Article

# Élia — Nomer Siji

Sing Kawitan lan Sing Pungkasan

Author

Jeff Pippenger

Published

July 31, 2023

Formats

PDF
Word

Pernyataan panutuping Prajanjian Lawas ngaturaké sawijining prasetyan bab rawuhipun nabi Élia kanthi sawijining pawartos sadurungé tekané dina gedhé lan nggegirisi kagungané Pangéran.

> Lah, Ingsun bakal ngutus nabi Élia marang kowé sadurungé tekané dina gedhé lan nggegirisi saka Pangéran: lan dhèwèké bakal mbalèkaké manahé para bapa marang anak-anaké, lan manahé anak-anak marang para bapakné, supaya Ingsun aja teka lan nggebag bumi kalawan ipat-ipat. Maléakhi 4:5, 6.

Alkitab cetha nedahaké yèn “dina gedhé lan nggegirisi kagungané Pangéran” utawa “ipat-ipat” kang dipatèni Allah “marang bumi” iku uga dipratélakaké kanthi simbolis minangka “pitu pageblug pungkasan” utawa “bebenduné Allah” ing kitab Wahyu. Pasal limalas ing kitab Wahyu nglairaké latar profetik kang nuntun marang kawutahaning pitu pageblug pungkasan kang gedhé lan nggegirisi ing pasal nembelas.

> Lan aku weruh tandha liyané ana ing swarga, gedhé lan nggumunaké, yaiku pitu malaékat kang nyekel pitu pageblug kang pungkasan; awit ing sajroning iku bebenduning Allah katumpesaké.

> Lan aku weruh kaya segara kaca campur geni; lan wong-wong kang wus oleh kamenangan nglawan kéwan iku, lan nglawan gambarané, lan nglawan tandhané, lan nglawan cacahe jenengé, padha ngadeg ana ing sadhuwuring segara kaca, padha nyekel clempung- clempungé Gusti Allah. Lan padha ngidungaké kidungé Musa, abdiné Gusti Allah, lan kidungé Sang Cempé, pangucapé mangkéné: Agung lan nggumunakaké pakaryan-paduka, dhuh Pangéran Allah Kang Mahakwasa; adil lan temen dalan-dalan-paduka, dhuh Ratuning para suci. Sapa kang ora bakal wedi marang Paduka, dhuh Pangéran, lan ngluhuraké asma-paduka? awit mung Paduka piyambak kang suci; amarga sakehing bangsa bakal teka lan nyembah ana ing ngarsan-paduka; amarga paukuman-paduka wus kababar cetha.

> Sakwisé kuwi aku nyawang, lan lah, Pedalemané Tarub Paseksen ing swarga kawuka; lan pitu malaékat padha metu saka Pedalemané iku, nggawa pitu pageblug, nganggo lenan resik lan putih, lan dhadhané padha kecingkrangan sabuk emas. Lan salah siji saka patang titah iku maringi marang pitu malaékat mau pitu bokor emas kang kebak bebenduné Gusti Allah, Panjenengané kang gesang ing salawas-lawasé. Lan Pedalemané kapenuhan kumelun saka kamulyané Gusti Allah lan saka pangwasané; lan ora ana wong kang bisa lumebu ing Pedalemané, nganti pitu pageblugé pitu malaékat mau kalakon. Wahyu 15:1–8.

Sebabé “ora ana wong siji waé kang bisa mlebu ing Pedaleman Suci, nganti pitu wewelak saka pitu malaékat iku katindakaké rampung” yaiku merga kalodhangan kanggo nggayuh kaslametan katutup nalika Pedaleman Suci kapenuhan kumelun ing pasal kaping limalas. Mangsa probationer kang diparingaké marang manungsa supaya padha mratobat lan nemu kaslametan nalika iku wus entèk. Nalika titik wektu iku kasampurnakaké, “dina gedhé lan nggegirisi saka Pangéran” kang déning Yohanes sinebut “pitu wewelak pungkasan” banjur diwutahaké sadurungé Rawuhé Kristus kang Kapindho. Maleakhi nyebut dina iku “nggegirisi,” lan Yesaya nandhai iku minangka “pakaryan asing”-Né Allah.

> Amarga Pangéran bakal jumeneng kaya ana ing gunung Perazim, Panjenengané bakal nesu kaya ana ing lebak Gibéon, supaya Panjenengané nindakaké pakaryané, pakaryané kang aneh; lan ngrampungaké tindaké, tindaké kang aneh. Mulané saiki aja padha dadi wong kang moyoki, supaya talining panjenengan aja saya dikencengi; awit aku wus krungu saka Pangéran Allahing sarwa dumadi bab karusakan, yaiku kang wus ditemtokaké tumrap saindenging bumi. Yésaya 28:21, 22.

Sanadyan “pakaryan aneh” Allah nyakup “sakehing bumi,” Pangilham cetha bilih panyurahaning wewelak punika magepokan kaliyan pambrontakaning satunggaling bangsa.

> “Bangsa-bangsa manca bakal ndherek tuladha Amerika Serikat. Sanadyan dhèwèké mimpin luwih dhisik, nanging krisis sing padha iku bakal nekani umat kita ing saindenging péranganing jagad.” Testimonies, volume 6, 395.

> “Nalika Amérika, nagari kabébasan agama, bakal manunggal karo Kapapan sajroning meksa nurani lan maksa manungsa ngurmati sabat palsu, umat ing saben negara ing saindenging bumi bakal katuntun kanggo ngetutaké tuladha dheweke.” Testimonies, jilid 6, 18.

Saben bangsa bakal ngebaki cawane mangsa pencobané, nanging “pangadilan-pangadilaning Allah” sing déning Sister White diarani “karusakan bangsa”, “wektu pangadilaning Allah kang ngrusak”, kaya déné dhèwèké uga nyebut sajarah sing diwiwiti nalika hukum Minggu ing Amérika Sarékat, iku dudu pitu pageblug pungkasan.

> “Bakal tekan sawijining wektu nalika angger-anggering Allah, kanthi pangerten kang mirunggan, bakal digawe ora ana daya ing nagara kita. Para panguwasa bangsa kita bakal, lumantar paugeran-paugeran undhang-undhang, ngetrapake hukum Minggu, lan kanthi mangkono umat Allah bakal digawa menyang bebaya kang gedhe. Nalika bangsa kita, ana ing dewan-dewan legislatife, netepake undhang-undhang kanggo mbelenggu ati-nurani manungsa gegayutan karo hak-hak kaagamané, kanthi meksa pangreksan dina Minggu, lan ngetrapake kakuwatan kang nindhes tumrap wong-wong kang netepi Sabat dina kapitu, angger-anggering Allah bakal, tumrap sakèhé maksud lan tujuwané, digawe ora ana daya ing nagara kita; lan murtad nasional bakal disusul déning karusakan nasional.” Review and Herald, 18 Desember 1888.

Paukuman-paukumaning Allah, kang déning Sister White diidentifikasi minangka “karusakan nasional”, wiwit ing hukum Minggu nasional lan nandhani wiwitaning “pakaryan kang anèh” saka Allah, sanadyan pakaryan Allah kang anèh iku kanthi luwih mligi yaiku pitu pageblug pungkasan. Gambaran kang luwih pepak bab pakaryan Allah kang anèh katon nalika pambébasan saka Mesir ditambahaké ing garis paukuman-paukuman éksekutifing Allah. Pageblug-pageblug Mesir, sanadyan cacahé ana sepuluh, kabagi. Telu kang kapisan dibédakaké saka pitu kang pungkasan. Mangkono, pambébasan saka Mesir nandhakaké sawatara mangsa wektu kang dilambangaké déning telung pageblug kang kapisan, kang diwiwiti kanthi karusakan nasional Amerika Sarékat, lan terus lumaku nganti Mikhaèl jumeneng lan mangsa probation manungsa katutup.

> “Pengadilané Allah bakal tumiba marang wong-wong sing ngupaya nindhes lan numpes umaté Panjenengané. Kasabarané sing dawa marang para duraka ndadèkaké manungsa saya kendel ing panerak, nanging paukumané mesthi tetep temtu lan nggegirisi, amarga wis suwe ditundha. ‘Pangéran bakal jumeneng kaya ing Gunung Perasim, Panjenengané bakal duka kaya ing lebak Gibéon, supaya Panjenengané nindakaké pakaryané, pakaryan kang anèh; lan ngleksanakaké panggawéné, panggawé kang anèh.’ Yesaya 28:21. Kanggo Allah kita kang kebak sih-rahmat, tumindak ngukum iku sawijining panggawé kang anèh. ‘Demi Aku kang urip, mangkono pangandikané Gusti Allah, Aku ora rena marang patiné wong duraka.’ Yehezkiel 33:11. Pangéran iku ‘welas asih lan sih-rahmat, sabar, lan lubèr ing kabecikan lan kayektèn, … ngapura kaluputan lan panerak lan dosa.’ Nanging Panjenengané ora bakal ‘ngéwahi wong kang salah saka paukumané.’ ‘Pangéran alon dukane, lan agung ing pangwasané, lan mesthi ora bakal mbebasaké wong duraka.’ Pangentasan 34:6, 7; Nahum 1:3. Kanthi prakara-prakara kang nggegirisi sajroning kabeneran Panjenengané bakal mbeneraké wewenangé angger-anggeré kang wis diremuk. Saking kakérenging piwales kang ngentèni wong kang nerak, bisa katitik saka sepira gedhéné kasengganané Pangéran kanggo nglakokaké kaadilan. Bangsa kang Panjenengané sabari suwé, lan kang ora bakal dipatèni déning Panjenengané nganti bangsa iku nggenepi takeran pialané ana ing ngarsané Allah, ing wekasané bakal ngombé tuwung bebendu tanpa campuran sih-rahmat.”

> “Nalika Kristus mungkasi pandonga pangantaraning Panjenengane ana ing pasucèn, bebendu kang tanpa campuran, sing kaancamake marang wong-wong kang nyembah kéwan mau lan reca patungé sarta nampani tandhané (Wahyu 14:9, 10), bakal katibakaké. Pageblug-pageblug kang tumiba marang Mesir nalika Gusti Allah wis arep ngluwari Israèl, sipaté padha karo paukuman-paukuman liyane kang luwih nggegirisi lan luwih amba, kang bakal tumiba marang jagad iki sadurungé pangluwaran pungkasan tumrap umaté Gusti Allah. Panulis wahyu ngandika, nalika njlèntrèhaké paukuman-paukuman kang nggegirisi iku: ‘Tumuli ana borok kang ala lan nglarani tumiba marang wong-wong kang duwe tandhané kéwan mau lan marang wong-wong kang nyembah reca patungé.’ Segara ‘dadi getih kaya getihé wong mati, lan saben nyawa kang urip ana ing segara padha mati.’ Lan ‘kali-kali lan sumber-sumber banyu ... dadi getih.’ Sanadyan sangsara-sangsara iki nggegirisi, kaadilané Gusti Allah tetep kabeneraké kanthi sampurna. Malaékaté Gusti Allah mratélakaké: ‘Paduka adil, dhuh Pangéran, … amarga Paduka wis ngukum mangkono. Awit wong-wong iku wis ngesokaké getihé para suci lan para nabi, lan Paduka wis maringi wong-wong iku getih supaya diombé; awit wong-wong iku pantes nampa iku.’ Wahyu 16:2–6. Kanthi ngukum umaté Gusti Allah marang paukuman pati, wong-wong iku sajatiné wis nanggung kaluputan amarga getihé, kaya-kaya getih iku wis tumpah déning tangané dhéwé. Mangkono uga Kristus nyatakaké bilih wong-wong Yahudi ing jamané Panjenengané padha kaluputan marang kabèh getihé wong-wong suci kang wis tumpah wiwit jamané Habel; awit wong-wong iku nduwèni roh kang padha lan padha ngupaya nindakaké pakaryan kang padha karo para matèni nabi iku.”

> “Ing pageblug kang ndhèrèk sawisé iku, kakuwasan kaparingaké marang srengéngé ‘supaya ngobong manungsa nganggo geni. Lan manungsa padha kaobong déning panas kang banget.’ Ayat 8, 9. Para nabi kanthi mangkono nggambarake kaanan bumi ing wektu kang nggegirisi iki: ‘Tanah padha sesambat; … amarga panèning pategalan wis sirna…. Kabèh wit-witan ing pategalan padha alum: amarga kabungahan wis alum saka para anaking manungsa.’ ‘Winih bosok ing sangisoré glebagane, lumbung-lumbung padha dadi suwung…. Héwan-hewan padha ngrintih! Kumpulan sapi padha bingung, amarga ora ana pangonan kanggo padha;…. Kali-kali banyu padha asat, lan geni wis ngentèkaké pangonan-pangonaning ara-ara samun.’ ‘Tembang-tembang ing Pedaleman Suci bakal dadi lolonging tangis ing dina iku, pangandikané Pangéran Allah: bakal ana akèh mayit ing saben panggonan; wong-wong bakal mbuwang mau metu kanthi meneng.’ Yoèl 1:10–12, 17–20; Amos 8:3.

> “Paukuman-paukuman iki dudu ndonya kabèh, manawa mangkono para pedununging bumi mesthi bakal kabèh sirna tuntas. Nanging, paukuman-paukuman iki bakal dadi bilai kang paling nggegirisi sing tau kawruhan déning manungsa fana. Sakabèhé paukuman tumrap manungsa, sadurungé purnaning mangsa sih-kadarman, tansah kapracaya karo sih-rahmat. Getih Kristus kang nyuwunaké kawelasan wis nglindhungi wong dosa supaya ora nampani ukuran kebak saka kaluputané; nanging ing pangadilan pungkasan, bebendu katumpahaké tanpa campuran sih-rahmat.”

> “Ing dina iku, wong akèh bakal ngarep-arep pangayomaning sih-rahmate Allah, kang wis suwe banget diremehake déning wong-wong mau. ‘Lah, bakal ana dina-dina, mangkono pangandikane Pangéran Allah, nalika Ingsun bakal ngutus pailan ana ing tanah iki, dudu pailan roti, utawa ngelak marga ora ana banyu, nanging pailan krungu pangandikané Pangéran: lan wong-wong bakal mlaku nglambrang saka segara tekan segara, lan saka lor nganti wetan, padha mlayu mrana-mréné nggolèki pangandikané Pangéran, nanging ora bakal nemu iku.’ Amos 8:11, 12.” The Great Controversy, 627–629.

Ing pethikan sadurungé dipratelakaké, “Bangsa kang dening Panjenengané ditulungi sabar suwé, lan kang ora bakal dipatrapi nganti wis ngebaki takaran durakané miturut pangétunganing Allah, ing wekasané bakal ngunjuk tuwung bebendu kang tanpa campuran sih-rahmat.” Panjenengané uga nyerat ing paragraf kang padha, “Paukuman-paukuman tumrap Mesir nalika Allah wis arep ngluwari Israel padha sipaté karo paukuman-paukuman kang luwih nggegirisi lan luwih amba kang bakal tumiba marang jagad iki pas sadurungé pangluwaran pungkasan tumrap umating Allah.” Bangsa (Amerika Serikat) kang ngebaki “takaran duraka” bakal nandhang pageblug-pageblug kang padha karo sapuluh pageblug ing Mesir.

Wabah-wabah ing Mesir kabagi dadi rong mangsa. Telung wabah kang wiwitan tumiba marang saben wong, nanging pitu wabah kang pungkasan mung tumiba marang wong-wong Mesir.

> Lan ing dina iku Aku bakal misahake tanah Gosyen, panggonané umat-Ku manggon, supaya ing kono ora ana gegrombolan laler; supaya kowé sumurup yèn Aku iki Pangéran ana ing satengahing bumi. Pangentasan 8:22.

Telu pageblug pisanan ing Mesir tumiba ing endi-endi, nanging Gosyen, panggonane wong Ibrani manggon, ora nampa pitu pageblug pungkasaning Mesir. Amerika Sarékat iku bangsa kang ngepaki tuwunging durakané nalika hukum Minggu ditetepaké. Ing wektu iku murtad nasional katutaké déning karusakan nasional, nanging paukuman-paukuman kang nuwuhaké karusakan nasional iku isih kacampuran karo sih-rahmat nganti Mikhaèl jumeneng lan mangsa kasempatané sih-rahmat katutup tumrap sakabèhing manungsa. Nalika hukum Minggu ditetepaké ing Amerika Sarékat, mayoritas saka wong-wong kang saiki ngakoni dadi pamaos Sabat bakal sujud marang panguwasa-panguwasa kang ana lan nampani tandhané kéwan galak. Ing wektu iku prakara hukum Minggu dadi ujian rohani tumrap wong-wong kang sadurungé ana ing njaban Adventisme. Wiwit saka hukum Minggu ing Amerika Sarékat nganti Mikhaèl jumeneng iku mangsa panèn agung para buruh jam kaping sewelas, nanging lawang iku wis katutup tumrap wong-wong kang dianggep tanggung jawab marang pepadhang Sabat dina kapitu sadurungé hukum Minggu.

> “Saya tambah cetha, saya lumakuning dina, yèn paukuman-paukumané Allah ana ing jagad iki. Lumantar geni lan banjir lan lindhu Panjenengané maringi pepènget marang para pedununging bumi iki bab rawuhipun ingkang wis caket. Wektuné saya nyedhaki nalika krisis ageng ing sajarahing jagad bakal wis dumugi, nalika saben gerakan ing pamréntahané Allah bakal diawasi kanthi kapentingan kang banget lan rasa waswas kang ora bisa kaandharaké. Kanthi cepet lan silih-susul, paukuman-paukumané Allah bakal saling ndhèrèk—geni lan banjir lan lindhu, kanthi perang lan tumpahing getih.”

> “Dhuh, muga-muga umat iku mangerténi wektu enggoné padha dilawati! Akeh wong sing durung krungu bebener panggawé panyoba kanggo jaman iki. Akeh wong kang Rohé Allah lagi gumelut karo wong-wong mau. Wektuné paukuman karusakan saka Allah iku ya wektu sih-rahmat tumrap wong-wong sing durung oleh kalodhangan kanggo sinau apa kang dadi bebener. Kanthi alus Gusti bakal mandeng marang wong-wong mau. Manahé sih-rahmat Panjenengané kagugah; asta-Nya isih kaulur kanggo nylametaké, nalika lawang wis katutup tumrap wong-wong sing ora gelem mlebu.

> “Sihe rahmating Allah katuduhaké ana ing kasabarané kang dawa. Panjenengané nahan paukuman-paukumané, ngentosi supaya pawarta pepènget kapratelakaké marang kabèh wong. O, manawa umat kita ngrasa kaya sing kuduné bab tanggung jawab kang kaestokaké ana ing dhèwèké kanggo maringaké pawarta sih-rahmat kang pungkasan marang jagad, mesthi pakaryan kang nggumunaké bakal kalakon!” Testimonies, jilid 9, 97.

Ing pethikan sadurungé, piyambakipun nedahaken bilih “wektu paukumaning Allah ingkang ngrusak punika dados wekdal sih-rahmat tumrap tiyang-tiyang ingkang dereng nate gadhah kalodhangan sinau punapa ingkang dados kayektèn.” Ing pethikan salajengipun, piyambakipun nyebat mangsa wekdal punika minangka “wektu kasusahan.”

> “Aku mirsani bilih dina Sabat kang suci iku dadi, lan bakal tetep dadi, témbok pamisah antarané Israèlé Allah kang sejati lan wong-wong kang ora pracaya; lan bilih Sabat iku pitakon gedhé, kanggo nyawijèkaké ati para suci kinasihé Allah kang ngentèni. Lan manawa ana wong kang pracaya, lan netepi Sabat, sarta nampani berkah kang ndhèrèk ana ing kono, banjur ninggalaké iku, lan nerak dhawuh kang suci, wong mau bakal nutup gapuraning Kutha Suci marang awaké dhéwé, satemené kaya anggoné ana Allah kang nata ing swarga ing dhuwur. Aku mirsani bilih Allah nduwèni para anak, kang durung weruh lan netepi Sabat. Wong-wong mau durung nampik pepadhang bab iku. Lan nalika wiwitaning mangsa kasangsaran, kita kapenuhan déning Roh Suci nalika kita maju lan martakaké Sabat kanthi luwih pepak. Iki ndadèkaké greja lan para Adventis nominal murka, amarga wong-wong mau ora bisa mbantah kayektèn Sabat. Lan ing wektu iku, para pilihané Allah kabèh padha weruh kanthi cetha bilih kita nduwèni kayektèn, banjur padha metu lan nandhang panganiaya bebarengan karo kita.” A Word to the Little Flock, 18, 19.

Sanadyan wis diowahi sethithik, pethikan sing padha sing lagi wae kasebut mau katemu ing buku Early Writings. Ing buku kasebut, dheweke nyakup komentar tumrap pratelane bab “the time of trouble.” A Word to the Little Flock iku publikasi kapisan saka para pengikut Miller sing setya nanging kuciwa sawisé Great Disappointment tanggal 22 Oktober 1844, lan pirang-pirang dasawarsa sawisé kuwi, nalika para editor nggunakaké sapérangan isi saka pamflet mau kanggo dilebokaké ing buku Early Writings, dheweke njlentrehaké yèn “the time of trouble” sing dimaksud iku dudu pitu pageblug pungkasan, awit nalika pitu pageblug pungkasan mau diwutahaké, ora ana sih-rahmat kang kasampur karo paukuman-paukuman mau.

> “1. Ing kaca 33 kaparingaké katrangan mangkéné: ‘Aku nyumurupi yèn Sabat suci iku saiki ana, lan bakal tetep dadi tembok pamisah antarané Israèlé Gusti Allah kang sejati lan wong-wong kang ora pracaya; lan yèn Sabat iku pitakon gedhé kang bakal nyawijèkaké ati para suci kinasihaning Allah kang ngentèni. Aku nyumurupi yèn Allah kagungan para anak kang durung weruh lan durung netepi Sabat. Wong-wong mau durung nampik pepadhang ngenani iku. Lan ing wiwitaning mangsa kasangsaran, kita kapenuhan Roh Suci nalika kita maju lan martakaké Sabat kanthi luwih pepak.’”

> “Paningal iki diparingaké ing taun 1847 nalika sadulur-sadulur Advent sing netepi Sabat isih sathithik banget, lan saka antarané wong-wong iku mung sathithik sing ngira yèn panetepané iku cukup wigati kanggo ndadèkaké garis pamisah antarané umaté Allah lan wong-wong sing ora pracaya. Saiki kasampurnaning paningal mau wiwit katon. ‘Wiwitaning mangsa kasangsaran’ sing kasebut ing kéné ora nuduhaké marang wektu nalika wewelak-wewelak wiwit katibakaké, nanging marang wektu cekak sadurungé katibakaké, nalika Kristus isih ana ing papan suci. Ing wektu iku, nalika pakaryaning kaslametan lagi nyedhaki rampung, kasangsaran bakal teka marang bumi, lan para bangsa bakal nesu, nanging isih dikendhalèkaké supaya ora ngalang-alangi pakaryaning malaékat katelu. Ing wektu iku ‘udan pungkasan,’ utawa panyegeran saka ngarsané Gusti, bakal rawuh, kanggo maringi daya marang swara sora saka malaékat katelu, lan nyawisaké para suci supaya bisa tetep madeg ing mangsa nalika pitu wewelak pungkasan bakal katibakaké.” Early Writings, 85.

Nalika hukum Minggu dileksanakaké ing Amerika Sarékat, murtad nasional bakal katutulaké dening karusakan nasional. Nalika hukum Minggu iku ditetepaké, Adventisme ing Amerika Sarékat bakal kapérang dadi rong golongan: sing siji bakal nampani tandha kéwan galak, lan sing sijiné meterai Allah. Karusakan nasional Amerika Sarékat digambarake déning telung pageblug kapisan ing Mesir. Ukuman-ukuman iku terus lumaku nganti tutuping mangsa sih-rahmat tumrap manungsa, banjur pitu pageblug pungkasan, kang tanpa campuran sih-rahmat, bakal diwutahaké.

Maksud kula boten utaminipun babagan sajarah kenabian Mesir, nanging langkung dhateng kasunyatan bilih Ellen White netepaken Mesir minangka pralambang bangsa ingkang meksa jagad kabèh nampi tandha kéwan mau, awit kanthi mekaten piyambakipun migunakaken wiwitan kanggé njlentrehaken pungkasan, ingkang dados pratandha kenabianipun Gusti Yesus minangka Sang Alfa lan Omega. Ing cariyos Exodus, nalika Pangeran lumebet ing prajanjian kaliyan Israèl kuna, Panjenenganipun ngenalaken Sariranipun kanthi asma enggal.

> Pangéran banjur ngandika marang Musa, “Saiki kowé bakal weruh apa kang bakal Daklakoni marang Sang Pringon: awit marga saka asta kang kuwasa, dhèwèké bakal nglilakaké wong-wong mau lunga, lan marga saka asta kang kuwasa, dhèwèké bakal nundhung wong-wong mau metu saka nagarané.”

> Lan Gusti Allah ngandika marang Musa, sarta ngandika marang dheweke, Ingsun iki Pangeran: lan Ingsun wus ngatingal marang Abraham, marang Iskak, lan marang Yakub, kanthi asmane Allah Kang Mahakuwasa, nanging kanthi asmaningSun YEHUWA, Ingsun durung kalawan kawuningan marang wong-wong mau.

> Lan Aku uga wis netepake prejanjian-Ku karo dheweke, yaiku arep maringi marang dheweke tanah Kanaan, tanah panggonan panyantrene, ing kono dheweke dadi wong manca. Lan Aku uga wis mireng pangrintihing bani Israèl, sing ditindhes déning wong Mesir ana ing pangawulan; lan Aku wis éling marang prejanjian-Ku. Mulané kandhaa marang bani Israèl: Aku iki Pangéran, lan Aku bakal ngirid kowé metu saka sangisoring momotan wong Mesir, lan Aku bakal ngluwari kowé saka pangawulane, lan Aku bakal nebus kowé kalawan lengen kang kaulurkaké, lan kalawan paukuman-paukuman kang gedhé. Lan Aku bakal njupuk kowé dadi umat-Ku, lan Aku bakal dadi Allahmu; lan kowé bakal weruh yèn Aku iki Pangéran Allahmu, kang ngirid kowé metu saka sangisoring momotan wong Mesir. Lan Aku bakal nglebokaké kowé menyang ing tanah kang wus Daksumpah arep Dakparingaké marang Abraham, marang Iskak, lan marang Yakub; lan Aku bakal maringaké iku marang kowé dadi warisan: Aku iki Pangéran.

> Musa banjur ngandika mangkono marang para putraning Israèl; nanging wong-wong mau ora ngrungokake Musa, amarga kasangsaraning ati lan amarga pambudakan kang kejem. Pangentasan 6:1–9.

Sang Pangéran ing kéné lagi netepaké Musa minangka wakil saka prejanjiané, kaya déné Yakub, Iskak, lan Abraham. Nganti tekan sajarahé Musa, asmane YEHOVAH durung dikenal déning Abraham lan turuné, lan ing sajarah pambaruane prejanjian Abraham, nalika wong Ibrani arep dibébasaké saka pangawulan Mesir, Sang Pangéran maringi pambabar anyar bab sipaté, awit sawijining jeneng kanthi nubuatan makili watak. Nalika Abram mlebu ing prejanjian karo Sang Pangéran, Sang Pangéran ngowahi jenengé dadi Abraham. Ing wiwitaning pamedhar wangsit bab pangawulan Mesir, wakil manungsa saka prejanjian iku jenengé diowahi, lan ing pungkasaning pamedhar wangsit iku Gusti Allah maringi jeneng anyar tumrap sarirané piyambak.

Abram mlebet ing prajanjian ing pasal limalas, lan ana ing kono kaandharake wangsit bab pangawulan ing Mesir sajrone patang atus taun. Ing pasal pitulas Abram diparingi tata cara tetak, lan jenenge dhewe sarta jenenge Sarah diowahi.

Patang atus taun sawisé iku, Musa diangkat kanggo nggenepi wangsit patang atus tauné Abraham. Abraham, Ishak, Yakub, lan Musa kabèh nggambarake wong satus patang puluh papat ewu sing mlebu ing prejanjian karo Pangéran ing dina-dina pungkasan.

> “Ing dina-dina pungkasan sajarah bumi iki, prejanjiané Allah karo umaté sing netepi pepakon-pepakoné bakal dianyari manèh.” Review and Herald, 26 Februari 1914.

Pamisasahan antarane para pangreksa Sabat kang nampani tandha kéwan saka para pangreksa Sabat kang nampi segel Allah kalakon nalika angger-angger Minggu ditetepaké. Pamisasahan iku digambaraké ing pasemon bab sepuluh prawan.

> “Pasemon bab sepuluh prawan ing Matius 25 uga nggambarake pengalaman umat Advent.” The Great Controversy, 393.

> “Aku kerep diarahaké marang pasemon bab sepuluh prawan, lima ing antarané wicaksana, lan lima bodho. Pasemon iki wis kaleksanan lan bakal kaleksanan nganti tuntas miturut saben rinci tembunge, amarga pasemon iki nduwèni sawijining penerapan kang mligi tumrap mangsa iki, lan, kaya pesen malaékat katelu, wis kaleksanan lan bakal terus dadi bebener sing saiki nganti pungkasaning jaman.” Review and Herald, August 19, 1890.

Pasemon punika katetepaken ing tanggal 22 Oktober 1844 nalika para prawan wicaksana lan para prawan bodho ing sajarah Millerite kapisahaken. Wiwitanipun Adventisme makili pungkasanipun Adventisme, lan pamisahan ing wekasan punika minangka katetepaning pasemon bab sapuluh prawan, lan pamisahan ing wekasan punika kasababaken déning angger-angger Minggu.

> “Maneh, pasemon-pasemon iki mulang manawa ora ana mangsa kasempatan manèh sawisé pangadilan. Nalika pakaryan Injil wis kapungkasi, sanalika iku uga banjur kelakon pamisahan antarané wong becik lan wong ala, lan kahanan pungkasan saben golongan katetepaké kanggo salawas-lawasé.” Christ’s Object Lessons, 123.

Pasemon bab prawan sepuluh iku nandhesake manawa para prawan wicaksana ing Adventisme iku sing nampa segelé Allah, lan para prawan bodho ing Adventisme iku sing nampa tandha kéwan galak nalika angger-angger dina Minggu ditetepake ing Amérika Sarékat. Para prawan bodho iku uga dilambangaké minangka wong-wong Laodikia.

> “Kaanan pasamuwan sing dipralambangaké déning para prawan gemblung, uga kasebut minangka kaanan Laodikia.” Review and Herald, August 19, 1890.

Ing dina-dina wekasan, nalika Allah nganyarake prajanjiané karo umaté kang netepi dhawuh-dhawuhé, Allah bakal nglairake asma anyar tumrap Sarirané, kaya dene Panjenengané nindakake nalika Panjenengané nganyarake prajanjian ing jamané Musa. Kahanan para prawan bodho iku yaiku padha ora nduwèni lenga, lan kahanan wong-wong Laodikia iku yaiku padha wuta banget nganti ora weruh yèn padha ora nduwèni lenga. Cetha manawa manawa para prawan bodho iku wong-wong Laodikia, mula para prawan wicaksana iku wong-wong Filadelfia.

> Lan tulisen marang malaékat pasamuwan ing Filadelfia mangkéné; Mangkéné pangandikané Panjenengané kang suci, Panjenengané kang satya, Panjenengané kang nyekel kunci Dawud, kang mbukak, lan ora ana wong kang bisa nutup; lan nutup, lan ora ana wong kang bisa mbukak; Ingsun pirsa pakaryanmu: lah, Ingsun wus masang ana ing ngarepmu lawang kang kabuka, lan ora ana wong kang bisa nutupé: awit kowé nduwèni kakuwatan sethithik, lan wus netepi pangandikaningSun, lan ora nyélaki asma-Ku.

> Lah, wong-wong saka pasamuwaning Iblis, yaiku wong-wong kang ngakoni awake dhewe wong Yahudi, nanging satemene dudu, malah padha goroh,—lah, Aku bakal ndadèkaké wong-wong mau teka lan sujud ana ing ngarepe sikilmu, sarta padha mangerteni yèn Aku wis ngasihi kowe. Amarga kowe wis netepi pangandikan bab kasabaran-Ku, Aku uga bakal ngreksa kowe saka mangsaning panggoda, kang bakal tumiba marang sakabèhé jagad, kanggo nyoba wong-wong kang manggon ana ing bumi.

> Lah, Aku rauh rawuh: cekelen kanthi temen apa kang ana ing kowe, supaya aja nganti ana wong kang njupuk makuthamu. Sapa kang menang bakal Dakdadèkaké tugu ana ing Pedalemané Allah-Ku, lan iya ora bakal metu menèh saka kono; lan Aku bakal nulis ing dhèwèké asmane Allah-Ku, lan asmane kuthané Allah-Ku, yaiku Yérusalèm anyar, kang tumurun saka swarga saka Allah-Ku; lan Aku bakal nulis ing dhèwèké asma-Ku kang anyar. Sing sapa nduwèni kuping, iku ngrungokna apa kang diandika déning Sang Roh marang pasamuwan-pasamuwan. Wahyu 3:7–13.

Wong-wong Filadelfia nggambarake satus patang puluh papat ewu, lan marang wong-wong mau diprasetyakake manawa Gusti Allah bakal nulis asma anyaré ana ing dhèwèké. Nalika Gusti lumebu ing prajanjian karo satus patang puluh papat ewu, Panjenengané bakal ngenalaké asma anyar tumrap sarirané. Marang Abraham, Gusti wis ngandika manawa Panjenengané iku Allah Kang Mahakuwasa.

> Lan nalika Abram wus umur sangang puluh sanga taun, Pangeran ngatingal marang Abram lan ngandika marang dheweke, “Ingsun iki Allah Kang Mahakuwasa; lumakua ana ing ngarsa-Ku, lan dadia sampurna. Lan Ingsun bakal netepake prejanjian-Ku ing antaraning Ingsun lan kowe, lan Ingsun bakal ndadekake kowe saya akeh banget.” Banjur Abram sujud nganti rai tumungkul ing lemah; lan Allah ngandika marang dheweke, pangandikane, “Dene Ingsun, lah, prejanjian-Ku ana karo kowe, lan kowe bakal dadi rama kanggo akeh bangsa. Jenengmu ora bakal kasebut Abram maneh, nanging jenengmu bakal dadi Abraham; awit Ingsun wus ndadekake kowe rama kanggo akeh bangsa.” Purwaning Dumadi 17:1–5.

Nalika Gusti kawitan mlebet ing prajanjian karo umat pilihan ing jaman Abraham, Panjenengane nglairake Sarira minangka Gusti Allah Kang Mahakwasa. Nalika Panjenengane nglajengake sesambetan prajanjian iku ing jaman Musa, kanggo kapisan kaline Panjenengane nglairake Sarira minangka JEHOVAH. Nalika Yesus rawuh kanggo netepake prajanjian karo wong akeh sajrone satunggal minggu, Panjenengane ngenalake asma anyar tumrap Gusti Allah kang mung sapisan kaandharake ing Prajanjian Lawas, lan iku déning wong Babilonia.

> Banjur Raja Nebukadnésar kataman gumun banget, banjur enggal ngadeg, lan ngandika marang para penaséhaté, “Apa dudu kita wis mbuwang wong telu kanthi kaiket menyang ing tengahing geni?” Wong-wong mau mangsuli lan matur marang Sang Prabu, “Pancen leres, dhuh Sang Prabu.” Panjenengané banjur ngandika, “Lah, aku weruh wong papat padha ora kaiket, mlaku-mlaku ana ing tengahing geni, lan padha ora kena cilaka; lan wujudé kang kaping papat iku kaya Putraning Allah.” Daniel 3:24, 25.

Gampil sanget netepaken bilih pasal katelu saking Daniel punika ngenali angger-angger Minggu ing Amerika Serikat. Ing Daniel pasal katelu, Sadrakh, Mesakh, lan Abednego nggambaraken satunggal atus sekawan dasa sekawan ewu. Satunggal atus sekawan dasa sekawan ewu punika inggih para tiyang ingkang nganyaraken prejanjian kangge wekdal ingkang pungkasan. Ing Daniel pasal katelu kita nyumurupi satunggaling ilustrasi profetik bab angger-angger Minggu lan sajarah udan pungkasan. Kristus sampun wonten lan badhe wonten ing sajroning geni panganiaya sesarengan kaliyan tigang abdiningkang prayoga, ingkang makili boten namung satunggal atus sekawan dasa sekawan ewu, nanging ugi pekabaranipun tigang malaékat. Ing sajroning geni punika, ingkang dados pralambang krisis angger-angger Minggu, Panjenenganipun dipunidentifikasi kanthi salah satunggaling asmanipun, lan punika satunggaling nama ingkang boten badhe dipunwawasaken wonten ing sajarah ngantos Kristus rawuh dados Putraning Allah. Ing ilustrasi pasal katelu kita nyumurupi para tiyang ingkang nganyaraken prejanjian ing pungkasaning jagad sesrawungan kaliyan Kristus sajroning krisis pungkasan, lan Panjenenganipun gadhah satunggaling asma ingkang boten wonten tiyang ingkang mangertos.

Sadurunge aku nyimpang kakehan saka panimbangan kita bab pambébasan saka Mesir minangka pralambang hukum Minggu ing Amérika Sarékat, kita kudu ngélingaké dhiri kita yèn sadurungé pageblug kang kapisan saka sapuluh pageblug wiwit ana ing Mesir, pancèn wis ana panggugah prakara Sabat kang nyata.

> Lan Pringon ngandika, “Lah, bangsa ing tanah iki saiki wus akeh, lan kowé ndadèkaké wong-wong mau leren saka bebenduné.” Ing dina iku uga Pringon dhawuh marang para mandhoré rakyat lan para pengawasingé, pangandikané, “Aja manèh kowé mènèhi rakyat jerami kanggo gawé bata kaya biyèn; supaya padha lunga lan nglumpukaké jerami kanggo awaké dhéwé. Nanging cacahe bata sing biyèn padha gawé kuwi kudu koktumpesaké marang wong-wong mau; aja kokkurangi sethithik waé. Awit padha kesèd, mulané padha sesambat, ‘Ayo padha lunga lan nyaosaké kurban marang Allah kita.’ Tambahana gawéan marang wong-wong lanang kuwi, supaya padha nyambut gawé ing kono, lan aja nganti padha nggatèkaké tembung-tembung kang tanpa guna.” Mulané para mandhoré rakyat lan para pengawasingé banjur padha metu lan ngandika marang rakyat, mangkéné, “Mangkene pangandikané Pringon, ‘Aku ora bakal mènèhi kowé jerami manèh. Lungaa, golekana jerami ing ngendi waé kowé bisa nemu; nanging gawéanmu ora bakal dikurangi sethithik waé.’” Mulané rakyat padha sumebar ing saindhenging tanah Mesir kanggo nglumpukaké damèn minangka gantiné jerami. Para mandhor banjur meksa wong-wong mau, pangucapé, “Rampungna gawéanmu, tugasmu saben dina, kaya nalika ana jerami.” Lan para pengawas saka bani Israèl, kang ditetepaké ing ngatasé déning para mandhoré Pringon, padha dipukul lan dipriksa, “Yagéné kowé ora ngrampungaké jatahmu ing gawé bata, wingi lan dina iki, kaya biyèn?” Banjur para pengawas saka bani Israèl padha sowan lan sesambat marang Pringon, pangucapé, “Yagéné panjenengan tumindak mangkéné marang para kawula panjenengan? Ora ana jerami kang diparingaké marang para kawula panjenengan, nanging padha kandha marang kawula, ‘Gawea bata.’ Lah para kawula panjenengan malah dipukul, déné kaluputané ana ing rakyat panjenengan dhéwé.” Nanging Pringon ngandika, “Kowé kesèd, kowé kesèd; mulané kowé padha kandha, ‘Ayo padha lunga lan nyaosaké kurban marang Sang Yehuwah.’ Mulané saiki lungaa lan nyambut gawé; awit kowé ora bakal diparingi jerami, nanging cacahe bata tetep kudu kokserahaké.” Lan para pengawas saka bani Israèl weruh yèn kaanané padha ala, sawisé dipangandikani, “Aja kokkurangi sethithik waé saka cacahe bata kanggo tugasmu saben dina.” Pangentasan 5:5–19.

Sadurungé hukum Minggu iku ditetepaké, bakal ana agitasī sing saya mundhak marang wong-wong sing netepi Sabat dina kapitu, padha kaya sing kelakon ing wektu nuju marang pageblug-pageblug Mesir. Musa iku wong sing dianggep, déning wong Mesir lan uga wong Ibrani, minangka wong sing njalari sakèhé karibedan mau, kaya déné Akhab nuduh Élia.

> Nalika Akhab weruh Nabi Élia, Akhab banjur ngandika marang dheweke, “Apa kowé iki wong kang nggawa karibedan tumrap Israèl?” Wangsulané, “Dudu aku sing nggawa karibedan tumrap Israèl; nanging kowé lan brayaté bapakmu, amarga kowé wis ninggal dhawuh-dhawuhing Pangéran lan kowé wis ngetutaké para Baal.” 1 Kings 18:17, 18.

Crita Musa nggambarake sajarah undhang-undhang Minggu, lan crita Elia nggambarake sajarah undhang-undhang Minggu. Bebarengan utawa piyambakan, Musa lan Elia iku pralambang. Ing wektu Pangowahan Wujudé Kristus, kalorone bebarengan makili satus patang puluh papat ewu, yaiku wong-wong sing ora mati lan wong-wong sing mati ana ing Gusti. Musa wis kawungokake urip maneh, déné Elia ora tau mati. Kalorone uga loro nabi kang dadi panyiksa tumrap bangsa-bangsa ing Wahyu sewelas. Akeh kayekten dilambangaké déning Musa lan Elia minangka pralambang, lan kita ngarep-arep bakal ngrembug bab iku mengko.

> Lah, Ingsun bakal ngutus Nabi Élia marang kowé sadurungé rawuhipun dintené Pangéran kang agung lan nggegirisi; lan dhèwèké bakal mbalèkaké ati para bapa marang para anaké, lan ati para anak marang para bapakné, supaya Ingsun aja rawuh lan nggebag bumi kanthi ipat-ipat. Maleakhi 4:5, 6.

Sakdurungé mangsaning pitadosing manungsa katutup, “Élia sang nabi” bakal muncul mawa sawijining pawarta mirunggan kang mbalèkaké “atine para bapa marang anak-anaké, lan atiné anak-anak marang para bapakné.” Kabèh para nabi padha neksèni bab wekasaning jagad, lan kabèh padha sarujuk siji lan sijiné.

> Lan roh-rohé para nabi iku tumut marang para nabi. Awit Allah iku dudu pangriptaing kabingungan, nanging katentreman, kaya ing sakehing pasamuwané para suci. 1 Korinta 14:32, 33.

Piwulangé Élia rawuh pas sadurungé dina Pangéran sing agung lan nggegirisi; mulané, iki ya iku pesen mirunggan sing padha pisan ana ing kitab Wahyu, kang dipratélakaké minangka “Wahyué Gusti Yésus Kristus.” Nalika “wektu wis cedhak” pesen mirunggané Élia nuduhaké marang “para abdiné” Allah “bab-bab kang enggal bakal kelakon.”

> Wahyu saking Gusti Yesus Kristus, ingkang kaparingaken dening Allah dhateng Panjenenganipun, supados nedahaken dhateng para abdinipun prekawis-prekawis ingkang kedah enggal kalampahan; lan Panjenenganipun ngutus malaékatipun sarta mratandhani lumantar malaékat punika dhateng abdinipun, Yokanan: ingkang maringi paseksi bab pangandikaning Allah, lan bab paseksinipun Gusti Yesus Kristus, sarta bab samukawis ingkang sampun dipun tingali. Rahayu wong kang maos, lan wong-wong kang mirengaken pangandikaning wangsit punika, sarta netepi samukawis ingkang katulis wonten ing ngriku; awit wekdalipun sampun celak. Wahyu 1:1–3.

Pramila, nalika Maleakhi migunakaké Élia minangka pralambang, dhèwèké nyakup rujukan langsung marang netepi pepakon.

> Padha elinga marang Toreté Musa, abdiningSun, kang Sunprentahaké marang dhèwèké ana ing Horeb kanggo sakehé Israèl, sarana pranatan-pranatan lan pepakon-pepakon. Lah, Ingsun bakal ngutus marang kowé Nabi Élia sadurungé tekaning dinané Pangéran kang agung lan nggegirisi; lan dhèwèké bakal mbalèkaké atiné para bapa marang anak-anaké, lan atiné anak-anak marang para bapané, supaya Aku aja teka lan nggebag bumi nganggo ipat-ipat. Maleakhi 4:4–6.

Telung ayat iki minangka ayat-ayat pungkasan ing Prajanjian Lawas, lan ngemot janji pungkasan saka Prajanjian Lawas sarta uga nekanaké pentinge netepi Sepuluh Prentah. Ana pitung “berkah” ing kitab Wahyu, lan sing pungkasan yaiku berkah tumrap wong-wong kang netepi Sepuluh Prentah.

> Aku iki Alfa lan Omega, wiwitan lan wekasan, kang wiwitan lan kang pungkasan. Rahayu wong-wong kang nindakaké dhawuh-dhawuhé, supaya padha nduwèni hak marang witing urip, lan supaya bisa mlebu lumantar gapura-gapura menyang ing kutha. Wahyu 22:13, 14.

Janji pungkasan ing Prajanjian Lawas paring pawartos marang kita supaya “Élinga” marang Sepuluh Prentah, nanging kanthi mangkono iku nandhesake prentah siji kang ngemu dhawuh kanggo “élinga.”

> Élinga dina Sabat, supaya sira nucèkaké iku. Enem dina lawasira nyambut-gawé lan nindakna sakehing pegawéanira; nanging dina kapitu iku Sabaté Pangéran Allahira: ing dina iku aja sira nindakaké pegawéan apa waé, iya sira, iya anakmu lanang, iya anakmu wadon, iya baturmu lanang, iya baturmu wadon, iya kéwanira, iya wong manca sing ana ing sajroning gapuramu. Awit sajroning enem dina Pangéran wus nitahaké langit lan bumi, sagara, lan sakehing isiné, sarta ngaso ing dina kapitu; mulané Pangéran mberkahi dina Sabat lan nucèkaké iku. Pangentasan 20:8–11.

Janji pungkasan ing Prajanjian Lawas lan Prajanjian Anyar padha nekanaké pepakoné Allah kanthi tetegesan mirunggan marang Sabat dina kapitu. Malakhi ngandika supaya “élinga,” lan Yohanes mratelakaké marang kita yèn kowé pinaringan berkah amarga nindakaké iku. Sabat dina kapitu mèngeti tumitahé Allah lan kakuwatan Panjenengané kang nitahaké. Sabat uga dadi titik pasulayan ing dina-dina pungkasan sajarahing bumi. Nalika Yohanes nyathet “berkah” tumrap wong-wong kang nindakaké pepakon-panjenengané, piyambakipun namung nyathet apa kang wis diproklamasèkaké déning Yésus, Sang Alfa lan Omega, wiwitan lan wekasan, kang kapisan lan kang pungkasan. Mulane, janji pungkasan ing Prajanjian Anyar ana gegayutané karo Sabat dina Kapitu lan uga sipat kaallahan kang nandhani wekasan lumantar wiwitan.

Kasunyatan kapisan kang kasebut ana ing Kitab Purwaning Dumadi, kang ateges wiwitan, netepaké Sang Pencipta, titahing ciptaan, lan sawijining pènèkan mligi marang dina Sabat. Yen digandhengaké bebarengan, larik demi larik, wiwitaning Prajanjian Lawas lan pungkasaning loro-loroné, yaiku Prajanjian Lawas lan Prajanjian Anyar, padha nekanaké Allah minangka Sang Pencipta, Sepuluh Prentah, prentah Sabat, lan manawa Gusti Yesus iku wiwitan lan pungkasan.

Nabi Élia dipunginakakaké déning Maléakhi minangka pralambang ing janji pungkasan ing Prajanjian Lawas, lan piyambakipun punika nabi ingkang ngadhepi Izébél lan Akhab. Kitab Wahyu ngginakakaké Izébél minangka pralambang kapausan lan sepuluh raja minangka pralambang Perserikatan Bangsa-Bangsa. Panyandhangan Élia kaliyan Akhab lan Izébél nggambaraken panyandhanganipun satus patang puluh papat ewu kaliyan Perserikatan Bangsa-Bangsa, ingkang dipunparingi kakuwatan déning Amérika Sarékat lan dipunarah déning kapausan. Minangka raja saking sapuluh taler sisih lor Israèl, Akhab makili kakuwasan pamaréntah ing nginggil sapuluh taler, saéngga dados pralambang bilih Amérika Sarékat (Akhab) maringi kakuwatan dhateng Perserikatan Bangsa-Bangsa (sapuluh taler utawi sapuluh raja ing Wahyu pitulas) supados nindakaken panganiaya tumrap para pangreksa Sabat kagem Kapausan (Izébél). Nalika Maléakhi ngginakakaké Élia kanggé makili sawijining pekabaran ingkang dumugi sadèrèngipun dinten Pangéran ingkang ageng lan nggegirisi, Élia makili tiyang-tiyang ingkang dipunaniaya déning Roma modhèrn (naga, kéwan, lan nabi palsu), kados déné piyambakipun dipunaniaya déning Izébél salebeting tigang taun satunggal setengah. Kanthi nekanaké Sabat lumantar panganggènipun tembung “elinga” ing Maléakhi 4:4, krisis undhang-undhang Minggu katambah ing skénario kenabian ingkang dipungambaraken déning Maléakhi.

Isih ana akeh manèh kang kudu ditambahaké ing panimbang bab kayekten-kayekten sing kasampekaké lumantar mbandhingaké wiwitan Prajanjian Lawas karo pungkasan Prajanjian Lawas, banjur mbandhingaké wiwitan Alkitab karo pungkasan Alkitab. Ing Purwaning Dumadi kita manggihi Sang Pencipta, titah, lan Sabat kang ngélingaké marang tumitah. Ing Maleakhi kita manggihi yèn pepakon Sabat diidhèntifikasi minangka prakara krisis kang nuntun marang pungkasaning mangsa sih-rahmat tumrap manungsa lan pitu wewelak pungkasan, utawa kaya dene Maleakhi nyebat, “dinané Sang Yehuwah kang agung lan nggegirisi.” Élia nggambaraké umaté Allah kang mratélakaké pekabarané malaékat katelu marang jagad kang lagi nyedhak pati.

> “Ing jaman saiki, sajroning roh lan kakuwatané Élia lan Yokanan Pambaptis, para utusan kang kapilih déning Allah lagi ngundang kawigatèning jagad kang katetepaké tumuju paukuman marang prastawa-prastawa kang suci lan nggegirisi, kang enggal bakal kelakon gegayutan karo jam-jam pungkasaning mangsa sih-rahmat lan rawuhé Kristus Yésus minangka Ratuning para ratu lan Gustining para gusti.” Prophets and Kings, 715, 716.

Wiwitaning Kitab Suci, kang uga dadi wiwitaning Prajanjian Lawas, ngatonake carita kang padha karo pungkasaning kaloro Prajanjian iku, nanging saben wiwitan lan pungkasan nduwèni kayektèné dhéwé kanggo ditekanake lan disumbangake marang pawarta. Ing Purwaning Dumadi, titikané ana ing pakaryaning Allah; ing Maleakhi, titikané ana ing pawarta kang ngélingaké bab krisis kang bakal rawuh. Pungkasaning Wahyu ngatonake Sang Alfa lan Omega. Ing kitab kapisaning Prajanjian Anyar, kita maca kaya mangkene.

> Kitab silsilahipun Gusti Yesus Kristus, putranipun Dawud, putranipun Abraham.

> Abraham nglairaké Ishak; lan Ishak nglairaké Yakub; lan Yakub nglairaké Yudas lan para saduluré; lan Yudas nglairaké Peres lan Zerah saka Tamar; lan Peres nglairaké Esrom; lan Esrom nglairaké Aram; lan Aram nglairaké Aminadab; lan Aminadab nglairaké Nahason; lan Nahason nglairaké Salmon; lan Salmon nglairaké Boas saka Rahab; lan Boas nglairaké Obed saka Rut; lan Obed nglairaké Isai; lan Isai nglairaké Sang Prabu Dawud; lan Sang Prabu Dawud nglairaké Suléman saka kang biyèn dadi garwané Uria; lan Suléman nglairaké Rehabeam; lan Rehabeam nglairaké Abia; lan Abia nglairaké Asa; lan Asa nglairaké Yosafat; lan Yosafat nglairaké Yoram; lan Yoram nglairaké Uzia; lan Uzia nglairaké Yotam; lan Yotam nglairaké Ahas; lan Ahas nglairaké Hizkia; lan Hizkia nglairaké Manasye; lan Manasye nglairaké Amon; lan Amon nglairaké Yosia; lan Yosia nglairaké Yekhonya lan para saduluré, ing wektu padha diboyong menyang Babil; lan sawisé padha kaboyong menyang Babil, Yekhonya nglairaké Salatièl; lan Salatièl nglairaké Zorobabel; lan Zorobabel nglairaké Abiud; lan Abiud nglairaké Eliakim; lan Eliakim nglairaké Azor; lan Azor nglairaké Zadok; lan Zadok nglairaké Akhim; lan Akhim nglairaké Eliud; lan Eliud nglairaké Eleazar; lan Eleazar nglairaké Matan; lan Matan nglairaké Yakub; lan Yakub nglairaké Yusuf, bojoné Maryam, kang saka panjenengané miyos Gusti Yésus, kang sinebut Kristus.

> Mangkono sakèhé turun-tumurun wiwit Abraham nganti Dawud ana patbelas turunan; lan wiwit Dawud nganti pambuwangan menyang Babil ana patbelas turunan; lan wiwit pambuwangan menyang Babil nganti Kristus ana patbelas turunan.

> Mangkéné carané miyosipun Gusti Yésus Kristus: Nalika Maria, biyungipun, sampun katunangan kaliyan Yusuf, sadèrèngipun paduka kalih sami sesarengan dados satunggal, piyambakipun kapanggih ngandhut saking Sang Roh Suci. Déné Yusuf, kakungipun, awit piyambakipun tiyang mursid lan boten purun ndadosaken Maria dados tontonan ing ngarsaing tiyang kathah, gadhah pikajeng badhé megat piyambakipun kanthi sesidheman. Nanging nalika piyambakipun nggalih prekawis punika, lah, malaékatipun Gusti ngatingal dhateng piyambakipun wonten ing salêrat, ngandika, Yusuf, anakipun Dawud, aja wedi nampi Maria dados garwanira; awit ingkang kagandhèng wonten ing salebeting piyambakipun punika saking Sang Roh Suci.

> Lan dheweke bakal nglairake anak lanang, lan sira bakal njenengi Panjenengane YESUS; awit Panjenengane bakal nylametake umate saka sakehing dosa-dosane. Dene kabeh iki kalakon, supaya kayektenan apa kang wis kapangandikakake dening Pangeran lumantar nabi, mangkene pangandikane, Lah, sawijining prawan bakal ngandhut lan bakal nglairake anak lanang, lan dheweke bakal nyebut asmane Imanuel, kang tegesé, Gusti Allah nunggil karo kita. Banjur Yusuf, sawisé tangi saka turune, nindakake kaya kang wis dipréntahake marang dheweke déning malaékaté Pangeran, lan nampani bojone. Lan ora sesrawungan karo dheweke nganti dheweke wus nglairake Putrané pambarep lanang; lan dheweke maringi asma YESUS marang Panjenengane. Matius 1:1–25.

Wiwarané Prajanjian Anyar cocog karo wiwitan lan pungkasané Prajanjian Lawas sarta pungkasané Prajanjian Anyar, amarga nekanaké pangwaos titahé Allah; marga pangwaos kang digunakaké déning Sang Kristus kanggo nitahaké samubarang kabèh sajroning nem dina iku ya pangwaos kang padha persisé kang Panjenengané ginakaké kanggo “nylametaké umaté saka dosa-dosané.” Tembung Emmanuel, kaya kang dipunsebat ing pethikan saka tulisané Yesaya, tegesé “Allah nunggil karo kita.” Panjenengané dedalem ana ing sajroning umaté kanthi nggabungaké kaallahané karo kamanungsan kita, lan iki pancèn penggabungan kang piyambak katindakaké nalika Panjenengané njelma ana ing Maryam.

> “Mboten wonten saliyané katundhukan ingkang sampurna ingkang saged nyekapi paugeraning pangajabipun Allah. Panjenenganipun boten nilar pangajabipun wonten ing kahanan samar utawi boten cetha. Panjenenganipun boten marentahaken punapa kemawon ingkang boten prelu kanggé ndadosaken manungsa laras kaliyan Panjenenganipun. Kita kedah nedahaken dhateng para tiyang dosa cita-citanipun bab watak, lan nuntun piyambakipun dhateng Kristus, awit namung marga saking sih-rahmatipun cita-cita punika saged kawujudan.”

> “Juru Slamet njupuk marang Panjenengané piyambak sakehing karingkihaning manungsa lan nglakoni urip tanpa dosa, supaya manungsa ora wedi manawa amarga saka ringkihe sipat kamanungsan, dheweke ora bisa ngalahaké. Kristus rawuh kanggo ndadèkaké kita ‘dadi wong-wong kang mèlu nampani sipat kaallahan,’ lan uripé negesaké yèn kamanungsan, manawa kaiket dadi siji karo kaallahan, ora nindakaké dosa.” Ministry of Healing, 180.

Wiwitaning Prajanjian Anyar nedahaké ing ngendi, kapan, lan kadospundi anggoné Gusti Yésus ngagem kodrat kamanungsan kita tumrap sarirané piyambak. Panjenengané nindakaké punika kanggo nduduhaké bilih kakuwatan manungsa ingkang kagandheng kaliyan kakuwatan ilahi boten damel dosa. Dosa punika palanggaraning angger-angger, ingkang miturut Malakhi kedah kita “élingi.” Yohanes maringi weruh dhateng kita bilih para ingkang netepi angger-angger, mila para ingkang boten damel dosa, saged lumebet lumantar gapura-gapura swarga. Matius nedahaké bilih tiyang dosa saged ngalahaké dosa, kados dene Kristus sampun ngalahaké. Nalika kita gadhah Kristus wonten ing salebeting kita, (pangajeng-ajenging kamulyan) kita gadhah kakuwatan nitahaké ingkang ndamel jagad raya wonten ing salebeting kita. Kamungkinan punika kaparingaké déning Kristus lumantar pilihanipun piyambak mlebet dhateng kulawarga manungsa, lan tumrap salaminipun kalanggengan dados boten namung Putraning Allah, nanging ugi putraning manungsa.

Ana sawijining pekabaran kayektèn kang mirunggan, kabukak marang umaté Allah saka kitab Wahyu sadurungé panutupan mangsa karsané manungsa. Pekabaran mirunggan iku uga “pekabaran Élia” miturut Maléakhi, kang diproklamakaké sakdurungé “dintené Pangéran kang nggegirisi”.

Ing wiwitaning loro Prajanjian lan ing pungkasan Prajanjian Anyar, kita nemu sipat-sipat tartamtu saka Allah kang kaidentifikasi. Ing Purwaning Dumadi Panjenengane iku Sang Pencipta, lan ing pungkasan Wahyu Panjenengane iku Alfa lan Omega. Ing wiwitan Prajanjian Anyar, Panjenengane dadi Putraning Manungsa. Lan ing pungkasan Prajanjian Lawas, kita nemu asas kang digunakake dening utusan Élia kanggo netepake pesen kang bakal diwartakake, yaiku mratobatake ati para bapa marang anak-anaké lan kosok baliné.

Prinsip kenabian kang dipun-ginakaken déning Élia kanggo ngaturaké pesen pepèlingipun punika pas kados ingkang dipun-parentahaké dhateng Yohanes ing Kitab Wahyu. Élia “bakal mbalèkaké manahipun para bapa dhateng para putra, lan manahipun para putra dhateng para bapa,” lan Yohanes dipun-kandhani supados nyerat prakawis-prakawis ingkang nalika semanten wonten, lan kanthi mekaten piyambakipun ing wekdal ingkang sami ugi badhé nyerat prakawis-prakawis ingkang badhé dumados. Yohanes dipun-ginakaken kanggo mratélakaken kados pundi prinsip alfa lan omega makarya wonten ing Sabda kenabian, lan Élia badhé ndhasaraké pesenipun wonten ing prinsip ingkang sami. Manawi kita mbandhingaké wiwitaning Kitab Suci kaliyan pungkasaning Kitab Suci, kita saweg mbandhingaké Prajanjian Lawas kaliyan Prajanjian Anyar. Sawijining bapa punika wiwitanipun putranipun, lan putra punika pungkasanipun bapa. Satus patang puluh papat èwu punika generasi pungkasan saking para putranipun Abraham, lan sajarah nalika Allah nglajengaken prajanjian kaliyan Abraham dados pralambang saking sajarah nalika Allah nganyari prajanjian punika kaliyan satus patang puluh papat èwu.

> Mulane iku asalé saka pracaya, supaya bisa lumantar sih-rahmat; supaya janji iku tetep mesthi tumrap kabèh turuné; ora mung tumrap wong kang asalé saka angger-anggering Toret, nanging uga tumrap wong kang asalé saka pracayané Abraham; yaiku bapak kita kabèh. Rum 4:16.

Piwulang Éliah makili prinsip alfa lan omega, awit para rama iku alfa lan para anak iku omega. Pesen Éliah bakal mbalèkaké atiné para rama marang para anak. Kristus ngenali Yohanes Pambaptis minangka Éliah lan Ellen White ngenali William Miller minangka Éliah lan uga Yohanes Pambaptis. Pesen saka kabeh wong wakil iki kagambar minangka mbalèkaké atiné para rama marang para anak lan kosok balèné. Pakaryan iku makili akibat saka pesen mau ing mbalèkaké atiné manungsa marang Rama swargané, nanging tegesé luwih jembar manèh, awit iku minangka sawijining pralambang saka pakaryan mau. Ing wangsit Kitab Suci, pralambang-pralambang nduwèni luwih saka siji teges lan kudu diidhèntifikasi miturut konteks.

> “Apa kang ndadèkaké Yohanes Pembaptis dados ageng? Panjenenganipun nutup panggalihipun tumrap tumpukan tradhisi ingkang dipunaturakên déning para guru bangsa Yahudi, lan mbikak panggalihipun tumrap kawicaksanan ingkang asalipun saking ing ngaluhur. Sadèrèngipun miyos, Roh Suci sampun paring paseksi bab Yohanes: ‘Panjenengané bakal dadi gedhé ana ing ngarsané Pangéran, lan ora bakal ngombé anggur utawa ombèn-ombèn kang atos; lan panjenengané bakal kapenuhan déning Roh Suci…. Lan akèh wong Israèl bakal dibalèkaké déning panjenengané marang Pangéran Allahé. Lan panjenengané bakal lumaku ana ing ngarsané Panjenengané kanthi roh lan pangwasané Elia, kanggo mbalèkaké atiné para bapa marang para anak, lan wong-wong kang ora manut marang kawicaksanané wong-wong mursid; supaya nyawisaké umat kang wus kaprenahaké kagem Pangéran.’ Lukas 1:15–17.” Counsels to Parents, Teachers and Students, 445.

Pesen punika dipunrancang supados tiyang-tiyang ingkang milih mirengaken badhé mbalikaken manahipun dhateng Sang Rama Swarga, ananging prinsip kenabian utami ingkang badhé dipunginakaken kanggé ngaturaken pesen pepènget punika inggih menika bilih Kristus punika Alfa lan Omega, ingkang wiwitan lan ingkang pungkasan, wiwitan lan wekasan. Pesen Élia dhasaré wonten ing panyajèn Sabda kenabianipun Allah saking sudut pandang bilih Gusti Yesus Kristus punika Sabdanipun Allah, lan pranatan-pranatan ingkang ngasta Alkitab ugi dados sipat-sipat watakipun Panjenenganipun.

> “Hukum Allah iku saangkere Allah piyambak. Hukum iku wewujudan karsanipun, salinan watakipun, pratandha katresnan lan kawicaksanan ilahi. Karukunaning titah gumantung marang kasampurnaning kasaluyuan sakehing titah, samubarang kabèh, kang urip lan kang ora urip, marang hukuming Sang Nitah. Allah wus netepake pranatan-pranatan kanggo pamaréntahan, ora mung tumrap makhluk urip, nanging uga tumrap sakehing lumakuning alam. Samubarang kabèh ana ing sangisoring hukum-hukum kang tetep, kang ora kena disepèlèkaké. Nanging senadyan samubarang kabèh ing alam diatur déning hukum alam, manungsa piyambak, saka antara sakèhé kang manggon ing bumi, iku kena tanggung jawab marang hukum moral. Marang manungsa, minangka pakaryan penciptaan kang pinunjul dhéwé, Allah wus maringi kakuwatan kanggo mangertèni tuntutan-tuntutanipun, kanggo nyumurupi kaadilan lan kasaénaning hukumipun, lan tuntutan sucinipun marang dhèwèké; lan saka manungsa dituntut katresnan kang ora gingsir.” Patriarchs and Prophets, 53.

Kabèh samubarang (lan iki mesthi kalebu Kitab Suci, awit Kitab Suci iku sawijining samubarang, lan manawa iku sawijining samubarang, mula iku kalebu ing kabèh samubarang) ana ing sangisoré paugeran-paugeran kang tetep. Kitab Suci nduwèni paugeran utawa aturan-aturan kang tetep, kang ngatur tafsiré kang bener. Salah siji saka paugeran iku yaiku yèn Kitab Suci ngidentifikasi pungkasaning sawijining prakara karo wiwitaning sawijining prakara. Gusti Yésus iku Sabdaning Allah, lan Panjenengané iku kang wiwitan lan kang pungkasan, lan iku sawijining “paugeran kang tetep” lan sawijining sipat saking watakipun.

Kula migunakaken pambuka bab Élia punika kanggé nedahaken bilih wiwitan lan pungkasan, ing Prajanjian Lawas lan ugi Prajanjian Anyar, sami sarujuk. Pungkasaning Kitab Suci, ingkang ugi dados pungkasanipun kitab Wahyu, ugi sarujuk kaliyan wiwitanipun Wahyu. Gangsal seksi tumrap kayekten-kayekten ingkang sami, adhedhasar asas ingkang dados sipat saking watakipun Gusti Allah, yaiku bilih Sabdanipun Gusti tansah nggambaraken pungkasaning satunggaling prakawis kanthi wiwitaning prakawis punika. Kasunyatan punika dados bagean saking tegesipun bilih Gusti Yesus Kristus punika Alfa lan Omega.

> “Maring rasul Yohanes ing pulo Patmos kabukak pemandhangan-pemandhangan kang jero lan nggegirisi tumrap pengalaman pasamuwan. Bab-bab kang narik kawigatèn kanthi temenan lan wigati kang gedhé banget katuduhaké marang dhèwèké lumantar pralambang lan simbol, supaya umat Allah bisa nduwèni pangerten bab bebaya lan pasulayan kang ana ing ngarepé. Sajarah jagad Kristen nganti tekan pungkasaning jaman kababar marang Yohanes. Kanthi cetha banget dhèwèké nyumurupi kahanan, bebaya, pasulayan, lan pangluwaran pungkasané umat Allah. Dhèwèké nyathet pawarta panutup kang bakal matengaké panèning bumi, salah siji dadi berkas-berkas kanggo lumbung swarga, utawa dadi iketan kayu kanggo geni-geni ing dina pungkasan.

> “Ing sajroning wahyu Yohanes mirsa pacoban-pacoban kang bakal kasandhang déning umat Allah marga saka kayektèn. Panjenengané mirsa keteguhané kang ora bisa digoyahaké sajroning netepi pepakon-pepakoné Allah, ana ing ngarepé kuwasa-kuwasa panindhes kang ngupaya meksa wong-wong mau menyang pambrontakan marang Allah, lan panjenengané uga mirsa kamenangané kang pungkasan ngungkuli kéwan mau lan recané.

> “Ing sangisoring pralambang naga abang gedhé, kéwan kaya macan tutul, lan kéwan kanthi sungu kaya cempé wedhus, pamaréntahan-pamaréntahan kadonyan kang mligi bakal melu ngidak-idak angger-anggeré Allah lan nganiaya umaté Panjenengané, katuduhaké marang Yokanan. Peperangan iku terus kalakokaké nganti tekan wekasaning jaman. Umaté Allah, kang dipralambangaké déning sawijining wong wadon suci lan anak-anaké, katuduhaké minangka golongan kang cilik banget cacahé. Ing dina-dina pungkasan mung kari sapérangan cilik waé sing isih ana. Bab wong-wong iki Yokanan ngandika manawa wong-wong mau iku ‘kang padha netepi dhawuh-dhawuhé Allah, lan nduwèni paseksiné Yésus Kristus.’”

> “Lumantar paganisme, banjur lumantar Kapapaan, Iblis ngleksanakake kakuwasané sajrone pirang-pirang abad kanthi ancas mbusak para seksi Allah sing setya saka ing bumi. Wong-wong pagan lan para papis padha digerakaké déning roh naga sing padha. Bédané mung iki, yèn Kapapaan, kanthi ngemu pura-pura ngladèni Allah, dadi mungsuh sing luwih mbebayani lan luwih kejem. Lumantar pirantining Romanisme, Iblis njupuk donya dadi tawanan. Pasamuwan Allah sing ngakoni jenengé kaseret mlebu ing golongan kasasaran iki, lan luwih saka sèwu taun umat Allah nandhang sangsara ana ing sangisoring bebenduning naga. Lan nalika Kapapaan, sawisé kakuwatané dirampas, kapeksa mandheg saka panganiaya, Yokanan weruh ana kakuwatan anyar munggah kanggo nyuarakaké swaraning naga, lan nerusaké pakaryan sing padha kejem lan nyenyamah iku. Kakuwatan iki, kang pungkasan sing bakal nindakake perang marang pasamuwan lan angger-anggering Allah, dilambangaké déning kéwan galak sing sungu loro kaya cempé. Kéwan-kéwan galak sadurungé wis padha munggah saka segara, nanging iki munggah saka bumi, nglambangaké tuwuhé kanthi tentreming bangsa sing dilambangaké iku. ‘Sungu loro kaya cempé’ mau kanthi cetha nglambangaké wataké Pamaréntahan Amérika Sarékat, kaya kang katuduhaké ana ing rong asas dhasaré, yaiku Republikanisme lan Protestanisme. Asas loro iki dadi rahasia kakuwatan lan kamakmuran kita minangka sawijining bangsa. Wong-wong sing kapisan nemokaké pangayoman ana ing pasisir Amérika padha bungah merga wis tekan ing sawijining nagara sing bébas saka tuntutan gumedhéné kapapaan lan saka tirani pamaréntahan ratu. Wong-wong mau netepaké arep ngadegaké sawijining pamaréntahan ing sandhuwuring dhasar kang amba, yaiku kamardikan sipil lan agama.”

> “Nanging garis tegas saka pensil kenabian mbabar sawijining owah-owahan ing pemandangan kang tentrem iki. Kéwan galak mawa sungu kaya cempé iku ngandika kanthi swarané naga, lan ‘ngleksanani sakehé kuwasa saka kéwan galak kang kawitan ana ing ngarsané.’ Ramalan mratelakaké yèn dhèwèké bakal ngandika marang wong-wong kang manggon ing bumi supaya padha gawé sawijining reca kanggo kéwan galak iku, lan yèn ‘dhèwèké ndadèkaké kabèh wong, cilik lan gedhé, sugih lan mlarat, merdéka lan abdi, supaya nampa tenger ana ing tangané tengen, utawa ana ing bathuké; lan supaya ora ana wong siji waé kang bisa tuku utawa ngedol, kajaba wong kang duwé tenger iku, utawa jenengé kéwan galak iku, utawa wilangan jenengé.’ Mangkono Protestantisme ngetutaké jejaké Kapapaan.”

> “Ing wektu iki malaékat katelu katon mabur ana ing satengahing langit, martakaké: ‘Yèn ana wong nyembah kéwan iku lan recané, lan nampani tandhané ana ing bathuké, utawa ing tangané, wong iku uga bakal ngombé saka anggur bebenduné Allah, kang katumpahaké tanpa campuran menyang ing pialan paukumaning duka-Né.’ ‘Ing kéné ana wong-wong kang netepi dhawuh-dhawuhé Allah, lan precayané Gusti Yésus.’ Ing tetandhingan kang cetha banget karo donya, ana golongan cilik kang tetep jejeg lan ora bakal nyimpang saka kasetyané marang Allah. Iki wong-wong kang disebut déning Yésaya minangka wong-wong kang ndandani karusakan kang wis kadadéan ana ing angger-anggeré Allah, wong-wong kang mbangun manèh papan-papan lawas kang wis dadi rerubuhan, lan ngedegaké manèh dhasaring turun-tumurun akèh generasi.”

> “Pepéling kang paling khidmat lan anceman kang paling nggegirisi kang tau katujokaké marang manungsa fana yaiku kang kinandhut ing piwelingé malaékat katelu. Dosa kang ndhatengaké bebenduné Allah tanpa campuran sih-rahmat mesthi duwé sipat kang paling nistha. Apa jagad iki bakal ditinggal ana ing pepeteng bab hakékat dosa iki?—Temenan ora. Allah ora nindakaké mangkono marang titah-titahé. Bebenduné Panjenengané ora tau ditibakaké marang dosa-dosa amarga ora weruh. Sadurungé pangadilan-pangadilané kadadèkaké tumiba ing bumi, pepadhang ngenani dosa iki kudu dipratélakaké marang jagad, supaya manungsa bisa mangerti apa sababé pangadilan-pangadilan iki katibakaké, lan supaya padha olèh kalodhangan kanggo uwal saka iku.

> “Piweling kang ngemot pepènget iki iku kang pungkasan kang bakal diwartakaké sadurungé panyingkapan Putraning Manungsa. Tandan-tandan kang Panjenengané piyambak wus paringaké nyatakaké yèn rawuhipun wus cedhak. Wis meh patang puluh taun lawasé pawarta malaékat katelu kumandhang. Ing prakara pasulayan gedhé iku kababar rong golongan, yaiku wong-wong kang ‘nyembah kéwan galak lan recaé,’ lan nampani tandhané, sarta wong-wong kang nampani ‘segelé Allah kang gesang,’ kang ing bathuké katulisan asmaning Sang Rama. Iki dudu tandha kang katon déning mripat. Wektuné wis tekan, yèn sakèhé wong kang duwé kapentingan tumrap kaslametan nyawané kudu kanthi temen lan khidmat nyuwun pirsa, Apa ta segelé Allah iku? lan apa ta tandhaning kéwan galak iku? Kepriyé supaya kita bisa nyingkiri nampani iku?”

> “Mèterméteré Allah, yaiku tandha utawa pratandha panguwasané, kapanggih ana ing pepakon kaping papat. Iki mung dhawuh siji-sijiné ing Dasa Préntah kang nuding marang Allah minangka Sang Nitahaké langit lan bumi, lan kanthi cetha mbedakaké Allah kang sejati saka sakabèhé allah palsu. Sajroning Kitab Suci kabèh, kasunyatan bab pangwasané Allah ing nitahaké tansah kasebut minangka bukti yèn Panjenengané ngungkuli sakabèhé déwa-déwa kapir.”

> “Sabat sing diprentahaké déning pepakon kaping papat kaadakaké kanggo ngélingaké pakaryan titahing alam semesta, supaya kanthi mangkono pikiran manungsa tansah katuntun marang Gusti Allah kang sejati lan gesang. Saupama Sabat tansah kasimpen, mesthi ora bakal ana wong nyembah brahala, wong atheis, utawa wong kang ora pracaya. Pangreksaning suci marang dina suci kagungané Gusti Allah mesthiné bakal nuntun pikiran manungsa marang Sang Pencipta. Samubarang ing alam bakal nuwuhaké éling marang Panjenengané, lan bakal dadi paseksi tumrap panguwaos lan katresnané. Sabat miturut pepakon kaping papat iku segelé Gusti Allah kang gesang. Sabat iku nuduhaké Gusti Allah minangka Sang Pencipta, lan dadi pratandha saka hak panguwaosé kang sah marang para titah kang wus Panjenengané dadèkaké.”

> “Mulané, apa ta tandha kéwan iku, manawa dudu sabat palsu kang wis ditampa déning donya minangka gantiné Sabat kang sejati?”

> Pranyatan nabi bilih Kapapaan bakal ngluhuraké awaké dhéwé ngungkuli sakèhé kang sinebut Allah, utawa kang disembah, sampun kaleksanan kanthi cetha ing pangowahan dina Sabat saking dina kapitu dados dina kapisan ing sabda. Ing pundi kemawon sabat papal diajeni ngungkuli Sabatipun Allah, ing ngriku manungsa dosa kaluhuraké ngungkuli Sang Pencipta langit lan bumi.

> “Wong-wong kang negesake manawa Kristus ngowahi dina Sabat iku kanthi langsung nalisir pangandikane Panjenengane piyambak. Ana ing Khotbah ing Gunung Panjenengane mratelakake: ‘Aja padha nyana manawa Aku teka arep mbubrah angger-anggering Toret utawa para nabi; Aku teka ora kanggo mbubrah, nanging kanggo netepi. Amarga satemene Aku pitutur marang kowe: Sadurunge langit lan bumi sirna, sajeg cilik-ciliking tandha utawa guratan siji bae ora bakal sirna saka angger-anggering Toret, sadurunge kabeh kelakon kaleksanan. Mulané, sapa waé kang mbatalake salah siji saka pepakon-pepakon iki, sanadyan kang paling cilik, lan mulang wong liya mangkono uga, wong iku bakal sinebut kang paling cilik ana ing Kratoning Swarga; nanging sapa waé kang nglakoni lan mulangake pepakon-pepakon iku, wong iku bakal sinebut gedhé ana ing Kratoning Swarga.’”

> “Para Katulik Roma ngakoni manawa owah-owahan dina Sabbat iku ditindakake déning gréjané, lan owah-owahan iki piyambak padha diacu minangka bukti panguwasa paling luhur gréja iki. Wong-wong iku nyatakaké manawa kanthi netepi dina kapisan ing minggu minangka Sabbat, para Protestan padha ngakoni kakuwatané kanggo netepaké pranatan-pranatan ing prekara-prekara ilahi. Gréja Roma durung nyerahaké tuntutané bab ketidakluputan, lan manawa jagad lan gréja-gréja Protestan nampa Sabbat palsu sing digawé déningé, padha saktemené ngakoni tuntutané mau. Wong-wong iku bisa waé nyebut panguwasané para rasul lan para bapa gréja kanggo mbélani owah-owahan iki, nanging sesaté panalarané gampang katitèn. Wong Papis cukup landhep kanggo weruh manawa para Protestan lagi ngapusi awaké dhéwé, kanthi sengaja merem marang kasunyatan-kasunyatan ing prekara iki. Nalika lembaga dina Minggu saya oleh katresnan, wong iku bungah, kanthi rumangsa yakin manawa pungkasane prekara iku bakal nggawa saklumahing jagad Protestan kabèh ana ing sangisoré panji-panji Roma.” Signs of the Times, November 1, 1899.

Back to Articles