Article

# Paniumu - Umubare wa Cyenda

Umurongo wa Kane

Author

Jeff Pippenger

Published

April 1, 2025

Formats

PDF
Word
Song MP3

> Nuko umwami wo mu bumanuko azarakara cyane, asohoke ajye kumurwanya, ni ukuvuga umwami wo mu majyaruguru; kandi azateranya ingabo nyinshi cyane; ariko izo ngabo zizagabizwa mu kuboko kwe. Nuko amaze gutsinda izo ngabo, umutima we uzishyira hejuru; kandi azagusha ibihumbi byinshi cyane; ariko ntazakomera bitewe n’ibyo. Daniyeli 11:11, 12.

Imirongo ya cumi n’umwe n’iya cumi n’ibiri igaragaza intsinzi ya Putin ku Ukraine no ku Muryango w’Ubumwe bw’u Burayi, hamwe n’ingaruka n’akaga bizamubaho nyuma y’iyo ntsinzi ye mu ntambara ya Ukraine, nk’uko bigereranywa na Ptolémée mu ntsinzi ye i Raphia mu mwaka wa 217 mbere ya Kristo no kurimbuka kwe kuvugwa mu murongo wa cumi n’ibiri. Insanganyamatsiko y’iyo mirongo ni ukuzamuka no kugwa k’umwami w’ikusi.

Kugeza aha, izo nyandiko zagiye zigaragaza insanganyamatsiko z’ibanze z’imirongo y’ubuhanuzi yo mu gice cya cumi na kimwe. Umurongo wa cumi na umwe ukeneye igihe gito cy’inyongera mbere y’uko dukomeza muri icyo gice. Daniyeli 11:11 ihuye na Ibyahishuwe 11:11.

> Nuko nyuma y’iminsi itatu n’igice, Umwuka w’ubugingo uva ku Mana ubinjiramo, bahagarara ku birenge byabo; maze ubwoba bwinshi bugwira abababonye. Ibyahishuwe 11:11.

Mu mwaka wa 2023, ba bahamya babiri bari barishwe n’inyamaswa yavuye ikuzimu bahagarara ku birenge byabo. Ubuhamya bw’ihembe ry’Abarepubulikani bwari bwaratangiye mu mwaka wa 2015 igihe Donald Trump yatangazaga ko aziyamamariza umwanya wa perezida, maze mu mwaka wa 2020 ikiyoka, gihagarariwe n’abanyabumwe-mpuzamahanga bo mu isi, hamwe n’abanyabumwe-mpuzamahanga ari bo ishyaka ry’Abademokarate bafatanyije n’abanyabumwe-mpuzamahanga bo mu ishyaka ry’Abarepubulikani (RINO’s), bibye amatora maze bashyiraho Joe Biden, bityo bicira Donald Trump mu muhanda. Ihembe ry’Abaporotesitanti rihagarariwe n’umurimo Future for America ryishwe binyuze mu gukwirakwiza ubuhanuzi butari bwo bwavugaga igitero cya Isilamu kuri Nashville. Mu mwaka wa 2023, amahembe yombi, iry’Abarepubulikani n’iry’Abaporotesitanti, yarazuwe. Umurongo wa cumi n’umwe werekana itangira ry’Intambara ya Ukraine guhera mu mwaka wa 2014 kugeza ku ntsinzi ya nyuma ya Putin n’u Burusiya.

Umurongo wa cumi n’umwe ni ikigeragezo kigaragara kigera ku ndunduro yacyo mu rubanza ku Bwadivantisiti muri rusange, ariko kandi no ku bemeye umucyo wa 9/11 no kuza kwa ishyano rya gatatu; nyamara cyane cyane ni ku bazabazwa umucyo w’ubuhanuzi wakomeje guhishurwa buhoro buhoro kuva muri Nyakanga 2023.

Ubuyobozi bw’Abadiventisiti bwarenganyijwe mu mwaka wa 1989, nk’uko byashushanyijwe n’ivuka rya Kristo muri icyo gihe cy’ubuhanuzi. Mu mubatizo wa Kristo ni bwo yatangiye guhamagara abigishwa bari “urufatiro” rw’Itorero rya Gikristo, bityo agashushanya 9/11, igihe hamwe no kuza kwa Isilamu y’ishyano rya gatatu Uwiteka yayoboye ubwoko bwe kubagarura mu nzira za kera za Yeremiya, zigereranya urufatiro rw’Abadiventisiti. Ku wa 9/11 urubanza rw’abazima rwatangiriye ku nzu y’Imana, kandi Abadiventisiti banze umucyo w’umumarayika wo mu Ibyahishuwe igice cya cumi n’umunani nk’uko rwose Abayahudi banze Yesu nk’Umessi. Hanyuma abemeye umucyo w’umumarayika wo mu Ibyahishuwe igice cya cumi n’umunani bageragejwe no gutenguha kwabaye ku itariki ya 18 Nyakanga 2020.

Muri Nyakanga 2023, umucyo wo muri Daniyeli 11:11 uranga umurongo w’ukuri kw’iki gihe wo hanze. Uwo mucyo w’isohozwa ry’ubuhanuzi ryo hanze uboneka muri Daniyeli 11:11 wahishuriwe abavuguruwe bo muri Ibyahishuwe 11:11. Ibyahishuwe biranga amateka yo imbere ayo Daniyeli ahishura nk’amateka yo hanze.

Abatekereje ku mucyo watangiye guhishurwa guhera muri Nyakanga 2023 bahagarariye amatsinda abiri atandukanye, kuko hamaze kubaho abigeze kugendana nyuma ya Nyakanga 2023 ariko ubu batakigendana. Urubanza rugenda rugaragazwa buhoro buhoro, kandi guhera ku wa 9/11 Itorero ry’Abadiventisiti b’Umunsi wa Karindwi ryahawe “igihe cyo kwihana” kubera kwanga kwaryo “amategeko y’isobanura ry’ubuhanuzi yakoreshejwe na Miller n’abo bafatanyaga,” ayo bakomeje kwanga buhoro buhoro guhera mu 1863. Guhera ku wa 9/11 kugeza ku wa 18 Nyakanga 2020, Itorero ry’Abadiventisiti b’Umunsi wa Karindwi ryahawe amahirwe ya nyuma yo kwihana, kandi muri uwo mwanya abari baragize uruhare mu itangazo rya Nashville ryo mu 2020 barageragejwe. Muri Nyakanga, icyiciro cya nyuma cyo kwezwa kigereranywa n’umurongo wa cumi n’umwe w’igice cya cumi na kimwe mu bitabo bya Daniyeli n’Ibyahishuwe.

Ni muri uwo murongo wo kugeragezwa ni ho ikigeragezo cya kabiri muri bitatu gisohozwa. Ikigeragezo cya kabiri ni ikigeragezo cy’amaso, kibanzirizwa n’ikigeragezo cyo kurya, kandi kigasozwa n’ikigeragezo cya gatatu, ari cyo, bitandukanye n’ibigeragezo bibiri byabanje, ikigeragezo kigaragaza ukuri nyakuri. Igihe abageni b’abakobwa bakangukiye mu Gicuku ku ihamagara rivuga riti: “Dore Umukwe araje,” itsinda rimwe riba rifite amavuta ya ngombwa, irindi rikabura. Abamillerite basohoje rwose ubu bunararibonye, kandi mu kubikora bagaragaje gusobanukirwa n’umurongo wo hanze ndetse n’umurongo wo imbere w’ubuhanuzi.

Igihe batangazaga ubutumwa bw’umumarayika wa kabiri berekana ko amatorero y’Abaporotesitanti yaguye ari abakobwa ba Babuloni, batangazaga ubutumwa bwari hanze y’ubunararibonye bwabo. Kugira ngo babanze batangaze ubutumwa bw’Induru yo mu Gicuku, byabaga ngombwa ko mbere babona ko ari bo bakobwa b’inkumi bari mu gihe cyo gutinda. Mu murongo wa cumi n’umwe wa Daniyeli no mu wa cumi n’umwe w’Ibyahishuwe, ubutumwa bwo mu imbere n’ubwo mu hanze bwahishuwe nk’ukuri kw’iki gihe uhereye muri Nyakanga 2023.

Mu gice cya mbere cya Daniyeli, ikigeragezo cya kabiri kandi kigaragarira amaso cyabaye igihe basangaga isura ya Daniyeli n’abo batatu b’intwari irushije kuba myiza kandi ibyibushye mu “kugaragara” kurusha iy’abaryaga ibyokurya by’i Babuloni. Mu gice cya kabiri, ikigeragezo kigaragarira amaso kigaragazwa nk’ikigeragezo cy’ubuhanuzi gisaba gusobanura neza ubutumwa bwahishwe, amaherezo bukagaragazwa ko ari cya gishushanyo cy’ubwami bwo mu buhanuzi bwa Bibiliya. Ibice bya mbere, icya kabiri, n’icya gatatu bya Daniyeli bigereranya marayika wa mbere, uwa kabiri, n’uwa gatatu bo mu Byahishuwe cumi na bine.

Marayika wa kabiri wo mu Ibyahishuwe cumi na bine yerekeza ku butumwa bwo hanze bw’amateka y’Abamilerite, kandi igice cya kabiri cya Daniyeli na cyo cyerekeza ku murongo wo hanze hakoreshejwe igishushanyo cy’inyamaswa z’amateka y’ubuhanuzi. Ikigeragezo kigaragara cyo mu gice cya mbere cyari gishingiye kuri Daniyeli n’abasore batatu b’intwari, bityo rero kikaba umurongo wo imbere. Imirongo yo hanze n’iyo imbere y’ubuhanuzi, igaragazwa n’igereranya riri hagati y’ibice bya Daniyeli kuva ku cya mbere kugeza ku cya gatatu n’abamarayika batatu bo mu Ibyahishuwe cumi na bine, bitanga ikindi gihamya cy’ubutumwa bwa marayika wa kabiri nk’uko bwasohorejwe n’Abamilerite.

Abamillerite batangaje ubutumwa bw’inyuma n’ubw’imbere igihe basohoraga itangazo ry’Induru yo mu Gicuku. Ubutumwa bwabo bw’inyuma bwari ubw’umumarayika wa kabiri wo mu Ibyahishuwe cumi na bine, bityo bukaba buhuza mu buryo butaziguye ubutumwa bw’Abamillerite n’umumarayika wa kabiri hamwe n’igishushanyo cyo muri Daniyeli kabiri. Icyo gishushanyo kigereranya ubwami bwo hanze bwo mu buhanuzi bwa Bibiliya, uhereye kuri Babuloni nyakuri ukageza kuri Babuloni ya none izagera ku iherezo ryayo igihe igihe cy’igeragezwa cy’abantu kizarangirira. Abamillerite bongeye guhuzwa n’ubutumwa bw’inyuma bwa Babuloni. Ikigeragezo cya Daniyeli cyari gishingiye ku mirire yahisemo kurya, kandi umumarayika wa mbere wo mu Ibyahishuwe icumi wamanutse agashyira ikirenge kimwe ku butaka ikindi ku nyanja yari afite agatabo gato gafunguye, kandi Yohana yategetswe kukarya. Umumarayika wa mbere agereranywa n’irari ryo kurya, kandi akurikirwa n’ikigeragezo cy’amaso. Ikigeragezo cy’amaso gikubiyemo umurongo w’ukuri wo imbere n’uwo hanze.

Umurongo wa cumi na umwe wa Daniyeli igice cya cumi na kimwe, ugereranyijwe n’umurongo wa cumi na umwe w’Ibyahishuwe igice cya cumi na kimwe, ugaragaza ikigeragezo cy’amaso gifite impande ebyiri. Icyo kigeragezo kirangirira ku kigeragezo ndakuka, igihe abageni b’isugi bagaragaza niba bafite amavuta cyangwa se batayafite. Iryo garagazwa riba mbere gato y’ikorwa ry’ifungwa ry’igihe cy’imbabazi ku itegeko ryo ku cyumweru muri Leta Zunze Ubumwe z’Amerika. Ifungwa ry’igihe cy’imbabazi ku itegeko ryo ku cyumweru ryagereranyijwe n’itariki ya 22 Ukwakira 1844. Mbere gato ya 22 Ukwakira 1844, ku wa 17 Kanama 1844, abayoboke ba Miller batwaye ubutumwa nk’umuraba ukomeye unyura ku nkombe zo mu burasirazuba bwa Leta Zunze Ubumwe z’Amerika.

1989 ni cyo gihe cy’imperuka ubwo igitabo cya Daniyeli cyafungurwaga, kandi igihe igitabo cya Daniyeli gifunguwe habaho buri gihe ukwiyongera kw’ubumenyi kubyara ibyiciro bibiri by’abaramya. 1989 ni ikimenyetso cya mbere muri bya bimenyetso bitatu byo kugeragezwa, nk’uko cyashushanyijwe no kuza kwa marayika wa mbere mu 1798. Igihe marayika wa mbere yamanukaga ku wa 11 Kanama 1840, yashushanyaga marayika wo mu Ibyahishuwe 18 amanuka ku wa 11/9. Gucika intege kwa mbere mu mateka y’Abamilerite kwaranzwe no kuza kwa marayika wa kabiri, kandi kwashushanyaga ku wa 18 Nyakanga 2020, ndetse n’itangiriro ry’igihe cyo gutinda. Abamilerite bakanguwe buhoro buhoro n’ubutumwa bwa marayika wa kabiri, ndetse no kumenya ko ari bo bakobwa b’inkumi bo mu mugani w’inkumi icumi. Bakanguwe byuzuye mu materaniro y’inkambi ya Exeter muri Kanama 1844. Abantu ibihumbi ijana na mirongo ine na bine bakanguwe muri Nyakanga 2023 igihe ubutumwa bw’Induru ya Saa Sita z’Igicuku bwatangiraga gufungurwa buhoro buhoro.

Igihe cyo gutinda cyarangiye ku ba-Millerite i Exeter, nk’uko cyarangiye no ku muryango wa Lazaro ubwo Yesu yazuraga Lazaro, kugira ngo bibe igikorwa gisoza umurimo wa Kristo, igihe Lazaro yabaga “ikimenyetso” cy’umurimo We. Izuka rya Lazaro riranga iherezo ry’igihe cyo gutinda, no gushyirwaho ikimenyetso ku bwoko bw’Imana. Kwinjira Kwe mu murwa mu buryo bw’intsinzi kwakurikiyeho kwagereranyaga itangazwa ry’ubutumwa bw’Induru ya Saa Sita z’ijoro mu mateka y’aba-Millerite. Insanganyamatsiko y’umurongo wa cumi n’umwe wo muri Daniyeli igice cya cumi na kimwe ni ukuzamuka no kugwa k’umwami wo mu majyepfo, kandi biganisha ku rugamba rwa Panium mu mirongo ya cumi na gatatu kugeza ku ya cumi n’itanu. Iyo mirongo ni yo gipimo kigaragaza ukuri aho ikimenyetso gishyirwa ku ruhanga rw’abagabo n’abagore bagomba kuzamurwa nk’ibendera mu murongo wa cumi na gatandatu.

Umurongo wa cumi na gatanu wasohoye ku rugamba rwa Panium, ruhura no gusurwa kwa Kristo i Kayisariya ya Filipo. Aho i Kayisariya ya Filipo, Kristo yahinduye izina rya Simoni Baruyona arimwita Petero, ibyo bikaba byararanze ugushyirwaho ikimenyetso kw’abihumbi ijana na mirongo ine na bine. Uhereye icyo gihe, umucyo w’umusaraba wari hafi kuza wahishuriwe abigishwa. Igihe Kristo yahinduraga izina rya Simoni arimwita Petero mbere gato y’umusaraba, ibyo byahuriranye n’igerageza ry’ifatizo rya Exeter na Lazaro, bikayobora ku Kwinjira kw’Intsinzi i Yerusalemu. Inama y’inkambi ya Exeter yo kuva ku wa 12 kugeza ku wa 17 Kanama ihagarariye gushikama kwa nyuma mu kuri mbere yo kunyeganyezwa, ari ko mutingito w’itegeko ryo ku Cyumweru uvugwa mu bice bya cumi na kimwe bya Daniyeli n’Ibyahishuwe.

> “Umurimo ukorerwa i Battle Creek uri muri rwa rwego rumwe. Abayobozi bo muri sanatori bavanganye n’abatizera, babinjiza mu nama zabo, ku rugero runaka, ariko ni nko kujya gukora bahumye amaso. Babuze ubushishozi bwo kubona ikigiye kutugwirira igihe icyo ari cyo cyose. Hariho umwuka wo kwiheba, w’intambara n’umena-maraso, kandi uwo mwuka uzakomeza kwiyongera kugeza ku iherezo ry’ibihe. Ubwo abantu b’Imana bazaba bamaze gushyirwaho ikimenyetso mu ruhanga rwabo—si ikimenyetso cyangwa akara kaboneka n’amaso, ahubwo ni gushinga imizi mu kuri, haba mu bwenge no mu buryo bw’umwuka, ku buryo badashobora kunyeganyezwa—ubwo abantu b’Imana bazaba bamaze gushyirwaho ikimenyetso kandi biteguye kunyeganyezwa, ni bwo bizaza. Mu by’ukuri, byatangiye kera. Imanza z’Imana ubu ziri ku gihugu, kugira ngo ziduhane umuburo, bityo tumenye ibigiye kuza.” Manuscript Releases, volume 10, 252.

Gushyirwaho ikumbi ijana na mirongo ine na bine y’abantu igihumbi byagereranyijwe n’inama y’inkambi yabereye i Exeter, Kristo ahindura izina rya Simoni akamwita Petero, n’izuka rya Lazaro. Iryo zuka risobanura mu buryo bw’ishusho y’ubuhanuzi izuka ry’abahamya babiri ryo mu Ibyahishuwe igice cya cumi na kimwe. Imirongo ya cumi kugeza ku wa cumi na gatandatu igereranya amateka yihishe yo mu murongo wa mirongo ine. Ihishurwa ry’ayo mateka yihishe yo mu murongo wa mirongo ine ryatangiye mu isohozwa ry’amateka ry’umurongo wa cumi na umwe no mu ntambara ya Ukurayine. Kuva muri Nyakanga 2023 ayo mateka yihishe ari mu gikorwa cyo guhishurwa n’Intare yo mu muryango wa Yuda.

Igihe abakandida bazaba mu bantu ibihumbi ijana na mirongo ine na bine bazurwaga mu murongo wa cumi n’umwe wo mu Ibyahishuwe igice cya cumi n’umwe, ikigeragezo cy’ubuhanuzi kiboneka n’amaso kigomba gutsindwa mbere y’uko igihe cy’imbabazi gifungwa ku itegeko ryo ku Cyumweru, mushiki wa White agaragaza ko ari cyo kigeragezo cy’ishusho y’inyamaswa, cyatangiye.

> “Uwiteka yanyeretse mu buryo busobanutse ko ishusho y’inyamaswa izaremwa mbere y’uko igihe cy’igeragezwa gifungwa; kuko ari yo izaba ikigeragezo gikomeye ku bwoko bw’Imana, kizagenwaho iherezo ryabo ry’iteka ryose. Umwanya uhagazemo ni uruvange rukomeye rw’ibidahuye, ku buryo abazayobywa na byo bazaba ari bake.”

> “Mu Byahishuwe 13 iyi ngingo itanzwe mu buryo bugaragara neza; [Ibyahishuwe 13:11–17, hasubiwemo].”

> “Iki ni cyo kigeragezo abantu b’Imana bagomba gucamo mbere y’uko bashyirwaho ikimenyetso. Abose bagaragaje ubudahemuka bwabo ku Mana bubahiriza amategeko yayo kandi banga kwemera isabato y’impimbano, bazashyirwa munsi y’ibendera ry’Umwami Imana Yehova, kandi bazahabwa ikimenyetso cy’Imana ihoraho. Abemera kureka ukuri gukomoka mu ijuru maze bakemera isabato yo ku Cyumweru, bazahabwa ikimenyetso cy’inyamaswa.” Manuscript Releases, volume 15, 15.

Umurongo wo hanze w’ubuhanuzi urafungurwa mu mateka y’umurongo wa cumi n’umwe wa Daniyeli igice cya cumi na kimwe, kandi umurongo wo imbere urafungurwa mu Byahishuwe igice cya cumi na kimwe umurongo wa cumi n’umwe. Umurongo wo hanze werekana uburyo ishusho y’inyamaswa, igereranya ihuzwa ry’itorero na leta, aho itorero ari ryo rigenzura uwo mubano, iremwa mu gihe cy’urubanza rw’abazima. Umurongo wo imbere werekana uburyo ishusho ya Kristo, igereranya ihuzwa ry’ubumana n’ubumuntu, iremwa mu gihe cy’urubanza rw’abazima.

Umurimo wo kuvugurura w’umumarayika wa gatatu n’uw’abahumbi ijana na mirongo ine na bane watangiye mu gihe cy’imperuka mu mwaka wa 1989 nk’uko bigaragazwa mu murongo wa cumi wa Daniyeli cumi n’umwe. Hanyuma hasubiyeho gutangira k’isohozwa ritunganye rya Daniyeli igice cya cumi na kabiri.

> Arambwira ati: “Igendere, Daniyeli; kuko ayo magambo afunze kandi ashyizweho ikimenyetso kugeza mu gihe cy’imperuka. Benshi bazezwa, bazatunganywa, kandi bazageragezwa; ariko abanyabyaha bazakomeza gukora ibyaha; kandi nta n’umwe mu banyabyaha uzasobanukirwa; ariko abanyabwenge bo bazasobanukirwa.” Daniyeli 12:9, 10.

Umurongo wa cumi wo mu gice cya cumi na kimwe ugereranya intangiriro y’“igikorwa cyo kwezwa” kigereranywa na marayika wa mbere nk’ugutinya Imana. Imirongo ya cumi na rimwe n’iya cumi na kabiri igereranya aho abo ibihumbi ijana na mirongo ine na bine bejejwe bakera. Igitabo cya Zekariya kigaragaza iyo mimerere.

> Nuko anyereka Yosuwa umutambyi mukuru ahagaze imbere y’umumarayika w’Uwiteka, na Satani ahagaze iburyo bwe ngo amurwanye. Uwiteka abwira Satani ati: “Uwiteka agucyahe, wa Satani we; koko Uwiteka witoranyirije Yerusalemu ni we ugucyahaye. Mbese uyu si ikara rikuruwe mu muriro?” Nuko Yosuwa yari yambaye imyambaro yanduye, ahagaze imbere y’umumarayika. Aramusubiza, abwira abari bahagaze imbere ye ati: “Nimumwambure iyo myambaro yanduye.” Na we aramubwira ati: “Dore gukiranirwa kwawe nkuguyeho, kandi ndakwambika imyenda mishya.” Nuko ndavuga nti: “Bamwambike igitambaro cyiza ku mutwe.” Nuko bamwambika igitambaro cyiza ku mutwe, bamwambika n’imyambaro. Umumarayika w’Uwiteka yari ahagaze aho. Zekariya 3:1–5.

Uyu murongo usohojwe mu murimo wa nyuma wa Kristo nk’Umutambyi Mukuru kandi ugereranya gushyirwaho ikimenyetso kw’abantu ibihumbi ijana na mirongo ine na bine.

> “Iyerekwa rya Zekariya ryerekeye Yosuwa n’Umumarayika rifite imbaraga yihariye ku mibereho y’ubwoko bw’Imana mu bihe bisoza umunsi mukuru w’impongano. Icyo gihe itorero ry’insigarira rizashyirwa mu igeragezwa rikomeye no mu mubabaro ukomeye. Abakomeza amategeko y’Imana no kwizera kwa Yesu bazumva uburakari bw’ikiyoka n’ingabo zacyo. Satani abarura ab’isi ko ari abo ayobora; yanabonye ububasha bwo gutegeka ndetse n’abakristo benshi biyita ko ari bo. Ariko hano hari agatsiko gato kamurwanya, ntikemere ubutegetsi bwe bw’ikirenga. Iyo aza kubahanagura ku isi, insinzi ye yari kuba yuzuye. Nk’uko yashoye amahanga y’abapagani kurimbura Isirayeli, ni ko no mu gihe cya vuba azahagurutsa imbaraga z’abanyabyaha bo mu isi kugira ngo zirimbure ubwoko bw’Imana. Abantu bazasabwa kugandukira amategeko yashyizweho n’abantu, anyuranyije n’amategeko y’Imana.” Abahanuzi n’Abami, 587.

“Ibihe bisoza by’umunsi ukomeye w’impongano” ni ugushyirwaho ikimenyetso mbere na mbere kw’abantu ibihumbi ijana na mirongo ine na bine, maze nyuma yaho hagakurikiraho gushyirwaho ikimenyetso kw’abandi bana b’Imana bari muri Babuloni ubu.

> Nk’uko ubwoko bw’Imana bubabaza ubugingo bwabwo imbere Ye, bwinginga busaba umutima uboneye, hatangwa itegeko ngo: “Mukureho imyambaro yanduye,” maze hakavugwa amagambo atera inkunga ngo: “Dore, ngukuyeho gukiranirwa kwawe, kandi nzakwambika imyambaro ihinduwe.” Zekariya 3:4. Umwambaro utagira ikizinga w’ubukiranutsi bwa Kristo wambikwa abana b’Imana bageragejwe, bashutswe, nyamara bakomeje kuba indahemuka. Abo basigaye basuzuguritse bambikwa imyambaro y’icyubahiro, kandi ntibazongera ukundi guhumanywa n’ukwononekara kw’isi. Amazina yabo aguma mu gitabo cy’ubugingo cy’Umwana w’Intama, yanditswe hamwe n’abizerwa b’ibihe byose. Barwanyije amayeri y’umushukanyi; ntibakuwe ku budahemuka bwabo n’umuhengeri wa wa kiyoka. Ubu noneho bakingiwe iteka ryose imigambi y’umugeragezi. Ibyaha byabo byimurirwa ku watangije icyaha. Bashyirwaho “igitambaro cyiza cyo mu mutwe.”

> “Igihe Satani yari ahugiye mu gukomeza gushinja, abamarayika bera, bataboneshwa amaso, bari bagenda hirya no hino, bashyira ku banyakuri ikimenyetso cy’Imana ihoraho. Abo ni bo bahagaze ku musozi wa Siyoni hamwe n’Umwana w’Intama, bafite izina rya Se ryanditswe ku gahanga kabo. Baririmba indirimbo nshya imbere y’intebe y’ubwami, ari yo ndirimbo nta muntu ushobora kwiga keretse ibihumbi ijana na mirongo ine na bine byacunguwe bikavanwa mu isi. ‘Aba ni bo bakurikira Umwana w’Intama aho ajya hose. Aba bacunguwe mu bantu, baba umuganura w’Imana n’Umwana w’Intama. Kandi mu kanwa kabo ntihabonetse uburiganya: kuko ari abatagira inenge imbere y’intebe y’ubwami y’Imana.’ Ibyahishuwe 14:4, 5.”

> “Ubu ni bwo hasohoye mu buryo bwuzuye amagambo y’Umumarayika ati: ‘Noneho umva, wa Yosuwa mutambyi mukuru we, wowe n’abo mufatanyije bicaye imbere yawe; kuko ari abantu batangarirwa; kuko dore, nzazana Umugaragu Wanjye, Ishami.’ Zekariya 3:8. Kristo ahishurwa nk’Umucunguzi n’Umukiza w’ubwoko Bwe. Ubu koko abasigaye ni ‘abantu batangarirwa,’ kuko amarira n’ugucishwa bugufi by’urugendo rwabo bisimburwa n’ibyishimo n’icyubahiro mu maso y’Imana n’Umwana w’Intama. ‘Kuri uwo munsi, Ishami ry’Uwiteka rizaba ryiza kandi rifite ubwiza, kandi imbuto z’isi zizaba ingirakamaro kandi zihebuje ku barokotse bo muri Isirayeli. Kandi bizasohora yuko usigaye i Siyoni, n’usigara i Yerusalemu, azitwa uwera, ni ukuvuga umuntu wese wanditswe mu bazima i Yerusalemu.’ Yesaya 4:2, 3.” Prophets and Kings, 591, 592.

Gushyirwaho ni intambwe ya kabiri muri ayo magambo ya Daniyeli ngo “bezwa, babe abazungu kandi bageragezwe.” Imirongo ya cumi n’umwe n’iya cumi n’ibiri igaragaza ukuzamuka kwa nyuma n’ukugwa kwa nyuma k’u Burusiya, umwami wo mu majyepfo wo mu buhanuzi, bibanziriza Intambara ya Paniyumu ivugwa mu mirongo ya cumi n’itatu kugeza ku ya cumi n’itanu. Igihe abo ibihumbi ijana na mirongo ine na bine bakurwaho imyambaro yabo yanduye na Kristo mu mashusho asoza y’umunsi ukomeye w’impongano, bahabwa “ingofero nziza,” ari byo kuzamurwa kwa Daniyeli ngo abe umutware wa gatatu, hamwe n’umwenda utukura n’umunyururu wa zahabu. Ni na byo kandi mpano ya Yozefu y’umunyururu wa zahabu, kuzamurwa kwe ngo abe umutware wa kabiri, hamwe n’impano y’impeta y’umwami. “Impeta” ishushanya ikimenyetso cy’ubwami umutegetsi yakoreshaga atsindaho amategeko ye ikimenyetso cy’ubwami.

Dariyo yakoresheje impeta ye y’umukono kugira ngo afungishe ikimenyetso urwobo Daniyeli yashyizwemo hagati y’intare.

> Nuko umwami ategeka ko bazana Daniyeli, maze bamujugunya mu rwobo rw’intare. Umwami aravuga abwira Daniyeli ati: Imana yawe ukorera ubudasiba, ni yo izagukiza. Nuko bazana ibuye, barishyira ku munwa w’urwobo; umwami ararishyiraho ikimenyetso cye bwite, n’ikimenyetso cy’abatware be, kugira ngo icyari cyagambiriwe kuri Daniyeli kitazahindurwa. Daniyeli 6:16, 17.

Ijambo ry’Igiheburayo ryahinduwemo “ikidodo” ni H5824 muri Strong’s, kandi rikomoka ku ijambo-muzi rihwanye na H5823; risobanura impeta y’ikidodo (nk’iyanditsweho igishushanyo). Yosuwa imbere y’umumarayika, Daniyeli mu rwobo rw’intare, Yozefu imbere ya Farawo bigereranya ishyirwaho ikimenyetso ry’abihumbi ijana na mirongo ine na bine, ari ryo geragezwa rya kabiri muri Daniyeli cumi na kabiri aho abamaze kwezwa, hanyuma “babwezwa,” mbere y’uko “bageragezwa.” Iyo mirongo na yo ihagarariwe na “Zerubabeli,” “mwene Sheyalutiyeli.”

> “Uwo munsi,” ni ko Uwiteka Nyiringabo avuga, “nzagutwara, yewe Zerubabeli, mugaragu wanjye, mwene Sheyalutiyeli,” ni ko Uwiteka avuga, “nkugire nk’impeta y’ikidodo; kuko nagutoranije,” ni ko Uwiteka Nyiringabo avuga. Hagayi 2:23.

Zerubabeli bisobanura urubyaro rwa Babuloni, kandi se yari Sheyalutiyeli, bisobanura “uwasabwe ku Mana.” Zerubabeli ahagarariye ubutumwa bwa marayika wa kabiri buhamagara urubyaro rwa Babuloni ngo rwiyunge n’umukumbi w’Imana mu minsi y’imperuka. Ikintu cy’“amasengesho” gifitanye isano n’abihumbi ijana na mirongo ine na bine bahamagara urubyaro rwa nyuma rwa Babuloni ngo ruyivemo, kuko uko gukanguka kuba gusa binyuze mu masengesho.

> “Ukuvugururwa kwo kubaha Imana by’ukuri muri twe ni cyo gikenewe kuruta ibindi byose kandi byihutirwa kurusha ibindi byose. Kubishaka ni byo byagombye kuba umurimo wacu wa mbere. Hagomba kubaho umuhati ukomeye wo guhabwa umugisha w’Umwami, atari ukubera ko Imana idashaka kudusukaho umugisha wayo, ahubwo ni uko tutiteguye kuwakira. Data wo mu ijuru arusha cyane ababyeyi bo ku isi gushaka guha Umwuka Wera we abamusaba, nk’uko ababyeyi bo ku isi baha abana babo impano nziza. Ariko ni umurimo wacu, binyuze mu kwatura ibyaha, kwicisha bugufi, kwihana, no gusenga by’ukuri, kuzuza ibisabwa Imana yasezeranyijeho kuduha umugisha wayo. Ukuvugururwa gushobora gutegerezwa gusa nk’igisubizo cy’amasengesho. Igihe abantu bakiri abakene cyane ku byerekeye Umwuka Wera w’Imana, ntibashobora gushima kubwirizwa kw’Ijambo; ariko iyo imbaraga z’Umwuka zikora ku mitima yabo, ni bwo inyigisho zitanzwe zitazabura kugira umumaro. Bayobowe n’inyigisho z’Ijambo ry’Imana, hamwe no kugaragazwa k’Umwuka wayo, no gukoresha ubushishozi nyakuri, abazitabira amateraniro yacu bazunguka ubunararibonye bw’agaciro, kandi nibasubira iwabo, bazaba biteguye kugira umumaro mwiza ku bandi.”

> Abatwaraga b’ibendera ba kera bari bazi icyo ari cyo gukiranuka n’Imana mu isengesho, no kunezezwa no gusukwa kw’Umwuka Wayo. Ariko aba baragenda bava ku rubyiniro rw’ibikorwa; none se ni bande bazahaguruka gusimbura imyanya yabo? Ni gute bimeze ku gisekuru kizamuka? Mbese bahindukiriye Imana? Mbese turi maso ku murimo urimo gukorerwa mu buturo bwera bwo mu ijuru, cyangwa dutegereje ko itorero rizagerwaho n’imbaraga runaka zigutera imbere mbere y’uko dukanguka? Mbese twiringiye kuzabona itorero ryose rivuguruwe? Icyo gihe ntikizigera kigera.

> “Mu itorero harimo abantu batihannye by’ukuri, kandi batazigera bifatanya n’abandi mu isengesho rikomeye, ritsinda. Tugomba gutangira uwo murimo buri muntu ku giti cye. Tugomba gusenga cyane kurushaho, kandi tukavuga bike. Ubugome bwabaye bwinshi, kandi abantu bagomba kwigishwa kudahazwa n’ishusho yo kubaha Imana idafite umwuka n’imbaraga byabyo. Niba dushyize umutima ku gusuzuma imitima yacu, gukuraho ibyaha byacu, no gukosora imigendekere yacu mibi, ubugingo bwacu ntibuzaterurwa bukerekeza ku busa; tuzaba tutiyiringira, dufite mu mutima wacu igihe cyose ko ubushobozi bwacu buva ku Mana.” Selected Messages, igitabo cya 1, 121, 122.

Ikimenyetso cy’inzira cy’isengesho gishyirwa ahagaragara muri Daniyeli, gisobanura isengesho ryo gusobanukirwa ubutumwa bwo hanze buri mu gice cya kabiri, kandi n’isengesho ryo gusohoza ubutumwa bw’imbere bugaragazwa mu gice cya cyenda. Zerubabeli na se Sheyalutiyeli bahagarariye gushyirwaho ikimenyetso kw’abihumbi ijana na mirongo ine na bine ku kigeragezo cya kabiri, ari cyo kigeragezo kigaragara cy’ishusho y’inyamaswa, ari na cyo kigeragezo cy’imbere kigereranywa mu Ibyahishuwe igice cya cumi na kimwe, umurongo wa cumi na umwe, kandi ari na cyo kigeragezo cyo hanze kigereranywa muri Daniyeli igice cya cumi na kimwe, umurongo wa cumi na umwe.

Tuzakomeza gusuzuma umurongo wa cumi n’umwe mu nyandiko itaha.

Back to Articles