Article

# Rome Establishes the Vision - Number Six

Рим аянды орнатады — Алтыншы нөмір

The Prophetic Controversies in Adventist History: Understanding the Conflict Between Uriah Smith and James White on Daniel 11:36

Адвентистік тарихтағы пайғамбарлыққа қатысты қайшылықтар: Даниял 11:36 жөнінде Урия Смит пен Джеймс Уайт арасындағы қақтығысты түсіну

Author

Jeff Pippenger

Published

August 14, 2024

Formats

PDF
Word
Song MP3

We are addressing six lines of prophetic controversy that have occurred within the history of Adventism from 1798 until the present day.

Біз 1798 жылдан бүгінгі күнге дейін Адвентизм тарихының аясында орын алған пайғамбарлық даудың алты желісін қарастырып отырмыз.

> “In history and prophecy the Word of God portrays the long continued conflict between truth and error. That conflict is yet in progress. Those things which have been, will be repeated. Old controversies will be revived, and new theories will be continually arising. But God’s people, who in their belief and fulfillment of prophecy have acted a part in the proclamation of the first, second, and third angels’ messages, know where they stand. They have an experience that is more precious than fine gold. They are to stand firm as a rock, holding the beginning of their confidence steadfast unto the end.” Selected Messages, book 2, 109.

> «Тарихта да, пайғамбарлықта да Құдай Сөзі шындық пен адасушылық арасындағы ұзаққа созылған қақтығысты бейнелейді. Бұл қақтығыс әлі де жалғасып жатыр. Болған нәрселер қайтадан қайталанатын болады. Ескі даулар қайта жанданып, жаңа теориялар үздіксіз туындайтын болады. Бірақ сенімінде және пайғамбарлықтың орындалуында бірінші, екінші және үшінші періштелердің хабарларын жариялауда өз үлесін атқарған Құдай халқы өздерінің қай жерде тұрғанын біледі. Оларда ең асыл алтыннан да қымбат тәжірибе бар. Олар жартастай берік тұрып, өз сенімдерінің бастауын ақырына дейін мызғымай берік ұстауға тиіс». Selected Messages, book 2, 109.

The previous article addressed the first and last controversy about the Roman power, and we will now take up the controversy that occurred between Uriah Smith and James White. Uriah Smith inserted his own “private interpretation” into verse thirty-six.

Алдыңғы мақалада Рим билігіне қатысты алғашқы және соңғы дауға тоқталған едік, енді Уриах Смит пен Джеймс Уайттың арасында болған дауды қарастырамыз. Уриах Смит отыз алтыншы аятқа өзінің «жеке түсіндірмесін» енгізді.

> “VERSE 36. And the king shall do according to his will; and he shall exalt himself, and magnify himself above every god, and shall speak marvelous things against the God of gods, and shall prosper till the indignation be accomplished; for that that is determined shall be done.

> «36-АЯТ. Патша өз еркіне қарай әрекет етеді; өзін жоғары көтеріп, өзін әрбір құдайдан да ұлықтайды, құдайлардың Құдайына қарсы таңғаларлық сөздер айтады, әрі қаһардың жүзеге асуына дейін өркендейді; өйткені белгіленген нәрсе орындалады.

> “The king here introduced cannot denote the same power which was last noticed; namely, the papal power; for the specifications will not hold good if applied to that power.” Uriah Smith, Daniel and the Revelation, 292.

> «Мұнда таныстырылған патша соңғы аталған билікті, атап айтқанда, папалық билікті білдіре алмайды; өйткені бұл сипаттамалар сол билікке қолданылған жағдайда сәйкес келмейді». — Uriah Smith, Daniel and the Revelation, 292.

Smith acknowledged that the power in the previous verse was “papal Rome,” but claims the characteristics of verse thirty-six are not prophetic characteristics that identify papal Rome. That claim is false. It should be remembered that in the rebellion of 1863, the seven times of Leviticus chapter twenty-six was set aside, and therefore the representation of the seven times of both tables of Habakkuk was rejected. Both the 1843 and the 1850 charts illustrate the seven times in the very center of the charts, and both illustrations place the cross in the center of the line of the seven times. When the new light of the seven times arrived in 1856 and was thereafter rejected, it marked a rejection of Habakkuk’s two tables, and also the authority of the Spirit of Prophecy, which so clearly identifies that both charts were directed by God.

Смит алдыңғы аяттағы күштің «папалық Рим» екенін мойындады, бірақ отыз алтыншы аяттың сипаттамалары папалық Римді айқындайтын пайғамбарлық сипаттамалар емес деп тұжырымдайды. Бұл тұжырым жалған. 1863 жылғы бүлікте Леуіліктер кітабының жиырма алтыншы тарауындағы жеті уақыт шетке ысырып тасталғанын, сондықтан Хабаққұқтың екі кестесіндегі жеті уақыттың бейнеленуі де теріске шығарылғанын естен шығармау керек. 1843 жылғы да, 1850 жылғы да кестелер жеті уақытты кестелердің дәл ортасында бейнелейді, әрі екі бейнелеуде де айқыш жеті уақыт сызығының ортасына қойылған. Жеті уақыт жөніндегі жаңа жарық 1856 жылы келіп, содан кейін теріске шығарылғанда, бұл Хабаққұқтың екі кестесін, сондай-ақ екі кестенің де Құдайдың басшылығымен жасалғанын соншалық айқын түрде айқындайтын Пайғамбарлық Рухтың билігін теріске шығаруды білдірді.

According to Sister White the last deception of Satan is to make of none effect the testimony of God’s Spirit, and here the first deception was to make of none effect the testimony of God’s Spirit, and it also represented a simultaneous rejection of the foundational truths upon the two charts, and more specifically the seven times.

Уайт ханымның айтуынша, Шайтанның соңғы алдауы — Құдай Рухының куәлігін күшінен айыру; ал мұнда алғашқы алдау да Құдай Рухының куәлігін күшінен айыру болды, әрі ол сонымен қатар екі кестеде берілген іргетастық ақиқаттарды, нақтырақ айтқанда, жеті уақытты бір мезгілде теріске шығаруды да білдірді.

At the rebellion of 1863, it was none other than Uriah Smith that produced the 1863 counterfeit chart, which removed the line of the seven times. By 1863 Uriah Smith had closed his eyes to the light of the seven times, and was unable to see that there are two “indignations” which Daniel identifies. The two indignations represent the seven times against the northern kingdom of Israel, and the southern kingdom of Judah. The first against the ten northern tribes began in 723 BC and ended in 1798, and the second began in 677 BC and ended in 1844.

1863 жылғы бүлік кезінде 1863 жылғы жалған кестені жасап шығарған дәл Урия Смиттің өзі еді; сол кестеде жеті уақыттың сызығы алып тасталды. 1863 жылға қарай Урия Смит жеті уақыттың нұрына көзін жұмып, Даниял атап көрсететін екі «қаһардың» бар екенін көре алмайтын күйге түсті. Бұл екі қаһар Исраилдің солтүстік патшалығына және Яһуданың оңтүстік патшалығына қарсы бағытталған жеті уақытты білдіреді. Біріншісі солтүстіктегі он руға қарсы болып, б.з.д. 723 жылы басталып, 1798 жылы аяқталды, ал екіншісі б.з.д. 677 жылы басталып, 1844 жылы аяқталды.

Gabriel came to Daniel in chapter eight to explain the marah vision, and in connection with his work, he provided a second witness to 1844. The twenty-three hundred years of Daniel chapter eight ended in 1844, but so too did the last of the two indignations against the northern and southern kingdoms.

Ғабриел Даниялға сегізінші тарауда марах аянын түсіндіру үшін келді, әрі өз қызметіне байланысты ол 1844 жылға екінші куәлік берді. Даниял кітабының сегізінші тарауындағы екі мың үш жүз жыл 1844 жылы аяқталды, сонымен бірге сол жылы солтүстік және оңтүстік патшалықтарға қарсы екі қаһардың соңғысы да тәмамдалды.

> And he said, Behold, I will make thee know what shall be in the last end of the indignation: for at the time appointed the end shall be. Daniel 8:19.

> Сонда ол: «Міне, қаһардың ақырғы шегінде не болатынын саған білдіремін; өйткені белгіленген уақытта соңы болады»,— деді. Даниял 8:19.

The last end presupposes a first end. The last of the two indignations, which is simply another expression of the seven times, ended in 1844, and the first indignation ended in 1798. The verse Smith claimed possessed no specifications of the papal power identified the year when the papacy would receive its deadly wound.

Соңғы ақыр соның алдындағы алғашқы ақырдың болуын алдын ала меңзейді. Жеті уақыттың өзге бір ғана атауы болып табылатын осы екі қаһардың соңғысы 1844 жылы аяқталды, ал алғашқы қаһар 1798 жылы аяқталды. Смит папалық билікке қатысты ешқандай нақты айқындамалары жоқ деп мәлімдеген аят, папалықтың ажал жарасын алатын жылын көрсеткен еді.

> And the king shall do according to his will; and he shall exalt himself, and magnify himself above every god, and shall speak marvelous things against the God of gods, and shall prosper till the indignation be accomplished; for that that is determined shall be done. Daniel 11:36.

> Патша өз еркі бойынша әрекет етеді; ол өзін жоғары көтеріп, өзін әрбір құдайдан да ұлықтайды, әрі құдайлардың Құдайына қарсы сұмдық сөздер айтады, және қаһар аяқталғанша дәуірлейді; өйткені белгіленген нәрсе орындалады. Даниял 11:36.

“The king” in verse thirty-six would “prosper till the indignation be accomplished.” Notice what Smith writes about Daniel chapter eight, verses twenty-three and twenty-four in the same book where he claims the papal power does not possess the correct attributes to fulfill verse thirty-six.

Отыз алтыншы аяттағы «патша» «қаһар аяқталғанша өркендейді». Смиттің отыз алтыншы аятты орындау үшін папалық биліктің дұрыс сипаттарға ие емес екенін мәлімдейтін сол кітаптың өзінде Даниял кітабының сегізінші тарауының жиырма үш және жиырма төрт аяттары туралы не жазатынына назар аударыңыз.

> “VERSE 23. And in the latter time of their kingdom, when the transgressors are come to the full, a king of fierce countenance, and understanding dark sentences, shall stand up. 24. And his power shall be mighty, but not by his own power: and he shall destroy wonderfully, and shall prosper, and practice, and shall destroy the mighty and the holy people. 25. And through his policy also he shall cause craft to prosper in his hand: and he shall magnify himself in his heart, and by peace shall destroy many: he shall also stand up against the Prince of princes; but he shall be broken without hand.

> «23-АЯТ. Олардың патшалығының соңғы уақытында, заңсыздық жасаушылардың күнәсі толғанда, түрі қаһарлы, жұмбақ сөздерді түсінетін бір патша көтеріледі. 24. Оның күші зор болады, бірақ өз күшінің арқасында емес; ол ғажайып түрде қирататын болады, табысқа жетеді, ісін жүзеге асырады, әрі құдіреттілер мен қасиетті халықты құртатын болады. 25. Өз айласымен де алдауды өз қолында өркендетеді; жүрегінде өзін жоғары көтереді, бейбітшілік арқылы көптерді құртады; сондай-ақ әміршілердің Әміршісіне қарсы көтеріледі; бірақ адам қолынсыз күйретіледі.

> “This power succeeds to the four divisions of the goat kingdom in the latter time of their kingdom, that is, toward the termination of their career. It is, of course, the same as the little horn of verse 9 and onward. Apply it to Rome, as set forth in remarks on verse 9, and all is harmonious and clear.

> «Бұл күш теке патшалығының төрт бөлінісінің орнына олардың патшалығының соңғы кезінде, яғни олардың дәуренінің аяқталуына қарай келеді. Әрине, бұл 9-аяттан бастап айтылған кіші мүйізбен бір нәрсе. Оны 9-аятқа берілген түсіндірмелерде баяндалғандай Римге қолданыңдар, сонда бәрі де үйлесімді әрі анық болады.

> “‘A king of fierce countenance.’ Moses, in predicting punishment to come upon the Jews from this same power, calls it ‘a nation of fierce countenance.’ Deut. 28:49, 50. No people made a more formidable appearance in warlike array than the Romans. ‘Understanding dark sentences.’ Moses, in the scripture just referred to, says, ‘Whose tongue thou shalt not understand.’ This could not be said of the Babylonians, Persians, or Greeks, in reference to the Jews; for the Chaldean and Greek languages were used to a greater or less extent in Palestine. This was not the case, however, with the Latin.

> “‘Қаһарлы жүзді бір патша.’ Мұса дәл осы биліктен яһудилерге келетін жазаны алдын ала айтып, оны ‘қаһарлы жүзді бір халық’ деп атайды. Заң. қ. 28:49, 50. Соғыс сапында римдіктерден асқан айбатты көрінген халық болған емес. ‘Құпия сөздерді түсінетін.’ Жоғарыда аталған Жазба орнында Мұса: ‘Тілін түсінбейтін’ дейді. Мұны яһудилерге қатысты бабылдықтар, парсылар немесе гректер туралы айтуға болмас еді; өйткені халдей және грек тілдері Палестинада азды-көпті қолданылған. Алайда латын тіліне қатысты бұлай болған жоқ.”

> “When the transgressors are come to the full.’ All along, the connection between God’s people and their oppressors is kept in view. It was on account of the transgressions of his people that they were sold into captivity. And their continuance in sin brought more severe punishment. At no time were the Jews more corrupt morally, as a nation, than at the time they came under the jurisdiction of the Romans.

> «Қылмыс жасаушылардың шегі толғанда». Осы бүкіл баяндау бойында Құдай халқы мен оларды қанаушылардың арасындағы байланыс назарда ұсталады. Өз халқының күнәлары себепті олар тұтқындыққа сатылды. Ал олардың күнәда табандылықпен қала беруі бұдан да ауыр жазаға ұрындырды. Яһудилер ешбір уақытта, ұлт ретінде, римдіктердің билігіне өткен кездегідей моральдық жағынан соншалықты азғындаған емес еді.

> “‘Mighty, but not by his own power.’ The success of the Romans was owing largely to the aid of their allies, and divisions among their enemies, of which they were ever ready to take advantage. Papal Rome also was mighty by means of the secular powers over which she exercised spiritual control.

> “‘Қуатты, бірақ өз күшімен емес.’ Римдіктердің табысы едәуір дәрежеде олардың одақтастарының көмегіне, сондай-ақ өздері әрдайым пайдалануға даяр болған жауларының арасындағы алауыздықтарға байланысты болды. Папалық Рим де өзі рухани билік жүргізген зайырлы өкіметтердің күші арқылы қуатты болды.

> “‘He shall destroy wonderfully.’ The Lord told the Jews by the prophet Ezekiel that he would deliver them to men who were ‘skilful to destroy;’ and the slaughter of eleven hundred thousand Jews at the destruction of Jerusalem by the Roman army, was a terrible confirmation of the prophet’s words. And Rome in its second, or papal, phase was responsible for the death of fifty millions of martyrs.

> «Ол ғажайып түрде қырып-жояды». Жаратқан Ие Езекиел пайғамбар арқылы яһудилерге оларды «жоюға шебер» адамдардың қолына беретінін айтты; ал Рим әскері Иерусалимді қиратқан кезде бір миллион жүз мың яһудидің қырылуы пайғамбар сөздерінің қорқынышты расталуы болды. Ал Рим өзінің екінші, яки папалық, кезеңінде елу миллион азап шегушінің өліміне жауапты болды.

> “‘And through his policy also he shall cause craft to prosper in his hand.’ Rome has been distinguished above all other powers for a policy of craft, by means of which it brought the nations under its control. This is true of both pagan and papal Rome. And thus by peace it destroyed many.

> «„Өз саясаты арқылы да ол айлакерліктің өз қолында өркендеуіне себеп болады“. Рим өз билігіне халықтарды бағындырған айлакерлік саясаты арқылы барлық өзге күштерден ерекше танылды. Бұл пұтқа табынушы Римге де, папалық Римге де қатысты. Осылайша ол бейбітшілік арқылы көпшілікті жойды.

> “And Rome, finally, in the person of one of its governors, stood up against the Prince of princes, by giving sentence of death against Jesus Christ. ‘But he shall be broken without hand,’ an expression which identifies the destruction of this power with the smiting of the image of chapter 2.” Uriah Smith, Daniel and the Revelation, 202–204.

> «Ал Рим, ақырында, өз әміршілерінің бірінің тұлғасында, Иса Мәсіхке өлім үкімін шығару арқылы әміршілер Әміршісіне қарсы көтерілді. “Бірақ ол қолсыз-ақ күйретіледі”, — бұл биліктің жойылуын 2-тараудағы мүсіннің соғылып талқандалуымен теңестіретін тіркес». Uriah Smith, Daniel and the Revelation, 202–204.

Smith, twice in the passage, identifies that the prophetic characteristics of pagan and papal Rome are interchangeable, for they are simply the manifestation of Rome in its two phases, such as the mixture of iron and clay in Daniel chapter two, which Sister White identifies as symbols of churchcraft and statecraft. When Daniel identifies in the verses Smith is addressing–that Rome “shall prosper, and practice,” and that Rome “shall cause craft to prosper in his hand,”–Smith claims that in verse thirty-six that the “king” who “shall prosper till the indignation be accomplished,” identifies a prophetic characteristic of both pagan and papal Rome. Then he claims that none of the characteristics of Rome in verse thirty-six refer to the papal power.

Смит осы үзіндіде екі рет пұтқа табынушы Рим мен папалық Римнің пайғамбарлық сипаттамалары өзара алмастырылатынын атап көрсетеді, өйткені олар жай ғана Римнің екі кезеңдегі көрінісі болып табылады; бұл, Даниял кітабының екінші тарауындағы темір мен саздың араласуы тәрізді, оны Уайт ханым шіркеулік билік пен мемлекеттік биліктің рәміздері ретінде айқындайды. Смит сөз етіп отырған аяттарда Даниял Римнің «өркендеп, іс-қимыл жасайтынын», сондай-ақ Римнің «айлалы ісін өз қолында өркендететінін» айтқанда, Смит отыз алтыншы аяттағы «қаһар аяқталғанша өркендейтін» «патша» пұтқа табынушы Римге де, папалық Римге де тән пайғамбарлық сипаттаманы білдіреді деп тұжырымдайды. Содан кейін ол отыз алтыншы аяттағы Римнің сипаттамаларының ешқайсысы папалық билікке қатысты емес деп мәлімдейді.

We have referred to Smith in supporting the identification of Rome being the robbers who establish the vision, and one of the four prophetic characteristics in verse fourteen is that Rome exalts themselves.

Біз Римнің көріністі орнықтыратын қарақшылар екендігін айқындауды қолдау үшін Смитке жүгіндік, әрі он төртінші аяттағы төрт пайғамбарлық сипаттың бірі — Римнің өзін-өзі жоғары көтеруі.

> And in those times there shall many stand up against the king of the south: also the robbers of thy people shall exalt themselves to establish the vision; but they shall fall. Daniel 11:14.

> Сол уақытта оңтүстіктің патшасына қарсы көп адам көтеріледі; халқыңның арасындағы зорлықшылдар да аянды бекіту үшін өздерін жоғары көтереді; бірақ олар құлайды. Даниял 11:14.

Smith claims that the specifications of the king in verse thirty-six do not align with the papal power, though he earlier defended that it was Rome in verse fourteen that exalts itself. Yet the king in verse thirty-six “shall exalt himself.” That very same king in verse thirty-six would “speak marvelous things against the God of gods.” In Daniel the papal power “shall speak great words against the Most High,” and in the book of Revelation the papal power blasphemes against the Most High.

Смит отыз алтыншы аяттағы патшаға қатысты сипаттамалар папалық билікке сәйкес келмейді деп мәлімдейді, бірақ бұған дейін ол он төртінші аятта өзін-өзі асқақтататын күш Рим екенін қорғаған еді. Алайда отыз алтыншы аяттағы патша «өзін жоғары көтереді». Сол отыз алтыншы аяттағы дәл сол патша «құдайлардың Құдайына қарсы таңғаларлық сөздер айтады». Даниялда папалық билік «Ең Жоғарыға қарсы зор сөздер айтады», ал Аян кітабында папалық билік Ең Жоғарыға қарсы күпірлік етеді.

> And there was given unto him a mouth speaking great things and blasphemies; and power was given unto him to continue forty and two months. And he opened his mouth in blasphemy against God, to blaspheme his name, and his tabernacle, and them that dwell in heaven. Revelation 13:5, 6.

> Оған зор сөздер мен күпірліктер айтатын ауыз берілді; әрі оған қырық екі ай бойы әрекет етуге билік берілді. Сонда ол Құдайға қарсы күпірлік айту үшін аузын ашты, яғни Оның есіміне, Оның киелі шатырына және көкте тұратындарға тіл тигізу үшін. Аян 13:5, 6.

Every prophetic specification of the papal power is identified in verse thirty-six.

Папалық биліктің әрбір пайғамбарлық сипаты отыз алтыншы аятта айқындалып көрсетілген.

> And the king shall do according to his will; and he shall exalt himself, and magnify himself above every god, and shall speak marvelous things against the God of gods, and shall prosper till the indignation be accomplished; for that that is determined shall be done. Daniel 11:36.

> Патша өз еркіне қарай әрекет етеді; ол өзін жоғары көтеріп, өзін әрбір құдайдан да ұлы санайды, әрі құдайлардың Құдайына қарсы ғажайып сөздер айтады, және қаһардың мерзімі аяқталғанша гүлденіп-табысты болады; өйткені белгіленген нәрсе орындалады. Даниял 11:36.

Human commentators are many times unreliable, but many Adventist commentators give witness to the obvious truth that it was verse thirty-six which the apostle Paul was paraphrasing from 2 Thessalonians, when he addressed the man of sin.

Адамдық түсіндірмешілер көп жағдайда сенімсіз келеді, бірақ көптеген Адвентист түсіндірмешілері елші Пауылдың күнә адамына қатысты сөз еткенде, 2 Салониқалықтардан еркін түрде мазмұндап отырғаны дәл отыз алтыншы аят болғаны жөніндегі айқын шындыққа куәлік береді.

> Let no man deceive you by any means: for that day shall not come, except there come a falling away first, and that man of sin be revealed, the son of perdition; Who opposeth and exalteth himself above all that is called God, or that is worshipped; so that he as God sitteth in the temple of God, showing himself that he is God. 2 Thessalonians 2:2, 3.

> Ешкім сендерді ешбір жолмен алдамасын; өйткені әуелі безіну келмейінше, әрі күнә адамы — құрып кетудің ұлы — ашылмайынша, сол күн келмейді; ол Құдай деп аталатынның бәріне және табынуға лайық деп саналатынның бәріне қарсы шығып, өзін солардың бәрінен жоғары қояды; сөйтіп, Құдайдың ғибадатханасында Құдайдай отырып, өзін Құдай екенін көрсетеді. 2 Салониқалықтарға 2:2, 3.

Verse thirty-six states that “he shall exalt himself, and magnify himself above every god,” and Paul says “that man of sin be revealed, the son of perdition; Who opposeth and exalteth himself above all that is called God, or that is worshipped.” Clearly Smith had no prophetic authority to claim that the king of verse thirty-six was different from the king under discussion in the verses leading to verse thirty-six. Grammatically he had no justification for making his flawed application, and his claim that he did so because verse thirty-six possesses no characteristics of the papal power was a wresting of the Scripture in an attempt to establish a private interpretation.

Отыз алтыншы аятта: «ол өзін жоғары көтеріп, өзін әрбір құдайдан жоғары ұлықтайды» деп айтылған, ал Пауыл: «күнә адамы, құритын ұл ашылсын; ол Құдай деп аталатынның бәріне немесе табынатынның бәріне қарсы тұрып, өзін солардың бәрінен жоғары көтереді» дейді. Бұл тұрғыдан алғанда, Смиттің отыз алтыншы аяттағы патша осы аятқа дейінгі аяттарда сөз болып отырған патшадан өзге деп мәлімдеуге ешқандай пайғамбарлық билігі болмағаны айқын. Грамматикалық тұрғыдан да оның өзіндегі қате қолдануды жасауына ешбір негіз болмады, ал оның мұны отыз алтыншы аятта папалық билікке тән ешбір сипаттама жоқ болғандықтан жасадым деуі — жеке түсіндіруді орнықтыру әрекетінде Жазбаны бұрмалау еді.

> We have also a more sure word of prophecy; whereunto ye do well that ye take heed, as unto a light that shineth in a dark place, until the day dawn, and the day star arise in your hearts: Knowing this first, that no prophecy of the scripture is of any private interpretation. For the prophecy came not in old time by the will of man: but holy men of God spake as they were moved by the Holy Ghost. 2 Peter 1:19–21.

> Бізде пайғамбарлық сөз одан да нық бар; сендер қараңғы жерде жарқыраған шамға назар аударғандай, таң атып, таң жұлдызы жүректеріңде туғанша, соған құлақ асқандарың игі. Ең алдымен мынаны біліңдер: Жазбадағы ешбір пайғамбарлық өз бетінше түсіндіруге жатпайды. Өйткені пайғамбарлық ежелде адамның еркімен келген емес; қайта, Құдайдың киелі адамдары Киелі Рухтың қозғауымен сөйлеген. 2 Петір 1:19–21.

Through the years of Laodicean Adventism there have been many Adventist theologians, pastors and authors who have addressed whether they think Smith’s application is correct or incorrect. An Australian pastor, Louis Were, who is long deceased, spent the majority of his ministry in opposing Smith’s false prophetic model. The reason for his opposition was not simply that Smith ultimately identified the king that comes to his end in verse forty-five as Turkey, but Smith’s platform also produced an incorrect application of Armageddon. In the 1980’s or thereabout an Adventist author penned a book titled, Adventists and Armageddon, Have we Misunderstood Prophecy? The author’s name is Donald Mansell, and the book is still available.

Лаодикеялық адвентизм жылдары бойы Смиттің қолдануының дұрыс не бұрыс екені туралы өз пікірін білдірген көптеген адвентист теологтар, пасторлар және авторлар болды. Баяғыда дүниеден өткен австралиялық бір пастор — Луис Уэре — өз қызметінің басым бөлігін Смиттің жалған пайғамбарлық үлгісіне қарсы тұруға арнады. Оның қарсы болуының себебі тек Смиттің қырық бесінші аятта ақырына жететін патшаны Түркия деп ақыр соңында анықтауында ғана емес еді; Смиттің тұғырнамасы сондай-ақ Армагеддонды қате қолдануға да алып келді. 1980-жылдары немесе шамамен сол тұста бір адвентист автор Adventists and Armageddon, Have we Misunderstood Prophecy? атты кітап жазды. Автордың аты — Дональд Мэнселл, және бұл кітап әлі де қолжетімді.

Mansell tracks the history leading up to World War One and World War Two showing that when both those wars were seen to be approaching the Adventist evangelists began to employ Smith’s false application of Turkey marching to literal Jerusalem as a sign of Armageddon and the end of the world. He demonstrates by church membership roles that as each of the wars approached many souls were brought into the membership of the Adventist church, based upon the evangelist’s prophetic emphasis drawn from Smith’s flawed view of Armageddon.

Мэнселл Бірінші дүниежүзілік соғыс пен Екінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі тарихты қадағалап, осы екі соғыстың да жақындап келе жатқаны байқалған кезде, Адвентистік ізгі хабар таратушылары Армагеддонның және дүниенің ақырының белгісі ретінде Смиттің Түркияның тура мағынадағы Иерусалимге қарай жорық жасауы жөніндегі жалған қолданылуын пайдалана бастағанын көрсетеді. Ол шіркеу мүшелігінің тізімдері арқылы әрбір соғыс жақындаған сайын, Смиттің Армагеддон туралы қате көзқарасынан туындаған ізгі хабар таратушылардың пайғамбарлық екпініне негізделіп, көптеген жандардың Адвентистер шіркеуінің мүшелігіне қабылданғанын дәлелдейді.

When either war ended, and the flawed predictions were not fulfilled, the church lost more members than they had gained from the prophetic model that was constructed by Smith.

Қай соғыс аяқталғанда да, Смит құрастырған пайғамбарлық үлгі арқылы ие болғандарынан гөрі, орындалмаған қате болжамдардың салдарынан шіркеу көбірек мүшесінен айырылды.

Through Smith’s rejection of the foundational message of the Millerites, and his willingness to promote his private interpretation of verse thirty-six to forty-five of Daniel, Smith’s logic produced a prophetic model based upon current events.

Смиттің миллершілердің іргелі хабарын теріске шығарып, Даниял кітабының отыз алтыншыдан қырық бесінші аяттарына қатысты өзінің жеке түсіндірмесін ілгерілетуге даяр болуының нәтижесінде, Смиттің қисыны ағымдағы оқиғаларға негізделген пайғамбарлық үлгіні тудырды.

In the argument between Smith and James White over the king who comes to his end in the last verse of Daniel eleven, James White presented a logic that succinctly represented Smith’s sandy prophetic foundation. White taught that “prophecy produces history, but history does not produce prophecy.”

Даниял кітабының он бірінші тарауының соңғы аятында өз ақырына жететін патша туралы Смит пен Джеймс Уайт арасындағы таласта, Джеймс Уайт Смиттің құмға негізделген пайғамбарлық іргетасын қысқа да нұсқа түрде бейнелейтін бір қисынды алға тартты. Уайт: «пайғамбарлық тарихты тудырады, бірақ тарих пайғамбарлықты тудырмайды», — деп үйретті.

The evangelists of Adventism that worked before both wars employed the developing history to present Smith’s flawed prophetic model of Armageddon, and their work, which seemed so blessed leading up to the wars, produced a net loss when the prophetic model was demonstrated to be based upon a private interpretation.

Екі соғыстың алдындағы кезеңде еңбек еткен адвентизмнің евангелистері дамып келе жатқан тарихты Смиттің Армагеддон жөніндегі кемшілікті пайғамбарлық үлгісін ұсыну үшін пайдаланды, әрі соғыстарға дейін соншалықты игілікті болып көрінген олардың еңбегі, пайғамбарлық үлгінің жекеше түсіндіруге негізделгені әшкереленген кезде, ақырында таза шығын әкелді.

> Beware of false prophets, which come to you in sheep’s clothing, but inwardly they are ravening wolves. Ye shall know them by their fruits. Do men gather grapes of thorns, or figs of thistles? Even so every good tree bringeth forth good fruit; but a corrupt tree bringeth forth evil fruit. A good tree cannot bring forth evil fruit, neither can a corrupt tree bring forth good fruit. Every tree that bringeth not forth good fruit is hewn down, and cast into the fire. Wherefore by their fruits ye shall know them. Matthew 7:15–20.

> Қой терісін жамылып сендерге келетін, ал іштей жыртқыш қасқырлар болып табылатын жалған пайғамбарлардан сақ болыңдар. Оларды жемістерінен танисыңдар. Адамдар тікеннен жүзім, не болмаса ошағаннан інжір тере ме? Сол сияқты әрбір жақсы ағаш жақсы жеміс береді, ал жаман ағаш жаман жеміс береді. Жақсы ағаш жаман жеміс бере алмайды, жаман ағаш та жақсы жеміс бере алмайды. Жақсы жеміс бермейтін әрбір ағаш шабылып, отқа тасталады. Сондықтан оларды жемістерінен танисыңдар. Матай 7:15–20.

Smith’s willingness to promote a private prophetic model of the king in verse thirty-six bore the fruit of also creating an incorrect application of the sixth plague and Armageddon.

Смиттің отыз алтыншы аяттағы патшаға қатысты жеке пайғамбарлық үлгіні ілгерілетуге даяр болуы алтыншы індет пен Армагеддонды да қате қолдануды тудырды.

> And the sixth angel poured out his vial upon the great river Euphrates; and the water thereof was dried up, that the way of the kings of the east might be prepared. And I saw three unclean spirits like frogs come out of the mouth of the dragon, and out of the mouth of the beast, and out of the mouth of the false prophet. For they are the spirits of devils, working miracles, which go forth unto the kings of the earth and of the whole world, to gather them to the battle of that great day of God Almighty. Behold, I come as a thief. Blessed is he that watcheth, and keepeth his garments, lest he walk naked, and they see his shame. And he gathered them together into a place called in the Hebrew tongue Armageddon. Revelation 16:12–16.

> Алтыншы періште тостағанын ұлы Евфрат өзеніне төкті; сонда оның суы тартылып қалды, осылайша шығыстан келетін патшалардың жолы дайындалды. Сонда мен айдаһардың аузынан, аңның аузынан және жалған пайғамбардың аузынан бақаларға ұқсас үш арам рухтың шыққанын көрдім. Өйткені бұлар — кереметтер жасайтын жындардың рухтары; олар жердің патшаларына және бүкіл дүниенің патшаларына барып, Құдіреті шексіз Құдайдың ұлы күніндегі соғысқа оларды жинайды. Міне, Мен ұры сияқты келемін. Сергек болып, киімдерін сақтайтын адам бақытты, әйтпесе ол жалаңаш жүріп, ұятын көрсетеді. Содан кейін оларды еврей тілінде Армагеддон деп аталатын жерге жинады. Аян 16:12–16.

As we have previously pointed out, the sixth plague comes after the close of human probation, so the warning contained to keep your garments, must refer to a testing issue that occurs before Michael stands up and human probation closes and the first plague begins. The sixth plague identifies the activities of the dragon, the beast and the false prophet, who are the threefold union that comes together at the soon-coming Sunday law. That threefold union is Modern Rome, and the symbol that identifies and establishes the threefold union of Modern Rome, are the “robbers of thy people,” who “exalt themselves to establish the vision” and “fall.”

Бұрын атап өткеніміздей, алтыншы оба адамзатқа берілген сынақ мерзімі аяқталғаннан кейін келеді; сондықтан «киімдеріңді сақтаңдар» деген ескертудің мәні Михаил орнынан тұрып, адамзатқа берілген сынақ мерзімі аяқталып, бірінші оба басталмай тұрып орын алатын сыналатын мәселеге қатысты болуы тиіс. Алтыншы оба айдаһардың, аңның және жалған пайғамбардың әрекеттерін айқындайды; бұлар — таяп келе жатқан жексенбілік заң кезінде бірігетін үштік одақ. Сол үштік одақ — Қазіргі Рим, ал Қазіргі Римнің сол үштік одағын айқындап, орнықтыратын рәміз — «өз халқыңның қарақшылары»; олар «көріністі орнықтыру үшін өздерін көтереді» де, «құлайды».

The warning of the sixth plague, when understood, allows a soul to keep his garments, but if it is rejected it leaves a soul naked, which is one of the five attributes of a Laodicean. The symbol that establishes that warning is the robbers of thy people, who exalt themselves and ultimately fall. Solomon said if God’s people do not have that vision, they perish.

Алтыншы оба туралы ескерту дұрыс ұғынылса, жан өз киімдерін сақтап қала алады; бірақ ол қабылданбай тасталса, жанды жалаңаш күйде қалдырады, ал бұл — Лаодикеялықтың бес сипатының бірі. Сол ескертуді бекітетін нышан — өздерін көтеретін, ақырында құлайтын сенің халқыңның қарақшылары. Сүлеймен Құдай халқының сол аянға ие болмаса, олар құритынын айтты.

> Where there is no vision, the people perish: but he that keepeth the law, happy is he. Proverbs 29:18.

> Аян жоқ жерде халық құриды; ал заңды сақтайтын — бақытты. Нақыл сөздер 29:18.

The Hebrew word “perish” means “to make naked”, and John recorded, “Blessed is he that watcheth, and keepeth his garments, lest he walk naked, and they see his shame.” Smith was wrong on the King of the North, and that false prophetic foundation allowed him to develop a prophetic application that, if accepted, produces nakedness, which is a symbol of the Laodiceans, who are spewed out of the mouth of the Lord.

Еврей тіліндегі “perish” сөзі “жалаңаш ету” дегенді білдіреді, ал Жохан былай деп жазды: “Сергек болып, киімдерін сақтайтын адам бақытты; әйтпесе ол жалаңаш жүріп, оның ұяты көрінеді.” Смит Солтүстіктің патшасына қатысты қателесті, әрі сол жалған пайғамбарлық іргетас оған сондай бір пайғамбарлық қолдануды дамытуға мүмкіндік берді; егер ол қабылданса, жалаңаштыққа әкеледі, ал бұл — Иеміздің аузынан түкіріліп тасталатын Лаодикиялықтардың нышаны.

Smith had no problem arguing his new false identification of the King of the North against the prophetess’ husband James White. Adventist historians, and Sister White, address their famous disagreement. Ellen White rebuked both her husband and Smith for allowing their difference of opinion on who was represented by the king of the north in Daniel eleven, to be put into the public domain. In the very first Adventist publication after the Great Disappointment of 1844, James White wrote:

Смит Солтүстіктің Патшасына қатысты өзінің жаңа жалған баламалау пікірін пайғамбар әйелдің күйеуі Джеймс Уайтқа қарсы қорғауда ешбір қиындық көрмеді. Адвентист тарихшылары да, сондай-ақ Уайт әпке де, олардың кеңінен мәлім келіспеушілігін сөз етеді. Еллен Уайт күйеуін де, Смитті де Даниялдың он бірінші тарауындағы солтүстіктің патшасы кім арқылы бейнеленгені жөніндегі өзара пікір айырмашылығын жұртшылыққа жария етуге жол бергендері үшін әшкерелеп сөкті. 1844 жылғы Ұлы түңілуден кейінгі ең алғашқы адвентистік басылымда Джеймс Уайт былай деп жазды:

> “That Jesus rose up, and shut the door, and came to the Ancient of days, to receive his kingdom, at the 7th month, 1844, I fully believe. See Luke 13:25; Matthew 25:10; Daniel 7:13,14. But the standing up of Michael, Daniel 12:1, appears to be another event, for another purpose. His rising up in 1844, was to shut the door, and come to his Father, to receive his kingdom, and power to reign; but Michael’s standing up, is to manifest his kingly power, which he already has, in the destruction of the wicked, and in the deliverance of his people. Michael is to stand up at the time that the last power in chapter 11, comes to his end, and none to help him. This power is the last that treads down the true church of God: and as the true church is still trodden down, and cast out by all christendom, it follows that the last oppressive power has not ‘come to his end;’ and Michael has not stood up. This last power that treads down the saints is brought to view in Revelation 13:11-18. His number is 666.” James White, A Word to the Little Flock, 8.

> «Исаның орнынан тұрып, есікті жауып, Өз патшалығын қабылдау үшін 1844 жылдың 7-айында Көне Күндіге келгеніне мен толық сенемін. Қараңыз: Лұқа 13:25; Матай 25:10; Даниял 7:13,14. Бірақ Даниял 12:1-дегі Михаилдің орнынан тұруы басқа бір оқиға, басқа бір мақсат үшін сияқты көрінеді. Оның 1844 жылы көтерілуі есікті жабу және Өз Әкесіне келіп, Өз патшалығын әрі билік жүргізуге өкілеттігін қабылдау үшін болды; ал Михаилдің орнынан тұруы — зұлымдарды жоюда және Өз халқын құтқаруда, бұрыннан иеленіп отырған патшалық билігін паш ету. Михаил 11-тараудағы соңғы күш өз ақырына жетіп, оған жәрдем ететін ешкім болмайтын кезде орнынан тұруы тиіс. Бұл күш — Құдайдың шынайы қауымын таптап-жаншитын соңғы күш; ал шынайы қауым әлі де бүкіл христиан әлемі тарапынан тапталып, аластатылып жатқандықтан, бұдан соңғы езуші күштің әлі «өз ақырына жетпегені» шығады; және Михаил де әлі орнынан тұрған жоқ. Әулиелерді таптайтын осы соңғы күш Аян 13:11-18-де көрсетілген. Оның саны — 666». Джеймс Уайт, A Word to the Little Flock, 8.

When Smith introduced his so-called “new light” on the subject of “the last power in Daniel chapter eleven,” James White saw Smith’s application, not as new light, but as an attack upon the foundations. The controversy of Rome as the king of the north in Daniel eleven that took place between Uriah Smith and James White possesses specific attributes, that as students of prophecy, we are to bring together with the other controversies of Adventist history concerning the symbol of Rome.

Смит «Даниял кітабының он бірінші тарауындағы соңғы күш» тақырыбы жөніндегі өзінің «жаңа нұр» деп аталған көзқарасын ұсынғанда, Джеймс Уайт Смиттің бұл қолдануын жаңа нұр ретінде емес, іргетастарға жасалған шабуыл ретінде қабылдады. Урия Смит пен Джеймс Уайт арасында Даниялдың он бірінші тарауындағы солтүстік патша ретінде Рим туралы өрбіген дауда белгілі бір айрықша сипаттар бар; пайғамбарлықты зерттеушілер ретінде біз оларды Адвентистік тарихтағы Рим нышанына қатысты басқа да даулармен бірге қарастыруға тиіспіз.

One of those attributes is the introduction of a private interpretation. Another attribute is that the application of the private interpretation requires a wresting of simple grammar, for Smith not only disregarded that every prophetic attribute in verse thirty-six addresses Rome, but he disregarded that the grammatical structure demands that the king of verse thirty-six must be the same king as represented in the previous passage.

Сол сипаттардың бірі — жекеше түсіндірмені енгізу. Тағы бір сипаты — сол жекеше түсіндірмені қолдану қарапайым грамматиканы бұрмалауды талап етеді, өйткені Смит отыз алтыншы аяттағы әрбір пайғамбарлық сипаттың Римге қатысты екенін елемей қана қойған жоқ, сонымен бірге грамматикалық құрылымның отыз алтыншы аяттағы патшаның алдыңғы үзіндіде бейнеленген сол патшаның өзі болуын талап ететінін де елемеді.

Another is that the private interpretation was a rejection of foundational truths. Another is that it represents a rejection of the authority of the Spirit of Prophecy. Another characteristic is that the first flawed idea concerning Rome will lead to a prophetic model that disallows a person from keeping his garments as they approach the close of human probation. Another was the willingness to promote his private interpretation publicly. Another is that the private interpretation is invariably identified as new light. All of these attributes are represented within the current discussion of the “robbers of thy people.”

Тағы бірі — жекеше түсіндірменің іргелі шындықтарды теріске шығаруы. Тағы бірі — оның Пайғамбарлық Рухының билігін теріске шығаруды білдіруі. Тағы бір сипат — Римге қатысты алғашқы қате түсініктің адамзат сынағының мерзімі жабылуға таяған кезде кісінің өз киімдерін сақтап қалуына жол бермейтін пайғамбарлық үлгіге алып келуі. Тағы бірі — өзінің жекеше түсіндірмесін жария түрде ілгерілетуге даяр болуы. Тағы бірі — жекеше түсіндірменің үнемі жаңа нұр ретінде айқындалуы. Осы сипаттардың бәрі де қазіргі «сенің халқыңның қарақшылары» туралы талқылауда көрініс табады.

When the last controversy of Rome, which was typified by the first controversy of Rome identifying the “robbers of thy people,” is brought together with the prophetic line of Uriah Smith’s and James White’s controversy we will see that one class will be building their prophetic model upon a private interpretation, which rejects foundational truth.

Римнің «халқыңның қарақшылары» деп айқындалған алғашқы дауы арқылы бейнеленген соңғы дауы Урия Смит пен Джеймс Уайттың дауының пайғамбарлық желісімен тоғыстырылғанда, бір топтың іргетастық ақиқатты теріске шығаратын жеке түсіндірмеге сүйеніп, өздерінің пайғамбарлық үлгісін құрып жатқанын көретін боламыз.

The rejection of the foundational truths automatically represents a rejection of the authority of the Spirit of Prophecy, which so soundly defends those foundational truths. That class will also be willing to present their view publicly, regardless of any concerns that may be raised about the impact the teaching might have upon God’s people around the globe.

Негіз қалаушы ақиқаттарды теріске шығару өзінен-өзі сол негіз қалаушы ақиқаттарды соншалықты берік қорғайтын Пайғамбарлық Рухының билігін де теріске шығаруды білдіреді. Сондай-ақ, ондай топ бұл ілімнің бүкіл әлемдегі Құдай халқына тигізуі мүмкін ықпалы жөнінде қандай да бір алаңдаушылықтар көтерілсе де, өз көзқарасын көпшілік алдында ұсынуға дайын болады.

Immediately after 1844, in the first generation of Adventism, another controversy about Rome was introduced. That controversy continued to be agitated, until the false view was accepted in the third generation of Adventism. We will consider the controversy of the “daily” as the fourth of six lines we are now considering in the model of line upon line.

1844 жылдан кейін бірден, адвентизмнің алғашқы буынында Римге қатысты тағы бір дау енгізілді. Сол дау жалған көзқарас адвентизмнің үшінші буынында қабылданғанға дейін қоздырылып отырды. Қазір біз «күнделікті» туралы осы дауды жол үстіне жол үлгісінде қарастырып отырған алты желінің төртіншісі ретінде қарастырамыз.

But before we take up the fourth line of the controversies of Rome, it needs to be remembered that in the previous article, when we were addressing verse ten of Daniel chapter eleven, we stated “Verse ten also directly connects the “seven times” of Leviticus twenty-six to the hidden history, but that line of truth is outside what we are here setting forth.”

Алайда Рим қайшылықтарының төртінші желісін қарастырмас бұрын, алдыңғы мақалада Даниял кітабының он бірінші тарауының оныншы аятын талқылағанымызда: «Оныншы аят та Леуіліктер кітабының жиырма алтыншы тарауындағы “жеті уақытты” жасырын тарихпен тікелей байланыстырады, бірақ бұл ақиқат желісі біздің мұнда баяндап отырғанымыздың аясынан тыс»,— деп айтқанымызды еске алу қажет.

Uriah Smith was the leader in rejecting the seven times in 1863. He had rejected the increase of knowledge upon that subject that was presented in the articles on the subject, penned by Hiram Edson and published in the Review in 1856. The implications of Smith being associated with a movement that presented the seven times, but who thereafter rejected an increase of knowledge upon that very subject is also outside of the subject of the characteristics of Smith’s introduction of what he claimed was new light on the subject of the king of the north, but when we conclude our overview of the line of the Adventist controversies of Rome, we will return to both the significance of verse ten of chapter eleven of Daniel, and also what is represented by Smith’s rejection of the Laodicean message that arrived in 1856 with the increase of knowledge on the seven times.

Урия Смит 1863 жылы «жеті мезгілді» теріске шығаруда жетекші болды. Ол 1856 жылы Review басылымында жарияланған, Хайрам Эдсон жазған осы тақырыпқа арналған мақалаларда ұсынылған сол мәселе жөніндегі білімнің артуын қабылдамай тастады. Смиттің «жеті мезгілді» ұсынған қозғалыспен байланыста болып, бірақ содан кейін дәл сол тақырыптағы білімнің артуын теріске шығарғанының салдары да Смиттің солтүстік патша туралы өзі «жаңа нұр» деп атаған ілімді енгізуінің сипаттамалары жөніндегі тақырыптың аясынан тыс жатыр; алайда Римге қатысты адвентистік даулар желісіне жасаған шолуымызды аяқтағанда, біз Даниялдың он бірінші тарауындағы оныншы аяттың маңызына да, сондай-ақ 1856 жылы «жеті мезгіл» жөніндегі білімнің артуымен бірге келген Лаодикея жолдауын Смиттің теріске шығаруы нені бейнелейтініне де қайта ораламыз.

> “Our faith in reference to the messages of the first, second, and third angels was correct. The great waymarks we have passed are immovable. Although the hosts of hell may try to tear them from their foundation, and triumph in the thought that they have succeeded, yet they do not succeed. These pillars of truth stand firm as the eternal hills, unmoved by all the efforts of men combined with those of Satan and his host. We can learn much, and should be constantly searching the Scriptures to see if these things are so.” Evangelism, 223.

> «Бірінші, екінші және үшінші періштелердің хабарларына қатысты біздің сеніміміз дұрыс болды. Біз жүріп өткен ұлы межелер қозғалмайтын берік. Тозақтың қалың қолдары оларды іргетасынан жұлып тастауға тырысып, мұнысында табысқа жеттік деген оймен салтанат құруы мүмкін, алайда олар табысқа жетпейді. Ақиқаттың осы тіректері мәңгілік төбелердей нық тұр, адамдардың барлық күш-жігері мен Шайтан және оның жасағының әрекеттері біріксе де, қозғалмайды. Біз көп нәрсені үйрене аламыз және бұл істердің рас солай ма екенін көру үшін Жазбаларды үздіксіз зерттеп отыруымыз керек». Evangelism, 223.

> “The great waymarks of truth, showing us our bearings in prophetic history, are to be carefully guarded, lest they be torn down, and replaced with theories that would bring confusion rather than genuine light.” Selected Messages, book 2, 101, 102.

> «Пайғамбарлық тарихтағы бағдарымызды көрсететін ақиқаттың ұлы межелері мұқият қорғалуға тиіс; олар құлатылып, олардың орнына шынайы нұрдан гөрі абыржу әкелетін теориялар қойылып кетпесін». Selected Messages, 2-кітап, 101, 102.

> “At this time many efforts will be made to unsettle our faith in the sanctuary question; but we must not waver. Not a pin is to be moved from the foundations of our faith. Truth is still truth. Those who become uncertain will drift into erroneous theories, and will finally find themselves infidel in regard to the past evidence we have had of what is truth. The old waymarks must be preserved, that we lose not our bearings.” Manuscript Releases, volume 1, 55

> «Осы уақытта киелі орын мәселесіндегі сенімімізді шайқалту үшін көптеген әрекеттер жасалатын болады; бірақ біз толқып, тайқып кетпеуіміз керек. Сеніміміздің іргетастарынан бірде-бір шеге де қозғалтылмауға тиіс. Ақиқат әлі де ақиқат болып қала береді. Күмәндана бастағандар адасқан ілімдерге ағып кетеді де, ақырында, ақиқаттың не екені жөнінде бізде болған бұрынғы дәлелдерге қатысты өздерін сенімсіздікке түскен күйде табады. Ескі межелер сақталуға тиіс, сонда біз бағыт-бағдарымыздан айырылып қалмаймыз». Manuscript Releases, volume 1, 55

Back to Articles