Article

# ផានីយូម — លេខបួន

សម្ព័ន្ធមិត្ត

Author

Jeff Pippenger

Published

March 4, 2025

Formats

PDF
Word
Song MP3

នៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រនៃ Panium សម្ព័ន្ធមិត្តមួយត្រូវបានបង្កើតឡើងរវាង Antiochus Magnus និង Philip នៃ Macedon។ សមរភូមិនោះត្រូវបានអនុវត្តដោយផ្ទាល់ប្រឆាំងនឹងកុមារស្តេច Ptolemy V ដោយ Antiochus ហើយ Philip បានចូលរួមចំណែកក្នុងន័យថា សង្គ្រាមរបស់គាត់នៅក្នុងផ្នែកផ្សេងៗនៃអាណាចក្របានរារាំងមិនឲ្យកងទ័ពផ្សេងទៀតមកជួយស្តេចកុមារអេហ្ស៊ីបទេ។ នេះមានន័យថា Putin ដែលជា​ស្តេច​ចុងក្រោយ​នៃ​ខាងត្បូង—ត្រូវបានតំណាងជានិមិត្តរូបដោយស្តេចកុមារនៃអេហ្ស៊ីប (កុមារ មានន័យថា ជំនាន់ចុងក្រោយតាមន័យទំនាយ) ត្រូវបានផ្តួលដោយ Trump ដែលត្រូវបានតំណាងដោយ Antiochus Magnus អ្នកដែលបានផ្តួល Ptolemy V នៅ Panium និងដូចដែល Reagan បានផ្តួលសហភាពសូវៀតនៅឆ្នាំ 1989។

ភីលីព មានន័យថា «អ្នកស្រឡាញ់សេះ» ហើយ «សេះ» ជានិមិត្តរូបទាំងអំណាចយោធា និងអំណាចសេដ្ឋកិច្ច។ សេះទាញរទេះសង្គ្រាម ហើយត្រូវបានទាហានជិះ ហើយសេះក៏ដឹកជញ្ជូនទំនិញទៅកាន់ទីផ្សារផងដែរ។ «សេះ» គឺជានិមិត្តរូបនៃ «រទេះ នាវា និងអ្នកជិះសេះ» ដែលជានិមិត្តរូបសំខាន់នៃសហរដ្ឋអាមេរិក ក្នុងទំនាក់ទំនងជាតំណាងរបស់ខ្លួនជាមួយស្តេចខាងជើង ដូចដែលបានបង្ហាញនៅក្នុងខ៤០។

សម្ព័ន្ធមិត្តរបស់ Trump មានការតំណាងជាពីរនៅក្នុង Philip នៃ Macedon និង Herod Philip the Tetrarch។ មិនថា​ជា Herod Philip ឬ Philip នៃ Macedon ក៏ដោយ និមិត្តសញ្ញានេះកំណត់សម្គាល់អំពីមនុស្សម្នាក់ដែលស្រឡាញ់អំណាចដែលត្រូវបានផ្គត់ផ្គង់ឲ្យខ្លួនដោយ Caesar ឬ Antiochus តាមលំដាប់រៀងៗខ្លួន។ Philip ស្រឡាញ់សេះ ហើយ Philip ម្នាក់មកពី Macedon ដែលបានកាន់កាប់តួនាទីកណ្ដាល និងជាមូលដ្ឋានគ្រឹះនៅក្នុងនគររបស់ Alexander the Great។

វា​ជា​មាតុភូមិ​របស់​គាត់ ជា​នគរ​ដែល​គាត់​បាន​ទទួល​មរតក​ពី​ព្រះបិតា​របស់​គាត់ គឺ​ភីលីព​ទី ២ ហើយ​ជា​មូលដ្ឋាន​ចាប់ផ្តើម​សម្រាប់​ចក្រភព​ដ៏​ធំ​ល្វឹងល្វើយ​របស់​គាត់។ ស្ថិត​នៅ​ភាគ​ខាង​ជើង​នៃ​ប្រទេស​ក្រិក ម៉ាសេដូន​មាន​លក្ខណៈ​ដាច់ដោយឡែក​ជា​មជ្ឈមណ្ឌល​នយោបាយ និង​យោធា ដែល​ជា​កន្លែង​អាឡិចសាន់ឌើរ​បាន​ប្រសូត (នៅ​ក្រុង​បេឡា ឆ្នាំ ៣៥៦ មុន គ.ស.) និង​ត្រូវ​បាន​ចិញ្ចឹម​បីបាច់​ឡើង ហើយ​វា​បាន​ផ្តល់​ធនធាន​ដំបូង កម្លាំង​មនុស្ស និង​រចនាសម្ព័ន្ធ​អង្គការ​ដែល​បាន​ជំរុញ​ការ​វាយលុក​ឈ្នះ​ជ័យ​របស់​គាត់។ ជា​សារសំខាន់ ម៉ាសេដូន​គឺជា​ស្នូល​នៃ​នគរ​របស់​អាឡិចសាន់ឌើរ—ជា​ចំណុច​ចាប់ផ្តើម​របស់​វា ជា​កម្លាំង​ចលករ​យោធា​របស់​វា និង​ជា​តំបន់​ដែល​បាន​ចងភ្ជាប់​អត្តសញ្ញាណ​របស់​គាត់​ថា​ជា​ស្តេច​ម៉ាសេដូនី​មួយ​អង្គ ទោះ​បី​ជា​ចក្រភព​របស់​គាត់​បាន​ពង្រីក​ឆ្ងាយ​ហួស​ពី​ព្រំដែន​របស់​វា​ក៏​ដោយ។

ម៉ាសេដូន តំណាងឲ្យតំបន់ខាងជើងនៃនគរបួនចំណែករបស់អាឡិចសាន់ឌើរ។ ដូច្នេះ ភីលីពម្នាក់គឺជា តេត្រាក ដែលមានន័យថា «មួយភាគបួន» ហើយភីលីពម្នាក់ទៀតគឺជា «មួយភាគបួន» នៃខ្យល់ទាំងបួននៃអាណាចក្រដើមរបស់អាឡិចសាន់ឌើរ។

ហេរ៉ូឌ​តំណាង​ឲ្យ​អ្នក​ម្នាក់​ដែល​បដិសេធ​សេចក្តី​សញ្ញា។ អេសាវ ដែល​ជា​ខ្សែពូជ​នាំ​ទៅ​ដល់​ហេរ៉ូឌ បាន​បោះបង់​សិទ្ធិ​កំណើត​របស់​ខ្លួន។ នៅ​ដើម​ដំបូង​បំផុត​នៃ​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​របស់​ប្រជាជន​សេចក្តី​សញ្ញា​ដែល​បាន​ជ្រើសរើស អេសាវ​បាន​ក្លាយ​ជា​និមិត្តរូប​នៃ​អ្នក​ទាំងឡាយ​ដែល​បដិសេធ​សេចក្តី​សញ្ញា​ដែល​ព្រះគ្រីស្ទ​បាន​សោយទិវង្គត ដើម្បី​បញ្ជាក់​ឲ្យ​មាន​សុពលភាព។ ត្រង់​ចំណុច​នោះ​ឯង ដែល​ព្រះ​ទ្រង់​រៀប​នឹង​ពង្រីក​ប្រជាជន​សេចក្តី​សញ្ញា​ដែល​ទ្រង់​បាន​ជ្រើសរើស​ឲ្យ​ទៅ​ជា​កុលសម្ព័ន្ធ​ទាំង​ដប់ពីរ អេសាវ​បាន​បះបោរ។ នៅ​ចុង​បញ្ចប់​នៃ​អ៊ីស្រាអែល​បុរាណ ពេល​ដែល​នៅ​ឯ​ឈើឆ្កាង ជន​ជាតិ​យូដា​បាន​អះអាង​ថា ពួកគេ «គ្មាន​ស្តេច​ណា​ផ្សេង​ក្រៅ​ពី​សេសារ» នោះ​ជាតិ​យូដា​បាន​ក្លាយ​ជា​និមិត្តរូប​នៅ​ទី​បញ្ចប់ នៃ​អ្វី​ដែល​ត្រូវ​បាន​អេសាវ​ធ្វើ​ជា​គំរូទុក​នៅ​ដើម​ដំបូង។ ពង្សាវតារ​របស់​ហេរ៉ូឌ​ត្រូវ​បាន​បង្កើត​ឡើង​ពី​ខ្សែពូជ​របស់​អេសាវ និង​របស់​ជន​ជាតិ​យូដា ជា​ខ្សែពូជ​មួយ​ដែល​ត្រូវ​បាន​និមិត្ត​សម្គាល់​ដោយ​អ្នក​បំពាន​សេចក្តី​សញ្ញា​ដ៏​បះបោរ​ម្នាក់​នៅ​ដើម​ដំបូង និង​ដោយ​ប្រជាជន​សេចក្តី​សញ្ញា​ដ៏​បះបោរ​មួយ​ក្រុម​នៅ​ទី​បញ្ចប់។

ហេរ៉ូដ​មហាក្សត្រ​បាន​ដាក់ពន្ធ​ដែល​នាំ​យ៉ូសែប និង​ម៉ារា មក​កាន់​បេថ្លេហិម ហើយ​ក្នុង​ចំណោម​បុត្រ​បី​នាក់​របស់​គាត់ ម្នាក់​គឺ ហេរ៉ូដ អង់ទីប៉ាស បុត្រ​របស់​ហេរ៉ូដ​មហាក្សត្រ បាន​គ្រប់គ្រង​នៅ​ក្នុង​សម័យ​នៃ​ឈើឆ្កាង។ រយៈពេល​នៃ​ព្រះជីវិត​របស់​ព្រះគ្រីស្ទ ចាប់​ពី​កំណើត​របស់​ទ្រង់​ដល់​សេចក្ដី​សោយទិវង្គត​របស់​ទ្រង់ ត្រូវ​បាន​តំណាង​ជា​និមិត្តរូប​ដោយ​វង្ស​គ្រួសារ​របស់​ហេរ៉ូដ ដូច្នេះ​ហើយ​បាន​កំណត់​អត្តសញ្ញាណ​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​នោះ​ថា​ជា​សម័យ​នៃ​ការ​យាង​មក​ពិនិត្យ​សួរសុខទុក្ខ​របស់​ព្រះ​ចំពោះ​ប្រជាជន​ដែល​បាន​ត្រូវ​ជ្រើសរើស ជា​ការ​យាង​មក​ពិនិត្យ​សួរសុខទុក្ខ​មួយ ដែល​ជន​ជាតិ​យូដា​ភាគ​ច្រើន​មិន​ដែល​បាន​ឃើញ​ឡើយ។

ហេរ៉ូឌដ៏មហិមា​បានសម្លាប់កុមារ​ទាំងឡាយ ដើម្បីឆ្លើយតប​នឹង​កំណើត​របស់​ព្រះយេស៊ូវ ដូច្នេះហើយ​បាន​ធ្វើឲ្យ​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​នៃ​កំណើត​របស់​លោក​ម៉ូសេ​កើតឡើង​សាជាថ្មី នៅពេល​អេហ្ស៊ីប​កំពុង​សម្លាប់​កុមារ​ទាំងឡាយ។ ការសម្លាប់​កុមារ​លើកដំបូង​គឺជា​ការប៉ុនប៉ង​សម្លាប់​អង្គ​ដែល​បានរំពឹងទុក​ថា​ជា​អ្នកដែល​ត្រូវបាន​ជ្រើសតាំង ហើយ​ការ​សម្លាប់​កុមារ​លើកចុងក្រោយ​ក៏​ជា​ការប៉ុនប៉ង​សម្លាប់​អង្គ​ដែល​បានរំពឹងទុក​ថា​ជា​អ្នកដែល​ត្រូវបាន​ជ្រើសតាំង​ម្តងទៀត។ មួយសែនសែសិបបួនពាន់​នាក់​ច្រៀង​បទចម្រៀង​របស់​ម៉ូសេ និង​របស់​កូនចៀម ហើយ​តាមន័យ​ព្យាករណ៍ “បទចម្រៀង” តំណាង​ឲ្យ​បទពិសោធន៍​មួយ។ មួយសែនសែសិបបួនពាន់​នាក់​រស់នៅ​ក្នុង​សម័យកាល​មួយ​ដែល​មាន​បទពិសោធន៍​ស្របគ្នា។ ក្នុង​ចំណោម​ភាពស្របគ្នា​ទាំងនោះ មួយ​បាន​មកដល់​នៅ​ថ្ងៃទី ២២ ខែមករា ឆ្នាំ ១៩៧៣ ដោយ​សាលក្រម​របស់​តុលាការ​កំពូល​មួយ ដែល​អនុញ្ញាត​ឲ្យ​មាន​ការ​រំលូតកូន​នៅ​សហរដ្ឋ​អាមេរិក។ ក្នុង​រយៈពេល​សែសិបប្រាំបួន​ឆ្នាំ​បន្ទាប់មក ប្រហែល ៦៦ លាន​នាក់ ដែល​អាច​ជា​បេក្ខជន​សក្តានុពល​ក្នុង​ចំណោម​មួយសែនសែសិបបួនពាន់​នាក់ ត្រូវបាន​សម្លាប់​តាមរយៈ​ការ​រំលូតកូន​ដែល​បាន​ទទួល​ការអនុម័ត​ដោយ​រដ្ឋាភិបាល​សហព័ន្ធ។

អំណាច​ជា​និមិត្តរូប​នៃ​កម្លាំង​យោធា៖

> ហើយសត្វសាហាវដែលខ្ញុំបានឃើញនោះ មានរូបរាងដូចខ្លា ហើយជើងរបស់វាដូចជើងខ្លាឃ្មុំ ហើយមាត់របស់វាដូចមាត់សិង្ហៈ; ហើយនាគបានប្រទានអំណាចរបស់វា បល្ល័ង្ករបស់វា និងសិទ្ធិអំណាចយ៉ាងធំដល់វា។ វិវរណៈ 13:2។

នាគ ដែល​ជា​រូម​ពហុទេវនិយម បាន​ផ្ដល់​របស់​បី​យ៉ាង​ដល់​អាណាចក្រ​ប៉ាប គឺ «អំណាច​របស់​វា និង​បល្ល័ង្ក​របស់​វា និង​សិទ្ធិ​អំណាច​ដ៏​ធំ»។ នៅ​ក្នុង​ខ​ទី​ដប់ពីរ សហរដ្ឋ​អាមេរិក គឺ​ជា​សត្វ​ពី​ផែនដី ត្រូវ​បាន​តំណាង​ថា​កំពុង​អនុវត្ត «អំណាច» ទាំងអស់​របស់​សត្វ​ដែល​នៅ​មុខ​វា។ ទោះ​ជា​យ៉ាង​ណា ពាក្យ «អំណាច» នៅ​ក្នុង​ខ​ទី​ពីរ គឺ​ជា​ពាក្យ​ក្រិក​មួយ​ផ្សេង​ពី​ពាក្យ​ដែល​បាន​បកប្រែ​ថា «អំណាច» នៅ​ក្នុង​ខ​ទី​ដប់ពីរ។ នៅ​ក្នុង​ខ​ទី​ពីរ «អំណាច» គឺ G1722 ដែល​មាន​ន័យ​ថា នៅ​ចំពោះ​មុខ (តាម​ន័យ​ត្រង់ ឬ​ន័យ​ធៀប) ៖ នៅ​ក្នុង​វត្តមាន (ទិដ្ឋភាព) នៃ។

ពាក្យ «អំណាច» នៅក្នុងខទីដប់ពីរ គឺជាពាក្យក្រិកមួយផ្សេងទៀត។

> ហើយវាប្រើអំណាចទាំងអស់របស់សត្វទីមួយនៅចំពោះមុខវា ហើយធ្វើឲ្យផែនដី និងអស់អ្នកដែលរស់នៅលើផែនដីនោះ ថ្វាយបង្គំសត្វទីមួយ ដែលរបួសស្លាប់របស់វាបានជាសះស្បើយ។ វិវរណៈ 13:12

ពាក្យ «អំណាច» G1832 នៅទីនេះ មានន័យថា (ក្នុងន័យនៃសមត្ថភាព) សិទ្ធិឯកសិទ្ធិ នោះគឺ ឥទ្ធិពលដែលបានប្រគល់អំណាចឲ្យ៖ អំណាច យុត្តាធិការ សេរីភាព អំណាច សិទ្ធិ កម្លាំង។ ពាក្យ «អំណាច» នៅក្នុងខទីដប់ពីរ កំពុងបញ្ជាក់ថា សត្វពីផែនដី គឺជាអំណាចដែលបានប្រគល់ឲ្យរបស់សត្វពីសមុទ្រ—សហរដ្ឋអាមេរិក គឺជាតំណាងប្រូកស៊ីរបស់សត្វពីសមុទ្រ។ សហរដ្ឋអាមេរិកអនុវត្តអំណាចដែលបានប្រគល់ឲ្យទាំងមូលរបស់សត្វទីមួយ។ នៅក្នុងខទីពីរ រ៉ូមបែបបូជានិយមបានប្រគល់អ្វីបីយ៉ាងទៅដល់សាសនាអធិការបតី។ ក្លូវីស បានប្រគល់កម្លាំងយោធា និងអំណាចសេដ្ឋកិច្ចរបស់គាត់ទៅឲ្យសាសនាអធិការបតី នៅឆ្នាំ 496 ក្នុងសមរភូមិ Tolbiac។ កុងស្តង់ទីន បានប្រគល់ «បល្ល័ង្ក» របស់ចក្រភពចេញទៅនៅឆ្នាំ 330 ហើយ Justinian បានកំណត់អត្តសញ្ញាណសម្ដេចប៉ាបថា ជាអ្នកកែតម្រូវពួកសាសនាខុសឆ្គង និងជាប្រមុខនៃពួកជំនុំទាំងឡាយ ដោយព្រះរាជក្រឹត្យមួយនៅឆ្នាំ 533។ ក្លូវីស នៅឆ្នាំ 496 ជានិមិត្តរូបជាមុននៃ Reagan នៅឆ្នាំ 1989។ Reagan ជានិមិត្តរូបជាមុននៃ Trump។

យោងតាម Gregory of Tours (ដែលបានសរសេរជិតមួយសតវត្សរ៍ក្រោយមក) Clovis កំពុងតែចាញ់ក្នុងសមរភូមិ ហើយដោយសេចក្ដីអស់សង្ឃឹម គាត់បានអំពាវនាវដល់ព្រះនៃសាសនាកាតូលិកឲ្យជួយ។ ភរិយារបស់គាត់ គឺ Clotilde ជាព្រះនាង Burgundian កាតូលិកមួយរូប ដែលបានជំរុញគាត់ឲ្យបម្លែងខ្លួនចេញពីការគោរពព្រះបែបពហុទេវនិយម។ Clovis បានស្បថថា បើគាត់ឈ្នះ គាត់នឹងទទួលយកសាសនាកាតូលិក។ ស្ថានការណ៍បានប្រែទៅជាល្អ—មិនថាដោយការអន្តរាគមន៍របស់ព្រះ ឬដោយយុទ្ធសាស្ត្រយោធានោះទេ—ហើយ Clovis បានយកឈ្នះលើពួក Alemanni ដោយសម្លាប់ស្តេចរបស់ពួកគេ និងបំបែកកម្លាំងទ័ពរបស់ពួកគេចេញខ្ចាត់ខ្ចាយ។ ដោយស្មោះត្រង់តាមពាក្យសម្បថរបស់ខ្លួន គាត់បានបម្លែងខ្លួនមកកាន់សាសនាកាតូលិក ហើយទទួលពិធីជ្រមុជទឹក ដែលតាមប្រពៃណីកំណត់កាលបរិច្ឆេទថា នៅថ្ងៃបុណ្យណូអែល ឆ្នាំ 496 នៅ Reims ដោយអភិបាល Remigius (St. Remi)។

ការប្រែចិត្តរបស់ទ្រង់បានក្លាយជាចំណុចបត់សំខាន់មួយ ដោយធ្វើឲ្យក្លូវីសក្លាយជាស្តេចកាតូលិកដំបូងគេក្នុងចំណោមអ្នកគ្រប់គ្រងជនជាតិហ្សឺម៉ានិក (មិនដូចជាវីស៊ីហ្គោត ឬអូស្ត្រូហ្គោត ដែលជាគ្រីស្ទបរិស័ទអារីយ៉ានឡើយ)។ ការនេះបានធ្វើឲ្យជនហ្វ្រាំងស៍ស្របជាមួយព្រះវិហាររ៉ូម ដោយនាំឲ្យទ្រង់ទទួលបានការគាំទ្រពីប្រជាជនហ្គាល់ឡូ-រ៉ូម និងពីសម្តេចប៉ាប។ ពិធីបុណ្យជ្រមុជទឹករបស់ក្លូវីស តែងតែត្រូវបានចាត់ទុកថាជា «កំណើត» ជានិមិត្តរូបនៃប្រទេសបារាំងក្នុងនាមជាជាតិ​កាតូលិក ដែលធ្វើឲ្យវាខុសប្លែកពីអាណាចក្រព្រៃផ្សៃដទៃទៀតដែលប្រកាន់ខ្ជាប់អារីយ៉ាននិយម ឬពហុទេវនិយម។ ដោយហេតុនេះ សាសនាកាតូលិកហៅប្រទេសបារាំងថា «បុត្រច្បងរបស់ព្រះវិហារកាតូលិក» ហើយក៏ថា «បុត្រីច្បងរបស់ព្រះវិហារកាតូលិក» ផងដែរ។

នៅពេលដែលក្លូវីសបានក្លាយជា​អំណាចតំណាងដំបូង​របស់សម្តេចប៉ាប​នៅឆ្នាំ 496 គាត់បានជានិមិត្តរូបអំពី រ៉េហ្គែន ដែលបានក្លាយជា​អំណាចតំណាង​នៅឆ្នាំ 1989។ នៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ​របស់ រ៉េហ្គែន និងសម្តេចប៉ាប ចន ប៉ូល ទី២ សម្ព័ន្ធភាពសម្ងាត់មួយត្រូវបានបង្កើតឡើង ក្នុងគោលបំណងនៃការផ្តួលរំលំ​ស្តេច​ខាងត្បូង។ ចាប់ពីឆ្នាំ 1798 រហូតដល់​ច្បាប់ថ្ងៃអាទិត្យ ស្រីពេស្យា​នៃទីរ៉ុស​ត្រូវបានលាក់បាំង ហើយនាងគឺជាស្រីពេស្យាដូចគ្នានោះឯង ដែលតាមដានឫសគល់របស់នាងត្រឡប់ទៅដល់ ម៉ាសេដូន ជានគរខាងជើងបំផុត។ នាងគឺជា​ស្តេច​ខាងជើង ដែលត្រូវបានលាក់បាំងតាមទំនាយ ប៉ុន្តែនៅតែអះអាងថា​មិនអាចខុសបាន។

សម្តេចសង្ឃប៉ាបក៏តំណាងឲ្យ «ពួកអ្នកដែលបោះបង់សម្ពន្ធមិត្ត» ផងដែរ ដែល ទោះបីជាត្រូវបានលាក់បាំងតាមទំនាយពេញមួយសង្គ្រាមប្រូកស៊ីទាំងបីក៏ដោយ ក៏នៅទីបំផុតនឹងលេចចេញឲ្យឃើញក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រនៃសមរភូមិ Panium។ នៅក្នុងការផ្លាស់ប្តូរពីរ៉ូមអធិរាជទៅជារ៉ូមប៉ាប ដានីយ៉ែលបានកំណត់សម្គាល់ពេលដែលរ៉ូមនិយមបូជាព្រះក្លែងក្លាយកំពុងឈានដល់ចុងបញ្ចប់នៃសម័យរបស់ខ្លួនជានគរទីបួននៃទំនាយព្រះគម្ពីរ។

> ដ្បិត​នាវា​ទាំងឡាយ​របស់​ស៊ីត្ទីម​នឹង​មក​ទាស់​នឹង​គាត់ ហេតុ​ដូច្នេះ​គាត់​នឹង​កើត​ទុក្ខ ហើយ​ត្រឡប់​ទៅ​វិញ ទាំង​មាន​សេចក្ដី​កំហឹង​ទាស់​នឹង​សេចក្ដី​សញ្ញា​បរិសុទ្ធ​ផង ដូច្នេះ​គាត់​នឹង​ធ្វើ​មែន គឺ​គាត់​នឹង​ត្រឡប់​ទៅ​វិញ ហើយ​សេពគប់​ជាមួយ​អ្នក​ទាំងឡាយ​ដែល​បោះបង់​ចោល​សេចក្ដី​សញ្ញា​បរិសុទ្ធ។ ដានីយ៉ែល 11:30។

នៅក្នុង​ខ​នេះ​ថា «អស់​អ្នក​ដែល​បោះបង់​ចោល​សេចក្តី​សញ្ញា​បរិសុទ្ធ» គឺ​ជា​ក្រុមជំនុំ​កាតូលិក។ អស់​អ្នក​ដែល​បោះបង់​ចោល​សេចក្តី​សញ្ញា​បរិសុទ្ធ គឺ​ជា​ក្រុមជំនុំ​ពើហ្គាម៉ុស​ដែល​ចុះ​សម្រុង​របស់​យ៉ូហាន អ្នក​ទទួល​វិវរណៈ ដែល​តាម​ពាក្យ​របស់​ប៉ូល នឹង​ក្បត់​ចេញ​មុន​ពេល​មនុស្ស​នៃ​អំពើ​បាប​ត្រូវ​បាន​បង្ហាញ។ សាសនា​កាតូលិក គឺ​ជា​អស់​អ្នក​ដែល​បាន​បោះបង់​ចោល​សេចក្តី​សញ្ញា ដូច​ដែល​ត្រូវ​បាន​តំណាង​ដោយ​ការ​វាយប្រហារ​ដែល​បាន​នាំ​មក​លើ​ព្រះបន្ទូល​របស់​ព្រះ ហើយ​ក៏​លើ​ថ្ងៃ​សប្ប័ទ​ទី​ប្រាំពីរ​ផង​ដែរ ដែល​ទាំង​ពីរ​នេះ​ត្រូវ​បាន​ដាក់​ក្រោម​ការ​វាយប្រហារ​ជា​បន្ត​បន្ទាប់​ចាប់​តាំង​ពី​សម័យ​កុងស្តង់ទីន​មក។ មុន​នេះ​នៅ​ក្នុង​ជំពូក​ទី​ដប់មួយ «សេចក្តី​សញ្ញា» ក៏​ត្រូវ​បាន​យោង​ដល់​ផង​ដែរ។

> ហើយចិត្តរបស់ស្តេចទាំងពីរនេះ នឹងមានបំណងធ្វើអំពើអាក្រក់ ហើយពួកគេនឹងនិយាយកុហកនៅតុតែមួយ ប៉ុន្តែការនោះនឹងមិនចម្រើនឡើយ ដ្បិតចុងបញ្ចប់នៅតែស្ថិតនៅក្នុងពេលដែលបានកំណត់ទុក។ បន្ទាប់មក គាត់នឹងត្រឡប់ទៅស្រុករបស់ខ្លួនវិញ ដោយមានទ្រព្យសម្បត្តិយ៉ាងច្រើន ហើយចិត្តរបស់គាត់នឹងប្រឆាំងនឹងសញ្ញាសញ្ញាបរិសុទ្ធ ហើយគាត់នឹងប្រព្រឹត្តការដ៏ខ្លាំងក្លា រួចត្រឡប់ទៅស្រុករបស់ខ្លួនវិញ។ នៅពេលដែលបានកំណត់ទុក គាត់នឹងត្រឡប់មកវិញ ហើយចូលមកខាងត្បូង ប៉ុន្តែការនោះនឹងមិនដូចលើកមុន ឬដូចលើកក្រោយឡើយ។ ដានីយ៉ែល 11:27–29។

ក្នុង​ខ​ទាំងនេះ «គាត់» ត្រឡប់​ទៅ​ស្រុក​របស់​ខ្លួន​វិញ ហើយ​បន្ទាប់​មក​ក្រោយ​មក គាត់​ក៏​ត្រឡប់​ទៅ​ស្រុក​របស់​ខ្លួន​វិញ​ម្ដង​ទៀត។ ការ​ត្រឡប់​ទាំង​ពីរ​នេះ​តំណាង​ឲ្យ​ជ័យជម្នះ​ពីរ ដែល​បន្ទាប់​មក​ត្រូវ​បាន​អម​ដោយ «ការ​ត្រឡប់» ដោយ​ជោគជ័យ​ចូល​ទៅ​ទីក្រុង​រ៉ូម។ លើក​ទី​មួយ​គឺ​សង្គ្រាម​អាក់ទីអុំ នៅ​ឆ្នាំ 31 មុន គ.ស. ទាស់​នឹង​អាន់តូនី និង​ក្លេអូបាត្រា ហើយ​លើក​ទី​ពីរ​គឺ​ក្រោយ​ការ​បំផ្លាញ​ក្រុង​យេរូសាឡឹម នៅ​ឆ្នាំ 70 គ.ស.។ «ពេល​វេលា​ដែល​បាន​កំណត់» នៅ​ក្នុង​ខ​ទាំងនេះ​គឺ​ឆ្នាំ 330 ដែល​សម្គាល់​ការ​បញ្ចប់​នៃ «ពេល​វេលា» ព្យាករណ៍​នៅ​ក្នុង​ខ​ទី​ម្ភៃ​បួន ដែល​ស្មើ​នឹង​បី​រយ​ហុកសិប​ឆ្នាំ។

ស្ដេច​ទាំង​ពីរ​ដែល​និយាយ​ពាក្យ​កុហក​នៅ​តុ​មួយ ធ្វើ​ដូច្នោះ​នៅ​មុន «ពេល​ដែល​បាន​កំណត់» ព្រោះ​ថា «ដ្បិត​ចុងបញ្ចប់​នៅ​តែ​នឹង​មក​ដល់​នៅ​ពេល​ដែល​បាន​កំណត់»។ សំណួរ​មួយ​ដែល​គួរ​ត្រូវ​បាន​ពិចារណា​គឺ តើ​ខ​នេះ​មាន​ន័យ​ដូច​ម្តេច នៅ​ពេល​ដែល​វា​ចែង​ថា «បន្ទាប់​មក គាត់​នឹង​ត្រឡប់​ទៅ​ស្រុក​របស់​ខ្លួន​វិញ ដោយ​មាន​ទ្រព្យ​សម្បត្តិ​ជា​ច្រើន»? តើ​វា​មាន​ន័យ​ថា នៅ​ពេល​ដែល​បាន​កំណត់ នោះ​គាត់​នឹង​ត្រឡប់​វិញ​ឬ? ឬ​ក៏​វា​មាន​ន័យ​ថា ក្រោយ​ពី​អ្នក​ទាំង​ពីរ​និយាយ​កុហក​នៅ​តុ​រួច​ហើយ នោះ​គាត់​នឹង​ត្រឡប់​វិញ ហេតុ​ដូច្នេះ ការ​ត្រឡប់​វិញ​នោះ​កើត​ឡើង​មុន​ពេល​ដែល​បាន​កំណត់។

អ៊ូរាយ៉ា ស្ម៊ីធ កំណត់អត្តសញ្ញាណការត្រឡប់មកវិញទាំងពីរនោះថា​ជា​ឆ្នាំ 31 មុន គ.ស. និង 70 គ.ស. ដែលតំណាងឲ្យប្រវត្តិសាស្ត្រមុន​ឆ្នាំ 330 ដែលជា​ពេលវេលាដែលបានកំណត់ទុក។ ស្ម៊ីធ ក៏ចង្អុលបង្ហាញផងដែរថា «ការត្រឡប់មកវិញ» នៅក្នុងខទី​ម្ភៃប្រាំបួន គឺស្ថិតនៅក្រោយ​ឆ្នាំ 330 ហើយថា​វា​មិន​បាន​ជោគជ័យ​ដូច​ជា​ការត្រឡប់មកវិញ​ទាំងឡាយ​ដែលបានកើតឡើងបន្ទាប់ពី​សង្គ្រាម​អាក់ទីយ៉ូម និង​ក្រុងយេរូសាឡឹម​នោះទេ។ ន័យរបស់ការនេះ​គឺថា មុន​ពេលវេលាដែលបានកំណត់​ទុក មាន​ការ​ជួបប្រជុំ​មួយ​ដែលមាន​ការ​និយាយកុហក ហើយបន្ទាប់មក​ស្តេច​ម្នាក់​ក្នុងចំណោម​ស្តេច​ទាំងពីរ​ដែលបាន​និយាយកុហក​នោះ បានត្រឡប់មកវិញ​ជាមួយ​ទ្រព្យសម្បត្តិ​យ៉ាងច្រើន បន្ទាប់មក​គាត់​ប្រឆាំង​នឹង​សញ្ញាប័ន្ធ​បរិសុទ្ធ ប្រព្រឹត្ត​កិច្ចការ​អស្ចារ្យ ហើយត្រឡប់មកវិញ​នៅ​ឆ្នាំ 330 ដែលជា​ពេលវេលាដែលបានកំណត់ទុក។

បន្ទាប់មក គាត់វាយប្រហារទិសខាងត្បូង ប៉ុន្តែវានឹងមិនដូចសង្គ្រាមអាក់ទីយ៉ូម ឬការបំផ្លាញក្រុងយេរូសាឡឹមឡើយ។ ប្រវត្តិសាស្ត្រនៃឆ្នាំ 70 គ.ស. ក្នុងខទាំងនេះ បង្ហាញអំពីទីបញ្ចប់នៃប្រជាជនសម្ពន្ធមេត្រីដែលព្រះបានជ្រើសរើស ដូចដែលត្រូវបានតំណាងដោយ «សម្ពន្ធមេត្រីបរិសុទ្ធ» នៅក្នុងអត្ថបទនេះ។ នៅក្នុងខទីសាមសិប ចក្រភពរ៉ូមមិនជឿលើព្រះមានការយល់ដឹងរួមជាមួយអ្នកទាំងឡាយដែលបោះបង់សម្ពន្ធមេត្រីបរិសុទ្ធ។ ឆ្នាំ 70 គ.ស. គឺជាទីបញ្ចប់យ៉ាងពិតប្រាកដនៃអ៊ីស្រាអែលបុរាណតាមព្យញ្ជនៈ ក្នុងនាមជាប្រជាជនសម្ពន្ធមេត្រីរបស់ព្រះ ហើយខទីសាមសិបកំពុងកំណត់អត្តសញ្ញាណប្រវត្តិសាស្ត្រដែលកើតឡើងបួនសតវត្សរ៍បន្ទាប់ពីឆ្នាំ 70 គ.ស.។ អ្នកទាំងឡាយដែលបោះបង់សម្ពន្ធមេត្រី ក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រដែលត្រូវបានតំណាងនៅក្នុងខទីសាមសិប គឺជាអ្នកដែលបានបោះបង់សម្ពន្ធមេត្រីដែលព្រះ និងប្រជាជនគ្រីស្ទានរបស់ទ្រង់បានចូលក្នុងនោះ។ រ៉ូមសម្តេចប៉ាប គឺជាសាសនាចក្រដែលត្រូវបានតំណាងថាជាអ្នកទាំងឡាយដែលបោះបង់សម្ពន្ធមេត្រីបរិសុទ្ធ នៅក្នុងខទីសាមសិប។

> ដ្បិត​នាវា​របស់​គីត្តិម​នឹង​មក​ទាស់​នឹង​គាត់ ដូច្នេះ​គាត់​នឹង​សោកស្តាយ ហើយ​ត្រឡប់​ទៅ​វិញ ទាំង​មាន​សេចក្ដី​កំហឹង​ទាស់​នឹង​សេចក្ដី​សញ្ញា​បរិសុទ្ធ ដូច្នេះ​គាត់​នឹង​ប្រព្រឹត្ត ហើយ​គាត់​នឹង​ត្រឡប់​ទៅ​វិញ​ទៀត ទាំង​មាន​ការ​យល់ព្រម​ជា​មួយ​នឹង​ពួក​អ្នក​ដែល​បោះបង់​សេចក្ដី​សញ្ញា​បរិសុទ្ធ។ ដានីយ៉ែល 11:30។

ខទី​ម្ភៃ​ប្រាំបួន នាំ​យើង​មក​ដល់​ឆ្នាំ 330 ដែល​ជា​ពេល​វេលា​ដែល​បាន​កំណត់​ទុក ហើយ​បាន​សម្រេច​ដោយ​កុងស្តង់ទីន ផ្លាស់ទី​រាជធានី​ទៅ​កាន់​កុងស្តង់ទីណូបុល។ នៅ​សញ្ញា​សម្គាល់​នោះ រ៉ូម​មិន​ជឿ​ព្រះ​នឹង​ត្រូវ​បាន​ទាញ​ចូល​ក្នុង​សង្គ្រាម​ខាង​ត្បូង​មួយ ដែល​នឹង​មិន​ទទួល​ជោគជ័យ​ដូច​ជា​នៅ​អាក់ទីម និង​យេរូសាឡិម​ឡើយ។ បន្ទាប់​មក ក្នុង​ខ​ទី​សាមសិប រ៉ូម​មិន​ជឿ​ព្រះ​ត្រូវ​បាន​វាយប្រហារ​ដោយ ហ្សិនសេរិក ដែល​បាន​ចាប់ផ្ដើម​សង្គ្រាម​ជើងទឹក​របស់​ខ្លួន​ពី គីទីម ដែល​សព្វថ្ងៃ​នេះ​គេ​ស្គាល់​ថា​ជា ការថាច់។ សង្គ្រាម​ប្រឆាំង​នឹង​រ៉ូម​មិន​ជឿ​ព្រះ​នេះ ក៏​ត្រូវ​បាន​តំណាង​ផង​ដែរ​ថា​ជា​ត្រែ​ទី​ពីរ ក្នុង​ចំណោម​ត្រែ​ទាំង​ប្រាំពីរ​នៅ​ក្នុង​គម្ពីរ​វិវរណៈ។ អំណាច​ត្រែ​ទាំង​បួន​ដំបូង​នោះ បាន​នាំ​រ៉ូម​ខាង​លិច​ទៅ​ដល់​ទី​បញ្ចប់​ត្រឹម​ឆ្នាំ 476។ ក្នុង​ចំណោម​ត្រែ​ទាំង​បួន​ដំបូង​នោះ ត្រែ​ទី​ពីរ គឺ​នាវា​របស់ គីទីម គឺ​ធ្ងន់ធ្ងរ​បំផុត ពីព្រោះ ហ្សិនសេរិក បាន​គ្រប់គ្រង​សមុទ្រ​ទាំងឡាយ ហើយ​ទ្រព្យសម្បត្តិ​របស់​ចក្រភព​ក៏​រីងស្ងួត​ទៅ។

ដោយបានប្រឈមមុខ ហើយមានទុក្ខព្រួយដោយសារនាវារបស់ Chittim គាត់ត្រឡប់មកវិញ ហើយមានសេចក្តីខឹងសម្បារចំពោះសម្ពន្ធមេត្រីបរិសុទ្ធ។ ការនេះបានសម្រេចឡើងក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រដែលនាំទៅដល់ការផ្តល់អំណាចដល់ស្ថាប័នសម្តេចប៉ាបនៅឆ្នាំ 538 តាមរយៈសង្គ្រាមប្រឆាំងនឹងព្រះបន្ទូលរបស់ព្រះ។ បន្ទាប់ពីនោះ គាត់ត្រឡប់មកវិញ ហើយមាន “ការយោគយល់ជាមួយនឹងពួកអ្នកដែលបោះបង់សម្ពន្ធមេត្រីបរិសុទ្ធ”។ អន្តរកម្មរវាងរ៉ូមបែបពហុទេវនិយម និងរ៉ូមបែបសម្តេចប៉ាបនោះ បានសម្រេចឡើងនៅឆ្នាំ 533 ដោយព្រះរាជក្រឹត្យរបស់ Justinian។ បន្ទាប់មក ខបន្ទាប់ គឺខទីសាមសិបមួយ បន្តរៀបរាប់អំពីរបៀបដែលរ៉ូមបែបពហុទេវនិយមត្រូវបាន “ធ្វើឲ្យមានទុក្ខព្រួយ”។ នៅក្នុង 2 Thessalonians ប៉ុលបង្រៀនថា រ៉ូមបែបពហុទេវនិយមបាន “ទប់ស្កាត់” ស្ថាប័នសម្តេចប៉ាបមិនឲ្យកាន់កាប់អំណាចនៅឆ្នាំ 538។ បន្ទាប់ពីគាត់ត្រូវបានធ្វើឲ្យមានទុក្ខព្រួយដោយការវាយប្រហារពីសមុទ្រ ដែលបំផ្លាញសេដ្ឋកិច្ចនៃនគរនោះ គាត់មានសេចក្តីខឹងសម្បារចំពោះសម្ពន្ធមេត្រីបរិសុទ្ធ បន្ទាប់មកមានការយោគយល់ជាមួយនឹងពួកអ្នកដែលបោះបង់សម្ពន្ធមេត្រីនោះ។ នៅក្នុងខបន្ទាប់ៗ “អាវុធ” ដែលតំណាងឲ្យអំណាចដែលត្រូវបានផ្តល់ដល់ស្ថាប័នសម្តេចប៉ាបនៅឆ្នាំ 496 ដោយ Clovis បានឈរឡើង ហើយពួកវាបំពុលទីបរិសុទ្ធនៃកម្លាំង ដែលក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រតំណាងឲ្យទីក្រុងរ៉ូម ហើយបន្ទាប់មក រ៉ូមបែបពហុទេវនិយមនឹងដកសាសនាពហុទេវនិយម (the daily) ចេញពីអាណាចក្រ ហើយជំនួសវាដោយសាសនាកាតូលិក ហើយបន្ទាប់មកពួកគេតាំងស្ថាប័នសម្តេចប៉ាបឡើងលើបល្ល័ង្កនៅឆ្នាំ 538។

នៅពេលដែលអំណាចសម្តេចប៉ាបត្រូវបានលើកតម្កើងឡើងនៅឆ្នាំ 538 នោះ វាបានផ្តល់ទាំងសាក្សីព្យាករណ៍មួយ ហើយក៏ជាសាក្សីប្រវត្តិសាស្ត្រមួយផងដែរ ដែលត្រូវបានតំណាងនៅក្នុងខទាំងឡាយដែលយើងកំពុងពិចារណា។ ឆ្នាំ 538 ត្រូវបានធ្វើជាគំរូដោយឆ្នាំ 31 មុន គ.ស. និងសមរភូមិ Actium។ នៅក្នុង ដានីយ៉ែល ជំពូក 8 ខទី 9 រ៉ូមបាកាននឹងយកឈ្នះឧបសគ្គភូមិសាស្ត្របី ដើម្បីដណ្តើមយកបល្ល័ង្កនៃផែនដី។ ទីមួយគឺ ស៊ីរី នៅភាគខាងកើត បន្ទាប់មកគឺ យូដា និងយេរូសាឡឹម ហើយបន្ទាប់មកគឺ អេហ្ស៊ីប នៅក្នុងសមរភូមិ Actium។ រ៉ូមសម្តេចប៉ាបក៏នឹងមានស្នែងបីត្រូវបានដកចេញផងដែរ ដែលក្នុងចំណោមនោះ ស្នែងទីបីគឺពួក Goths ដែលត្រូវបានបណ្តេញចេញពីទីក្រុងរ៉ូមនៅឆ្នាំ 538។ រ៉ូមបាកាន និងរ៉ូមសម្តេចប៉ាប ផ្តល់សាក្សីពីរដែលកំណត់អត្តសញ្ញាណថា សមរភូមិ Actium ស្របគ្នានឹងឆ្នាំ 538 ហើយឆ្នាំ 538 បង្ហាញជាគំរូនៃច្បាប់ថ្ងៃអាទិត្យនៅសហរដ្ឋអាមេរិក នៅពេលដែលរ៉ូមសម័យទំនើបគ្រប់គ្រងយ៉ាងអធិបតេយ្យរហូតដល់ពេលសាកល្បងត្រូវបានបិទបញ្ចប់។

យើង​បាន​បញ្ចប់​ទិដ្ឋភាព​ទូទៅ​នៃ​ខ​ទី​ម្ភៃប្រាំពីរ​ដល់​ខ​ទី​សាមសិបមួយ។

នៅក្នុងអត្ថបទបន្ទាប់ យើងនឹងផ្តោតលើខទាំងនេះ ហើយចាប់ផ្តើមការងារនៃការផ្គូផ្គងអត្ថបទនេះជាមួយនឹងប្រវត្តិសាស្ត្រនៃខទីដប់មួយដល់ខទីដប់ប្រាំ។

Back to Articles