Article

# សៀវភៅដានីយ៉ែល — លេខមួយរយប្រាំបី

ការបើកសម្ដែងនិមិត្តសញ្ញាព្យាករណ៍៖ ការវិភាគយ៉ាងគ្រប់ជ្រុងជ្រោយអំពីត្រែទាំងប្រាំពីរ​នៅក្នុងព្រះគម្ពីរវិវរណៈ

Author

Jeff Pippenger

Published

February 29, 2024

Formats

PDF
Word
Song MP3

លោក វីល្យាម មីឡ្លើរ ត្រូវបានប្រទានពន្លឺយ៉ាងធំអំពីក្រុមជំនុំទាំងប្រាំពីរ ត្រាទាំងប្រាំពីរ និងត្រែទាំងប្រាំពីរ នៅក្នុងសៀវភៅវិវរណៈ។ លោកបានដាក់និមិត្តសញ្ញាព្យាករណ៍ទាំងនោះនៅក្នុងក្របខណ្ឌនៃអំណាចបំផ្លាញសាបសូន្យពីរប្រភេទ គឺពហុទេវនិយម បន្ទាប់មកសាសនាសម្តេចប៉ាប។ លោកមិនបានឃើញគ្រប់លក្ខណៈព្យាករណ៍ទាំងអស់នៃនិមិត្តសញ្ញាទាំងនោះទេ ប៉ុន្តែអ្វីដែលលោកបានឃើញ បានបង្កើតការយល់ដឹងមូលដ្ឋានអំពីប្រវត្តិសាស្ត្រខាងក្នុង និងប្រវត្តិសាស្ត្រខាងក្រៅរបស់ក្រុមជំនុំរបស់ព្រះ ចាប់តាំងពីសម័យសាវករហូតដល់ចុងបញ្ចប់នៃលោកិយ។ ប្រវត្តិសាស្ត្រខាងក្នុងត្រូវបានតំណាងដោយក្រុមជំនុំទាំងនោះ ហើយប្រវត្តិសាស្ត្រខាងក្រៅរបស់ក្រុមជំនុំត្រូវបានតំណាងដោយត្រាទាំងនោះ។ លោកបានឃើញថា ត្រែទាំងនោះជានិមិត្តសញ្ញានៃការជំនុំជម្រះរបស់ព្រះលើក្រុងរ៉ូម ដែលជាគំរូជាមុននៃការជំនុំជម្រះរបស់ព្រះលើក្រុងរ៉ូមនៅចុងបញ្ចប់នៃលោកិយ ទោះបីជាលោកមិនបានឃើញថា ក្រុងរ៉ូមនៅចុងបញ្ចប់នៃលោកិយ ត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយសហភាពបីមុខក៏ដោយ។

សៀវភៅដែល​អ៊ុយរាយ៉ា ស្ម៊ីធ បានសរសេរ មាន​ចំណងជើង​ថា Daniel and Revelation មាន​គំនិត​ខ្លះៗ​ដែល​ខុសឆ្គង ប៉ុន្តែ​វា​ត្រូវបាន​បងស្រី វ៉ៃត៍ កំណត់អត្តសញ្ញាណ​ថា​ជា «ព្រះហស្ត​ជំនួយ​របស់​ព្រះ»។ នាង​បាន​បញ្ជាក់​ថា វា​គួរត្រូវបាន​ចែកចាយ​រួមជាមួយ​នឹង The Great Controversy, Patriarchs and Prophets, និង The Desire of Ages។ ការគាំទ្រ​យ៉ាងមាំមួន​របស់​នាង មិនមានន័យ​ថា សៀវភៅ​នោះ​ស្ថិតនៅ​លើ​កម្រិត​នៃ​ការ​បំផុស​គំនិត​ដូចគ្នា​នឹង​សៀវភៅ​របស់​នាង​ទេ ប៉ុន្តែ​ថា សៀវភៅ​នោះ​មាន «សេចក្តីបង្រៀន​ដ៏​ប្រសើរ» ហើយ​បាន​ទទួល​ខុសត្រូវ​ក្នុង «ការនាំ​យក​ព្រលឹង​ដ៏​មានតម្លៃ​ជាច្រើន​ឲ្យ​មក​ដល់​ចំណេះដឹង​អំពី​សេចក្តីពិត»។

សៀវភៅ​នេះ​ប្រើប្រាស់​តក្កវិជ្ជា​ទំនាយ​តាម​បែប Millerite ព្រមទាំង​ភ្ជាប់​មក​ជាមួយ​នូវ​គោលគំនិត​អំពី​ទំនាយ ដែល​មិន​ទាន់​ត្រូវ​បាន​ឃើញ​មុន​ថ្ងៃ​ទី​២២ ខែ​តុលា ឆ្នាំ​១៨៤៤។ យើង​នឹង​យោង​ទៅ​កាន់​អត្ថបទ​ខ្លះៗ​ក្នុង​សៀវភៅ​នេះ ខណៈ​ដែល​យើង​បង្ហាញ​អំពី​ការ​អនុវត្ត​បីជាន់​នៃ​វេទនា​ទាំង​បី។

មីឡឺរ បានថ្លែងថា «ត្រែ​ទាំង​ប្រាំពីរ​គឺ​ជា​ប្រវត្តិ​នៃ​ការវិនិច្ឆ័យ​ទាំង​ប្រាំពីរ​ដ៏​ពិសេស និង​ធ្ងន់ធ្ងរ ដែល​ត្រូវ​បាន​បញ្ជូន​មក​លើ​ផែនដី ឬ​នគរ​រ៉ូម»។ ត្រែ​បួន​ដំបូង​តំណាង​ឲ្យ​ការវិនិច្ឆ័យ​ដែល​ត្រូវ​បាន​នាំ​មក​លើ​រ៉ូម​កាន់សាសនា​ពហុទេវតា ហើយ​ត្រែ​ទី​ប្រាំ និង​ទី​ប្រាំមួយ​គឺ​ជា​ការវិនិច្ឆ័យ​របស់​ព្រះ ដែល​ត្រូវ​បាន​នាំ​មក​លើ​រ៉ូម​ប៉ាប ប៉ុន្តែ​មីឡឺរ​មិន​អាច​នឹង​បាន​ស្គាល់​ថា ត្រែ​ទី​ប្រាំពីរ​តំណាង​ឲ្យ​ការវិនិច្ឆ័យ​របស់​ព្រះ​លើ​រ៉ូម​សម័យ​ទំនើប​ឡើយ។ ក្នុង​ការ​និយាយ​អំពី​ត្រា​ទាំង​ប្រាំពីរ និង​ត្រែ​ទាំង​ប្រាំពីរ​ក្នុង​ព្រះគម្ពីរ​វិវរណៈ អ៊ុយរាយ៉ា ស្មីត បាន​សរសេរ​ថា៖

> «ក្រោយពីបានយកគម្ពីរនោះរួចហើយ កូនចៀមក៏បន្តភ្លាមៗទៅបើកត្រាទាំងឡាយ; ហើយការយកចិត្តទុកដាក់របស់សាវកត្រូវបានហៅឲ្យមើលឃើញទិដ្ឋភាពទាំងឡាយដែលកើតឡើងនៅក្រោមត្រានីមួយៗ។ លេខប្រាំពីរ ត្រូវបានកត់សម្គាល់រួចហើយថា ក្នុងព្រះគម្ពីរ វាសំដៅលើភាពពេញលេញ និងភាពឥតខ្ចោះ។ ដូច្នេះ ត្រាទាំងប្រាំពីរ គ្របដណ្តប់ព្រឹត្តិការណ៍ទាំងមូលនៃប្រភេទជាក់លាក់មួយ ដោយប្រហែលជាលាតសន្ធឹងរហូតដល់សម័យរបស់ Constantine ហើយត្រែទាំងប្រាំពីរ ជាស៊េរីមួយផ្សេងទៀតចាប់ពីសម័យនោះបន្តទៅមុខទៀត មិនអាចត្រឹមត្រូវបានទេ។ ត្រែទាំងឡាយសំដៅលើស៊េរីនៃព្រឹត្តិការណ៍ដែលកើតឡើងស្របពេលជាមួយនឹងព្រឹត្តិការណ៍នៃត្រាទាំងឡាយ ប៉ុន្តែមានលក្ខណៈខុសគ្នាទាំងស្រុង។ ត្រែជានិមិត្តរូបនៃសង្គ្រាម; ដូច្នេះ ត្រែទាំងឡាយសំដៅលើភាពចលាចលនយោបាយដ៏ធំៗ ដែលនឹងកើតឡើងក្នុងចំណោមប្រជាជាតិនានា ក្នុងអំឡុងយុគសម័យដំណឹងល្អ។ ត្រាទាំងឡាយសំដៅលើព្រឹត្តិការណ៍ដែលមានលក្ខណៈសាសនា ហើយផ្ទុកនូវប្រវត្តិសាស្ត្រនៃពួកជំនុំ ចាប់តាំងពីការបើកសម័យគ្រីស្ទាន រហូតដល់ការយាងមករបស់ព្រះគ្រីស្ទ»។ Uriah Smith, Daniel and Revelation, 431.

ត្រែ​ជា​និមិត្ត​សញ្ញា​នៃ​សង្គ្រាម និង​ចលាចល​នយោបាយ។ ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​ខ​ទី​២ នៃ​វិវរណៈ ជំពូក​ទី​៨ ស្មីធ​បាន​ថ្លែង​ថា៖

> «ខទី ២។ ហើយ​ខ្ញុំ​បាន​ឃើញ​ទេវតា​ទាំង​ប្រាំពីរ ដែល​ឈរ​នៅ​ចំពោះ​ព្រះ; ហើយ​ត្រែ​ទាំង​ប្រាំពីរ​ត្រូវ​បាន​ប្រគល់​ឲ្យ​ពួក​គេ»។

> «ខនេះណែនាំអំពីលំដាប់ព្រឹត្តិការណ៍ថ្មីមួយ និងដាច់ដោយឡែកមួយ។ ក្នុងត្រាទាំងឡាយ យើងបានឃើញប្រវត្តិនៃក្រុមជំនុំក្នុងអំឡុងអ្វីដែលហៅថា គ្រាសម័យនៃដំណឹងល្អ។ ក្នុងត្រែទាំងប្រាំពីរ ដែលឥឡូវនេះត្រូវបានណែនាំ យើងឃើញព្រឹត្តិការណ៍នយោបាយ និងសង្គ្រាមសំខាន់ៗ ដែលត្រូវកើតឡើងក្នុងអំឡុងពេលដូចគ្នានោះ។» Uriah Smith, Daniel and Revelation, 476.

ត្រាទីប្រាំពីរត្រូវបានបើកនៅក្នុងខណ្ឌទីមួយដល់ទីប្រាំមួយនៃ វិវរណៈ ជំពូកទីប្រាំបី ហើយនៅក្នុងផ្ទៃខាងក្រោយនៃការបើកត្រាទីប្រាំពីរ ទេវតាចំនួនប្រាំពីរ ដែលមានត្រែចំនួនប្រាំពីរ ត្រូវបានរៀបចំឲ្យផ្លុំ។

> ហើយកាលទ្រង់បានបើកត្រាទីប្រាំពីរ នោះមានសេចក្ដីស្ងៀមស្ងាត់នៅស្ថានសួគ៌ ប្រហែលកន្លះម៉ោង។ ហើយខ្ញុំបានឃើញទេវតាទាំងប្រាំពីរ ដែលឈរនៅចំពោះព្រះ; ហើយត្រែទាំងប្រាំពីរ ត្រូវបានប្រទានឲ្យដល់ពួកគេ។ ហើយទេវតាមួយទៀតបានមកឈរនៅត្រង់អាសនៈ ដោយកាន់ពានដុតកំញានមាសមួយ; ហើយកំញានជាច្រើនត្រូវបានប្រទានឲ្យដល់គាត់ ដើម្បីឲ្យគាត់ថ្វាយវាជាមួយនឹងសេចក្ដីអធិស្ឋានរបស់ពួកបរិសុទ្ធទាំងអស់ នៅលើអាសនៈមាសដែលនៅមុខបល្ល័ង្ក។ ហើយផ្សែងកំញាន ដែលឡើងជាមួយនឹងសេចក្ដីអធិស្ឋានរបស់ពួកបរិសុទ្ធ បានឡើងទៅចំពោះព្រះ ពីដៃទេវតានោះ។ ហើយទេវតានោះបានយកពានដុតកំញាន ហើយបំពេញវាដោយភ្លើងពីអាសនៈ រួចបោះចុះទៅលើផែនដី: ហើយមានសំឡេងទាំងឡាយ និងផ្គរលាន់ និងផ្លេកបន្ទោរ និងការរញ្ជួយដីមួយ។ ហើយទេវតាទាំងប្រាំពីរ ដែលមានត្រែទាំងប្រាំពីរ បានត្រៀមខ្លួនរួចជាស្រេច ដើម្បីផ្លុំ។ វិវរណៈ 8:1–6។

មានភាពមិនប្រក្រតីខាងទំនាយមួយ ដែលយើងបានកំពុងកំណត់សម្គាល់នៅក្នុងអត្ថបទមុនៗ ប៉ុន្តែមកទល់ពេលនេះ យើងមិនទាន់បានដោះស្រាយជាក់លាក់អំពីបាតុភូតទំនាយពិសេសរបស់វានោះទេ។ ភាពមិនប្រក្រតីនោះ គឺថា និមិត្តសញ្ញាទាំងឡាយដែលតំណាងឲ្យលំដាប់នៃសញ្ញាសំខាន់ៗក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រទំនាយ ត្រូវបាននាំមករួមគ្នាទាំងអស់នៅចុងបញ្ចប់នៃប្រវត្តិសាស្ត្រដែលវាតំណាង។ យើងបានបង្ហាញហើយថា ជំនាន់ទាំងបួននៃអាដվենទីសម៍ឡាវឌីសេ ដែលត្រូវបានតំណាងដោយអំពើស្អប់ខ្ពើមទាំងបួននៅក្នុងអេសេគាល ជំពូក ៨ បានសម្គាល់សញ្ញាសំខាន់ៗជាក់លាក់ ប៉ុន្តែពួកវានីមួយៗ ក្នុងនាមជាការសាកល្បង ម្តងទៀតកើតឡើងនៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រនៃការបោះត្រារបស់មនុស្សមួយសែនសែសិបបួនពាន់នាក់។ ភាពមិនប្រក្រតីនេះក៏ត្រូវបានឃើញផងដែរ​នៅក្នុងត្រែទាំងប្រាំពីរ ពីព្រោះ ទោះបីជាវាតំណាងឲ្យការជំនុំជម្រះជាក់លាក់លើរ៉ូមបាកាន រ៉ូមប៉ាប និងរ៉ូមសម័យទំនើបក៏ដោយ ក៏វាទាំងអស់ត្រូវបាននាំមករួមគ្នាម្តងទៀត នៅពេលការជំនុំជម្រះអនុវត្តលើរ៉ូមសម័យទំនើបចាប់ផ្តើមនៅឯក្រឹត្យថ្ងៃអាទិត្យដែលនឹងមកដល់ក្នុងពេលឆាប់ៗនេះ។

ត្រែទាំងប្រាំពីរមានកាលបរិច្ឆេទជាក់លាក់ដែលការបំពេញរបស់វាបានកើតឡើងនៅអតីតកាល ប៉ុន្តែបងស្រី វ៉ាយត៍ ក៏បានដាក់ទេវតាទាំងប្រាំពីរ ដែលកាន់ត្រែទាំងប្រាំពីរ នៅក្នុង វិវរណៈ ជំពូក ៨ ទៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រនៃច្បាប់ថ្ងៃអាទិត្យដែលនឹងមកដល់ឆាប់ៗនេះផងដែរ។

> «ហើយ​កាល​ទ្រង់​បាន​បើក​ត្រា​ទី​៥ នោះ​ខ្ញុំ​បាន​ឃើញ​នៅ​ក្រោម​អាសនៈ នូវ​ព្រលឹង​របស់​អស់​អ្នក​ដែល​ត្រូវ​បាន​សម្លាប់ ដោយ​ព្រោះ​ព្រះបន្ទូល​នៃ​ព្រះ និង​ដោយ​ព្រោះ​ទីបន្ទាល់​ដែល​ពួកគេ​បាន​កាន់​ខ្ជាប់៖ ហើយ​ពួកគេ​បាន​ស្រែក​ឡើង​ដោយ​សំឡេង​ខ្លាំង​ថា ឱ​ព្រះអម្ចាស់​ដ៏​បរិសុទ្ធ និង​ពិត​អើយ តើ​ដល់​កាល​ណា​ទៀត ទ្រង់​មិន​ទាន់​ជំនុំ​ជម្រះ ហើយ​សងសឹក​ឈាម​របស់​យើង​លើ​អស់​អ្នក​ដែល​រស់​នៅ​លើ​ផែនដី? ហើយ​អាវ​ស​វែង​ត្រូវ​បាន​ប្រទាន​ដល់​ពួកគេ​ម្នាក់ៗ [ពួកគេ​ត្រូវ​បាន​ប្រកាស​ថា បរិសុទ្ធ និង​ស្អាតសុទ្ធ]; ហើយ​មាន​ព្រះបន្ទូល​ប្រាប់​ពួកគេ​ថា ពួកគេ​គួរ​សម្រាក​នៅ​បន្តិច​ទៀត​សិន ដរាប​ទាល់​តែ​ពួក​អ្នក​បម្រើ​រួម និង​បងប្អូន​របស់​ពួកគេ ដែល​នឹង​ត្រូវ​សម្លាប់​ដូច​ជា​ពួកគេ​ផង​នោះ បាន​គ្រប់​ចំនួន» [វិវរណៈ 6:9–11]។ នៅ​ទីនេះ មាន​ទិដ្ឋភាព​ទាំងឡាយ​ត្រូវ​បាន​បង្ហាញ​ដល់​យ៉ូហាន ដែល​មិន​មែន​ជា​ការ​ពិត​ជាក់ស្តែង​នៅ​ពេល​នោះ​ទេ ប៉ុន្តែ​ជា​អ្វី​ដែល​នឹង​កើត​មាន​នៅ​ក្នុង​អំឡុង​ពេល​មួយ​នា​អនាគត។

> «វិវរណៈ ៨:១–៤ បានដកស្រង់»។ Manuscript Releases, volume 20, 197.

នៅក្នុងអត្ថបទខាងមុន លោកស្រី វ៉ាយ ត្រូវបានអនុវត្តការសន្ទនា និងការសម្រេចបំពេញនៃត្រាទីប្រាំទៅកាន់សម័យដែលទេវតាទាំងប្រាំពីរកំពុងត្រៀមនឹងផ្លុំសូរនៅក្នុងជំពូកទីប្រាំបី ប៉ុន្តែលោកស្រីក៏ដាក់ការតំណាងដដែលនេះនៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រនៃសំឡេងទាំងពីរនៃ វិវរណៈ ជំពូកទីដប់ប្រាំបី ផងដែរ។

> «នៅពេល​ត្រាទីប្រាំ​ត្រូវបាន​បើក យ៉ូហាន​អ្នក​ទទួល​វិវរណៈ​បាន​ឃើញ​ក្នុង​និមិត្ត​ថា នៅ​ក្រោម​អាសនបូជា មាន​ពួកអ្នក​ដែល​ត្រូវបាន​សម្លាប់​ដោយ​ព្រោះ​ព្រះបន្ទូល​របស់​ព្រះ និង​សក្ខីភាព​អំពី​ព្រះយេស៊ូវ​គ្រីស្ទ។ បន្ទាប់ពី​នេះ​មក បាន​មាន​ឈុតឆាក​ដែល​បាន​ពិពណ៌នា​នៅ​ក្នុង​វិវរណៈ​ជំពូក​ទីដប់ប្រាំបី នៅពេល​អស់អ្នក​ដែល​ស្មោះត្រង់ និង​ពិត ត្រូវបាន​ហៅ​ឲ្យ​ចេញពី​បាប៊ីឡូន។ [វិវរណៈ 18:1–5, quoted.]» Manuscript Releases, volume 20, 14.

ត្រែ​ទាំង​ប្រាំពីរ​តំណាង​ឲ្យ​ការជំនុំជម្រះ​របស់​ព្រះ​ក្នុង​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​នៃ​ក្រុង​រ៉ូម​បែប​ពហុទេវនិយម រ៉ូម​ប៉ាប និង​រ៉ូម​សម័យ​ទំនើប ប៉ុន្តែ​វា​ក៏​ត្រូវ​បាន​បង្ហាញ​ផង​ដែរ​ក្នុង​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​នៃ​ថ្ងៃទី ១១ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ ២០០១ និង​សំឡេង​ទីពីរ​នៃ​ច្បាប់​ថ្ងៃ​អាទិត្យ​ដែល​នឹង​មក​ដល់​ក្នុង​ពេល​ឆាប់ៗ។ បន្ទាប់​ពី​បាន​លើក​ឡើង​អំពី​ខ​ទាំង​ប្រាំមួយ​ដំបូង​នៃ​វិវរណៈ ជំពូក ៨ រួច​មក Uriah Smith ចាប់ផ្តើម​បង្ហាញ​អំពី​ការបំពេញ​តាម​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​នៃ​ត្រែ​បួន​ដំបូង។

> ប្រធានបទ​អំពី​ត្រែ​ទាំង​ប្រាំពីរ ត្រូវបាន​លើក​យក​មក​បន្ត​នៅ​ទីនេះ ហើយ​គ្រប​ដណ្តប់​លើ​ផ្នែក​ដែល​នៅ​សល់​នៃ​ជំពូក​នេះ និង​ជំពូក​ទី 9 ទាំងមូល។ ទេវតា​ទាំង​ប្រាំពីរ​ត្រៀម​ខ្លួន​ដើម្បី​ផ្លុំ​ត្រែ។ ការ​ផ្លុំ​របស់​ពួក​គេ​ចូល​មក​ជា​ការ​បំពេញ​បន្ថែម​ដល់​ទំនាយ​នៃ ដានីយ៉ែល 2 និង 7 ដោយ​ចាប់​ផ្តើម​ពី​ការ​បែក​បាក់​នៃ​អាណាចក្រ​រ៉ូម​បុរាណ​ទៅ​ជា​ផ្នែក​ទាំង​ដប់​របស់​វា ដែល​ក្នុង​ត្រែ​ទាំង​បួន​ដំបូង យើង​មាន​សេចក្តី​ពិពណ៌នា​អំពី​ការ​នោះ។ Uriah Smith, Daniel and Revelation, 477.

ស្មីធ បញ្ជាក់ថា ត្រែបួនដំបូង គឺជាការជំនុំជម្រះរបស់ព្រះលើក្រុងរ៉ូមពហុទេវនិយម។ គាត់ដកស្រង់ខទី៧ ដែលបញ្ជាក់អំពីលក្ខណៈព្យាករណ៍នៃត្រែទីមួយ ហើយបន្ទាប់មកកំណត់អត្តសញ្ញាណការសម្រេចជាប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់វា។

> «សេចក្ដីវិនិច្ឆ័យដំបូង ដែលធ្ងន់ធ្ងរ និងឈឺចាប់ ដែលបានធ្លាក់មកលើរ៉ូមខាងលិច ក្នុងដំណើរធ្លាក់ចុះរបស់វា គឺសង្គ្រាមជាមួយពួកហ្គោត ក្រោមការដឹកនាំរបស់អាឡារិក ដែលបានបើកផ្លូវសម្រាប់ការឈ្លានពានជាបន្តបន្ទាប់នៅពេលក្រោយ។ មរណភាពរបស់ថេអូដូស៊ីយុស អធិរាជរ៉ូម បានកើតឡើងនៅខែមករា ឆ្នាំ 395 ហើយមុនចប់រដូវរងារ ពួកហ្គោតក្រោមការដឹកនាំរបស់អាឡារិក បានលើកអាវុធប្រឆាំងនឹងចក្រភពរួចហើយ។»

> «ការលុកលុយលើកទីមួយក្រោមការដឹកនាំរបស់ Alaric បានបំផ្លាញ Thrace, Macedonia, Attica និង Peloponnesus ប៉ុន្តែមិនបានទៅដល់ក្រុងរ៉ូមទេ។ ទោះជាយ៉ាងណា ក្នុងការលុកលុយលើកទីពីររបស់គាត់ មេដឹកនាំជនជាតិ Gothic រូបនេះបានឆ្លងកាត់ភ្នំ Alps និង Apennines ហើយបានមកឈរនៅមុខកំពែងនៃ «ក្រុងអមតៈ» ដែលមិនយូរប៉ុន្មានក៏បានធ្លាក់ទៅជាចំណីនៃកំហឹងរបស់ពួកបាបារាំង។»

> «សំឡេងផ្លុំត្រែទីមួយ មានទីតាំងរបស់វានៅជិតចុងសតវត្សរ៍ទីបួន ហើយបន្តទៅមុខទៀត ហើយសំដៅទៅលើការឈ្លានពានបំផ្លិចបំផ្លាញទាំងនេះមកលើចក្រភពរ៉ូម ក្រោមពួកហ្គោត»។ Uriah Smith, Daniel and Revelation, 478.

ស្ម៊ីធកំណត់អត្តសញ្ញាណ អាឡារិក ថាជានិមិត្តរូបនៃការវិនិច្ឆ័យរបស់ព្រះលើក្រុងរ៉ូមបែបពហុទេវនិយម ដែលត្រូវបានតំណាងដោយត្រែទីមួយ។ ត្រែនីមួយៗមានតួអង្គប្រវត្តិសាស្ត្រម្នាក់ដែលតំណាងឲ្យត្រែនោះ ហើយអាឡារិកតំណាងឲ្យការមកដល់នៃត្រែទីមួយចាប់ពីចុងសតវត្សទីបួន។ មីល្លើរមិនអាចបានឃើញថា ត្រែនេះត្រូវបាននាំមកលើក្រុងរ៉ូមដោយសារការបង្ខំឲ្យគោរពថ្ងៃអាទិត្យទេ ព្រោះមីល្លើរជាអ្នកគោរពថ្ងៃអាទិត្យ។ ស្ម៊ីធក៏ខកខានមិនបានឃើញការពិតនេះដែរ ប៉ុន្តែស្ម៊ីធបានទទួលស្គាល់ថា ច្បាប់ថ្ងៃអាទិត្យដំបូងដែលត្រូវបានអនុវត្តដោយបង្ខំ ត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយកុងស្តង់ទីន នៅឆ្នាំ 321។ គោលការណ៍ព្យាករណ៍ទូទៅដែលពាក់ព័ន្ធនឹងការបង្ខំឲ្យគោរពថ្ងៃអាទិត្យ តែងតែដូចគ្នាជានិច្ច ពីព្រោះព្រះមិនដែលប្រែប្រួលឡើយ ហើយគោលការណ៍នោះគឺថា «ការក្បត់សាសនារបស់ជាតិត្រូវបានតាមមកដោយការវិនាសរបស់ជាតិ»។ អាឡារិកតំណាងឲ្យការចាប់ផ្តើមនៃការវិនាសរបស់ជាតិ ដែលបានចាប់ផ្តើមឡើងក្នុងរយៈពេលដដែលនោះដែលកុងស្តង់ទីនបានអនុម័តច្បាប់ថ្ងៃអាទិត្យដំបូង។

ស្ម៊ីធ បន្តដោយដកស្រង់ខទីប្រាំបី ដែលកំណត់អត្តសញ្ញាណត្រែទីពីរ ហើយបន្ទាប់មកក៏បន្តសេចក្ដីអធិប្បាយរបស់គាត់ថា៖

> «ចក្រភព​រ៉ូម បន្ទាប់ពី​សម័យ​កុងស្តង់ទីន ត្រូវបាន​បែងចែក​ជា​បី​ផ្នែក; ហេតុនេះ​ហើយ​បាន​ជា​មាន​សេចក្តី​សម្គាល់​ដែល​កើតឡើង​ញឹកញាប់​ថា “មួយ​ភាគ​បី​នៃ​មនុស្ស” ជាដើម ដោយ​សំដៅ​ទៅ​លើ​មួយ​ភាគ​បី​នៃ​ចក្រភព​ដែល​ស្ថិត​នៅ​ក្រោម​ការ​វាយប្រហារ​ដោយ​វិនាសកម្ម។ ការ​បែងចែក​នគរ​រ៉ូម​នេះ​ត្រូវបាន​ធ្វើឡើង​នៅ​ពេល​កុងស្តង់ទីន​សោយទិវង្គត ក្នុង​ចំណោម​បុត្រា​ទាំង​បី​របស់​ព្រះអង្គ គឺ Constantius, Constantine II, និង Constans។ Constantius កាន់កាប់​ភាគ​ខាង​កើត ហើយ​កំណត់​ទីលំនៅ​របស់​ខ្លួន​នៅ​ក្រុង Constantinople ដែល​ជា​រាជធានី​នៃ​ចក្រភព។ Constantine ទីពីរ កាន់កាប់ Britain, Gaul, និង Spain។ Constans កាន់កាប់ Illyricum, Africa, និង Italy។ (សូមមើល Sabine’s Ecclesiastical History, ទំ. 155។) អំពី​ការពិត​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ដ៏​ល្បីល្បាញ​នេះ Elliott ដូចដែល Albert Barnes បាន​ដកស្រង់​នៅ​ក្នុង​កំណត់សម្គាល់​របស់​គាត់​លើ Rev. 12:4 បាន​និយាយ​ថា៖ “យ៉ាងហោច​ណាស់​ពីរ​ដង មុន​ពេល​ចក្រភព​រ៉ូម​ត្រូវបាន​បែងចែក​ជា​អចិន្ត្រៃយ៍​ទៅជា​ពីរ​ផ្នែក គឺ​ភាគ​ខាង​កើត និង​ភាគ​ខាង​លិច មាន​ការ​បែងចែក​ចក្រភព​ជា​បី​ផ្នែក។ លើក​ទីមួយ កើតឡើង​នៅ​គ.ស. 311 នៅពេល​វា​ត្រូវបាន​បែងចែក​រវាង Constantine, Licinius, និង Maximin; លើក​មួយ​ទៀត នៅ​គ.ស. 337 នៅ​ពេល​កុងស្តង់ទីន​សោយទិវង្គត រវាង Constans និង Constantius។” Uriah Smith, Daniel and Revelation, 480។

បាតុភូតប្រវត្តិសាស្ត្រដែលក្រុងរ៉ូមត្រូវបានបែងចែកជាបីផ្នែក ហើយក៏ជាពីរផ្នែកផងដែរ ដែលត្រូវបានអ្នកប្រវត្តិសាស្ត្រដែល Smith បានយោងដល់នោះ គឺជាធាតុផ្សំនានានៃក្រុងរ៉ូមដែលកំណត់អត្តសញ្ញាណសហភាពបីជាន់នៃក្រុងរ៉ូមសម័យទំនើប ដែលបង្កើតជារចនាសម្ព័ន្ធមួយដែលត្រូវបានបែងចែកជាពីរ ដោយតំណាងឲ្យការរួមបញ្ចូលគ្នារវាងសាសនាចក្រ និងរដ្ឋ។ នៅពេល Smith បន្តទៅមុខទៀត គាត់ក៏កំណត់អត្តសញ្ញាណតួអង្គប្រវត្តិសាស្ត្រដែលពាក់ព័ន្ធនឹងត្រែទីពីរ។

> «ប្រវត្តិសាស្ត្រដែលជាគំរូបង្ហាញអំពីការបន្លឺត្រែទីពីរ ច្បាស់ជាពាក់ព័ន្ធនឹងការឈ្លានពាន និងការឈ្នះកាន់កាប់អាហ្វ្រិក ហើយបន្ទាប់មកអ៊ីតាលី ដោយហ្គេនសេរិកដ៏គួរឲ្យភ័យខ្លាច។ ការឈ្នះរបស់គាត់ ភាគច្រើនជាការឈ្នះតាមសមុទ្រ; ហើយជ័យជម្នះរបស់គាត់គឺ «ដូចជាភ្នំធំមួយកំពុងឆេះដោយភ្លើង ត្រូវបានបោះចូលទៅក្នុងសមុទ្រ»។ តើមានរូបភាពណាដែលអាចបង្ហាញបានល្អជាងនេះ ឬសូម្បីតែស្មើនឹងនេះ ក្នុងការពិពណ៌នាអំពីការប៉ះទង្គិចគ្នានៃកងទ័ពជើងទឹក និងការបំផ្លិចបំផ្លាញទូទៅនៃសង្គ្រាមនៅតាមឆ្នេរសមុទ្រ? ក្នុងការពន្យល់អំពីត្រែនេះ យើងត្រូវស្វែងរកព្រឹត្តិការណ៍ខ្លះៗដែលនឹងមានទំនាក់ទំនងជាពិសេសទៅនឹងពិភពពាណិជ្ជកម្ម។ និមិត្តសញ្ញាដែលបានប្រើ នាំឲ្យយើងរំពឹងឃើញការកក្រើក និងការចលាចលជាធម្មតា។ គ្មានអ្វីក្រៅពីសង្គ្រាមសមុទ្រដ៏សាហាវមួយប៉ុណ្ណោះ ដែលអាចបំពេញសេចក្ដីទំនាយនេះបាន។ ប្រសិនបើការបន្លឺនៃត្រែទាំងបួនដំបូងទាក់ទងនឹងព្រឹត្តិការណ៍ដ៏គួរឲ្យកត់សម្គាល់បួនយ៉ាង ដែលបានរួមចំណែកទៅដល់ការដួលរលំនៃចក្រភពរ៉ូម ហើយត្រែទីមួយសំដៅទៅលើការបំផ្លាញរបស់ពួកហ្គោតក្រោមការដឹកនាំរបស់អាឡារិក នោះក្នុងត្រែនេះ យើងក៏រំពឹងឃើញដោយសមហេតុផលនូវសកម្មភាពឈ្លានពានបន្ទាប់បន្សំ ដែលបានរញ្ជួយអំណាចរ៉ូម និងនាំឲ្យវាដួលរលំ។ ការឈ្លានពានដ៏ធំបន្ទាប់គឺជាការឈ្លានពានរបស់ «ហ្គេនសេរិកដ៏គួរឲ្យភ័យខ្លាច» ដែលឈរនៅក្បាលនៃពួកវ៉ាន់ដាល់។ ដំណើរជីវិតនៃការប្រយុទ្ធរបស់គាត់បានកើតឡើងក្នុងអំឡុងឆ្នាំ គ.ស. 428–468។ មេដឹកនាំវ៉ាន់ដាល់ដ៏ធំនេះ មានទីបញ្ជាការធំរបស់គាត់នៅអាហ្វ្រិក....»

> «អំពីតួនាទីដ៏សំខាន់ដែលសមុទ្រចោរដ៏ក្លាហានរូបនេះបានសម្តែងក្នុងការដួលរលំរបស់ក្រុងរ៉ូម លោក Gibbon បានប្រើពាក្យដ៏មានន័យសំខាន់នេះថា៖ “Genseric ជាឈ្មោះមួយ ដែលក្នុងការបំផ្លាញចក្រភពរ៉ូម បានសមនឹងទទួលឋានៈស្មើគ្នាជាមួយនឹងឈ្មោះរបស់ Alaric និង Attila។”» Uriah Smith, Daniel and Revelation, 481, 484.

ស្ម៊ីធ ខណៈដែលបានដកស្រង់សម្តីអ្នកប្រវត្តិសាស្ត្រ Gibbon ដែលបានបញ្ជាក់អំពីនិមិត្តសញ្ញាប្រវត្តិសាស្ត្រនៃត្រែបីដំបូង បានកំណត់ថា Genseric គឺជាត្រែទីពីរ ហើយបន្ទាប់មកបាននិយាយថា Genseric «សមនឹងទទួលឋានៈស្មើនឹង Alaric និង Attila»។ Alaric គឺជាត្រែទីមួយ Genseric ជាត្រែទីពីរ ហើយ Attila ជនជាតិ Hun គឺជាត្រែទីបី ដែលត្រូវបានពិភាក្សានៅក្នុងខទីដប់។ ស្ម៊ីធបានបញ្ជាក់ថា ត្រែទីពីរ ដែលតំណាងដោយ Genseric នោះ តំណាងឲ្យប្រវត្តិសាស្ត្រនៃ «428-468»។ បន្ទាប់មក ស្ម៊ីធបានដកស្រង់ខទីដប់ ដែលកំណត់អត្តសញ្ញាណត្រែទីបី ហើយបន្តការរៀបរាប់របស់គាត់ថា៖

> «ក្នុង​ការបកស្រាយ និង​ការអនុវត្ត​អត្ថបទ​នេះ យើង​ត្រូវ​បាន​នាំ​មក​ដល់​ព្រឹត្តិការណ៍​សំខាន់​ទី​បី ដែល​បាន​បណ្តាល​ឲ្យ​មាន​ការ​បំផ្លាញ​អាណាចក្រ​រ៉ូម។ ហើយ​ក្នុង​ការ​ស្វែងរក​ការ​សម្រេច​តាម​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​នៃ​ត្រែ​ទី​បី​នេះ យើង​នឹង​ជំពាក់​ដល់​កំណត់សម្គាល់​របស់​វេជ្ជបណ្ឌិត Albert Barnes ចំពោះ​សម្រង់​ខ្លះៗ។ ក្នុង​ការ​ពន្យល់​ព្រះគម្ពីរ​បទ​នេះ ដូច​អ្នក​អធិប្បាយ​រូប​នេះ​បាន​និយាយ​ថា «ត្រូវ​តែ​មាន​មេដឹកនាំ ឬ​អ្នក​ចម្បាំង​ណា​ម្នាក់ ដែល​អាច​ប្រៀប​ធៀប​ទៅ​នឹង​អាចម៍ផ្កាយ​ដ៏​ឆេះ​សន្ធោសន្ធៅ​មួយ; ដំណើរ​របស់​គាត់​នឹង​ភ្លឺ​ចែងចាំង​យ៉ាង​វិសេស; គាត់​នឹង​លេច​មក​ភ្លាមៗ ដូច​ជា​ផ្កាយ​ឆេះ​មួយ ហើយ​បន្ទាប់​មក​នឹង​បាត់​ទៅ​វិញ​ដូច​ជា​ផ្កាយ​មួយ ដែល​ពន្លឺ​របស់​វា​ត្រូវ​បាន​ពន្លត់​នៅ​ក្នុង​ទឹក»។— Notes on Revelation 8.»

> «នៅទីនេះ គេបានសន្មតជាមុនថា ត្រែនេះមានការយោងដល់សង្គ្រាមបំផ្លាញ និងការឈ្លានពានដ៏សាហាវរបស់ Attila ប្រឆាំងនឹងអំណាចរ៉ូម ដែលគាត់បានដឹកនាំប្រតិបត្តិនៅក្បាលហ្វូងកងទ័ព Huns របស់គាត់....»

> «ហើយ​នាម​របស់​ផ្កាយ​នោះ ត្រូវ​បាន​ហៅ​ថា Wormwood [បញ្ជាក់​អំពី​ផលវិបាក​ដ៏​ជូរចត់]»។ ពាក្យ​ទាំងនេះ—ដែល​មាន​ទំនាក់ទំនង​យ៉ាង​ជិតស្និទ្ធ​ជាង​នេះ​ជាមួយ​ខមុន ដូច​ដែល​សូម្បី​តែ​សញ្ញា​វណ្ណយុត្តិ​ក្នុង​សេចក្តី​បកប្រែ​របស់​យើង​បញ្ជាក់—ធ្វើ​ឲ្យ​យើង​នឹក​ត្រឡប់​មួយ​រំពេច​ទៅ​កាន់​លក្ខណៈ​របស់ Attila ទៅ​កាន់​ទុក្ខវេទនា​ដែល​គាត់​ជា​អ្នក​បង្ក​ឡើង ឬ​ជា​ឧបករណ៍​នៃ​ការ​នោះ ហើយ​ទៅ​កាន់​សេចក្តី​ភ័យ​ខ្លាច​ដែល​ត្រូវ​បាន​បណ្តាល​ឲ្យ​កើត​ឡើង​ដោយ​នាម​របស់​គាត់។

> «ការផុតពូជទាំងស្រុង និងការលុបបំបាត់ចោល» ជាពាក្យដែលសមបំផុតក្នុងការបញ្ជាក់អំពីមហន្តរាយទាំងឡាយដែលគាត់បានបង្កឡើង។ គាត់បានហៅខ្លួនឯងថា «រំពាត់របស់ព្រះ»។ Uriah Smith, Daniel and Revelation, 484, 487.

ប្រវត្តិនៃត្រែទីបី ដែលតំណាងដោយ Attila ជនជាតិ Hun គឺចាប់ពីឆ្នាំ 441 រហូតដល់មរណភាពរបស់គាត់នៅឆ្នាំ 453។ បន្ទាប់មក Smith ដកស្រង់ខទីដប់ពីរ ដែលបង្ហាញអំពីត្រែទីបួន ហើយពិពណ៌នាអំពីស្តេចព្រៃផ្សៃ Odoacer ដែលក្នុងនោះ និមិត្តរូបបីជាន់នៃរ៉ូមខាងលិច ត្រូវបានតំណាងដោយព្រះអាទិត្យ ព្រះចន្ទ និងផ្កាយ។ គាត់កំណត់និមិត្តរូបទាំងបីនេះថាជានិមិត្តរូបនៃ «ព្រះអាទិត្យ ព្រះចន្ទ និងផ្កាយ—ដ្បិតពិតប្រាកដណាស់ នៅទីនេះវាត្រូវបានប្រើជានិមិត្តរូប—យ៉ាងច្បាស់សំដៅទៅលើពន្លឺធំៗនៃរដ្ឋាភិបាលរ៉ូម គឺអធិរាជ សមាជិកព្រឹទ្ធសភា និងកុងស៊ុលរបស់វា។ Bishop Newton កត់សម្គាល់ថា អធិរាជចុងក្រោយនៃរ៉ូមខាងលិចគឺ Romulus ដែលដោយការចំអក ត្រូវបានហៅថា Augustulus ឬ “Augustus តូចតាច”។ រ៉ូមខាងលិចបានដួលរលំនៅ គ.ស. 476។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ បើទោះបីជាព្រះអាទិត្យរបស់រ៉ូមត្រូវបានពន្លត់ទៅហើយក្តី ពន្លឺក្រោមបង្គាប់របស់វានៅតែបញ្ចេញពន្លឺស្រអាប់ ខណៈដែលព្រឹទ្ធសភា និងកុងស៊ុលនៅតែបន្តមាន។ ប៉ុន្តែ បន្ទាប់ពីការបរាជ័យក្នុងសង្គ្រាមស៊ីវិលជាច្រើន និងការប្រែប្រួលនៃវាសនានយោបាយ ជាទីបំផុត នៅ គ.ស. 566 ទម្រង់ទាំងមូលនៃរដ្ឋាភិបាលបុរាណត្រូវបានបំផ្លាញ ហើយទីក្រុងរ៉ូមខ្លួនឯងត្រូវបានបន្ទាបពីការជាអធិរាជនីនៃពិភពលោក មកជាដុកដុមក្រីក្រមួយ ដែលបង់សួយទៅឱ្យ Exarch នៃ Ravenna»។ Uriah Smith, Daniel and Revelation, 487.

នៅទីនេះ យើងឃើញសាក្សីមួយទៀតចំពោះការបែងចែកជាបីផ្នែកនៃក្រុងរ៉ូម ដែលជារូបស្រមោលជាមុននៃសហភាពជាបីផ្នែកនៃក្រុងរ៉ូមសម័យទំនើប។ ជាមួយនឹងក្រុងរ៉ូមខាងកើត និងអធិរាជ Constantine ការបែងចែកជាបីផ្នែកត្រូវបានតំណាងដោយបុត្រប្រុសទាំងបីរបស់ទ្រង់ ប៉ុន្តែជាមួយនឹងក្រុងរ៉ូមខាងលិច វាត្រូវបានតំណាងដោយទម្រង់រដ្ឋាភិបាលជាបីផ្នែករបស់ពួកគេ។ បន្ទាប់មក Smith កំណត់ថា ព្រះអាទិត្យ ព្រះចន្ទ និងផ្កាយ តំណាងឲ្យលំដាប់ជាក់លាក់មួយ ដែលតាមនោះក្រុងរ៉ូមខាងលិចត្រូវបានផ្ដួលរំលំ។ គាត់បញ្ចប់ការរៀបរាប់របស់គាត់ដោយសេចក្តីផ្ដើមដូចតទៅនេះអំពីត្រែបីចុងក្រោយ។

> «គ្រោះមហន្តរាយទាំងឡាយដែលត្រូវបាននាំមកលើអាណាចក្រដោយការឈ្លានពានដំបូងៗរបស់ជនព្រៃផ្សៃទាំងនេះ ទោះគួរឲ្យភ័យខ្លាចយ៉ាងណាក៏ដោយ ក៏នៅតែស្រាលបើប្រៀបធៀបនឹងគ្រោះមហន្តរាយទាំងឡាយដែលត្រូវតាមមកក្រោយ។ វាទាំងនោះគ្រាន់តែដូចជាតំណក់ទឹកដំបូងៗនៃភ្លៀងមួយ មុននឹងទឹកជំនន់ដ៏សន្ធឹកសន្ធាប់ដែលឆាប់ៗនឹងធ្លាក់មកលើពិភពរ៉ូម៉ាំងប៉ុណ្ណោះ។ ត្រែបីដែលនៅសល់ត្រូវបានគ្របដណ្ដប់ដោយពពកនៃសេចក្ដីវេទនា ដូចដែលបានបង្ហាញនៅក្នុងខទាំងឡាយបន្ទាប់មក។»

> «ខទី ១៣។ ហើយ​ខ្ញុំ​បាន​មើល​ឃើញ ហើយ​បាន​ឮ​ទេវតា​មួយ​កំពុង​ហោះ​កាត់​កណ្ដាល​មេឃ ដោយ​និយាយ​ដោយ​សំឡេង​ខ្លាំង​ថា វេទនា វេទនា វេទនា ដល់​អ្នក​ស្នាក់​នៅ​លើ​ផែនដី ដោយសារ​សំឡេង​ត្រែ​ផ្សេង​ទៀត​របស់​ទេវតា​ទាំង​បី ដែល​នៅ​មិន​ទាន់​ផ្លុំ​នៅ​ឡើយ»។

> «ទេវតានេះ មិនមែនជាមួយក្នុងចំណោមលំដាប់ទេវតាទាំងប្រាំពីរដែលផ្លុំត្រែទេ ប៉ុន្តែគ្រាន់តែជាអង្គមួយដែលប្រកាសថា ត្រែបីដែលនៅសេសសល់គឺជាត្រែវេទនា ដោយសារព្រឹត្តិការណ៍ដ៏គួរឱ្យស្ញប់ស្ញែងជាងមុន ដែលនឹងកើតឡើងនៅក្រោមសំឡេងនៃការផ្លុំរបស់វាទាំងនោះ។ ដូច្នេះ ត្រែបន្ទាប់ ឬត្រែទីប្រាំ គឺជាវេទនាទីមួយ; ត្រែទីប្រាំមួយ ជាវេទនាទីពីរ; ហើយត្រែទីប្រាំពីរ ដែលជាត្រែចុងក្រោយក្នុងលំដាប់ត្រែទាំងប្រាំពីរនេះ គឺជាវេទនាទីបី»។ Uriah Smith, Daniel and Revelation, 493.

យើងនឹងបន្តអំពីវេទនានៃត្រែទាំងបី នៅក្នុងអត្ថបទបន្ទាប់។

> «គ្រោះមហន្តរាយទាំងឡាយរបស់រ៉ូមអធិរាជ្យ ក្នុងការដួលរលំរបស់វា ត្រូវបានប្រាប់ទុករហូតដល់គ្រាចុងក្រោយបំផុតនៃវាទាំងអស់ គឺរហូតដល់រ៉ូមគ្មានទាំងអធិរាជ កុងស៊ុល ឬព្រឹទ្ធសភាទៀត។ “នៅក្រោមអភិបាល Exarchs នៃ Ravenna រ៉ូមត្រូវបានបន្ទាបចុះទៅថ្នាក់ទីពីរ។” មួយភាគបីនៃព្រះអាទិត្យត្រូវបានវាយប្រហារ ហើយមួយភាគបីនៃព្រះចន្ទ និងមួយភាគបីនៃផ្កាយទាំងឡាយផងដែរ។ ពូជពង្សរបស់ពួក Caesar មិនបានផុតពូជជាមួយនឹងអធិរាជទាំងឡាយនៃភាគខាងលិចឡើយ។ រ៉ូម មុនពេលការដួលរលំរបស់វា មានតែផ្នែកមួយនៃអំណាចអធិរាជ្យប៉ុណ្ណោះ។ កុងស្តង់ទីណូបលបានចែករំលែកជាមួយវានូវអាណាចក្រនៃពិភពលោក។ ហើយទាំងពួក Goths និងពួក Vandals ក៏មិនបានគ្រប់គ្រងដោយអំណាចជាអធិបតីលើទីក្រុងដែលនៅតែជាទីក្រុងអធិរាជ្យនោះឡើយ ដែលអធិរាជរបស់វា បន្ទាប់ពីការផ្ទេរទីតាំងរាជធានីនៃអាណាចក្រជាលើកដំបូងដោយ Constantine ជាញឹកញាប់បានកាន់ទុកអធិរាជនៃរ៉ូមឲ្យជាអ្នកតែងតាំង និងជាតំណាងរបស់ខ្លួន។ ហើយវាសនារបស់កុងស្តង់ទីណូបលត្រូវបានរក្សាទុកសម្រាប់សម័យកាលផ្សេងទៀត ហើយត្រូវបានប្រកាសដោយត្រែផ្សេងទៀត។ ក្នុងចំណោមព្រះអាទិត្យ ព្រះចន្ទ និងផ្កាយទាំងឡាយ នៅពេលនោះទើបតែមួយភាគបីប៉ុណ្ណោះដែលត្រូវបានវាយប្រហារ។»

> «ពាក្យបញ្ចប់នៃសូរស័ព្ទទីបួន បញ្ជាក់ដោយន័យអំពីការស្តារឡើងវិញនាពេលអនាគតនៃអាណាចក្រខាងលិច៖ “ថ្ងៃមិនបានភ្លឺសម្រាប់មួយភាគបីនៃវា ហើយយប់ក៏ដូចគ្នាដែរ”។ ក្នុងទំនាក់ទំនងនឹងអំណាចស៊ីវិល ក្រុងរ៉ូមបានក្លាយជាក្រោមអំណាចរបស់រាវេនណា ហើយប្រទេសអ៊ីតាលីជាខេត្តដែលត្រូវបានព្រះរាជាណាចក្រខាងកើតយកឈ្នះ។ ប៉ុន្តែ ដោយសមស្របជាងក្នុងការពាក់ព័ន្ធនឹងទំនាយដទៃទៀត ការការពារការថ្វាយបង្គំរូបភាពបាននាំឲ្យអំណាចខាងវិញ្ញាណ និងអំណាចខាងលោកិយរបស់សម្តេចប៉ាប និងរបស់អធិរាជ ចូលទៅក្នុងការប៉ះទង្គិចគ្នាយ៉ាងហិង្សាជាលើកដំបូង; ហើយ ដោយប្រគល់អំណាចទាំងមូលលើពួកជំនុំទាំងឡាយដល់សម្តេចប៉ាប យូស្ទីនៀនបានលើកដៃជួយរបស់គាត់ដល់ការលើកកម្ពស់អធិបតេយ្យភាពរបស់សម្តេចប៉ាប ដែលនៅពេលក្រោយបានអះអាងអំណាចក្នុងការបង្កើតព្រះមហាក្សត្រ។ នៅឆ្នាំ 800 នៃព្រះអម្ចាស់របស់យើង សម្តេចប៉ាបបានប្រទានដល់ឆាល្លេម៉ាញ់នូវឋានន្តរសក្តិជា អធិរាជនៃជនរ៉ូម”។—Keith។ ឋានន្តរសក្តិនោះត្រូវបានផ្ទេរម្តងទៀតពីស្តេចបារាំងទៅស្តេចអាល្លឺម៉ង់។ ហើយសូម្បីតែរឿងប្រឌិតនេះក៏ត្រូវបានបោះបង់ចោលជាចុងក្រោយ និងជារៀងរហូតដោយអធិរាជ ហ្វ្រានស៊ីស ទីពីរ នៅថ្ងៃទី 6 ខែសីហា ឆ្នាំ 1806។» A. T. Jones, The Great Nations of Today, 54.

Back to Articles