Article

# Laodicea - Number Two

Лаодикия — Екінші нөмір

The Protestant Horn

Протестанттық мүйіз

Author

Jeff Pippenger

Published

August 27, 2023

Formats

PDF
Word
Song MP3

It is essential in understanding the message that is being unsealed in the book of Revelation, to recognize the roots, development and significance of the Protestant Reformation. Three primary lines within the history of that Reformation address the Bible, and the correct methodology to be used in studying the Bible and also that the chosen messengers through that history are waymarks of that history. As always is the case Satan attempted to hide the King James Bible with several counterfeits, and he sought to hide the correct methodology for understanding the Bible with several counterfeits and he also sought to hide the correct messengers (waymarks) that were raised up along the way in that history.

Аян кітабында мөрі ашылып жатқан хабарды түсіну үшін Протестанттық Реформацияның түп-тамырын, дамуын және маңызын тану аса қажет. Сол Реформация тарихының ішіндегі үш негізгі арна Киелі кітапқа, Киелі кітапты зерттеуде қолданылуға тиісті дұрыс әдіснамаға, сондай-ақ сол тарих бойында таңдалған хабаршылардың сол тарихтың межелік белгілері екендігіне қатысты. Әдеттегідей, шайтан бірнеше жалған нұсқалар арқылы King James Bible-ды жасыруға тырысты; ол сондай-ақ Киелі кітапты түсінудің дұрыс әдіснамасын бірнеше жалған түрлермен бүркемелеуге ұмтылды; әрі сол тарих барысында тұрғызылған дұрыс хабаршыларды да (межелік белгілерді) жасыруға тырысты.

> “But Satan was not idle. He now attempted what he has attempted in every other reformatory movement—to deceive and destroy the people by palming off upon them a counterfeit in place of the true work. As there were false Christ’s in the first century of the Christian church, so there arose false prophets in the sixteenth century.” The Great Controversy, 186.

> «Бірақ Шайтан бос отырған жоқ. Ол енді әрбір өзге реформаторлық қозғалыста істеуге тырысқанын істемек болды: халықты алдап, жойып жіберу үшін, шынайы істің орнына жалғанын тықпалап ұсынды. Христиан қауымының алғашқы ғасырында жалған мәсіхтер болғаны сияқты, он алтыншы ғасырда да жалған пайғамбарлар бой көтерді». Ұлы күрес, 186.

In the Millerite history from 1840 through 1844 the mantle of Protestantism, (which is one of two horns on the earth-beast that is the United States), Millerite Adventism became the Protestant horn. At the same time, the churches who had previously professed to be Protestant became apostate Protestantism, or as the Millerites identified them, “the daughters of Rome.” When the Protestants rejected the first angel’s message in 1843, they fell and the Millerites carried on with the mantle of Protestantism. The Millerite history was the climax of God’s work in bringing His “church in the wilderness” up to the full understanding of the Word of God.

1840 жылдан 1844 жылға дейінгі миллериттер тарихында протестантизм жамылғысы (АҚШ болып табылатын жердегі аңның екі мүйізінің бірі) Миллерит адвентизміне өтіп, ол протестанттық мүйізге айналды. Сол уақытта бұған дейін өздерін протестантпыз деп жариялаған шіркеулер жолдан тайған протестантизмге айналды, немесе миллериттер оларды қалай атаған болса, «Римнің қыздары» болды. Протестанттар 1843 жылы бірінші періштенің хабарын қабылдамай тастаған кезде, олар құлады, ал миллериттер протестантизм жамылғысын әрі қарай алып жүрді. Миллериттер тарихы Құдайдың Өзінің «шөлдегі шіркеуін» Құдай Сөзін толық түсінуге дейін жеткізу жолындағы ісінің шарықтау шегі болды.

The opening of the investigative judgment brought the test of the law of God and especially the Sabbath. To proclaim the third angel’s message required a church that upheld the law of God, which had been buried under papal traditions and customs during the Dark Ages. Christ brought the Protestants to the history of 1840 to 1844 and presented the test of Elijah, of whom William Miller was typified, and when the Protestants rejected Miller’s message they returned to Rome. The test of the first angel’s message as delivered by Miller was typified by Elijah at Mount Carmel.

Тексеруші соттың ашылуы Құдай заңының, әсіресе сенбі күнінің, сынағын алып келді. Үшінші періштенің хабарын жариялау Қараңғы ғасырлар бойы папалық дәстүрлер мен әдет-ғұрыптардың астында көміліп қалған Құдай заңын берік ұстанған шіркеуді талап етті. Мәсіх протестанттарды 1840 жылдан 1844 жылға дейінгі тарихқа алып келіп, Ілиястың сынағын ұсынды; соның бейнесі Уильям Миллерде көрінді, ал протестанттар Миллердің хабарын қабылдамай тастағанда, олар Римге қайта оралды. Миллер арқылы жеткізілген бірінші періштенің хабарының сынағы Кармил тауындағы Ілияс арқылы бейнеленді.

> And Elijah came unto all the people, and said, How long halt ye between two opinions? if the Lord be God, follow him: but if Baal, then follow him. And the people answered him not a word. 1 Kings 18:21.

> Сонда Ілияс бүкіл халыққа жақындап келіп: «Екі пікірдің арасында қашанға дейін теңселіп жүресіңдер? Егер Жаратқан Ие Құдай болса, Оған еріңдер; ал егер Бағал болса, соған еріңдер»,— деді. Бірақ халық оған бір ауыз сөз де жауап бермеді. Патшалықтар 3-жазба 18:21.

In 1840, when confronted with the message of Elijah, represented by Miller and the first angel, the Protestants chose Baal!

1840 жылы Миллер мен бірінші періште бейнелеген Ілиястың хабарымен бетпе-бет келген кезде, протестанттар Бағалды таңдады!

The Protestant Reformation was an unsealing of the truths of the Bible that began with the “morning star,” which was promised to be given during the history represented by the church of Thyatira. The direct attack against the Bible began centuries earlier and is clearly presented in The Great Controversy, especially with the history of the Waldensians. In 1930, Benjamin Wilkerson published the book, Our Authorized Bible Vindicated. The book documents the warfare against the sacred original texts that were ultimately used to translate the King James Bible and the various satanic counterfeit texts that were and still are promoted by Catholics, apostate Protestantism and Laodicean Adventists. The warfare began well before the history of the Waldensians, but they are the waymark and symbol of those who gave their lives to testify to the importance of the correct manuscripts that were ultimately translated into the 1611 King James Bible.

Протестанттық Реформация — Тиатира қауымымен бейнеленген тарих кезеңінде берілуге уәде етілген «таң жұлдызынан» бастау алған Киелі кітап ақиқаттарының мөрінің ашылуы болды. Киелі кітапқа қарсы тікелей шабуыл бұдан бірнеше ғасыр бұрын басталған және бұл, әсіресе вальденстер тарихы арқылы, «Ұлы күрес» еңбегінде айқын көрсетілген. 1930 жылы Бенджамин Уилкерсон Our Authorized Bible Vindicated атты кітапты жариялады. Бұл кітап King James Bible-ды аудару үшін ақырында пайдаланылған қасиетті түпнұсқа мәтіндерге қарсы жүргізілген соғысты және католиктер, жолдан тайған протестантизм мен Лаодикиялық адвентистер насихаттап келген әрі әлі де насихаттап жүрген әртүрлі шайтандық жалған мәтіндерді құжаттайды. Бұл соғыс вальденстер тарихынан әлдеқайда бұрын басталған, бірақ олар 1611 жылғы King James Bible-ға ақырында аударылған дұрыс қолжазбалардың маңыздылығына куәлік ету үшін өз өмірлерін қиғандардың жол межесі мен символы болып табылады.

The production of the King James Bible in 1611 went through a very specific translation process. The process of translating and publishing the Bible was accomplished through seven steps of production. It also took seven years to accomplish, and seven biblical years is twenty-five hundred and twenty days. That is of course the same number of prophetic days in which Jesus confirmed the covenant with many in fulfillment of Daniel nine. In the center of that sacred week Christ was crucified, and of course Christ crucified is the center of the Bible. Those seven steps to produce the pure Word of God were as follows.

1611 жылы King James Інжілінің жарық көруі өте нақты аударма үдерісі арқылы жүзеге асты. Інжілді аудару және жариялау үдерісі өндірістің жеті сатысы арқылы орындалды. Оны жүзеге асыруға да жеті жыл кетті, ал жеті киелі кітаптық жыл екі мың бес жүз жиырма күнге тең. Бұл, әрине, Даниял тоғызыншы тараудағы пайғамбарлықтың орындалуында Иса көптермен өсиетті бекіткен пайғамбарлық күндердің дәл сол саны. Сол қасиетті аптаның қақ ортасында Мәсіх айқышқа шегеленді, ал, әрине, айқышқа шегеленген Мәсіх — Інжілдің өзегі. Құдайдың пәк Сөзін жарыққа шығару үшін болған сол жеті саты мынадай еді.

- First: Initial Translation by Individuals: Around 50 translators were divided into six committees, each responsible for different sections of the Bible. These individuals worked on translating from the original languages (Hebrew, Aramaic, and Greek) into English.

  Біріншіден: Жекелеген тұлғалардың бастапқы аудармасы: Шамамен 50 аудармашы алты комитетке бөлінді, олардың әрқайсысы Киелі кітаптың әртүрлі бөлімдеріне жауапты болды. Бұл адамдар түпнұсқа тілдерден (иврит, арамей және грек тілдерінен) ағылшын тіліне аудару ісімен айналысты.

- Second: Committee Review: After each committee completed their translation of a section, the work was reviewed by the committee members themselves. This allowed for collective input and correction of errors.

  Екіншіден: Комитеттік қарау: Әрбір комитет бір бөлімнің аудармасын аяқтағаннан кейін, сол жұмысты комитет мүшелерінің өздері қарап шықты. Бұл ұжымдық үлес қосуға және қателерді түзетуге мүмкіндік берді.

- Third: General Committee Review: The individual committee translations were then submitted to a larger group of scholars, referred to as the General Committee. This committee consisted of representatives from each of the six translation committees. They reviewed the entire work, comparing and harmonizing the different committee translations.

  Үшіншіден: Жалпы комитеттің қарауы: Жекелеген комитеттердің аудармалары бұдан кейін Жалпы комитет деп аталған ғалымдардың неғұрлым үлкен тобына ұсынылды. Бұл комитет алты аударма комитетінің әрқайсысынан келген өкілдерден тұрды. Олар бүкіл еңбекті қарап шығып, әртүрлі комитеттердің аудармаларын салыстырып, өзара үйлестірді.

- Forth: Additional Review and Revision: The General Committee’s revised version was sent back to the individual committees for further review and refinement. This iterative process helped ensure that the translation was consistent and accurate.

  Төртіншіден: Қосымша қарау және қайта түзету: Бас комитеттің қайта қаралған нұсқасы одан әрі қарау мен жетілдіру үшін жекелеген комитеттерге қайта жіберілді. Бұл қайталамалы үдеріс аударманың бірізді әрі дәл болуын қамтамасыз етуге көмектесті.

- Fifth: Final Review and Approval: Once the individual committees completed their revisions, the final draft was submitted to the General Committee for a final review and approval.

  Бесіншіден: Қорытынды тексеру және бекіту: Жекелеген комитеттер өз түзетулерін аяқтағаннан кейін, соңғы жоба түпкілікті тексеру мен бекіту үшін Бас комитетке ұсынылды.

- Sixth: Royal Approval and Publication: The approved translation was then presented to King James I for his approval.

  Алтыншы: Патшалық мақұлдау және жариялау: мақұлданған аударма содан кейін өзінің мақұлдауын алуы үшін Король Джеймс I-ге ұсынылды.

- Seventh: Once he granted his royal approval, the translation was published in 1611 as the King James Version (Authorized Version) of the Bible.

  Жетіншіден: ол өзінің патшалық мақұлдауын бергеннен кейін, бұл аударма 1611 жылы Киелі кітаптың King James Version (Authorized Version) ретінде жарияланды.

> The words of the Lord are pure words: as silver tried in a furnace of earth, purified seven times. Thou shalt keep them, O Lord, thou shalt preserve them from this generation forever. Psalms 12:6, 7.

> Жаратқан Иенің сөздері — таза сөздер; жердегі көрікте балқытылып, жеті рет тазартылған күміс тәрізді. Уа, Жаратқан Ие, Сен оларды сақтайсың, Сен оларды осы ұрпақтан мәңгі қорғайсың. Забур 12:6, 7.

In the warfare of Satan against God’s word, and against the waymarks represented by the various messengers of that unfolding history and of the correct methodology to be used in rightly dividing His Word the King James Bible of 1611, is a waymark that is specifically identified in Psalm twelve. None of the various counterfeit Bibles that have been produced through corrupted Catholic manuscripts meets the criteria of Psalm twelve. The purification process that took seven steps and the period of twenty-five hundred and twenty days identify that the King James Bible is God’s “pure words.” God promises to keep the King James Bible as His pure Word forever, and He therefore promises to uphold the methodology of “historicism” that was employed by the Protestant reformers, including William Miller.

Шайтанның Құдай Сөзіне қарсы, сондай-ақ сол өрістеп ашылған тарихтың әртүрлі хабаршылары және Оның Сөзін дұрыс бөлу үшін қолданылуға тиісті дұрыс әдістеме арқылы бейнеленген межелік белгілерге қарсы жүргізген соғысында, 1611 жылғы King James Bible — Забур жырының он екінші жырында нақты айқындалған межелік белгі. Бүлінген католик қолжазбалары арқылы жасалған әртүрлі жалған Киелі кітаптардың ешбірі Забур жырының он екінші жырының талаптарына сай келмейді. Жеті сатыдан өткен тазарту үдерісі мен екі мың бес жүз жиырма күндік кезең King James Bible-дың Құдайдың «таза сөздері» екенін айқындайды. Құдай King James Bible-ды Өзінің таза Сөзі ретінде мәңгі сақтауға уәде береді, сондықтан Ол протестанттық реформаторлар, соның ішінде William Miller, қолданған «историцизм» әдістемесін де қолдайтынына уәде береді.

In the fourteenth century John Wycliffe, who is identified as “the morning star of the Reformation” in the book The Great Controversy was used by God to translate the Bible into a language that even a common man would understand. He is the messenger that marks the waymark of the beginning of the Protestant Reformation.

Он төртінші ғасырда «Ұлы күрес» кітабында «Реформацияның таң жұлдызы» деп сипатталатын Джон Уиклифті Құдай Киелі кітапты тіпті қарапайым адамның өзі де түсінетін тілге аудару үшін пайдаланды. Ол — Протестанттық Реформацияның басталу межесін айқындайтын хабаршы.

> “The great movement that Wycliffe inaugurated, which was to liberate the conscience and the intellect, and set free the nations so long bound to the triumphal car of Rome, had its spring in the Bible. Here was the source of that stream of blessing, which, like the water of life, has flowed down the ages since the fourteenth century. Wycliffe accepted the Holy Scriptures with implicit faith as the inspired revelation of God’s will, a sufficient rule of faith and practice. He had been educated to regard the Church of Rome as the divine, infallible authority, and to accept with unquestioning reverence the established teachings and customs of a thousand years; but he turned away from all these to listen to God’s holy word. This was the authority which he urged the people to acknowledge. Instead of the church speaking through the pope, he declared the only true authority to be the voice of God speaking through His word. And he taught not only that the Bible is a perfect revelation of God’s will, but that the Holy Spirit is its only interpreter, and that every man is, by the study of its teachings, to learn his duty for himself. Thus he turned the minds of men from the pope and the Church of Rome to the word of God.

> «Ар-ождан мен ақыл-ойды азат етіп, Римнің салтанат күймесіне соншама ұзақ уақыттан бері таңулы болып келген халықтарды бостандыққа шығаруға тиіс болған Уиклиф бастаған ұлы қозғалыс өзінің бастауын Киелі кітаптан алды. Мұнда он төртінші ғасырдан бері өмір суындай замандар бойы ағып келе жатқан игілік ағынының қайнар көзі болды. Уиклиф Қасиетті Жазбаларды Құдай еркінің шабытпен берілген аяны, сенім мен өмір салты үшін жеткілікті ереже ретінде шүбәсіз сеніммен қабылдады. Ол Рим шіркеуін құдайлық, қателеспейтін бедел деп тануға және мың жыл бойы орныққан ілімдер мен дәстүрлерді еш күмәнсіз қастерлеумен қабылдауға тәрбиеленген еді; бірақ ол мұның бәрінен теріс бұрылып, Құдайдың қасиетті сөзіне құлақ асты. Ол халықты мойындауға шақырған бедел осы еді. Рим папасы арқылы сөйлейтін шіркеудің орнына, ол жалғыз шынайы бедел — Өз сөзі арқылы сөйлейтін Құдайдың үні деп жариялады. Сондай-ақ ол Киелі кітаптың Құдай еркінің кемел аяны екенін ғана емес, Қасиетті Рух оның жалғыз түсіндірушісі екенін де, әрі әрбір адам оның ілімдерін зерттеу арқылы өз міндетін өзі танып-білуге тиіс екенін де үйретті. Осылайша ол адамдардың ойын папа мен Рим шіркеуінен Құдай сөзіне бұрды.»

> “Wycliffe was one of the greatest of the Reformers. In breadth of intellect, in clearness of thought, in firmness to maintain the truth, and in boldness to defend it, he was equaled by few who came after him. Purity of life, unwearying diligence in study and in labor, incorruptible integrity, and Christlike love and faithfulness in his ministry, characterized the first of the Reformers. And this notwithstanding the intellectual darkness and moral corruption of the age from which he emerged.

> «Уиклиф Реформаторлардың ең ұлыларының бірі болды. Ақыл-ойының кеңдігі, ойының айқындығы, шындықты берік ұстанудағы табандылығы және оны қорғаудағы батылдығы жағынан одан кейін келгендердің аз ғана бөлігімен теңесе алды. Өмірінің тазалығы, оқуда да, еңбекте де талмайтын ыждаһаттылығы, сатылмас адалдығы, сондай-ақ қызметінде Мәсіхке тән сүйіспеншілігі мен адалдығы Реформаторлардың алғашқысының айрықша белгілері болды. Мұның бәрі оның өзі шыққан дәуірдің зияткерлік қараңғылығы мен моральдық азғындығына қарамастан осылай болды.»

> “The character of Wycliffe is a testimony to the educating, transforming power of the Holy Scriptures. It was the Bible that made him what he was. The effort to grasp the great truths of revelation imparts freshness and vigor to all the faculties. It expands the mind, sharpens the perceptions, and ripens the judgment. The study of the Bible will ennoble every thought, feeling, and aspiration as no other study can. It gives stability of purpose, patience, courage, and fortitude; it refines the character and sanctifies the soul. An earnest, reverent study of the Scriptures, bringing the mind of the student in direct contact with the infinite mind, would give to the world men of stronger and more active intellect, as well as of nobler principle, than has ever resulted from the ablest training that human philosophy affords. ‘The entrance of Thy words,’ says the psalmist, ‘giveth light; it giveth understanding.’ Psalm 119:130.” The Great Controversy, 93, 94.

> «Уиклифтің мінез-құлқы Қасиетті Жазбалардың тәрбиелеуші әрі өзгертуші күшінің айғағы болып табылады. Оны қандай еткен болса, сол еткен — Киелі кітап. Аянның ұлы ақиқаттарын ұғынуға деген талпыныс адамның барлық қабілеттеріне сергектік пен қуат дарытады. Ол ой-сананы кеңейтеді, қабылдауды ұштайды және пайымды кемеліне келтіреді. Киелі кітапты зерттеу әрбір ойды, сезімді және ұмтылысты ешбір басқа зерттеу бере алмайтындай асқақтатады. Ол мақсаттың беріктігін, сабырлылықты, батылдықты және төзімділікті береді; мінезді тазартады және жанды киелі етеді. Киелі Жазбаларды шынайы ықыласпен әрі қастерлей зерттеу, зерттеушінің ойын Тәңірлік шексіз ақылмен тікелей жанастыра отырып, адамзат философиясы ұсына алатын ең үздік тәлімнен де артық, дүниеге ақыл-ойы неғұрлым қуатты әрі белсенді, сондай-ақ қағидалары неғұрлым асыл адамдарды берер еді. Забур жыршысы: “Сенің сөздеріңнің ашылуы нұр береді; қарапайымдарға түсінік береді”,— дейді. Забур 119:130». Ұлы күрес, 93, 94.

Following the testimony concerning John Wycliffe in The Great Controversy, Sister White provides a list of faithful reformers (waymarks), that ultimately reaches the reformer John Knox. She identifies a significant question posed to John Knox from Mary the Queen of Scotland.

«Ұлы күресте» Джон Уиклиф туралы куәліктен кейін Уайт ханым адал реформаторлардың (жол белгілерінің) тізімін береді, ол ақырында реформатор Джон Ноксқа дейін жетеді. Ол Шотландия ханшайымы Мэри Джон Ноксқа қойған маңызды бір сұрақты атап көрсетеді.

> “John Knox had turned away from the traditions and mysticisms of the church, to feed upon the truths of God’s Word, and the teaching of Wishart had confirmed his determination to forsake the communion of Rome, and join himself to the persecuted reformers. . . .

> «Джон Нокс шіркеудің дәстүрлері мен мистицизмінен теріс бұрылып, Құдай Сөзінің ақиқаттарымен нәр алуға бет бұрған еді, ал Уишарттың тәлімі оның Рим қауымдастығынан бас тартып, қудаланған реформаторларға қосылу жөніндегі шешімін нығайта түсті....»

> “When brought face to face with the queen of Scotland, in whose presence the zeal of many a leader of the Protestants had abated, John Knox bore unswerving witness for the truth. He was not to be won by caresses; he quailed not before threats. The queen charged him with heresy. He had taught the people to receive a religion prohibited by the State, she declared, and had thus transgressed God’s command enjoining subjects to obey their princes. Knox answered firmly:—‘As right religion received neither its origin nor its authority from princes, but from the eternal God alone, so are not subjects bound to frame their religion according to the tastes of their princes. For oft it is that princes, of all others, are the most ignorant of God’s true religion. If all the seed of Abraham had been of the religion of Pharaoh, whose subjects they long were, I pray you, madam, what religion would there have been in the world? And if all in the days of the apostles had been of the religion of the Roman emperors, I pray you, madam, what religion would there have been now upon the earth? … And so, madam, you may perceive that subjects are not bound to the religion of their princes, although they are commanded to give them reverence.’

> «Шотландияның ханшайымымен бетпе-бет келгенде, оның алдында протестанттар жетекшілерінің талайының жігері қайтқан болса да, Джон Нокс ақиқат үшін тайсалмай куәлік етті. Оны еркелету де өз жағына тарта алмады; қорқытулардың алдында да ол именген жоқ. Ханшайым оны дінбұзарлықпен айыптады. Оның айтуынша, ол халықты мемлекет тыйым салған дінді қабылдауға үйретіп, сол арқылы қол астындағыларға өз билеушілеріне мойынсұнуды бұйыратын Құдай өсиетін бұзған. Нокс нық жауап берді:— “Шынайы дін өз бастауын да, өз билігін де әміршілерден емес, тек мәңгілік Құдайдан алады; сондықтан қол астындағылар да өз дінін әміршілерінің талғамына қарай қалыптастыруға міндетті емес. Өйткені әміршілер, өзге жұрттың бәрінен гөрі, Құдайдың шынайы дінін көбіне ең аз білетіндер болып шығады. Егер Ыбырайымның бүкіл ұрпағы, олар ұзақ уақыт бойы қол астында болған перғауынның дінінде болғанда, айтыңызшы, ханым, дүниеде қандай дін болар еді? Ал егер елшілер дәуірінде жұрттың бәрі Рим императорларының дінінде болғанда, айтыңызшы, ханым, қазір жер бетінде қандай дін болар еді? … Ендеше, ханым, сіз мынаны аңғара аласыз: қол астындағылар өз әміршілеріне құрмет көрсетуге бұйырылғанымен, олардың дінін ұстануға міндетті емес.”»

> “Said Mary, ‘You interpret the Scripture in one way, and they [the Romish teachers] interpret it in another; whom shall I believe, and who shall be judge?’

> Мәриям былай деді: «Сен Киелі жазбаны бір түрде түсіндіресің, ал олар [римшіл ұстаздар] оны басқа түрде түсіндіреді; мен кімге сенуім керек, әрі төреші кім болады?»

> “‘You shall believe God, who plainly speaketh in his Word,’ answered the reformer; ‘and farther than the Word teaches you, ye shall believe neither the one nor the other. The Word of God is plain in itself, and if in any one place there be obscurity, the Holy Ghost, who never is contrary to himself, explains the same more clearly in other places, so that there can remain no doubt but unto such as are obstinately ignorant.’ Such were the truths that the fearless reformer, at the peril of his life, spoke in the ear of royalty. With the same undaunted courage he kept to his purpose, praying and fighting the battles of the Lord, until Scotland was free from popery.” The Great Controversy, 250, 251.

> «“Сендер Оның Сөзінде айқын сөйлейтін Құдайға сенулерің керек”, — деп жауап берді реформатор; — “ал Сөз сендерге үйрететіннен әрі сендер мынаның да, ананың да ешқайсысына сенбеңдер. Құдай Сөзі өзінен-өзі айқын, ал егер қандай да бір жерде көмескілік болса, онда ешқашан Өзіне-Өзі қайшы келмейтін Киелі Рух соны басқа жерлерде анағұрлым анық түсіндіреді, сондықтан қасарыса надан болып қалатындардан өзге ешкімде ешқандай күмән қалмайды”. Міне, осындай ақиқаттарды өмірін қатерге тіге отырып, қорықпас реформатор патшалық құлағына жеткізді. Дәл сол тайсалмас батылдықпен ол өз мақсатына берік болып, Шотландия папалықтан азат болғанға дейін Жаратқан Иеге мінажат етіп, Оның шайқастарын жүргізді». Ұлы тартыс, 250, 251.

The interaction between the reformer and the queen highlights the third thread in the reformation history that identifies Satan’s effort to counterfeit the Bible, the reformers and the methodology of biblical study. John’s answer to the Queen was that the correct methodology is “historicism” which is premised upon a line of prophetic history being explained by the Holy Spirit with another line of prophetic history.

Реформатор мен патшайымның арасындағы өзара әрекет реформация тарихындағы үшінші желіні айқындайды; бұл желі Шайтанның Киелі кітапты, реформаторларды және Киелі кітапты зерттеу әдіснамасын қолдан жасауға ұмтылысын танытады. Жоханның Патшайымға берген жауабы: дұрыс әдіснама — «историцизм»; оның негізі — Киелі Рухтың бір пайғамбарлық тарих желісін басқа бір пайғамбарлық тарих желісі арқылы түсіндіруі.

The light had been opened in the darkness. Wycliffe and the early reformers all the way through the Millerite history employed a method of biblical study labelled “historicism.” The history of the biblical method of Bible study is often overlooked, but is essential to recognize if one truly will see the significance of the rules of prophetic interpretation adopted by Miller and thereafter by Future for America.

Жарық қараңғылықта ашылды. Уиклиф пен алғашқы реформаторлардан бастап Миллериттер тарихының өн бойына дейін бәрі де Киелі кітапты зерттеудің «тарихилық» деп аталған әдісін қолданды. Киелі кітапты зерттеудің библиялық әдісінің тарихы көбіне назардан тыс қалады, бірақ егер біреу Миллер қабылдаған, ал содан кейін Future for America ұстанған пайғамбарлықты түсіндіру қағидаларының маңызын шын мәнінде көргісі келсе, оны тану аса қажет.

There are only two churches Sister White identifies as God’s denominated people. That being ancient Israel and the Seventh-day Adventist church.

Уайт әпке Құдайдың белгілі бір атпен аталған халқы ретінде тек екі қауымды ғана айқындайды. Олар — ежелгі Исраил және Жетінші күн адвентистері шіркеуі.

> “The reasons why we are denominated people of God are to be repeated and repeated. Deuteronomy 4:1–13” Manuscript Releases, volume 8, 426.

> «Неліктен біз Құдай халқы деп аталатынымыздың себептері қайта-қайта айтылуға тиіс. Заңды қайталау 4:1–13» Manuscript Releases, 8-том, 426.

The church of the apostles,’ the church in the wilderness during the papal darkness were never called God’s denominated people, for the term (meaning to be named) represents a church that is given the responsibility of being the depositaries of God’s law, and with Adventism they were also to be the depositaries of God’s prophetic truths.

«Елшілердің шіркеуі», папалық қараңғылық кезеңіндегі шөлдегі шіркеу ешқашан Құдайдың аталған халқы деп аталмаған, өйткені бұл атау (мағынасы — аталу) Құдай заңының аманат сақтаушылары болу жауапкершілігі жүктелген шіркеуді білдіреді, ал Адвентизммен бірге олар сондай-ақ Құдайдың пайғамбарлық шындықтарының да аманат сақтаушылары болуға тиіс еді.

> “God has called His church in this day, as He called ancient Israel, to stand as a light in the earth. By the mighty cleaver of truth, the messages of the first, second, and third angels, He has separated them from the churches and from the world to bring them into a sacred nearness to Himself. He has made them the depositaries of His law and has committed to them the great truths of prophecy for this time. Like the holy oracles committed to ancient Israel, these are a sacred trust to be communicated to the world. The three angels of Revelation 14 represent the people who accept the light of God’s messages and go forth as His agents to sound the warning throughout the length and breadth of the earth.” Testimonies, volume 5, 455.

> «Құдай көне Исраилді қалай шақырса, осы заманда Өз қауымын да жер бетінде нұр болып тұруға солай шақырды. Ақиқаттың құдіретті айырымен, бірінші, екінші және үшінші періштелердің хабарлары арқылы, Ол оларды шіркеулерден де, дүниеден де бөліп шығарып, Өзіне қасиетті жақындыққа әкелді. Ол оларды Өз заңының аманат сақтаушылары етті және осы уақытқа арналған ұлы пайғамбарлық ақиқаттарды оларға сеніп тапсырды. Көне Исраилге тапсырылған қасиетті сөздер сияқты, бұлар да дүниеге жеткізілуге тиіс қасиетті аманат болып табылады. Аян 14-тараудағы үш періште Құдай хабарларының нұрын қабылдайтын және жердің ұзын-ырғасы мен ен-байтағында ескертуді жариялау үшін Оның өкілдері ретінде алға шығатын халықты бейнелейді». Testimonies, volume 5, 455.

William Miller represented the chosen messenger to open God’s prophetic truths, and when those truths led a people to the open door of the Most Holy Place in 1844, God then opened up the law of God. Wycliffe is a waymark in opening up the Bible and producing the beginnings of the Protestant Reformation, but he is also a waymark of God’s work to establish “the great truths of prophecy.” John Wycliffe was the morning star identified in the history of the twelve-hundred and sixty year rule of the papacy. His work began in the fourteenth century, then in the seventeenth century another waymark of that prophetic line was the production of the King James Bible in 1611. On that line we ultimately reach the waymark of Miller’s rules of prophetic interpretation. Miller is a waymark in that line of truth, and so are his rules. His rules give witness to a waymark at the end of Adventism represented by the publication of Prophetic Keys.

Уильям Миллер Құдайдың пайғамбарлық ақиқаттарын ашуға таңдалған хабаршыны білдірді, ал сол ақиқаттар 1844 жылы бір халықты Ең Қасиетті Орынның ашық есігіне алып келген кезде, Құдай содан кейін Құдай заңын ашты. Уиклиф Киелі кітапты ашуда және Протестанттық Реформацияның бастауын тудыруда бір межелік белгі болып табылады, бірақ ол сондай-ақ “пайғамбарлықтың ұлы ақиқаттарын” орнықтырудағы Құдай ісінің де бір межелік белгісі болып табылады. Джон Уиклиф папалықтың мың екі жүз алпыс жылдық билігі тарихында анықталған таңғы жұлдыз болды. Оның еңбегі он төртінші ғасырда басталды, содан кейін он жетінші ғасырда сол пайғамбарлық желінің тағы бір межелік белгісі 1611 жылғы King James Bible басылымының жарық көруі болды. Сол желіде біз ақыр соңында Миллердің пайғамбарлықты түсіндіру ережелерінің межелік белгісіне жетеміз. Миллер сол ақиқат желісіндегі бір межелік белгі, оның ережелері де солай. Оның ережелері Adventism соңындағы межелік белгіге куәлік береді, ол Prophetic Keys басылымымен бейнеленген.

If we do not understand that Miller’s rules were a waymark in a line of prophetic history representing the work to preserve the original and correct texts of the Bible and also the work of the opening up the true understanding of the Bible, which required that the reformers were led to understand and employ the sacred methodology of study called “historicism,” we lack the information necessary to recognize prophetic truths associated with the work of presenting and preserving the light of the third angel at the end of Adventism. For this reason, it is important to take a small survey of that line of history.

Егер біз Миллердің қағидалары Киелі кітаптың түпнұсқа әрі дұрыс мәтіндерін сақтап қалу ісін, сондай-ақ Киелі кітаптың шынайы түсінігінің ашылу ісін бейнелейтін пайғамбарлық тарих желісіндегі бір межетас болғанын, әрі бұл іс реформаторлардың «тарихшылдық» деп аталатын киелі зерттеу әдіснамасын түсініп, қолдануға жетектелуін талап еткенін түсінбесек, онда Адвентизмнің соңында үшінші періштенің нұрын ұсыну және сақтау ісімен байланысты пайғамбарлық ақиқаттарды тану үшін қажетті мәліметтен айырылып қаламыз. Осы себептен сол тарих желісіне қысқаша шолу жасау маңызды.

The only genuine definition of the word “Protestant” is to protest Rome. If a church ceases to protest Rome, it is no longer Protestant and it then becomes a daughter of Rome, as did the Protestants who rejected the first angel’s message. The premier understanding that became the “motto” of the Protestants that came out of the Catholic church was “the Bible and the Bible alone.” Yet history attests to the fact that the Bible needed to be rightly divided.

«Протестант» сөзінің жалғыз шынайы анықтамасы — Римге қарсы наразылық білдіру. Егер қауым Римге қарсы наразылық білдіруін тоқтатса, ол енді протестант емес, сонда ол Римнің қызына айналады; дәл солай бірінші періштенің хабарын қабылдамаған протестанттар да айналды. Католик шіркеуінен шыққан протестанттардың «ұранына» айналған басты түсінік: «Киелі кітап және тек қана Киелі кітап» болды. Алайда тарих Киелі кітаптың дұрыс бөлініп түсіндірілуі қажет болғанын айғақтайды.

> Study to show thyself approved unto God, a workman that needeth not to be ashamed, rightly dividing the word of truth. But shun profane and vain babblings: for they will increase unto more ungodliness. 2 Timothy 2:15, 16.

> Өзіңді Құдай алдында мақұлданған, ұялатын ештеңесі жоқ, ақиқат сөзін дұрыс меңгеріп үйрететін қызметкер ретінде көрсетуге тырыс. Ал қасиетсіз, бос сөздерден аулақ бол; өйткені олар барған сайын құдайсыздықты күшейте түседі. 2 Тімотеге 2:15, 16.

The method of biblical study that the Protestants were led to use in their efforts to rightly divide the word of truth is “historicism.” That method was a specific and serious target for Satan to attack, and attack he did.

Протестанттар ақиқат сөзін дұрыс ажыратуға ұмтылған кезде қолдануға жетектелген Киелі кітапты зерттеу әдісі — «тарихшылдық». Бұл әдіс Шайтанның шабуыл жасауына арналған айқын да елеулі нысана болды, және ол шынында да шабуыл жасады.

> “We should know for ourselves what constitutes Christianity, what is truth, what is the faith that we have received, what are the Bible rules—the rules given us from the highest authority.” The 1888 Materials, 403.

> «Біз христиандықтың нені құрайтынын, ақиқаттың не екенін, өзіміз қабылдап алған сенімнің не екенін, сондай-ақ Киелі кітаптың ережелері қандай екенін — бізге ең жоғары биліктен берілген ережелерді — өзіміз үшін білуге тиіспіз.» The 1888 Materials, 403.

The undermining of the biblical methodology used by the Reformers all the way to and including William Miller is specifically identified as beginning in the fifteenth century with a Jesuit scholar named Francisco Ribera (1537–1591), who is credited with popularizing the futurist interpretation. He wrote a commentary on the book of Revelation that proposed a futuristic interpretation of the prophecies, distancing them from the historical context. Ribera invented this methodology for the purpose of resisting the truth which the methodology of historicism always produced. That truth was that the pope of Rome is the antichrist of Bible prophecy.

Реформаторлардан бастап Уильям Миллерге дейін, әрі оны қоса алғанда, қолданылған Киелі кітаптық методологияны ірітудің басталуы нақ XV ғасырда Франсиско Рибера (1537–1591) есімді иезуит ғалымынан басталғаны ретінде нақты көрсетіледі; ол футуристік түсіндіруді кеңінен таратқан тұлға деп есептеледі. Ол Аян кітабына пайғамбарлықтарды тарихи мәнмәтіннен алшақтататын болашаққа бағдарланған түсіндіруді ұсынған түсіндірме жазды. Рибера бұл методологияны историцизм методологиясы әрдайым әкеліп отырған шындыққа қарсы тұру мақсатымен ойлап тапты. Ол шындық — Рим папасының Киелі кітап пайғамбарлығындағы антихрист екендігі.

In the seventeenth and eighteenth centuries it can be documented that Protestantism knew that Ribera’s false methodology was satanic and unsound. The Protestants in that history wrote books and tracts opposing the “profane and vain babblings” of the Jesuit scholar. But in 1909, the Trojan horse, the Scofield Reference Bible was published, and the references inserted into the footnotes of the Bible were based upon the teachings of Ribera and another Jesuit named Manuel Lacunza (1731–1801). Lacunza wrote under the pen name Juan Josafat Ben-Ezra, and published a book titled The Coming of the Messiah in Glory and Majesty. As Ribera before him, the book was a direct attack upon the fulfillment of the prophecies in the book of Revelation.

Он жетінші және он сегізінші ғасырларда протестантизмнің Рибераның жалған әдіснамасын шайтандық әрі негізсіз деп танығаны құжаттармен дәлелденеді. Сол тарихи кезеңдегі протестанттар иезуит ғалымының «қасиетсіз және бос сөздеріне» қарсы кітаптар мен трактаттар жазды. Бірақ 1909 жылы Троя аты — Scofield Reference Bible — жарық көрді, ал Киелі кітаптың төменгі ескертпелеріне енгізілген сілтемелер Рибераның және Мануэль Лакунза (1731–1801) есімді тағы бір иезуиттің ілімдеріне негізделді. Лакунза Juan Josafat Ben-Ezra деген бүркеншік атпен жазып, The Coming of the Messiah in Glory and Majesty атты кітапты жариялады. Өзінен бұрынғы Рибера сияқты, бұл кітап та Аян кітабындағы пайғамбарлықтардың орындалуына қарсы бағытталған тікелей шабуыл болды.

Satan knew the message he needed to cloud with confusion was the final warning message that comes from the book of Revelation. Incorporating the profane and vain babblings of the two Jesuit priests into the references within the Scofield Reference Bible allowed Satan to lead apostate Protestants into accepting the Jesuit methodologies, thus blinding them to the truth. Satan accomplished by introducing several Catholic prophetic models which removed the possibility to clearly identify who the antichrist of Bible prophecy is. It was not a difficult deception for Satan, for the Protestants had already returned to the Roman church with their rejection of Miller’s message in 1843.

Шайтан өзіне аласапыранмен бұлдыратуы қажет хабардың Аян кітабынан келетін соңғы ескерту хабары екенін білді. Екі иезуит діни қызметкерінің қорлаушы әрі бос сөздерін Scofield Reference Bible ішіндегі сілтемелерге енгізу арқылы Шайтан жолдан тайған протестанттарды иезуиттік әдіснамаларды қабылдауға жетелеп, сол арқылы оларды ақиқатқа соқыр етті. Шайтан мұны Киелі кітап пайғамбарлығындағы антихристің кім екенін айқын анықтау мүмкіндігін жоятын бірнеше католиктік пайғамбарлық үлгілерді енгізу арқылы жүзеге асырды. Бұл Шайтан үшін қиын алдау болған жоқ, өйткені протестанттар 1843 жылы Миллердің хабарын қабылдамай, Рим шіркеуіне әлдеқашан қайта оралған еді.

There have been several books and articles published through the years that document Satan’s attack upon the Bible, that began in the first few centuries after Christ was crucified. That attack reached a point where counterfeit manuscripts were introduced to produce counterfeit Bibles. Satan also attacked the reformers that were raised up to uphold God’s word while they lived and even after those Reformers died.

Жылдар бойы Мәсіх айқышқа шегеленгеннен кейінгі алғашқы бірнеше ғасырда басталған Шайтанның Киелі кітапқа жасаған шабуылын құжаттайтын бірнеше кітаптар мен мақалалар жарық көрді. Бұл шабуыл жалған қолжазбалар енгізіліп, солардың негізінде жалған Киелі кітаптар шығарылатын деңгейге дейін жетті. Шайтан сондай-ақ Құдай сөзін өз өмірінде де, тіпті сол Реформаторлар қайтыс болғаннан кейін де қорғап тұру үшін көтерілген реформаторларға шабуыл жасады.

Just consider how modern Seventh-day Adventist historians and theologians treat the subject of William Miller. It is as if they dug up his bones and cast them into the Mississippi River.

Қазіргі Жетінші күн адвентистерінің тарихшылары мен теологтарының Уильям Миллер тақырыбына қалай қарайтынын бір сәт ойлап көріңіз. Олар оның сүйектерін қазып алып, Миссисипи өзеніне лақтырып жібергендей әсер қалдырады.

> “William Miller was disturbing Satan’s kingdom, and the arch-enemy sought not only to counteract the effect of the message, but to destroy the messenger himself. As Father Miller made a practical application of Scripture truth to the hearts of his hearers, the rage of professed Christians was kindled against him, even as the anger of the Jews was excited against Christ and his apostles. Church-members stirred up the baser classes, and upon several occasions enemies plotted to take his life as he should leave the place of meeting. But holy angels were in the throng, and one of these, in the form of a man, took the arm of this servant of the Lord, and led him in safety from the angry mob. His work was not yet done, and Satan and his emissaries were disappointed in their purpose.” Spirit of Prophecy, volume 4, 219.

> «Уильям Миллер Шайтанның патшалығын шайқалтып жатты, сондықтан ежелгі жау бұл хабардың ықпалын тек тойтаруға ғана емес, сондай-ақ хабаршының өзін де құртуға ұмтылды. Әкей Миллер Киелі Жазба ақиқатын тыңдаушыларының жүректеріне іс жүзінде қолдана отырып жеткізген кезде, Мәсіх пен Оның елшілеріне қарсы яһудилердің ашуы қалай тұтанса, сол сияқты, өзін мәсіхші деп санайтындардың да оған қарсы қаһары лап етті. Шіркеу мүшелері төменгі топтарды айдап салды, әрі бірнеше рет жаулары оның жиналыс орнынан шыққан кезінде жанын қиюды жоспарлады. Бірақ қасиетті періштелер халықтың арасында болды, және солардың бірі адам бейнесінде Жаратқан Иенің осы қызметшісінің қолтығынан ұстап, оны қаһарлы тобырдың арасынан аман-есен алып шықты. Оның ісі әлі аяқталмаған еді, сондықтан Шайтан мен оның жендеттері өз мақсаттарының орындалмағанына налыды». Spirit of Prophecy, volume 4, 219.

Look at how those same two categories of Adventism (theologians and historians) have downplayed and covered up the validity of the rules of Miller, which Sister White informs us will be used by all who actually proclaim the three angel’s messages.

Сол адвентизмнің дәл сол екі санатының (теологтар мен тарихшылардың) Миллердің қағидаларының жарамдылығын қалай кемітіп, жасырып келгеніне қараңдар; Уайт қарындас бізге шын мәнінде үш періштенің хабарларын жариялайтындардың бәрі сол қағидаларды қолданатынын мәлімдейді.

> “Those who are engaged in proclaiming the third angel’s message are searching the Scriptures upon the same plan that Father Miller adopted. In the little book entitled Views of the Prophecies and Prophetic Chronology, Father Miller gives the following simple but intelligent and important rules for Bible study and interpretation:—

> «Үшінші періштенің хабарын жариялаумен айналысып жүргендер Әке Миллер ұстанған сол бір жоспар бойынша Жазбаларды зерттеуде. Әке Миллер «Пайғамбарлықтарға көзқарастар және пайғамбарлық хронология» деп аталатын шағын кітапта Киелі кітапты зерттеу мен түсіндіруге қатысты мынадай қарапайым, бірақ парасатты әрі маңызды қағидаларды келтіреді:—»

> “[Rules one through five quoted.]

> “[Бірден беске дейінгі ережелер дәйексөз ретінде келтірілген.]”

> “The above is a portion of these rules; and in our study of the Bible we shall all do well to heed the principles set forth.” Review and Herald, November 25, 1884.

> «Жоғарыда айтылғандар — осы қағидалардың бір бөлігі; әрі Киелі кітапты зерттеуімізде бәрімізге де баяндалған принциптерге құлақ асқанымыз жөн». Review and Herald, 1884 жылғы 25 қараша.

Without reviewing the three threads of the line of prophetic history associated with the development and establishment of God’s Word it is impossible to see the significance of a major testimony to uphold William Miller as the messenger that was typified by Elijah in his presentation of the message, and as Moses in the promise of Miller being raised up in the resurrection of the righteous, and as Elisha in his willingness to leave his farm and serve the Elijah message. Sister White identifies all three of the biblical heroes as typifying William Miller, who is now treated by modern Adventist theologians and historians as if he was simply some “poor farm boy” from the eighteenth century.

Құдай Сөзінің дамуы мен орнығуына байланысты пайғамбарлық тарих желісінің үш тармағын қайта қарамайынша, Уильям Миллерді өз хабарының ұсынылуында Ілияспен бейнеленген хабаршы ретінде, сондай-ақ Миллердің әділдердің қайта тірілуінде тұрғызылатыны туралы уәде тұрғысынан Мұса ретінде, әрі егіншілігін тастап, Ілияс хабарына қызмет етуге даярлығы жағынан Еліше ретінде қолдайтын маңызды куәліктің мәнін көру мүмкін емес. Уайт ханым осы үш інжілдік қаһарманның бәрін Уильям Миллерді бейнелейді деп айқындайды; ал қазіргі адвентистік теологтар мен тарихшылар енді оған он сегізінші ғасырдағы жай ғана бір «байғұс фермер баласы» секілді қарайды.

William Tyndale was one of the many reformers raised up in this line of prophetic history. If I might say it this way, his ‘mission statement’ against the pope’s ambassadors he interacted with was, “I will cause the boy that drives the plow to know more of the Scriptures than you do.” William Miller was the farm boy, who drove the plow and fulfilled Tyndale’s prophecy.

Уильям Тиндейл осы пайғамбарлық тарих желісінде көтерілген көптеген реформаторлардың бірі болды. Егер мұны осылайша айтуға рұқсат етілсе, оның өзара қатынаста болған папаның елшілеріне қарсы айтылған «миссиялық мәлімдемесі» мынадай еді: «Мен соқаны айдайтын баланың Киелі Жазбаларды сендерден артық білуіне себеп боламын». Уильям Миллер соқаны айдаған сол қожалық баласы еді және Тиндейлдің пайғамбарлығын орындады.

This introduction has been greatly simplified in terms of all the history that could be brought to bear in support of what we have presented up until now. We will now consider some signatures of Alpha and Omega in order to lead back to the consideration of Miller as a waymark and a messenger.

Осы уақытқа дейін біз ұсынғандарды қуаттау үшін келтірілуі мүмкін бүкіл тарих тұрғысынан бұл кіріспе едәуір ықшамдалды. Енді біз Миллерді бір жолбелгі әрі бір хабаршы ретінде қарастыруға қайта жетелеу үшін Альфа мен Омеганың кейбір айырым белгілерін қарастырамыз.

The book of Daniel is the beginning of a book that consists of two books. The end of that book is the book of Revelation. Though they are two distinct books, together they represent one book.

Даниял кітабы екі кітаптан тұратын бір кітаптың бастамасы болып табылады. Сол кітаптың соңы — Аян кітабы. Олар екі бөлек кітап болғанымен, бірге бір кітапты білдіреді.

Years ago, I had a public interaction with a well-known Seventh-day Adventist theologian who worked at the Biblical Research Institute of the General Conference of the Seventh-day Adventist Church. The theologian was attempting to correct my understanding of the last six verses of Daniel eleven, and also my understanding of the “daily” in the book of Daniel. In our interaction which took place over a period of time, for it consisted of his producing an article which I responded to, which he then answered back, and then of course I returned my thoughts, and so on and so forth. In the interaction he informed me that in the committee he worked in at the General Conference, he was considered the expert on the book of Daniel, and that a coworker of his was considered the resident expert on the book of Revelation. In our interactions he did not want to address points in the book of Revelation, but rather refer them to his colleague. He wanted to keep the discussion in the book of Daniel alone.

Жылдар бұрын мен Жетінші күн адвентистері шіркеуінің Бас конференциясындағы Киелі кітапты зерттеу институтында қызмет еткен, көпке танымал бір Жетінші күн адвентист теологімен жария түрде пікір алмасқан едім. Ол теолог менің Даниял кітабының он бірінші тарауының соңғы алты аятына қатысты түсінігімді, сондай-ақ Даниял кітабындағы «күнделікті» туралы түсінігімді түзетуге тырысты. Белгілі бір уақытқа созылған осы пікір алмасу барысында, өйткені ол өзі бір мақала жариялап, мен оған жауап бердім, содан кейін ол қайта жауап қайтарды, одан соң, әрине, мен де өз ойларымды білдірдім, осылай жалғаса берді. Сол пікір алмасуда ол маған Бас конференцияда өзі қызмет еткен комитетте Даниял кітабы бойынша маман деп саналатынын, ал оның бір әріптесі Аян кітабы бойынша тұрақты сарапшы деп есептелетінін айтты. Біздің пікір алмасуларымызда ол Аян кітабындағы мәселелерге тоқталғысы келмей, оларды өз әріптесіне сілтегісі келді. Ол талқылауды тек Даниял кітабы шеңберінде ғана ұстап қалғысы келді.

Sister White is clear that Daniel and Revelation are one book. At that level they represent the Bible, which is one book made up of two books, the old and the new. Sister White also comments on the Jewish church, that only considers the old book to be the one book, and she also comments on those who disregard the old book for they only understand or are only willing to understand the new book. Her inspired testimony is that if you only accept the new, then you reject the old, and vice versa. For the theologian to claim he was the expert of Daniel, but not of Revelation is repeating the Jewish concept of only accepting the Old Testament, and we know where that narrow view led the Jews. Taking either side of the issue; accepting the old and not the new, or accepting new, but not the old is to reject the entire testimony.

Уайт ханым Даниял мен Аянның бір кітап екендігін анық айтады. Сол деңгейде олар Киелі кітапты білдіреді, ал Киелі кітап — ескі және жаңа деп аталатын екі кітаптан құралған бір кітап. Уайт ханым сондай-ақ бір кітап ретінде тек ескі кітапты ғана мойындайтын яһуди қауымы туралы да, әрі ескі кітапты елемейтіндер туралы да пікір білдіреді, өйткені олар тек жаңа кітапты ғана түсінеді немесе тек соны ғана түсінуге бейіл. Оның шабыттанған куәлігі мынау: егер сен тек жаңаны ғана қабылдасаң, онда ескіні теріске шығарасың, және керісінше де солай. Бір теологтың өзін Даниялдың, бірақ Аянның емес, сарапшысымын деп мәлімдеуі — Ескі Өсиетті ғана қабылдайтын яһудилік түсінікті қайталау, ал біз бұл тар көзқарастың яһудилерді қайда алып барғанын білеміз. Мәселенің қай жағын ұстансаң да: ескіні қабылдап, жаңаны қабылдамау, немесе жаңаны қабылдап, ескіні қабылдамау — бүкіл куәлікті теріске шығару болып табылады.

> “The Saviour inquired of his disciples if they understood these things. They answered, ‘Yea, Lord. Then said he unto them, Therefore every scribe which is instructed unto the kingdom of Heaven is like unto a man that is an householder, which bringeth forth out of his treasure things new and old.’ In this parable, Jesus presented before his disciples the responsibility of those whose work it is to give to the world the light which they have received from him. The Old Testament was all the Scripture then in existence; but it was not written merely for the ancients; it was for all ages and for all people. Jesus would have the teachers of his doctrine diligently search the Old Testament for that light which establishes his identity as the Messiah foretold in prophecy, and reveals the nature of his mission to the world. The Old and the New Testament are inseparable, for both are the teachings of Christ. The doctrine of the Jews, who accept only the Old Testament, is not unto salvation, since they reject the Saviour whose life and ministry was a fulfillment of the law and the prophecies. And the doctrine of those who discard the Old Testament is not unto salvation, because it rejects that which is direct testimony of Christ. Skeptics begin with discounting upon the Old Testament, and it takes but another step to deny the validity of the New, and thus both are rejected.

> «Құтқарушы шәкірттерінен осы нәрселерді түсінген-түсінбегендерін сұрады. Олар: “Иә, Ием”,— деп жауап берді. Сонда Ол оларға: “Сондықтан Көк Патшалығы үшін тәлім алған әрбір дін мұғалімі қазынасынан жаңа мен ескіні алып шығатын үй иесіне ұқсайды”,— деді». Осы астарлы әңгіменде Иса шәкірттерінің алдына, өздеріне Одан қабылдаған нұрды дүниеге жеткізу міндеті жүктелгендердің жауапкершілігін қойды. Ол кезде бар болған бүкіл Жазба Ескі Өсиет еді; бірақ ол тек ежелгілер үшін ғана жазылған жоқ, ол барлық дәуірлер үшін және барлық халықтар үшін жазылды. Иса Өз ілімінің ұстаздары пайғамбарлықта алдын ала айтылған Мәсіх ретінде Өзінің кім екенін айқындайтын және Оның дүниеге қатысты миссиясының мәнін ашатын нұрды табу үшін Ескі Өсиетті ыждағаттылықпен зерттегенін қалады. Ескі және Жаңа Өсиет бір-бірінен ажыратылмайды, өйткені екеуі де Мәсіхтің ілімдері. Тек Ескі Өсиетті ғана қабылдайтын яһудилердің ілімі құтқарылуға жеткізбейді, өйткені олар өмірі мен қызметі заң мен пайғамбарлықтардың орындалуы болған Құтқарушыны теріске шығарады. Ал Ескі Өсиетті теріске шығаратындардың ілімі де құтқарылуға жеткізбейді, өйткені ол Мәсіх туралы тікелей куәлік болып табылатынды қабылдамайды. Күмәншілдер Ескі Өсиетті жоққа шығарудан бастайды, ал содан кейін Жаңа Өсиеттің де шынайылығын теріске шығару үшін тағы бір ғана қадам қалады, сөйтіп екеуі де қабылданбайды.

> “The Jews have little influence over the Christian world in showing them the importance of the commandments, including the binding law of the Sabbath, because in bringing forth the old treasures of truth, they throw aside the new ones in the personal teachings of Jesus. On the other hand, the strongest reason why Christians fail to influence the Jews to accept the teachings of Christ as the language of divine wisdom, is because, in bringing forth the treasures of his word, they treat with contempt the riches of the Old Testament, which are the earlier teachings of the Son of God, through Moses. They reject the law proclaimed from Sinai, and the Sabbath of the fourth commandment, instituted in the garden of Eden. But the minister of the gospel, who follows the teachings of Christ, will gain a thorough knowledge of both the Old and the New Testament, that he may present them in their true light to the people an inseparable whole—the one depending upon and illuminating the other. Thus, as Jesus instructed his disciples, they will bring forth from their treasure ‘things new and old.’” Spirit of Prophecy, volume 2, 255.

> “Яһудилердің христиан әлеміне, оларға өсиеттердің, соның ішінде сенбінің міндеттеуші заңының маңызын көрсетуде ықпалы аз, өйткені олар ақиқаттың ескі қазыналарын алға шығарғанда, Исаның жеке тәлімдеріндегі жаңа қазыналарды шетке ысырып тастайды. Ал, керісінше, христиандардың яһудилерге Мәсіхтің тәлімдерін Құдай даналығының тілі ретінде қабылдатуға ықпал ете алмауының ең күшті себебі мынада: олар Оның сөзінің қазыналарын алға шығарғанда, Мұсаның арқылы Құдай Ұлының бұрынғы тәлімдері болып табылатын Ескі Өсиеттің байлығына менсінбеушілікпен қарайды. Олар Синайдан жарияланған заңды да, Едем бағында белгіленген төртінші өсиеттің сенбісін де теріске шығарады. Бірақ Мәсіхтің тәлімдеріне еретін Ізгі хабар қызметшісі Ескі де, Жаңа Өсиетті де терең білуге ие болады, сонда ол оларды халыққа олардың шынайы нұрында, бір-бірінен ажырамас тұтас ретінде — бірінің екіншісіне тәуелді болып, оны айқындайтынын көрсете отырып — ұсына алады. Осылайша, Иса шәкірттерін үйреткеніндей, олар өз қазыналарынан ‘жаңа мен ескіні’ алып шығады.” Spirit of Prophecy, volume 2, 255.

The previous counsel has another application for Laodicean Adventists. To profess to believe the Bible in its entirety, both the Old and the New Testaments, yet reject the Spirit of Prophecy is the identical ditch of accepting only one testimony. Two witnesses are required to establish truth, so it is impossible to establish truth with one witness, and if any attempt to do so they are rejecting both witnesses, they are basing their faith upon what is referred to as ‘half-truths.’

Алдыңғы өсиеттің Лаодикеялық адвентистерге қатысты тағы бір қолданылуы бар. Киелі кітапқа тұтастай, Ескі де, Жаңа да Өсиеттерге сенетінін мойындап, сонымен бірге Пайғамбарлық Рухын қабылдамай тастау — бір ғана куәлікті қабылдау деген сол бір орға түсу болып табылады. Шындықты бекіту үшін екі куәгер қажет, сондықтан шындықты бір куәгермен бекіту мүмкін емес; ал егер кімде-кім мұны істеуге талпынса, олар екі куәгердің екеуін де теріске шығарады, өз сенімдерін «жартылай шындықтар» деп аталатын нәрсеге негіздейді.

I will now repeat a question that was in one of the initial articles that have been coming out since July, 2023. The question is, “What new light has come out of Adventism since 1863?” The answer is simply, “None.”

Енді мен 2023 жылдың шілде айынан бері жарияланып келе жатқан бастапқы мақалалардың бірінде қойылған сұрақты қайтадан қайталаймын. Сұрақ мынау: «1863 жылдан бері Адвентизмнен қандай жаңа жарық шықты?» Жауап өте қарапайым: «Ешқайсысы.»

> “The books of Daniel and the Revelation are one. One is a prophecy, the other a revelation; one a book sealed, the other a book opened. John heard the mysteries which the thunders uttered, but he was commanded not to write them.” Seventh-day Adventist Bible Commentary, volume 7, 971.

> «Даниял мен Аян кітаптары — біртұтас. Бірі — пайғамбарлық, екіншісі — аян; бірі — мөрленген кітап, екіншісі — ашылған кітап. Жохан күн күркіреулерінің айтқан құпияларын естіді, бірақ оған оларды жазбау бұйырылды». Seventh-day Adventist Bible Commentary, volume 7, 971.

The Alpha and Omega therefore identifies that Daniel is the first and Revelation the last. Daniel represents the beginning and Revelation represents the end of Adventism.

Сондықтан Альфа мен Омега Даниялдың біріншісі, ал Аянның соңғысы екенін білдіреді. Даниял Адвентизмнің бастауын, ал Аян оның соңын білдіреді.

> “Revelation is a sealed book, but it is also an opened book. It records marvelous events that are to take place in the last days of this earth’s history. The teachings of this book are definite, not mystical and unintelligible. In it the same line of prophecy is taken up as in Daniel. Some prophecies God has repeated, thus showing that importance must be given to them. The Lord does not repeat things that are of no great consequence.” Manuscript Releases, volume 9, 8.

> «Аян — мөрленген кітап, бірақ ол сондай-ақ ашылған кітап. Онда жер тарихының соңғы күндерінде жүзеге асуға тиісті ғажайып оқиғалар жазылған. Бұл кітаптың ілімдері анық, мистикалық та, түсініксіз де емес. Онда Даниялдағы сияқты сол бір пайғамбарлық желі жалғастырылады. Құдай кейбір пайғамбарлықтарды қайталап берген, осылайша оларға маңыз берілуі керектігін көрсеткен. Ие елеулі мәні жоқ нәрселерді қайталамайды». Manuscript Releases, 9-том, 8-бет.

In the beginning of Adventism, in the very verses that are the central pillar of Adventism, the verses that were unsealed in 1798; Jesus introduced Himself as “Palmoni,” the Wonderful Numberer. At the end of Adventism, Jesus introduces Himself as “Alpha and Omega,” the wonderful linguist—the Word of God. For this reason, the beginning of Adventism and the first angel’s message was “hung upon time.” At the end of Adventism, the third angel’s message will be hung upon His Word.

Адвентизмнің бастауында, адвентизмнің ең негізгі тірегі болып табылатын, 1798 жылы мөрі ашылған дәл сол аяттарда Иса Өзін «Палмони», яғни Ғажайып Санаушы ретінде таныстырды. Адвентизмнің соңында Иса Өзін «Альфа мен Омега», яғни ғажайып тіл иесі — Құдай Сөзі ретінде таныстырады. Осы себепті адвентизмнің басталуы мен бірінші періштенің хабары «уақытқа ілінген» болды. Адвентизмнің соңында үшінші періштенің хабары Оның Сөзіне ілінетін болады.

The beginning and ending of Adventism take place during the history of the sixth kingdom of Bible prophecy, therefore they occur during the beginning and ending of the United States. The prophetic history of the United States is the history of the two horns of Republicanism and Protestantism. At the conclusion of that history those two horns will have changed from a lamb to a dragon. Republicanism will change to a democracy and Protestantism will change to apostate Protestantism. When the cup of probationary time for the United States begins to come to its close, as is happening right now, the two horns of apostate Republicanism and apostate Protestantism will form an image to the beast, thus merging church and state into one horn that speaks as a dragon. But God will not be left without a witness, for in the process of bringing a conclusion to the United States, He will raise up the genuine horn of Protestantism to protest both the image of the beast in the United States, and thereafter the image of the beast that confronts the entire world. The raising up of the Protestant horn at the end of the United States will be accomplished within the same historical structure as was the Protestant horn raised up in the beginning of the United States. A former covenant people will be passed by, and a new people will become the new covenant people. There is nothing new under the sun.

Адвентизмнің басталуы мен аяқталуы Киелі кітаптағы пайғамбарлықтың алтыншы патшалығының тарихы барысында орын алады; сондықтан олар Америка Құрама Штаттарының басталуы мен аяқталуы кезінде жүзеге асады. Америка Құрама Штаттарының пайғамбарлық тарихы — республикашылдық пен протестантизмнің екі мүйізінің тарихы. Сол тарихтың соңында бұл екі мүйіз тоқтыдан айдаһарға айналған болады. Республикашылдық демократияға айналады, ал протестантизм жолдан тайған протестантизмге айналады. Америка Құрама Штаттары үшін сынақ мерзімінің тостағаны өз ақырына таяй бастағанда, дәл қазір болып жатқандай, жолдан тайған республикашылдық пен жолдан тайған протестантизмнің екі мүйізі аңның бейнесін жасайды; осылайша шіркеу мен мемлекетті айдаһарша сөйлейтін бір мүйізге біріктіреді. Бірақ Құдай куәгерсіз қалмайды, өйткені Америка Құрама Штаттарын ақырына жеткізу үдерісінде Ол Америка Құрама Штаттарындағы аңның бейнесіне де, содан кейін бүкіл дүниеге қарсы тұратын аңның бейнесіне де қарсы куәлік ету үшін протестантизмнің шынайы мүйізін көтереді. Америка Құрама Штаттарының соңында протестанттық мүйіздің көтерілуі Америка Құрама Штаттарының басында протестанттық мүйіз көтерілген сол тарихи құрылымның аясында жүзеге асады. Бұрынғы келісім халқы шетке ысырылады, ал жаңа халық жаңа келісім халқы болады. Күн астында жаңа ештеңе жоқ.

When we use the time prophecies understood and presented in the Millerite history to evaluate the Alpha and Omega, we find they are one in the same. Every time prophecy begins with a history when the prophecy is proclaimed, and that history always typifies the history when the prophecy is fulfilled.

Миллериттер тарихында түсінілген әрі ұсынылған уақытқа қатысты пайғамбарлықтарды Альфа мен Омеганы бағалау үшін қолданғанымызда, олардың екеуі бір екендігін көреміз. Уақытқа қатысты әрбір пайғамбарлық сол пайғамбарлық жарияланатын бір тарихтан басталады, ал сол тарих әрдайым пайғамбарлық орындалатын тарихтың бейнесі болып табылады.

The history of the twenty-three hundred year prophecy began on the third decree in 457 BC and ended at the third angel’s message on October 22, 1844. Leading up to, but before the arrival of the third decree the work of erecting the temple and Jerusalem was accomplished. In like manner the history, leading up to the arrival of the third angel, the foundational truths of the Millerite temple was established.

Екі мың үш жүз жылдық пайғамбарлықтың тарихы б.з.д. 457 жылғы үшінші жарлықтан басталып, 1844 жылғы 22 қазандағы үшінші періштенің хабарына келіп аяқталды. Үшінші жарлықтың келуіне дейін, бірақ ол жетпестен бұрын, ғибадатхана мен Иерусалимді тұрғызу ісі жүзеге асырылды. Сол сияқты, үшінші періштенің келуіне дейінгі тарихта Миллерлік ғибадатхананың іргелі ақиқаттары орнықтырылды.

In 1798, the twenty-five hundred and twenty year prophecy that began in 723 BC with the scattering of the northern ten tribes was fulfilled. That prophecy identified two periods of twelve hundred and sixty years, marking the trampling down of the literal temple and literal Jerusalem by literal pagan Rome, that was followed by twelve hundred and sixty years of papal Rome trampling down the spiritual city and temple. The prophecy began with the destruction of the northern kingdom and the scattering of the kingdom’s citizens. Half way through the prophecy in 538, marks the end of the trampling down of God’s people by pagan Rome, the fourth kingdom of Bible prophecy and produces the scattering of God’s church into the wilderness of the Dark Ages. The end of that time prophecy in 1798 marks the end of the fifth kingdom of Bible prophecy. The scattering of the northern ten tribes, and of the Christian church that fled into the wilderness represents the gathering of those destined to become the horn of Protestantism. Waymarks are often represented by opposites and a scattering can represent a gathering, just as Elijah represents John the Baptist. In the same prophetic confrontation Elijah does not die, and John the Baptist does.

1798 жылы б.з.д. 723 жылы солтүстік он рудың бытыратылуымен басталған екі мың бес жүз жиырма жылдық пайғамбарлық орындалды. Сол пайғамбарлық тура мағынадағы ғибадатхананың және тура мағынадағы Иерусалимнің тура мағынадағы пұтқа табынушы Рим тарапынан тапталуын белгілейтін екі бір мың екі жүз алпыс жылдық кезеңді айқындады; содан кейін папалық Рим рухани қала мен рухани ғибадатхананы бір мың екі жүз алпыс жыл бойы таптады. Пайғамбарлық солтүстік патшалықтың жойылуымен және сол патшалық азаматтарының бытыратылуымен басталды. Пайғамбарлықтың дәл ортасы болып табылатын 538 жыл пұтқа табынушы Римнің, Киелі кітап пайғамбарлығындағы төртінші патшалықтың, Құдай халқына көрсеткен таптауын тоқтатуды белгілейді және Құдай қауымының Қараңғы ғасырлар шөл даласына бытыратылуын туындатады. 1798 жылғы сол уақыт пайғамбарлығының соңы Киелі кітап пайғамбарлығындағы бесінші патшалықтың аяқталуын білдіреді. Солтүстік он рудың, сондай-ақ шөл далаға қашқан мәсіхшілік қауымның бытыратылуы протестантизм мүйізіне айналуға тағайындалғандардың жиналуын бейнелейді. Белгілер көбіне қарама-қарсылықтар арқылы бейнеленеді, және бытыратылу жиналуды бейнелей алады, дәл Ілиястың Жақия Шомылдырушыны бейнелейтіні сияқты. Сол бір пайғамбарлық қақтығыста Ілияс өлмейді, ал Жақия Шомылдырушы өледі.

In 677 BC the southern tribe of Judah, (also identified as the glorious land in the Scriptures) was scattered for twenty-five hundred and twenty years, ending on October 22, 1844. That prophecy was identifying the trampling down of God’s people, who Daniel identifies as the “host” in Daniel 8:13, 14.

Б. з. д. 677 жылы Яһуданың оңтүстік руы (Жазбаларда даңқты ел ретінде де аталады) екі мың бес жүз жиырма жылға бытыратылып, бұл мерзім 1844 жылғы 22 қазанда аяқталды. Бұл пайғамбарлық Даниял 8:13, 14-те Даниял «қосын» деп атайтын Құдай халқының тапталуын меңзеген еді.

> Then I heard one saint speaking, and another saint said unto that certain saint which spake, How long shall be the vision concerning the daily sacrifice, and the transgression of desolation, to give both the sanctuary and the host to be trodden under foot? And he said unto me, Unto two thousand and three hundred days; then shall the sanctuary be cleansed. Daniel 8:13, 14.

> Содан кейін мен бір әулиенің сөйлеп тұрғанын естідім; және басқа бір әулие сөйлеп тұрған әлгі белгілі әулиеге былай деді: «Күнделікті құрбандыққа және қаңыратып тастайтын күнәға қатысты аян қашанға дейін созылады, сөйтіп киелі орынды да, әскерді де аяқ асты етуге қашанға дейін жол беріледі?» Сонда ол маған: «Екі мың үш жүз күнге дейін; содан кейін киелі орын тазарады», — деді. Даниял 8:13, 14.

The twenty-three hundred year prophecy which ended at the same time as the twenty-five hundred and twenty year prophecy that began in 677 BC was identifying the trampling down of the sanctuary as identified in Daniel 8:13, 14. The prophecy of the scattering of Judah in 677 BC was preceded by three attacks from Nebuchadnezzar and that prophecy ended on the arrival of the third message on October 22, 1844.

Б.з.б. 677 жылы басталған екі мың бес жүз жиырма жылдық пайғамбарлықпен бір мезгілде аяқталған екі мың үш жүз жылдық пайғамбарлық Даниял 8:13, 14-те көрсетілгендей киелі орынның тапталуын айқындап тұрды. Б.з.б. 677 жылғы Яһуданың бытыратылуы туралы пайғамбарлықтың алдында Набуходоносордың үш шабуылы болды, әрі сол пайғамбарлық 1844 жылғы 22 қазанда үшінші хабардың келуімен аяқталды.

The two twenty-five hundred and twenty year prophecies ending respectively in 1798 and 1844 identify the forty-six years of building the Millerite temple foundation. Moses was forty-six days in receiving instructions on building the temple, Herod’s temple remodeling in the time of Christ took forty-six years, which ended the year of Christ’s baptism. From the baptism He went to the wilderness for forty days, and when He returned, he cleansed the temple the first time and the quibbling Jew’s wanted to know by what authority He did such a thing.

Тиісінше 1798 және 1844 жылдары аяқталатын екі 2520 жылдық пайғамбарлық Миллериттік ғибадатхананың іргетасын қалау үшін кеткен қырық алты жылды айқындайды. Мұса ғибадатхананы салу жөніндегі нұсқауларды алу үшін қырық алты күн болды; Мәсіхтің заманындағы Ирод ғибадатханасын қайта жаңарту қырық алты жылға созылды, әрі ол Мәсіхтің шомылдыру рәсімінен өткен жылы аяқталды. Шомылдыру рәсімінен кейін Ол қырық күнге шөл далаға барды, ал қайтып келген соң, ғибадатхананы алғаш рет тазартты; сонда даукес яһудилер Оның мұндай нәрсені қандай билікпен істегенін білгісі келді.

> And the Jews’ passover was at hand, and Jesus went up to Jerusalem, And found in the temple those that sold oxen and sheep and doves, and the changers of money sitting: And when he had made a scourge of small cords, he drove them all out of the temple, and the sheep, and the oxen; and poured out the changers’ money, and overthrew the tables; And said unto them that sold doves, Take these things hence; make not my Father’s house an house of merchandise. And his disciples remembered that it was written, The zeal of thine house hath eaten me up. Then answered the Jews and said unto him, What sign shewest thou unto us, seeing that thou doest these things? Jesus answered and said unto them, Destroy this temple, and in three days I will raise it up. Then said the Jews, Forty and six years was this temple in building, and wilt thou rear it up in three days? But he spake of the temple of his body. When therefore he was risen from the dead, his disciples remembered that he had said this unto them; and they believed the scripture, and the word which Jesus had said. John 2:13–22.

> Яһудилердің Құтқарылу мейрамы таяп қалған еді, сондықтан Иса Иерусалимге көтеріліп барды. Ол ғибадатханада өгіз, қой, көгершін сатып отырғандарды және ақша айырбастаушылардың отырғанын көрді. Сонда Ол жіңішке жіптерден қамшы жасап, олардың бәрін де, қойлар мен өгіздерді де ғибадатханадан қуып шықты; ақша айырбастаушылардың ақшаларын шашып төкті де, үстелдерін аударып тастады. Ал көгершін сатқандарға: «Мыналарды бұл жерден алып кетіңдер; Әкемнің үйін сауда үйіне айналдырмаңдар», — деді. Сонда Оның шәкірттері: «Сенің үйіңе деген қызғаныш Мені жалмап бітірді», — деп жазылғанын естеріне алды. Сонда яһудилер Оған жауап беріп: «Мұны істеп жатқаныңа бізге қандай белгі көрсетесің?» — деді. Иса оларға жауап беріп: «Осы ғибадатхананы қиратсаңдар, Мен оны үш күнде қайта тұрғызамын», — деді. Сонда яһудилер: «Бұл ғибадатхана қырық алты жыл бойы салынып жатыр, ал Сен оны үш күнде қайта тұрғызбақсың ба?» — деді. Бірақ Ол Өз денесінің ғибадатханасы туралы айтқан еді. Сондықтан Ол өлгендер арасынан қайта тірілгеннен кейін, шәкірттері Оның мұны оларға айтқанын естеріне алды; сөйтіп олар Жазбаға және Исаның айтқан сөзіне сенді. Жохан 2:13–22.

The Millerite temple was erected in forty-six years from 1798 at the conclusion of the first twenty-five hundred and twenty year prophecy and ended forty-six years later at the fulfillment of the second twenty-five hundred and twenty year prophecy in 1844. Those forty-six years began with the arrival of the first angel and ended with the arrival of the third angel, for Christ said His temple would be raised up in three days. If you are unwilling to see these facts it is because of two primary problems beyond the problems that may exist in an unwilling and unconverted heart. The first problem is you are unwilling to approach the prophetic Word from the perspective that history repeats. You are not a historicist. The other problem is an inability to apply symbolic words that have been recorded within the Word of God by the Word of God. The beginnings of all these prophecies identify the end, and they always identify much more than simply histories which repeat.

Миллериттік ғибадатхана алғашқы екі мың бес жүз жиырма жылдық пайғамбарлықтың аяқталуында, 1798 жылдан бастап, қырық алты жылдың ішінде тұрғызылды да, 1844 жылы екінші екі мың бес жүз жиырма жылдық пайғамбарлықтың орындалуымен, содан кейінгі қырық алты жылдан соң, аяқталды. Сол қырық алты жыл бірінші періштенің келуімен басталып, үшінші періштенің келуімен аяқталды, өйткені Мәсіх Өзінің ғибадатханасы үш күнде қайта тұрғызылатынын айтты. Егер сіз осы деректерді көруге құлықсыз болсаңыз, бұған, құлықсыз әрі қайта туылмаған жүректе болуы мүмкін мәселелерден тыс, екі негізгі себеп бар. Бірінші мәселе — сіз пайғамбарлық Сөзге тарихтың қайталанатыны тұрғысынан келуге құлықсызсыз. Сіз историцизмді ұстанбайсыз. Екінші мәселе — Құдай Сөзінің ішінде жазылып қалдырылған рәміздік сөздерді Құдай Сөзі арқылы қолдана алмау. Осы пайғамбарлықтардың бәрінің басталуы ақырын айқындайды, әрі олар әрдайым жай ғана қайталанатын тарихтарды ғана емес, одан әлдеқайда көп нәрсені де айқындайды.

The Bible says we are a temple for the Holy Spirit and the body temple is made up of forty-six chromosomes. The scientists who study those forty-six chromosomes inform us that the twenty-three male chromosomes and the twenty-three female chromosomes are wrapped around a protein that is shaped as a cross.

Киелі кітап біз Киелі Рухтың ғибадатханасымыз дейді, ал тән ғибадатханасы қырық алты хромосомадан тұрады. Осы қырық алты хромосоманы зерттейтін ғалымдар бізге жиырма үш еркектік хромосома мен жиырма үш әйелдік хромосоманың айқыш пішіндес ақуыздың айналасына оралғанын хабарлайды.

In Daniel twelve there are three connected time prophecies, the first is referencing the scattering of the power of the holy people, which represents the “seven times” of Leviticus twenty-six. The scattering of the power of the holy people that was fulfilled by them was twenty-five hundred and twenty years, yet in Daniel twelve it only references the last half of that period. It portrays Daniel as not understanding what was meant by the pronouncement.

Даниял он екінші тарауда өзара байланысты үш уақыттық пайғамбарлық бар; олардың біріншісі киелі халықтың күшінің бытыратылуына сілтейді, ал бұл Леуіліктер жиырма алтыншы тараудағы «жеті уақытты» білдіреді. Олар арқылы орындалған киелі халықтың күшінің бытыратылуы екі мың бес жүз жиырма жыл болды, алайда Даниял он екінші тарауда сол кезеңнің тек соңғы жартысы ғана аталады. Онда айтылған жариялаудың нені білдіретінін Даниял түсінбегені бейнеленеді.

> And I heard the man clothed in linen, which was upon the waters of the river, when he held up his right hand and his left hand unto heaven, and sware by him that liveth for ever that it shall be for a time, times, and an half; and when he shall have accomplished to scatter the power of the holy people, all these things shall be finished. And I heard, but I understood not: then said I, O my Lord, what shall be the end of these things? Daniel 12:7, 8.

> Сонда мен өзен суларының үстінде тұрған, зығыр киім киген әлгі кісінің оң қолы мен сол қолын көкке көтеріп, мәңгі тірі Құдаймен ант еткенін естідім: бұл бір уақытқа, уақыттарға және жарты уақытқа созылады; ал қасиетті халықтың күшін бытыратып шашу тамам болған кезде, осының бәрі де аяқталады. Мен естідім, бірақ түсінбедім; сонда мен: «Уа, тақсыр ием, мұның соңы не болмақ?» — дедім. Даниял 12:7, 8.

Daniel twelve is illustrating the message that is unsealed at the time of the end, which was 1798. In the passage Daniel represents William Miller, the primary symbol of the wise in that history. Miller was first led to the twenty-five hundred and twenty year prophecy of Leviticus twenty-six, and in verses seven and eight he represents the wise who must reconcile the truth that the twenty-five hundred and twenty year scattering is most definitely identified as God’s scattering of His people.

Даниялдың он екінші тарауы 1798 жыл болған ақыр заман кезінде мөрі ашылатын хабарды бейнелейді. Бұл үзіндіде Даниял сол тарихтағы даналардың негізгі нышаны болып табылатын Уильям Миллерді білдіреді. Әуелі Миллер Леуіліктер жиырма алтыдағы екі мың бес жүз жиырма жылдық пайғамбарлыққа жетеленді, ал жетінші және сегізінші аяттарда ол екі мың бес жүз жиырма жылдық бытыраудың Құдайдың Өз халқын бытыратып жіберуі екені анық айқындалған ақиқатпен үйлесуі тиіс даналарды білдіреді.

> And if ye will not yet for all this hearken unto me, then I will punish you seven times more for your sins. And I will break the pride of your power; and I will make your heaven as iron, and your earth as brass. Leviticus 26:18, 19.

> Егер осының бәріне қарамастан Маған құлақ аспасаңдар, онда күнәларың үшін сендерді жеті есе артық жазалаймын. Қуаттарыңның тәкаппарлығын сындырамын; аспандарыңды темірдей, жерлеріңді жездей етемін. Леуіліктер 26:18, 19.

The “pride” of ancient Israel was when they were allowed to reject God as their king and choose a human king. Their pride, which precludes a fall (Proverbs 16:18) was their desire to be like all the idolatrous kingdoms around them. Removing first the northern kingdom and then the southern kingdom was the scattering of the power (king) in 723 BC and 677 BC respectively.

Ежелгі Исраилдің «тәкаппарлығы» — оларға Құдайды өздерінің Патшасы ретінде қабылдамай, оның орнына адам патшаны таңдауға рұқсат етілгені еді. Олардың құлаудың алдында жүретін тәкаппарлығы (Нақыл сөздер 16:18) — өздерін айналасындағы пұтқа табынушы барлық патшалықтардай етуді қалауы болды. Әуелі солтүстік патшалықтың, содан кейін оңтүстік патшалықтың аластатылуы тиісінше б.з.д. 723 жылы және б.з.д. 677 жылы биліктің (патшаның) бытыратылуы болды.

Miller represented the wise who understood the increase of knowledge that was unsealed in the previous verses of Daniel twelve, and in verses seven and eight he is represented as not understanding the connection of twelve hundred and sixty years with the twenty-five hundred and twenty years of the scattering of God’s people. Daniel is representing God’s people at the end of Adventism, as well as Miller at the beginning of Adventism. At the end of Adventism, the same dilemma exists, for as Adventism set aside Miller’s understanding of the “seven times” they were forced to only identify the twelve hundred and sixty years as the Dark Ages. The wise at the end had a similar problem to resolve as Daniel and Miller illustrate. Why is the terminology of Leviticus twenty-six employed to illustrate three and a half times instead of seven times?

Миллер Даниялдың он екінші тарауының алдыңғы аяттарында мөрі ашылған білімнің артуын түсінген данышпандарды білдірді, ал жетінші және сегізінші аяттарда ол Құдай халқының бытырап-шашылуының екі мың бес жүз жиырма жылымен байланысты бір мың екі жүз алпыс жылдың арақатынасын түсінбейтін тұлға ретінде көрсетілген. Даниял Адвентизмнің соңындағы Құдай халқын, сондай-ақ Адвентизмнің басындағы Миллерді бейнелейді. Адвентизмнің соңында да дәл сол қиындық бар, өйткені Адвентизм Миллердің «жеті уақыт» жөніндегі түсінігін ысырып тастағандықтан, олар бір мың екі жүз алпыс жылды тек Қараңғы ғасырлар ретінде ғана айқындауға мәжбүр болды. Соңғы кездегі данышпандардың шешуі тиіс мәселесі Даниял мен Миллер көрсеткен мәселеге ұқсас болды. Неліктен жеті уақыттың орнына үш жарым уақытты бейнелеу үшін Леуіліктер жиырма алтының терминологиясы қолданылған?

Miller never fully reconciled this dilemma, but in 1856 the last “new prophetic light” was presented in a series of six articles that were never concluded identifying the seven times as representing three and a half years of pagan Rome trampling down God’s literal Israel, followed by three and a half years of papal Rome trampling down spiritual Israel. Seven years later Adventism outright rejected all of the light of the seven times, preparing the dilemma for the wise at the time of the end in 1989, when, as described in Daniel eleven, verse forty, the countries representing the former Soviet Union were swept away by the papacy and the United States.

Миллер бұл түйткілді ешқашан толық үйлестіре алған жоқ, алайда 1856 жылы соңғы «жаңа пайғамбарлық нұр» ешқашан аяқталмаған алты мақаладан тұратын топтамада ұсынылып, онда жеті уақыт Құдайдың тура мағынасындағы Исраилін таптап-жаншыған пұтқа табынушы Римнің үш жарым жылын, содан кейін рухани Исраилді таптап-жаншыған папалық Римнің үш жарым жылын бейнелейді деп айқындалды. Жеті жылдан кейін адвентизм жеті уақытқа қатысты бүкіл нұрды мүлде теріске шығарып, бұл түйткілді ақыр замандағы данышпандар үшін 1989 жылға дайындады; сол кезде, Даниял 11:40-та сипатталғандай, бұрынғы Кеңес Одағын білдіретін елдерді папалық пен Америка Құрама Штаттары swept away етті.

The first light given to Miller was rejected in 1863, and the last light on the subject was given by Hiram Edson in those six articles. Those articles were discontinued and seven years (times) later the power of modern Israel was set aside in order to imitate the idolatrous churches that had a few years before been correctly identified as the daughters of Babylon. The seven times of Leviticus twenty-six as a prophetic doctrine became the stone of stumbling, and the pride of ancient Israel as represented by their desire to have Saul rule over them as king was repeated. Jesus represents the end with the beginning.

Миллерге берілген алғашқы жарық 1863 жылы қабылданбай тасталды, ал осы мәселеге қатысты соңғы жарық Хайрам Эдсон тарапынан сол алты мақалада берілді. Ол мақалалар тоқтатылды, әрі жеті жыл (заман) өткен соң, осыдан бірнеше жыл бұрын орынды түрде Бабылдың қыздары деп танылған пұтқа табынушы шіркеулерге еліктеу үшін қазіргі Исраилдің күші шетке ысырылды. Леуіліктер жиырма алтыдағы жеті заман пайғамбарлық ілім ретінде сүріну тасы болды, әрі ежелгі Исраилдің Саулдың өздеріне патша болып билік етуін қалауымен бейнеленген тәкаппарлығы қайталанды. Иса аяқталуды басталуымен көрсетеді.

The book of Daniel also identifies a twelve hundred and ninety year prophecy along with a thirteen hundred and thirty-five year prophecy that both begin at the taking away of “the daily” in 508. The taking away of “the daily” represents the removal of pagan Rome’s resistance to the rise of the papal power in 538. There was a thirty-year transition period before the papal power was placed upon the throne of the earth in 538, then the remaining twelve hundred and sixty years ends in 1798. The thirty years of transition from one kingdom to the next identifies the final years of papal rule that lead to the sixth kingdom of Bible prophecy being placed on the throne of the earth in 1798. The beginning of the twelve hundred and ninety year prophecy identifies a transition from one kingdom of Bible prophecy unto the next kingdom of Bible prophecy, as does the ending of that prophecy.

Даниял кітабы 508 жылы «күнделіктінің» алып тасталуынан басталатын бір мың екі жүз тоқсан жылдық пайғамбарлықпен бірге бір мың үш жүз отыз бес жылдық пайғамбарлықты да айқындайды. «Күнделіктінің» алып тасталуы 538 жылы папалық биліктің көтерілуіне пұтқа табынушы Римнің көрсеткен қарсылығының жойылуын білдіреді. 538 жылы папалық билік жер тағына отырғызылғанға дейін отыз жылдық өтпелі кезең болды, содан кейін қалған бір мың екі жүз алпыс жыл 1798 жылы аяқталады. Бір патшалықтан келесі патшалыққа өтуді білдіретін осы отыз жыл папалық биліктің Киелі кітап пайғамбарлығындағы алтыншы патшалықтың 1798 жылы жер тағына отырғызылуына алып баратын соңғы жылдарын айқындайды. Бір мың екі жүз тоқсан жылдық пайғамбарлықтың бастауы, сол пайғамбарлықтың соңы да солай ететіні сияқты, Киелі кітап пайғамбарлығындағы бір патшалықтан Киелі кітап пайғамбарлығындағы келесі патшалыққа өтуді айқындайды.

The thirteen hundred and thirty-five year prophecy that began at the removal of “the daily” in 508 ends in 1843.

508 жылы «күнделіктінің» жойылуынан басталған бір мың үш жүз отыз бес жылдық пайғамбарлық 1843 жылы аяқталады.

> And from the time that the daily sacrifice shall be taken away, and the abomination that maketh desolate set up, there shall be a thousand two hundred and ninety days. Blessed is he that waiteth, and cometh to the thousand three hundred and five and thirty days. Daniel 12:11, 12.

> Күн сайынғы құрбандық жойылып, қаңыратып кетіретін жиіркеніш орнатылған уақыттан бастап бір мың екі жүз тоқсан күн өтеді. Күтіп, бір мың үш жүз отыз бес күнге жеткен адам бақытты. Даниел 12:11, 12.

The prophecy of thirteen hundred and thirty-five years ended in 1843, and Daniel says those that “waited” when that prophecy would be fulfilled would be blessed. Sister White says it this way.

Мың үш жүз отыз бес жыл туралы пайғамбарлық 1843 жылы аяқталды, ал Даниял бұл пайғамбарлықтың орындалуын «күткендер» жарылқанатынын айтады. Уайт қарындас мұны былай дейді.

> “Blessed are the eyes which saw the things that were seen in 1843 and 1844.

> «1843 және 1844 жылдары көрінген нәрселерді көрген көздер бақытты. »

> “The message was given. And there should be no delay in repeating the message, for the signs of the times are fulfilling; the closing work must be done. A great work will be done in a short time. A message will soon be given by God’s appointment that will swell into a loud cry. Then Daniel will stand in his lot, to give his testimony.” Manuscript Releases, volume 21, 437.

> «Хабар берілді. Ал бұл хабарды қайтадан жариялауды кідіртуге болмайды, өйткені уақыт белгілері орындалып жатыр; аяқтаушы іс атқарылуға тиіс. Қысқа уақыт ішінде ұлы іс жүзеге асады. Жақында Құдайдың тағайындауымен бір хабар беріліп, ол қатты айқайға ұласады. Сонда Даниял өз үлесінде тұрып, өз куәлігін береді.» Manuscript Releases, 21-том, 437.

Therefore, the beginning of the thirteen hundred and thirty-five year prophecy identifies a transition from the religion of paganism unto the religion of papalism, thus identifying a transition from Protestantism unto Millerite Protestantism.

Сондықтан мың үш жүз отыз бес жылдық пайғамбарлықтың басталуы пұтқа табынушылық дінінен папалық дінге өту кезеңін айқындайды, сол арқылы протестантизмнен миллериттік протестантизмге өту кезеңін де айқындайды.

Those Adventists that reject the foundational truths of Adventism, reject all the time prophecies the Millerites presented, even the twenty-three hundred years of Daniel 8:14. They may very well deny this fact, but it can be logically shown that this fact is true, but my point now is different, so I will leave that off for now as we attempt to bring this article to a conclusion.

Адвентизмнің іргелі шындықтарын теріске шығаратын сол адвентистер Миллериттер ұсынған барлық уақытқа қатысты пайғамбарлықтарды, тіпті Даниял 8:14-тегі екі мың үш жүз жылды да, теріске шығарады. Олар бұл шындықты оп-оңай жоққа шығаруы мүмкін, бірақ бұл шындықтың рас екендігін қисынды түрде көрсетуге болады; алайда менің қазіргі ойым басқа, сондықтан осы мақаланы қорытындылауға ұмтылғанымызда, әзірге бұл мәселені қоя тұрамын.

The scattering of the “glorious land” of Judah in 677 BC represents the trampling down of the “host” in Daniel 8:13, 14, and points to the establishment of the modern glorious land, the United States. The twenty-three hundred years of the same verses began in 457 BC, and represents the trampling down of the “sanctuary.”

Б. з. д. 677 жылы Яһуданың «даңқты жерінің» бытыратылуы Даниял 8:13, 14-тегі «әскердің» тапталуын бейнелейді және қазіргі даңқты жердің, яғни Америка Құрама Штаттарының, орнауына нұсқайды. Сол аяттардағы екі мың үш жүз жыл б. з. д. 457 жылы басталды және «қасиетті орынның» тапталуын білдіреді.

> Then I heard one saint speaking, and another saint said unto that certain saint which spake, How long shall be the vision concerning the daily sacrifice, and the transgression of desolation, to give both the sanctuary and the host to be trodden under foot? And he said unto me, Unto two thousand and three hundred days; then shall the sanctuary be cleansed. Daniel 8:13, 14.

> Сонда мен бір әулиенің сөйлеп тұрғанын естідім; және басқа бір әулие сөйлеп тұрған әлгі белгілі әулиеден: «Күн сайынғы құрбандыққа, қаңыратып кетіретін күнәға, сондай-ақ киелі орынды да, жасақты да таптатуға беретін осы аян қашанға дейін созылады?» — деп сұрады. Сонда ол маған: «Екі мың үш жүз күнге дейін; содан кейін киелі орын тазартылады»,— деді. Даниял 8:13, 14.

677 BC and 457 BC are dates connected by the relationship of God’s people and God’s sanctuary. God brought both the host and the sanctuary back together at the same time on October 22, 1844. The two hundred and twenty years between 677 BC and 457 BC symbolize a period when God establishes a waymark representing an increase of light. On October 22, 1844 the light of the third angel arrived, the light of the sanctuary began to shine and a host was there to proclaim the light.

Б.з.д. 677 жыл мен б.з.д. 457 жыл — Құдай халқы мен Құдайдың киелі үйінің арақатынасымен байланысқан даталар. Құдай 1844 жылғы 22 қазанда әскерді де, киелі үйді де бір уақытта қайтадан біріктірді. Б.з.д. 677 жыл мен б.з.д. 457 жылдың арасындағы екі жүз жиырма жыл Құдайдың нұрдың артуын білдіретін бір нышан белгіні орнататын кезеңін бейнелейді. 1844 жылғы 22 қазанда үшінші періштенің нұры келді, киелі үйдің нұры жарқырай бастады, әрі сол нұрды жариялайтын әскер де сонда болды.

In the prophetic line which identifies the three-fold warfare that Satan and Christ engaged in, the King James Bible of 1611 was produced. Exactly two hundred and twenty years later in 1831, William Miller published his message for the first time:

Шайтан мен Мәсіх жүргізген үшқырлы соғысты айқындайтын пайғамбарлық желінің аясында 1611 жылғы King James Bible жарыққа шықты. Дәл екі жүз жиырма жыл өткен соң, 1831 жылы, Уильям Миллер өз хабарын алғаш рет жариялады:

> “For nine years William Miller was convinced that he ought to give his message to the churches; but he waited, hoping that some recognized authority would proclaim the glad news of a soon-coming Saviour. In thus waiting, he but proved the truth of the message; there was a name that they lived, but they were fast dying. In 1831 Miller gave his first discourse on the prophecies.” Steven Haskell, The Seer of Patmos, 77.

> «Тоғыз жыл бойы Уильям Миллер өз хабарын шіркеулерге жеткізуге тиіс екеніне сенімді болды; бірақ ол, жақында келетін Құтқарушы туралы қуанышты хабарды беделі танылған бір өкілетті тұлға жариялар деген үмітпен, күтті. Осындай күту арқылы ол хабардың ақиқаттығын ғана дәлелдеді; олардың тірі деген аты бар еді, бірақ олар тез өліп бара жатты. 1831 жылы Миллер пайғамбарлықтар туралы өзінің алғашқы баяндамасын жасады». Steven Haskell, The Seer of Patmos, 77.

God protected the sacred and correct original texts used to produce the Bible. He then produced His Bible in 1611. He then raised up a messenger that would employ the rules located, derived and established within the Bible to produce the message of the first angel. In 1831, Miller’s message was formalized as was the message in Christ’s history formalized by John the Baptist, as the message has been formalized in every reformatory movement. The message of Miller, the first angel’s message announcing the opening of the judgment is directly upheld by the application of the prophetic time period of two hundred and twenty years. It was the message of warning at the beginning of the sixth kingdom of Bible prophecy—the United States.

Құдай Киелі кітапты жасау үшін пайдаланылған қасиетті де дұрыс түпнұсқа мәтіндерді сақтап қорғады. Содан кейін Ол 1611 жылы Өзінің Киелі кітабын жарыққа шығарды. Бұдан соң Ол Киелі кітаптың өз ішінде табылып, одан туындатылып және онда бекітілген ережелерді қолданып, бірінші періштенің хабарын жеткізетін бір хабаршыны көтерді. 1831 жылы Миллердің хабары ресмилендірілді, дәл сол сияқты Мәсіхтің тарихындағы хабар Жақия Шомылдырушы арқылы ресмилендірілгендей, әрі әрбір реформаторлық қозғалыстағы хабар қалай ресмилендірілсе, солай. Миллердің хабары, яғни соттың ашылуын жариялайтын бірінші періштенің хабары, екі жүз жиырма жылдық пайғамбарлық уақыт мерзімін қолдану арқылы тікелей қуатталады. Бұл Киелі кітап пайғамбарлығындағы алтыншы патшалықтың — Америка Құрама Штаттарының — басындағы ескерту хабары болды.

In 1996, the ministry of Future for America began, and the message of the third angel that had been unsealed in 1989, the message identifying the healing of the deadly wound of the papacy and the soon coming Sunday law was published in a magazine titled, The Time of the End. The message at the end of Adventism had been formalized just as the message at the beginning had been formalized. In the beginning the message was hung upon time and represented a further development of the truths contained within God’s Word. In 1996, two hundred and twenty years after the birth of the United States in 1776, the message at the end of Adventism was formalized and represented a further development of the three angels’ messages.

1996 жылы Future for America қызметі басталды, ал 1989 жылы мөрі ашылған үшінші періштенің хабары — папалықтың өлімге соқтырған жарасының жазылуын және жуық арада келетін жексенбілік заңды айқындайтын хабар — The Time of the End атты журналда жарияланды. Адвентизмнің соңындағы хабар, оның басындағы хабар қалай ресми түрде қалыптастырылған болса, дәл солай ресми түрде қалыптастырылды. Басында бұл хабар уақытқа негізделіп, Құдай Сөзінің ішінде қамтылған ақиқаттардың одан арғы дамуын білдірді. 1996 жылы, 1776 жылы Америка Құрама Штаттары құрылғаннан кейін екі жүз жиырма жыл өткен соң, Адвентизмнің соңындағы хабар ресми түрде қалыптастырылып, үш періштенің хабарларының одан арғы дамуын білдірді.

As we address the parallel history of the Republican horn and the Protestant horn in the history of the sixth kingdom of Bible prophecy it must be understood who the Protestant horn is and who it is not.

Киелі кітаптағы пайғамбарлықтың алтыншы патшалығының тарихындағы республикалық мүйіз бен протестанттық мүйіздің қатарлас тарихын қарастырғанымызда, протестанттық мүйіздің кім екені және кім еместігі дұрыс түсінілуге тиіс.

> Study to show thyself approved unto God, a workman that needeth not to be ashamed, rightly dividing the word of truth. But shun profane and vain babblings: for they will increase unto more ungodliness. 2 Timothy 2:15, 16.

> Өзіңді Құдай алдында мақұлданған, ұялуға мұқтаж емес, ақиқат сөзін дұрыс түсіндіретін қызметкер ретінде көрсетуге тырыс. Ал арам да бос сөздерден аулақ бол; өйткені олар барған сайын көбірек құдайсыздыққа бастайды. 2 Тімотеге 2:15, 16.

Back to Articles