Article

# Buk pa Daniel - Namba Adek

Neno Aryo

Author

Jeff Pippenger

Published

November 25, 2023

Formats

PDF
Word

Kombedi wa tye ka waco lok me “seven times” me Leviticus 26 i Buk Daniel. En ocano bot jo ma oyero gamo wengegi, ento tye bot jo ma mito neno. Wabicako i Daniel 8:13.

> Eka an owinyo ngat acel ma maleng tye ka waco, ci ngat mukene ma maleng owaco bot ngat en ma onongo tye ka waco ni, “Kare nining obedo oneno me lamo me cawa ki cawa, ki bal ma kelo ogoro, me miyo ot maleng ki lwak me goyo gi piny ki cing?” Daniel 8:13.

Rek eni ocako ki lok “eka”, kede tye ka yik congo i bot wang-neno ikom gin ma porofesi okwano iye ma Daniel ojust oneno i rec apar ma odiyo. Rec acel ki aryo pa chapta eni, kinyutu mwaka ma Daniel onwongo wang-neno, kacel ki ni onwongo ne bot Yoo pi Ulai. Ki rec adek ocito i rec apar aryo, en “neno” wang-neno ikom gin ma porofesi okwano iye. “Eka” en “winyo” lok me polo ma tye ki penyo ki dwoko. I rec apar abic, en ocako yeny ngo ma wang-neno ikom gin ma porofesi okwano iye ma en ojust “neno” nyuto. Obedo marwate madwong ni ki nyutu congo i bot wang-neno ma Daniel “neno” i rec adek ocito i apar aryo, ki lok me polo ma en “winyo”—pien gin wang-neno aryo mapat.

> Ento ogwede wangwu, pien gi neno; kede witwu, pien gi winyo. Matayo 13:16.

Lapeny ma i verse apar adek en ni, "Kare pa 'vision' obed nining?"; kede lok ma kityeko loko ne calo 'vision' en lok me Leb Hibru ma pat ki lok ma kityeko loko ne calo 'vision' i verse apar abicel acel.

> Awinyo dwon pa dano i tung ki tung pa Ulai, ma owaco ni, “Gabriel, imi ngat man ongeyo neno.” Daniel 8:16.

Pien golo lok aryo mapatpat me Ibru i leb Engilisi “vision,” “seven times” me Levitiko 26 obedo ocani kun otye i wang neno maber. Jo me kwano Biblia ma ginen me ngeno i wang piny keken gicwako lok aryo mapatpat man me Ibru calo lok acel; ento gitimo mano ki peko pa gigi kene.

> Yweyo keken i wii pe bi kelo ber mapol. Myero obed peny ma opore ki paro maber, kacel ki kwano ma pire tek, pi ngeyo maber ikom eni. I lok tye ada ma calo twol me dine ma wel, ma kicane i boto wii. Ka gin woyone piny, calo ka dano woyo piny pi zaabu ki feza, dong gin ma wel ma kicane ginyutu. Bed cwinya ni lagony pa ada tye i Baibul keken. Lok acel i Baibul obedo lagu me yabo lok mukene. Por ma wel ki ma kicane me lok kiyaro Tipu Maleng pa Lubanga, me dwogo leleng lok bot ngeyo wa: “Donyo pa lok me In kelo ler; omiyo ngeyo bot jo ma pe gi jenge.” Fundamentals of Christian Education, 390.

Kimino wa ngec ni, "ada keken tye ki pimo ne" i Lok pa Lubanga; kacce wa yero me cayo ada ni i chapta aboro tye lok aryo me Leb Hibru ma giketo gi i leb calo "vision", wa dong obedo ki bal me mino bwong me wang pa Laodicea ocako i wa keken. Lok me atika waco ni, "pe tye ngat mo ma obwongo i wang calo ngat ma pe mito neno."

> Biblia tye ki cik weng ma dano mito ngeyo, wek gi yub maber pi bedo man onyo pi bedo ma bino. Kede, cik magi romo ngeyo gi dano weng. Pe tye ngat mo ma cwinyne yaro mapwonyone, ma romo kwano lok acel i Biblia ka pe oyudo i iye par ma konyo mo. Ento mapwonyo pa Biblia ma pire tek pe yudore ki kwano me kare kare onyo kwano ma pe ogamo. Kit ma dit me adwogi pa ne pe kiketo kam ma ngat ma turo tutwal onyo ma pe paro maber romo neno. Jami ne ma wel mapol obedo tutwal i piny mabor, kede romo keken yudo gi ki yenyo ma rigoro kede temo ma pe ocung. Adwogi ma cweyo rwom madit weng myero ki yenyo gi ki rwako gi, ‘ka kany matin, kede ka kany matin.’ Yesaya 28:10.

> Ka ki yaro gi kamano ki ki cobo gi bot bot, ki nongo ni girwate maber tutwal ki gin mukene. Kwena maber pire keken obedo medo i gin mukene; lagoro pire keken obedo yabu pa mukene; ada pire keken obedo donyo anyim pa ada mukene. Cal me kit me timo pa Jo-Yahudi kiketo piny ki kwena maber. I lok pa Nyasaye, kit me yore pire keken tye ki kabedo pa ne; gin adada pire keken tye ki twerone. Kede kit weng ma opong, i paro pa ne kede i timo pa ne, cwalo buk pi Lacweyo pa ne. Kit macamano, pe tye wii mo keken, labongo wii pa Lacweyo ma pe giko, ma romo cimo onyo cweyo ne. Education, 123.

Lok "vision" otime kare apar i Kit Daniel me aboro; ento i kare apar magi kitiyo kwede lok pa Leb Hibrû aryo mapat, ki piro me lok magi pe obedo acel. Ka pirogi obedo acel, Daniel onongo bino tiyo kwede lok acel keken i kare apar weng. Daniel oco lok aryo, pien lok aryo magi keken tye ki pirogi kene; acel nyutu loka ma Daniel "oneno", ki mukene nyutu loka ma "owinyo". I rek apar adek, lok ma kiloko calo "vision" en châzôn, ki piro ne "gin ma oneno", onyo "loka", "laro", onyo "orakol". Amiyo nyingne "loka me poro me gin macon" malube ki cimo ne kacel ki kit ma Daniel otiyo kwede.

I vasi acel i chapta aboro pa Daniel, Daniel owaco ni, “vision onen an,” ki i vasi ariyo, owaco ceke aryo ni, “an oneno i vision.” Eka i vasi apar gadek, kikwayo lapeny ni, “tyen mede obed vision?” Jami weng magi tye calo lok pa Leb Ebru “châzôn.” Eka i vasi apar abich, wan obino i kare ma romo bedo ma dit loyo weng ma Daniel otiyo kwede lok acel keken eno; pien owaco ni, “ka an”... “onongo an oneno vision ki onongo apeno pi tiend ne.” Ka Daniel onongo oneno vision “châzôn,” onongo ohero ngeyo ngo ma tiend ne mite. Man en gin adaa ma tye ki teko madit i yiko me “kare abiriyo” me Leviticus pier ariyo auchiel i chapta man.

En bene tiyo ki lok châzôn i verse 17 ki 26. Lok "vision" tye kare apar i chapta 8 me Daniel, ki ikom gigi lok châzôn omako kare abiro. Daniel tiyo ki lok me Ibrani mukene ma gityeko loko ne calo "vision" kare angwen. Lok me Ibrani mukene en mar'eh, ki tyen ne obedo "appearance".

I Daniel chapta aboro, nyinga Châzôn ocake kare abiro, ki mar'eh ocake kare angwen; ka gecel gi romo kare apar ma nyinga me Leb Engilis ‘vision’ ocake i Daniel chapta aboro. Abiro ki angwen obedo apar acel, pien i kare acel ma Daniel otiyo kwede nyinga mar'eh, kicodwoko ne calo kit ma tito ne nyutu; pien i vase apar abic, ka Daniel onongo ‘kwayo lok me neno’ me châzôn pa lok me porofet pa gin mukato, ‘otye i anyimne calo kit ma nen calo dano.’ Nyinga ‘kit ma nen’ obedo mar'eh. Omiyo mar'eh kityeko tic kwede kare angwen i Daniel chapta aboro; ki i kare acel kicodwoko ne calo ‘kit ma nen’ malube ki tito ne madit, ento i kare adek ma mukene kicodwoko ne calo ‘vision.’

Pe an atye ka moko bal bot joma giloko lok me King James Bible. Ento myero gicoyo ni, i lok me coc ma apar adek, nonge nyig acel keken ma kimedo i King James Bible (sacrifice), ma Inspiration owaco maber keken ni, “pe obedo pa coc.” Inspiration dok owaco ni nyig ma kimedo woko eni “kimedo ki ngec pa dano.” I pot buk acel kacel, nyig me Hebru aryo ma pe gitye acel, gityeko dwoko gi weng i Leb Engilisi ki nyig acel keken. Pabic me ni ma ber tutwal me nongo apaka ma tye i kin nyig aryo eni obedo madit tutwal.

> En dong otime ni, ka an keken, an Daniel, oneno mere, ci akweyo lagam pa mere; dong, nen, ngat acel calo kit pa dano ocung i anyim an. Kede an owinyo dwon pa dano i tung ki yie pa Ulai, ma ololo, owaco ni, “Gabriel, imi dano man ongeyo mere me neno.” Daniel 8:15, 16.

Ka Daniel onongo tye ka yubu tiend lok pa "châzôn vision" ma con otyeko neno, Kristo owaco bot Gabriel ni "omiyi" Daniel ongeyo "mar'eh vision" ma con owinyo. Daniel onongo mito me ngeyo cano pa mukato pa laporofet; ento Kristo, ma i verse apar adek gicimo ne ni Palmoni (la maleng acel ma owaco), omiyo Gabriel cik ni omiyi Daniel ongeyo "mar'eh vision", pe "châzôn vision". I verse apar abicel ki apar abiro, gicimo ni tic pa Gabriel en omiyo Daniel ongeyo "mar'eh vision", ma en lok ma kiyiko calo "vision" mamego nyutu "appearance", pe cano pa mukato pa laporofet ma Daniel onongo mito me ngeyo. Ka pe gineno kit tic ma kicono ne bot Gabriel, "seven times" me Leviticus apar abicel kikano i wang wang.

I cik 26, lok aryo me leb Hibru ma kiloko-gi calo “vision” tye i cik acel keken; ci cik eni bedo acel i gang lagony mapire tek me yabo gin atir pa waci ma Daniel ikom “seven times.”

> Kede neno me odhiambo ki okinyi ma owaco kwede en adier; omiyo igudu neno; pien obino bedo pi nino mapol. Daniel 8:26.

I rek 26, “vision of the evening and mornings” obedo neno mar’eh, ma mitne “appearance”; ento neno ma myero “ki cego” obedo neno châzôn pa gin matime con me poro. Lok “evening and mornings” en aye ma kicano kede yaro peke i kin neno aryo. En timo kamano kede cal mukene me twero pa dano i cweyo Baibul. Twero pa dano obedo bot jo me poro ma gi coyo lok me Baibul, kede bot jo ma gi dwoko Baibul i leb mukene. Baibul, calo Kristo, nyuto rwom pa kit pa Lubanga ki pa dano. Pa dano eno ocito i kare con con, aa ki Adam ka otimo bal, nyo bot jo ma gi coyo kede gi ma gi dwoko Baibul. Kristo kede Baibul gin Lok pa Lubanga weng, kede Lok pa Lubanga tye maleng; pien kit pa Lubanga i rwom ne kare weng loyo woko gubalo ma onongo tye i ringo.

> Paulo, latic pa Yesu Kiristo, ma kiyero ne obed Apostol, ma kikwanyo ne pi lok maber pa Lubanga, (ma con Lubanga ogamo ki bot jonabi pa en i coc me maler,) konye Wod pa en Yesu Kiristo, Rwot wa, ma obino ki ipor pa Dawid ki tung ringo. Baroma 1:1-3.

Nyig lok “evening and morning” tye ka nongo piny piny i Lok pa Lubanga, kede kare weng giketo ne i leb calo “evening and morning,” calo ma i namba 26, kede calo ma pol kare giketo i lok me yubu i Genesis ma piny piny waco ni, “and the evening and the morning were….” Me ada, kede ada weng tye ki tegi (kede ada man tye ma matut me ngeyo), kabedo acel keken i Puk pa Lubanga ma nyig lok “evening and morning” pe giketo ne i leb calo “evening and morning” (calo ma i namba 26), obedo i Daniel 8:14. Kany, kede kany keken i Lok pa Lubanga, nyig lok “evening and morning” giketo ne nono calo “cawa.”

> En owaci an, “Nyaka nino alufu aryo ki mia adek; eka ot maleng bino yweyo.” Daniel 8:14.

Lok apar aryo lacen, i gonyo acel keken me Danyel, nyig lok me Ebru “evening and morning” gipoko ne calo kit ma pol kare; ento i lok ma obedo tung’ ki twolo ma lenge pa Adventism, nyig lok eno gipoko ne keken calo “days.” Lwak mane oketo jo me poko me King James Bible me timo pe rwate ma nen maber calo eni ngo? Gi onongo gipoko nyig lok eno i lok 26 ki rwate ki kabedo weng ma nyig lok en obedo iye i buk mukene ducu me Bibil. Ento lok apar aryo ma con i iye lok 26, i lok 14, kit pa dano gi omiyo lanyut makwongo i dwoko pa lapeny me lok 13. Kede, lapeny me lok 13 otye ki nyig acel (sacrifice), ma pe myero kimedo i Bibil. Lubanga onongo mito ni lok 14 obed ma onen maber i kit ma peke keken ki lanyut madwong. Ka otimo mano, bende onongo onyutu maber gin ma Gabariel ocikone me miyo Danyel ongiyo.

I coc 16, Yesu ocwako cik bot Gabriel me miyo Daniel onongo ngeyo neno mar'eh, ata ka Daniel tye katamo me ngeyo neno châzôn me gin ma poro ikom gin ma otime con. I coc 26, owaco ni “neno me i kar irot ki i kar oturo ma owaco” obedo “ada.” Neno châzôn ne obedo “neno” me poro; ento neno mar'eh ne obedo “ma owaco,” pien ki owaco kwede. Ki owaco kwede i coc 14, ka Palmoni owaco ni, “nyutu bot 2,300 i kar irot ki i kar oturo; eka gang maler obicweyo maleng'.” I coc 26, tiyo kwede lok “irot ki oturo” me nyutu ni en aye neno ma “owaco,” me poko mapire tek i kin neno aryo i But 8 pa Daniel. Neno me poro ikom gin ma otime con ma Daniel “oneno,” ki ma Daniel mito me ngeyo, ne rwate mapire tek ki neno ma “owaco” ma Daniel “owinyo.” Ma pire tek, neno ma Daniel “owinyo” en aye neno ma Gabriel onongo myero miyo Daniel ngec pa ne.

Dano weng ma oketo cing i yubo Baibul Maleng ocoyo nyig coc “vision” apar kare i chapta aboro me Daniel, kede man ocano yaro atir ikom “vision” ma oneno ki “vision” ma owinyo. Kotimo kamano, ocano pire tek ma nyutu ni mito pa Kristo ne obedo ni myero Daniel ongeyo “vision” ma owinyo, maloyo ngeyo pa “vision” ma oneno. Kombedi, wa twero paro ngo ma Gabriel timo wek otumu tic ma kicwalo bot en.

> En obino macok coki i kom ka an ocung; kacce obino, atye ki bwor, ci ater i wang piny; ento owaci pi an ni, “Wod dano, mii i ngeyo; pien neno man obedo pi kare me agiki.” Kombedi ka otye ka waco ki an, atye i nino madwong i wang piny; ento omoko an, ci oketo an ocung. Ci owaci ni, “Nen, abi mii in i ngeyo ngo ma bi time i agiki pa cwiny marac; pien i kare ma kiketo, agiki bi bedo.” Daniel 8:17-19.

Gabriel kombedi ocako tic pa miyo Daniel ngeyo bision me mil aryo ki mia adek me oturo ki kinyi, ma en ada. Mukwongo, ogeone ni bision me hisitoli parofetik, bision me châzôn, obedo i "cawa me agiki." Ci ka Daniel tye i nino parofetik, Gabriel ogamo Daniel, omiyo ocung anyim. Ogeone ni, "abi mii in ingeyo."

Man obedo gin ma Palmoni (Krisito) owaco bot Gabriel me timo, ka owaco ni, “Gabriel, mi ngat man nongo ngeyo mar’eh me pyer ki otino.” Gabriel owaco ni obino mi Daniel nongo ngeyo ngo ma bine obedo i agiki pa kwoŋ madwong. Kany en aye! Kany obedo “seven times” me Levitiko 26! Kit me poro pa anabi keken ma Gabriel otungo anabi ka ka me gilaro ci gitiyo kwede i cocgi—en aye ma ogobo ne. Kit en aye, “rek i tung rek, kany con, kun con.”

I buk "Thoughts on Daniel and the Revelation" ma ocoyo Uriah Smith (ma jo Adventist weng, ki labilegi bene, myero gi bed ki ngeyo maber kwede), Smith omiyo tam ikom lok me coc apar abiro, apar aboro, ki apar abongwen i dul aboro pa Daniel:

> Ki lok me weng ni i kare ma kiketo agiki bi obedo, kede ni obimiyo en ongene ngo ma bi time i agiki pa kwoŋ, en odonyo i nyutu pa neno. Kwoŋ man myero ki ngene ni ocwalo kare me cawa. Kare ngo? Lubanga owaco bot jo pa en, Israel, ni obiwoto i wi gi kwoŋ pa en pi tim gigi ma rac; ci keken omiyo cik ikom ‘ladit pa Israel ma pe lworo, ma rac: Kwany kete me wi, ci i kwanyo korona. ... Abi yiko woko, abi yiko woko, abi yiko woko; ci pe obedo dok, nyo ka obino en ma twero mere tye pa en; ci abi miyo ne.’ Ezekiel 21:25-27, 31.

> Kany obedo kare pa lony cwiny pa Lubanga i kom jo me kica pa En; kare ma i iye ot pa Lubanga ki lwak bi kete i tung cing. Diadem kikwanyo woko, ki kor me rwot kikwanyo, ka Isirael kicwalo i kom loyo pa piny pa Babulon. Okwanyo doki ki Mede ki Parsa, doki ki Grek, doki ki Loma, calo dyer adek ma lawi ocelo lok en. Juu dong, kun gikwero Kricito, pire tek gicwalogi i wang lobo weng; ki Isirael me loyo cwiny otyeko keto i kabedo pa puny me kom; ento gi tye i cwal bot twero me piny, ki bitye kamano nyaka kom pa Dawid dok okete ne,—nyaka En ma twero ne obedo ne, Mesiya, Rwot pa Kuc, obino, eka gubimiyo ne. Eka lony cwiny no obedo ojuko. Gin ma bi time i agiki pa kare man, lacam dong obino yaro ne bot Daniel. Uriah Smith, Daniel and the Revelation, 201, 202.

“Indignation” ma Smith tye ka nyuto, ocako ka jo Asuri ogolo Manasseh oketo ne i Babulon i 677 BC. Pe ber, Smith oyero kikwanyo Zedekiah ki kom i 586 BC, oketo ne calo cako me kare pa “indignation” ma i rek apar abongwen. Smith pe opako ngo ma tiyo ni rek owaco ni “agiki ma ogiko pa ‘indignation’.” Otyeko timo ne calo “indignation” keken; ento ka tye “agiki ma ogiko” pa “indignation,” grama ki lojik mito ni myero be tye “agiki me acaki” pa “indignation.” Smith ongeyo ni mwak piero abiro me golo i woko ocako ki lweny ma acel pa Nebuchadnezzar bot Jehoiakim i 606 BC, ento omoko ni cako me kare pa “indignation” obedo lweny ma adek pa Nebuchadnezzar, ma kityeko timo bot Zedekiah, rwot me Yuda ma ogiko.

> “Ka wan wa tye ki lok ma ngec adwong acel pi kwede i kom kwone mapol me acel i kare me anyim [me Daniel] moloyo gin ma kigwoko i kom kwone pa lanebi mukene ducu, to pud nono nywal pa ne kacel ki doggola pa ne kicweyo i piny mung, pe kiweyo gin mo keken ma pe romo bedo ni en ne obino i doggola me ker, ma romo bedo ada ni i ot pa Daudi, ma i kare meno ne dong opong dok odoko pol ahinya. En ocako nyuto kene ka acel i kin jo ma rwodhi pa Yuda ma kiweyo ma obedo jee, i mwaka me acel pa Nebukadnezzar, rwot pa Babilon, i cakke me mwaka piero abiriyo me bedo i twec, mwaka BC 606. Yeremia kacel ki Habakkuk ne pud tye ka waco lanebi pa gin. Ezekiel ocako tic pa ne i ngeye manok, dok i nge manok odoco, Obadia; ento gin aryo magi ducu gityeko tic pa gin myaka mapol nino mapwod me yoo pa Daniel marat me tic ma lengo dok maleng. Lanebi adek keken aye obedo i ngeye, Hagai kacel ki Zekaria, ma gitedo tic me lanebi i kare ma pe lacen ka gitye i kare acel, BC 520–518, kacel ki Malaki, lanebi me agiki pa Cik Mamwonye, ma ne olengo pi kare manok i mwaka ma oromo BC 397.” Uriah Smith, Daniel and the Revelation, 19.

Smith onyuto matwal “kwiri” me vasi apar abongwen calo kare me cawa. Onyuto matwal ni kare eni obedo loyo piny gang maler ki dul me lweny, ki rwate kwede Daniel, chapta aboro, vasi apar adek; kede bene onyuto matwal kabedo me agiki ni obedo i dwe October 22, 1844.

Smith onongo tye atir akeny, ento orwenyo ada kun timo gin ma onongo tero tic me lanen pa iye. O weko gin ma otime con obed lami me poko lok pa lanen; dok pe o weko lok pa lanen obed lami me nongo ngec pa iye pi gin ma otime con. Ka wa weko Bibil tero gin ma otime con pa lanen, ci wa bino nongo ngec ma atir me ceto bot gin ma otime con.

Baibul mii wa ngec ni: dano ma ngat mo ogoyo, en obedo latic pa ngat eno.

> Ikare ma gi lagamogi nywero, ento gin keken gibedo latic pa tim marac; pien ngat ma o mero dano, en keken oketo ne i lacar. 2 Peter 2:19.

I mwaka 677 me anyim Kristo, gicwalo Manase i Babilon ka gi otigo iye. Kono en aye ka gigoyo Yuda, ki giketo ne i kit me laco. En aye acaki ma giyarone iyie i cal 1843 ki 1850 weng, ma Sista White ocwako calo atir. Smith ocako “goyo piny” ma i Daniel chapta 8, ves 13, kun ocako ki Zedekiah, rwot me agiki pa Yuda. Zedekiah obedo agiki me keth ma otime kare ki kare, ento pe obedo acaki. Sista White onyutu ni otigo pa Manase i Babilon obedo “earnest” pa gin ma bino anyim. “Earnest” obedo paco me acaki, ki nyutu acaki me kobo ma bino mede ki paco mukene.

> "Ki adwogi maber, lanabi gityeko mede ciko gi kwanyo; labongo lworo gi waco bot Manase gi jo pa en; ento lokgi kigi yaro; Yuda ma ojwik ki Lubanga pe gi winyo. Macalo twero me nyutu ngo ma obibedo bot jo ka gityeko bedo pe gi dwogo i cwiny, Rwot Lubanga ooye rwotgi ocweyo ki dul latic pa Asuri, ma 'giketo iye ki tungu, ki gicwalo ne i Babilon,' boma me rwotgi ma pi kare. Peko man odugo wii pa rwot; 'okwayo Rwot, Lubanga pa en, ki oketo piny cwiny madwong i nyim Lubanga pa kwarone, ki okwayo bot En: En ooye kwayo pa en, ki owinyo waco me kwayo pa en, ki odwogo kelo ne dok i Yerusalem i kom rwot pa en. Eka Manase ongeyo ni Rwot en obedo Lubanga.' 2 Chronicles 33:11-13. Ento dwogo i cwiny man, ka en tye ma pire tek, o aa lacen tutwal me gwoko lobo me rwot ki yiko marac me higni mapol me yobo kicen. Jo mapol gityeko bujo ki opoto, pe dok gicako malo." Prophets and Kings, 382.

Manase onwongo nyutu "down payment" ma ocako "curse" pa "seven times," ma ne "indignation ma agiki," pien "indignation ma aceli" dong ocake ka dugu ma i tung maloyo kicwalo i twero i 723 pi anyim Kristo. Eka, i cawa me kiweyo Jehoiakim piny, ka Daniel kicwalo i twero, "seventy years" me twero ma Jeremiah onwongo nyutu ocake i 606 pi anyim Kristo. Rwot aryo malubo Jehoiakim, Jerusalem ocweyo woko, ki rwot ma agiki pa Yuda, Zedekia, noneno ka wodone kigi nwango i anyim ne; eka gi otyeko gikwanyo wangene, ci kicwalo ne i twero i Babulon.

Smith oketo yubu weng ma tye ka woto anyim bot Zedekiah, kadi bene otyeko ti kwede yubu pa Zedekiah macalo lok me moko pi paro ne. Yubu pa Zedekiah, ma obedo “rwot-tin marac ki ma pe pako Lubanga,” onyutu ni laro pa Yuda myero kikweyo woko nyaka Khristo obi bino me keto lobo pa Rwot. Smith owaco ni, “gin tye i cing pa teko me piny, ci gibed kamano nyaka kom pa Dawudi dok kiketo odoco,—nyaka En ma rwate ki twero pa kom en, Mesaia, Rwot me Kuc, obi bino, ci dong kom en kibimiyo bot En.” I Okotoba 22, 1844, i pobo me Buk Daniel, chapta 7, cane 13 ki 14, Khristo, ma ki yarone calo Wod Dano, obino i nyim Lacwe me gam lobo pa Rwot.

> A neno i neno pa oturo, ci nen, acel macalo Wod Dano obino ki kuot me polo, obino bot Ladit me Nino, ci gicwalo ne macok i nyimne. Ci gimi ne twero, ki pak, ki lobo pa Rwot, wek jo weng, lwak weng, ki leb weng, limo ne: twero ne en twero ma pe ngolo kare, ma pe bi kato woko, ki lobo pa Rwot ne ma pe bi hing. Daniyeli 7:13, 14.

Sister White omiyo adwogi ni i Daniel chapta 7, lok 13 ki 14, gitimore woko i nino 22 me dwe October, 1844.

> Bino pa Kirisito macalo jadolo wa madit i kabedo ma maleng madit loyo, pi yweyo pa kacel, ma kinyutu i Daniel 8:14; bino pa Wod pa Dano bot Ladit pa Cawa Mapol, macalo kit ma kinyutu i Daniel 7:13; kede bino pa Rwot i kacel pa En, ma Malaki onongo opoko pi en, gin lok me nyutu pa gono acel keken; ci bene, en kinyutu calo bino pa lawot me nyom i nyome, ma Kirisito otyeko nyutu i loc me por pa nyako maleng apar, i Matayo 25.

Smith pe oyaro gin ma madwong me "agiki pa kwec me Lubanga." Oweko woko cik me Bibul ma nyutu ni Yuda obol i cawa pa Manasseh, kede ni otongo ma ocake con ki rwot ariyo i nyim Zedekiah, bene nyutu ni Yuda dong otye i twero pa Babulon, mapwod pe Zedekiah ogamo ki kum ma oywako ne. Kum weko woko magi ma opoto, ento pire tek, owaco ni, "kany obedo kare pa kwec me Lubanga ikom jo ma otyeko loko lagam kwede; kare ma i iye gang maler ki lwak gubedo ototo i cing." Eraco mano, oketo kube matir "kare pa kwec me Lubanga" kwede Daniel boc apar aboro, ki lapeny me coc apar adek me "nyaka kare me nining?" Adwogi i coc apar angwen, ni nyaka Ocotoba 22, 1844.

Poyo jo i nino me Babilon obedo lok me cing ma wot mede, ma ocako i 677 me anyim Kristo, ki mede nyaka 1844. Kare meno rwate ki mwaka 2,520; en aye “kar abiro” me Levitiko 26. Giko me kare meno i Okitoba 22, 1844 ocwalo Danyel adwogi me aryo pi “mar’eh vision” me otum ki oturo 2,300.

Kimiyo Malaika Gabriel cik me miyo Daniel ngec ikom ineno eno, ento gin ma Gabriel otimo obedo me miyo lami aryo pi nino dwe me agiki pa October 22, 1844. Pe keken omiyo lami aryo me keto piny nino dwe pa tyeko pa lok me lanen aryo ma ikare, ento macalo ma Smith onongo oyaro atir, kare ma kube ki lami aryo pi 1844, kicoyo piny ne i rek 13 calo kare ma kabedo maleng ki lwak obino yikgi i cing. Lapeny i rek 13 eni ni, “Piny kare adi bi bedo ineno ikom pako ma kare-kare, ki golo cik ma kelo yweyo, me weko kabedo maleng ki lwak oyikgi i cing?” Kare eno obedo “cawa abiro” pa Levitiko 26.

Gin ma Smith pe oneno, onyo pe otyeko nyutu, en ni “mirima” ma i lok ma namba 19, obedo “agiki pa agiki” pa mirima eno. Ka tye “agiki”, to bene tye “acaki”, ci Daniel nyutu kare ma “mirima me acaki” ogiko, i chapta 11. En nyutu telo pa Paapa ma otelo i cawa me obur, ci owaco ni telo pa Paapa bino medo maber nyo iyomok ni mirima otyeko, onyo ogiko.

> Rwot bi timo kaka omito; kede en bigero iye, kede en bi miyo iye madit maloyo jogi weng, kede en bi waco lok ma lamal i kom Lubanga pa jogi, kede en bi bedo maber nyaka kec ma kimoko otyeko: pien gin ma kimoko bitimo. Daniel 11:36.

Rek 36 kitamo piny ni en aye rek ma Lami Paulo oyubo lok ne i kit mapat i maco me aryo ma ocoyo bot Jo Tesalonika.

> Wek ngat mo pe obwoyo wun ki kit mo keken; pien nino en pe obino, kace pe bino golo yie con, ki nyutu ngat me richo, lakwo me bolo woko; ma ogamo ki ogoyo cing malo i wi gin weng ma gicako lwongo ni Lubanga, onyo ma gipako; omiyo, calo Lubanga, obed chien i ot pa Lubanga, kun oyaro cingi ni en aye Lubanga. 2 Tesalonika 2:3, 4.

“Dano me richo” pa Paulo, ma obedo bende “nyathi me ogoro,” ma “oyaro kede otero iye malo ikom gin weng ma ki loro ni Lubanga, onyo ma ki woro,” en bende “Rwot” ma “obitimo ka kit cwinya ne; kede obit tero iye malo, obit yubu iye madwong’ loyo lubanga weng.” Lok aryo magi gicoyo bot Paapa me Ruma. Daanyel owaco ni Paapa obedo oromo maber, ma nyutu “oyubo anyim,” nyaka “keco otiek.” Keco ma i vasi 36 dong ki moko kare. Lok “omoko kare” nyutu “balo kom.”

I mwaka 1798, lwak pa Papa oywako “rwom ma kelo tho”, i kare meno “kec me acel” otyeko onyo ogiko. Lok “accomplish” nyutu ni “giko” onyo “juko”. Giko pa “kec” ma i chapta aboro, ves apar abic, onyutu giko pa kare ma ot maleng ki dul onongo myero kiyangi piny. Ogiko i mwaka 1844, ento “kec me acel” ogiko i mwaka 1798.

“Kica me agiki” otum i 1844, i mwaka me 2520 bang jo Asiriya ocwalo rwot Manasseh bot Babilon i 677 BC. “Kica me mukwongo” otum i 1798, i mwaka me 2520 bang jo Asiriya ocwalo lwak pa Israel ma tung bor i bolo i 723 BC.

Tye lok mapol me waco ikom "cawa abiro" ma ocano i Buk pa Daniel, ki wa wabiwaco ikom en i coc wa ma bino.

> Kede bot Malaika me Kanisa pa jo Laodikiya, coyo: “Gin magi waco Amin, ngat ma tye yie ki atir, Lami ma atir, acaki me cweyo pa Lubanga: An angeyo tic mamegi, ni pe itye macol onyo macic. Ageno ni onyo ibed macol, onyo ibed macic. Ento pien itye pi ma pe macol, pe macic, abiwaloi woko ki cing an. Pien i waco ni, ‘An amalu, kede jami dong opolo i an, pe amit gin mo;’ ento pe ingeyo ni itye ngat marac, ki tye i peko, ki adaka, ki ma pe ineno, ki abal.”

> Rwot kany nyiso wa ni lok ma myero latic ma olwongo gi me loro jo cwale bot jogi pe obedo lok pa kuc ki gwok. Pe obedo lok me tam keken, ento obedo me tic i gin weng. Jo pa Lubanga kiketo gi i lok ma bot jo Laodicea calo gitye i kit me gwok pa ring'o. Gitye i kuc, ka gicamo ni gitye i dwong ma malo i jami me cwiny ma gityeko nongo. “Pien i waco ni, An atye marwate, ki abedo ki jami mapol, ki pe amito gin mo keken; ento pe in ngeyo ni, itye ma rac tutwal, ki i kwo me bal, ki mede jami, ki pe ineno, ki pe itye ki gobo.”

> Ngo ruc ma loyo loyo romo donyo i cwinyo pa dano loyo geno ma gi tye kwede ni gi tye atir, ka gin bal weng! Lok pa Lami Lawii ma Atir onongo nongo jo Lubanga i ruc ma piny, ento gi bedo atir i ruc meno. Pe gi ngeyo ni kitgi obedo marac matek i wang Lubanga. Kun jo ma kicoyo bot-gi gitye kigeno ni gitye i kit me cwiny ma tye malo, lok pa Lami Lawii ma Atir okwanyo kucgi ki kwedo ma loro cwinyo, oyaro atir kitgi me leng pa cwiny, duk, ki bedo marac matek. Lawii ma cwee matek ki kedo matek pe romo bedo bal, pien en aye Lami Lawii ma Atir ma waco, ki lawii pa en myero bedo atir. Testimonies, volume 3, 252.

Back to Articles