Article

# Akwụkwọ Daniel — Nọmba Iri ise na atọ

Ekpughere Ọhụụ Amụma: Ịghọta Ụbọchị Ikpeazụ Site n’Ahụmahụ Daniel

Author

Jeff Pippenger

Published

January 17, 2024

Formats

PDF
Word
Song MP3

Ndị amụma niile na-ekwuputa karịa banyere ụbọchị ikpeazụ karịa ụbọchị ndị ha biri n’ime ha.

> “Onye ọ bụla n’ime ndị amụma oge ochie kwughachiri okwu pere mpe karịa maka oge nke ha, kama karịa maka oge anyị, nke mere na amụma ha ka dị irè n’ebe anyị nọ. ‘Ugbu a, ihe ndị a niile mere ha ka ha bụrụ ihe atụ: e dekwara ha ka ha bụrụ ịdọ aka ná ntị nye anyị, ndị ọgwụgwụ nke ụwa bịakwasịrị.’ 1 Ndị Kọrint 10:11. ‘Ọ bụghị nye onwe ha, kama nye anyị ka ha ji eje ozi n’ihe ndị ahụ, nke ndị kwusara unu ozi-ọma ji Mmụọ Nsọ e zitere si n’eluigwe kọrọ unu ugbu a; ihe ndị ahụ ka ndị mmụọ ozi na-achọsi ike ilebanye anya n’ime ha.’ 1 Pita 1:12”

> “Baịbụl achịkọtala ma kekọta akụ̀ ya niile ọnụ maka ọgbọ ikpeazụ a. Ihe omume ukwu niile na ihe omume nile dị nsọ nke akụkọ ihe mere eme nke Agba Ochie abụrụla, ma na-adịkwa, na-emegharị onwe ha n’ime nzukọ n’ụbọchị ikpeazụ ndị a.” Selected Messages, book 3, 338, 339.

Daniel na-anọchi anya ndị Chineke, bụ́ ndị n’ụbọchị ikpeazụ achọpụtala site n’Okwu amụma na e chụsasịrị ha. Mgbe ha tetara n’eziokwu ahụ, a na-achọ ka ha mezuo ekpere Levitikọs iri abụọ na isii, nakwa ekpere maka ịghọta ihe nzuzo amụma ikpeazụ nke a na-emeghe ozugbo tupu oge ebere emechie, dị ka ekpere Daniel nọ n’isi nke abụọ na-anọchi anya ya. Ọ bụrụkwa na, na mgbe ọ bụla, ha abanye n’ahụmahụ Daniel, mmụọ ozi ahụ, Gebriel, ga-emetụ ha aka, gwa ha ihe, ma kwuo okwu n’ebe ha nọ, n’ihi nzube nke inye ha “amamihe na nghọta.” Ndị maara ihe bụ ndị “na-aghọta” “mmụba nke ọmụma” mgbe a na-emeghe ihe nzuzo amụma.

> Ọ gwara m, soro m kwurịta okwu, ma sị, O Daniel, abịaworom ugbu a inye gị amamihe na nghọta. Ná mmalite nke arịrịọ gị ka okwu ahụ pụtara, ma abịaworom igosi gị ya; n’ihi na a hụrụ gị n’anya nke ukwuu: ya mere, ghọta okwu a, ma tụlee ọhụụ ahụ. Daniel 9:22, 23.

Ọhụ a gwara Daniel ka o tụlee bụ ọhụ “mareh” nke ọdịdị ahụ. Gebriel emechabeghị ọrụ e kenyere ya n’isi nke asatọ mgbe a gwara ya ka o mee ka Daniel ghọta ọhụ “mareh” ahụ. N’isi nke itoolu ọ lọghachila imecha nkọwa ya. N’isi nke itoolu, Daniel anaghịzi ebi n’oge alaeze Babilọn, kama ọ nọ n’akụkọ ihe mere eme nke alaeze Midia na Peasia.

Mgbe Gebriel na-enye Daniel ntuziaka ka ọ “ghọta ihe ahụ,” nakwa ka ọ “tulee ọhụ ahụ,” ọ na-akọwapụta usoro nkewa nke uche nke ọ chọrọ ka Daniel mee. Okwu ndị a sụgharịrị dị ka “ghọta” na “tulee” bụ otu okwu Hibru ahụ. Okwu ahụ bụ “biyn,” ma ọ pụtara ikewa n’uche. Okwu Hibru a sụgharịrị dị ka “ihe ahụ,” bụ “dabar,” ma ọ pụtara “okwu ahụ”. Ya mere, Gebriel na-eme ka Daniel mara, nakwa ndị ọ na-anọchi anya ha n’ụbọchị ikpeazụ, ka ha kewaa Okwu nke eziokwu nke ọma.

> Gụọsi ike ka i gosipụta onwe gị n’ihu Chineke dịka onye anabatara, onye ọrụ nke ihere na-adịghị ya, na-ekewa okwu nke eziokwu n’ụzọ ziri ezi. 2 Timothy 2:15.

A na-ejikwa okwu a bụ “matter” n’akwụkwọ Daniel n’isi nke iri, amaokwu nke mbụ, ebe a sụgharịrị ya ugboro atọ dị ka “thing.”

> N’afọ nke atọ nke Saịrọs, eze Peasia, e kpugheere Daniel otu ihe, onye a kpọrọ aha ya Belteshaza; ma ihe ahụ bụ eziokwu, ma oge a kara aka dị ogologo: o wee ghọta ihe ahụ, ma nwee nghọta nke ọhụ ahụ. Daniel 10:1.

N’amaokwu ahụ, okwu “ọhụ” bụ ọhụ “mareh” nke ọdịdị ahụ, ma Daniel ghọtara ma ihe ahụ (okwu ahụ) nakwa ọhụ ahụ (“mareh”). N’amaokwu nke iri abụọ na atọ nke isi nke itoolu, Gebriel nyere Daniel ntụziaka ka o kee okwu ahụ na ọhụ ahụ nke ọma n’ezi ụzọ, ma n’amaokwu mbụ nke isi nke iri, o nwere nghọta banyere ma okwu ahụ (ihe ahụ) na ọhụ ahụ (“mareh”). Gebriel na-eme ka Daniel mara n’isi nke itoolu ka ọ mata ọdịiche dị n’etiti okwu ahụ na ọhụ ahụ (kee ya nke ọma n’ezi ụzọ). Ọhụ ahụ bụ ọhụ “mareh,” ma “okwu ahụ,” ma ọ bụ “ihe ahụ,” bụ ọhụ “chazon.”

N’isi nke asatọ, a kọwapụtara ọhụụ abụọ ahụ, a hụkwara ọdịiche dị n’etiti ha n’ihi na Daniel chọrọ ịghọta ọhụụ “chazon,” ma e nyere Gabriel iwu ime ka Daniel ghọta ọhụụ “mareh.” Ka Gabriel na-amalite ọrụ ya nke ime ka Daniel ghọta “okwu ahụ” na “ọhụụ ahụ,” ọ na-eme ka Daniel mara nke ọma na ha bụ ọhụụ abụọ dị iche.

> Ọ gwakwara m okwu, kwukwaara m, sị, O Daniel, aputaworom ugbu a inye gị amamihe na nghọta. Na mmalite nke arịrịọ gị, iwu ahụ pụtara; abịakwam egosi gị ya; n’ihi na a hụrụ gị n’anya nke ukwuu: ya mere ghọta okwu a, tụleekwa ọhụụ ahụ. Izu iri asaa ka e kpebiri n’ebe ndị gị na obodo nsọ gị nọ, iji mechie njehie ahụ, na ime ka mmehie kwụsị, na ime mkpuchi mmehie, na iweta ezi omume ebighị ebi, na ikwuchie ọhụụ na amụma akara, na ite Onye Kachasị Nsọ mmanụ. Ya mere mara ma ghọta, na site n’oge iwu ahụ siri pụta ka e weghachi ma wughachi Jerusalem ruo n’aka Mesaịa, Onye-isi, ga-adị izu asaa na izu iri isii na abụọ: a ga-ewughachi ụzọ ya na mgbidi ya ọzọ, ọbụna n’oge nsogbu. Ma mgbe izu iri isii na abụọ gasịrị, a ga-ebipụ Mesaịa, ma ọ bụghị n’ihi onwe ya: ndị nke onye-isi ahụ ga-abịa ga-ebibi obodo ahụ na ebe nsọ ahụ; ọgwụgwụ ya ga-adị ka iju mmiri, ruekwa na njedebe nke agha a ka e kpebiri ịtọgbọrọ n’efu. Ọ ga-emekwa ka ọgbụgba ndụ sie ike n’etiti ọtụtụ mmadụ otu izu: ma n’etiti izu ahụ ka ọ ga-eme ka àjà na onyinye kwụsị, ma n’ihi mgbasa nke ihe arụ arụ, ọ ga-eme ka ọ bụrụ ihe tọgbọrọ n’efu, ọbụna ruo n’ọgwụgwụ ya, a ga-awụkwasịkwa ihe ahụ e kpebiri n’elu onye tọgbọrọ n’efu. Daniel 9:22–27.

Gebriel chọrọ ka Daniel ghọta na a ga-anọchi anya akụkụ nke ma ọhụụ “chazon” ma ọhụụ “mareh” n’ime nkọwa ọ nyere Daniel. Nkọwa ahụ ga-elekwasị anya n’ọhụụ abụọ ahụ, ọ bụkwa ọrụ Daniel ikewa ọhụụ ahụ nke ọma—nke na-ekwu banyere ịzọpịa ebe nsọ na usuu ahụ n’ala—site n’ọhụụ ahụ nke dugara n’ịpụta Kraịst n’Ebe Kachasị Nsọ na Ọktoba 22, 1844.

Gebriel na-egosi na site n’iwu Ataksaksis nyere n’afọ 457 BC, a ga-enwe narị afọ anọ na iri itoolu e “bepụrụ” n’ime afọ puku abụọ na narị atọ nke ọhụụ nke mgbede na ụtụtụ, nke e nyere pụrụ iche n’ihi ndị Juu. N’amaokwu ndị a ka a kpọtụrụ anya ugbu a, a kọwara okwu ahụ bụ “kpebiri” ugboro atọ, ma ọ bụ okwu Hibru abụọ dị iche iche ka a sụgharịrị ha abụọ dịka “kpebiri” n’amaokwu ndị ahụ. Oge mbụ e kwuru “kpebiri” dị n’amaokwu iri abụọ na anọ, ma okwu Hibru ahụ bụ “chathak” nke pụtara “ibepụ”.

Ọ na-egosi na e nyere Izrel oge nnwale nke malitere site n’iwu nke atọ nke Ataksaksis, nke ga-akwụsị n’ịtụ Stivin nkume n’afọ 34 AD. Afọ narị anọ na iri itoolu ahụ ka “e bepụrụ,” ma na-anọchi anya oge amụma dị mkpirikpi n’ime amụma ogologo nke afọ puku abụọ na narị atọ. Ọnụọgụ ahụ, “narị anọ na iri itoolu,” bụ akara nke oge nnwale, dịka Jizọs gbara ya àmà.

> Pita we biakwutere ya nso, si, Onyenweanyị, ugboro ole ka nwanne m ga-emehie megide m, m wee gbaghara ya? ruo ugboro asaa? Jisọs sịrị ya, Asị m gị, Ọ bụghị ruo ugboro asaa: kama, ruo ugboro iri asaa na asaa. Matiu 18:22.

E nwere njedebe nke mgbaghara, a na-anọchitekwa njedebe ahụ anya site n’ọnụọgụ “narị anọ na iri itoolu.” Afọ “narị anọ na iri itoolu” ahụ na-anọchite anya oge nnwale nye ndị Juu site n’oge a tọhapụrụ ha ruo mgbe ha jupụtara iko nke oge nnwale ha n’oge a tụrụ Stivin nkume. Afọ “narị anọ na iri itoolu” ahụ jikọtara kwa na ọbụbụ ọnụ nke “ugboro asaa” dị na Levitikọs iri abụọ na isii. E nwere naanị ebe abụọ n’ime Akwụkwọ Nsọ nke na-ekwu maka ala ka ọ na-anụ ụtọ sabbat ya. Nke mbụ dị na Levitikọs iri abụọ na isii.

> Ma ọ bụrụkwa na unu agaghị ege m ntị n’ihi ihe ndị a niile, kama unu eje ije n’ịlụso m ọgụ; mgbe ahụ, m ga-eje ije n’ịlụso unu ọgụkwa n’oke iwe; ma mụ onwe m, ee, mụ onwe m, ga-ata unu ahụhụ ugboro asaa n’ihi mmehie unu. Unu ga-erikwa anụ ụmụ unu ndị ikom, ma anụ ụmụ unu ndị inyom ka unu ga-eri. Aga m ebibi ebe-unu dị elu, bee ihe oyiyi-unu, tụfuo ozu-unu n’elu ozu arụsị-unu, mkpụrụ obi m ga-akpọkwa unu asị. Aga m emekwa ka obodo-unu bụrụ nkịtị, mee ebe nsọ-unu ka ha bụrụ mkpọmkpọ ebe, agaghịkwa m anu isi ụtọ nke ihe-esi-ìsì-unu ụtọ. Aga m emekwa ka ala ahụ bụrụ ọzara: ndị iro-unu bi n’ime ya ga-eju ya anya. Aga m achụsasị unu n’etiti ndị mba ọzọ, dọpụta mma-agha soro unu: ala-unu ga-abụkwa ọzara, obodo-unu bụrụkwa nkịtị. Mgbe ahụ ka ala ahụ ga-anụrịrị sabbat ya dị iche iche, ogologo oge ọ ga-adị n’ịla n’iyi, ebe unu nọ n’ala ndị iro-unu; ee, mgbe ahụ ka ala ahụ ga-ezu ike, ma nwee ọṅụ sabbat ya dị iche iche. Oge niile ọ ga-adị n’ịla n’iyi ka ọ ga-ezu ike; n’ihi na ọ naghị ezu ike n’oge sabbat-unu dị iche iche, mgbe unu bi n’elu ya. Levitikọs 26:27–35.

Ntaramahụhụ nke “oge asaa,” nke a kpọrọ aha ugboro anọ n’isi nke iri abụọ na isii, na-egosi na mgbe a gbasasịrị ndị Chineke, ala ahụ ga-esi na ya “nụ ụtọ sabbat ya.” Daniel na ndị dike atọ ahụ agbasasịwo n’ala ndị iro dị ka mmezu nke ọbụbụ ọnụ Mozis, ma mgbasa nke afọ iri asaa ahụ bụ ihe atụ mmụta a na-ahụ anya nke mgbasa nke afọ puku abụọ narị ise na iri abụọ. Ọ bụ ihe atụ mmụta amụma, yiri afọ atọ na ọkara nke ọkọchị n’oge mkpagbu Jezebel n’oge Elaija. Afọ atọ na ọkara ahụ nọchiri anya afọ amụma atọ na ọkara, nke hà ka afọ otu puku narị abụọ na iri isii nke ọchịchị pope site n’afọ 538 ruo 1798. Afọ iri asaa ahụ bụ akara nke “oge asaa,” dịka afọ atọ na ọkara ahụ bụ akara nke ọzara nke afọ otu puku narị abụọ na iri isii. Afọ iri asaa nke ndọta n’agha Daniel, nke Jeremaya kọwara, nọchiri anya “afọ narị anọ na iri itoolu.”

> Onyenwe ha, bú Chineke nke nna nna ha, zitere ha ozi site n’aka ndịozi Ya, na-ebili n’isi ụtụtụ na-eziga ha; n’ihi na O nwere ebere n’ebe ndị Ya nọ, nakwa n’ebe obibi Ya nọ: Ma ha mere ndịozi Chineke ihe ọchị, leda okwu Ya anya, ma megbuo ndị-amụma Ya, ruo mgbe iwe Onyenwe anyị biliri megide ndị Ya, ruo mgbe ọgwụgwọ na-adịghịzi. Ya mere O mere ka eze ndị Kaldia bịa megide ha, onye ji mma-agha gbuo ụmụ-okorobịa ha n’ụlọ nsọ ha, ọ nweghịkwa ebere n’ebe nwa-okorobịa ma ọ bụ nwa-agbọghọ nọ, agadi nwoke, ma ọ bụ onye agadi mere ka ọ kpọọ nkụ: O nyefere ha niile n’aka ya. Ngwongwo niile nke ụlọ Chineke, ndị ukwu na ndị nta, na akụ nile nke ụlọ Onyenwe anyị, na akụ nile nke eze, na nke ndị isi ya; ihe ndị a niile ka o buuru Babilọn. Ha kpọrọ ụlọ Chineke ọkụ, kwatuo mgbidi Jerusalem, were ọkụ kpọọ ụlọ eze ya niile, ma bibie ngwongwo ya niile mara mma. Ndị fọdụrụ, ndị gbanahụrụ mma-agha, ka o buuru Babilọn; ebe ha ghọrọ ndị-ozi nye ya na ụmụ ya nwoke ruo mgbe alaeze Peshia malitere ịchị: Iji mezuo okwu Onyenwe anyị site n’ọnụ Jeremiah, ruo mgbe ala ahụ nwetara izu-ike sabbath ya: n’ihi na ogologo oge niile ọ tọgbọrọ n’efu ka ọ debere sabbath, iji mezuo afọ iri asaa. Ma n’afọ mbụ nke Sairọs eze Peshia, ka e wee mezuo okwu Onyenwe anyị nke e kwuru site n’ọnụ Jeremiah, Onyenwe anyị kpaliri mmụọ Sairọs eze Peshia, nke mere na o mere nkwusa n’alaeze ya niile, o dekwara ya n’akwụkwọ, sị, Otú a ka Sairọs eze Peshia kwuru, Alaeze niile nke ụwa ka Onyenwe anyị Chineke nke eluigwe enyewo m; O nyewokwa m iwu iwulite Ya ụlọ na Jerusalem, nke dị na Juda. Ònye nọ n’etiti unu niile nke bụ nke ndị Ya? Ka Onyenwe ya Chineke nọrọnyere ya, ka ọ rịgokwara. 2 Ihe E Mere 36:15–23.

Naanị ebe abụọ e zoro aka na ha n’Akwụkwọ Nsọ gbasara ala ịnụrị sabbath ya bụ n’ihe metụtara ịkpọsara ndị nke Chineke n’ala ọzọ, na afọ iri asaa nke ndọta n’agha, nke nọchiri anya oge ga-eme ka ala ahụ nwee ike ịnụrị sabbath ya. Nke a hà nhata ọnụọgụ sabbath ndị Juu ekweghị ka ala ahụ nụrị n’izuike. Ala ahụ izuike afọ iri asaa nọchiri anya mkpokọta afọ niile e mezuru nnupụisi megide iwu ahụ nyere ka e kwe ka ala ahụ zuo ike. Mgbakọ dị mfe na-egosi na n’ime “afọ narị anọ na iri itoolu” nke nnupụisi, a ga-enwe mkpokọta afọ iri asaa nke ala ahụ anọghị n’izuike.

A napụrụ afọ narị anọ na iri itoolu n’ime afọ puku abụọ na narị atọ ahụ, dịka oge ule e nyere ndị Juu, ma “afọ narị anọ na iri itoolu” ahụ nwere njikọ kpọmkwem na ịgbasa nke “ugboro asaa” nke Levitikọs iri abụọ na isii.

Ọhụ “chazon” nke ịzọpụta n’okpuru ụkwụ, na ọhụ “mareh” nke ọdịdị n’ọgwụgwụ puku afọ abụọ na narị atọ, dị iche n’onwe ha, ma ha nwere njikọ kpọmkwem. Dị ka ọ dị n’ihe gbasara Daniel, ndị nke Chineke ga-ekewa ọhụ abụọ ahụ nke ọma, ebe n’otu oge ahụ ha na-amata njikọ ha nwere n’etiti onwe ha. Afọ iri asaa nke ndọta n’agha, nke dugara n’iwu atọ nyere ndị Juu aka ịlaghachi ma wughachi Jerusalem, nọchiri anya “narị anọ na iri itoolu” afọ nke nnupụisi nke ndị Juu megide ọgbụgba ndụ nke ikwe ka ala zuo ike.

Mgbe iwu nke atọ kọwapụtara ohere ha nwere ịlaghachi ma wughachi, e nyere ha “narị afọ anọ na iri itoolu” nke oge nnwale, dịka e ji otu oge ahụ nwalee ha, nke n’ime ya nnupụisi ha butere mbibi Jerusalem na ichụsasị ha. N’ọgwụgwụ nke “narị afọ anọ na iri itoolu” nke abụọ ahụ, nnupụisi ha ga-ewetakwa ọzọ mbibi Jerusalem na ichụsasị ha n’etiti ndị mba ọzọ.

Mgbasawanye nke ndọta n’agha afọ iri asaa ahụ bụ nke afọ “narị anọ na iri itoolu” nke nnupụisi buru ya ụzọ, ma mgbe ahụ, ndọta n’agha ahụ nke afọ iri asaa soro ya ọzọ afọ “narị anọ na iri itoolu” ọzọ nke nnupụisi ka ukwuu.

Oge mbụ ahụ nke “narị anọ na iri itoolu” afọ, nke wetara afọ iri asaa nke ala ahụ izu ike, eruola n’isi njedebe site n’mbibi nke Jerusalem. N’ọgwụgwụ nke “narị anọ na iri itoolu” afọ ahụ e bipụrụ n’ime afọ puku abụọ na narị atọ, e bibikwara Jerusalem ọzọ, n’ihi na Jizọs na-eji mmalite nke ihe kọwaa njedebe ya mgbe niile.

Ije afọ iri asaa nke ndọkpụ n’agha nke Izrel nkịtị nọ na Babilọn nkịtị bụ ihe nnọchianya nke ikesa “ugboro asaa,” ma Sister White na-akọwa na afọ iri asaa nke ndọkpụ n’agha nke Izrel nkịtị nọ na Babilọn nkịtị bụ ụdị nke afọ puku abụọ na narị atọ na iri isii nke ndọkpụ n’agha nke Izrel ime mmụọ nọ na Babilọn ime mmụọ.

> “Nzukọ Chineke dị n’ụwa nọ n’ezie n’agha n’oge a ogologo nke mkpagbu na-adịghị akwụsị akwụsị, dịka ụmụ Izrel nọ n’agha na Babilọn n’oge mbula ahụ.” Prophets and Kings, 714.

Afọ otu puku narị abụọ na iri isii ahụ, site n’afọ 538 ruo 1798, bụ ụdị nke “oge asaa” ahụ. N’ọgwụgwụ afọ iri asaa ahụ, ndị Juu laghachiri ime ka Jerusalem guzosie ike ma wughachi ya. Nlaghachi ha n’oge iwu atọ ahụ mere ka mmalite (457 T.K.) nke afọ puku abụọ na narị atọ nke ọhụụ “mareh” ahụ pụta ìhè, nke duru n’ịpụta Kraịst n’Ebe Nsọ Kachasị Nsọ na Ọktoba 22, 1844. Iwu atọ ahụ kara akara mmalite nke oge amụma ahụ, ma ọ chọrọ iwu atọ ahụ niile ka oge amụma ahụ malite, n’agbanyeghị na ha malitere ilaghachi ma wughachi site n’iwu mbụ nke Saịrọs.

> “N’isi nke asaa nke Ezra ka a hụrụ iwu ahụ. Amaokwu 12−26. N’ụdị ya zuru ezu nke ukwuu, Ataksakses, eze Peasia, nyere ya n’afọ 457 T.K. Ma na Ezra 6:14 a sịrị na e wuru ụlọ nke Onyenwe anyị dị na Jerusalem ‘dịka iwu ahụ [“decree,” n’akụkụ ibe] nke Sairọs, na Dariọs, na Ataksakses eze Peasia.’ Ndị eze atọ a, n’ịmalite, n’ịkwado ọzọ, na n’imezu iwu ahụ, wetara ya n’izuzu okè ahụ amụma ahụ chọrọ iji kpọọ akara mmalite nke afọ 2300 ahụ. N’ịnakwere afọ 457 T.K., oge e mezuru iwu ahụ, dịka ụbọchị nke iwu ahụ, a hụrụ na nkọwapụta ọ bụla nke amụma ahụ gbasara izu iri asaa ahụ emezuwo.” The Great Controversy, 326.

Site n’afọ 1798 ruo 1844, ndị mmụọ ozi atọ nke Mkpughe batara n’akụkọ ihe mere eme amụma, ma dịka iwu atọ ahụ si gosi mmalite nke amụma ahụ nke puku afọ abụọ na narị atọ, otu a ka ndị mmụọ ozi atọ ahụ si gosi mmechi nke amụma ahụ. Oge amụma ahụ kwụsịrị n’ọbịbịa nke mmụọ ozi nke atọ, dịka o siri malitekwa n’ọbịbịa nke iwu nke atọ, n’ihi na Jisọs na-ejikọta njedebe nke ihe na mmalite nke ihe ahụ mgbe niile.

Ndị Juu malitere ịlọghachi n’okpuru iwu mbụ ahụ, ma n’akụkọ iwu nke abụọ ahụ ka ha mezuru ụlọ nsọ ahụ. Mmụọ-ozi nke atọ bịarutere n’ụbọchị Ọktoba 22, 1844, ma tupu ụbọchị ahụ, ndị Millerite emezula ụlọ nsọ ime mmụọ ahụ nke ha siri na Babilọn ime mmụọ pụta ka ha wughachi ya. A ghaghị imezu ya, n’ihi na n’ụbọchị Ọktoba 22, 1844, onye ozi nke ọgbụgba ndụ ahụ ga-abịa na mberede n’ụlọ nsọ ya. Ụlọ nsọ ahụ bụ ndị Millerite ahụ ndị batara n’ọgbụgba ndụ n’ụbọchị Ọktoba 22, 1844, ndịkwa Pita kọwara na ha bụ ụlọ nsọ.

> Unu onwe-unu kwa, dika nkume di ndu, ka a na-ewuli unu ka unu buru ulo nke Mmuo, ndi nchụ-àjà di nsọ, ka unu na-achu aja nke Mmuo, nke anabatara n’ihu Chineke site n’aka Jisus Kraist. 1 Pita 2:5.

E wuru ụlọ nsọ ndị Millerite site n’afọ 1798 ruo 1844, nke bụ afọ iri anọ na isii, ma ọ bụ n’amụma, ụbọchị atọ, n’ihi na Kraịst kọwara na ọ na-ewe ụbọchị atọ iwulite ụlọ nsọ elu.

> Ngabiga kwa ememme ngabiga nke ndị Juu eruola nso, Jisọs wee rigoo Jerusalem, ọ hụrụkwa n’ụlọ nsọ ndị na-ere ehi na atụrụ na nduru, na ndị na-agbanwe ego ka ha nọ ọdụ: Mgbe o jiri ụdọ nta kpaa ụtarị, o chụpụrụ ha niile n’ụlọ nsọ, tinyere atụrụ na ehi; o wụfukwara ego ndị na-agbanwe ego ahụ, ma kpughee tebụl ha; O wee sị ndị na-ere nduru, Wepụnụ ihe ndị a n’ebe a; unu emela ụlọ Nna m ụlọ ahia. Ndị na-eso ụzọ ya wee cheta na e dere, Ịnụ ọkụ n’obi maka ụlọ gị eripịawo m. Mgbe ahụ, ndị Juu zara sị ya, Gịnị bụ ihe ịrịba ama ị na-egosi anyị, ebe ị na-eme ihe ndị a? Jisọs zara sị ha, Kwatuonu ụlọ nsọ a, n’ime ụbọchị atọ m ga-ewulikwa ya. Ndị Juu wee sị, Afọ iri anọ na isii ka e ji wuo ụlọ nsọ a, ị ga-ewulikwa ya n’ime ụbọchị atọ? Ma ọ na-ekwu maka ụlọ nsọ nke ahụ ya. Jọn 2:13–21.

Nwanyị White na-akọwapụta na mgbe Onye-ozi nke ọgbụgba ndụ bịara n’ụlọ nsọ ya na mberede, dịka e gosiri ya n’akwụkwọ Malakaị, na amụma ahụ emezuwo mgbe Kraịst sachara ụlọ nsọ ahụ, dịka e depụtarala ya ugbu a n’akụkụ Akwụkwọ Jọn.

> “N’ịsachapụ ụlọ nsọ ahụ n’aka ndị na-azụ ahịa na ndị na-ere ahịa nke ụwa, Jizọs kwupụtara ozi Ya nke ịsacha obi pụọ n’ọnyà mmehie,—n’ọchịchọ nke ụwa, n’agụụ onwe onye, n’omume ọjọọ ndị ahụ na-emebi mkpụrụ obi. ‘Lee, M ga-ezite onye ozi m, ọ ga-akwadebekwa ụzọ n’ihu m: Onye-nwe-anyị, onye unu na-achọ, ga-abịa n’ụlọ nsọ ya na mberede, ọbụna onye ozi nke ọgbụgba ndụ ahụ, onye unu na-enwe mmasị n’ime ya: lee, ọ ga-abịa, ka Jehova nke ụsụụ ndị agha kwuru. Ma ònye ga-anọgide n’ụbọchị ọbịbịa ya? ònye ga-eguzokwa mgbe ọ ga-apụta? n’ihi na ọ dị ka ọkụ nke onye na-anụcha ihe, dịkwa ka ncha nke ndị na-asa ákwà: Ọ ga-anọdụ ala dị ka onye na-anụcha na onye na-eme ka ọlaọcha dị ọcha: ọ ga-eme ka ụmụ Levi dị ọcha, sachapụkwa ha dịka ọlaedo na ọlaọcha, ka ha wee chụọrọ Jehova àjà n’ezi omume. Malakaị 3:1–3.” The Desire of Ages, 161.

Ụlọ nsọ dị na Jọn isi nke abụọ were afọ iri anọ na isii ka e wuo ya, ma Jizọs kwuru na Ọ ga-ewulite ụlọ nsọ ahụ e bibiri n’ime ụbọchị atọ. Site n’afọ 1798 ruo n’afọ 1844 bụ afọ iri anọ na isii, ọ na-akọwapụtakwa ọbịbịa nke ndị mmụọ ozi atọ (ụbọchị), nke Mkpughe iri na anọ, ndị e ji iwu atọ ahụ, nke malitere amụma afọ puku abụọ na narị atọ, bụrụ ihe nnọchianya ha. Afọ iri anọ na isii ahụ bụ oge nke Kraịst welitere ụlọ nsọ nke ndị Millerait, n’ihi na tupu oge ahụ, e zọdatala ebe nsọ nke mmụọ na Izrel nke mmụọ n’okpuru ukwu Babilọn nke mmụọ.

Mgbe Kraịst sachara ụlọ nsọ ahụ n’oge Emume Ngabiga n’mmalite ozi Ya, Ọ na-emezu amụma ahụ gbasara Onye-Ozi nke Ọgbụgba-ndụ, onye ga-abịa na mberede n’ụlọ nsọ Ya, dịka e depụtara ya na Malakaị. N’ụbọchị Ọktoba 22, 1844, Kraịst bịara na mberede n’ụlọ nsọ Ya, ma o were Ya afọ iri anọ na isii iwulite ụlọ nsọ Ya nke e bibiri.

> “Ọbịbịa nke Kraịst dị ka Nnukwu Onye-nchu-àjà anyị n’Ebe Kachasị Nsọ, maka ime ka ebe nsọ dị ọcha, nke e gosiri na Daniel 8:14; ọbịbịa nke Ọkpara nke mmadụ n’ihu Onye Ochie nke Ụbọchị, dịka e siri kọwaa ya na Daniel 7:13; na ọbịbịa nke Onyenwe anyị n’ụlọ nsọ Ya, dịka Malakaị buru amụma ya, bụ nkọwa nke otu ihe ahụ mere; a na-anọchikwa nke a anya site n’ọbịbịa nke nwoke-alụ ọhụrụ n’oriri alụmdi na nwunye, dịka Kraịst kọwara ya n’ilu nke ụmụ agbọghọ iri ahụ, nke Matthew 25.” The Great Controversy, 426.

Iwe mbụ nke iwe ahụ kwụsịrị na 1798, na njedebe nke iwe ikpeazụ ahụ bụ na 1844. Mmalite nke oge afọ iri anọ na isii ahụ, ebe Kraịst welitere ụlọ nsọ Millerite, gosipụtara njedebe ahụ, n’ihi na e ji mmechi nke iwe Chineke megide ndị Ya mara ma mmalite ma njedebe ya; n’ihi na Jizọs na-ejikọ njedebe nke ihe ọ bụla na mmalite ya mgbe nile.

Anyị ga-aga n’ihu n’ịmụ ntuziaka Gebriel nyere Daniel n’isiokwu na-esonụ.

> “A ghaghị imeghe akwụkwọ Mkpughe nye ndị mmadụ. A kụziiri ọtụtụ mmadụ na ọ bụ akwụkwọ e mechiri emechi, ma e mechiri ya naanị n’ihu ndị na-ajụ eziokwu na ìhè. A ghaghị ikwusa eziokwu ndị ọ nwere, ka ndị mmadụ nwee ohere ịkwadebe maka ihe omume ndị na-achọ ime n’oge na-adịghị anya. A ghaghị iweta Ozi nke Mmụọ Ozi nke Atọ dịka naanị olileanya maka nzọpụta nke ụwa na-ala n’iyi.

> “Ọghọm nke ụbọchị ikpeazụ ndị a adịkwaghị anya n’ebe anyị nọ, ma n’ọrụ anyị, anyị ga-adọ ndị mmadụ aka ná ntị banyere ihe ize ndụ ha nọ na ya. Ka e ghara ịhapụ n’enweghị imetụ ya aka ihe ngosi ndị ahụ dị nsọ nke amụma kpughere, ndị na-eru nso imezu n’oge na-adịghị anya. Anyị bụ ndị ozi Chineke, anyị enweghịkwa oge anyị ga-efunahụ. Ndị ga-achọ ịbụ ndị ọrụ ibe na Onyenwe anyị Jizọs Kraịst ga-egosi mmasị miri emi n’eziokwu ndị dị n’akwụkwọ a. Site n’ede na olu, ha ga-agbalị ime ka ihe ịtụnanya ndị ahụ doo anya, ihe ndị Kraịst si n’eluigwe bịa ikpughe.” Signs of the Times, July 4, 1906.

Back to Articles