Article

# Amateka Ahishe y’Umurongo wa Mirongo Ine — Umubare Wa Mbere

Guhishura Ubuhanuzi: Iminsi y’Imperuka, Intare yo mu Buyuda, n’Imigendekere ya Nyuma y’Ibyahishuwe

Author

Jeff Pippenger

Published

September 6, 2024

Formats

PDF
Word
Song MP3

Mu gitabo cy’Ibyahishuwe igice cya gatanu, Intare yo mu muryango wa Yuda igereranya umwanya wa Kristo nk’Uwatsinze kugira ngo ashyireho ikimenyetso ku Ijambo ry’Imana kandi agikureho ikimenyetso akurikije ubushake Bwe. Mu mwaka wa 1989, nyuma y’imyaka ijana na makumyabiri n’itandatu kuva ku bugome bwo kwigomeka bwo mu 1863, Intare yo mu muryango wa Yuda yakuriyeho ikimenyetso ku mirongo itandatu ya nyuma y’igice cya cumi na kimwe cya Daniyeli. Iyo mirongo itangirana n’igikomere cyica cy’ubupapa cyo mu 1798, kandi itangiza ubuhamya bw’ukuntu igikomere cy’ubupapa kizakira, ndetse birenze ibyo, ikerekeza no ku gikomere cya nyuma cyica cy’ubupapa. Iyo mirongo itangirira aho irangirira; ku rubanza rwa Roma y’ubupapa.

Ayo mirongo itandatu isobanura gukira kw’igikomere cyica cya papa, kandi nanone igaragaza uburyo ubumwe bw’incuro eshatu bw’ikiyoka, inyamaswa n’umuhanuzi w’ibinyoma buyobora isi kuyigeza kuri Harumagedoni, ahamenyekanishijwe mu murongo wa mirongo ine n’itanu ko ari “hagati y’inyanja n’umusozi wera w’igikundiro.”

Alufa na Omega bihagarariye imico ya Kristo yo kugaragaza buri gihe iherezo akoresheje intangiriro. Umuryango w’ivugurura w’abahumbi ijana na mirongo ine na bane ni wo muryango w’umumarayika wa gatatu, ari wo muryango w’iherezo wari waragereranyijwe mbere n’intangiriro yawo, ari yo yari umuryango w’AbaMileriti w’abamarayika ba mbere n’uwa kabiri. Umuryango w’AbaMileriti watangiye mu gihe cy’iherezo mu mwaka wa 1798, ari ho imirongo itandatu ya nyuma ya Daniyeli 11 itangirira, kandi uwo muryango warangiye igihe urubanza rwafungurwaga ku wa 22 Ukwakira 1844. Umuryango w’abahumbi ijana na mirongo ine na bane urangirira ku itegeko ryo ku Cyumweru muri Leta Zunze Ubumwe za Amerika.

Mu ntangiriro z’umurimo wo mu gihe cy’imperuka mu 1989, Intare yo mu muryango wa Yuda yafunguye ibimenyetso by’imirongo itandatu ya nyuma ya Daniyeli cumi n’umwe, kandi ku iherezo ry’uwo murimo, mbere gato y’itegeko ryo ku Cyumweru, irafungura amateka yahishwe y’umurongo wa mirongo ine wa Daniyeli cumi n’umwe. Ibisobanuro bya Mushiki wa White byerekeye igice cya Daniyeli gifungurwa bivuga ku ifungurwa ryabaye mu 1989, kandi nanone ku ifungurwa ryatangiye muri Nyakanga 2023.

> “Igitabo cyari gifunzwe ikimenyetso si igitabo cy’Ibyahishuwe, ahubwo cyari cya gice cy’ubuhanuzi bwa Daniyeli cyerekeye iminsi y’imperuka. Ibyanditswe biravuga biti: ‘Ariko wowe, Daniyeli, hisha ayo magambo, ushire ikimenyetso ku gitabo kugeza mu gihe cy’imperuka: benshi baziruka hirya no hino, kandi ubumenyi buziyongera’ (Daniyeli 12:4). Igihe igitabo cyafungurwaga, hatangajwe ko, ‘Igihe ntikizaba kikiriho.’ (Reba Ibyahishuwe 10:6.) Igitabo cya Daniyeli ubu ntikigifunze ikimenyetso, kandi ibyahishuwe Kristo yahaye Yohana bigomba kugera ku batuye isi bose. Kubw’iyongera ry’ubumenyi, abantu bagomba gutegurirwa guhagarara bashikamye mu minsi y’iherezo. . . .”

> “Mu butumwa bw’umumarayika wa mbere abantu bahamagarirwa kuramya Imana, Umuremyi wacu, yaremye isi n’ibiyirimo byose. Bubahaye icyubahiro urwego rwa Papacy, bituma amategeko ya Yehova atagira umumaro, ariko hazabaho kwiyongera kw’ubumenyi kuri iyi ngingo.” Selected Messages, igitabo cya 2, 105, 106.

Igice cy’igitabo cya Daniyeli cyerekeye iminsi y’imperuka cyari gifitanye isano n’umwaka wa 1989, cyari imirongo itandatu ya nyuma y’igice cya cumi na kimwe; kandi uko urugendo rw’abihumbi ijana na mirongo ine na bane rugera ku mpera yarwo, igice cy’igitabo cya Daniyeli gifungurwa ni amateka ahishwe yo mu murongo wa mirongo ine, ahagarariye amateka yo kuva mu 1989 kugeza ku itegeko ryo ku cyumweru muri Leta Zunze Ubumwe z’Amerika. Ayo mateka ahishwe yo mu murongo wa mirongo ine ni amateka y’abihumbi ijana na mirongo ine na bane. Buri muhanuzi wese atanga ubuhamya kuri icyo gihe.

Muri uwo murongo, ukwiyongera k’ubumenyi “kugenewe gutegurira ubwoko kuzahagarara mu minsi y’imperuka,” kugereranya ugufungurwa kw’imirongo itandatu ya nyuma mu mwaka wa 1989, kandi nanone kugereranya ugufungurwa kw’amateka ahishwe y’umurongo wa mirongo ine. Muri ayo mateka yombi, guhumekerwa kugaragaza ko hagomba kubaho ukwiyongera k’ubumenyi ku byerekeye ubutware bwa papa n’itegeko ryo ku cyumweru. Mu itangiriro no ku iherezo byombi by’umurimo w’abihumbi ijana na mirongo ine na bane, ukwiyongera k’ubumenyi gutanga uburyo bw’ibigeragezo by’intambwe eshatu, nk’uko bigaragazwa muri Daniyeli igice cya cumi na kabiri.

> Nuko aramubwira ati: Genda, Daniyeli; kuko ayo magambo afunzwe kandi ashyizweho ikimenyetso kugeza mu gihe cy’imperuka. Benshi bazezwa, bazatunganywa, kandi bazageragezwa; ariko abanyabyaha bazakomeza gukora ibibi; kandi nta n’umwe muri bo uzabisobanukirwa; ariko abanyabwenge bo bazabisobanukirwa. Daniyeli 12:9, 10.

Nk’uko bimeze ku migambi yose y’ivugurura ryera, intambwe eshatu Daniyeli agaragaza nk’“bejejwe, bakozwe umweru, kandi bageragejwe” zigereranya ikimenyetso cy’inzira cy’imanuka ry’ikimenyetso cy’ubumana, kigakurikirwa n’igeragezwa ry’ubuhanuzi bwatsinzwe, hanyuma kigakurikirwa n’ikigeragezo cya gatatu kigaragaza imico y’amatsinda abiri akurwamo hashingiwe ku kwemera kwabo cyangwa ku kwanga kwabo ukwiyongera k’ubumenyi kwafunguwe. Igihe hatangiraga urugendo rw’abo ibihumbi ijana na mirongo ine na bine, izo ntambwe eshatu zari ku wa 11 Nzeri 2001, hagakurikiraho ku wa 18 Nyakanga 2020, hanyuma amategeko yo ku Cyumweru. Ku iherezo ry’urwo rugendo nyine, izo ntambwe eshatu ni Nyakanga 2023, ukuza kw’ubutumwa bwa Midiniight Cry n’amategeko yo ku Cyumweru.

Ubutumwa butegurira ubwoko bw’Imana guhagarara bwafunguwe muri Nyakanga 2023 burimo imirongo myinshi y’ukuri kw’ubuhanuzi, kandi muri iyo mirongo harimo n’amagufa yumye yapfuye ya Ezekieli yo mu gice cya mirongo itatu na karindwi. Ezekieli atanga ubutumwa bubiri. Ubutumwa bwa mbere busubiza ayo magufa hamwe, ariko kugeza ku butumwa bwa kabiri ni ho Isirayeli yahagurutse ihagarara ku birenge byayo nk’ingabo ikomeye. Abahamya babiri bo mu Ibyahishuwe igice cya cumi na rimwe bahagurutse igihe bujujwe n’Umwuka Wera.

> Maze iminsi itatu n’igice ishize, Umwuka w’ubugingo uturuka ku Mana wabinjiyemo, bahagarara ku birenge byabo; maze ubwoba bwinshi bugwira abababonaga. Ibyahishuwe 11:11.

Ezekiyeli yigisha ukuri kumwe.

> Arambwira ati: Mwana w’umuntu we, hagarara wemye, nkubwire. Maze umwuka anyinjiramo ubwo yavuganaga nanjye, unshyira ku birenge byanjye, numva uvugana nanjye. Ezekiel 2:1, 2.

Igihe Mushiki wa White avuga ati “kubw’iyongera ry’ubumenyi, ubwoko bugomba gutegurwa kuzahagarara mu minsi y’imperuka.” Iryo yongera ry’ubumenyi rigaragazwa nk’“amavuta” mu mugani w’inkumi icumi, kandi ayo “mavuta” ahagarariye “ubutumwa bw’Umwuka w’Imana” kandi nanone “Umwuka Wera,” ndetse n’“imiterere.”

Hagati ya Nyakanga 2023 n’itegeko ryo ku cyumweru rigiye kuza vuba, habaho ukwiyongera k’ubumenyi kuzura abantu b’Imana ubuzima, maze bahagarare. Bahagarara bagaragaza ko bafite “amavuta” y’ubutumwa bwafunguwe muri icyo gihe. Bahagarara igihe bafite Umwuka Wera mu nzabya zabo, kandi bahagarara igihe bafite imico yateguriwe ikimenyetso cy’Imana.

Intambwe ya mbere y’igeragezwa yatangiye muri Nyakanga 2023, yakurikiwe n’igihe giha abo bakandida kwakira cyangwa kwanga amavuta. Abayakira barashyirwaho ikimenyetso cy’ikidodo, hanyuma bakazamurwa nk’ibendera mu gihe cy’itegeko ryo ku cyumweru rigiye kuza vuba. Abanga ayo mavuta bahabwa ubushukanyi bukomeye.

Abo bakandida bakanguwe mu bitotsi by’umwuka muri Nyakanga 2023, maze hanyuma bahura n’igikorwa cya nyuma cyo kugeragezwa mbere y’isozwa ry’igihe cyabo bwite cy’igeragezwa. Icyo gikorwa cyo kugeragezwa cyashyizwe mu rwego rw’ikigeragezo cy’ubuhanuzi gifitanye isano no kuremwa kw’ishusho y’inyamaswa, mu gihe abo bakandida nyine bagombaga kongera kubaho no kuremamo ishusho ya Kristo imbere muri bo. Imiterere y’ubuhanuzi aho icyo kigeragezo kigomba kurangurirwa ni amateka yo kuva mu 1989 kugeza ku itegeko ryo ku cyumweru. Kudashobora kw’abo bakandida gukanguka byatumye Uwiteka yemera ko ubuyobe bwinjira.

> “Imana izakangura ubwoko bwayo; niba ubundi buryo bwose bwananiranye, inyigisho z’ubuyobe zizinjira muri bo, zibashungure, zitandukanye umushwaho n’ingano. Uwiteka ahamagarira abizera ijambo rye bose gukanguka bava mu bitotsi. Umucyo w’agaciro waraje, ukwiriye iki gihe. Ni ukuri kwa Bibiliya, kugaragaza akaga kadukikije rwose. Uwo mucyo ukwiriye kutuyobora ku kwiga Ibyanditswe twivuye inyuma no gusuzuma mu buryo bukomeye cyane imyizerere dufite. Imana ishaka ko impande zose n’imyanya yose y’ukuri bishakishwa mu buryo bwimbitse kandi budacogora, biherekejwe n’isengesho no kwiyiriza ubusa.” Testimonies, volume 5, 708.

Abahanuzi bose bavuga ibyerekeye iminsi y’imperuka; bityo rero muri iyi minsi y’imperuka, muri Nyakanga 2023, Uwiteka yagerageje “gukangura” ubwoko Bwe, ariko umuhati We urananirana, maze yemera ko impaka za mbere zerekeye ikimenyetso cya Roma mu mateka y’Abadivantisiti zisubirwamo nk’umuburo werekana ko imperuka yegereje. Ibyo yabikoze nubwo “umucyo w’igiciro” wari “waje, ukwiriye iki gihe.” Umucyo wageze muri Nyakanga 2023 ni “ukuri kwa Bibiliya, kugaragaza akaga kari kutwegereje cyane.” Uwo mucyo wagombaga kutuyobora “ku kwiga Ibyanditswe tubigiranye umwete no gusuzuma mu buryo bukomeye cyane imyizerere dufite.”

Amateka ahishwe y’umurongo wa mirongo ine ahagarariwe mu mirongo ya cumi kugeza kuri cumi n’itanu yo muri Daniyeli cumi n’umwe, kuko Alufa na Omega byagaragaje iherezo ry’ubuhanuzi bwa nyuma bwa Daniyeli hamwe n’itangiriro ryabwo. Mu gihe cyabanje kugera ku gucika intege kwo ku wa 18 Nyakanga 2020, Satani yari yarateje urujijo ku mirongo ya cumi kugeza kuri cumi n’itanu, kuko yari azi ko intangiriro y’icyo gice ari yo rufunguzo rwo guhagararira iherezo ryacyo. Hanyuma havuzwe impaka y’umwimerere yo mu murongo wa cumi n’ine.

> “Nta kintu umushukanyi mukuru atinya cyane nk’uko twamenya amayeri ye.” The Great Controversy, 516.

Biragaragara, uko Satani yagerageje kuyobya ubusobanuro n’intego by’iyo mirongo, ko ari igice gikomeye cy’umurimo wo kugerageza uriho ubu ushungura abakandida bagomba kubarirwa mu bihumbi ijana na mirongo ine na bine. Mushiki wa White ashimangira ko amateka ahagarariwe muri Daniyeli cumi n’umwe, yamaze gusohora mbere y’igihe cy’imperuka mu wa 1798, asubirwamo mu mirongo itandatu ya nyuma.

> “Nta gihe dufite cyo guta. Ibihe by’amakuba biri imbere yacu. Isi yose iri guhungabanywa n’umwuka w’intambara. Vuba bidatinze ibihe by’amakuba byavuzwe mu buhanuzi bizasohora. Ubuhanuzi bwo muri Daniyeli igice cya cumi na kimwe buri hafi kugera ku isohozwa ryabwo ryuzuye. Byinshi mu mateka yabaye mu isohozwa ry’ubu buhanuzi bizongera kubaho.” Manuscript Releases, nimero 13, 394.

Mvuga ko amateka yose agaragazwa mu mirongo ya mbere kugeza ku wa mirongo itatu n’icyenda asubirwamo mu mirongo itandatu ya nyuma y’iki gice. Nanone mvuga ko amateka y’iminsi y’imperuka, ari yo mateka y’isozwa ry’urubanza rwatangiye ku wa 22 Ukwakira 1844, agaragazwa n’ibihe bibiri by’ingenzi by’ubuhanuzi. Igihe cya mbere kigereranya urubanza rukorerwa inzu y’Imana, hanyuma kigakurikirwa n’igihe urubanza rukorerwa abari hanze y’inzu y’Imana. Igihe cya mbere cyatangiye mu 1989 kikarangirira ku itegeko ryo kubahiriza ku Cyumweru muri Leta Zunze Ubumwe za Amerika, ari na ryo na none riranga itangiriro ry’igihe cya kabiri, gisozwa igihe Mikayeli ahagurutse maze igihe cy’imbabazi ku bantu kigafungwa. Amateka ahishwe yo mu murongo wa mirongo ine na yo atangira mu 1989, akarangirira mu murongo wa mirongo ine n’umwe, ari wo itegeko ryo kubahiriza ku Cyumweru muri Leta Zunze Ubumwe za Amerika.

Iyo ni yo mateka amwe n’ari mu murongo wa cumi kugeza ku wa cumi na gatanu w’icyo gice kimwe. Ayo mateka ajyana mu buryo bujyanye n’amateka y’Abamilerite uhereye ku gihe cy’imperuka mu 1798, kugeza igihe urubanza rwatangiriye ku wa 22 Ukwakira 1844. Ayo mateka yombi ajyana abangikanye n’amateka y’ubuhanuzi yatangiye igihe Kristo yavukaga kandi agasorezwa ku musaraba.

Amateka atangirira mu 1989 akubiyemo igihe cy’igeragezwa cyatangiye ku wa 11 Nzeri 2001, nk’uko cyagereranyijwe n’igihe cy’igeragezwa cyatangiye ku wa 11 Kanama 1840 n’igihe cy’igeragezwa cyatangiye mu mubatizo wa Kristo. Gushyirwaho k’ishusho y’inyamaswa kwagereranyijwe n’imirongo myinshi y’amateka y’ubuhanuzi. Kimwe muri ibyo bishushanyo by’icyo gihe kimwe ni igihe cyo gushyirwaho ikimenyetso cy’abihumbi ijana na mirongo ine na bane cyatangiye ku wa 11 Nzeri 2001 kandi kikarangira ku itegeko ryo ku Cyumweru rigiye kuza vuba. Amateka ahishe yo mu murongo wa mirongo ine na yo ashobora gushyiranwa n’umurongo uhera ku wa 22 Ukwakira 1844 kugeza ku bugome bwo kwigomeka bwo mu 1863.

Ku wa 22 Ukwakira 1844 ni ho hageze marayika wa gatatu. Nk’uko bimeze ku kuza kwa marayika uwo ari we wese w’ubuhanuzi, yari afite ubutumwa bwagombaga kuribwa, ariko ntibyabaye bityo; kandi Millerisme y’i Filadelifiya yahindutse Millerisme y’i Lawodikiya, mbere y’umwaka wa 1863, igihe bafataga ku mugaragaro izina ry’Abadiventisiti b’Umunsi wa Karindwi maze bagatangira kuzerera mu butayu bw’ubugome kugeza n’uyu munsi. Amateka y’umwaka wa 1844 kugeza ku wa 1863 ahagarariye abanga umuhamagaro wo kuba mu bantu ibihumbi ijana na mirongo ine na bine. Abo ni abanyabyaha ba Daniyeli bo mu gice cya cumi na kabiri, iteraniro ry’abakobanyi ba Yeremiya, isinagogi ya Satani ya Yohana, n’abakobwa b’abapfu b’inkumi ba Matayo.

Ubutumwa bw’imbuzi bwagereranyijwe na Kristo nk’“ikizira giteye umusaka, cyavuzwe na Daniyeli umuhanuzi,” bugereranya imiburo yo guhunga mbere y’irimbuka no gutatanywa bizakurikiraho. Mu mwaka wa 66 nyuma ya Kristo, umugaba mukuru w’Abaroma witwaga Cestius yasohoye iryo burira ku Bakristo bo mu gihe cy’Uburoma bwa gipagani. Mu kinyejana cya mbere intumwa Pawulo yanditse uwo muburo nyine ku bw’Abakristo bari kuzababazwa mu gihe cy’Uburoma bwa papa. Umuburo wahamagariraga abakomeza Isabato kuva mu migi bakajya gutura mu cyaro watanzwe mu 1888, ari na wo mwaka w’Itegeko rya Blair, igerageza rya mbere ryo gushyiraho ku Cyumweru nk’Umunsi w’Igihugu wo Kuruhuka. Itegeko rya Blair ni ryo ryari umuburo wo guhunga, mu isohozwa ry’icyo Kristo yavuze ku byerekeye ikizira giteye umusaka cya Daniyeli.

Nk’uko byagendekeye Cestius mu mwaka wa 66 AD, itegeko rya Blair Bill ryakuweho ku bw’ubuyobozi bw’Imana. Umwaka wa 1888 ushushanya itariki ya 11 Nzeri 2001, kuko Mushiki wa White agaragaza kumanuka kw’umumarayika wo mu Ibyahishuwe igice cya cumi n’umunani muri ayo mateka yombi. Umuburo wo guhunga imijyi mu minsi ya nyuma watangiye gukurikizwa ku itariki ya 11 Nzeri 2001. Ni cyo gituma Blair Bill yo mu 1888 yashushanyaga Patriot Act yo mu 2001. Umumarayika wamanutse ku itariki ya 11 Nzeri 2001 atangaza ubutumwa bwa nyuma bwo kuburira buri mu mirongo itatu ya mbere y’Ibyahishuwe igice cya cumi n’umunani, kandi ubwo butumwa bwa nyuma bwo kuburira ni na bwo butumwa bw’umumarayika wa gatatu, nubwo ubutumwa buhagarariwe n’umumarayika wa gatatu mu gice cya cumi na kane butari imvugo zimwe z’ukuri nk’izo mu gice cya cumi n’umunani. Umurongo ku wundi, ni bumwe butumwa bwo kuburira.

Ikizira cy'umurimbuzi, cyavuzweho na Daniyeli umuhanuzi, cyari ikimenyetso cyatanzwe na Kristo kugira ngo kigaragaze igihe ubwoko bwe bwagombaga guhunga ngo burindwe. Ni ubutumwa bw'iburira, bityo rero bugomba kuba ubutumwa bwa nyuma bw'iburira, nubwo buvuzwe mu magambo atandukanye n'ubutumwa bugaragazwa mu gice cya cumi na kane ndetse no mu gice cya cumi n'umunani cy'Ibyahishuwe. Amateka atangirira ku murongo wa cumi na gatandatu, wa Yeremiya cumi na gatanu, ni cyo gihe kimwe cy'ubuhanuzi cy'ubutumwa bw'iburira bwo kugerageza. Atangira igihe Yeremiya arya Ijambo ry'Imana, kandi ibyo bibaho igihe marayika amanuka, nk'uko yabigenje igihe inyubako nini z'Umujyi wa New York zarimbukaga.

Igihe Yeremiya atangaza ati: “Amagambo yawe yarabonetse, maze ndayarya; kandi ijambo ryawe rimbereye umunezero n’ibyishimo by’umutima wanjye,” aba ahagarariye ikigeragezo cya mbere cya Daniyeli ku byokurya mu gice cya mbere, na Yohana mu gice cya cumi cy’Ibyahishuwe afata igitabo mu kuboko kw’umumarayika akakirya. Kurya ubwo butumwa bitangira igihe umumarayika ageze, kandi igihe umumarayika ageze haba hari ubuhanuzi bw’ikigeragezo buba bupfunduwe. Igihe umumarayika ageze, igihe cya mbere cy’ikigeragezo kiratangira, kandi kirangira igihe igihe cya kabiri cy’ikigeragezo gitangiriye; kandi igihe Mikayeli ahagurutse, igihe cya kabiri cy’ikigeragezo kirarangira.

Iyo marayika ahageze, imvura y’itumba itangira kugwa.

> “Imvura y’itumba izasukwa ku bwoko bw’Imana. Umumarayika ukomeye azamanuka ava mu ijuru, kandi isi yose izamurikirwa n’ubwiza bwe.” Review and Herald, 21 Mata 1891.

Imvura y’itumba yakirwa n’abagendera mu nzira za kera za Yeremiya.

> Uku ni ko Uwiteka avuga ati: Nimuhagarare mu nzira, murebe, mubaze inzira za kera, aho inzira nziza iri; maze muyigendemo, ni bwo muzabona ihumure ry’ubugingo bwanyu. Ariko baravuga bati: Ntituzayigendamo. Kandi nabashyiriyeho abarindaga, mvuga nti: Nimwumve ijwi ry’impanda. Ariko baravuga bati: Ntiduzaryumva. Yeremiya 6:16, 17.

“Ihembe” “abarinzi” bavuza ni ubutumwa bw’i Lawodikiya, Jones na Waggoner batanze mu 1888.

> Rangurura cyane, ntukabibabarire, zamura ijwi ryawe nk’impanda, kandi wereke ubwoko bwanjye ibicumuro byabwo, n’inzu ya Yakobo ibyaha byayo. Yesaya 58:1.

Ku wa 11 Nzeri 2001, ugushyirwaho ikimenyetso kw’abihumbi ijana na mirongo ine na bine kwatangiye. Ubutumwa bw’imbuzi bwagejejwe kuri Lawodikiya.

> “Ubutumwa twahawe binyuze kuri A. T. Jones na E. J. Waggoner ni ubutumwa bw’Imana bugenewe Itorero ry’i Lawodikiya, kandi uzabona ishyano umuntu wese uvuga ko yemera ukuri, nyamara ntagaragarize abandi imirasire yahawe n’Imana.” The 1888 Materials, 1053.

Umuburo uhabwa Lawodikiya ni ijwi ry’impanda y’abarinzi ba Yeremiya, itorero ry’Abadiventisiti b’Umunsi wa Karindwi b’i Lawodikiya ryanga kumva. Ni umuburo wo guhunga imigi mukajya ku butaka bwo mu cyaro mbere y’uko itegeko ryo ku cyumweru riza vuba.

Ibyo maze kuvuga ku byerekeye iyo mirongo inyuranye y’ubuhanuzi, byari ukwihatira gukangura ubushishozi bwanyu kugira ngo mbashishikarize kugerageza by’ukuri ibyo ngiye kwandika. Ahari ikimenyetso cy’ingenzi kuruta ibindi cy’ishusho y’inyamaswa no ku nyamaswa ni uko mu minsi y’imperuka hazabaho imiterere ibiri y’ishusho y’inyamaswa kandi y’iyeguriwe. Uwa mbere uzabaho muri Leta Zunze Ubumwe z’Amerika, hanyuma ugakurikirwa n’uw’amahanga y’isi.

Hari ibimenyetso bimwe by’Ubuhanuzi bifitanye isano n’igishushanyo kijyanye n’inyamaswa kandi cy’inyamaswa, bisabwa gusobanurwa no gukoreshwa mu buryo bukwiriye niba tugomba kunyura neza mu rugendo rw’igeragezwa ry’ubuhanuzi ry’iki gishushanyo cya Roma. Ikindi kintu cy’ingenzi cy’igihe cy’igeragezwa ry’igishushanyo cy’inyamaswa (kandi gishobora kugaragazwa n’abahamya benshi), ni uko igihe cyo gushyirwaho ikimenyetso cy’abihumbi ijana na mirongo ine na bine kiba mu gihe cy’igeragezwa ry’igishushanyo cy’inyamaswa muri Leta Zunze Ubumwe za Amerika, kandi ko igihe cy’igeragezwa ry’igishushanyo cy’inyamaswa mu mahanga y’isi ari cyo gihe abana bandi b’Imana, bakiri i Babuloni mu gihe cy’iryo tegeko ryo ku Cyumweru (rigereranywa na 321), bakoranyirizwa mu mukumbi.

Ishusho y’inyamaswa igereranya ibihe bibiri by’umwihariko, bihujwe, byo kugeragezwa; kandi ibyo bihe byombi byo kugeragezwa na byo byongera kugereranya ikusanyirizo rya nyuma ry’abihumbi ijana na mirongo ine na bine bo mu Byahishuwe igice cya karindwi, rikurikiwe n’imbaga y’abantu benshi muri icyo gice nyine.

Ku bijyanye n’itegeko ryo ku Cyumweru, Leta Zunze Ubumwe z’Amerika zivuga nk’igisato nk’uko bivugwa mu murongo wa cumi n’umwe wo mu Byahishuwe igice cya cumi na gatatu. Hanyuma irasohoka ikajya kuyobya amahanga yose y’isi, ibwira ayo mahanga ko na yo akwiriye kurema ishusho y’inyamaswa ku rwego rw’isi yose, nk’uko Leta Zunze Ubumwe z’Amerika zimaze kubikora. Igihe gitangirana n’itegeko ryo ku Cyumweru, gishushanywa n’itegeko rya Konstantino ryo ku Cyumweru ryo mu mwaka wa 321, kirangira igihe igihugu cya nyuma cyunamye imbere ya Roma ya gipapa, aho itegeko ryo ku Cyumweru ryo mu mwaka wa 538 rishushanyirizwa; kuko mu gice cya cumi na gatatu Leta Zunze Ubumwe z’Amerika zifite ubushobozi bwo guha ishusho y’inyamaswa ubugingo no gutuma ivuga. Icyo gihe gitangirana n’itegeko ryo ku Cyumweru ryo mu mwaka wa 321 kandi kikarangirana n’itegeko ryo ku Cyumweru ryo mu mwaka wa 538.

Mu mwaka wa 2001, guverinoma ya Leta Zunze Ubumwe z’Amerika “yavuze” itegeko rya Patriot Act rihinduka itegeko.

Tuzakomeza iki cyigisho mu nyandiko ikurikira.

Back to Articles