omume ọkụ na-erepịa. N’ihi ịhụnanya a jụrụ, amara a ledara anya, a ga-ebibi onye mmehie.” The Desire of Ages, 600.

Ọ bụ naanị ebere Chineke ka nọgidere, n’ịghara iweta mbibi Jerusalem n’oge obe ahụ.

> “N’ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ afọ iri anọ mgbe Kraịst Onwe Ya kwupụtasịrị mbibi nke Jerusalem, Onyenwe anyị gbuuru oge n’ikpe Ya megide obodo ahụ na mba ahụ. Ndidi nke Chineke n’ebe ndị jụrụ ozi-ọma Ya na ndị gburu Ọkpara Ya nọ dị ebube nke ukwuu.” The Great Controversy, 27.

N’oge ikpeazụ Ọ sachara ụlọ nsọ, Jisọs ewepụtala ịdọ aka ná ntị ka a gbapụ na Jerusalem mgbe ndị na-eso ụzọ Ya ga-ahụ ihe arụ nke mbibi ahụ, nke Daniel onye amụma kwuru banyere ya. N’oge mbụ Ọ sachara ụlọ nsọ, Ọ kwuru na ndị Juu emeela ụlọ Nna Ya ka ọ bụrụ ọgba ndị ohi; ma n’oge ikpeazụ ahụ Ọ sịrị, “a hapụwo unu ụlọ unu ka ọ bụrụ ihe tọgbọrọ n’efu.” Ọbụna tupu obe ahụ, nke dị nnọọ nso ime, ụlọ nsọ ahụ ebe a ga-adọwa ákwà mgbochi ya n’oge a kpọgidere Ya n’obe, a matalarị ya dịka ụlọ ndị Juu, ọ bụghị ụlọ Chineke. Sister White kọwara mgbe Kraịst kwuru okwu ahụ, ma ka àmà ya na-aga n’ihu, ọ kọwakwara afọ iri anọ nke ebere e gbatịrịworo.

> “Okwu Kraịst gwara ndị nchụàjà na ndị ọchịchị, sị, ‘Lee, a hapụrụ unu ụlọ unu ka ọ bụrụ nkịtị’ (Matthew 23:38), tụrụ obi ha egwu. Ha mere ka o yie na ha enweghị mmasị, ma ajụjụ ahụ nọgidere na-ebili n’obi ha gbasara ihe okwu ndị a pụtara. O yiri ka ihe ize ndụ a na-adịghị ahụ anya na-eyi ha egwu. Ọ̀ pụrụ ịbụ na ụlọ nsọ ahụ dị ebube, nke bụ otuto mba ahụ, ga-adị anya ghọọ ikpokọta mkpọmkpọ ebe?...”

> “Kraịst nyere ndị na-eso ụzọ Ya ihe ịrịba ama nke mbibi ga-abịakwasị Jerusalem, Ọ gwakwara ha otú ha ga-esi gbapụ: ‘Ma mgbe unu ga-ahụ Jerusalem ka ndị agha gbara ya gburugburu, mgbe ahụ mara na mbibi ya adịla nso. Mgbe ahụ ka ndị nọ na Judia gbaga n’ugwu; ka ndị nọ n’etiti ya pụọ; ka ndị nọ n’ime ime obodo ghara ịbanye n’ime ya. N’ihi na ndị a bụ ụbọchị ịbọ ọbọ, ka e wee mezuo ihe nile e dere.’ E nyere ịdọ aka ná ntị a ka e gee ya ntị afọ iri anọ ka e mesịrị, n’oge mbibi Jerusalem. Ndị Kraịst rubere ịdọ aka ná ntị ahụ isi, ọ dịghịkwa otu Onye Kraịst nwụrụ n’oge ọdịda obodo ahụ.” The Desire of Ages, 628, 630.

A kpọgidere Kraịst n’obe n’afọ 31, ma ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ afọ iri anọ mgbe e mesịrị, n’afọ 70, e bibiri Jerusalem mgbe nnọchibido nke afọ atọ na ọkara gasịrị. Olee otú a ga-esi kwuo na e bibiri Jerusalem n’oge obe n’afọ 31, ma ọ bụrụ na e ka nwere afọ atọ na ọkara nke oge amara a na-anwale, nke a kọwara dịka izu iri asaa n’akwụkwọ Daniel isi nke itoolu, amaokwu nke iri abụọ na anọ? Olee otú a ga-esi edozi ihe ndị a na-adị ka enweghị nkwekọrịta? Ngwọta kachasị mfe bụ naanị ịmata eziokwu ahụ bụ na, mgbe a bịara n’ịgwụcha oge amara a na-anwale nke izu iri asaa nọchiri anya ya, a ghaghị ịghọta ya dịka mmechi na-aga n’ihu nke oge amara a na-anwale. Nke a bụ eziokwu, ma ọ na-ewepụ nkọwapụta amụma ọ bụla pụrụ iche mgbe a na-etinye ihe ịrịba ama nke akụkọ ihe mere eme ahụ n’ọrụ. Aga m anwa ịkọwa.

Ọ bụrụ na Pentikọst na-anọchi anya iwu Sọnde na-abịanụ, ebe a na-akpọpụta igwe atụrụ nke ọzọ nọ na Babilọn, gịnị mere ozi-ọma ji gaa n’aka ndị Jentaịl naanị mgbe afọ atọ na ọkara gachara site na Pentikọst? Ọ bụ ọnwụ nke Kraịst ka ọ bụ ọnwụ Stivin bụ ihe ịrịba ama nke mmechi oge amara nye Izrel oge ochie? Ọ bụrụ na Adventizim Laodisia akwụsị ịbụ ụka n’iwu Sọnde na-abịanụ, mbibi nke ụlọ nsọ ahụ n’afọ 70, ọ̀ nọchiri anya njedebe nke ụlọ nsọ nke Adventizim Laodisia n’iwu Sọnde? Ihe nwere ike iyi ka ọdịiche ndị na-adabaghị adaba na-enweta ngwọta site n’itinye n’ọrụ “ahịrị n’elu ahịrị,” ma mgbe etinyere usoro ahụ n’ọrụ, àmà nke ihe ịrịba ama ndị ahụ anyị na-achọpụta na-aghọ nke doro nnọọ anya ma bụrụkwa nke mkpirikpi.

A na-ekewa izu ahụ Kraịst kwadoro ọgbụgba ndụ ahụ n’oge abụọ hà nhata nke afọ atọ na ọkara. Afọ atọ na ọkara mbụ ahụ na-amalite na baptizim Kraịst ma kwụsị n’ọnwụ Ya. Baptizim bụ akara nke ọnwụ Ya na mbilite n’ọnwụ Ya, ya mere mmalite nke oge ahụ nke afọ atọ na ọkara bụ otu ihe ahụ na njedebe ya. N’oge ahụ Kraịst gosiri ozi-ọma naanị nye ndị Juu. Njedebe nke afọ atọ na ọkara ahụ na-akara mmalite nke afọ atọ na ọkara na-esote ya. Mmalite nke oge nke abụọ nke afọ atọ na ọkara na-amalite n’ọnwụ Kraịst, ọ na-akwụsịkwa n’ọnwụ Stivin. N’oge ahụ ndị na-eso ụzọ Ya gosiri ozi-ọma naanị nye ndị Juu.

A ga-ejikọta oge abụọ ahụ, ndị bụ ahịrị amụma abụọ dị iche iche, “ahịrị n’elu ahịrị.” Ma mmalite ma njedebe nwere akara nke Alfa na Omega, n’ihi na akụkọ ihe mere eme nke mmalite na nke njedebe bụ otu. Oge ogologo abụọ ahụ bụ otu ihe ahụ, ọrụ a na-arụkwa n’ime oge nke ọ bụla bụ otu ihe ahụ. Kraịst, onye bụ Mbụ na Ikpeazụ, bụkwa Onye Okike nke ihe niile, ma n’akụkụ ahụ, Ọ bụ Onye Okike nke Eziokwu. E ji mkpụrụedemede Hibru atọ kee okwu Hibru ahụ bụ “eziokwu.” A jikọtara mkpụrụedemede mbụ, nke mkpụrụedemede nke iri na atọ sochiri, nke mkpụrụedemede ikpeazụ nke mkpụrụedemede Hibru sochiri, iji mee okwu Hibru ahụ bụ “eziokwu.”

Oge abụọ ahụ nke afọ atọ na ọkara nwere Kraịst dịka onye mbụ na onye ikpeazụ, n’ihi na Kraịst nọ na mmalite nke oge mbụ n’oge baptism Ya, dịka Ọ nọkwa na njedebe ya n’ọnwụ Ya n’oge mbụ. Ma Kraịst nọ n’ọnwụ Ya na mmalite nke oge nke abụọ, Ọ na-eguzokwa n’aka nri nke Chineke na njedebe nke oge nke abụọ. Ọnụ ọgụgụ iri na atọ bụ akara nke nnupụisi, ma n’oge abụọ ahụ, ma e gosipụtara ozi ọma ahụ n’onwe Ya site n’aka Kraịst, ma ọ bụ n’oge nke abụọ site n’aka ndị na-eso ụzọ Ya, ndị Juu na-eme mkpesa nupụrụ isi megide ozi nke ozi ọma ahụ.

Oge abụọ ahụ hà nhata n’ogologo, na-ebukwa akara nke Alfa na Omega, ma na-akọwapụta otu ozi-ọma ahụ. A ghaghị ijikọ oge abụọ ahụ “ahịrị n’elu ahịrị.” Usoro nke “ahịrị n’elu ahịrị” bụ usoro nnwale nke mmiri ozuzo ikpeazụ. Ọ bụ usoro nke ụbọchị ikpeazụ, ma eziokwu ndị a na-achọpụta ma na-eme ka ha guzosie ike site n’usoro ahụ n’ụbọchị ikpeazụ bụ ndị na-asacha ma ọ bụ na-eme ka ụmụ nke Livaị dị ọcha n’oge a na-akara otu narị puku iri anọ na anọ ahụ akara.

> Ònye ka ọ ga-akụziri ihe ọmụma? Ònye ka ọ ga-eme ka ọ ghọta ozizi? Ndị a napụrụ ara ehi, ndị a dọpụtara n’obi nne. N’ihi na iwu ga-adị n’elu iwu, iwu n’elu iwu; ahịrị n’elu ahịrị, ahịrị n’elu ahịrị; ntakịrị ebe a, ntakịrị ebe ahụ: N’ihi na ọ bụ n’egbugbere ọnụ na-asụ nsụ na n’asụsụ ọzọ ka ọ ga-agwa ndị a okwu. Ndị ọ sịrị ha, Nke a bụ izuike nke unu ga-eme ka ndị ike gwụrụ zuo ike; nke a kwa bụ ime ka mmadụ nweta ume ọhụrụ: ma ha achọghị ịnụ. Ma okwu nke Onyenwe anyị ghọrọ nye ha iwu n’elu iwu, iwu n’elu iwu; ahịrị n’elu ahịrị, ahịrị n’elu ahịrị; ntakịrị ebe a, ntakịrị ebe ahụ; ka ha wee jee, daa azụ, kụrie onwe ha, bụrụ ndị a tọrọ n’ọnyà, ma bụrụkwa ndị e jidere. Aịzaya 28:9–13.

Amaokwu nke sochirinụ n’akwụkwọ Aịzaya na-agwa ndị mmadụ na-akparị akparị bụ ndị na-achị ndị Jerusalem okwu. Nye ndị ahụ na-akparị akparị, “ezumike na mmụgharị ahụ” (mmiri ozuzo ikpeazụ), nke ha jụrụ “ịnụ,” bụ ihe na-eme ka ha “gaa, daa azụ, gbajie, bụrụ ndị e jidere n’ọnyà, ma bụrụkwa ndị a kpụrụ.” E nyere ha ule ahụ site n’asụsụ ọzọ, n’ihi na Ilija, Jọn Onye-nbapụta, na William Miller azụghị ọmụmụ n’ụlọ akwụkwọ nkà mmụta okpukpe nke akụkọ ha nke ọ bụla. Ozi mmiri ozuzo ikpeazụ nke na-anwale Adventizim Laodisia bụ ozi a na-emepụta site n’itinye “ahịrị n’elu ahịrị.”

Mgbe a tọkwasịrị afọ atọ na ọkara mbụ nke izu ahụ nke Kraịst kwadoro ọgbụgba ndụ n’elu afọ atọ na ọkara nke abụọ, anyị na-ahụ ìhè amụma nke na-eme ka ihe ọ bụla yiri ka ọ naghị adakọ nke pụrụ ịpụta n’uche onye na-achọ ịmata ihe doo anya. Izu ahụ bụ oge Onye Ozi nke Ọgbụgba Ndụ ga-akwado ọgbụgba ndụ ahụ, ma ọgbụgba ndụ nke Akwụkwọ Nsọ ga-eji ọbara kwado ya. Baptizim na ikpọgide Kraịst n’obe na ịtụ Stivin nkume, ha niile na-egosi ọbara. Ahịrị abụọ ahụ na-anọchi anya ọbara nke ọgbụgba ndụ ahụ, ahịrị ndị ahụ kwa na-akwado ọgbụgba ndụ ahụ.

Mgbe e jikọtara ha ọnụ “ahịrị n’elu ahịrị,” baptizim na ịkpọgide n’obe bụ akara-ụzọ mbụ, ma ịkpọgide n’obe na ịtụ Stivin nkume bụ akara-ụzọ ikpeazụ. Mgbe e jikọtara ha ọnụ n’otu ahịrị, anyị na-ahụ obe ahụ na Maịkel ka o biliri n’oge ọnwụ Stivin dị ka ndịàmà abụọ nke ndị Juu ji kaa akara mmechi nke ịjụ ha oziọma ahụ. Ọnwụ Kraịst bụkwa ọnwụ onye na-eso ụzọ Ya, bụ Stivin, nke bụ Ngabiga, mgbe e jikọtara ahịrị abụọ ahụ. Ụbọchị atọ ka e mesịrị, a kpọlitere Kraịst n’ọnwụ dịka onyinye Mkpụrụ Mbụ.

> Ma ugbu a, Kraịst esiwola n’ọnwụ bilie, bụrụkwa mkpụrụ mbụ nke ndị dara n’ụra ọnwụ. 1 Ndị Kọrịnt 15:20.

N’etiti Emume Ngabiga na emume Mkpụrụ Mbụ n’ụbọchị nke atọ ka mmalite emume Achịcha Na-ekoghị N’eko dị. Achịcha na-ekoghị n’eko anaghị “ebili,” ma Kraịst ebilighị n’ụbọchị nke abụọ; O biliri n’ụbọchị nke atọ. Kraịst na Stivin na-anwụ ọnụ n’ọrụ “ahịrị n’elu ahịrị,” ma a na-eme ka Stivin si n’ọnwụ bilie mgbe Kraịst gasịrị, n’ihi na e nwere usoro n’mbilite n’ọnwụ nke mkpụrụ mbụ.

> Ma onye ọ bụla n’usoro nke ya: Kraịst, mkpụrụ mbụ; emesia ndị bụ nke Kraịst n’ọbịbịa Ya. 1 Ndị Kọrịnt 15:22.

A pụghị ikewapụ emume nke Udu Mmiri n’ebe ibe ha nọ, n’ihi na ha nwere njikọ kpọmkwem n’ebe ibe ha nọ. N’echiche a, Pentikọst na-anọchi anya iwu Sọnde nke na-abịa n’oge na-adịghị anya, mgbe a ga-enwe nkwughachi nke ịwụsa Mmụọ Nsọ, olu nke abụọ nke Mkpughe isi nke iri na asatọ ga-akpọkwa mgbe ahụ ndị na-amaghị ozi-ọma ugbu a ka ha si na Babilọn pụta. Okwu ahụ bụ “Babilọn” sitere n’okwu ahụ bụ “Bebụl,” nke pụtara mgbagwoju anya, n’ihi na ọ bụ n’ọdịda Bebụl ka Chineke gbagwojuru asụsụ dị iche iche anya, ọ bụkwa na Pentikọst ka Chineke na-atụgharị mgbagwoju anya nke asụsụ dị iche iche azụ iji buru ozi-ọma gaa n’ụwa. Ya mere, Pentikọst na iwu Sọnde kwekọrọ.

N’oge Pentikọst, e nyere ndị na-eso ụzọ Kraịst onyinye nke asụsụ, ma ozi ha n’oge ahụ ka bụ nke e mere ka ọ bụrụ naanị nye ndị Juu. Mgbe e jikọtara ahịrị abụọ ahụ ọnụ, Pentikọst na-eme n’afọ 34, mgbe e tụrụ Stivin nkume ruo ọnwụ, ma e wee buru ozi ọma ahụ gaa n’ebe ndị na-amaghị ozi ọma nọ ugbu a.

Stivin na-anọchi anya ndị a ga-eme ka ha si n’ọnwụ bilie “n’ọbịbịa Ya,” ma bụ ndị soro Ya nwụọ. Àjà Mkpụrụ Mbụ na-akara mbilite n’ọnwụ nke Kraịst n’ụbọchị nke atọ, ọ na-akakwa mmalite nke Emume Izu dị iche iche, nke bụkwa emume Pentikọọst, ma nke na-echeta inye Iwu Iri ahụ n’ugwu Sinai.

Ụbọchị Ọktoba 22, 1844, kwekọrọ n’obe, n’ihi na, n’etiti ihe akaebe ndị ọzọ, Nwanyị White na-eme ka ndakpọ olileanya nke ndị na-eso ụzọ ahụ mgbe obe gasịrị dakọtara na ndakpọ olileanya nke sochiri Ọktoba 22, 1844. Ma obe ma Ọktoba 22, 1844, na-anọchi anya n’ihu iwu Ụka ga-abịa n’oge na-adịghị anya. Pentikọst kwa na-anọchikwa anya iwu Ụka ahụ ga-abịa n’oge na-adịghị anya, ma Pentikọst bịara ụbọchị iri ise na abụọ mgbe obe gasịrị. Obe ahụ, nke Ememme Ngabiga nọchiri anya ya, na-ebute usoro ememme nke na-echeta ụzọ ochie nke Izrel oge ochie site n’abalị ahụ mgbe mmụọ ozi nke ọnwụ gafere Ijipt, ruo n’inye iwu ahụ. Ọ bụ ezie na ememme ndị ahụ nwere ọdịiche nke ha pụrụ iche, ejikọtara ha n’ụzọ a na-apụghị ikewapụ ekewa. Ya mere, ọ ziri ezi itinye ụbọchị iri ise na abụọ ahụ nile site na Ngabiga ruo Pentikọst dịka otu naanị akara-ụzọ.

N’ihi nke a, obe, ọnwụ Stivin, na Pentikọst, ha niile na-egosi tupu oge eruo iwu ụbọchị Sọnde nke na-abịa n’oge na-adịghị anya, mgbe ikpe mmezu na-aga n’ihu megide Babilọn nke Oge A na-amalite, ka olu nke abụọ nke Mkpughe isi nke iri na asatọ na-amalite ịkpọ atụrụ ọzọ nke Chineke ka ha si na Babilọn pụta. Ọ bụ n’akara ụzọ ahụ ka ikpe mmezu megide Jerusalem rutere, ọ bụ ezie na Chineke, n’ebere Ya, yigharịrị mbibi n’ezie nke ụlọ nsọ na obodo ahụ ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ afọ iri anọ mgbe obe gasịrị ruo n’afọ 70. Mbibi nke Jerusalem oge ochie na-anọchi anya mmalite nke ikpe mmezu na-aga n’ihu nke na-amalite na United States mgbe “ndapụ n’ezi ofufe nke mba na-esote mbibi nke mba.”

Eziokwu na-eguzosi ike n’elu àmà nke mmadụ abụọ, ma n’ime ahịrị abụọ nke afọ atọ na ọkara nke Kraịst jiri kwado ọgbụgba ndụ ahụ, anyị na-achọta ndị àmà abụọ nke ọnwụ na mbilite n’ọnwụ nke jikọtara ya na akụkọ ihe mere eme nke na-akọwapụta iwu Sọnde nke na-abịa n’oge na-adịghị anya. A na-akọwa iwu Sọnde ahụ, n’ime Mkpughe isi nke iri na otu, dịka “awa nke nnukwu ala ọma jijiji.” “Awa” ahụ jikọtara kpọmkwem na ndị àmà abụọ ndị nyere àmà nke afọ atọ na ọkara. Àmà ha na-ejedebe n’ọnwụ ha na mbilite n’ọnwụ ha.

Àmà ha nke afọ atọ na ọkara, nke ọnwụ ha na mbilite n’ọnwụ ha soro, ka e gosipụtara site n’ọnwụ na mbilite n’ọnwụ nke ma Jizọs ma Stivin, n’ihi na “ahịrị n’elu ahịrị,” a na-anọchi Stivin anya dịka onye e mere ka o soro Kraịst bilie n’ọnwụ. N’emume Mkpụrụ Mbụ, e wetara onyinye isi abụọ.

Otu bụ nwa-atụrụ na-enweghị ntụpọ, nke ọzọkwa bụ àjà ọka bali. Ọka bali ahụ nọchiri anya mkpụrụ ubi nke ga-eso, nwa-atụrụ ahụ kwa nọchiri anya Kraịst. E mere ka Kraịst si n’ọnwụ bilie n’ụbọchị nke atọ, Stivin kwa nọchiri anya ndị ga-eso, ọka bali ahụ kwa nọchiri anya mkpụrụ ubi nke ga-eso. Ndịàmà abụọ ahụ dị na Mkpughe isi nke iri na otu gbara àmà ruo afọ atọ na ọkara, mgbe nke ahụ gasịrị e gburu ha, emesịa e mekwara ka ha si n’ọnwụ bilie ụbọchị atọ na ọkara ka e mesịrị. Ndịàmà abụọ ahụ ka e jirila Kraịst, Onye bụ Mkpụrụ Mbụ, kọwaa n’onyinyo, n’ihi na ha nọchiri anya narị puku iri anọ na anọ ahụ, ndị bụkwa mkpụrụ mbụ.

> M wee le, ma, nwa-aturu guzo n’ugwu Zaịọn, ya na otu narị puku iri anọ na puku anọ, ndị e dere aha Nna ya n’egedege ihu ha. M wee nụ olu sitere n’eluigwe, dị ka olu ọtụtụ mmiri, dịkwa ka olu égbè eluigwe ukwu: m wee nụkwa olu ndị na-akụ ụbọ akwara, ka ha na-akụ ụbọ akwara ha: Ha wee bụrụọ abụ dị ka abụ ọhụrụ n’ihu ocheeze ahụ, na n’ihu anụ anọ ahụ, na ndị okenye ahụ: ọ dịghịkwa onye pụrụ ịmụta abụ ahụ ma e wezụga otu narị puku iri anọ na puku anọ ahụ, ndị a gbapụtara n’ụwa. Ndị a bụ ndị na emerụghị onwe ha na ndị inyom; n’ihi na ha bụ ndị na-amaghị nwoke. Ndị a bụ ndị na-eso Nwa-aturu ahụ ebe ọbụla ọ na-aga. Ndị a ka a gbapụtara n’etiti mmadụ, ka ha bụrụ mkpụrụ mbu nye Chineke na nye Nwa-aturu ahụ. A hụghịkwa aghụghọ n’ọnụ ha: n’ihi na ha enweghị ntụpọ n’ihu ocheeze Chineke. Mkpughe 14:1–5.

Àjà ọka balị n’ememme Mkpụrụ Mbụ nọchiri anya owuwe ihe ubi nke ga-eso ya, Stivin n’afọ 34 sokwa ọnwụ Kraịst n’afọ 31, ọ bụ ezie na, “ahịrị n’elu ahịrị,” ha nwụrụ n’otu akara ụzọ ahụ. N’ihe metụtara àjà mkpụrụ mbụ, Kraịst bụ nwa atụrụ ahụ e gburu, Stivin kwa bụ balị ahụ. Dị ka Pọl si kwuo, “Kraịst” bụ “mkpụrụ mbụ nke ndị ahụ dara n’ụra,” ma emesịa “ndị nke Kraịst n’oge ọbịbịa ya.” Otu narị puku na iri anọ na anọ ahụ bụ mkpụrụ mbụ, ha bụkwa ndị ahụ “na-eso Nwa Atụrụ ahụ ebe ọ bụla ọ na-aga.”

N’ime “awa” nke “oke ala ọma jijiji” nke Mkpughe isi nke iri na otu, a na-eme ka ndị àmà abụọ ahụ, ndị buru amụma afọ atọ na ọkara, ma e mesịa gbuo ha ka ha dina n’okporo ámá ụbọchị atọ na ọkara, bilie ọzọ n’ọnwụ. Ha bụ ndị ahụ Stivin na-anọchi anya, onye e mere ka o bilie ọzọ n’amụma ya na Jizọs, ma kwa mgbe Jizọs gasịrị. Ya mere, a na-eme ka ha bilie ọzọ “ụbọchị atọ na ọkara” mgbe anụ ọhịa ahụ siri n’olulu enweghị ngwụcha rịgoro gbuo ha. N’otu “awa” ahụ e mere ka ha bilie ọzọ ka ha na-arịgokwa eluigwe dịka ọkọlọtọ. E depụtara usoro nke mbilite n’ọnwụ ha na nrịgoro ha n’eluigwe n’ụzọ nlezianya n’Okwu amụma nke Chineke, ọ gụnyekwara na ọnwụ nkịtị nke Stivin bụ ihe atụ ha, ya mere na-anọchi anya ọnwụ nke mmụọ nke a na-arụzu n’ahụ ndị àmà abụọ ahụ ka a na-agbanwe ha site n’òtù Laodisia nke mmụọ ozi nke atọ gaa n’òtù Filadelfia nke mmụọ ozi nke atọ.

Anyị ga-aga n’ihu n’ọmụmụ ihe a n’akwụkwọ na-esonụ.

> “Otu ihe doro anya: ndị Seventh-day Adventists ahụ ndị na-eguzo n’okpuru ọkọlọtọ Setan ga-ebu ụzọ hapụ okwukwe ha n’ịdọ aka ná ntị na n’ịba mba ndị dị n’ime Testimonies nke Mmụọ nke Chineke.

> “A na-akpọ oku ka e nwee inye onwe nye ka ukwuu na ozi dị nsọ karịa, a na-akpọkwa ya ugbu a, a ga-anọgidekwa na-akpọ ya. Ụfọdụ ndị ugbu a na-ekwupụta aro Setan ga-alaghachi n’uche ha. E nwere ụfọdụ nọ n’ọnọdụ dị mkpa nke ntụkwasị obi ndị na-adịghị aghọta eziokwu maka oge a. A ga-enye ha ozi ahụ. Ọ bụrụ na ha anabata ya, Kraịst ga-anabata ha, ọ ga-emekwa ka ha bụrụ ndị ọrụ ibe ya. Ma ọ bụrụ na ha ajụ ịnụ ozi ahụ, ha ga-eguzo n’akụkụ ọkọlọtọ ojii nke Onye-isi nke Ọchịchịrị.”

> “A kpọrọ m ka m kwuo na eziokwu dị oké ọnụ ahịa maka oge a na-emeghewanye n’ụzọ doro anya karị n’uche mmadụ. N’ụzọ pụrụ iche, ndị ikom na ndị inyom ga-eri anụ Kraịst ma ṅụọ ọbara ya. A ga-enwe mmepe nke nghọta, n’ihi na eziokwu nwere ike ịgbasa mgbe niile. Onye Chineke bụ onye bidoro eziokwu ga-abịa n’ọgbakọ nso, ma n’ọgbakọ ka nso, ya na ndị na-aga n’ihu ịmata ya. Ka ndị Chineke na-anata okwu ya dị ka achịcha nke eluigwe, ha ga-ama na ọpụpụ ya akwadebewo dịka ụtụtụ. Ha ga-anata ike nke mmụọ, dịka ahụ si anata ike nke anụ ahụ mgbe a riri nri.

> “Anyi aghọtaghị ọbụna ọkara nke atụmatụ Onyenwe anyị n’ịnapụta ụmụ Izrel n’ịbụ ndị ejiri n’agbụ n’Ijipt, na iduzi ha site n’ọzara banye na Kenean.

> “Ka anyị na-achịkọtakwa ụzarị nke Chineke na-enwu site n’oziọma, anyị ga-enwe nghọta doro anya karịa banyere usoro ndị Juu, ma nwee ekele miri emi karịa n’ihi eziokwu ya ndị dị oké mkpa. Nnyocha anyị banyere eziokwu erubeghị izu oke. Anyị achịkọtala naanị ụzarị ìhè ole na ole. Ndị na-abụghị ụmụakwụkwọ nke Okwu ahụ kwa ụbọchị agaghị edozi nsogbu ndị dị n’usoro ndị Juu. Ha agaghị aghọta eziokwu ndị a kụziri site n’ọrụ ozi nke ụlọ nsọ. Ọrụ Chineke na-egbochi site n’nghọta nke ụwa banyere nnukwu atụmatụ Ya. Ndụ nke ga-abịa ga-ekpughe ihe iwu ndị ahụ pụtara, bụ ndị Kraịst, mgbe e kpuchiri Ya n’ogidi ígwé ojii, nyere ndị Ya.” Spalding and Magan, 305, 306.

Back to Articles