Article

# Akwụkwọ Daniel — Nọmba Iri Abụọ na Asatọ

Mgbidi

Author

Jeff Pippenger

Published

December 23, 2023

Formats

PDF
Word
Song MP3

Nebukadneza na-anọchi anya mmalite nke Adventizim, mmalite nke United States, mmalite nke mpi Protestant na mmalite nke mpi Republican. Belshaza na-anọchi anya njedebe nke ahịrị ndị a niile.

Nebukadneza na-anọchi anya akụkọ nke ozi ndị mmụọ ozi mbụ na nke abụọ site na 1798 ruo 1844, na mmalite nke ikpe nyocha nke Chineke. Àmà ya na-adabara Daniel isi nke mbụ. Belshaza na-anọchi anya akụkọ nke ozi nke mmụọ ozi nke atọ site na 1989 ruo n’iwu ụbọchị Sọnde, na mmalite nke ikpe mmezu nke Chineke. Àmà ya na-adabara Daniel isi nke mbụ ruo nke atọ.

Nebukadneza na-egosi njedebe nke “oge asaa” ahụ bịara n’elu alaeze ugwu nke Izrel n’afọ 1798, mgbe e weghachiri ya alaeze ya mgbe o biri n’obi anụ ọhịa. Akaebe ya na-aga n’ihu ruo n’imeghe ikpe nyocha ahụ na njedebe nke “oge asaa” ahụ, nke bịara n’elu alaeze ndịda nke Juda n’afọ 1844. N’akaebe ya, okwu ahụ bụ “elekere” na-anọchi anya ozi elekere ikpe nke mmụọ ozi mbụ, ma ọzọkwa, ọ na-anọchi anya mbata nke ozi ahụ. “Elekere” ahụ n’akaebe ya na-akara ma 1798, ma 1844, nke ha abụọ na-anọchi anya mmechi nke iwe mbụ na iwe ikpeazụ n’otu n’otu.

A na-akọwa njedebe Belshaza site n’ide aka omimi ahụ nke hà nhata puku abụọ narị ise na iri abụọ. “Oge asaa,” ma ọ bụrụ na e gosipụtara ha dịka “otu awa,” ma ọ bụ “ịchụsasị,” ma ọ bụ “puku abụọ narị ise na iri abụọ,” bụ akara nke ikpe. Ikpe Nimrọd bụ “ịchụsasị,” nke Nebukadneza bụ “oge asaa,” nke Belshaza kwa bụ puku abụọ narị ise na iri abụọ. Mgbe Nebukadneza kpebiri ndị ikom atọ ahụ kwesịrị nsọpụrụ ikpe, o mere ka a kpoo ọkụ n’ọkụ ahụ “ugboro asaa,” karịa ka ọ na-adị nkịtị.

Ikpe ikpe nke “oge asaa” ahụ ka a na-akara akara n’ọbịbịa nke ozi mbụ, nakwa n’ọbịbịa nke ozi nke atọ. Njedebe nke Adventizim nke ndị Miller n’afọ 1863 bidoro site n’ịjụ ozizi nke “oge asaa,” ma otu narị afọ na afọ iri abụọ na isii ka e mesịrị, n’afọ 1989, “oge ọgwụgwụ” maka akụkọ ihe mere eme nke mmụọ-ozi nke atọ bịarutere. Otu narị na iri abụọ na isii bụ akara nke “oge asaa”; ya mere, njedebe nke ngagharị nke mmụọ-ozi mbụ n’afọ 1863, ruo na mmalite nke ngagharị nke mmụọ-ozi nke atọ n’afọ 1989, ka “oge asaa” ahụ na-ejikọta ọnụ site n’otu narị na iri abụọ na isii ahụ nke ihe nnọchianya.

Ma ihe àmà banyere ọdịda Belshaza, n’isi nke ise nke Daniel, na-akụzi na ọ dịghị onye pụrụ ịhụ ikpe nke “oge asaa ahụ,” ọbụna ọ bụ ezie na e dere ya n’elu “mgbidi” ahụ. N’ihi mpi Republican, e dere ikpe ahụ n’elu “mgbidi nkewa nke ụka na steeti” nke Thomas Jefferson, nke a na-ewepụ n’isi nke ise nke Daniel. N’ihi ezi mpi Protestant, e dere ikpe ahụ n’elu chaatị abụọ ndị ahụ dị nsọ, ndị a kpọgidere n’elu “mgbidi” ahụ ka ndị na-agụ ya wee gbaa ọsọ. Ma n’ime ìsì nke Laodisia, okwu ndị ahụ adịghị apụta ìhè. N’ọnọdụ abụọ ahụ, okwu ikpe ndị ahụ na-anọchi anya na a tụọla ma ezi mpi Protestant ma mpi Republican n’akpịrịkpa ibu, ma hụ na ha ezughị ezu. Akụkọ Belshaza nwere ozi maka mpi Republican, nke na-anọchi anya mba niile nke ụwa.

> “N’akụkọ ihe mere eme nke Nebukadneza na Belshaza, Chineke na-agwa mba ndị nke taa okwu.” Signs of the Times, July 20, 1891.

Akụkọ Belshaza kwa nwere ozi maka mpi Protestant, nke na-anọchi anya ndị mmadụ nke ụwa.

> “N’akụkọ ihe mere eme nke Nebukadneza na Belshaza, Chineke na-agwa ndị mmadụ nke taa okwu.” Bible Echo, September 17, 1894.

Mmehie Belshaza na-anọchi anya mmehie nke mpi abụọ ahụ nke anụ ọhịa nke ụwa. A na-achọta mmehie nke nke ọ bụla n’ime mpi ndị ahụ n’ịjụ eziokwu ndị bụ ntọala ha, ebe ha nwere amamihe zuru oke banyere eziokwu ndị ahụ. A na-eme ka mpi Republican zaa ajụjụ n’ihu ìhè nke Iwu Nsọ, na akụkọ mmalite ahụ mgbe e mepụtara akwụkwọ ahụ nke sitere n’aka Chineke, ma kemgbe ahụ, a nọwo na-ajụ ya nwayọọ nwayọọ n’ụzọ na-aga n’ihu. Mgbe mba ahụ kwuru okwu dịka dragọn, a ga-abụ na ewepụla mgbidi nke nkewa n’etiti ụka na ọchịchị nke a na-anọchi anya ya n’ihe atụ. Maka ezi mpi Protestant, ìhè sitere n’akụkọ nke ozi nke mmụọ ozi mbụ na nke abụọ, mgbe e guzobere ntọala ndị ahụ, a nọwo na-ajụ ya nwayọọ nwayọọ, ọ ga-anọgidekwa na-ajụ ya n’ụzọ na-abawanye ụba, ruo mgbe a ga-ajụkwa “mgbidi” nke iwu Chineke, n’ikpeazụ.

> “N’ebe a, onye amụma na-akọwa otu ndị mmadụ bụ́ ndị, n’oge nke ịhapụ eziokwu na ezi omume n’ozuzu ya, na-achọ iweghachi ụkpụrụ ndị ahụ bụ ntọala nke alaeze Chineke. Ha bụ ndị na-arụzi mbibi e meworo n’iwu Chineke—mgbidi ahụ Ọ debere gburugburu ndị Ọ họọrọ maka nchebe ha, ma nrubeisi nye ụkpụrụ ya nke ikpe ziri ezi, eziokwu, na ịdị ọcha ga-abụ nchebe ha na-adịgide adịgide.

> “N’okwu ndị pụtara ìhè nke a na-apụghị ịghọtahie, onye amụma ahụ na-egosi ọrụ pụrụ iche nke ndị fọdụrụ a na-arụ, bụ ndị na-ewughachi mgbidi ahụ. ‘Ọ bụrụ na i weghachite ụkwụ gị n’ụbọchị izuike, ka ị ghara ime ihe na-atọ gị ụtọ n’ụbọchị nsọ M; ma kpọọ ụbọchị izuike ihe na-enye ọṅụ, ụbọchị nsọ nke Onyenwe anyị, nke kwesịrị nsọpụrụ; ma sọpụrụ Ya, na-emeghị ụzọ nke aka gị, ma ọ bụ ịchọ ihe na-atọ gị ụtọ, ma ọ bụ ikwu okwu nke aka gị: mgbe ahụ ị ga-enwekwa obi ụtọ n’ime Onyenwe anyị; M ga-emekwa ka ịnya ije n’elu ebe ndị dị elu nke ụwa, ma nye gị ka i rie ihe nketa nke Jekọb nna gị: n’ihi na ọnụ Onyenwe anyị ekwuwo ya.’ Aịzaya 58:13, 14.” Prophets and Kings, 677, 678.

Usoro Akwụkwọ Nsọ ndị mmụọ ozi kpughere William Miller na-anọchi anya iwu amụma nke Chineke, ma n’adịghị ka Izrel oge ochie, Izrel nke oge a ga-abụ ndị e nyere n’aka nchekwa ọ bụghị naanị iwu Iwu Iri ahụ, kama kwa amụma ndị ahụ.

> “Chineke akpọọla ụka Ya n’ụbọchị a, dịka Ọ kpọrọ Izrel oge ochie, ka o guzo dịka ìhè n’ụwa. Site n’oke mma nkewa nke eziokwu, ya bụ ozi nke mmụọ-ozi mbụ, nke abụọ, na nke atọ, Ọ kewapụrụ ha n’ebe ụka dị iche iche nọ na n’ebe ụwa nọ, ka O wetara ha n’ịbịarukwu nso dị nsọ n’ebe Ọ nọ. O meela ha ndị e tinyere iwu Ya n’aka, ma nyefee ha nnukwu eziokwu nile nke amụma maka oge a. Dịka e nyefere okwu nsọ ndị ahụ n’aka Izrel oge ochie, ndị a bụ ntụkwasị-obi dị nsọ a ga-eme ka ụwa mara. Mmụọ-ozi atọ nke Mkpughe 14 na-anọchi anya ndị nabatara ìhè nke ozi Chineke ma pụọ dịka ndị nnọchiteanya Ya ikwusara ịdọ aka ná ntị n’ogologo na obosara ụwa niile. Kraịst na-agwa ndị na-eso ụzọ Ya, sị: ‘Unu bụ ìhè nke ụwa.’ N’obi mmadụ ọ bụla nke nabatara Jisọs, obe Kalvaị na-ekwu, sị: ‘Leenu uru mkpụrụ-obi bara: “Gaanụ n’ụwa niile, kwusaanụ ozi ọma nye ihe niile e kere eke.”’ A gaghị ekwe ka ihe ọ bụla gbochie ọrụ a. Ọ bụ ọrụ kachasị mkpa n’oge a; ọ ga-erute ebe dị anya dịka mgbe ebighị ebi. Ịhụnanya ahụ Jisọs gosipụtara n’ebe mkpụrụ-obi mmadụ nọ n’àjà O ji kwụọ mgbapụta ha, ga-akpali ndị na-eso ụzọ Ya niile.” Testimonies, volumu 5, 455.

“Eziokwu ukwu nke amụma,” ndị mmụọ ozi nyefere, ma guzobe site n’ọrụ William Miller, bụ “nkwenye dị nsọ a ga-ekwusara ụwa.” Iwu nke Iwu Iri ahụ, iwu nke okike, iwu nke ahụike na iwu nke ọmụmụ amụma ka otu Onye Ukwu nyere Iwu nyere, ma ịjụ otu Iwu pụtara ịjụ ha niile. Ịjụ usoro a nyere William Miller malitere nnupụisi na-aga n’ihu, nke n’ikpeazụ ga-eduba Adventism n’ịjụ ụbọchị izu ike nke ụbọchị nke asaa.

> “Nna-ukwu nwere esemokwu megide ndị ya na-ekwupụta na ha bụ nke ya n’ụbọchị ikpeazụ ndị a. N’esemokwu a, ndị nwoke nọ n’ọnọdụ ibu ọrụ ga-agbaso ụzọ nke na-emegide kpọmkwem nke Nehemaịa soro. Ọ bụghị naanị na ha onwe ha ga-eleghara ụbọchị izu ike anya ma lelịa ya, kama ha ga-agbalịkwa igbochi ndị ọzọ idebe ya site n’ili ya n’okpuru mkpofu omenala na ọdịnala. N’ime ụka dị iche iche na n’ime nnukwu nzukọ ndị a na-eme n’èzí, ndị ozi ga-arịọsi ndị mmadụ ike banyere mkpa ọ dị idebe ụbọchị mbụ nke izu. E nwere ọdachi n’oké osimiri na n’elu ala; ọdachi ndị a ga-amụbakwa, otu mbibi na-esochi ibe ya nso; a ga-egosikwa obere ìgwè ndị na-edebe ụbọchị izu ike n’ihi akọ na uche dị ka ndị na-ewetara ụwa iwe Chineke n’ihi ileghara ha na-eleghara ụbọchị Sọnde anya.”

> “Setan na-akpali ụgha a ka o wee mee ka ụwa bụrụ ndị a dọọrọ n’agha. Ọ bụ atụmatụ ya ịmanye mmadụ ka ha nabata njehie. Ọ na-etinye aka n’ụzọ doro anya n’ịgbasa okpukpe ụgha nile, ọ gaghịkwa akwụsị n’ihe ọbụla n’ịgbalị ya ime ka ozizi ezighị ezi guzosie ike. N’okpuru mkpuchi ịnụ ọkụ n’obi n’okpukpe, mmadụ, ndị mmụọ ya metụtara, echepụtawo ndị ibe ha ahụhụ kasị obi ọjọọ, ma kpataara ha ahụhụ kasị dị egwu. Setan na ndị nnọchiteanya ya ka nwere otu mmụọ ahụ; a ga-ekwughachikwa akụkọ ihe mere n’oge gara aga n’ụbọchị anyị.”

> “E nwere ndị mmadụ ndị etinyeworo uche na ọchịchọ ha imezu ihe ọjọọ; n’ime omimi gbara ọchịchịrị nke obi ha, ha ekpebiela mpụ ndị ha ga-eme. Ndị a na-eduhie onwe ha. Ha ajụla nnukwu ụkpụrụ Chineke nke ezi omume, ma n’ọnọdụ ya ha ewulitela ụkpụrụ nke aka ha, ma site n’iji onwe ha tụnyere ụkpụrụ a, ha na-ekwupụta onwe ha dị ka ndị dị nsọ. Onyenwe anyị ga-ekwe ka ha gosi ihe dị n’obi ha, mee ka mmụọ nke nna ukwu na-achịkwa ha pụta ìhè n’omume ha. Ọ ga-ahapụ ha ka ha gosi ịkpọasị ha kpọrọ iwu Ya n’otú ha si emeso ndị na-eguzosi ike n’ihe n’ihe iwu ahụ chọrọ. A ga-akpali ha site n’otu mmụọ ahụ nke ara okpukpe nke kpaliri ìgwè mmadụ ahụ gara n’ihu n’ịkpọgide Kraịst n’obe; ụka na ọchịchị ga-ejikọta onwe ha n’otu nkwekọrịta rụrụ arụ ahụ.”

> “Ụka nke taa esowo n’ụzọ ndị Juu nke oge ochie, ndị wepụrụ iwu nile nke Chineke n’akụkụ n’ihi ọdịnala nke aka ha. Ọ gbanwere iwu-nsọ ahụ, mebiekwa ọgbụgba-ndụ ebighị ebi, ma ugbu a, dị ka n’oge ahụ, mpako, ekweghị-ekwe, na ekwesịghị ntụkwasị obi bụ ihe si na ya apụta. E gosipụtara ezi ọnọdụ ya n’ezie n’okwu ndị a sitere n’abụ Mozis: ‘Ha emerụwo onwe ha; ntupọ ha abụghị ntupọ nke ụmụ ya; ha bụ ọgbọ gbagọrọ agbagọ ma mebie emebi. Ọ̀ bụ otu a ka unu si akwụghachi Jehova, unu ndị nzuzu na ndị na-enweghị amamihe? Ọ̀ bụghị ya bụ Nna gị nke zụtara gị? Ọ̀ bụghị ya mere gị, guzosiekwa gị ike?’” Review and Herald, March 18, 1884.

Ndị Adventist ga-ajụ eziokwu n’ụzọ ikpeazụ n’oge iwu Ụka, dịka Adventism na-emegharị akụkọ ihe mere eme nke Izrel oge ochie, mgbe “mmụọ otu ahụ nke ara okpukpe nke kpaliri ìgwè mmadụ ahụ ka ha kpọgidere Kraịst n’obe na-achịkwa ha; a ga-ejikọta chọọchị na ọchịchị n’otu nkwekọrịta rụrụ arụ ahụ.” Nnupụisi na-arị elu nke Adventism ka e gosiri na Ezikiel isi nke asatọ, ebe e nwere arụ anọ na-abawanye njọ, ndị n’amụma na-akara ọgbọ anọ nke Adventism malitere n’afọ 1863. Arụ ikpeazụ ahụ bụ mgbe ndị ndu Jerusalem kpọrọ isi ala nye anyanwụ.

> O wee kpọbatara m n’ime ogige dị n’ime nke ụlọ Jehova; ma, lee, n’ọnụ ụzọ nke ụlọ nsọ Jehova, n’etiti ihe owuwu mbata na ebe ịchụàjà, e nwere ihe dị ka mmadụ iri abụọ na ise, ndị azụ ha chere ihu n’ụlọ nsọ Jehova, ma ihu ha chere ihu n’ọwụwa anyanwụ; ha wee kpọọ isiala nye anyanwụ n’ihu ọwụwa anyanwụ. Mgbe ahụ ọ sịrị m, Ị hụwo nke a, gị nwa nke mmadụ? Ọ̀ bụ ihe nta nye ụlọ Juda na ha na-eme ihe arụ ndị a ha na-eme n’ebe a? n’ihi na ha ejupụtawo ala ahụ n’ihe ike, ha alaghachikwokwa ime ka iwe wee m: ma, lee, ha na-etinye alaka n’imi ha. Ya mere, Mụ onwe m ga-emekwa n’oke iwe: anya m agaghị emere ebere, ọ dịghịkwa m ga-enwe ọmịiko: ma ọ bụ ezie na ha ga-eti mkpu n’ntị m n’oké olu, ma agaghị m anụ ha. Ezikiel 8:16–18.

Ikpe nke a na-eweta n’oge ahụ ka e ji “awa” ikpe Belshaza mee ihe atụ.

> Belshaza, bụ eze, mere oké oriri nye otu puku n’ime ndị-isi ya, ọ nọkwa n’ihu puku ahụ na-aṅụ mmanya vaịn. Belshaza, mgbe ọ na-atọ mmanya vaịn ahụ, nyere iwu ka e wetara arịa ọlaedo na ọlaọcha ndị Nebukadneza, nna ya, si n’ụlọ nsọ nke dị na Jerusalem buru; ka eze ahụ, na ndị-isi ya, na ndị nwunye ya, na iko ya, wee ṅụọ n’ime ha. Mgbe ahụ, ha wetara arịa ọlaedo ndị ahụ a napụrụ n’ụlọ nsọ nke ụlọ Chineke nke dị na Jerusalem; eze ahụ, na ndị-isi ya, na ndị nwunye ya, na iko ya, wee ṅụọ n’ime ha. Ha ṅụrụ mmanya vaịn, too chi nke ọlaedo, na nke ọlaọcha, nke ọla kọpa, nke ígwè, nke osisi, na nke nkume. N’otu awa ahụ ka mkpịsị aka nke aka mmadụ pụtara, dee ihe n’ihu ihe-ndọba oriọna n’elu ntụ ọcha nke mgbidi ụlọ eze ahụ; eze ahụ hụkwara akụkụ aka ahụ nke dere ihe ahụ. Mgbe ahụ, ọdịdị ihu eze ahụ gbanwere, echiche ya wee nye ya nsogbu, nke mere na nkwonkwo úkwù ya tọhapụrụ, ikpere ya wee na-akụkọ onwe ha ọnụ. Eze ahụ tiri mkpu n’olu ukwu ka e webata ndị dibịa kpakpando, ndị Kaldia, na ndị na-agba afa. Eze ahụ wee kwuo, sị ndị amamihe Babilọn, Onye ọbụla ga-agụ ihe odide a, ma kọwara m ihe ọ pụtara, a ga-eyikwasị ya uwe uhie ọbara ọbara, a ga-etinyekwa ya olu ọlaedo n’olu ya, ọ ga-abụkwa onye nke atọ n’ịchị alaeze ahụ. Mgbe ahụ, ndị amamihe eze ahụ niile bịara: ma ha enweghị ike ịgụ ihe odide ahụ, ma ọ bụ ime ka eze mara nkọwa ya. Mgbe ahụ, eze Belshaza nwere oké nsogbu nke ukwuu, ọdịdị ihu ya gbanwere n’ime ya, ndị-isi ya wee ju anya. Daniel 5:1–9.

N’“otu awa ahụ” ka ikpe Belshaza rutere, ka a tụbara Shedrak, Mishak na Abednego n’ọkụ ahụ nke e mere ka ọ dị ọkụ “ugboro asaa” karịa ka ọ na-adị na mbụ.

> Ugbu a, ọ bụrụ na unu dị njikere na n’oge ọbụla unu nụrụ ụda opi, na ọjà, na ụbọ akwara, na sackbut, na psaltery, na dulcimer, na ụdị egwú nile, ka unu daa n’ala fee onyinyo ahụ nke m mere; ọ dị mma: ma ọ bụrụ na unu ekweghị ife ya, n’otu awa ahụ ka a ga-atụba unu n’etiti ọkụ ahụ na-enwu enwu nke ukwuu; ònye kwa bụ Chineke ahụ nke ga-anapụta unu n’aka m? Shedrak, Mishak, na Abednego zara, sị eze, Nebukadneza, anyị enweghị mkpa ịza gị okwu n’ihe a. Ọ bụrụ na ọ dị otu a, Chineke anyị, onye anyị na-efe, nwere ike ịnapụta anyị n’ọkụ ahụ na-enwu enwu nke ukwuu, ọ ga-anapụtakwa anyị n’aka gị, eze. Ma ọ bụrụkwa na ọ bụghị otu a, ka a mara gị, eze, na anyị agaghị efe chi gị nile, anyị agaghị akpọkwa isiala nye onyinyo ọlaedo ahụ nke i guzobere. Mgbe ahụ Nebukadneza jupụtara n’oké iwe, ọdịdị ihu ya wee gbanwee megide Shedrak, Mishak, na Abednego: ya mere o kwuru, nye iwu ka a kpoo ọkụ ahụ ọkụ ugboro asaa karịa ka a na-ekpo ya. Daniel 3:15–19.

“Oge” ikpe Belshaza bụ otu “oge” ikpe Shedrak, Meshak na Abednego, ma n’ime ahịrịokwu abụọ ahụ, a na-anọchi anya “oge asaa” dị ka akara nke ikpe ahụ. Ndị ikom atọ ahụ ndị ruru eru na-anọchi anya ndị akaebe abụọ ahụ ndị na-ebili soro igwe ojii banye n’eluigwe dịka ọkọlọtọ n’ime “oge” nke nnukwu ala ọma jijiji ahụ n’oge Iwu Ụka, ma Belshaza na-anọchi anya ikpe nke mbibi mba nke a na-ewetara anụ ọhịa nke ụwa n’ime otu “oge” ahụ kpọmkwem.

Anyi ga-aga n’ihu n’ịmụ ihe anyị banyere ikpe Belshazzar n’akwụkwọ na-esonụ.

> “Anam arụsiwo m ọrụ nke ukwuu n’uche m banyere ụkpụrụ ịdị nsọ dị ala dị n’etiti ndị anyị. Ma mgbe m chetara ahụhụ ndị e kwupụtara megide Kapanọm, ana m eche banyere otú ikpe ọmụma ga-adị arọ karị n’ahụ ndị maara eziokwu ma ha agaghị eje ije dị ka eziokwu ahụ si dị, kama ha ejee ije n’ọkụ nta sitere n’ịkụnye nke onwe ha. N’oge abalị, ana m agwa ndị mmadụ okwu n’ụzọ dị oke njọ ma dị nsọ, na-arịọ ha ka ha jụọ akọ na uche nke onwe ha, sị; Gịnị ka m bụ? Ò bụ m Onye Kraịst, ma ọ bụ na abụghị m? Ò mere ka obi m dị ọhụrụ? Ò meela ka amara mgbanwe nke Chineke kpụpụta agwa m? Àkwarala m mmehie m? Ekwepụtala ha n’ọnụ? A gbagharala ha? Ò jikọtara m na Kraịst dịka Ya onwe ya na Nna bụ otu? Ò kpọrọ m ihe m hụrụ n’anya n’oge gara aga asị? Ò hụrụ m ugbu a n’anya ihe ahụ m kpọrọ asị na mbụ? Ò na m agụ ihe nile dịka ọnwụnwa efu n’ihi ịdị elu nke ịma Kraịst Jisọs? Ò na m enwe mmetụta na abụ m ihe onwunwe Jisọs Kraịst zụtara n’ọnụ ahịa, nakwa na kwa awa ọ bụla aghaghị m ido onwe m nsọ nye ozi Ya?”

> “Anyị na-eguzo n’elu ọnụ ụzọ mbata nke ihe omume ukwu na nke dị nsọ. A ga-eme ka ụwa dum juputa n’ìhè site n’ebube nke Onyenwe anyị, dịka mmiri si ekpuchi ọwa nile nke nnukwu omimi ahụ. Amụma dị iche iche na-emezu, oge ifufe na oké nsogbu dịkwa n’ihu anyị. Esemokwu ndị ochie, ndị e chere na e mechiri ọnụ ruo ogologo oge, ka a ga-eme ka ha dịghachi ndụ, esemokwu ọhụrụ ga-apụtakwa; ihe ọhụrụ na ihe ochie ga-agwakọta ọnụ, nke a ga-emekwa n’oge na-adịghị anya. Ndị mmụọ ozi na-ejide ifufe anọ ahụ, ka ha ghara ife, ruo mgbe e nyere ụwa ozi ịdọ aka ná ntị ahụ a kapịrị ọnụ; ma oké ifufe ahụ na-achịkọta onwe ya, ígwé ojii na-ebukwa ibu, dị njikere ịwapụ n’elu ụwa, ma n’ebe ọtụtụ nọ, ọ ga-abịa dịka onye ohi n’abalị.”

> “Ọtụtụ mụmụrụ ọnụ ọchị ma jụ ikwere mgbe anyị gwara ha, afọ iri abụọ na iri atọ gara aga, na a ga-amanye ụbọchị Sọnde n’elu ụwa niile, nakwa na a ga-eme iwu iji manye idebe ya, ma tụọ akọ na uche mmadụ n’ike. Anyị na-ahụ ka a na-emezu ya. Ihe niile Chineke ekwuwo banyere ọdịnihu ga-emezu n’eziokwu; ọ dịghị otu ihe ga-ada n’ihe niile O kwuworo. Protestantizim ugbu a na-agbatị aka gafee olulu miri emi ahụ iji kụọ aka na ọchịchị ndị pàpà, a na-akpụkwa njikọ imekọrịta ihe iji zọpịa ma mee ka ụbọchị izu ike nke iwu nke anọ ghara ịdịkwa n’anya; nwoke mmehie ahụ kwa, onye, n’ịkpali Setan, guzobere sabbath ụgha ahụ, nwa a nke ọchịchị ndị pàpà, ka a ga-ebuli elu ka o were ọnọdụ Chineke.”

> “A na-anọchitere m eluigwe nile anya dị ka ọ na-elele mmepe nke ihe omume. A ga-ekpughe ọgba-aghara n’oké esemokwu ahụ buru ibu nke dịtere ogologo oge n’ọchịchị Chineke n’elu ụwa. Ihe dị ukwuu ma bụrụ nke na-ekpebi ikpeazụ ga-eme, nke ahụ kwa n’oge dị nso nnọọ. Ọ bụrụ na e nwee mmechuihu ọ bụla, a ga-etinye agwa Chineke na ocheeze Ya n’ihe ize ndụ. E mepere ebe nchekwa ngwá agha nke eluigwe; eluigwe na ala dum nke Chineke na ihe nkwadebe ya niile adịla njikere. Otu okwu ka ikpe ziri ezi ga-ekwu, a ga-enwekwa ngosipụta ndị dị egwu n’elu ụwa nke iwe Chineke. A ga-enwe olu dị iche iche na égbè eluigwe na àmụ̀mà na ala ọma jijiji na mbibi zuru ụwa ọnụ. Mmegharị ọ bụla n’eluigwe na ala nke eluigwe bụ iji kwadebe ụwa maka nnukwu ọgba-aghara ahụ.”

> “Ike na-arịwanye njọ na-ejide ihe ọ bụla nke ụwa; ma dịka otu ndị e nyere nnukwu ìhè na ihe ọmụma dị ịtụnanya, a na-anọchite ọtụtụ n’ime ha anya site n’amaghị nwoke ise ndị ahụ na-ehi ụra, ndị nwere oriọna ha, ma ha enweghị mmanụ n’ime ite ha; oyi, enweghị uche, ndị nsọpụrụ Chineke ha dị adịghị ike ma na-ala n’iyi. Mgbe ndụ ọhụrụ na-agbasa ma na-epulite site n’okpuru ma na-ejidesi ngwaọrụ niile nke Setan ike ngwa ngwa, n’ịkwadebe maka ọgụ na mgba ikpeazụ ahụ dị ukwuu, ìhè ọhụrụ na ndụ na ike ọhụrụ na-arịdata site n’eluigwe, ma na-ejide ndị Chineke bụ ndị na-adịghị anwụ anwụ, dịka ọtụtụ ugbu a nọ, n’ime mmehie na njehie. Ndị ga-ahụ ugbu a ihe na-abịa n’isi anyị n’oge na-adịghị anya site n’ihe a na-eme n’ihu anyị, agaghịzi atụkwasị obi n’ihe mmadụ chepụtara, ha ga-enwekwa mmetụta na a ghaghị ịmata Mmụọ Nsọ, ịnata Ya, igosi Ya n’ihu ndị mmadụ, ka ha wee lụọ ọgụ n’ihi ebube Chineke, ma rụọ ọrụ n’ebe niile n’ụzọ nta na n’ụzọ ukwu nke ndụ, maka nzọpụta nke mkpụrụobi nke mmadụ ibe ha. Naanị Nkume ahụ nke dịrị n’aka ma kwụsie ike bụ Nkume nke Oge Ebighị Ebi. Naanị ndị na-ewu ụlọ ha n’elu Nkume a ka nọ na nchekwa.”

> “Ndị ahụ nke uche ha dị ugbu a n’ihe nke anụ ahụ, n’agbanyeghị ịdọ aka ná ntị nile Chineke nyere n’Okwu Ya nakwa site n’akaebe nke Mmụọ Ya, agaghị ejikọta onwe ha na ezi-na-ụlọ nsọ nke ndị a gbapụtara agbapụta. Ha bụ ndị anụ ahụ na-achị, ndị ewedara ala n’echiche, bụrụkwa ihe arụ n’anya Chineke. E doro ha nsọtụbeghị site n’eziokwu. Ha abụghị ndị na-ekere òkè n’ime agwa Chineke, ha emeribeghịkwa onwe ha na ụwa, tinyere agụụ na ọchịchọ ọjọọ ya. Ụdị ndị a juru n’ime ụka anyị nile, n’ihi nke a kwa, ụka ndị ahụ adịghị ike, na-arịakwa ọrịa, dịkwa njikere ịnwụ anwụ. Agaghị enwe akaebe ọ bụla nke enweghị mmasị a ga-eburu ugbu a, kama ọ ga-abụ akaebe doro anya, kpọmkwem, nke na-akpọasị adịghị ọcha ọ bụla, ma na-ebuli Jisọs elu. Anyị dịka otu ndị mmadụ aghaghị ịnọ n’ọnọdụ nke nchekwube, na-arụ ọrụ, na-eche, na-eche nche, na-ekpekwa ekpere.”

> “A ga-egosipụtakarị olileanya a gọziri agọzi nke ọbịbịa nke abụọ nke Kraịst n’ihu ndị mmadụ, ya na eziokwu ya ndị dị arọ; ile anya n’ọbịbịa nke na-adịghị anya nke Onyenwe anyị Jisọs ka ọ bịa n’ebube ya, ga-eduga n’ile ihe ndị nke ụwa anya dịka ihe efu na ihe na-adịghị ihe ọ bụla. Nsọpụrụ ọ bụla ma ọ bụ ịdị iche ọ bụla nke ụwa enweghị uru ọbụla, n’ihi na ezi onye kwere ekwe na-ebi n’elu ụwa; nzọụkwụ ya na-aga n’ihu n’akụkụ eluigwe. Ọ bụ onye njem ala ọzọ na ọbịa. Obodo ya dị n’elu. Ọ na-achịkọta ụzarị anyanwụ nke ezi omume nke Kraịst n’ime mkpụrụobi ya, ka o wee bụrụ ọkụ na-enwu ma na-acha n’ọchịchịrị nke omume ọjọọ nke ekpuchiworo ụwa. Lee ike okwukwe dị n’ime ya, lee ndu olileanya, lee ịhụnanya na-ekpo ọkụ, lee ịnụ ọkụ n’obi dị nsọ, nke e doro Chineke nsọ, a na-ahụ n’ime ya, nakwa otu ịdị iche doro anya dị n’etiti ya na ụwa! ‘Ya mere, mụrụ anya, na-ekpekwa ekpere mgbe niile, ka e wee gụọ unu dịka ndị kwesiri ekwesi ịgbanahụ ihe ndị a niile ga-eme, na iguzo n’ihu Ọkpara nke mmadụ.’ ‘Ya mere, mụrụ anya, n’ihi na unu amaghị awa Onyenwe unu ga-abịa.’ ‘Ya mere, dịrịnụ njikere unu kwa; n’ihi na n’awa unu na-atụghị anya ya ka Ọkpara nke mmadụ na-abịa.’ “Lee, ana m abịa dịka onye ohi. Ngọzi dịrị onye ahụ nke na-amụ anya, na-edebekwa uwe ya.’” Pamphlets, 38–40.

Back to Articles