Article

# Buk pa Daniel - Namba Apar Abicel

Alama

Author

Jeff Pippenger

Published

December 11, 2023

Formats

PDF
Word

Mapwodoni, ma pud wa keto lok wa bot goc adek pa Daniel, wa bi paro ikom alama pa lapor mogo ma twero weko wa ongolo ngec maber loyo ikom goc eno. Daniel, Hananiah, Mishael ki Azariah, Roho Maleng otiyo kwede gi me yaro alama pa lapor ma piri tek, malubo kit ma gitye iye ka gitimogi. I goc acel, giyaro gi calo jo ma piri tek angwen, pe gikwanyo gi woko keken, nyaka i agiki pa goc, kama Daniel opoko ne ni tye ki twero ma omiyo ne pa ‘ngeyo i ayena weng ki i ndoto’.

> I kom lutino anyen man, Lubanga omiyo gi ngec ki twero i pwony weng ki paro maber; Daniyeli bene ne tye ki ngec me poko neno weng ki nino weng. Daniyeli 1:17.

I kapo acel, ‘angwen’ obedo alama ma nyuto jo pa Lubanga i kare me agiki i piny weng. ‘Angwen’ obedo alama ma nyuto me piny weng, kacel ki laloc weng tye ka waco pi kare me agiki. Jo maleng angwen i kapo acel gi nyuto jo pa Lubanga me kare me agiki; ci i rek apar abicel aryo ki cako yubu i kin Daniel ki jo maleng adek, me nyuto alama me “adek-ki-acel.”

Cal me 'poko me adek-ki-acel' ginongo kare kare ii Lok ma kigonyo. Otyeko nyutu ada mapol, malube ki kit ma lok obedo iye. Bende onyutu gin matime con pa kwena pa malaika adek, ma ocake i 'kare me agiki' i 1798, kendo ma obedo giko i kare me loro kica. Kwena adek weng ginyutu i wot pa malaika me acel, kendo bang wot en, obino malaika me angwen pa Revelation apar aboro; eka obedo 'poko me adek-ki-acel'.

I kit mukene, en twero nyutu wot me waco pa wach pa malaika ma acel i lok me gin matime pa Millerite ki namba acel, kacel ki wot me waco pa wach pa malaika ma adek ki namba adek. Kace kamano, “kacel me adek-ki-acel” twero bene nyutu calo “kacel me acel-ki-adek”. Kacel me “adek-ki-acel” ma nyutu calo cal tye ka tic pa cal, kun “acel” bedo anyim “adek”, onyo “adek” bedo anyim “acel”. I ot me mac pa Nebuchadnezzar, i buk Daniel, kabedo adek, wa neno i acaki ludito adek ma tye ki cwiny matir, ci con wa neno angwen ma calo Wod Lubanga.

> Laco adek magi, Shadrak, Meshak, kede Abednego, gipoto piny ka gicobo i tung ot me mac ma tye ka yubu matek. Nebukadneza rwot oyaro atura, omalo piri, owaco bot laloc pa iye ni, “Pe wa owiro laco adek ma gicobo i tung mac?” Gin odwoko rwot ni, “En atir, a rwot.” En odwoko ni, “Nen, aneno laco angwen ma pe gikobo, gitye ka wot i tung mac, kede pe gitye ki lac mo; kede kit pa laco ma angwen en macalo Wod pa Lubanga.” Daniel 3:23-25.

Pe tye anyenyo ni tye adwogi me Lubanga ma obedo maber nining, kacel ki gin matime ma adada i lok me gin matime, ma twero mii wa nongo ngec pingo Daniel pe onongo tye i tic me pak me lubo cal me dhahabu i kabitap adek; ento acel ikom poro pa lanen tye ni, ka Daniel onongo obedo i cano ne, onongo oyabo alama me poro pa lanen me rwom me adek-kede-acel i tung me mac. I kom Gideon, en obedo Gideon kede dul adek, acel acel kitye dano mia acel. Kirisito pol kare onongo tye ki jo pwony adek.

> Piny i ceng abicel Yesu okwo Petro, Yakobo, ki Yohana, owad pa Yakobo, okelogi malo i got madit, keken; en olokre i kit manyen i anyimgi, ki wang cingne onongo ocweco calo ceng, ki gite onongo obedo mwoc calo ler. Matayo 17:1, 2.

Acel ki adek, onyo adek ki acel; obedo cal acel keken, pien gin weng tye ka nyutu but me porofeci pa lawote me agiki, kede lawote me agiki gin lawote me jajimenti. Lawote me jajimenti ocake i 1798, ki waco ni jajimenti me yenyo obino cako i October 22, 1844. Kede lawote me jajimenti mede tye nyo kare me temo pa dano cako loro i kare ma cik me Sande ma bino peya, ka jajimenti me timo pa Lubanga cako, kede medo malo malo, nyo temo loro weng, kacel ki yubu abiro me agiki obino time. I ot me mac pa Nebukadunezar, jo adek magi, ma lacen Kric otyeko dok obed ki gi, ginyutu bendera. I cera me yubu cal me bul, pinye weng ma tye iye lobo pa Nebukadunezar, gin weng obedo iye.

> Obi yaro bendera bot pinye ma mabor, kede obi goyo lili botgi ki i otuk pa piny; nen, gibino ki dwiro maber maber. Yesaya 5:26.

Omwaka 70 me otongo pa Daniel obedo alama ma tek ma myero wanyutu, ci ononge dok dok i lok ma kicwalo ki Lamo. Aa ki Jehoiakim nyaka Cyrus nyutu omwaka 70 ma adier me otongo pa Daniel. I 2 Chronicles, omwaka 70 nyutu kare ma piny bino yweyo ka cwako yubi Sabato ne. I Isaiah 23, omwaka 70 nyutu ngec pa United States aa ki 1798, nyaka i cik pa Sande, ci kun ginyutu bene ngec ma rwate rwate pa ‘horn’ me Ripablikanizim ki ‘horn’ me Protestantizim ma ada. Sister White oketo rwate omwaka 70 ki omwaka 1,260 pa kare me okuc pa Papa.

> “Kombedi, Kanisa pa Lubanga tye i twero me medo, kadi coko otum, tamo pa Lubanga ma lamal pi gwoko kwo pa dul jo ma olal. Pi kare mapol me nino, jo pa Lubanga giteko peko pa kigengo twero gi. Kobo Lok Maber i maler ne ogengo woko, kede kwer mapire tek kiketo i bot jo ma odii me dwogo cike pa dano. Pien obedo kamano, pany madit pa Rwot me kit maber ne macalo weng pe ki jo ma tye ticing iye. Jogi gikwanyo woko lere me Lok pa Lubanga. Oturo me bal ki kwena pa lobo ne pimo me kwanyo woko ngec me dini ma maler. Kanisa pa Lubanga i piny ne tye i lwak i kare madit man me yaro ma pe gonyo, calo kaka lutino pa Isirayel ne gitye i lwak i Babulon i cawa me bwalo.” Prophets and Kings, 714.

Ka dong ki ngeyo ni mwaka 70, ka kiketo calo alama, bene nyutu mwaka 1,260 me Kare ma Otum, ci ‘mwaka 3½’, onyo ‘dwe 42’, onyo ‘kare, kare aryo ki goc me kare’ ma nyutu Kare ma Otum i alama, gimedo piny ki kit me tic pa mwaka 70 ma alama.

I buk Daniel, higa 70 gityeko nyutu en calo kare ma cak ki medo teko pa lok me acel nyo oko bot kwer. Kare en tye i tuk me dwogo lamo ma maleng weng; i timo kamano, higa 70 ginyutu calo rek mukene me lok ma adier, mape gimiyo teko ikom kit me kare, ento gi cwalo wic bot aimaro pa kare. Pi amia, Malaki onyutu kare me higa 70 calo kare ma lami-lok me yami oloro nyithindo pa Levi. Dako White oketo kacel loro pa Malaki me nyithindo pa Levi ki loro aryo pa Tempu ma Kristo otimo. Kare meno bende obedo cawa me keto lacim pa 144,000. En bende obedo kare ma Koth me agiki tyeko oyabo pire-pire. Kare meno bende obedo cawa me tem pa cal pa rugo, ma kel bot cim pa rugo. Kare bende obedo ceng me pange me porofeti, ma kel bot cik me ceng Acaica, ma bende en “ceng pa Sabat.” Kare en tye kwede cawa me yaro, ki cawa me cobo, ma gin juko aryo me “7 kare.”

I kitap pa Daniel, Jehoiakim obedo alama me miyo twero pa kwena me acel. I kom rwot aryo ma lubo en, en obedo keken malaika me acel i adek ma giwoto bot gamo, ki gityeko i gamo. Cyrus obedo alama, pe keken me cik pa Sande, ento bene en obedo 'lameny' me kwanyo woko. Daniel obedo but me kube me 'adek ki acel', kadi bene obedo but me nyutu me angwen i piny weng pa jo Lubanga. Daniel bene obedo alama pa lakwena me Elija, ki bene en nyutu cal pa John i kitap pa Revelation. En bene obedo alama pa jogi ma ginongo alama pa Lubanga. Nying 'Daniel' nyutu ni 'lami gamo pa Lubanga', onyo 'Lubanga me gamo', ci en obedo alama me gamo, kadi bene pa Laodicea, pien 'Laodicea' nyutu ni 'jo ma kigamo gi' onyo 'jo ma tye i gamo'. I tutwal, gamo pa Laodicea kimedo iye i giyaro ngec ma kiyabu woko i kitap pa Daniel.

Nebukadenesa obedo cal pa 'horn' aryo me Amerika ma kacel, acel nyutu 'Republican' ki mukene nyutu 'true Protestant'; kede bene, obedo cal pa Amerika ki cako pire nyo i agiki pire. Ka wa nongo i Daniel 'chapters' 4 ki 5, waneno ni Nebukadenesa nyutu 'kare me agiki' i 1798, ento Belshazzar nyutu 'cik pa Sunday'. Nebukadenesa, i agiki pa 'seven times' me cwalo bal, odoko rwot ma kiloke cwiny, ma macalo 'lamb'; ento wuo pa iye otukone waco macalo 'dragon', piri mapir cony pi oboone.

> To confirm, do you mean Lango (Uganda, ISO 639-3: laj) for the translation?

Daniel chapta acel tye calo gin mukato me muvimenti me Millerite ki 11 August 1840 nyaka 22 October 1844. Bende tye calo gin mukato ki 11 September 2001 nyaka Cik pa Sande. Bende tye calo kwena me acel i kwena me malaika adek, ma kwena magi bende tye calo simbol me porofetik ma aryo pa gin mukato me Amerika me Kacel ki mwaka 1798 nyaka Cik pa Sande.

Twero bedo ni gin ma tek loyo weng ikom Chapta acel pa Daniel, en ni: en gin me acaki ma kiwaco i buk me janabi ma kiketo kacel ki Buk me Daniel ki Buk me Apokarip. En obedo tem me acaki i gin tem adek me janabi, ma pi ngat ma tye ka kwano ikom janabi myero oŋeyo maber. En aye gin ma myero ki “chamo” pi ocoyo tem ma bino anyim.

I Early Writings, calo ma kigamo dong mapol i coc magi, Dako White i nyig lok acel nyutu wot me temo i yo adek ma tye i kare pa Kristo; ci i nyig lok ma lubo, onyutu wot me temo i yo adek ma tye i kare pa Millerite. En nyutu ni jo i kare pa Kristo ma okwero wac pa Jaani, pe ginywako ber ki tic me tito pa Yesu. Nyig lok ma lubo miyo dano mo keken ma mito neno onen ni temo me acel pa Millerite en William Miller, ma Dako White nyutu ni gicayo ne calo John Batisita ki Elijah. Jo aryo magi ma tye ki kwena me temo me acel gitetogi maber ni But acel pa Daniel obedo wac pa Elijah. Ka But acel kikwere, pe bino nonge ber mo ki But aryo ki But adek.

Yesu ki malaika ma aryo obedo ka bino anyim Yohana Batisita ki malaika ma acel i lok me kare gi me gi keken. Inyim Yesu, kwero me msalaba obedo, ci malaika ma adek obino ka kwero me yenyo ocake. Pogo cwiny pa lubo Yesu i msalaba tyeko nyuto Pogo Cwiny Madit me 22 Okitoba, 1844. Pot buk acel pa Daniyeli obedo Elija, calo kit ma Yohana Batisita ki William Miller ginyutu, ento pe romo yweyo ne ki pot buk aryo ki adek. Macok keken, pot buk gona obedo Injili ma pe kato, ma kare weng obedo kwena me lanen me temo ma tye i yo adek, ma yubo ci kono opoko jo lamo i kit aryo. Eyo, ka pot buk gona adek kinyweyo gi, obedo Injili mukene.

> Ento ka wa, onyo lamony acel ma oa ki i Langit, opwonyo botu lok maber mo keken mapat ki en ma wapwonyo botu, obed ki kwer. Macalo ma wawaco con, kombedi an dok awaco, Ka ngat mo opwonyo botu lok maber mo keken mapat ki en ma wunu okawo, obed ki kwer. Galatiya 1:8, 9.

Daniel 1 yabo yo pi Lami me Kwer me obino i ot pa Lubanga kun otum, ki bende nyutu dwong ma coro i ceri. Ceri kinyutu calo kare me ywaye, kama caaro maleng ki lwak gogo gi i cing. I Daniel 1, Daniel tye i ceri, oywaye ki tye i otur. Kwena me Daniel 1 yabo yo pi kwena me Daniel 2, kama Kiristo yweyo Lute me Levi ki odonyo i kwer kwede gi. Lute me Levi kiketo gi calo alama me Jo pa Lubanga ma oyero, pien gubedo matir kwede Musa i tek pa cal me bul pa Aron, ci Daniel 3 bende obedo tek pa cal me bul.

Shadrak, Meshak ki Abednego gin macalo jo Levi ma gityeko longo mapud pi tem me "cal pa le" pa cal me bul. I kare me yub, Nebukadneza omiyo dul me wer, lawi pa Tiro owero wer, ci Isirayeli pa lamo ma kityeko wiyi woko ogolo wi piny, ci gikwanyo lagwok ci gicegi ki dwon me wer ika cal me bul.

Buk pa Daniel ki Buk me Kwena en buk acel keken, ci Kristo, calo Alfa ki Omega, kombedi tye ka yweyo buk ma kiteko cido ma nyutu Kwena pa Yesu Kristo. Ada ma acaki mo kacel ma en oketo i buk meno en aye lok me malaika adek. Gomo adek me acaki i Daniel en aye lok me malaika adek. Ada ma okubore ki lok me malaika adek i gomo apar angwen me Buk me Kwena, kikelo gi i lamal ka kinongo ni gi otito ma acaki i gomo adek me acaki pa Daniel. I gomo apar angwen me Kwena, gikwanyo gi ni Enjili ma pe giko, ki gi tye ka woto i iye me polo; kunen gicoyo lok ma kinyutu bot piny weng i kare me agiki. I gomo adek me acaki pa Daniel, ginyutu yore me kwo pa laco ki dako ma gicweyo lok meno bot piny. Gomo apar angwen me Kwena obedo rek pa woko me ada, ma nyutu ki cal lok me malaika adek. Enjili ma pe giko, ki lok pa malaika acel acel me adek, kikelo gi i lamal ki rek ma iye me ada ma kinyutu i gomo adek me acaki pa Daniel.

Chapta adek ma acaki nyutu adiera mapol ma ber loyo, kede acel i adiera meno en ni kwena adek en yo me temo me rwom adek: me acel, temo me kume; me aryo, temo me neno; me adek, temo me litimus. Pwod tye yore mapatpat me miyo nying bot temo adek meno, ento nying meno romo nenone yot i chapta acel, kede dok romo nenone i chapta acel wa i adek. Chapta adek myero ginongone ka acel cal.

> Kwena me acel ki me aryo onongo kimiyo i 1843 ki 1844, ki kombedi wan tye i yaro pa me adek; ento kwena adek weng pud mito yaro. En pire tek kombedi calo con con ni kikobo dok dok bot jo ma tye ka yeny ada. Ki coc ki dwon, wan mito cwalo yaro, ka nyuto rwomgi, ki kit me tic kwede lok pa porofeci ma kelo wa i kwena me lami pa Lubanga me adek. Pe romo bedo kwena me adek ka peke me acel ki me aryo. Kwena man wa mito mi bot piny i coc ma ki goyo, i waco, ka nyuto i rwom pa mukato me porofeci gin ma obedo con ki gin ma bi bedo. Selected Messages, book 2, 104, 105.

Pe gin ma tek ka tye nino acel keken, onyo cabit acel, onyo higa abicel i kin lok me kit ma tye atir pa gonyo aryo ki gonyo adek; gonyo aryo ki gonyo adek gityeko nyutu ki cal temo ma wot dok dok i atema adek. Nebukaduneza oweko pire keken ki ocemo loyo ni Lubanga, ki kit pa lanabi Daniel, twero ngeyo gin ma oneno i kume, kacel ki miyo yabo ma tye atir maber pi gin ma oneno i kume, ma itwero ngeno keken ni atir. Ento i gonyo adek, Nebukaduneza opoto i atema aryo me gonyo aryo, pien ocoyo cing ni obedo keto dwaro pa cwiny pa dano ma opor pa en keken malo loyo nyutu ma ber pa teko pa Lubanga, ma oyaro tiende pa Lubanga me gin ma oneno i kume ma tye i mung.

I medo cal me zahabu i but adek, obalo tem ma pire tek ma adek. Shadrach, Meshach ki Abednego gi oromo tem ma pire tek. Nebukadnezzar ogamo alama pa le, ento gin adek gigamo cim pa Lubanga. Bute adek me acaki pa Daniel myero ginyeyo i gang me malaika adek pa Ngec ma Kiporo, i but apar angwen. Kadi ka bute adek gin peto tutwal—pien gin maler tutwal ki gicwako gi kare kare calo lok me nyithindo me Kirisito—ento pinyre gi neno calo bute adek ma mapiny loyo weng i Lok pa Lubanga.

Wa bi medo ki chapta adek me Daniel i atikul ma bino.

> Lugwok me nono ki goyo piny ma oneno i yoo ma ruoth pa jo ma pe yie, Nebukadneza, ocako woto kwede, tye ka nyutu i cawa wa, ki binen mede ka nyutu anyim. Lok me kare con binen dwoko pire keken. I cawa man, temo binen i kom goyo Sabati. Lobo me polo weng tye ka neno dano tye ka goyo i tunggi i cik pa Jehova, kun gitye ka golo “poko pa Lubanga”—cal ma atir i tung en ki jo pa en ma gwoko cik—obedo gin me peke, gin ma gicayo; ka Sabati ma me kop kicweyo malo calo cal me bulu madit ma kicweyo malo i pat Dura. Dano ma gimewo ni gi Kristiano bi lwo i lobo weng wek ogoye Sabati me kop man ma gin cweyo. Jo weng ma gikwanyo bino keto gi i kom cik me goyo piny. Man obedo kimungu me bal: yubu ma jo pa Satan gicweyo, ma kicweyo pire tek ki dano me bal. The Youth's Instructor, Julai 12, 1904.

Back to Articles