Article

# Akwụkwọ Joel na Ụka Ndị Adventist Ụbọchị Nke Asaa nke Laodisia — Nọmba Iri Abụọ na Itoolu

Nọmba Iri Abụọ na Itoolu

Author

Jeff Pippenger

Published

January 14, 2026

Formats

PDF
Word
Song MP3

Amụma Mesaịa nke ise n’akwụkwọ Matiu bụ akara-ụzọ nke nkụda mmụọ na ọnwụ. N’ụbọchị Julaị 18, 2020, amụma ụgha banyere mbibi Nashville gburu Ịlaịja na Mosis.

## Akara Nsọpụrụ nke Ise nke Mesaịa bụ Nkụda Mmụọ nke Julaị 18, 2020

> Mgbe ahụ, e mezuru ihe ahụ e kwuru site n’ọnụ Jeremaịa onye-amụma, sị, N’Rama ka a nụrụ olu, ịkwa ákwá, na ibe ákwá, na nnukwu iru uju, Rechel na-akwa ákwá n’ihi ụmụ ya, ọ jụrụ ikwe ka a kasie ya obi, n’ihi na ha adịghịzi. Matiu 2:17, 18.

## Amụma

> Otú a ka Onyenwe anyị kwuru; A nụrụ olu na Ramah, mkpu akwa, na ịkwa ákwá dị ilu; Rechel na-akwa ákwá n’ihi ụmụ ya, ọ jụrụ ka a kasie ya obi n’ihi ụmụ ya, n’ihi na ha adịkwaghị. Jeremiah 31:15.

A na-egbu Mozis na Ịlaịja n’okporo ámá nke Sọdọm na Ijipt. Okwu ikpeazụ nke Agba Ochie na-egosi na Ịlaịja ga-abịa tupu nnukwu ụbọchị ahụ na-atụ egwu nke Onyenwe anyị. Ụbọchị ahụ na-atụ egwu na-amalite mgbe Maịkel biliri ọtọ n’akwụkwọ Daniel iri na abụọ, ma kpọsaa na Mkpughe iri abụọ na abụọ na, “onye ezi omume na onye ajọ omume” ga-anọgide n’ọnọdụ ahụ ruo mgbe ebighị ebi.

> N’oge ahụ ka Maịkel ga-ebili, onye-isi ukwu ahụ nke na-eguzo n’aka ụmụ nke ndị gị; a ga-enwekwa oge mkpagbu, nke a na-ahụtụbeghị kemgbe e nwere mba ruo n’oge ahụ kpọmkwem: ma n’oge ahụ ka a ga-azọpụta ndị gị, onye ọ bụla a ga-achọta ka e dere aha ya n’akwụkwọ. Daniel 12:1.

> Onye na-ezighị ezi, ka ọ nọgide na-ezighị ezi: onye rụrụ arụ, ka ọ nọgide na-adị rụrụ arụ: onye ezi omume, ka ọ nọgide na-adị ezi omume: onye dị nsọ, ka ọ nọgide na-adị nsọ. Mkpughe 22:11.

Elaịja aghaghị ịpụta tupu oge amara agwụ, e wee gbuo ya ma kpọlitekwa ya n'Ọhụụ nke iri na otu, ozugbo tupu oge amara agwụ. A kpọlitere ya n'ọnwụ, ọ na-ekwusakwa ozi ya ruo mgbe oge amara ga-agwụ, ebe a ga-enwekwa mbilite n'ọnwụ ọzọ, nke ndị ezi omume na nke ndị ajọ omume.

> Ọtụtụ n’ime ndị ahụ na-arahụ ụra n’ájá nke ụwa ga-eteta; ụfọdụ gaa ná ndụ ebighị ebi, ụfọdụkwa gaa n’ihere na nleda anya ebighị ebi. Daniel 12:2.

Mbilite-n’ọnwụ ahụ pụrụ iche ka Ọbịbịa nke Abụọ nke Kraịst na-esote, ebe a na-eme ka ndị ezi omume nwụrụ anwụ bilie n’ọnwụ, ma mgbe ahụkwa afọ otu puku nke ndị nsọ na-ekpe ndị furu efu ikpe. N’ọgwụgwụ afọ otu puku ahụ, e nwere mbilite-n’ọnwụ ọzọ na ọbịbịa nke atọ nke Kraịst. Ahịrị mbilite-n’ọnwụ amụma ahụ gụnyekwara mbilite-n’ọnwụ nke anụ ọhịa papal ahụ, ma nke ọ bụla n’ime mbilite-n’ọnwụ ndị ahụ bụ isiokwu pụrụ iche nke Okwu amụma nke Chineke. N’ụbọchị Julaị 18, 2020, mmegharị Laodisia nke narị puku mmadụ iri anọ na anọ gburu onwe ya site n’inupụrụ iwu Kraịst isi, iwu ahụ nke na-egbochi itinye ngwa oge ọbụla gafee 1844.

Mgbe ahụ, a nụrụ olu na Rama, nke pụtara nganga na ibuli onwe elu. Rechel, nke pụtara onye njem ọma, nọ n’iru újú n’ihi na Mozis na Ịlaịja adịghị, ma nke ka mkpa, a pụghị ịkasị ha obi. Ha enweghị nkasiobi, ma Mmụọ Nsọ bụ Onye Nkasiobi ahụ, onye a ga-ezite mgbe olu ahụ n’ọzara malitere n’ọnwa Julaị nke afọ 2023.

Ihe ndị a na-eme nnọọ tupu oge amara emechie, ma dịka mkpughe si kwuo, nnọọ tupu oge amara emechie, a na-ekpughe Mkpughe nke Jisọs Kraịst. Ikpughe ahụ bụ ihe na-eme ka Mozis na Ịlaịja bilie n’ọnwụ, ndị bụkwa Rechel, ezi onye njem ahụ, onye nọ na-akwa ákwá ma na-eru uju n’ihi ụmụ ya, nke a na-apụghị ịkasị obi. Iru uju ya na-agbanwe ghọọ ọṅụ mgbe a kpọlitere ụmụ ahụ n’ọnwụ.

> Ọ sịrịkwa m, Akaraala okwu amụma nke akwụkwọ a; n’ihi na oge ahụ dị nso. Mkpughe 22:10.

Mozis na Ịlaịja nwụrụ anwụ n’okporo ámá Sọdọm na Ijipt, ma dịka o siri dị n’ihe banyere Kraịst, a ga-akpọpụ ndị otu narị puku iri anọ na anọ ahụ n’Ijipt, mgbe nchịkọta ahụ malitere n’ọnwa Julaị nke afọ 2023.

## Akara-ama nke isii nke Mesaya bụ ọkpụkpọ ịpụ n’Ijipt n’ọnwa Julaị nke afọ 2023.

> Ọ nọgidere n'ebe ahụ ruo ọnwụ Herọd; ka e wee mezuo ihe Onyenwe anyị kwuru site n'ọnụ onye amụma, sị, “Esitere m n’Ijipt kpọọ Nwa m.” Matiu 2:15.

## Amụma

> Mgbe Izrel bụ nwata, ahụrụ m ya n’anya, ma kpọpụta m nwa m n’Ijipt. Hosea 11:1.

Nwụrụ anwụ n’okporo ámá ndị Ijipt, olu nke sitere n’eluigwe site n’ọzara na-akpọ ndagwurugwu ọkpụkpụ ndị nwụrụ anwụ nke Ezikiel ka ha bịa ná ndụ. Olu ahụ malitere ịda n’ọnwa Julaị nke afọ 2023.

> Ma mgbe ụbọchị atọ na ọkara gasịrị, Mmụọ nke ndụ sitere n’aka Chineke banyere n’ime ha, ha wee guzo n’elu ụkwụ ha; oké egwu dakwasịrị ndị hụrụ ha. Ha wee nụ nnukwu olu sitere n’eluigwe na-agwa ha, Bịanụ n’ebe a. Ha wee rigoro n’eluigwe n’ime igwe ojii; ndị iro ha wee lee ha anya. Mkpughe 11:11, 12.

Chineke kpọrọ Ọkpara Ya ka O si n’Ijipt pụta, Ọ kpọkwara Mozis ka o si n’Ijipt pụta; n’ihi na Mozis dịka alfa, na Jisọs dịka omega, na-anọchi anya ahụmahụ nke ndị ahụ otu narị na puku iri anọ na anọ, ndị na-abụ abụ Mozis na nke Nwa Atụrụ ahụ. Abụ ahụ gụnyere ọkpụkpọ ahụ ka a si n’Ijipt pụta. N’akwụkwọ Izikiel, a na-egosi nzọụkwụ abụọ, ndị e buru ụzọ gosipụta site na nzọụkwụ abụọ ahụ n’okike Adam. Nke mbụ, a na-akpụ ahụ; emesịa, a na-ekunye ume nke ndụ n’ime ahụ ahụ, mgbe ahụ ọ dị ndụ. N’akwụkwọ Mkpughe isi nke iri na otu, nzọụkwụ mbụ ahụ bụ nbata nke Mmụọ nke Chineke n’ime ndị e gburu, ha wee guzo ọtọ n’ụkwụ ha. Mgbe ha guzoro, ha bụ ndị agha Chineke. Ihe na-ebute Mmụọ ahụ n’isi nke iri na otu ka e jiri amụma mbụ nke Izikiel nọchite anya ya. Olu ahụ n’ọzara bụ ozi amụma ahụ nke Mmụọ Nsọ na-eso.

Akwụkwọ Matiu nwere isi iri na abụọ ndị ahụ bụ omega nke isi iri na abụọ dị na Jenesis, nke na-enye àmà abụọ na-anọchi anya ọgbụgba ndụ ahụ na ndị puku narị anọ na iri anọ na anọ ahụ. A na-akara ndị ikom na ndị inyom ahụ akara ruo mgbe ebighị ebi n’ime mmekọrịta nke Chineke jikọtara na mmadụ ha. Ha na-aghọ ihe ịrịba ama nye ndị ọrụ elekere nke iri na otu.

> “Ọrụ nke Mụọ Nsọ bụ ime ka ụwa kwenye banyere mmehie, banyere ezi omume, na banyere ikpe. A pụrụ ịdọ ụwa aka ná ntị naanị site n’ịhụ ndị kwere eziokwu ahụ ka e doro nsọ site n’eziokwu ahụ, ka ha na-eme ihe dabere n’ụkpụrụ dị elu ma dị nsọ, na-egosi n’ụzọ dị elu ma bulie elu ahịrị nkewa dị n’etiti ndị na-edebe iwu Chineke, na ndị na-azọ ha n’okpuru ụkwụ ha. Ịdoro nsọ nke Mụọ ahụ na-akọwapụta ọdịiche dị n’etiti ndị nwere akara Chineke, na ndị na-edebe ụbọchị izu ike ụgha. Mgbe ule ahụ bịara, a ga-egosi nke ọma ihe akara nke anụ ọhịa ahụ bụ. Ọ bụ idebe ụbọchị Sọnde. Ndị, mgbe ha nụchara eziokwu ahụ, ka na-aga n’ihu ile ụbọchị a anya dịka ụbọchị dị nsọ, na-eburu akara aka nke nwoke ahụ nke mmehie, onye chere ịgbanwe oge na iwu.” Bible Training School, December 1, 1903.

Ihe nnọchianya nke otu narị puku iri anọ na anọ, mgbe a kpọrọ ha ka ha rịgoro n’eluigwe n’isi nke iri na otu nke Mkpughe, bụ na a kpọrọ ha pụta n’Ijipt mbụ, ebe ahụ ka e gburu ha. Olu sitere n’ọzara na-akpọ ha ka ha pụta n’Ijipt, ka ha wee bụrụ ihe ịrịba ama nye ndị ọrụ nke elekere nke iri na otu. Mbilite n’ọnwụ ha na 2024 ka a na-anọchikwa anya dị ka ọmụmụ, na kwa dịka ịkpọte n’ụra, dabere n’ihe atụ a na-akọwapụta. N’ihe gbasara ọmụmụ, ha bụ ndị na-emezu ilu nke ụmụ agbọghọ iri ahụ, ma n’echiche a, ọmụmụ ha bụ ọmụmụ nwa-amaghị nwoke, ha onwe ha bụkwa ihe ịrịba ama ahụ.

## Akara Nkè Asaa nke Mesaya bụ 2024

> Ugbu a e mezuru ihe ndị a nile, ka e wee mezuo ihe ahụ Onyenwe anyị kwuru site n’ọnụ onye-amụma, sị, Leenụ, otu nwa agbọghọ na-amaghị nwoke ga-atụrụ ime, ọ ga-amụkwa nwa nwoke, ha ga-akpọkwa aha ya Emmanuel; nke mgbe a kọwara ya pụtara, Chineke nọnyere anyị. Matiu 1:22, 23.

## Amụma

> Ya mere, Onyenwe anyị n’onwe ya ga-enye unu ihe-iriba-ama; lee, otu nwa-agbọghọ na-amaghị nwoke ga-atụrụ ime, mụọkwa nwa nwoke, a ga-akpọkwa aha ya Imanuel. Aịzaya 7:14.

E nwere ihe ịrịba ama n’akụkọ ihe mere eme nke Moses na Kraịst, dịka e nwekwara ha n’akụkọ ihe mere eme nke ndị Millerite. N’ụbọchị ikpeazụ, Adventism nke Laodisia ga na-achọ ihe ịrịba ama, ma naanị ihe ịrịba ama ha bụ ihe ịrịba ama nke Jona. E nwekwara ihe ịrịba ama maka ndị a kpọlitere n’ọnwụ n’afọ 2024. Ihe ịrịba ama ha bụ “ugboro asaa” nke Levitikọs iri abụọ na isii.

> Ma nke a ga-abụ ihe-ịrịba-ama nye gị: N’afọ a unu ga-eri ihe ndị na-eto n’onwe ha; n’afọ nke abụọ, ihe na-epupụta site n’otu ihe ahụ; ma n’afọ nke atọ, kụọ mkpụrụ, wee ghọọ ihe ubi, kụọkwa ubi-vain, riekwa mkpụrụ ha. Ma ndị fọdụrụnụ nke gbanahụrụ n’ụlọ Juda ga-emekwa ọzọ mgbọrọgwụ n’ala n’okpuru, ma mịa mkpụrụ n’elu. N’ihi na site na Jerusalem ka ndị fọdụrụnụ ga-apụta, ndị gbanahụkwara ga-esi n’ugwu Zaịọn pụta: ịnụ ọkụ n’obi nke Jehova nke ndị agha ga-eme nke a. 2 Ndị Eze 19:29–31.

> Ma ọ bụrụkwa na unu asị, Gịnị ka anyị ga-eri n’afọ nke asaa? leenu, anyị agaghị akụ mkpụrụ, anyị agaghịkwa achịkọta ihe ubi anyị: Mgbe ahụ, M ga-enye iwu ka ngọzi m dịkwasị unu n’afọ nke isii, ọ ga-amịkwa mkpụrụ ga-ezuru afọ atọ. Unu ga-akụkwa mkpụrụ n’afọ nke asatọ, ma riekwa n’ime mkpụrụ ochie ruo n’afọ nke itoolu; ruo mgbe mkpụrụ ya ga-abata, unu ga-erikwa n’ime ihe echekwara ochie. Levitikọs 25:20–22.

Ndị ahụ gbanarịrị, a na-anọchikwa ha anya dịka ndị a chụpụrụ n’Izrel, ndị ụmụnne ha kpọrọ asị wee chụpụ ha. Ụmụnne ha chụpụrụ ha, n’ihi na ha kpọrọ ha asị n’ihi na ha enweghị ike ịgọnarị eziokwu banyere ụbọchị izu-ike nke “ugboro asaa” nke Mosis nọchiri anya ya.

> Onyenwe anyị na-ewulite Jerusalem: Ọ na-achịkọtakwa ndị a chụpụrụ achụpụ nke Izrel. Abụ Ọma 147:2.

Onyenwe anyị malitere ịkpọkọkọta ndị fọdụrụnụ na Julaị 2023, ndị fọdụrụnụ ahụkwa bụ “ndị a chụpụrụ achụpụ” nke Izrel. Na Julaị 2023, Ọ setịrị aka Ya nke ugboro abụọ ịkpọkọkọta ndị Ya a chụpụrụ achụpụ. Ọ setịrị aka Ya na 1849 nke ugboro abụọ, tupu ìhè omega nke Mozis ugboro asaa na 1856. E ji nchọpụta amụma mbụ nke Miller—ugboro asaa nke Mozis—nọchite ìhè alpha.

> N’ụbọchị ahụ, mgbọrọgwụ Jesi ga-adị, nke ga-eguzo dịka ọkọlọtọ nye ndị mmadụ; ya ka ndị mba ọzọ ga-achọ: ma izuike ya ga-adị ebube. O ga-erukwa n’ụbọchị ahụ, na Onyenwe anyị ga-esetịkwa aka Ya ọzọ nke ugboro abụọ iweghachite fọdụrụnụ nke ndị Ya, nke ga-afọdụ, site n’Asiria, na site n’Ijipt, na site na Patros, na site na Kush, na site n’Elam, na site na Shina, na site na Hamat, na site n’agwaetiti dị iche iche nke oké osimiri. Ọ ga-ebulikwa ọkọlọtọ nye mba dị iche iche, ma kpọkọta ndị a chụpụrụ n’Izrel, ma chịkọtakwa ndị Juda a gbasasịrị site n’akụkụ anọ nke ụwa. Aịzaya 11:10–12.

Mgbe e weliri ndị a chụpụrụ achụpụ dị ka ihe-ịrịba-ama, mgbe ahụ ha ga-achịkọta ndị ọrụ nke elekere nke iri na otu, ndị a pụrụ “ịdọ aka ná ntị naanị site n’ịhụ” “ọdịiche dị n’etiti ndị nwere akara nke Chineke, na ndị na-edebe ụbọchị izu ike ụgha.” Ihe-ịrịba-ama nye ndị ọrụ nke elekere nke iri na otu bụ ndị a chụpụrụ achụpụ, ma ihe-ịrịba-ama NKE ndị a chụpụrụ achụpụ bụ ihe omimi nke iri “n’afọ a ihe ndị na-eto n’onwe ha, na n’afọ nke abụọ ihe nke si n’otu ihe ahụ pụta; ma n’afọ nke atọ kụọnụ mkpụrụ, ghọrọ ihe ubi, kụọkwa ubi vaịn, riekwa mkpụrụ ya.”

Ihe omimi nke akụkụ Akwụkwọ Nsọ a bụ na ọ na-anọchi anya “oge asaa” nke Levitikọs iri abụọ na ise na iri abụọ na isii. Izuike Sabat nke ala ahụ na-ezu ike bụ otu akụkụ nke ọgbụgba ndụ ahụ nke na-akọwapụta ma ngọzi ma ọbụ ọnụ, dabere n’ịdebe ma ọ bụ n’ịjụ izuike nke afọ nke asaa maka ala ahụ e kwere ná nkwa. Ihe ịrịba ama nke narị puku iri anọ na anọ bụ otu akụkụ nke nkwa ọgbụgba ndụ ahụ nke okpukpu atọ nke Sabat nke afọ nke asaa nke ala ahụ na-anọchi anya ya. Eziokwu ntọala nke “oge asaa” na-akọwapụta otu n’ime akụkụ atọ nke ọgbụgba ndụ ahụ nke na-ekwe nkwa obi ọhụrụ na uche ọhụrụ, na ahụ ọhụrụ kwa, tinyekwara ala mmadụ ga-ebi n’ime ya.

Ụbọchị izu ike nke ụbọchị nke asaa bụ ihe ịrịba ama dị n’etiti Chineke na ndị Ya, ma ụbọchị izu ike ahụ nke ụbọchị nke asaa na-anọchikwakwa anya ọrụ ebubo nke ọgbụgba ndụ e nyere Izrel oge ochie. Ha ga-abụ ndị nche na ndị e nyefere Iwu Iri ahụ n’aka. Sista White kọwara nke a nke ọma na Izrel nke oge a n’afọ 1844, n’ịkwado ya n’otu ahịrị na Izrel oge ochie, ka e mere ndị e nyefere ọ bụghị naanị Iwu Iri ahụ n’aka, kama kwa Okwu amụma nke Chineke.

> “Chineke akpọọla nzukọ-Ya n’ụbọchị a, dịka Ọ kpọrọ Izrel oge ochie, ka o guzoro dịka ìhè n’ụwa. Site n’oke mma nkewa nke eziokwu, ozi nke mmụọ ozi mbụ, nke abụọ, na nke atọ, O kewapụtala ha n’aka ụka dị iche iche nakwa n’aka ụwa iji kpọbata ha n’ime nso dị nsọ nye Onwe Ya. O meela ha ndị e nyere idobe iwu Ya ma nyefee ha nnukwu eziokwu dị iche iche nke amụma maka oge a. Dịka e nyefere okwu nsọ ahụ nye Izrel oge ochie, ndị a bụ ntụkwasị obi dị nsọ a ga-ekwusara ụwa. Ndị mmụọ ozi atọ nke Mkpughe 14 na-anọchi anya ndị mmadụ na-anabata ìhè nke ozi Chineke ma pụta dịka ndị nnọchite Ya iji kpọsa ịdọ aka ná ntị ahụ n’ogologo na obosara nile nke ụwa.” Testimonies, volume 5, 455.

A na-anọchi Iwu Iri ahụ anya site n’akara nke Ụbọchị Izuike nke ụbọchị nke asaa, a na-anọchikwa iwu amụma anya site na Ụbọchị Izuike nke afọ nke asaa. Adventizim nke ụbọchị nke asaa nke Laodisia ga-enwe nnọọ nnukwu ihere mgbe ha hapụrụ ụgbọ mmiri ma malite ife anyanwụ, ma iwu Ụbọchị Izuike ahụ ha buru ụzọ jụ bụ “oge asaa” nke Mosis.

Iji merie ala ahụ e kwere ná nkwa, ndị Chineke ga-aghọta ma kwadosie ike ọ bụghị naanị ụbọchị izu ike nke ụbọchị nke asaa, kama kwa ụbọchị izu ike nke afọ asaa. Adventizim Laodisia apụghị ịgọnarị eziokwu Akwụkwọ Nsọ a, n’agbanyeghị na ha na-ekpuchi ya n’ụgha. Nke a bụ mgbọrọgwụ nke ịkpọasị ha nke na-eduga ha ịchụpụ ndị ga-abụ ọkọlọtọ.

> “Ọtụtụ n’ime ezinụlọ nna m bụ ndị kwere n’ozi ọbịbịa ahụ n’uju, ma n’ihi ịgba ama banyere ozizi a dị ebube, a chụpụrụ asaa n’ime anyị n’otu oge n’Ụka Methodist. N’oge a, okwu onye-amụma ahụ dịrị anyị oké ọnụ ahịa nke ukwuu: ‘Ụmụnne unu ndị kpọrọ unu asị, ndị chụpụrụ unu n’ihi aha M, sịrị, Ka e nye Onyenwe anyị otuto: ma Ọ ga-apụta n’ọṅụ unu, ha onwe ha agakwa-eme ihere.’ Aịsaịa 66:5.”

> “Site n’oge a gaa, ruo n’Ọnwa Disemba, 1844, ọṅụ m, ọnwụnwa m, na ndakpọ olileanya m dị ka nke ndị enyi m m hụrụ n’anya nọ n’okwukwe Advent gbara m gburugburu. N’oge a, agara m ileta otu n’ime ụmụnnaanyị anyị nọ n’Advent, ma n’ụtụtụ anyị gbuuru ikpere n’ala gburugburu ebe ịchụàjà ezinụlọ. Ọ bụghị oge mkpali pụrụ iche, ndị nọkwa ebe ahụ abụghị karịa mmadụ ise, ha niile bụ ụmụnnaanyị. Ka m nọ n’ekpere, ike Chineke bịakwasịrị m dịka ọ dịtụbeghị mgbe m nwere mmetụta ya tupu ahụ. E kpuchiri m n’ọhụ nke ebube Chineke, o wee dị m ka a na-ebuli m elu, elu karịa site n’elu ụwa, e gosikwara m ihe ụfọdụ banyere ije ndị mmadụ Advent na-eje gaa n’Obodo Nsọ, dịka a kọrọ ya n’okpuru.” Early Writings, 13.

E nyere ọhụ mbụ Ellen White mgbe ụmụnwaanyị ise, (na-anọchi anya ụmụamadi amamihe ise) zukọtara ọnụ mgbe ụmụnne ha ndị kpọrọ ha asị chụpụsịrị ha. Ha kpọrọ ha asị n’ihi ozizi nke Ọbịbịa nke Abụọ, si otú a na-anọchi anya ndị a chụpụrụ achụpụ nke ụbọchị ikpeazụ.

> Ahụrụ m na ụka nke aha naanị na ndị Adventist nke aha naanị, dịka Judas, ga-arara anyị nye n’aka ndị Katọlik iji nweta mmetụta ha ka ha bịa imegide eziokwu. Ndị nsọ mgbe ahụ ga-abụ ndị a na-amachaghị nke ọma, ndị Katọlik amaghị nke ukwuu; ma ụka dị iche iche na ndị Adventist nke aha naanị ndị maara okwukwe anyị na omenala anyị (n’ihi na ha kpọrọ anyị asị n’ihi ụbọchị izu ike, n’ihi na ha enweghị ike ịgọnarị ya) ga-arara ndị nsọ nye ma kọọrọ ha ndị Katọlik dị ka ndị na-eleghara ụkpụrụ ndị mmadụ hiwere anya; ya bụ, na ha na-edebe ụbọchị izu ike ma na-eleghara Sọnde anya.

> “Mgbe ahụ ndị Katọlik ga-agwa ndị Protestant ka ha gaa n’ihu, ma wepụta iwu na ndị nile na-agaghị edebe ụbọchị mbụ nke izu, n’ọnọdụ ụbọchị nke asaa, ka a ga-egbu. Ndị Katọlik, ebe ọnụ ọgụgụ ha dị ukwuu, ga-akwado ndị Protestant. Ndị Katọlik ga-enye onyinyo anụ ọhịa ahụ ike ha. Ndị Protestant kwa ga-arụ ọrụ dịka nne ha rụrụ n’ihu ha iji bibie ndị nsọ. Ma tupu iwu ha amịpụta ma ọ bụ mụta mkpụrụ, a ga-agbapụta ndị nsọ site n’Olú Chineke.” Spalding and Magan, 1, 2.

Ndị “Adventist” “n’aha naanị” (ya bụ, ịbụ naanị n’aha), “dị ka Judas, ga-arara anyị nye n’aka ndị Katọlik.” Ha mere nke a n’ihi na “ha kpọrọ” ndị a jụrụ ajụ “asị n’ihi ụbọchị izu ike.” Ndị Adventist n’aha naanị na-ekwupụta na ha na-edebe ụbọchị izu ike nke ụbọchị nke asaa, ya mere nke a apụghị ịbụ ụbọchị izu ike ahụ a na-ekwu maka ya. Ha kpọrọ ndị a jụrụ ajụ asị, n’ihi na ha maara na ha apụghị ịgọnarị eziokwu ntọala ahụ nke ugboro asaa nke Moses, nke bụ nghọta alfa nke Ịlaịja n’ime onye William Miller.

> “Chineke anaghị enye anyị ozi ọhụrụ. Anyị ga-ekwusa ozi ahụ nke n’afọ 1843 na 1844 kpọpụtara anyị n’ime ụka ndị ọzọ.” Review and Herald, Jenụwarị 19, 1905.

> “A ga-eme ka ozi niile e nyere site n’afọ 1840–1844 bụrụ nke siri ike ugbu a, n’ihi na e nwere ọtụtụ mmadụ tufuru ntụziaka ha. Ozi ndị ahụ ga-agara ụka niile.” Manuscript Releases, volume 21, 437.

> “A ga-amụrịrị eziokwu ndị ahụ anyị natara n’afọ 1841, ‘42, ‘43, na ‘44, ma kwusakwa ha ugbu a.” Manuscript Releases, volume 15, 371.

> “Ịdọ aka ná ntị ahụ abịala: A gaghị ekwe ka ihe ọ bụla bata nke ga-akpaghasị ntọala nke okwukwe ahụ nke anyị nọworo na-ewuli elu kemgbe ozi ahụ bịara n’afọ 1842, 1843, na 1844. Anọ m n’ozi a, ma kemgbe ahụ ka m na-eguzo n’ihu ụwa, na-adị eziokwu nye ìhè ahụ Chineke nyere anyị. Anyị ebughị n’obi iwepụ ụkwụ anyị n’elu ikpo okwu ahụ e debere ha n’elu ya ka anyị na-achọ Onyenwe anyị kwa ụbọchị n’ekpere siri ike, na-achọ ìhè. Ùnu chere na m pụrụ ịhapụ ìhè ahụ Chineke nyere m? Ọ ga-adị ka Nkume Ebighị Ebi. Ọ nọwo na-edu m kemgbe e nyere ya.” Review and Herald, Eprel 14, 1903.

Judas abụghị ihe nnọchianya nke Sanhedrin nke ndị Sadusii na ndị Farisii mejupụtara; Judas bụ otu n’ime ndị na-eso ụzọ iri na abụọ ahụ. Ọ bụ otu n’ime nwunye ọgbụgba ndụ ahụ, nke Kraịst na-achọ ịlụ na Pentikọst. Nraranye ahụ megide ndị a chụpụrụ achụpụ sitere n’aka Judas, bụ chọọchị Seventh-day Adventist nke Laodisia. E ji ọtụtụ ihe nnọchianya gosi ha, dị ka ndị Livi ndị Onye-Ozi nke Ọgbụgba ndụ jụrụ na Malakai isi nke atọ. A na-ekewapụ ndị Livi na nsacha ahụ, ọnụ ọgụgụ ha bụkwa 25, ma ha bụrụ ndị kwesịrị ntụkwasị obi ma ọ bụ ndị na-ekwesịghị ntụkwasị obi. A na-asacha ndị Livi tupu e welie ha elu dị ka àjà, dịka n’afọ ndị gara aga.

> Ọ ga-anọdụkwa ala dịka onye na-anụcha ọlaọcha ma na-eme ka ọ dị ọcha; ọ ga-emekwa ka ụmụ Levi dị ọcha, ma sachapụ ha dịka ọlaedo na ọlaọcha, ka ha wee chụọrọ Onyenwe anyị àjà n’ezi omume. Mgbe ahụ ka àjà Juda na Jerusalem ga-atọ Onyenwe anyị ụtọ, dịka n’ụbọchị ndị ochie, na dịka n’afọ ndị gara aga. Malaki 3:3, 4.

Ndị Livai bụ onyinye ahụ, n’ihi na ha na-egosipụta n’ụzọ zuru oke agwa Kraịst, onye bụ nnukwu onyinye ahụ. Mgbe a na-ebuli ndị Livai iri abụọ na ise ahụ elu dị ka onyinye, ndị Livai adịgboroja iri abụọ na ise ahụ na-ehulata nye anyanwụ n’Ezikiel 8.

Judas anaghị anọchi anya naanị onye Livaị ajọ omume, kama ọ bụkwa onye nchụàjà ajọ omume e kwadebere kemgbe afọ iri atọ, dị ka mkpụrụ ọlaọcha iri atọ nke Judas na-anọchi anya ya.

> Mgbe ahụ Judas, onye rara Ya nye, mgbe ọ hụrụ na a mara Ya ikpe, o chegharịrị onwe ya, wee kpọghachite mkpụrụ ego ọlaọcha iri atọ ahụ nye ndị isi nchụàjà na ndị okenye, sị, Emehiewo m n’ịrara ọbara na-enweghị mmehie nye. Ma ha sịrị, Gịnị ka nke ahụ bụ nye anyị? lee onwe gị anya n’ihe ahụ. O wee tụfuo mkpụrụ ego ọlaọcha ndị ahụ n’ime ụlọ nsọ, pụọ, gaa kpọgide onwe ya n’osisi. Matiu 27:3–5.

Mkpụrụ ọlaọcha iri atọ ahụ Judas tụfuru, na-anọchite anya Onye-Ozi nke Ọgbụgba-ndụ na-achụpụ (na-asachapụ) ajịrịja (ọlaọcha adịgboroja) dị na Malakaị isi nke atọ. E gosipụtara nchụàjà ọjọọ ahụ site na nnupụisi nke Kora, Datan na Abiram na ndị nnupụisi nke 1888. A na-eloda nchụàjà ọjọọ ahụ mgbe United States, anụ ọhịa nke ụwa, mepere ọnụ ya. Mgbe ahụ ọkụ na-ebibi ndị na-eso ha, n’oge idepụtazu nke mmiri ozuzo ikpeazụ, nke na-amalite n’iwu ụbọchị Ụka.

Ọmụmụ nwa-amaghị nwoke ahụ dịka ihe ịrịba ama n’ụbọchị Kraịst, na-anọchi anya ihe ịrịba ama nke ndị amamihe na-amaghị nwoke n’ụbọchị ikpeazụ. N’oge ahụ, Sanhedrin ahụ, chọọchị Seventh-day Adventist nke Laodicea, ga-achọ ihe ịrịba ama, ma ha agaghị enwe ike ịhụ naanị ihe ịrịba ama ahụ e nyere Laodicea. Ihe ịrịba ama maka nnukwu ìgwè mmadụ ahụ, ndị ọrụ elekere nke iri na otu, bụ ịhụ ndị ikom na ndị inyom ka ha na-edebe ụbọchị izu ike nke ụbọchị nke asaa n’oge ule nke iwu Sọnde. Ihe ịrịba ama nke ndị fọdụrụnụ n’esemokwu ha na ndị bụbu ndị nke ọgbụgba ndụ ahụ bụ ụbọchị izu ike nke afọ nke asaa, nke na-anọchi anya ntọala nke Adventism dịka a kọwara ya dị ka ogidi etiti nke tebụl abụọ dị nsọ nke Habakkuk. Ihe ịrịba ama e nyere Adventism nke Laodicea bụ ihe ịrịba ama nke Jona, nke a na-ekwu maka ya n’ime mkparịta ụka dị n’etiti Kraịst na Pita.

> Mgbe Jisọs rutere n’ókèala Sisaeria Filipai, Ọ jụrụ ndị na-eso ụzọ Ya, sị, Ònye ka mmadụ na-ekwu na Mụ onwe M, Nwa nke mmadụ, bụ? Ha wee sị, Ụfọdụ na-ekwu na Ị bụ Jọn Onye Na-eme Baptizim; ụfọdụ, Elaịja; ndị ọzọkwa, Jeremaịa, ma ọ bụ otu n’ime ndị amụma. Ọ sịrị ha, Ma unu onwe unu, ònye ka unu na-ekwu na M bụ?

> Saimọn Pita wee zaa sị, Gị bụ Kraịst, Ọkpara nke Chineke dị ndụ. Jisọs wee zaa sị ya, Ngọzi nādiri gị, Saimọn Baa-jona: n’ihi na anụ ahụ na ọbara ekpughebeghị gị ya, kama ọ bụ Nna m nke nọ n’eluigwe. Mụ onwe m na-agwakwa gị, na gị bụ Pita, ọ bụkwanụ n’elu nkume a ka M ga-ewu nzukọ-nsọ m; ọnụ-ụzọ ámá nke hel agaghị-enwekwa mmeri megide ya. Aga m enyekwa gị mkpịsị-igodo nke alaeze eluigwe: ihe ọ bụla ị ga-ekekọta n’ụwa ka a ga-ekekọta n’eluigwe: ihe ọ bụla ị ga-atọpụ n’ụwa ka a ga-atọpụ n’eluigwe.

> Mgbe ahụ, ọ gwara ndị na-eso ụzọ Ya ike ka ha ghara ịgwa onye ọ bụla na Ọ bụ Jizọs Kraịst. Matiu 16:13–20.

Ihe ịrịba ama nye Sanhedrin, ya mere kwa, Adventism bụ ihe ịrịba ama Jona. E webatara Simon Barjona n’ime akụkụ Akwụkwọ Nsọ a dịka akara nke nwoke ọgbụgba-ndụ, n’ihi na a na-achọ ịgbanwe aha ya. A gbanwere aha Abram n’oge ọgbụgba-ndụ. A gbanwere aha Sọl ka ọ bụrụ Pọl. A gbanwere aha Jekọb ka ọ bụrụ Izrel. Ndị akaebe atọ ahụ na-egosi na mgbe a gbanwere aha onye odide Akwụkwọ Nsọ, ọ na-anọchi anya nwoke ọgbụgba-ndụ, ya mere ọ na-anọchitekwa anya ndị ikpeazụ nke ọgbụgba-ndụ ahụ, ndị bụ puku otu narị na iri anọ na anọ. Ndị akaebe atọ ahụ na-egosikwa na aha nwoke ọgbụgba-ndụ na-anọchi anya akara amụma metụtara onye ahụ e gbanwere aha ya. Sọl pụtara “onye a họpụtara,” n’ihi na a họpụtara ya iburu oziọma ahụ nye ndị mba ọzọ. A gbanwere aha ya ka ọ bụrụ Pọl, nke pụtara nta, n’ihi na n’anya nke ya onwe ya, ọ bụ nke kacha nta n’etiti ndịozi, n’ihi na o kpagbuwo nzukọ Chineke. Jekọb, onye nnọchi-anya, a gbanwere ya ma n’aha ma n’ahụmahụ ka ọ bụrụ onye mmeri, dịka Izrel pụtara. Aha Pita bụ Saimọn, nke pụtara onye na-anụ; na Barjona, nke pụtara nwa Jona.

Pita na-anọchi anya ọgbọ ikpeazụ nke Jona, n’ihi na ọ bụ nwa Jona. Jona pụtara “nduru,” ma Saịmọn bụ onye nụrụ ozi nke nduru ahụ, ma Saịmọn Baa‑Jona anụwo ozi nke mmanụ‑nsọ nke Jisọs, mgbe e mere Ya baptizim, Ọ ghọkwara Jisọs Kraịst, Mmụọ Nsọ wee rịdata n’ụdị nduru. Ozi Jona bụ ozi nke nduru ahụ nke nọchiri anya ite Jisọs mmanụ n’ike n’oge baptizim Ya. E gosipụtara ozi Jona dịka Jona ịnọ ụbọchị atọ n’afọ anụ nnukwu azụ. Ụbọchị atọ ndị ahụ bụ ụbọchị atọ sitere na Ngabiga ruo n’emume mkpụrụ mbu, nke e ji baptizim Kraịst na oge Jona nọ n’afọ anụ nnukwu azụ mee ihe nnọchianya ha.

Ihe ịrịba ama nke Jona bụ ihe ịrịba ama nke ite mmanụ Kraịst n’oge e mere ya baptizim, nke na-anọchi anya ịrịdata nke mmụọ ozi nke Mkpughe iri na asatọ na 9/11. 9/11 bidoro usoro nnwale nke nzọụkwụ atọ dịka e si anọchi ya anya site n’ụbọchị atọ Jona. A na-egosikwa nzọụkwụ atọ ahụ n’akụkọ ihe mere eme nke ndị Millerite. Ọgọst 11, 1840 kara akara nnwale nke mmụọ ozi mbụ, Eprel 19, 1844 nnwale nke mmụọ ozi nke abụọ, na Ọktoba 22, 1844 nnwale nke atọ. Nzọụkwụ atọ ahụ na-anọchi anya 9/11, Julaị 18, 2020, na iwu ụbọchị Sọnde.

N’iwu Sọnde, a na-agbọpụ Jona n’ọnụ azụ, kpọmkwem n’ebe Kraịst na-agbọpụta Laodisia n’ọnụ Ya, nke bụkwa ebe ịnyịnya ibu Belam na-emepe ọnụ ya ma kwuo okwu, nke bụkwa ebe Zakaraịa, nna Jọn Baptist, na-ekwu okwu, nke bụkwa ebe United States na-ekwu okwu dịka dragọn. Jona wee nye ụwa ịdọ aka ná ntị ikpeazụ dịka akara nke ndị e mere ka ha si n’ọnwụ bilie ọnụ na Mosis na Elaịja n’afọ 2024. Mkpụrụ obi ndị ahụ nwụrụ n’okporo ámá Sọdọm na Ijipt, ma emesịa e mee ka ha si n’ọnwụ bilie dịka ndị agha dị ike nke Ezikiel. N’oge mbilite n’ọnwụ ha, ha ghọọ akara Jona, n’ihi na ọ na-anọchi anya ndị nwụrụ ma bilie n’ọnwụ ka ha nye Nineveh ozi ikpeazụ. Jona n’ime afọ whale, Daniel n’olulu ọdụm, Jọn n’ite mmanụ na-esi esi, na-anọchi anya otu narị puku na iri anọ na anọ ndị ahụụworo ọnwụ ihe atụ na mbilite n’ọnwụ ihe atụ. Mmanụ nsọ e tere na 9/11 ruo n’mbilite n’ọnwụ nke ndị agha dị ike nke Ezikiel na-anọchi anya baptizim Kraịst ruo n’mbilite n’ọnwụ Ya.

> Ndị Farisii na ndị Sadusii bịakwara, ma n’ịnwale Ya, ha rịọrọ Ya ka O gosi ha ihe ịrịba ama sitere n’eluigwe. Ọ zara sị ha, Mgbe ọ bụ anyasị, unu na-asị, Ihu ọma ga-adị: n’ihi na eluigwe na-acha uhie uhie. Ma n’ụtụtụ, Unu na-asị, Taa ihu igwe ga-adị njọ: n’ihi na eluigwe na-acha uhie uhie ma na-agbarụ ọchịchịrị. Unu ndị ihu abụọ, unu pụrụ ịmata ọdịdị eluigwe; ma unu apụghị ịmata ihe ịrịba ama nke oge ndị a? Ọgbọ ajọ na nke na-akwa iko na-achọ ihe ịrịba ama; ma ọ dịghị ihe ịrịba ama a ga-enye ya, ma ọ bụghị ihe ịrịba ama nke Jona onye amụma. O wee hapụ ha, pụọ. Matiu 16:1–4.

Ọrụ ebube kachanụ bụ mbilite n’ọnwụ nke Lazarọs.

> “N’ịtụ uche ịbịa n’ebe Lazarọs nọ, Kraịst nwere ebumnuche ebere n’ebe ndị ahụ nọ ndị na-anatabeghị Ya. Ọ nọrọ ọdụ, ka site n’ịkpọlite Lazarọs n’ọnwụ, O wee nye ndị Ya ndị isi ike na ndị na-ekweghị ekwe ihe àmà ọzọ na Ọ bụ n’eziokwu ‘mbilite n’ọnwụ, na ndụ.’ Ọ chọghị ịhapụ olileanya nile banyere ndị ahụ, atụrụ dara ogbenye na-awagharị awagharị nke ụlọ Izrel. Obi Ya nọ na-agbawa n’ihi ekweghị nchegharị ha. N’ime ebere Ya O kpebiri inye ha otu ihe àmà ọzọ na Ọ bụ Onye Mweghachi, Onye ahụ naanị Ya pụrụ ime ka ndụ na anwụghị anwụ pụta ìhè. Nke a ga-abụ ihe àmà nke ndị nchụàjà agaghị enwe ike ịkọwahie. Nke a bụ ihe kpatara igbu oge Ya n’ịga Betani. Ọrụ ebube a kachasị elu, mbilite Lazarọs n’ọnwụ, ga-abụ ihe ga-edobe akara Chineke n’ọrụ Ya na n’arịrịọ Ya banyere ịdị nsọ Ya.” The Desire of Ages, 528, 529.

Kraịst tụrụ oge tupu O mee ka Lazarọs si n’ọnwụ bilie, ma Lazarọs abụghị naanị “ọrụ ebube kachasị elu,” kama ọ bụkwa “akara nkwubi” n’elu ọrụ Chineke. N’akụkụ Akwụkwọ Nsọ ahụ, ihe ịrịba ama Jona bụ naanị ihe ịrịba ama e nyere ọgbọ ahụ nke bụkwa ndị na-akwa iko ma bụrụ ndị ajọ omume. Ọ dị mkpa ịhụ na oge usoro ịtinye akara nkwubi ahụ doro nnọọ anya ma bụrụ nke a kapịrị ọnụ. N’akụkụ Akwụkwọ Nsọ ahụ anyị na-atụle ebe a gbanwere aha Pita, ọ na-eme ka anyị mata na site n’oge ahụ gawa Jizọs malitere ikpughe na a ga-etinye Ya n’ọnwụ, ma n’amaokwu ikpeazụ Matiu dere, o kwuru, “Then charged he his disciples that they should tell no man that he was Jesus the Christ.” Mgbe ahụ n’amaokwu sochirinụ ozugbo, o dere, “From that time forth began Jesus to shew unto his disciples, how that he must go unto Jerusalem, and suffer many things of the elders and chief priests and scribes, and be killed, and be raised again the third day.”

Akụkụ Akwụkwọ Nsọ a na-amalite na Jizọs na-ajụ onye ndị mmadụ na-eche na Ọ bụ, mgbe ahụ, O sochiri ya n’ajụjụ ọzọ nke Ọ jụrụ ndị na-eso ụzọ Ya onye ha na-eche na Ọ bụ.

> Mgbe Jisọs bịarutere n’ókèala Sịzaria Filipai, ọ jụrụ ndị na-eso ụzọ Ya, sị, Ònye ka mmadụ na-asị na Mu onwe M, Nwa nke mmadụ, bụ? Ha wee sị, Ụfọdụ na-asị na Ị bụ Jọn Onye Na-eme Baptizim; ụfọdụ, Ilaịja; ma ndị ọzọ, Jeremaya, ma ọ bụ otu n’ime ndị amụma. Ọ sịrị ha, Ma ònye ka unu onwe unu na-asị na M bụ? Matiu 16:13–15.

Mgbe Pita zara, ọ kọwara na Jizọs bụ Kraịst ahụ, na Ọkpara nke Chineke dị ndụ. Okwu a bụ “Kraịst” bụ okwu Grik nke kwekọrọ na okwu Hibru ahụ bụ “Mesaịa.” Jizọs welitere ajụjụ banyere onye Ọ bụ, ma duru ndị na-eso ụzọ Ya n’ịghọta eziokwu ahụ na Ọ bụ Mesaịa ahụ, ma ozugbo ahụ Ọ gwara ha na ha agaghị agwa onye ọ bụla. Site n’oge ahụ gawa, Ọ malitere ịkụzi na Ọ ga-emezu akara ụzọ iri abụọ na atọ ahụ n’isiakwụkwọ atọ ikpeazụ nke Matiu, ma ọ dịrị mkpa n’eziokwu na a ga-ekpughe eziokwu ndị metụtara Kraịst ahụ n’ụzọ nke nzọụkwụ-na-nzọụkwụ.

Anyị ga-aga n’ihu na ihe ịrịba ama ndị a nke Mesaya n’isiokwu na-esonụ.

## Ìhè Álfà nke mmụọ-ozi nke atọ

> “N’oge mgbụsịakwụkwọ nke afọ 1846 anyị malitere idebe ụbọchị izu-ike nke Akwụkwọ Nsọ, ma kuziekwa ya ma chebekwa ya. E lebara m anya na mbụ n’ihe gbasara ụbọchị izu-ike ahụ mgbe m gara ileta New Bedford, Massachusetts, na mbụ n’otu afọ ahụ. N’ebe ahụ ka m matara Okenye Joseph Bates, onye nabatara okwukwe ọbịbịa ahụ n’oge mbụ, ma bụrụkwa onye ọrụ ike n’ọrụ ahụ. Okenye B. na-edebe ụbọchị izu-ike, ma na-arịọsi ike banyere ịdị mkpa ya. Anaghị m aghọta ịdị mkpa ya, m wee chee na Okenye B. mehiere site n’ilekwasị anya n’iwu nke anọ karịa n’iwu itoolu ndị ọzọ. Ma Onyenwe anyị nyere m ọhụụ banyere ebe nsọ nke eluigwe. E meghere ụlọ nsọ nke Chineke n’eluigwe, e gosikwara m igbe Chineke nke e kpuchiri oche ebere. Ndị mmụọ ozi abụọ guzoro, otu n’akụkụ ọ bụla nke igbe ahụ, nku ha gbasasịrị n’elu oche ebere, ihu ha echekwuru ya. Mmụọ ozi ahụ so m gwara m na ihe ndị a nọchiri anya ndị agha niile nke eluigwe ka ha ji nsọpụrụ na ịtụ egwu dị nsọ na-elekwasị anya n’iwu nsọ ahụ e dere site n’aka mkpịsị aka Chineke. Jisọs weliri mkpuchi igbe ahụ, m wee hụ mbadamba nkume ndị e dere Iwu Iri ahụ n’elu ha. O juru m anya mgbe m hụrụ iwu nke anọ n’etiti iwu iri ahụ n’onwe ya, ebe ìhè dị nro dị ka okpu nchapụta gbara ya gburugburu. Mmụọ ozi ahụ sịrị: ‘Ọ bụ naanị otu n’ime iwu iri ahụ nke na-akọwa Chineke dị ndụ Onye kere eluigwe na ụwa na ihe niile dị n’ime ha. Mgbe e tọrọ ntọala ụwa, mgbe ahụ ka e tọrọkwa ntọala nke ụbọchị izu-ike.’” Testimonies, volume 1, 75.

## Ìhè Omega nke mmụọ-ozi nke atọ

> “Ndị na-enwe mkpakọrịta nsọ na Chineke na-eje ije n’ìhè nke Anyanwụ nke Ezi Omume. Ha adịghị emebi nsọpụrụ nke Onye Mgbapụta ha site n’imerụ ụzọ ha n’ihu Chineke. Ìhè nke eluigwe na-enwu n’elu ha. Ka ha na-abịaru njedebe nke akụkọ ihe mere eme nke ụwa a nso, ọmụma ha banyere Kraịst, na banyere amụma ndị metụtara ya, na-abawanye nke ukwuu. Ha bara uru na-enweghị nsọtụ n’anya Chineke; n’ihi na ha dị n’otu na Ọkpara ya. Nye ha, okwu Chineke jupụtara n’ịma mma na n’ịhụnanya nke karịrị akarị. Ha na-ahụ ịdị mkpa ya. A na-ekpughe eziokwu nye ha. E ji ìhè dị nro kpuchie ozizi nke mbilite n’anụ ahụ. Ha na-ahụ na Akwụkwọ Nsọ bụ igodo nke na-emepe ihe omimi niile ma na-edozi ihe isi ike niile. Ndị jụrụ ịnata ìhè ahụ na ije ije n’ìhè ahụ agaghị enwe ike ịghọta ihe omimi nke nsọpụrụ Chineke, ma ndị ahụ na-egbughị oge iburu obe ahụ soro Jizọs, ga-ahụ ìhè n’ìhè Chineke.” The Southern Watchman, April 4, 1905.

Back to Articles