Article

# Igitabo cya Yoweli n’Itorero ry’Abadiventisiti b’Umunsi wa Karindwi ry’i Lawodikiya - Umubare wa Mirongo Itatu n’Umunani

Umubare wa Mirongo Itatu n’Umunani

Author

Jeff Pippenger

Published

January 30, 2026

Formats

PDF
Word
Song MP3

Ikigeragezo cy’Umugati wo mu Ijuru cyari ikigeragezo cya omega cy’ubwigishwa mu minsi ya Yesu, kandi nanone cyari omega mu isano gifitanye n’ikigeragezo cya manu kigaragazwa muri alpha y’amateka y’isezerano rya Isirayeli ya kera. Intangiriro yari manu; iherezo ryari Umugati wo mu Ijuru. Buri gihe omega ni yo nini kurusha izindi, ni cyo gituma uguta abigishwa kwinshi kurusha ukwabaye ahandi kuranga Kaperinawumu nk’omega mu mateka ya Kristo no mu kigeragezo cy’ubwigishwa.

> Nuko Yesu abwira abigishwa be ati: “Nihagira ushaka kunkurikira, yiyange, yikorere umusaraba we, ankurikire. Kuko ushaka kurengera ubugingo bwe azabubura; ariko uzabura ubugingo bwe ku bwanjye azabubona. Mbese umuntu byamumarira iki gutunga isi yose, ariko akabura ubugingo bwe? Cyangwa se ni iki umuntu yatanga ngo acungure ubugingo bwe? Kuko Umwana w’umuntu azaza afite ubwiza bwa Se, ari kumwe n’abamarayika be; maze icyo gihe azitura umuntu wese ibihwanye n’imirimo ye. Ni ukuri ndababwira yuko bamwe mu bahagaze hano batazapfa batabanje kubona Umwana w’umuntu aje mu bwami bwe.” Matayo 16:24–28.

Kaperinawumu ni ikigeragezo cy’omega. Ikigeragezo cyabereye i Kaperinawumu ni ikigeragezo cy’amavuta yo mu mugani w’abakobwa cumi; gitangira ku nduru yo mu gicuku, kandi gitangiza igihe gikubiyemo abakobwa b’abapfu bamenya ko badafite amavuta. Hanyuma batangira kugira ubwoba no guhagarika umutima uko begereza urugi rugiye gukingwa rw’itegeko ryo ku Cyumweru, nk’uko bigaragazwa n’ingorane yabereye i Kaperinawumu muri Yohana 6:66. Mu buhanuzi, “bakozwe n’isoni.”

> Dore, iminsi iraza, ni ko Uwiteka Imana avuga, ubwo nzateza inzara mu gihugu; itazaba inzara y’umutsima, kandi ntizaba inyota y’amazi, ahubwo izaba iy’ukumva amagambo y’Uwiteka. Bazazerera bava ku nyanja bajya ku yindi, no kuva mu majyaruguru kugeza iburasirazuba; baziruka hirya no hino bashaka ijambo ry’Uwiteka, ariko ntibazaribona. Uwo munsi inkumi nziza n’abasore bazahwera inyota. Abarahira icyaha cy’i Samariya, bakavuga bati, “Imana yawe, wa Dani we, iriho;” kandi bati, “Umuco w’i Bērisheba uriho;” abo na bo bazagwa, kandi ntibazongera guhaguruka ukundi. Amosi 8:11–14.

Ikigeragezo cya omega i Kaperinawumu kigereranya ikigeragezo cya omega gikurikira ikigeragezo cy’ishingiro cyo mu wa 2024. Ikigeragezo cya omega ni ho umugeni ashyirwaho ikimenyetso cy’ikidodo mbere y’itegeko ryo ku Cyumweru. Ni ho gutandukana kurangirizwamo burundu iteka ryose, kuko amaze kwezwa, abanyamahanga (Abanyamahanga) ntibazongera kunyura i Yerusalemu ukundi iteka ryose.

> Uwiteka na we azaririra i Siyoni, kandi azarangurura ijwi rye ari i Yerusalemu; maze ijuru n’isi bizahinda umushyitsi; ariko Uwiteka azaba ibyiringiro by’ubwoko bwe, n’imbaraga z’abana ba Isirayeli. Ni bwo muzamenya ko ndi Uwiteka Imana yanyu ituye i Siyoni, umusozi wanjye wera; ni bwo Yerusalemu izaba iyera, kandi abanyamahanga ntibazongera kunyura muri yo ukundi.

> Kandi kuri uwo munsi, imisozi izatonyangiriza divayi nshya, n’udusozi tuzatemba amata, kandi inzuzi zose z’u Buyuda zizuzura amazi, kandi isōko rizaturuka mu nzu y’Uwiteka, maze rivomerere ikibaya cya Shitimu.

> Egiputa hazaba umusaka, kandi Edomu hazaba ubutayu bw’amatongo, bitewe n’urugomo bakoreye abana ba Yuda, kuko bamennye amaraso y’inzirakarengane mu gihugu cyabo. Ariko Yuda izahoraho iteka, na Yerusalemu igumeho uko ibihe bisimburana. Kuko nzahanagura amaraso yabo ntarahanuyeho: kuko Uwiteka aba muri Siyoni. Yoweli 3:16–21.

Yerusalemu ihumanurwaho icyaha mu bikorwa bya nyuma by’urubanza rw’igenzura, ari ho muri Zekariya igice cya gatatu, aho Yosuwa ahabwa umwambaro wera w’igitare cya linosi wo muri Filadelifiya, ngo usimbure umwambaro wanduye wo muri Lawodikiya. “Maze Yerusalemu izaba iyera, kandi nta banyamahanga bazongera kuyinyuramo ukundi,” kuko ingano yamaze gutandukanywa n’urumamfu, ikegeranywa nk’ituro ry’umuganura. Ibyo bibaho mu kigeragezo cya omega, kandi bibaho igihe amadirishya yo mu ijuru akinguwe, maze Yesu akajugunya imitako y’agaciro mu isanduku, akabwira isi ati: “Nimuze murebe.” “Nimuze murebe” ibendera ry’ubwami bwanjye, umugeni wanjye, ituro ryanjye ry’Abalewi nk’uko byari biri mu minsi ya kera. “Nimuze murebe” urusengero rwanjye, isanduku yanjye yuzuye imitako y’agaciro—buri kimwe cyateguwe ngo kibe igice cy’ikamba ry’ubwami bw’ubwiza.

Ikigeragezo cy’ibanze cya alufa cyo mu mwaka wa 2024, kiyobora ku kigeragezo cya omega cyo mu rusengero. Ikigeragezo cya omega kiba igihe amadirishya yo mu ijuru akinguwe, ari na cyo gihe umugeni yitegura. Abakobwa b’abapfapfa n’ubutumwa bwabo bw’imvura y’itumba ya nyuma bw’amahoro n’umutekano by’ibinyoma, bahuhwa basohorwa banyujijwe mu madirishya akinguwe n’umuyaga, kuko ubutumwa bw’aya mateka ari ubutumwa bw’umuyaga w’iburasirazuba. Ubutumwa ni umuyaga ukaze wa Yesaya uhagarikwa ku munsi w’umuyaga w’iburasirazuba; ni wa muyaga ine wa Yohana ifatirwa mu gihe cyo gushyirwaho ikimenyetso kw’abantu ibihumbi ijana na mirongo ine na bine.

> “Abamarayika bafashe imiyaga ine, igereranywa n’ifarashi irakaye ishaka kwicika ngo yiruke hejuru y’ubuso bw’isi yose, izana kurimbuka n’urupfu mu nzira yayo.

> “Mbese twaryama turi ku nkombe nyayo y’isi y’iteka ryose? Mbese twaba ibirangare, dukonje kandi dupfuye? Yoo, icyampa tukagira mu matorero yacu Umwuka n’umwuka uhumeka by’Imana bihumekerwa mu bwoko bwayo, kugira ngo bahagarare ku birenge byabo maze babeho.” Manuscript Releases, volume 20, 217.

Abanga ubutumwa bw’uwo muyaga uturuka iburasirazuba wa Isilamu, bahuhwa basohorwa mu idirishya n’uwo muyaga nyirizina—ikimenyetso nyacyo cy’ubwigomeke bwabo. Imyanda y’ubuyobe ihora ifatanye iteka n’itsinda ry’abapfapfa badafite amavuta. Efurayimu yongeye kwifatanya n’ibigirwamana byayo. Banze ukwiyongera k’ubumenyi bwo mu gihe cyo gushyirwaho ikimenyetso, n’isano yabwo na Isilamu yo muri ishyano rya gatatu. Imana izahindura ikuzo ry’ubutumwa bwabo bw’impimbano bw’imvura y’itumba ikabugira “isoni.”

> Abantu banjye barimbuwe bazize kubura ubumenyi; kuko wanze ubumenyi, nanjye nzakwangira, kugira ngo utaba umutambyi wanjye; kubera ko wibagiwe amategeko y’Imana yawe, nanjye nzibagirwa abana bawe.

> Uko baragwiraga, ni ko barushagaho kuncumura; ni cyo gituma nzahindura icyubahiro cyabo gukorwa n’isoni. Barya icyaha cy’ubwoko bwanjye, kandi imitima yabo bayerekeje ku bugome bwabo. Kandi bizaba bityo: uko abantu, ni ko n’umutambyi; kandi nzabahana ibihwanye n’inzira zabo, mbiture ibyo bakoze. Bazarya, ariko ntibahage; bazasambana, ariko ntibazororoka; kuko baretse kwitondera Uwiteka. Ubusambanyi n’inzoga na divayi nshya bikura umutima. Ubwoko bwanjye busaba inama ku bishushanyo byabwo by’ibiti, kandi inkoni yabwo ikabubwira; kuko umwuka w’ubusambanyi wabuyobeje, kandi basambanye bava munsi y’Imana yabo. Batambira ku mpinga z’imisozi, kandi bagatwikira imibavu ku dusozi, munsi y’ibiti by’imyelayo, n’imipopula, n’imiberoshi, kuko igicucu cyabyo ari cyiza; ni cyo gituma abakobwa banyu bazasambana, n’abagore banyu bakarenga ku ishyingiranwa. Sinzahana abakobwa banyu ubwo bazaba basambana, cyangwa abagore banyu ubwo bazaba barenze ku ishyingiranwa; kuko bo ubwabo bitandukanya bakajyana n’indaya, kandi bagatambira hamwe n’abakobwa b’indaya; ni cyo gituma abantu badafite ubwenge bazarimbuka.

> Nubwo wowe, Isirayeli, n’ukora ubusambanyi, ariko Yuda we ntakakore icyaha; kandi ntimujye i Gilugali, kandi ntimuzamukire i Betaveni, kandi ntimurahirire muti: “Uwiteka ni muzima.” Kuko Isirayeli yasubiye inyuma nk’inyana y’ingore y’ikirara; noneho Uwiteka azabaragirira nk’umwana w’intama ahantu hagutse.

> Efurayimu yifatanyije n'ibigirwamana: mureke.

> Ikinyobwa cyabo cyabaye urwatsi: bakomeje gusambana ubudahwema: abatware bacyo bakunda iby’isoni, bati: Nimuduhe. Umuyaga wamuboheje mu mababa yawo, kandi bazakorwa n’isoni ku bw’ibitambo byabo. Hoseya 4:6–19.

Imyanda ikurwaho ni ba bakobwa b’abapfu, hamwe n’inyigisho zabo z’inyoma bifatanije na zo. Tuba icyo turya, kandi banze ubutumwa bw’umuyaga wo mu burasirazuba, ahubwo bahitamo ikinyoma gikurikirwa n’ubushukanyi bukomeye, maze bafatanywa n’ubutumwa bwabo bw’imvura y’itumba y’impimbano, bw’amahoro n’umutekano. Divayi nshya ya Yoweli, ikuwe ku munwa wabo, aho ni ho Yeremiya ahindukira umunwa w’Imana.

> “Mu kwanga ukuri, abantu baba banze Nyirakuri. Mu gusiribanga amategeko y’Imana, baba bahakana ubutware bw’Uwayatanze. Ni nk’uko byoroshye guhindura inyigisho n’amahame by’ibinyoma ikigirwamana, nk’uko byoroshye kubaza ikigirwamana mu giti cyangwa mu ibuye. Mu kugoreka imiterere y’Imana, Satani ayobora abantu kuyitekerezaho bafite ishusho y’ikinyoma. Kuri benshi, ikigirwamana cya filozofiya cyimitswe mu mwanya wa Yehova; naho Imana ihoraho, nk’uko yahishuwe mu Ijambo ryayo, muri Kristo, no mu mirimo y’irema, isengwa na bake cyane. Ibihumbi n’ibihumbi bishyira kamere mu mwanya w’ubumana mu gihe bahakana Imana ya kamere. Nubwo mu ishusho itandukanye, gusenga ibishushanyo biriho mu isi ya Gikristo y’iki gihe nk’uko byari biri rwose muri Isirayeli ya kera mu minsi ya Eliya. Imana y’abagabo benshi biyita abanyabwenge, iy’abafilozofe, abasizi, abanyapolitiki, abanyamakuru—imana y’amatsinda y’abantu b’abanyamideri bacengeye, iy’amashuri makuru menshi na za kaminuza, ndetse n’iy’ibigo bimwe na bimwe bya tewolojiya—ntirutandukanye cyane na Baali, imana y’izuba y’Abanyafenisiya.” Intambara Ikomeye, 583.

Mu gutandukanya ab’ukuri n’ab’ibinyoma mu nzozi za Miller, umuyaga ujyana hanze ab’isugi b’ibinyoma, naho Uwiteka agashyiraho ikimenyetso ku mugeni We mu gihe cy’ikigeragezo cy’imbere cya omega cy’idirishya rifunguye.

> Dore ngiye kohereza intumwa yanjye, kandi izantunganiriza inzira imbere yanjye; kandi Umwami, uwo mushaka, azaza mu rusengero rwe atunguranye, ari we ntumwa y’isezerano, uwo mwishimira: dore arazaza, ni ko Uwiteka Nyiringabo avuga. Ariko se ni nde wazihanganira umunsi wo kuza kwe? kandi ni nde wazahagarara igihe azabonekera? kuko ameze nk’umuriro w’umucuzi, kandi nk’isabune y’umumeshi; kandi azicara nk’utunganya kandi nk’uhumanura ifeza; kandi azahumanura bene Lewi, kandi azabatunganya nk’izahabu n’ifeza, kugira ngo batambire Uwiteka ituro ryo gukiranuka. Maze ituro rya Yuda n’irya Yerusalemu rizanezeza Uwiteka, nk’uko byari bimeze mu minsi ya kera, no mu myaka ya mbere. Malaki 3:1–4.

Abahungu ba Levi ni abahungu b’abo Balevi bakomeje kuba indahemuka mu gihe cy’ikigeragezo cy’igishushanyo cy’inyamaswa cya Aroni, hanyuma nanone mu gihe cy’ikigeragezo cy’igishushanyo cy’inyamaswa cya Yerobowamu. Ni bo batsinda ikigeragezo cy’igishushanyo cy’inyamaswa, ari cyo kigeragezo kigena iherezo ryabo ry’iteka ryose, kandi ni cyo kigeragezo bagomba gutsinda—mbere y’uko dushyirwaho ikimenyetso.

> “Uwiteka yanyeretse mu buryo busobanutse ko ishusho ya ya nyamaswa izashyirwaho mbere y’uko igihe cy’imbabazi kirangira; kuko ari yo izaba ikigeragezo gikomeye ku bwoko bw’Imana, ari na cyo iherezo ryabo ry’iteka rizagenderwaho.”

> “Iki ni cyo kigeragezo ubwoko bw’Imana bugomba kunyuramo mbere y’uko bushyirwaho ikimenyetso. Abose bagaragaje ubudahemuka bwabo ku Mana bubahiriza amategeko yayo, kandi bakanga kwemera sabato y’impimbano, bazashyirwa munsi y’ibendera ry’Umwami Imana Yehova, kandi bazahabwa ikimenyetso cy’Imana ihoraho. Abemera kurekura ukuri gukomoka mu ijuru maze bakemera sabato yo ku Cyumweru, bazahabwa ikimenyetso cy’inyamaswa” The Seventh-day Adventist Bible Commentary, volume 7, 976.

Ikigeragezo cy’ishusho cy’inyamaswa ni ikigeragezo kibanziriza ikigeragezo cy’ikirango cy’inyamaswa ku itegeko ryo ku Cyumweru, kandi kigomba gutsindwa mbere y’uko urugi rufungwa.

Ni ikigeragezo gitunganya abakiranutsi kandi kikabatandukanya n’abakiranirwa. Ni ikigeragezo aho Daniyeli, Shaduraki, Meshaki na Abedenego babonetse bafite uburanga burushijeho kugaragara kandi babyibushye kuruta abaryaga indyo y’i Babuloni. Icyiciro kimwe cyari cyariye umugati wo mu Ijuru, ikindi kikarya umugati w’i Babuloni. Ni ikigeragezo cy’umugati mu isinagogi y’i Kaperinawumu.

Ku ruhande rw’inyuma, igihe cy’igeragezwa turimo ubu ni ikigeragezo cy’igishushanyo cy’inyamaswa, ni ukuvuga ihuriro ry’itorero na Leta muri Leta Zunze Ubumwe z’Amerika. Igihe cy’igeragezwa gihwanye na cyo ku ruhande rw’imbere kigaragaza itsinda ry’inkumi zigaragaza ishusho y’ubumuntu n’irindi tsinda ry’inkumi zigaragaza ishusho y’Ubumana bufatanyije n’ubumuntu. Nyuma y’uko Malaki agaragaje kwezwa no guhanagurwa kw’Abalewi, Imana ishyiraho ikigeragezo.

> Kandi nzabegera kugira ngo mbacire urubanza; kandi nzaba umuhamya wihuse wo guhamiriza abarozi, n’abasambanyi, n’abarahira ibinyoma, n’abariganya umukozi mu gihembo cye, n’umupfakazi, n’imfubyi, n’abima umunyamahanga uburenganzira bwe, kandi ntibanyubahe, ni ko Uwiteka Nyiringabo avuga.

> Kuko ndi Uwiteka, sinhinduka; ni cyo gituma mwebwe bana ba Yakobo mutarimbuka. Malaki 3:5, 6.

Ikigeragezo cya mbere ni ukutinya Imana, kandi itsinda ryananiwe ikigeragezo cy’Intumwa y’Isezerano rihita ribwirwa amaciraho iteka atanu, rimwe kuri buri mukobwa w’isugi w’umupfu uhuye no kuba umunyabyago, uwababajwe, umukene, impumyi, yambaye ubusa; ibiranga bitanu by’ubuhanuzi ku bakobwa b’isugi batanu b’abapfu byahurijwe hamwe munsi y’interuro ngo “kandi ntimuntinya.” Abo ni bo bananiwe ikigeragezo cya mbere cy’ishingiro, ari cyo alpha. Bananiwe kuko batasobanukiwe ko Imana itigera ihinduka. Abo ni bo bananiwe ikigeragezo cya mbere cy’ishingiro cyo hanze, ari cyo alpha, cyo mu mwaka wa 2024.

> “Mu mateka ya kera harimo amasomo akwiriye kwigwaho; kandi abantu bayerekezwa kuri yo, kugira ngo bose basobanukirwe yuko Imana ikora muri ubu buryo ubu nk’uko yakomeje kubikora iteka ryose. Ukuboko kwayo kugaragarira mu murimo wayo no mu mahanga muri iki gihe, nk’uko byakomeje kuba uhereye igihe ubutumwa bwiza bwabanje kwamamazwa kuri Adamu muri Edeni.

> “Habaho ibihe biba impinduka zikomeye mu mateka y’amahanga no mu mateka y’itorero. Mu buyobozi bw’Imana, iyo ibyo bihe bikomeye bitandukanye bigeze, umucyo ukwiriye icyo gihe uratangwa. Niba wakiriwe, habaho gutera imbere mu by’umwuka; ariko niba wanze kwakirwa, gukendera mu by’umwuka no kurimbuka bikurikiraho. Uwiteka mu ijambo Rye yahishuye umurimo ukomeye wo kwamamaza ubutumwa bwiza nk’uko wakozwe mu bihe byahise, kandi nk’uko uzakorwa mu bihe bizaza, kugeza ku rugamba rwa nyuma, ubwo ibikoresho bya Satani bizagira umuvuduko wabyo wa nyuma ukomeye kandi utangaje.” Bible Echo, August 26, 1895.

Ab’i Lawodikiya ntibabona ko uburyo Imana ifatamo abantu buhora ari bumwe iteka. Niba umucyo, cyangwa amavuta yakiriwe, haba hari umugisha; niba bitakiriwe, haba hari kumeneka k’ubwato.

> “Mu bihe byahise Uwiteka Imana yo mu ijuru yahishuriye amabanga yayo abahanuzi bayo. Iby’ubu n’ibizaza biramurangarira kimwe. Ijwi ry’Imana risakara rikamanuka mu bihe byose, ribwira umuntu ibigiye kubaho. Abami n’ibikomangoma bafata imyanya yabo mu gihe cyagenwe kuri bo. Bibwira ko barimo gusohoza imigambi yabo bwite, nyamara mu by’ukuri barimo gusohoza ijambo Imana yavuze.

> “Pawulo atangaza yuko ibyanditswe by’amateka y’uko Imana yakoranye n’abantu mu bihe byahise ‘byandikiwe kutuburira twebwe, abo imperuka z’ibihe byasohorejweho.’ Amateka ya Daniyeli yahawe natwe kugira ngo atuburire. ‘Ibanga ry’Uwiteka riri ku abamwubaha.’ Imana ya Daniyeli iracyariho kandi iracyategeka. Ntiyafungiye ijuru ubwoko bwayo. Nk’uko byari bimeze mu gihe cy’Abayuda, ni ko bimeze no muri iki gihe, Imana ihishurira amabanga yayo abagaragu bayo b’abahanuzi.”

> Intumwa Petero intumwa iravuga iti: “Kandi dufite ijambo ry’ubuhanuzi rirushaho gukomera, kandi mukora neza kuryitaho nk’itara rimurikira ahantu h’umwijima, kugeza ubwo umuseke utambika, n’inyenyeri yo mu ruturuturu ikazabonekera mu mitima yanyu; mumenye mbere ya byose yuko nta buhanuzi bwo mu Byanditswe busobanurwa n’umuntu ku giti cye. Kuko ubuhanuzi butigeze kuzanwa kera n’ubushake bw’umuntu; ahubwo abantu b’Imana bera bavuze bayobowe na Mwuka Wera.”

> Abatizera kandi batubaha Imana ntibasobanukirwa n’akamaro k’ibimenyetso by’ibihe, byahanuwe mu ijambo ry’ubuhanuzi. Mu bujiji bwabo bashobora kwanga kwemera inyandiko yahumetswe. Ariko iyo abiyita Abakristo bavuga mu buryo bwo gukwena inzira n’uburyo Uhoraho Ukomeye, “NDIHO”, yakoresheje kugira ngo amenyeshe imigambi ye, baba berekanye ko batazi Byanditswe Byera kandi ko batazi n’imbaraga z’Imana. Umuremyi azi neza rwose ibyo bintu agomba gukoresha mu miterere ya kimuntu. Azi uburyo agomba gukoresha kugira ngo agere ku musaruro yifuza.

> “Ijambo ry’umuntu rirananirwa. Uwo ugira ibyo abantu bavuga ibyiringiro bye akwiriye rwose guhinda umushyitsi; kuko umunsi umwe azamera nk’ubwato bwasandaye. Ijambo ry’Imana ntirikosa na busa, kandi rihoraho iteka ryose. Kristo aratangaza ati, ‘Ni ukuri ndababwira yuko, kugeza aho ijuru n’isi bizashirira, nta nyuguti n’imwe cyangwa agace na gato k’inyuguti bizavanwaho mu mategeko, kugeza aho byose bizasohorera.’ Ijambo ry’Imana rizahoraho mu bihe bidashira by’iteka ryose.” Youth Instructor, December 1, 1903.

Imana ntijya ihinduka kandi ikora ikurikije amahame amwe yahoranye.

> “Igikorwa cy’Imana ku isi kigaragaza, uko ibihe bisimburana, isano ikomeye isa cyane muri buri vugurura rikomeye cyangwa mu muryango wose w’iyobokamana. Amahame y’uko Imana ikorana n’abantu ahora ari amwe iteka. Imigendekere ikomeye y’iki gihe ifite ibyo ihura na byo mu byabayeho mu bihe byahise, kandi ibyabaye ku itorero mu bihe bya kera bikubiyemo amasomo y’ingirakamaro cyane ku gihe cyacu.” The Great Controversy, 343.

Imirongo ine ya mbere y’igice cya gatatu cya Malaki itangaza intumwa itegura inzira y’Intumwa y’Isezerano, hamwe no kwezwa no guhumanurwa kw’Abalewi. Hanyuma Uwiteka acira urubanza Lawodikiya, agaragaza ko batinya Imana, bisobanura ko batsinzwe ikigeragezo cy’ishingiro, ari cyo kizamini cya alfa cy’umumarayika wa gatatu. Ukutabatinya kwabo kugaragaza kwanga nkana ubumenyi, kandi urwego rw’ubumenyi banga ni ukwemera amateka y’intumwa itegura inzira n’Intumwa y’Imana ikurikiraho. Abahanuzi bose bagaragaza iminsi y’imperuka, kandi nta mpamvu yari kuba yo kugaragaza umuryango w’ivugurura w’impimbano, iyo hatabaho uw’ukuri.

> “Ariko Satani ntiyari yicaye ubusa. Ubu yagerageje icyo yagerageje no muri buri gikorwa cyose cy’ubugorozi—kuyobya no kurimbura abantu abashyiraho icyiganano mu mwanya w’umurimo w’ukuri. Nk’uko mu kinyejana cya mbere cy’itorero rya Gikristo habayeho ba Kristo b’ibinyoma, ni ko no mu kinyejana cya cumi na gatandatu hahagurutse abahanuzi b’ibinyoma.” Intambara Ikomeye, 186.

Imvugiro y’imirongo itandatu ya mbere ya Malaki 3 ni ugusukurwa no kwezwa kw’Abalewi bo mu rugendo rw’ivugurura rw’abo ibihumbi ijana na mirongo ine na bine. Icyo Amerika izabona mu gihe kizaza ni uko rugendo nyir’izina, cyangwa kimwe mu byiganano byinshi. Hanyuma Malaki aravuga ati:

> “Uhereye no mu minsi ya ba sogokuruza banyu mwatandukanye n’amategeko yanjye, kandi ntimwayakomeje. Nimungarukire, nanjye nzabagarukira,” ni ko Uwiteka Nyiringabo avuga. Malaki 3:7.

Ubugome bukomeza kwiyongera mu bisekuru bine ni bwo butangiriro n’imiterere y’igitabo cya Yoweli, kandi Malaki hano agaragaza ubwo bugome nyine bukomeza kwiyongera igihe avuga ati: “uhereye no ku minsi ya ba so mwarayobye.” Uhereye mu 1863, ari yo minsi ya ba se b’igisekuru cya mbere cy’ubugome, bagiye barushaho kujya kure y’Imana, kure cyane kurushaho. Itangazo ribacira urubanza ku cyaha cyabo gikomeza koroshywa n’umuhamagaro wa Lawodikiya, uvugwa mu ijwi ry’umuborogo usezeranya ko iyo baba baragarutse gusa, Imana na yo yari kubagarukira.

> Ariko muravuga muti: “Twagaruka dute?” Mbese umuntu yakwiba Imana? Nyamara mwaranyibye. Ariko muravuga muti: “Twakwibye dute?” Mu migabane ya kimwe cya cumi no mu maturo. Muvumwe n’umuvumo, kuko mwanyibye, mwebwe ubu bwoko bwose.

> Muzane imigabane yose mu bubiko, kugira ngo mu nzu yanjye habe ibyokurya; maze mumpamye muri ibyo ubu, ni ko Uwiteka Nyiringabo avuga, nimurebe yuko ntazabakingurira amadirishya yo mu ijuru, nkabasukaho umugisha, kugeza ubwo mutazabona aho muwukwira.

> Kandi nzacyaha umumara ku bwanyu, kandi ntazangiza imyaka y’ubutaka bwanyu; kandi n’umuzabibu wanyu ntuzarambya imbuto zawo igihe cyazo kitaragera mu murima, ni ko Uwiteka Nyiringabo avuga. Kandi amahanga yose azabita abanyamahirwe, kuko muzaba igihugu kinezeza, ni ko Uwiteka Nyiringabo avuga. Malaki 3:5–12.

Ikigeragezo cy’ifatizo cy’inyuma cy’ishingiro, ari cyo alpha cyo mu 2024, gikurikirwa n’ikigeragezo cy’imbere cyo ku musozo, ari cyo capstone cyo mu 2026. Icyo kigeragezo cya capstone kiba igihe amadirishya yo mu ijuru afunguwe, kandi ahantu hatatu ayo madirishya afunguye agaragazwa mu rwego rw’itorero rinesha ni Malaki 3, inzozi za Miller, n’Ibyahishuwe 19. Malaki ni alpha, inzozi za Miller ni hagati, kandi Ibyahishuwe ni omega. Icyo kigeragezo cyashushanyijwe na Kristo, nk’umuntu woza umwanda akoresheje uburoso, ajugunya imitako mu isanduku. Iyo mitako ni ukuri gutunganijwe rwose mu buryo bukurikirana, kandi ni n’abasigaye. Ububiko ni ho ibyokurya bikoranirizwa kandi bigatangwa. Nk’uko byari bimeze ku kigeragezo cya manu, ikigeragezo cya Kaperinawumu n’Umutsima wo mu Ijuru—“ibyokurya” ni byo ngingo y’ingenzi.

“Ibiryo” ni amavuta mu mugani w’abakobwa b’isugi, kandi bishushanya imico, Umwuka Wera, n’ubutumwa bwa gihanuzi buzana Umwuka Wera mu mitima no mu bitekerezo by’abarinda kandi bagakomeza imico ya Kristo. “Ibiryo” ni “divayi nshya” ya Yoweli ikuweho ikabuzwa ibisindisha bya Efurayimu. Kugira ngo utsinde ikigeragezo cy’urusengero rw’imbere, ari cyo gishyitsi cyo hejuru, cy’umumarayika wa kabiri, ugomba kuba warabanje gutsinda ikigeragezo cy’ishingiro cyo hanze, ari cyo cya mbere cya alufa. Niba utaremeye urufatiro, ntushobora kuba umwe mu bagize urusengero rwubatswe ku rufatiro; ariko niba utari mu mubare w’abatsinze icyo kigeragezo cy’ishingiro, uzubaka inzu yawe y’umwuka y’igihimbano ku musenyi. Yohana yita iyo nzu y’umwuka y’igihimbano ati “isinagogi ya Satani,” naho Yeremiya akayita “iteraniro ry’abakobanyi.”

Muzane imigabane yose ya kimwe cya cumi n’amaturo mu bubiko ni ikigeragezo cyo mu mutima aho ikimenyetso gishyirwaho. Umugabo wo mu iburashi ry’umwanda yajugunye abantu b’Imana basigaye mu isanduku yaguwe, kandi muri uko kubikora yashushanyaga umurimo wo kuzana imigabane yose ya kimwe cya cumi mu bubiko. Abalewi ni ituro rishyirwa hejuru igihe asutse umugisha avanye mu madirishya yo mu ijuru. Amabuye y’agaciro y’umugabo wo mu iburashi ry’umwanda ni abantu be basigaye, kandi muri Yesaya igice cya gatandatu abo bantu basigaye bagaragazwa nk’icya cumi.

> Nuko ndavuga nti: Mwami, bizageza ryari? Aransubiza ati: Bizageza igihe imigi izaba yarahindutse amatongo, ikabura abayituyemo, n’amazu akaba atakibamo abantu, n’igihugu kikaba cyarahindutse umusaka rwose; kandi Uwiteka akazaba yimuriye abantu kure cyane, maze mu gihugu hagati hakabamo ugutereranwa gukomeye. Ariko kandi hazasigara kimwe cya cumi, kandi kizagaruka, ariko na cyo kizamerwa nk’ikiribwa; nk’umuvumu n’umunyinya, iyo bishije amababi hasigara igishyitsi cyabyo: ni ko urubyaro rwera ruzaba igishyitsi cyacyo. Yesaya 6:11–13.

Uwiteka agaragaza ko ikibazo cy’“igihe kingana iki” gihamijwe n’abahamya benshi cyerekeza ku itegeko ryo ku Cyumweru, kandi mu murongo wa gatatu wa Yesaya gatandatu abamarayika batangaza bati: “Ahera, ahera, ahera, ni Uwiteka Nyiringabo: isi yose yuzuye ubwiza bwe.” Mushiki wacu White ahuza ibi n’umumarayika ukomeye wo mu Byahishuwe cumi n’umunani.

> “Uko bo [abamarayika] babona ibizaza, igihe isi yose izuzuzwa ubwiza Bwe, indirimbo y’intsinzi y’ishimwe yumvikanishwa umwe akayisubiriramo undi mu ndirimbo inogeye amatwi, bati: ‘Uwiteka Nyiringabo ni uwera, uwera, uwera.’ Bahazwa rwose no guhimbaza Imana; kandi mu maso He, munsi y’umwenyura We wo kubemerera, nta kindi bifuza kirenzeho. Mu kwambara ishusho Ye, mu gukora umurimo We no kumuramya, irari ryabo riruta ayandi ryuzuzwa rwose.” Review and Herald, December 22, 1896.

Yesaya gatandatu hagaragaza 9/11, igihe isi yamurikiwe n’ubwiza bw’ijwi rya mbere mu majwi abiri yo mu Byahishuwe igice cya cumi n’umunani. Igihe Yesaya yabazaga ati “kugeza ryari,” amateka y’icyo gice agaragazwa nk’igihe gihera kuri 9/11 kigera ku itegeko ryo ku Cyumweru, aho ijwi rya kabiri rihasesekara. Yesaya atumenyesha ko ku itegeko ryo ku Cyumweru hazabaho abasigayeho—ari bo kimwe cya cumi. Abo basigayeho bafite ikibarimo—amavuta mu nzabya zabo.

> Nyamara hazasigaramo kimwe cya cumi [icya cumi], kandi kizagaruka, kandi kizaryibwa; nk’igiti cya teil n’inkwi y’umusena, bifite ubuzima bwabyo muri byo igihe bita amababi yabyo; bityo urubyaro rwera ni rwo ruzaba ubuzima bwacyo. Yesaya 6:13.

“Aba cumi” ni abagarutse bitabiriye ihamagarwa rya Malaki ndetse n’irya Yeremiya ryo kugaruka. Ni ibiti by’ubumuntu, byahujwe n’Ubumana (urubuto rwera). Bazaribwa, kuko atari intumwa gusa, ahubwo ni ikimenyetso cy’imigati y’izungazunga ya Pentekote; ni bwo butumwa Abanyamahanga bazarya.

> Nuko Uwiteka avuga ati: Nuhinduka, nzaguhindura ugaruke, kandi uzahagarara imbere yanjye; kandi nuramuka utandukanyije icy’igiciro n’icy’agasuzuguro, uzamera nk’akanwa kanjye; bo bazakugarukira, ariko wowe ntuzabasange. Yeremiya 15:19.

Yeremiya ahagarariye abariye ubutumwa bwari mu kuboko kw’umumarayika, bwari ikigeragezo cya mbere kandi cy’ishingiro kigereranywa na 11 Kanama 1840, 1888, na 9/11, kuko avuga ko yabonye ayo magambo maze akayarya.

> Amagambo yawe yabonetse, ndayarya; kandi ijambo ryawe ryambereye ibyishimo n’umunezero by’umutima wanjye; kuko nitiriwe izina ryawe, Uwiteka Imana Nyiringabo. Yeremiya 15:16.

Yeremiya yiswe izina ry’Imana igihe yariye agatabo gato kari mu kuboko k’umumarayika, kandi ubwo butumwa bwabyaye ibyishimo n’umunezero, butandukanye n’isoni. Igihe izina ry’Imana rihabwa Yeremiya, aba ahagarariye ibihumbi ijana na mirongo ine na bine bo mu Itorero ry’i Filadelifiya.

> Unesha ni we nzamugira inkingi mu rusengero rw’Imana yanjye, kandi ntazasohokamo ukundi na hato; kandi nzamwandikaho izina ry’Imana yanjye, n’izina ry’umurwa w’Imana yanjye, ari wo Yerusalemu nshya, umanuka uvuye mu ijuru ku Mana yanjye; kandi nzamwandikaho izina ryanjye rishya. Ibyahishuwe 3:12.

Yeremiya yariye ubutumwa bwa 9/11 kandi ahura no gucika intege ko ku ya 18 Nyakanga 2020.

> Sinicaranye mu iteraniro ry’abakobanyi, habe no kwishima; nicaye jyenyine kubera ukuboko kwawe, kuko wanyujujemo uburakari. Ni iki gituma umubabaro wanjye uhora iteka, n’igikomere cyanjye kikaba kidakira, cyanga gukira? Mbese uzambera rwose nk’umubeshyi, kandi nk’amazi ayoyoka? Yeremiya 15:17, 18.

“Iteraniro ry’abakobanyi” rya Yeremiya ni ryo “isinagogi ya Satani” rya Filadelifiya na Simuruna, bavuga ko ari Abayahudi, nyamara si bo. Yeremiya ntiyishimye, kuko ubutumwa yari yaratangaje bwari ubutumwa bw’ibinyoma, bukabyara isoni gusa, atari ibyishimo. “Igisebe gihoraho cyanze gukira” cya Yeremiya, cyari ya minsi itatu n’igice ubwo iteraniro ry’abakobanyi ryanezerwaga, mu gihe Yeremiya, Mose na Eliya bari bapfuye baryamye mu muhanda wanyuraga mu kibaya cy’amagufa yumye y’abapfuye. Hagati muri icyo gihe cy’ugushidikanya no kudasobanukirwa, Uwiteka yasabye Yeremiya kugaruka.

> Nuko Uwiteka avuga ati: Nugaruka, nzakugarura, kandi uzahagarara imbere yanjye; kandi nugena icy’igiciro cyinshi ukagitandukanya n’igiteye ishozi, uzamera nk’akanwa kanjye. Bo bazakugarukireho; ariko wowe ntuzabasange. Kandi nzakugira nk’urukuta rukomeye rw’umuringa kuri ubu bwoko; bazakurwanya, ariko ntibazakunesha; kuko ndi kumwe nawe kugira ngo nkize kandi ngucungure, ni ko Uwiteka avuga. Kandi nzagukiza ukuboko kw’ababi, kandi nzakubohoza ukuboko kw’abanyamwaga. Yeremiya 15:19–21.

Iyo Yeremiya aramutse agarutse, Imana yari kumugira ingabo, zigereranywa n’inkike y’umuringa izarwanywa n’ababi n’ab’inkazi, ariko ntibazayinesha. Izo ni zo ngabo z’amafarashi yera, zifite abarwanira ku mafarashi bambaye imyambaro y’igitare cyera. Izo ngabo, ari zo nkike y’umuringa, zizamurwa igihe Yeremiya azaba agarutse; niba kandi kandi igihe azatandukanya igikundiro n’ikinyandagazwa. Muri Ezekiyeli mirongo itatu n’irindwi, ingabo Mushiki wa White avuga ko ari abasigaye b’Imana, zihaguruka igihe bazaba bagarutse. Abo basigaye baragaruka, maze bahaguruke ari ingabo zikomeye, igihe batandukanya igikundiro n’ikinyandagazwa, hanyuma bakaba akanwa k’Imana. Bagomba kugabanya neza ijambo ry’ukuri, batandukanya ibishishwa n’ingano, kuko bakoresha ayo mategeko nyene se yari yarakoresheje, we wari umusyi wabigize umwuga wo gutegura umugati urusha iyindi kuba mwiza cyane. Nibatandukanya igikundiro n’ikinyandagazwa, ukuri n’ikinyoma, bazaba abarinzi b’Imana igihe Imana itandukanya ababi n’abanyabwenge.

Yeremiya yitabiriye umuhamagaro wo kugaruka mu wa 2023, hanyuma mu wa 2024 aracika intege ubwo itsinda rinini ryitandukanyaga ku kigeragezo cy’ishingiro cy’uko Roma ishyiraho iyerekwa. Yeremiya yatandukanije neza iby’agaciro n’ibitagira umumaro, ukuri n’ikosa, maze akomeza kugeza ku kigeragezo cy’imbere cya omega igihe amadirishya yo mu ijuru yafungukaga. Igihe ijuru rifunguwe, itorero rinesha riba ryamaze kwitegura. Ryatsinze ikigeragezo cy’ishingiro cyo hanze cya alpha, hanyuma ritsinda n’ikigeragezo cy’imbere cya omega cy’amadirishya yo mu ijuru. Raba ritsinda rikaba igice cy’ingabo z’Imana, cyangwa rigasohorwa n’umuyaga muri ayo madirishya. Rirukanwa rikajugunywa mu murima mugari, nk’uko byagendekeye Shebuna muri Yesaya makumyabiri na kabiri, cyangwa rikajugunywa mu gasanduku. Rishobora kujugunywa mu gasanduku, cyangwa se rikameneshwa rikavanwa mu rusengero nk’uko Nehemiya yirukanye Tobiya cyangwa Kristo akirukana abavunjaga amafaranga. Igihe umugabo ufite uburoso bwo gukuraho umwanda ajugunye amabuye y’agaciro mu gasanduku, iryo sanduku rishobora kuba ari Ijambo ry’Imana mu miterere mishya y’ukuri cyangwa rikaba ari urusengero rw’Imana; byombi bikaba ibimenyetso bya Kristo, kandi Kristo ntakwiye kugabanywa.

> Mbese Kristo yaracitsemo ibice? Mbese ni Pawulo wabambwe ku bwanyu? Cyangwa se mwabatirijwe mu izina rya Pawulo? 1 Abakorinto 1:13.

Kristo ntatandukanijwe na Pawulo. Ubumana ntibwatandukanijwe n’ubumuntu bwa Pawulo. Igihe Pawulo, ari umuntu, yabatizaga mu izina ry’Ubumana, nta tandukaniro ryabayeho, kuko intumwa ya kimuntu ihujwe n’ubutumwa bw’Imana. Pawulo yari yifatanyije n’Ubumana nk’uko rwose Efurayimu yari yifatanyije n’ibigirwamana byayo.

Abari mu nzozi za Miller bajugunywa mu rusengero (isanduku), ni imigabane ya cumi yo muri Malaki 3 igomba kuzanwa mu bubiko, aho ibyokurya bibikwa kandi bigatangirwa. Ubwo bubiko ni urusengero rw’abihumbi ijana na mirongo ine na bine, cyangwa nk’uko Petero yabivuze ati, “inzu y’umwuka, ubutambyi bwera.” Isanduku ni yo nzu y’umwuka kandi imitako y’agaciro ni yo butambyi. Ni cyo gituma inzozi za Miller zanditswe ku ipaji “81,” ikimenyetso cy’Umutambyi Mukuru w’Imana uhujwe n’abatambyi mirongo inani b’abantu.

Mu nzozi ya Miller, umugabo ufite uburoso bwo gukuraho umwanda agaragaza kuzana amabuye y’agaciro, (ari yo icya cumi cya Yesaya n’amaturo ya Malaki), igihe ajugunye ayo mabuye y’agaciro mu rusengero, ari rwo bubiko, ari na rwo gasanduku. Akenshi habamo ibibazo bibiri bijyanye n’umumarayika wa kabiri, kandi ikigeragezo cya omega ni umumarayika wa kabiri gifitanye isano n’ikigeragezo cya alpha n’ikigeragezo cya gatatu cyo kugenzura. Umuhamagaro ni uwo kugaruka, kandi uko kugaruka kugaragazwa no kuzana icya cumi cyose n’amaturo yose mu bubiko, kugira ngo mu nzu Ye habemo ibyokurya. Ibibazo bibiri biri hano ni ibi: “ibyokurya” ni iki? kandi “ububiko” ni iki?

Niba amabuye y’agaciro ari intumwa, cyangwa niba amabuye y’agaciro ari ubutumwa, ni byo bigena uburyo ibyo bibazo byombi bisubizwa. Niba ari intumwa, ubwo ni bo icya cumi kigize urusengero, kandi urusengero ruhora rwubakwa mu ntambwe ya kabiri. Niba ari ubutumwa, ni ubutumwa bw’Induru yo mu Gicuku bushyirwa ku butungane nk’ibuye risoza urusengero, kandi ni n’ubutware buhawe ubutumwa bwa marayika wa kabiri.

> Aravuga ati: “Ni cyo gituma umugabo azasiga se na nyina, akabana n’umugore we akaramata kuri we; kandi bombi bazaba umubiri umwe?” Nuko rero ntibakiri babiri, ahubwo ni umubiri umwe. Icyo Imana yateranyije hamwe, umuntu ntakagitandukanye. Matayo 19:5, 6.

Tuzakomeza iki cyigisho mu ngingo ikurikira.

> “Nerekejwe gusubira ku kwamamaza kuza kwa mbere kwa Kristo. Yohana yatumwe afite umwuka n’imbaraga bya Eliya kugira ngo ategurire Yesu inzira. Abanze kwakira ubuhamya bwa Yohana ntibagiriwe umumaro n’inyigisho za Yesu. Kurwanya kwabo ubutumwa bwahanuye ukuza Kwe kwabashyize ahantu batashoboraga kwakirira bitagoranye ibihamya bikomeye kurusha ibindi byerekana ko ari We Mesiya. Satani yayoboye abanze ubutumwa bwa Yohana ngo bakomeze bajye kure yaho, bange kandi babambishe Kristo. Mu kubikora, bishyize ahantu batashoboraga kwakira umugisha ku munsi wa Pentekote, umugisha wari kubigisha inzira ijya mu buturo bwo mu ijuru. Gutabuka k’umwenda wo mu rusengero kwerekanye ko ibitambo n’imihango by’Abayahudi bitari bikizakirwa. Igitambo Gikomeye cyari cyatanzwe kandi cyari cyakiriwe, kandi Mwuka Wera wamanutse ku munsi wa Pentekote yakuye ibitekerezo by’abigishwa ku buturo bwo ku isi abijyana ku bwo mu ijuru, aho Yesu yari yarinjiye kubw’amaraso Ye bwite, kugira ngo asukire ku bigishwa Be inyungu z’impongano Ye. Ariko Abayahudi basigaye mu mwijima wuzuye. Batakaje umucyo wose bari kuba baragize ku mugambi w’agakiza, kandi bagakomeza kwiringira ibitambo byabo n’amaturo yabo bitagira umumaro. Ubuturo bwo mu ijuru bwari bwasimbuye ubwo ku isi, nyamara nta bumenyi bari bafite kuri iyo mpinduka. Ni cyo cyatumye batashoboraga kugirirwa umumaro n’ubuhuza bwa Kristo ahera.”

> “Benshi bitegereza n’iterabwoba inzira Abayuda bayobotse mu kwanga no kubamba Kristo; kandi uko basoma amateka y’itotezwa n’ikorwa ry’isoni yakorewe, bibwira ko bamukunda, kandi ko batari kumwihakana nk’uko Petero yabigenje, cyangwa ngo bamubambe nk’uko Abayuda babigenje. Ariko Imana isoma imitima y’abantu bose, yagejeje ku igeragezwa urwo rukundo bakomezaga kuvuga ko bumva bakunda Yesu. Ijuru ryose ryakurikiranye rifite inyota n’ishishikaro ryinshi uburyo ubutumwa bw’umumarayika wa mbere bwakiriwe. Ariko benshi bavugaga ko bakunda Yesu, kandi bakarira iyo basomaga inkuru y’umusaraba, bashinyaguye ubutumwa bwiza bwo kuza kwe. Aho kwakirana ubwuzu n’ibyishimo ubwo butumwa, bavuze ko ari ubuyobe. Bangaga abakundaga kuboneka kwe maze babirukana mu matorero. Abanze ubutumwa bwa mbere ntibashoboraga kugirirwa umumaro n’ubwa kabiri; kandi ntibanagiriwe umumaro n’ijwi ryo mu gicuku rikomeye, ryagombaga kubategurira kwinjirana na Yesu kubw’umwizere ahera cyane h’urusengero rwo mu ijuru. Kandi kubera ko banze ubwo butumwa bubiri bwa mbere, bashegeshe cyane ubwenge bwabo ku buryo badashobora kubona umucyo uri mu butumwa bw’umumarayika wa gatatu, bwerekana inzira ijya ahera cyane. Nabonye ko nk’uko Abayuda babambye Yesu, ni ko amatorero yitwa ko ari aya gikristo yabambye ubu butumwa; ni cyo gituma badafite ubumenyi bw’inzira ijya ahera cyane, kandi ntibashobora kugirirwa umumaro no kwinginga kwa Yesu ahongaho. Nk’Abayuda, batambaga ibitambo byabo bidafite umumaro, na bo batanga amasengesho yabo atagira umumaro bayerekeza mu cyumba Yesu yasize; kandi Satani, yishimiye ubwo buriganya, yambara ishusho y’idini, kandi akayoborera ibitekerezo by’aba biyita Abakristo kuri we ubwe, akoresha imbaraga ze, ibimenyetso bye n’ibitangaza by’ibinyoma, kugira ngo abakomereze mu mutego we.” Early Writings, 259–261.

Back to Articles