Article

# ເອລີຢາ - ເລກສີ່

ຄວາມເປັນທາດ

Author

Jeff Pippenger

Published

October 1, 2023

Formats

PDF
Word
Song MP3

ການເປັນພະຍານຂອງເອລີຢາເລີ່ມຕົ້ນເມື່ອທ່ານປະກາດວ່າ ຈະບໍ່ມີຝົນຕົກ ນອກຈາກຕາມຄໍາຂອງທ່ານ ເປັນເວລາສາມປີເຄິ່ງ.

> ແລະ ເອລີຢາ ຊາວທິດສະໄບ ຜູ້ມາຈາກບັນດາຊາວເມືອງກິເລອາດ ໄດ້ກ່າວແກ່ ອາຮາບ ວ່າ, “ພຣະຢາເວ ພຣະເຈົ້າແຫ່ງອິສຣາເອນ ຜູ້ຊົງພຣະຊົນຢູ່ ຊຶ່ງຂ້ານ້ອຍຢືນຢູ່ຕໍ່ພຣະພັກຂອງພຣະອົງນັ້ນ ຕະຫຼອດປີເຫຼົ່ານີ້ຈະບໍ່ມີທັງນ້ຳຄ້າງ ຫຼື ຝົນ ນອກຈາກຕາມຄຳຂອງຂ້ານ້ອຍເທົ່ານັ້ນ.” 1 ກະສັດ 17:1

ສາມປີເຄິ່ງນັ້ນເປັນຕົວແທນຂອງປະຫວັດສາດແຫ່ງທິອາໄທຣາ ຕັ້ງແຕ່ປີ 538 ຈົນເຖິງ 1798. ໃນປີ 1798, ເມື່ອໄລຍະແຫ້ງແລ້ງສິ້ນສຸດລົງ, ເອລີຢາໄດ້ເອີ້ນອາຮັບໄປຫາກາເມນ. ຂ່າວສານຂອງທູດສະຫວັນອົງທຳອິດໄດ້ປະກາດເຖິງໂມງແຫ່ງການພິພາກສາຂອງພຣະເຈົ້າ ໃນວັນທີ 22 ຕຸລາ 1844. ຂ່າວສານຂອງທູດສະຫວັນອົງທຳອິດ ແມ່ນຄຳສັ່ງທີ່ມີຕໍ່ອາຮັບ ໃຫ້ເອີ້ນຊົນອິດສະຣາເອນທັງໝົດໄປຫາກາເມນ.

> ແລະເຫດການກໍເກີດຂຶ້ນວ່າ ເມື່ອອາຮັບໄດ້ເຫັນເອລີຢາ ອາຮັບຈຶ່ງກ່າວແກ່ທ່ານວ່າ, “ທ່ານແມ່ນຜູ້ນັ້ນຫລືທີ່ນຳຄວາມທຸກຍາກມາສູ່ອິສຣາເອນ?” ແລະທ່ານຕອບວ່າ, “ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ໄດ້ນຳຄວາມທຸກຍາກມາສູ່ອິສຣາເອນ; ແຕ່ແມ່ນທ່ານ ແລະວົງວານແຫ່ງບິດາຂອງທ່ານ, ເພາະພວກທ່ານໄດ້ລະຖິ້ມພຣະບັນຍັດຂອງພຣະເຢໂຮວາ ແລະທ່ານໄດ້ຕິດຕາມບັນດາພະບາອານ. ບັດນີ້ ຈົ່ງສົ່ງຂ່າວໄປ ແລະໃຫ້ຮວບຮວມອິສຣາເອນທັງໝົດມາຫາຂ້າພະເຈົ້າທີ່ພູເຂົາກາເມນ, ພ້ອມທັງຜູ້ພະຍາກອນຂອງພະບາອານສີ່ຮ້ອຍຫ້າສິບຄົນ ແລະຜູ້ພະຍາກອນແຫ່ງບັນດາປ່າສັກສິດສີ່ຮ້ອຍຄົນ ຜູ້ທີ່ກິນອາຫານຢູ່ໂຕະຂອງເຢເຊເບນ.” ດັ່ງນັ້ນ ອາຮັບຈຶ່ງສົ່ງຂ່າວໄປຫາບັນດາລູກຫລານແຫ່ງອິສຣາເອນທັງໝົດ ແລະໄດ້ຮວບຮວມບັນດາຜູ້ພະຍາກອນເຂົ້າດ້ວຍກັນທີ່ພູເຂົາກາເມນ. ແລະເອລີຢາໄດ້ເຂົ້າໄປຫາປະຊາຊົນທັງປວງ ແລະກ່າວວ່າ, “ພວກທ່ານຈະລັງເລຢູ່ລະຫວ່າງສອງຄວາມຄິດນີ້ອີກດົນເທົ່າໃດ? ຖ້າພຣະເຢໂຮວາຊົງເປັນພຣະເຈົ້າ ກໍຈົ່ງຕິດຕາມພຣະອົງ; ແຕ່ຖ້າພະບາອານ ກໍຈົ່ງຕິດຕາມພະນັ້ນ.” ແລະປະຊາຊົນກໍບໍ່ໄດ້ຕອບທ່ານແມ່ນແຕ່ຄຳດຽວ. 1 ກະສັດ 18:17–21.

ຊາວອິສະຣາເອນທັງໝົດໄດ້ຖືກຮວບຮວມໄປຍັງພູຄາເມນໃນສະໄໝຂອງເອລີຢາ ຊຶ່ງຕໍ່ມາໄດ້ເປັນພາບແທນປະຫວັດສາດຂອງ William Miller ເມື່ອຄຣິສຕະຈັກທັງສາມແຫ່ງໃນພຣະນິມິດບົດທີ 3 ໄດ້ຖືກຮວບຮວມເຂົ້າດ້ວຍກັນ. ຄຣິສຕະຈັກທີ່ໃນເບື້ອງຕົ້ນໄດ້ຫລົບໜີເຂົ້າໄປໃນຖິ່ນກັນດານໃນປີ 538 ເພື່ອຫລີກໜີການຂົ່ມເຫັງຂອງ Jezebel ຕາມທີ່ຖືກເປັນພາບແທນໂດຍຄຣິສຕະຈັກເທຍທີຣາ ໄດ້ອອກມາຈາກຖິ່ນກັນດານໃນຖານະຊົ່ວອາຍຸຄົນທີ່ຈະຕ້ອງໄດ້ພົບກັບຂ່າວສານຂອງເອລີຢາ ຊຶ່ງຖືກເປັນພາບແທນໂດຍ William Miller. ແລ້ວສັດຮ້າຍຈາກໂລກກໍໄດ້ອ້າປາກຂອງມັນ ແລະກືນກິນກະແສນ້ຳແຫ່ງການຂົ່ມເຫັງທີ່ໄດ້ຖືກສົ່ງມາຕໍ່ນາງຕະຫຼອດໜຶ່ງພັນສອງຮ້ອຍຫົກສິບປີ.

> ແລະແຜ່ນດິນໂລກໄດ້ຊ່ວຍຍິງນັ້ນ, ແລະແຜ່ນດິນໂລກໄດ້ອ້າປາກຂອງຕົນ ແລະກືນກິນນ້ຳຖ້ວມທີ່ມັງກອນໄດ້ພົ່ນອອກຈາກປາກຂອງມັນ. ພຣະນິມິດ 12:16.

ໃນຄຳພະຍາກອນ “ການເວົ້າຂອງປະເທດໜຶ່ງ” ໝາຍເຖິງການກະທຳຂອງອຳນາດນິຕິບັນຍັດແລະຕຸລາການຂອງປະເທດນັ້ນ, ແລະໃນປີ 1789 ສະຫະລັດອາເມຣິກາໄດ້ສະຖາປະນາເອກະສານອັນສັກສິດທີ່ຄືລັດຖະທຳມະນູນແຫ່ງສະຫະລັດ, ດັ່ງນັ້ນຈຶ່ງຄຸ້ມຄອງສິດແລະເສລີພາບອັນຈຳເປັນ ເພື່ອຈັດໃຫ້ມີການປົກປ້ອງຈາກການຂົ່ມເຫັງທັງຈາກກະສັດແຫ່ງເອີຣົບ ແລະຈາກຄຣິດຕະຈັກກາໂຕລິກທີ່ໄດ້ຫຼົງຖອຍ.

> “ການເວົ້າຂອງຊາດນັ້ນ ແມ່ນການກະທຳຂອງອຳນາດນິຕິບັນຍັດ ແລະ ຕຸລາການຂອງຊາດນັ້ນ.” The Great Controversy, 443.

ໃນປີ 1789 ກ່ອນໜ້າການເລີ່ມຕົ້ນແຫ່ງບົດບາດເຊີງຄໍາພະຍາກອນຂອງສະຫະລັດໃນຖານະອານາຈັກທີຫົກຂອງຄໍາພະຍາກອນໃນພຣະຄໍາພີ ມັນໄດ້ເວົ້າດັ່ງລູກແກະ ແຕ່ເມື່ອຮອດກົດໝາຍວັນອາທິດ ມັນຈະເວົ້າດັ່ງມັງກອນ.

> ແລະຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ເຫັນສັດຮ້າຍອີກໂຕໜຶ່ງຂຶ້ນມາຈາກແຜ່ນດິນໂລກ; ແລະມັນມີເຂົາສອງອັນຄ້າຍດັ່ງລູກແກະ, ແຕ່ມັນເວົ້າດັ່ງມັງກອນ. ພຣະນິມິດ 13:11

ການເລີ່ມຕົ້ນແລະການສິ້ນສຸດຂອງສັດຮ້າຍແຫ່ງແຜ່ນດິນໂລກໄດ້ຖືກກໍານົດໝາຍໂດຍການເວົ້າຂອງມັນ. ໃນປີ 1798, ອາຫັບໄດ້ເອີ້ນຊົນຊາດອິສຣາເອນທັງໝົດໄປຍັງພູເຂົາຄາເມນ ບ່ອນທີ່ເອລີຢາກໍາລັງຈະຕັ້ງການທົດສອບໜຶ່ງຂຶ້ນເພື່ອພິສູດແກ່ຜູ້ທີ່ກໍາລັງເຝົ້າເບິ່ງຢູ່ວ່າ ພຣະເຈົ້າຂອງຊາວເຮັບເຣີ ຫຼື ພະຂອງເຢເຊເບນ ຜູ້ໃດເປັນພຣະເຈົ້າແທ້. ເຢເຊເບນມີຜູ້ພະຍາກອນຂອງພະບາອານສີ່ຮ້ອຍຫ້າສິບຄົນ ແລະຜູ້ພະຍາກອນຂອງເສົາບູຊາສີ່ຮ້ອຍຄົນ. ພະບາອານອັນເປັນພະເທັດຈອມປອມນັ້ນເປັນເທບບຸລຸດ ແລະ ອາຊຕາໂຣດ ອັນເປັນພະເທັດຈອມປອມນັ້ນເປັນເທບສະຕຣີ.

ຜູ້ພະຍາກອນປອມສອງຈຳພວກນັ້ນເປັນຕົວແທນແຫ່ງການປະສົມປະສານຂອງຄຣິສຕະຈັກແລະລັດ, ເພາະໃນຄຳພະຍາກອນ ເມື່ອຜູ້ຊາຍແລະຜູ້ຍິງຖືກນຳສະເໜີຄູ່ກັນ, ຜູ້ຍິງເປັນຕົວແທນຂອງຄຣິສຕະຈັກ ແລະຜູ້ຊາຍເປັນຕົວແທນຂອງລັດ. ເອລີຢາໄດ້ຢູ່ໃນສະພາບທີ່ຖືກຈຳນວນຝ່າຍກົງຂ້າມເຫນືອກວ່າແປດຮ້ອຍຫ້າສິບຕໍ່ໜຶ່ງ ເມື່ອທ່ານໄດ້ເຜຊິນໜ້າກັບການປະສົມປະສານອັນບໍ່ບໍລິສຸດຂອງຄຣິສຕະຈັກແລະລັດ, ດັ່ງທີ່ຖືກແທນຄວາມໂດຍທັງບັນດາເທບພະປອມຝ່າຍຍິງແລະຝ່າຍຊາຍ ແລະຍັງໂດຍການສົມຣົດຂອງອາຮາບແລະເຢເຊເບນອີກດ້ວຍ. ພາບປຽບຂອງອາຮາບແລະເຢເຊເບນກ່ຽວກັບຄຣິສຕະຈັກແລະລັດ ເປັນຕົວແທນຂອງຄວາມເສື່ອມຊາມຂອງເຂົາໜຶ່ງແຫ່ງ Republicanism ແລະບາອານກັບອາຊະຕາໂຣດເປັນຕົວແທນຂອງຄວາມເສື່ອມຊາມຂອງເຂົາໜຶ່ງແຫ່ງ Protestant horn.

ບັນຫານັ້ນແມ່ນການຄັດຄ້ານຂອງເອລີຢາຕໍ່ສາສະໜາທີ່ເສື່ອມຊາມ ຊຶ່ງຖືກເປັນຕົວແທນໂດຍທະຍາຕີຣາໃນພຣະນິມິດບົດທີສອງ. ເອລີຢາເປັນຕົວແທນຂອງຝ່າຍໂປຣເຕສຕັງ, ເພາະຄຳນິຍາມພຽງຢ່າງດຽວຂອງຄຳວ່າ ໂປຣເຕສຕັງ ຄືຜູ້ທີ່ຄັດຄ້ານຕໍ່ໂຣມ. ການຄັດຄ້ານຂອງເອລີຢາເປັນຕົວແທນຂອງການຄັດຄ້ານຕໍ່ການປະສົມປະສານລະຫວ່າງຄຣິສຕະຈັກແລະລັດ ຊຶ່ງຖືກເຮັດໃຫ້ສຳເລັດໂດຍພັນທະມິດອັນບໍ່ບໍລິສຸດລະຫວ່າງລັດທີ່ເສື່ອມຊາມກັບຄຣິສຕະຈັກທີ່ເສື່ອມຊາມ.

> ແຕ່ເຮົາຍັງມີບາງປະການທີ່ຕໍ່ຕ້ານເຈົ້າ, ເພາະວ່າເຈົ້າຍອມໃຫ້ຜູ້ຍິງນັ້ນຄືເຢເຊເບນ, ຜູ້ທີ່ເອີ້ນຕົນເອງວ່າເປັນຜູ້ພະຍາກອນຍິງ, ສັ່ງສອນ ແລະ ຫລອກລວງບັນດາຜູ້ຮັບໃຊ້ຂອງເຮົາໃຫ້ກະທຳການຜິດປະເວນີ ແລະ ກິນຂອງທີ່ຖວາຍແກ່ຮູບເຄົາລົບ. ແລະ ເຮົາໄດ້ໃຫ້ເວລາແກ່ນາງເພື່ອກັບໃຈຈາກການຜິດປະເວນີຂອງນາງ; ແຕ່ນາງບໍ່ຍອມກັບໃຈ. ຈົ່ງເບິ່ງເຖີດ, ເຮົາຈະໂຍນນາງລົງເທິງຕຽງ, ແລະ ບັນດາຜູ້ທີ່ລ່ວງປະເວນີກັບນາງຈະຖືກໂຍນເຂົ້າໃນຄວາມທຸກລຳບາກຢ່າງໃຫຍ່, ນອກເສຍແຕ່ວ່າພວກເຂົາຈະກັບໃຈຈາກການກະທຳຂອງຕົນ. ພຣະນິມິດ 2:20–22.

ການກິນເປັນຕົວແທນຂໍ້ຄວາມທີ່ທ່ານຍອມຮັບ, ແລະຂໍ້ຄວາມທີ່ຖືກຖວາຍແກ່ຮູບເຄົາລົບເປັນຕົວແທນຫຼັກຄໍາສອນຂອງຄາທອລິກ, ອັນເປັນສັນຍາລັກໂດຍແທ້ຂອງການນະມັດສະການຮູບເຄົາລົບອັນໜ້າຊັງ. ປະຊາຊົນຂອງພຣະເຈົ້າໃນຍຸກມືດໄດ້ມາຍອມຮັບຫຼັກຄໍາສອນນອກຮີດຫຼາຍປະການຂອງຄາທອລິກ, ໂດຍສະເພາະຢ່າງຍິ່ງ ການນະມັດສະການດວງອາທິດ.

ການຜິດປະເວນີແມ່ນຄວາມສຳພັນທີ່ຜິດກົດໝາຍ ແລະໃນຄວາມໝາຍທາງຄຳພະຍາກອນ ມັນເປັນຕົວແທນແຫ່ງແກ່ນແທ້ຂອງສິ່ງທີ່ລັດຖະທຳມະນູນຫ້າມໄວ້; ຄືການປະສົມປະສານລະຫວ່າງຄຣິສຕະຈັກກັບລັດ. ອາຮັບຢູ່ໃນຄວາມສຳພັນທີ່ຜິດກົດໝາຍກັບເຢເຊເບນ ເພາະວ່າໃນຖານະກະສັດແຫ່ງອິດສະຣາເອນ ທ່ານບໍ່ຄວນແຕ່ງງານກັບເຈົ້າຍິງນອກສາສະໜາ. ພຣະເຢຊູຊົງລະບຸວ່າ ໂຢຮັນຜູ້ໃຫ້ບັບຕິສະມາແມ່ນເອລີຢາ ແລະໂຢຮັນກໍໄດ້ເຜຊິນໜ້າກັບຄວາມສຳພັນອັນບໍ່ບໍລິສຸດແບບດຽວກັນນັ້ນ ເມື່ອທ່ານຕຳໜິເຮໂຣດທີ່ໄດ້ແຕ່ງງານກັບເຮໂຣເດຍ ພັນລະຍາຂອງນ້ອງຊາຍຂອງຕົນ.

> ເພາະເຮໂຣດໄດ້ຈັບໂຢຮັນ ແລະມັດລາວໄວ້ ພ້ອມທັງໄດ້ຂັງລາວໄວ້ໃນຄຸກ ເນື່ອງດ້ວຍເຮໂຣດີອາດ ພັນລະຍາຂອງຟີລິບ ນ້ອງຊາຍຂອງຕົນ. ເພາະໂຢຮັນໄດ້ກ່າວແກ່ລາວວ່າ, “ການທີ່ທ່ານມີນາງໄວ້ນັ້ນ ບໍ່ຖືກຕ້ອງຕາມພຣະບັນຍັດ.” ມັດທາຍ 14:3, 4

ການເຜີຍໜ້າຂອງເອລີຢາກັບອາຮາບ ແລະ ເຢເຊເບນ ເປັນພາບລ່ວງໜ້າຂອງການເຜີຍໜ້າຂອງໂຢຮັນກັບເຮໂຣດ ແລະ ເຮໂຣເດຍ ເພາະວ່າຄວາມສຳພັນທັງສອງນັ້ນເປັນຕົວແທນຂອງຄວາມສຳພັນອັນຜິດກົດໝາຍລະຫວ່າງຄຣິດຕະຈັກກັບລັດ. ຮ່ວມກັນແລ້ວ ພວກເຂົາເປັນຕົວແທນຂອງຂ່າວສານແຫ່ງເອລີຢາຂອງຄົນໜຶ່ງແສນສີ່ໝື່ນສີ່ພັນ ຜູ້ຊຶ່ງເຜີຍໜ້າກັບສັນຕະປາປາ (ເຢເຊເບນ ແລະ ເຮໂຣເດຍ), ກະສັດສິບອົງທີ່ເປັນຕົວແທນຂອງສະຫະປະຊາຊາດ (ອາຮາບ ແລະ ເຮໂຣດ) ແລະ ສະຫະລັດອາເມຣິກາທີ່ເປັນຕົວແທນຂອງຜູ້ພະຍາກອນປອມ (ພວກຜູ້ພະຍາກອນປອມແຫ່ງກາເມນ ແລະ ຊາໂລເມ, ບຸດສາວຂອງເຮໂຣເດຍ).

ບໍລິບົດແຫ່ງຄຳພະຍາກອນຢູ່ທີ່ກາເມນ ລວມເຖິງການປົກປ້ອງໂດຍເອລີຢາຕໍ່ລັດຖະທຳມະນູນແຫ່ງສະຫະລັດອາເມລິກາ ຊຶ່ງໄດ້ຈາລຶກຫຼັກການແຫ່ງການແຍກສາສະໜາອອກຈາກລັດໄວ້.

> ແລະເມື່ອອາຮາບໄດ້ເຫັນເອລີຢາ ອາຮາບກໍໄດ້ກ່າວແກ່ທ່ານວ່າ, “ເຈົ້າແມ່ນຜູ້ທີ່ນຳຄວາມວຸ້ນວາຍມາເຖິງອິສຣາເອນບໍ?” ທ່ານຈຶ່ງຕອບວ່າ, “ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ໄດ້ນຳຄວາມວຸ້ນວາຍມາເຖິງອິສຣາເອນ; ແຕ່ແມ່ນທ່ານ ແລະວົງຕະກູນຂອງບິດາທ່ານ ເພາະວ່າພວກທ່ານໄດ້ປະຖິ້ມພຣະບັນຍັດຂອງພຣະເຢໂຫວາ ແລະທ່ານໄດ້ຕິດຕາມພະບາອານທັງຫຼາຍ.” 1 ກະສັດ 18:17, 18

ລັດຖະທໍານູນໄດ້ສະຖາປະນາໄວ້ວ່າ ສອງເຂົາແຫ່ງລັດທິສາທາລະນະນິຍົມ ແລະ ໂປຣແຕສແຕນຈະຄົງແຍກອອກຈາກກັນຢູ່ສະເໝີ. ແຕ່ພຣະທຳພຣະນິມິດລະບຸວ່າ ເມື່ອສະຫະລັດອາເມຣິກາໃນທີ່ສຸດເວົ້າດັ່ງມັງກອນ ມັນຈະເປັນເຊັ່ນນັ້ນເມື່ອບັນດາຄຣິສຕະຈັກທີ່ເສື່ອມຖອຍໃນສະຫະລັດອາເມຣິກາເຂົ້າຄວບຄຸມ ແລະ ຮ່ວມຕົວກັບລັດຖະບານທີ່ເສື່ອມຖອຍ.

> “ແຕ່ ‘ຮູບຈຳລອງໃຫ້ແກ່ສັດຮ້າຍ’ ແມ່ນຫຍັງ? ແລະມັນຈະຖືກສ້າງຂຶ້ນແນວໃດ? ຮູບຈຳລອງນັ້ນຖືກສ້າງໂດຍສັດຮ້າຍທີ່ມີສອງເຂົາ, ແລະເປັນຮູບຈຳລອງໃຫ້ແກ່ສັດຮ້າຍ. ມັນຍັງຖືກເອີ້ນວ່າເປັນຮູບຈຳລອງຂອງສັດຮ້າຍດ້ວຍ. ດັ່ງນັ້ນ ເພື່ອຈະຮຽນຮູ້ວ່າຮູບຈຳລອງນັ້ນເປັນແນວໃດ ແລະມັນຈະຖືກສ້າງຂຶ້ນແນວໃດ ພວກເຮົາຕ້ອງສຶກສາລັກສະນະຂອງສັດຮ້າຍນັ້ນເອງ—ຄື ລະບົບສັນຕະປາປາ.”

> “ເມື່ອຄຣິດຕະຈັກໃນຍຸກຕົ້ນໄດ້ເສື່ອມຊາມໄປໂດຍການຫັນໜີຈາກຄວາມງ່າຍດາຍຂອງຂ່າວປະເສີດ ແລະຍອມຮັບພິທີກຳແລະຂົນທຳນຽມຂອງຄົນຕ່າງສາສະໜາ, ນາງກໍໄດ້ສູນເສຍພຣະວິນຍານແລະລິດອຳນາດຂອງພຣະເຈົ້າ; ແລະເພື່ອຈະຄວບຄຸມມະໂນທຳຂອງປະຊາຊົນ, ນາງຈຶ່ງສະແຫວງຫາການສະໜັບສະໜູນຈາກອຳນາດທາງໂລກ. ຜົນທີ່ຕາມມາຄືການເກີດຂຶ້ນຂອງລະບົບສັນຕະປາປາ, ຄືຄຣິດຕະຈັກໜຶ່ງທີ່ຄວບຄຸມອຳນາດຂອງລັດ ແລະນຳໃຊ້ອຳນາດນັ້ນເພື່ອສົ່ງເສີມຈຸດປະສົງຂອງນາງເອງ, ໂດຍສະເພາະເພື່ອລົງໂທດ ‘ຄຳສອນນອກຮີດ.’ ເພື່ອໃຫ້ສະຫະລັດອາເມລິກາສ້າງຮູບຈຳລອງແກ່ສັດຮ້າຍໄດ້, ອຳນາດທາງສາສະໜາຈະຕ້ອງຄວບຄຸມລັດຖະບານພົນລະເຮືອນຈົນອຳນາດຂອງລັດຖືກນຳໃຊ້ໂດຍຄຣິດຕະຈັກເຊັ່ນກັນ ເພື່ອບັນລຸຈຸດປະສົງຂອງນາງເອງ.” The Great Controversy, 443.

ເອລີຢາຢູ່ທີ່ພູເຂົາກາເມນ ເປັນຕົວແທນແຫ່ງວຽກງານຂອງພວກ Millerites, ແລະພວກ Millerites ໄດ້ຖືກສະຖາປະນາໃຫ້ເປັນສາດສະດາທີ່ແທ້ຈິງ ໃນການປຽບທຽບກົງກັນຂ້າມກັບຜູ້ທີ່ເພິ່ງອອກມາຈາກໃຕ້ອິດທິພົນຂອງຄາທອລິກ ແຕ່ໄດ້ເລືອກ ໂດຍການປະຕິເສດແສງສະຫວ່າງແຫ່ງທູດສະຫວັນອົງທຳອິດ ທີ່ຈະກັບຄືນໄປສູ່ໂຣມ. ດັ່ງນັ້ນ, ຂ່າວສານຂອງທູດສະຫວັນອົງທີສອງໃນລະດູບ່ວງປີ 1844 ຈຶ່ງປະກອບດ້ວຍການລະບຸນິກາຍໂປຣແຕສະແຕນທັງຫຼາຍວ່າເປັນບຸດສາວຂອງບາບີໂລນ, ແລະລະບຸພວກ Millerites ວ່າເປັນເຂົາໂປຣແຕສະແຕນທີ່ແທ້ຈິງ.

ເມື່ອພຣະເຈົ້າໄດ້ນຳອິດສະຣາເອນໃນສະໄໝບູຮານອອກຈາກຄວາມເປັນທາດໃນປະເທດອີຢິບ ແລະຜ່ານນ້ຳແຫ່ງທະເລແດງ ພຣະອົງໄດ້ຊົງເລີ່ມຕົ້ນຂະບວນການທົດສອບອັນຕໍ່ເນື່ອງ ຊຶ່ງເລີ່ມຂຶ້ນດ້ວຍການທົດສອບເລື່ອງມານາຈາກສະຫວັນ.

> “ແສງສະຫວ່າງທີ່ສັ່ງສົມມາຈາກບັນດາຍຸກສະໄໝໃນອະດີດກຳລັງສ່ອງສະຫວ່າງເຫນືອພວກເຮົາ. ບັນທຶກເລື່ອງການຫຼົງລືມຂອງອິສຣາເອນໄດ້ຖືກຮັກສາໄວ້ເພື່ອເປັນຄວາມກະຈ່າງແກ່ພວກເຮົາ. ໃນຍຸກນີ້ ພຣະເຈົ້າໄດ້ຍື່ນພຣະຫັດຂອງພຣະອົງເພື່ອຮວບຮວມຊົນຊາດໜຶ່ງໃຫ້ແກ່ພຣະອົງເອງຈາກທຸກປະຊາຊາດ, ທຸກເຜົ່າພັນ, ແລະທຸກພາສາ. ໃນຂະບວນການແຫ່ງການສະເດັດມາ ພຣະອົງໄດ້ຊົງກະທຳເພື່ອມໍຣະດົກຂອງພຣະອົງ ເໝືອນດັ່ງທີ່ພຣະອົງໄດ້ຊົງກະທຳເພື່ອຊົນອິສຣາເອນ ໃນການນຳພາພວກເຂົາອອກຈາກອີຢິບ. ໃນຄວາມຜິດຫວັງອັນໃຫຍ່ໃນປີ 1844 ຄວາມເຊື່ອຂອງປະຊາກອນຂອງພຣະອົງໄດ້ຖືກທົດສອບ ເໝືອນດັ່ງຄວາມເຊື່ອຂອງຊາວເຮັບເຣີໄດ້ຖືກທົດສອບທີ່ທະເລແດງ.” Testimonies, volume 8, 115, 116.

ຄວາມຜິດຫວັງໃນວັນທີ 22 ຕຸລາ 1844 ໄດ້ນໍາໄປສູ່ຄວາມເຂົ້າໃຈເລື່ອງສະຖານນະມັດສະການໃນສະຫວັນ, ຊຶ່ງຕໍ່ມາໄດ້ນໍາສະເໜີການທົດສອບເຣື່ອງວັນສະບາໂຕ ດັ່ງເຊັ່ນທີ່ການທົດສອບເຣື່ອງມານາໄດ້ກາຍເປັນຂໍ້ທົດສອບຂໍ້ທໍາອິດໃນຊຸດຂອງການທົດສອບສິບປະການສໍາລັບອິສຣາເອນໃນສະໄໝບູຮານ.

> “ພຣະອົງໄດ້ປະທານນິມິດຕໍ່ໄປນີ້ແກ່ຂ້າພະເຈົ້າໃນປີ 1847 ໃນຂະນະທີ່ພວກພີ່ນ້ອງໄດ້ຊຸມນຸມກັນໃນວັນຊະບາໂຕ ຢູ່ເມືອງ Topsham, Maine.”

> “ພວກເຮົາຮູ້ສຶກເຖິງວິນຍານແຫ່ງການອະທິຖານອັນຜິດປົກກະຕິ. ແລະເມື່ອພວກເຮົາອະທິຖານຢູ່ນັ້ນ ພຣະວິນຍານບໍລິສຸດໄດ້ສະຖິດລົງເທິງພວກເຮົາ. ພວກເຮົາມີຄວາມຊື່ນຊົມຢ່າງຍິ່ງ. ບໍ່ຊ້າຂ້າພະເຈົ້າກໍຫຼຸດພົ້ນຈາກສິ່ງຝ່າຍໂລກ ແລະຖືກໂອບລ້ອມໄວ້ໃນນິມິດແຫ່ງພຣະສິຣິຂອງພຣະເຈົ້າ. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ເຫັນທູດສະຫວັນອົງໜຶ່ງບິນມາຫາຂ້າພະເຈົ້າຢ່າງວ່ອງໄວ. ທ່ານໄດ້ນຳຂ້າພະເຈົ້າຈາກໂລກໄປຍັງນະຄອນບໍລິສຸດຢ່າງຮວດເລັວ. ໃນນະຄອນນັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ເຫັນພຣະວິຫານແຫ່ງໜຶ່ງ ຊຶ່ງຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ເຂົ້າໄປ. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ຜ່ານປະຕູໜຶ່ງກ່ອນຈະໄປເຖິງມ່ານຊັ້ນທຳອິດ. ມ່ານນີ້ຖືກຍົກຂຶ້ນ ແລະຂ້າພະເຈົ້າກໍຜ່ານເຂົ້າໄປໃນສະຖານບໍລິສຸດ. ທີ່ນັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ເຫັນແທ່ນເຄື່ອງຫອມ, ຄັນປະທີບທີ່ມີໂຄມໄຟເຈັດດວງ, ແລະໂຕະທີ່ມີເຂົ້າຖວາຍປະດັບຢູ່ເທິງນັ້ນ. ຫຼັງຈາກໄດ້ເບິ່ງພຣະສິຣິຂອງສະຖານບໍລິສຸດແລ້ວ ພຣະເຢຊູໄດ້ຍົກມ່ານຊັ້ນທີສອງຂຶ້ນ ແລະຂ້າພະເຈົ້າກໍຜ່ານເຂົ້າໄປໃນທີ່ບໍລິສຸດທີ່ສຸດ.”

> ໃນບ່ອນບໍລິສຸດທີ່ສຸດ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ເຫັນຫີບໜຶ່ງ; ສ່ວນເທິງແລະດ້ານຂ້າງຂອງມັນເປັນຄໍາບໍລິສຸດຢ່າງຍິ່ງ. ທີ່ປາຍແຕ່ລະຂ້າງຂອງຫີບມີເຄຣູບທີ່ງົດງາມຕົນໜຶ່ງ, ກາງປີກຂອງມັນກາງອອກປົກຄຸມເທິງຫີບ. ໃບໜ້າຂອງພວກມັນຫັນເຂົ້າຫາກັນ, ແລະພວກມັນກໍມອງລົງລຸ່ມ. ລະຫວ່າງທູດສະຫວັນທັງສອງນັ້ນມີກະຖັງກໍາຍານທອງຄໍາໜຶ່ງ. ເໜືອຫີບ, ບ່ອນທີ່ທູດສະຫວັນຢືນຢູ່, ມີສະຫງ່າລາສີອັນສະຫວ່າງໄສຢ່າງເຫຼືອຄະນາ ຊຶ່ງປາກົດເໝືອນບັນລັງທີ່ພຣະເຈົ້າສະຖິດຢູ່. ພຣະເຢຊູປະທັບຢູ່ຂ້າງຫີບ, ແລະເມື່ອຄໍາອະທິຖານຂອງວິສຸດຊົນລອຍຂຶ້ນມາຫາພຣະອົງ, ກໍາຍານໃນກະຖັງກໍມີຄວັນລອຍຂຶ້ນ, ແລະພຣະອົງກໍຊົງຖວາຍຄໍາອະທິຖານຂອງພວກເຂົາພ້ອມກັບຄວັນກໍາຍານນັ້ນແດ່ພຣະບິດາຂອງພຣະອົງ. ພາຍໃນຫີບມີໄຫມານາທອງຄໍາ, ໄມ້ເທົ້າຂອງອາໂຣນທີ່ແຕກໜໍ່, ແລະແຜ່ນຫີນທັງສອງແຜ່ນທີ່ພັບເຂົ້າຫາກັນຄືດັ່ງປຶ້ມ. ພຣະເຢຊູຊົງເປີດມັນອອກ, ແລະຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ເຫັນພຣະບັນຍັດສິບປະການທີ່ຈາລຶກໄວ້ເທິງນັ້ນໂດຍນິ້ວພຣະຫັດຂອງພຣະເຈົ້າ. ໃນແຜ່ນໜຶ່ງມີສີ່ຂໍ້, ແລະໃນອີກແຜ່ນໜຶ່ງມີຫົກຂໍ້. ສີ່ຂໍ້ໃນແຜ່ນທໍາອິດເປັ່ງປະກາຍສະຫວ່າງກວ່າຫົກຂໍ້ອື່ນ. ແຕ່ຂໍ້ທີສີ່, ຄໍາບັນຍັດເລື່ອງວັນຊະບາໂຕ, ເປັ່ງປະກາຍເໜືອກວ່າພວກມັນທັງໝົດ; ເພາະວັນຊະບາໂຕໄດ້ຖືກແຍກໄວ້ເພື່ອຮັກສາໃນການຖວາຍພຣະກຽດແດ່ພຣະນາມອັນບໍລິສຸດຂອງພຣະເຈົ້າ. ວັນຊະບາໂຕອັນບໍລິສຸດເບິ່ງສະຫງ່າງາມຢ່າງຍິ່ງ—ມີຮັດສະໝີແຫ່ງສະຫງ່າລາສີລ້ອມຢູ່ຮອບມັນທັງໝົດ. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ເຫັນວ່າຄໍາບັນຍັດເລື່ອງວັນຊະບາໂຕບໍ່ໄດ້ຖືກຕອກໄວ້ທີ່ກາງແຂນ. ຖ້າມັນຖືກຕອກໄວ້, ພຣະບັນຍັດອີກເກົ້າຂໍ້ກໍຈະຖືກຕອກໄວ້ດ້ວຍ; ແລະພວກເຮົາກໍຍ່ອມມີອິດສະລະທີ່ຈະລະເມີດມັນທັງໝົດ, ເໝືອນດັ່ງທີ່ຈະລະເມີດຂໍ້ທີສີ່. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ເຫັນວ່າພຣະເຈົ້າບໍ່ໄດ້ປ່ຽນວັນຊະບາໂຕ, ເພາະພຣະອົງບໍ່ເຄີຍປ່ຽນແປງ. ແຕ່ສັນຕະປາປາໄດ້ປ່ຽນມັນຈາກວັນທີເຈັດເປັນວັນທໍາອິດຂອງອາທິດ; ເພາະທ່ານຈະຕ້ອງປ່ຽນເວລາແລະກົດໝາຍ.” Early Writings, 32.

ເມື່ອພວກໂປຣເຕສະແຕນໄດ້ອອກມາຈາກຍຸກມືດໃນປີ 1798 ແລະພຣະທຳດານີເອນໄດ້ຖືກເປີດຜະນຶກ, ອານາຈັກທີຫົກໃນຄຳພະຍາກອນແຫ່ງພຣະຄຳພີ, ຄືສັດຮ້າຍແຫ່ງແຜ່ນດິນທີ່ມີສອງເຂົາໃນພຣະນິມິດບົດ 13, ກໍໄດ້ເລີ່ມການເຄື່ອນຂອງມັນຜ່ານປະຫວັດສາດແຫ່ງຄຳພະຍາກອນ. ລັດທິໂປຣເຕສະແຕນໄດ້ຖືກສ້າງຕັ້ງຂຶ້ນເທິງເອກະສານອັນສັກສິດທີ່ເອີ້ນວ່າພຣະຄຳພີບໍລິສຸດ ແລະລັດທິສາທາລະນະລັດໄດ້ຖືກສ້າງຕັ້ງຂຶ້ນເທິງເອກະສານອັນສັກສິດທີ່ເອີ້ນວ່າລັດຖະທຳມະນູນ. ພຣະເຈົ້າໄດ້ນຳຄຣິສຕະຈັກຂອງພຣະອົງໃນຖິ່ນກັນດານອອກຈາກຍຸກມືດ, ແຕ່ດັ່ງເຊັ່ນອິດສະຣາເອນໃນສະໄໝທີ່ຕົກເປັນທາດໃນອີຢິບ, ພຣະບັນຍັດເຣື່ອງວັນຊະບາໂຕໄດ້ຖືກຫຼົງລືມໄປ. ເມື່ອອິດສະຣາເອນຂ້າມທະເລແດງໃນລະຫວ່າງທາງໄປສູ່ການປະທານພຣະບັນຍັດທີ່ຊີນາຍ, ອິດສະຣາເອນໃນຍຸກໃໝ່ກໍໄດ້ຂ້າມມະຫາສະມຸດແອດແລນຕິກໃນລະຫວ່າງທາງໄປສູ່ວັນທີ 22 ຕຸລາ 1844, ບ່ອນທີ່ພຣະບັນຍັດຈະຖືກເປີດເຜີຍອີກຄັ້ງໜຶ່ງ. ອົງພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າກຳລັງຍົກຕັ້ງຊົນຊາດໜຶ່ງຂຶ້ນອີກຄັ້ງ ຜູ້ຊຶ່ງຈະເປັນຜູ້ຮັກສາພຣະບັນຍັດຂອງພຣະອົງ, ເປັນຜູ້ຮັກສາການສຳແດງແຫ່ງຄຳພະຍາກອນຂອງພຣະອົງ ແລະຈະສືບຕໍ່ຜ້າຄຸມແຫ່ງລັດທິໂປຣເຕສະແຕນ. ອິດສະຣາເອນໃນສະໄໝບູຮານໄດ້ຮັບສອງແຜ່ນຈາລຶກແຫ່ງພຣະບັນຍັດສິບປະການເປັນສັນຍາລັກແຫ່ງພາລະກິດຂອງພວກເຂົາໃນການເປັນຜູ້ຮັກສາພຣະບັນຍັດຂອງພຣະອົງ, ແລະອິດສະຣາເອນໃນຍຸກໃໝ່ໄດ້ຮັບສອງແຜ່ນຈາລຶກຂອງຮາບາກຸກເປັນສັນຍາລັກແຫ່ງພາລະກິດຂອງພວກເຂົາໃນການເປັນຜູ້ຮັກສາພຣະວາຈາແຫ່ງຄຳພະຍາກອນຂອງພຣະອົງ.

ອິສຣາເອນໃນຍຸກສະໄໝໃໝ່ຈະຕ້ອງແບກຫາບກະດານຫີນທັງສອງຊຸດທີ່ມີສອງແຜ່ນ ເມື່ອນາງໄດ້ນຳສານຂອງທູດສະຫວັນອົງທີສາມໄປປະກາດແກ່ໂລກ ຊຶ່ງເປັນຂ່າວສານທີ່ຖືກປະກາດໂດຍຜູ້ທີ່ຮັບສືບທອດສະໄບຄຸມຂອງໂປຣເຕສຕັງ. ໂປຣເຕສຕັງທີ່ອອກມາຈາກຍຸກມືດນັ້ນໃນເວລານັ້ນຍັງບໍ່ສົມບູນ ເຊັ່ນດຽວກັບອິສຣາເອນໃນສະໄໝບູຮານເມື່ອພວກເຂົາຂ້າມທະເລແດງ. ໂປຣເຕສຕັງໄດ້ປະກາດຄຳຂວັນວ່າ ພຣະຄຳພີ ແລະ ພຣະຄຳພີເທົ່ານັ້ນ ແຕ່ຍັງມີຄວາມເຂົ້າໃຈພຣະວັດຈະນະຂອງພຣະເຈົ້າຢ່າງບໍ່ຄົບຖ້ວນ ເນື່ອງດ້ວຍຫຼາຍສັດຕະວັດແຫ່ງການກິນຫຼັກຄຳສອນນອກສາສະໜາຂອງໂຣມັນຄາທອລິກ (ຂອງທີ່ຖວາຍແກ່ຮູບບູຊາ). ພຣະເຈົ້າໄດ້ກຳນົດໄວ້ວ່າ ໂປຣເຕສຕັງທີ່ແທ້ຈິງຈະເປັນຕົວແທນຂອງພຣະວັດຈະນະທັງສິ້ນຂອງພຣະເຈົ້າ ດັ່ງທີ່ຖືກເປັນສັນຍາລັກໂດຍ “ພຣະບັນຍັດ ແລະ ພວກຜູ້ພະຍາກອນ,” ຄືກະດານຫີນທັງສອງຊຸດທີ່ມີສອງແຜ່ນ ຊຶ່ງເປັນຕົວແທນທັງພາລະກິດຂອງປະຊາຊົນຂອງພຣະອົງ ແລະ ພຣະອຸປະນິສັຍຂອງພຣະເຈົ້າ. ພາລະກິດຂອງທູດສະຫວັນອົງທຳອິດ ແມ່ນເພື່ອສ້າງຊົນຊາດໂປຣເຕສຕັງອັນແທ້ຈິງ ຜູ້ທີ່ຈະເປັນທັງຜູ້ຮັກສາພຣະບັນຍັດຂອງພຣະອົງ ແລະ ພຣະວັດຈະນະແຫ່ງຄຳພະຍາກອນຂອງພຣະອົງ.

> “ພຣະເຈົ້າໄດ້ຊົງເອີ້ນຄຣິສຕະຈັກຂອງພຣະອົງໃນຍຸກນີ້ ເໝືອນດັ່ງທີ່ພຣະອົງໄດ້ຊົງເອີ້ນອິສຣາເອນໃນສະໄໝບູຮານ ໃຫ້ຢືນຢູ່ເປັນແສງສະຫວ່າງໃນແຜ່ນດິນໂລກ. ໂດຍດາບອັນຊົງຣິດແຫ່ງຄວາມຈິງ ຄືຂ່າວສານຂອງທູດສະຫວັນອົງທີໜຶ່ງ ອົງທີສອງ ແລະອົງທີສາມ ພຣະອົງໄດ້ຊົງແຍກພວກເຂົາອອກຈາກບັນດາຄຣິສຕະຈັກ ແລະຈາກໂລກ ເພື່ອນຳພວກເຂົາເຂົ້າມາສູ່ຄວາມໃກ້ຊິດອັນສັກສິດກັບພຣະອົງເອງ. ພຣະອົງໄດ້ຊົງໃຫ້ພວກເຂົາເປັນຜູ້ຮັກສາຝາກແຫ່ງພຣະບັນຍັດຂອງພຣະອົງ ແລະໄດ້ຊົງຝາກຄວາມຈິງອັນຍິ່ງໃຫຍ່ແຫ່ງຄຳພະຍາກອນສຳລັບເວລານີ້ໄວ້ກັບພວກເຂົາ. ເໝືອນດັ່ງພຣະດຳລັດອັນບໍລິສຸດທີ່ໄດ້ຖືກຝາກໄວ້ກັບອິສຣາເອນໃນສະໄໝບູຮານ ສິ່ງເຫຼົ່ານີ້ກໍເປັນຄວາມໄວ້ວາງໃຈອັນສັກສິດ ທີ່ຈະຕ້ອງຖືກສື່ສານແກ່ໂລກ. ທູດສະຫວັນສາມອົງໃນພຣະນິມິດ 14 ເປັນຕົວແທນຂອງປະຊາຊົນຜູ້ຍອມຮັບແສງສະຫວ່າງແຫ່ງຂ່າວສານຂອງພຣະເຈົ້າ ແລະອອກໄປເປັນຜູ້ຮັບໃຊ້ຂອງພຣະອົງ ເພື່ອປ່າວຮ້ອງຄຳເຕືອນນັ້ນໄປທົ່ວຄວາມຍາວແລະຄວາມກວ້າງຂອງແຜ່ນດິນໂລກ.” Testimonies, volume 5, 455.

ຄໍາເຕືອນທີ່ຈະຕ້ອງຖືກປະກາດໂດຍຜູ້ທີ່ໄດ້ຖືກລະບຸວ່າເປັນຜູ້ຮັກສາຝາກຂອງແຜ່ນຈາລຶກສອງຊຸດ ຄື ແຜ່ນຈາລຶກສອງແຜ່ນ ແມ່ນເພື່ອຕໍ່ຕ້ານການຮັບເອົາເຄື່ອງໝາຍຂອງຄາທອລິກ. ການຄັດຄ້ານນັ້ນແມ່ນຕໍ່ຕ້ານຄວາມສຳພັນອັນຜິດກົດໝາຍຂອງອາຮາບແລະເຢເຊເບນ ແລະໄດ້ຖືກເປັນຕົວແທນໂດຍເອລີຢາເທິງພູກາເມນ. ການປະທານແຜ່ນຫີນສອງແຜ່ນທີ່ພູຊີນາຍເປັນແບບຢ່າງລ່ວງໜ້າຂອງການປະທານຜ້າສອງແຜ່ນຂອງຮາບາກຸກໃນປະຫວັດສາດຕັ້ງແຕ່ປີ 1842 ຫາ 1849. ຜ້າສອງແຜ່ນຂອງຮາບາກຸກແມ່ນສັນຍາລັກຂອງຄວາມສຳພັນແຫ່ງພັນທະສັນຍາລະຫວ່າງພຣະເຈົ້າແລະປະຊາຊົນໂປຣເຕສຕັງຂອງພຣະອົງ. ການປະຕິເສດແຜ່ນຈາລຶກເຫຼົ່ານັ້ນກໍຈະເທົ່າກັບອິດສະຣາເອນໃນສະໄໝບູຮານທີ່ປະຕິເສດພຣະບັນຍັດຂອງພຣະເຈົ້າ.

ພວກມິນເລີໄດ້ເຂົ້າໄປໃນບ່ອນບໍລິສຸດທີ່ສຸດ ແລະໄດ້ຮັບແສງສະຫວ່າງເກືອບກັບວັນຊະບາໂຕ, ແຕ່ຂະບວນການແຫ່ງການທົດສອບຍັງບໍ່ທັນສິ້ນສຸດ. ໃນເວລາດຽວກັນ ເຂົາຂອງລັດທິຣີພັບລິກັນກໍກຳລັງດຳເນີນຜ່ານປະຫວັດສາດດຽວກັນນັ້ນຢູ່. ແລະເຂົາທັງສອງຈະມາເຖິງຫຼັກໝາຍສຳຄັນໜຶ່ງໃນການເດີນຂອງພວກມັນຮ່ວມກັນໃນປີ 1863.

ຂ່າວສານເອລີຢາຂອງມິນເລີໄດ້ກໍ່ໃຫ້ເກີດຂະບວນການຊໍາລະໃຫ້ບໍລິສຸດທີ່ຄ່ອຍໆກ້າວໜ້າໄປ ໂດຍມີຈຸດປະສົງທີ່ມຸ່ງຫມາຍເພື່ອສະຖາປະນາເຂົາສັດຝ່າຍໂປຣແຕສແຕນ ແລະໃນປະຫວັດສາດດຽວກັນນັ້ນ ເຂົາສັດຝ່າຍຣີພັບລິກັນກໍໄດ້ມີສ່ວນພົວພັນກັບຂະບວນການພັດທະນາທາງການເມືອງທີ່ຄ່ອຍໆກ້າວໜ້າໄປ. ເຂົາສັດທັງສອງຢູ່ເທິງສັດຮ້າຍຈາກແຜ່ນດິນຕົວດຽວກັນ ດັ່ງນັ້ນ ພວກມັນຈຶ່ງຕ້ອງດໍາເນີນໄປພ້ອມກັນຢ່າງສອດຄ່ອງຕະຫຼອດປະຫວັດສາດທັງໝົດຂອງສັດຮ້າຍຈາກແຜ່ນດິນ.

ລັກສະນະທາງຄຳພະຍາກອນປະການທຳອິດຂອງເຂົາສັດຈາກແຜ່ນດິນທີ່ເປັນເຂົາຝ່າຍສາທາລະນະລັດ ແມ່ນການກະທຳແຫ່ງການກ່າວໃຫ້ລັດຖະທຳມະນູນມີຜົນບັງຄັບໃຊ້ໃນປີ 1789. ໃນປີ 1798, (ເວລາແຫ່ງປາຍສຸດ ເມື່ອພຣະທຳດານີເອນຖືກເປີດຜະນຶກ), ສັດຮ້າຍຈາກແຜ່ນດິນຈະເວົ້າເປັນຄັ້ງທຳອິດໃນຖານະອານາຈັກທີຫົກແຫ່ງຄຳພະຍາກອນໃນພຣະຄຳພີ. ປີ 1798 ແມ່ນຈຸດເລີ່ມຕົ້ນຂອງສະຫະລັດອາເມລິກາໃນຖານະອານາຈັກທີຫົກແຫ່ງຄຳພະຍາກອນໃນພຣະຄຳພີ, ແລະການເວົ້າທີ່ເກີດຂຶ້ນໃນຕອນເລີ່ມຕົ້ນປະຫວັດສາດຂອງສັດຮ້າຍຈາກແຜ່ນດິນໃນປີ 1798 ຈະເປັນແບບຢ່າງລ່ວງໜ້າຂອງຄັ້ງສຸດທ້າຍທີ່ອານາຈັກທີຫົກຈະເວົ້າ, ແລະເວລານັ້ນຖືກນຳສະເໜີເປັນສຽງຂອງມັງກອນ. ເມື່ອພວກເຮົາພິຈາລະນາກົດໝາຍທີ່ຖືກຜ່ານໂດຍເຂົາຝ່າຍສາທາລະນະລັດໃນສະຫະລັດໃນປີ 1798, ພວກເຮົາຄວນຄາດໝາຍທີ່ຈະເຫັນການເປັນແບບຢ່າງລ່ວງໜ້າຂອງກົດໝາຍທີ່ຈະຖືກຜ່ານຄວບຄູ່ກັນກັບກົດໝາຍວັນອາທິດ ເມື່ອສະຫະລັດເວົ້າດັ່ງມັງກອນ. ເມື່ອພວກເຮົາພິຈາລະນາກົດໝາຍສີ່ສະບັບຕໍ່ໄປນີ້, ຈົ່ງຖາມຕົນເອງວ່າ ກົດໝາຍສີ່ສະບັບທີ່ຖືກຜ່ານໃນປີ 1798 ມີລາຍເຊັນທາງຄຳພະຍາກອນຂອງ Alpha and Omega ຫຼືບໍ?

ໃນປີ 1798, ສະຫະລັດອາເມຣິກາໄດ້ປະກາດໃຊ້ກົດໝາຍສຳຄັນຫຼາຍສະບັບ ທີ່ຮູ້ຈັກກັນໃນນາມ Alien and Sedition Acts. ກົດໝາຍເຫຼົ່ານີ້ແມ່ນຊຸດກົດໝາຍສີ່ສະບັບ ທີ່ຜ່ານໂດຍສະພາຄອງເກຣດທີ່ຢູ່ໃນການຄວບຄຸມຂອງພັກ Federalist ແລະໄດ້ລົງນາມໃຫ້ມີຜົນບັງຄັບໃຊ້ເປັນກົດໝາຍໂດຍປະທານາທິບໍດີ John Adams, ປະທານາທິບໍດີຄົນທີສອງຂອງສະຫະລັດ ແລະອະດີດຮອງປະທານາທິບໍດີຂອງ George Washington.

ກົດໝາຍວ່າດ້ວຍການແປງສັນຊາດ: ກົດໝາຍສະບັບນີ້ໄດ້ຂະຫຍາຍໄລຍະເວລາພຳນັກອາໄສທີ່ກຳນົດໄວ້ສຳລັບຜູ້ອົບພະຍົບໃນການເຂົ້າເປັນພົນລະເມືອງສະຫະລັດຈາກ 5 ປີເປັນ 14 ປີ. ຈຸດປະສົງຫຼັກຂອງມັນແມ່ນເພື່ອຈຳກັດອິດທິພົນຂອງຜູ້ອົບພະຍົບທີ່ມາໃໝ່ ຜູ້ຊຶ່ງມັກຈະຢືນຂ້າງພັກຝ່າຍຄ້ານ ຄື ພັກ Democratic-Republicans.

ກົດໝາຍວ່າດ້ວຍຊາວຕ່າງດ້າວຜູ້ເປັນມິດ: ກົດໝາຍສະບັບນີ້ໄດ້ມອບອຳນາດໃຫ້ປະທານາທິບໍດີສາມາດເນລະເທດຜູ້ທີ່ບໍ່ແມ່ນພົນລະເມືອງ ທີ່ຖືວ່າເປັນໄພຄຸກຄາມຕໍ່ຄວາມມັ່ນຄົງຂອງສະຫະລັດ ໃນຍາມສັນຕິພາບ. ມັນໄດ້ອະນຸຍາດໃຫ້ປະທານາທິບໍດີກັກຕົວແລະເນລະເທດຜູ້ໃດກໍຕາມທີ່ບໍ່ແມ່ນພົນລະເມືອງ ຊຶ່ງທ່ານພິຈາລະນາວ່າເປັນອັນຕະລາຍ.

ກົດໝາຍວ່າດ້ວຍສັດຕູຕ່າງດ້າວ: ກົດໝາຍນີ້ໄດ້ກຳນົດໃຫ້ມີການຈັບກຸມ, ການຄວບຄຸມ, ແລະການເນລະເທດພົນລະເມືອງຈາກປະເທດທີ່ຢູ່ໃນສະພາວະສົງຄາມກັບສະຫະລັດອາເມລິກາ. ມັນໄດ້ຖືກປະກາດໃຊ້ເປັນມາດຕະການປ້ອງກັນໄວ້ກ່ອນ ໃນບັນຍາກາດອັນຕຶງຄຽດຂອງຊ່ວງທ້າຍທົດສະວັດ 1790.

ກົດໝາຍ Sedition: ນີ້ແມ່ນກົດໝາຍທີ່ເປັນທີ່ໂຕ້ຖຽງຫຼາຍທີ່ສຸດໃນບັນດາ Alien and Sedition Acts. ມັນໄດ້ກຳນົດໃຫ້ການພິມເຜยແຜ່ຂໍ້ຂຽນທີ່ “ເປັນເທັດ, ໃສ່ຮ້າຍ, ແລະມີເຈດຕະນາຮ້າຍ” ຕໍ່ລັດຖະບານ ຫຼື ເຈົ້າໜ້າທີ່ຂອງລັດ ໂດຍມີເຈດຕະນາໃຫ້ເກີດການຫມິ່ນປະໝາດພວກເຂົາ ຫຼື ເຮັດໃຫ້ພວກເຂົາເສຍຊື່ສຽງ ເປັນຄວາມຜິດທາງອາຍາ. ບັນດານັກວິຈານເຫັນວ່ານີ້ເປັນການໂຈມຕີໂດຍກົງຕໍ່ເສລີພາບໃນການປາກເວົ້າ ແລະ ເສລີພາບຂອງສື່ມວນຊົນ.

ກົດໝາຍ Alien and Sedition Acts ເປັນບັນຫາທີ່ກໍ່ໃຫ້ເກີດຂໍ້ໂຕ້ຖຽງຢ່າງຮຸນແຮງ ແລະນຳໄປສູ່ການຄັດຄ້ານຢ່າງສຳຄັນຈາກພັກ Democratic-Republicans, ຜູ້ທີ່ເຊື່ອວ່າກົດໝາຍເຫຼົ່ານີ້ໄດ້ລະເມີດສິດທິຕາມລັດຖະທຳມະນູນອັນເປັນພື້ນຖານ ແລະເຈາະຈົງຫຼິ້ນງານພັກການເມືອງຂອງພວກເຂົາ. ພວກເຂົາໂຕ້ແຍ້ງວ່າກົດໝາຍເຫຼົ່ານີ້ເປັນການລຸກລ້ຳຕໍ່ First Amendment, ຊຶ່ງຄຸ້ມຄອງເສລີພາບໃນການປາໄສ ແລະເສລີພາບຂອງສື່ມວນຊົນ. ໃນທີ່ສຸດ ກົດໝາຍເຫຼົ່ານີ້ໄດ້ມີບົດບາດສ່ວນໜຶ່ງໃນການເລືອກຕັ້ງປີ 1800, ເມື່ອ Thomas Jefferson ແລະພັກ Democratic-Republicans ໄດ້ຊະນະຕຳແໜ່ງປະທານາທິບໍດີ ແລະສະພາຄອງເກຣດ, ອັນນຳໄປສູ່ການຍົກເລີກ Sedition Act.

ພັກປະຊາທິປະໄຕ–ສາທາລະນະລັດເຊື່ອວ່າກົດໝາຍເຫຼົ່ານີ້ໄດ້ລະເມີດສິດທິພື້ນຖານທີ່ຖືກຄ້ຳຈຸນໄວ້ໂດຍລັດຖະທຳມະນູນ, ແລະພວກເຂົາຍັງເຊື່ອອີກວ່າກົດໝາຍເຫຼົ່ານັ້ນກຳລັງມຸ່ງເປົ້າໄປທີ່ພັກການເມືອງຝ່າຍຄ້ານ. ການທີ່ກົດໝາຍເຫຼົ່ານີ້ຖືກຍົກເລີກ ຫຼືໝົດອາຍຸໄປໃນພາຍຫຼັງນັ້ນ ບໍ່ແມ່ນປະເດັນສຳຄັນແຕ່ຢ່າງໃດ, ເພາະວ່າອັນຟາ ແລະ ໂອເມກາ ຊົງສະແດງຈຸດຈົບໂດຍຜ່ານການເລີ່ມຕົ້ນ. ໃນປະຫວັດສາດຊ່ວງທີ່ກົດໝາຍເຫຼົ່ານີ້ຖືກປະກາດໃຊ້ ຫຼື “ເວົ້າ” ໃຫ້ເປັນກົດໝາຍນັ້ນ, ພັກ Federalist ໄດ້ຖືກຕໍ່ຕ້ານໂດຍພັກໜຶ່ງທີ່ເອີ້ນວ່າ Democrat-Republicans. ວິວັດການຂອງພັກ Democrat-Republicans ໃນທີ່ສຸດໄດ້ກໍ່ໃຫ້ເກີດພັກ Republican. ເປັນພັກການເມືອງທີ່ຮວມຕົວກັນເປັນຫຼັກໂດຍອາໄສຈຸດຍືນຕໍ່ຕ້ານລະບົບຂ້າທາດ.

ນັກປະຫວັດສາດທັງຫລາຍໄດ້ລະບຸວ່າ ຄ.ສ. 1863 ເປັນຈຸດກາງຢ່າງແທ້ຈິງຂອງສົງຄາມກາງເມືອງ ອັນເປັນສົງຄາມທີ່ຕັ້ງຢູ່ເທິງປະເດັນເລື່ອງການເປັນທາດ. ຄ.ສ. 1863 ຍັງເປັນໝຸດໝາຍອີກດ້ວຍສຳລັບຜູ້ຖືທຸງມາດຕະຖານຊຸດໃໝ່ຂອງເຂົາສັດປະທ້ວງ ຜູ້ຊຶ່ງໃນເວລານັ້ນໄດ້ປະຕິເສດຄຳພະຍາກອນເວລາຄັ້ງທຳອິດທີ່ທູດສະຫວັນໄດ້ມອບໃຫ້ແກ່ Miller (ຄຳພະຍາກອນເລື່ອງ “ເຈັດເທື່ອ” ຈາກ Leviticus ບົດ 26). ຈະເປັນພຽງຄວາມບັງເອີນຢ່າງງ່າຍໆ ໄດ້ຫລືບໍ ທີ່ຄຳພະຍາກອນເລື່ອງເຈັດເທື່ອນັ້ນພໍດີຕັ້ງຢູ່ເທິງກົດບັນຍັດເລື່ອງການເປັນທາດ ທີ່ໄດ້ກຳນົດໄວ້ໃນບົດກ່ອນໜ້າຂອງ Leviticus? “ຄຳສາບ” ທີ່ຖືກຊີ້ບອກໂດຍ “ເຈັດເທື່ອ” ນັ້ນ ຄືຄຳສັນຍາວ່າ ຖ້າກົດແຫ່ງພັນທະສັນຍາໃນບົດ 25 ຖືກບໍ່ເຊື່ອຟັງ ອິສຣາເອນກໍຈະຈົບປະຫວັດສາດຂອງຕົນໂດຍການກັບເຂົ້າໄປສູ່ຄວາມເປັນທາດ ອັນເປັນສະພາບທີ່ມັນໄດ້ຖືກນຳອອກມາເມື່ອເລີ່ມຕົ້ນການເດີນທາງຢູ່ທະເລແດງ.

ຕັ້ງແຕ່ປີ 1798 ຫາ 1863 ພັກການເມືອງທີ່ເປັນພັກ Democratic–Republican ໄດ້ຜ່ານການຊຳລະລ້າງ ຫຼື ການສັ່ນຄອນ ເປັນລຳດັບ. ຕັ້ງແຕ່ປີ 1798 ເປັນຕົ້ນໄປ ແລະ ໂດຍສະເພາະນັບຈາກວັນທີ 11 ສິງຫາ 1840 ເປັນຕົ້ນໄປຈົນເຖິງ 1863 ຂະບວນການ Millerite ໄດ້ຜ່ານການຊຳລະລ້າງ ແລະ ການສັ່ນຄອນ ເປັນລຳດັບ.

ພັກດີໂມແຄຣັດ-ຣີພັບລິກັນ, ຊຶ່ງເຄີຍເປັນໜຶ່ງໃນພັກການເມືອງຍຸກຕົ້ນໆໃນສະຫະລັດອາເມຣິກາ, ບໍ່ໄດ້ປ່ຽນຮູບໂດຍກົງເປັນພັກຣີພັບລິກັນສະໄໝໃໝ່ດັ່ງທີ່ດຳລົງຢູ່ໃນປັດຈຸບັນ. ກົງກັນຂ້າມ, ພັກນັ້ນໄດ້ຜ່ານການປ່ຽນແປງແລະການແຕກແຍກເປັນລຳດັບຕະຫຼອດໄລຍະເວລາ, ແລະໃນທີ່ສຸດໄດ້ນຳໄປສູ່ການກໍ່ຕັ້ງພັກການເມືອງຫຼາຍພັກທີ່ແຕກຕ່າງກັນ ກ່ອນການປາກົດຂຶ້ນຂອງພັກຣີພັບລິກັນ.

ພັກປະຊາທິປະໄຕ-ຣີພັບລິກັນ, ຊຶ່ງມັກຖືກເຊື່ອມໂຍງກັບ Thomas Jefferson ແລະ James Madison, ໄດ້ຖືກກໍ່ຕັ້ງຂຶ້ນໃນຊ່ວງປາຍສະຕະວັດທີ 18 ເພື່ອເປັນການຕອບສະໜອງຕໍ່ພັກ Federalist. ຝ່າຍປະຊາທິປະໄຕ-ຣີພັບລິກັນ ສົ່ງເສີມການຕີຄວາມລັດຖະທຳມະນູນຢ່າງເຄັ່ງຄັດ, ສິດອຳນາດຂອງລັດຕ່າງໆ, ແລະຜົນປະໂຫຍດຂອງພາກກະສິກຳ.

ແຕ່ຢ່າງໃດກໍຕາມ ເມື່ອເຂົ້າສູ່ທົດສະວັດ 1820 ພັກ Democratic-Republican ໄດ້ເລີ່ມແຕກແຍກຕາມແນວເສັ້ນຂອງພາກພື້ນ ແລະ ອຸດົມການ. ການແຕກແຍກຫຼັກເກີດຂຶ້ນໃນຊ່ວງ Era of Good Feelings (1817–1825) ເມື່ອຂາດການຄັດຄ້ານທີ່ເຂັ້ມແຂງຕໍ່ປະທານາທິບໍດີ James Monroe. ໄລຍະແຫ່ງຄວາມສະຫງົບທາງການເມືອງນີ້ໄດ້ມີສ່ວນເຮັດໃຫ້ພັກ Democratic-Republican ຖົດຖອຍລົງ. ໃນທີ່ສຸດ ພັກນີ້ໄດ້ແຕກອອກເປັນຫຼາຍຝ່າຍ ແລະ ພັດທະນາໄປເປັນກຸ່ມການເມືອງດັ່ງຕໍ່ໄປນີ້:

ພັກດີໂມແຄຣັດ: ບັນດາຜູ້ຕິດຕາມຂອງ Andrew Jackson, ຜູ້ຊຶ່ງໄດ້ກາຍເປັນປະທານາທິບໍດີຄົນທີເຈັດໃນປີ 1829, ໄດ້ສ້າງຕັ້ງພັກດີໂມແຄຣັດ. ພວກດີໂມແຄຣັດສາຍ Jackson ສະໜັບສະໜູນຝ່າຍບໍລິຫານທີ່ເຂັ້ມແຂງ, ການຂະຫຍາຍຕົວໄປທາງຕາເວັນຕົກ, ແລະການຂະຫຍາຍສິດອອກສຽງໃຫ້ກວ້າງຂວາງຍິ່ງຂຶ້ນແກ່ຜູ້ຊາຍຜິວຂາວ.

ພັກ Republican ແຫ່ງຊາດ: ພັກນີ້ເກີດຂຶ້ນເພື່ອເປັນການຕອບສະນອງຕໍ່ປະທານາທິບໍດີ Andrew Jackson ແລະຕໍ່ມາໄດ້ລວມເຂົ້າກັບກຸ່ມຝ່າຍຕ້ານ Jackson ອື່ນໆ ເພື່ອກາຍເປັນພັກ Whig. ໂດຍທົ່ວໄປ ພວກ National Republicans ສະໜັບສະໜູນລັດຖະບານກາງທີ່ເຂັ້ມແຂງຫຼາຍກວ່າ ແລະການພັດທະນາດ້ານເສດຖະກິດ.

ພັກຕ້ານຟຣີເມສັນ: ນີ້ແມ່ນພັກການເມືອງທີ່ດໍາຮົງຢູ່ໄລຍະສັ້ນ ເຊິ່ງເກີດຂຶ້ນໃນທົດສະວັດ 1820 ໂດຍຫຼັກໆແລ້ວເປັນການຕອບສະໜອງຕໍ່ຄວາມກັງວົນກ່ຽວກັບອິດທິພົນຂອງພາດສະພາບພີ່ນ້ອງຟຣີເມສັນທີ່ປິດລັບ. ມັນໄດ້ດຶງອະດີດສະມາຊິກບາງສ່ວນຂອງພັກ Democratic-Republicans ເຂົ້າມາ.

ພັກ Whig: ຖືກຈັດຕັ້ງຂຶ້ນໃນທົດສະວັດ 1830, ພັກ Whig ປະກອບມີອະດີດສະມາຊິກພັກ National Republican, ກຸ່ມຕໍ່ຕ້ານ Masonic, ແລະກຸ່ມຝ່າຍຄ້ານອື່ນໆ. ລັກສະນະເດັ່ນຂອງພວກເຂົາຄືການຄັດຄ້ານນະໂຍບາຍແບບ Jacksonian, ການສະໜັບສະໜູນລັດຖະບານກາງທີ່ເຂັ້ມແຂງ, ແລະການສົ່ງເສີມການພັດທະນາທາງອຸດສາຫະກຳແລະເສດຖະກິດ.

ພັກຣີພັບລິກັນໃນຍຸກສະໄໝໃໝ່ໄດ້ຖືກສ້າງຕັ້ງຂຶ້ນໃນທົດສະວັດ 1850 ເປັນການຕອບສະໜອງໂດຍກົງຕໍ່ຄວາມຕຶງຄຽດລະຫວ່າງພາກພື້ນທີ່ເພີ່ມທະວີຂຶ້ນໃນເລື່ອງການເປັນທາດ. ພັກນີ້ໄດ້ດຶງດູດອະດີດສະມາຊິກພັກ Whig, ພວກເດໂມແຄຣັດຕ້ານການເປັນທາດ, ພັກ Free Soil, ແລະອື່ນໆທີ່ຄັດຄ້ານການຂະຫຍາຍລະບົບທາດເຂົ້າໄປໃນດິນແດນໃໝ່. ຜູ້ສະໝັກຊິງຕຳແໜ່ງປະທານາທິບໍດີຄົນທຳອິດຂອງພັກຣີພັບລິກັນ, John C. Fremont, ໄດ້ລົງແຂ່ງຂັນໃນການເລືອກຕັ້ງປີ 1856, ແລະຜູ້ສະໝັກຄົນທຳອິດຂອງພັກທີ່ປະສົບຜົນສຳເລັດ, Abraham Lincoln, ໄດ້ຮັບການເລືອກຕັ້ງໃນປີ 1860. ດັ່ງນັ້ນ, ພັກຣີພັບລິກັນຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນໂດຍແຍກຕ່າງຫາກຈາກຂົນບັນນະທຳທາງການເມືອງແບບ Democratic-Republican ແລະມີເສັ້ນທາງພັດທະນາອັນເປັນເອກະລັກໃນປະຫວັດສາດການເມືອງອາເມຣິກາ.

ຮອດປີ 1860, ພັກຣີພັບລິກັນໄດ້ເລືອກປະທານປະເທດຄົນທຳອິດຂອງຕົນ. ພັກນີ້ໄດ້ຖືກສ້າງຂຶ້ນເທິງພື້ນຖານແຫ່ງການຮ່ວມກຸ່ມຂອງບັນດາພັກການເມືອງທີ່ຄັດຄ້ານການເປັນທາດ. ໃນປີ 1863 ຖະແຫຼງການປົດປ່ອຍທາດໄດ້ “ເວົ້າ” ໃຫ້ການເປັນທາດສິ້ນສຸດລົງ. ໃນປີ 1863 ເຂົາສັດຂອງຣີພັບລິກັນ, ຊຶ່ງໃນເວລານັ້ນຖືກແທນຄວາມໂດຍພັກຣີພັບລິກັນ, ໄດ້ “ເວົ້າ” ໃຫ້ການເປັນທາດສິ້ນສຸດລົງ, ໃນຂະນະທີ່ເຂົາສັດຂອງພວກໂປຣແຕສຕັງໄດ້ຢຸດເປັນຂະບວນການ ແລະ ກາຍເປັນຄຣິສຕະຈັກເຊເວັນທ໌-ເດ ແອດເວນຕິສ. ຂະບວນການຂອງພວກມິນເລີໄຣຕ໌ໄດ້ສິ້ນສຸດລົງຕາມກົດໝາຍ ແລະ ຢ່າງເປັນທາງການໃນເດືອນພຶດສະພາ ປີ 1863, ແລະໃນປີນັ້ນເອງ ຄຳສາບານຂອງໂມເຊ, ຄຳພະຍາກອນເລື່ອງການເປັນທາດ, ໄດ້ຖືກປະຕິເສດ. ຜູ້ໃດມີຫູໃຫ້ຟັງ, ຜູ້ນັ້ນຈົ່ງຟັງ.

ໃນຈຸດນີ້ ອາດເປັນປະໂຫຍດທີ່ຈະນຳສະເໜີພາບລວມຢ່າງຫຍໍ້ໆ ຂອງ “ຄຳສາບານຂອງໂມເຊ” ຕາມທີ່ສາດສະດາດານີເອນໄດ້ເອີ້ນໄວ້.

> ແມ່ນແທ້, ອິສຣາເອນທັງໝົດໄດ້ລະເມີດພຣະບັນຍັດຂອງພຣະອົງ, ໂດຍການຫັນຫນີໄປ ເພື່ອຈະບໍ່ເຊື່ອຟັງພຣະສຸລະສຽງຂອງພຣະອົງ; ດັ່ງນັ້ນ ຄຳສາບແຊ່ງຈຶ່ງໄດ້ຖືກເທລົງມາເທິງພວກເຮົາ, ແລະຄຳປະຕິຍານທີ່ຂຽນໄວ້ໃນພຣະບັນຍັດຂອງໂມເຊ ຜູ້ຮັບໃຊ້ຂອງພຣະເຈົ້າ, ເພາະວ່າພວກເຮົາໄດ້ເຮັດບາບຕໍ່ພຣະອົງ. ດານີເອນ 9:11.

ວິນລຽມ ມິນເລີ ຜູ້ຊຶ່ງໄດ້ຮັບການນໍາພາໂດຍກາບຣີເອນ ແລະທູດສະຫວັນອື່ນໆ ໃນຂະນະທີ່ລາວສຶກສາພຣະຄໍາຂອງພຣະເຈົ້າ ໄດ້ຖືກນໍາໃຫ້ໄປສູ່ “ເຈັດເທື່ອ” ໃນພຣະທໍາເລວີ ບົດ 26 ກ່ອນ. ຄໍາພະຍານຂອງມິນເລີຄືວ່າ ໃນການສຶກສາພຣະຄໍາພີຂອງລາວ ລາວໄດ້ເລີ່ມຕົ້ນຈາກພຣະທໍາປະຖົມມະການ ແລະດັ່ງນັ້ນ ເປັນທີ່ແນ່ນອນວ່າລາວໄດ້ມາເຖິງພຣະທໍາເລວີກ່ອນຫຼາຍ ທີ່ລາວຈະໄປເຖິງສອງພັນສາມຮ້ອຍປີໃນພຣະທໍາດານີເອນ ບົດ 8 ຂໍ້ 14. ລາວໄດ້ໃຊ້ແຕ່ພຣະຄໍາພີ ແລະ Cruden’s concordance ເທົ່ານັ້ນ.

ສາລານຸກົມຄວາມສອດຄ່ອງຂອງ Cruden ບໍ່ມີການອ້າງອີງເຖິງຄຳພາສາເຮັບເຣີ ຫຼື ກຣີກ ທີ່ຕໍ່ມາໄດ້ຖືກແປເປັນພາສາອັງກິດໃນພຣະຄຳພີສະບັບ King James. Miller ໄດ້ພິຈາລະນາ “ບໍລິບົດ” ຂອງຂໍ້ພຣະຄຳພີທີ່ລາວກຳລັງສຶກສາ ເພື່ອເປັນແນວທາງໃຫ້ແກ່ຄວາມເຂົ້າໃຈຂອງລາວຕໍ່ຄຳໜຶ່ງ ຫຼື ຕອນໜຶ່ງຂອງພຣະຄຳພີ. ເມື່ອເຖິງຄວາມເຂົ້າໃຈຂອງລາວກ່ຽວກັບ “ເຈັດເທື່ອ” ນັ້ນ ກໍເຫັນໄດ້ຢ່າງງ່າຍດາຍວ່າ ບໍລິບົດຂອງ “ເຈັດເທື່ອ” ໃນບົດທີຊາວຫົກຂອງພຣະທຳເລວີນິຕິ ຄື ບົດທີຊາວຫ້າ.

ບົດທີຊາວຫ້າໄດ້ວາງໂຄງເລື່ອງການພັກຂອງແຜ່ນດິນ, ປີຢູບິລີ ແລະ ຂໍ້ກຳນົດວ່າດ້ວຍການເປັນທາດ. ຂໍ້ກຳນົດໃນບົດທີຊາວຫ້າເປັນສ່ວນໜຶ່ງຂອງ “ກົດບັນຍັດຂອງໂມເຊ ຜູ້ຮັບໃຊ້ຂອງພຣະເຈົ້າ” ຊຶ່ງກໍ່ໃຫ້ເກີດພຣະພອນຖ້າໄດ້ເຊື່ອຟັງ ແລະ ເປັນ “ຄຳສາບແຊ່ງ” ຖ້າບໍ່ເຊື່ອຟັງ. ໃນບົດທີຊາວຫົກ ຄຳສາບແຊ່ງຂອງ “ເຈັດເທົ່າ” ມີຄ່າເທົ່າກັບສອງພັນຫ້າຮ້ອຍຊາວປີ ແລະ ຖືກນຳສະເໜີໄວ້ໃນບໍລິບົດທີ່ປາກົດຊັດແຈ້ງຂອງຂໍ້ກຳນົດເລື່ອງການພັກຂອງແຜ່ນດິນ ແລະ ຫຼັກການກ່ຽວກັບການເປັນທາດ. ໃນບົດທີຊາວຫົກ ການລົງໂທດນັ້ນຖືກເອີ້ນວ່າ “ການໂຕ້ຖຽງແຫ່ງພັນທະສັນຍາຂອງເຮົາ.”

> ແລ້ວເຮົາຈະດຳເນີນການຕໍ່ຕ້ານເຈົ້າເໝືອນກັນ, ແລະຈະລົງໂທດເຈົ້າອີກເຈັດເທົ່າເນື່ອງດ້ວຍບາບຂອງເຈົ້າ. ແລະເຮົາຈະນຳດາບມາເໜືອເຈົ້າ, ຊຶ່ງຈະແກ້ແຄ້ນແທນຂໍ້ໂຕ້ແຍ້ງແຫ່ງພັນທະສັນຍາຂອງເຮົາ; ແລະເມື່ອເຈົ້າຖືກໂຮມເຂົ້າຢູ່ພາຍໃນຫົວເມືອງຂອງເຈົ້າ, ເຮົາຈະສົ່ງໂລກລະບາດເຂົ້າມາທ່າມກາງເຈົ້າ; ແລະເຈົ້າຈະຖືກມອບໄວ້ໃນມືຂອງສັດຕູ. ພຣະທຳເລວີ 26:24, 25.

ໃນບໍລິບົດນີ້ “ພັນທະສັນຍາ” ທີ່ພຣະເຈົ້າມີ “ຂໍ້ພິພາດ” ກ່ຽວກັບນັ້ນ ກໍແມ່ນພັນທະສັນຍາທີ່ໄດ້ຖືກອ້າງເຖິງໄວ້ກ່ອນໜ້າໃນບົດທີຊາວຫ້າ. ການລົງໂທດເຈັດເທົ່ານັ້ນຖືກເອີ້ນວ່າເປັນ “ຂໍ້ພິພາດແຫ່ງ” “ພັນທະສັນຍາ” ຂອງພຣະເຈົ້າ ແລະ “ຄຳສາບແຊ່ງ” ທີ່ຕິດພັນຢູ່ກັບມັນກໍຄືວ່າ ອິດສະຣາເອນຈະຖືກ “ມອບໄວ້ໃນມືຂອງ” ບັນດາສັດຕູຂອງພວກເຂົາ ແລະເມື່ອຢູ່ໃນແຜ່ນດິນຂອງສັດຕູແລ້ວ, (ດັ່ງທີ່ດານີເອນເຄີຍເປັນ) ອິດສະຣາເອນຈະກາຍເປັນຂ້າທາດຂອງສັດຕູຂອງຕົນ.

ເມື່ອໂມເຊໄດ້ບັນທຶກພຣະທຳເລວີ ບົດທີ 26 ນັ້ນ ຊາດອິສຣາເອນໃນສະໄໝໂບຮານພຶ່ງໄດ້ຮັບການປົດປ່ອຍອອກຈາກຄວາມເປັນທາດໃນອີຢິບ ແລະຫຼັກການແຫ່ງຄວາມເປັນທາດທີ່ຖືກສະແດງໄວ້ໃນບົດທີ 25 ຈະນຳມາຊຶ່ງພຣະພອນ ຫຼືຄຳສາບແຊ່ງຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງ. ອິສຣາເອນໂບຮານບໍ່ເຄີຍປະຕິບັດຂໍ້ກຳນົດຂອງປີຢູເບລີເລີຍ ແລະໃນທີ່ສຸດ ທັງອານາຈັກຝ່າຍເໜືອແລະຝ່າຍໃຕ້ກໍຖືກກະຈັດກະຈາຍໄປເປັນ “ເຈັດເທົ່າ” ເພື່ອໃຫ້ສຳເລັດຕາມສິ່ງທີ່ດານີເອນເອີ້ນວ່າ “ຄຳສາບແຊ່ງຂອງໂມເຊ.”

ຄວາມສຳພັນແຫ່ງພັນທະສັນຍາລະຫວ່າງພຣະເຈົ້າກັບອິດສະຣາເອນ ຊຶ່ງໄດ້ເລີ່ມຕົ້ນຂຶ້ນດ້ວຍການເປັນທາດຂອງພວກເຂົາໃນອີຢິບ ໄດ້ສິ້ນສຸດລົງດ້ວຍການເປັນທາດຂອງພວກເຂົາແກ່ອັດຊີເຣຍ ແລະ ບາບີໂລນ. “ເຈັດເທື່ອ” ທີ່ຕໍ່ຕ້ານອານາຈັກຝ່າຍເໜືອໄດ້ສິ້ນສຸດໃນປີ 1798, ແລະ “ເຈັດເທື່ອ” ທີ່ຕໍ່ຕ້ານອານາຈັກຝ່າຍໃຕ້ໄດ້ສິ້ນສຸດໃນປີ 1844. ຈຸດເລີ່ມຕົ້ນຂອງສອງຊ່ວງເວລາແຫ່ງເຈັດເທື່ອນີ້ ຖືກກຳນົດໄວ້ໃນອິຊາຢາບົດທີ 7 ໂດຍຄຳພະຍາກອນເຖິງຫົກສິບຫ້າປີ ຊຶ່ງອິຊາຢາໄດ້ປະກາດແກ່ກະສັດອາຮາດແຫ່ງຢູດາໃນປີ 742 ກ່ອນ ຄ.ສ.

> ເພາະວ່າຫົວໜ້າຂອງຊີເຣຍແມ່ນດາມາເຊກ ແລະຫົວໜ້າຂອງດາມາເຊກແມ່ນເຣຊິນ; ແລະພາຍໃນຫົກສິບຫ້າປີ ເອຟຣາອິມຈະຖືກທຳລາຍ ຈົນບໍ່ເປັນຊົນຊາດອີກຕໍ່ໄປ. ແລະຫົວໜ້າຂອງເອຟຣາອິມແມ່ນສະມາເຣຍ ແລະຫົວໜ້າຂອງສະມາເຣຍແມ່ນບຸດຂອງເຣມາລີຢາ. ຖ້າພວກເຈົ້າບໍ່ເຊື່ອ ແນ່ນອນວ່າພວກເຈົ້າຈະບໍ່ຖືກສະຖາປະນາໃຫ້ມັ່ນຄົງ. ເອຊາຢາ 7:8, 9.

ອິຊາຢາໄດ້ລະບຸໄວ້ວ່າ “ພາຍໃນ” ຫົກສິບຫ້າປີນັບແຕ່ເວລາທີ່ຄຳພະຍາກອນໄດ້ຖືກປະກາດໃນປີ 742 ກ່ອນ ຄ.ສ., ອານາຈັກຝ່າຍເໜືອຈະຖືກທຳລາຍ. ສິບເກົ້າປີຕໍ່ມາ ໃນປີ 723 ກ່ອນ ຄ.ສ. ອານາຈັກຝ່າຍເໜືອຂອງອິສຣາເອນຖືກກະສັດແຫ່ງອັດຊີເຣຍນຳໄປເປັນເຊີຍ, ແລະ ອີກສີ່ສິບຫົກປີຕໍ່ມາ ກະສັດແຫ່ງບາບີໂລນໄດ້ນຳອານາຈັກຝ່າຍໃຕ້ຄືຢູດາໄປເປັນເຊີຍໃນປີ 677 ກ່ອນ ຄ.ສ. ຄຳພະຍາກອນເລື່ອງຫົກສິບຫ້າປີນີ້ກໍ່ໃຫ້ເກີດໝຸດໝາຍທາງປະຫວັດສາດຫົກປະການ. ປະການທຳອິດແມ່ນປີ 742 ກ່ອນ ຄ.ສ. ເມື່ອການທຳນາຍຖືກປະກາດອອກໄປ. ສິບເກົ້າປີຕໍ່ມາ ໃນປີ 723 ກ່ອນ ຄ.ສ. ອານາຈັກຝ່າຍເໜືອຖືກຊາວອັດຊີເຣຍນຳໄປເປັນເຊີຍ. ອີກສີ່ສິບຫົກປີຕໍ່ມາ ໃນປີ 677 ກ່ອນ ຄ.ສ. ອານາຈັກຝ່າຍໃຕ້ຖືກຊາວບາບີໂລນນຳໄປເປັນເຊີຍ. ຈາກນັ້ນ ໄລຍະສອງພັນຫ້າຮ້ອຍຊາວປີຊຸດທຳອິດ ທີ່ເລີ່ມໃນປີ 723 ກ່ອນ ຄ.ສ. ກໍໄດ້ສິ້ນສຸດລົງໃນປີ 1798. ຈາກນັ້ນໃນປີ 1844 ໄລຍະສອງພັນຫ້າຮ້ອຍຊາວປີ ທີ່ເລີ່ມໃນປີ 677 ກ່ອນ ຄ.ສ. ກໍໄດ້ສິ້ນສຸດລົງ. ຈາກປີ 1844 ຄຳທຳນາຍໄດ້ຂະຫຍາຍອອກໄປອີກສິບເກົ້າປີຈົນເຖິງປີ 1863 ເພື່ອໃຫ້ໂຄງສ້າງແຫ່ງຄຳພະຍາກອນທັງໝົດສົມບູນ, ເພາະເມື່ອອັນຟາແລະໂອເມກາໄດ້ກຳນົດໄວ້ສິບເກົ້າປີເພື່ອເລີ່ມຕົ້ນໂຄງສ້າງແຫ່ງຄຳພະຍາກອນ ກໍຈຳເປັນຕ້ອງມີສິບເກົ້າປີເພື່ອໄປເຖິງຈຸດສິ້ນສຸດຂອງມັນ.

ອິດສະຣາເອນໃນສະໄໝບູຮານໄດ້ຮັບການປົດປ່ອຍອອກຈາກຄວາມເປັນທາດໃນອີຢິບ ແລະເນື່ອງດ້ວຍຄວາມບໍ່ເຊື່ອຟັງ ທັງອານາຈັກຝ່າຍເໜືອແລະຝ່າຍໃຕ້ຈຶ່ງຖືກນຳກັບຄືນໄປສູ່ຄວາມເປັນທາດ. ຄຳພະຍາກອນໄດ້ກ້າວຂ້າມຈາກປະຫວັດສາດແຫ່ງການພະຍາກອນຂອງອິດສະຣາເອນຕາມຕົວອັກສອນໃນສະໄໝບູຮານ ໄປສູ່ອິດສະຣາເອນຝ່າຍວິນຍານໃນສະໄໝປັດຈຸບັນ ແລະໃນການນັ້ນ ຫົວຂໍ້ຮ່ວມຂອງໝຸດໝາຍແຫ່ງການພະຍາກອນທັງປວງຄືຄວາມເປັນທາດ.

ຄໍາພະຍາກອນໃນ ອິຊາຢາ ບົດທີ 7 ໄດ້ຖືກນໍາສະເໜີແກ່ກະສັດອາຮາດຜູ້ຊົ່ວຮ້າຍໂດຍອິຊາຢາ ໃນປີ 742 ກ່ອນ ຄ.ສ. ໃນເວລາທີ່ສົງຄາມພາຍໃນທີ່ກໍາລັງຈະປະທຸຂຶ້ນລະຫວ່າງຝ່າຍເໜືອແລະຝ່າຍໃຕ້ກໍາລັງຖືກຊີ້ບອກ. ອານາຈັກຝ່າຍໃຕ້ຂອງອາຮາດແມ່ນແຜ່ນດິນອັນຮຸ່ງໂລດຕາມຕົວອັກສອນຂອງອິສຣາເອນໃນສະໄໝບູຮານ. ໃນປີ 1798, ແຜ່ນດິນອັນຮຸ່ງໂລດຝ່າຍຈິດວິນຍານໃນຄໍາພະຍາກອນພຣະຄໍາພີໄດ້ເລີ່ມປົກຄອງໃນຖານະອານາຈັກທີຫົກຂອງຄໍາພະຍາກອນພຣະຄໍາພີ. ເມື່ອເຈັດກໍານົດເວລາທີ່ຕໍ່ຕ້ານແຜ່ນດິນອັນຮຸ່ງໂລດຕາມຕົວອັກສອນໄດ້ສິ້ນສຸດລົງໃນປີ 1844, ກໍໄດ້ມີສົງຄາມພາຍໃນທີ່ກໍາລັງຈະປະທຸຂຶ້ນ ເຫມືອນດັ່ງໃນປະຫວັດສາດຂອງກະສັດອາຮາດ. ພໍຮອດປີ 1844, ຄວາມປັ່ນປ່ວນຂອງພັກການເມືອງທີ່ແຕກແຍກອອກແລະສ້າງພັນທະມິດກັນໄດ້ສະຫງົບລົງເກືອບທັງໝົດເປັນສອງຈໍາພວກຂອງແນວຄິດທາງການເມືອງ. ໃນແງ່ຂອງລະບົບທາດ, ພັກເດໂມແຄຣັດແມ່ນຝ່າຍສະໜັບສະໜູນລະບົບທາດ ແລະພັກຣີພັບລິກັນແມ່ນຝ່າຍຄັດຄ້ານລະບົບທາດ. ນັບຈາກປີ 1798 ຈົນເຖິງການເລີ່ມຕົ້ນຂອງສົງຄາມພາຍໃນໃນປີ 1860, ຂະບວນການໃນການພັດທະນາສອງຈໍາພວກຂອງພັກການເມືອງໄດ້ຖືກຕົກຜະລຶກແລ້ວ.

ອາຮາດເປັນຕົວແທນຂອງແຜ່ນດິນອັນຮຸ່ງໂລດຕາມຕົວອັກສອນ ແລະເຫດສະນັ້ນຈຶ່ງເປັນແບບຢ່າງຂອງແຜ່ນດິນອັນຮຸ່ງໂລດຝ່າຍວິນຍານ. ປະຫວັດຂອງອາຮາດເປັນແບບຢ່າງຂອງປະຫວັດແຫ່ງຄໍາພະຍາກອນ ຊຶ່ງໃນນັ້ນຄໍາພະຍາກອນໄດ້ຖືກປະກາດໃນປີ 742 ກ່ອນ ຄ.ສ. ເຫດສະນັ້ນຈຶ່ງເປັນແບບຢ່າງຂອງປະຫວັດທີ່ຄໍາພະຍາກອນໄດ້ສິ້ນສຸດລົງ. ໃນປະຫວັດເບື້ອງຕົ້ນ ອານາຈັກເໜືອຊຶ່ງປະກອບດ້ວຍສິບເຜົ່າໄດ້ແຍກອອກຈາກອີກສອງເຜົ່າເພື່ອປະທ້ວງຕໍ່ລະບອບການປົກຄອງຂອງສອງເຜົ່າຝ່າຍໃຕ້ທີ່ພຣະເຈົ້າຊົງສະຖາປະນາໄວ້. ສິບເຜົ່າຝ່າຍເໜືອໄດ້ກໍ່ຕັ້ງສະຫະພັນກັບຊີເຣຍ ອັນເປັນແບບຢ່າງຂອງພັນທະມິດລະຫວ່າງສະຫະພັນຝ່າຍໃຕ້ ແລະອໍານາດໜຶ່ງທີ່ຖືກແທນໄວ້ໃນເຊີງສັນຍາລັກໂດຍຊີເຣຍ.

ບົດສະຫຼຸບສັ້ນໆນີ້ກຳລັງຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າ “ເຈັດເວລາ” ໃນ ເລວີນິຕິ ບົດ 26 ເປັນຄຳສັນຍາແຫ່ງພັນທະສັນຍາ ຊຶ່ງກຳນົດໄວ້ທັງພອນສຳລັບການເຊື່ອຟັງ ຫຼື “ຄຳສາບແຊ່ງ” ແຫ່ງຄວາມເປັນທາດສຳລັບການບໍ່ເຊື່ອຟັງ. ອານາຈັກເໜືອ ແລະ ອານາຈັກໃຕ້ໄດ້ເລີ່ມຕົ້ນຮ່ວມກັນເປັນຊາດດຽວ ທີ່ໄດ້ຮັບການຊ່ວຍໃຫ້ພົ້ນອອກຈາກຄວາມເປັນທາດ, ເພື່ອໃນທີ່ສຸດຈະຖືກນຳກັບເຂົ້າໄປສູ່ຄວາມເປັນທາດອີກ ໃນຕອນສິ້ນສຸດຂອງແຕ່ລະອານາຈັກ.

ຫົກສິບຫ້າປີໃນຕອນສິ້ນສຸດຂອງຄຳພະຍາກອນເຫຼົ່ານັ້ນວ່າດ້ວຍການເປັນທາດ ໄດ້ສິ້ນສຸດລົງໂດຍທີ່ອິດສະຣາເອນຝ່າຍວິນຍານຢູ່ໃນແຜ່ນດິນອັນຮຸ່ງໂລດຝ່າຍວິນຍານ ຢູ່ກາງໃຈຢ່າງແທ້ຈິງຂອງສົງຄາມກາງເມືອງລະຫວ່າງຝ່າຍເໜືອກັບຝ່າຍໃຕ້. ຄູ່ຂັດແຍ້ງໃນສົງຄາມກາງເມືອງນັ້ນແມ່ນອານາຈັກໜຶ່ງທີ່ໄດ້ຈັດຕັ້ງສະຫະພັນຂຶ້ນ ແລະແຍກຕົວອອກຈາກລັດຖະບານທີ່ພຣະເຈົ້າຊົງສະຖາປະນາ ຊຶ່ງຕັ້ງຢູ່ໃນອີກອານາຈັກທີ່ເປັນຝ່າຍຕໍ່ຕ້ານ.

ນັບແຕ່ປີ 1798 ເປັນຕົ້ນໄປຈົນເຖິງສົງຄາມກາງເມືອງ, ເຂົາສັດແຫ່ງລັດທິຣີພັບລິກັນໄດ້ຖືກນຳຜ່ານຂະບວນການໜຶ່ງ ຊຶ່ງໄດ້ກໍ່ໃຫ້ເກີດຄູ່ຕໍ່ຕ້ານທາງການເມືອງສອງພວກ ອັນເປັນຕົວແທນຂອງສອງດ້ານແຫ່ງປະເດັນເລື່ອງການຖືທາດ. ຄູ່ຕໍ່ຕ້ານຝ່າຍສະໜັບສະໜູນການຖືທາດ ຜູ້ທີ່ພະຍາຍາມສືບຕໍ່ການປະຕິບັດການຖືທາດ ໄດ້ພ່າຍແພ້ໃນການຕໍ່ສູ້.

ນັບຈາກປີ 1798 ເປັນຕົ້ນມາຈົນເຖິງສົງຄາມກາງເມືອງ, ເຂົານ້ອຍແຫ່ງພຣະສາດສະໜາໂປຣແຕສຕັນໄດ້ຖືກນຳຜ່ານຂະບວນການໜຶ່ງ ຊຶ່ງໄດ້ກໍ່ໃຫ້ເກີດຄູ່ປະປັກທາງສາສະໜາສອງພວກ ທີ່ເປັນຕົວແທນຂອງສອງດ້ານແຫ່ງປະເດັນເລື່ອງທາດ. ຄູ່ປະປັກຝ່າຍສະໜັບສະໜູນລະບົບທາດ ຜູ້ທີ່ພະຍາຍາມສືບຕໍ່ຄວາມເຂົ້າໃຈເດີມກ່ຽວກັບຄຳພະຍາກອນເລື່ອງທາດ ໄດ້ພ່າຍແພ້ໃນການຕໍ່ສູ້.

ໃນປີ 1863 ເຂົາແຫ່ງລັດທິຣີພັບບລິກັນໄດ້ປະສົບຜົນສໍາເລັດໃນການປະຕິເສດລະບົບທາດ.

ໃນປີ 1863 ເຂົາຂອງພຣະໂປຣເຕສຕັນໄດ້ປະສົບຜົນສໍາເລັດໃນການປະຕິເສດຄໍາພະຍາກອນເກືອບກັບການເປັນທາດ.

ໂດຍການກະທຳດັ່ງນັ້ນ ພວກເຂົາໄດ້ປະຕິເສດພາລະກິດຂອງ Miller, ຜູ້ເປັນເອລີຢາສຳລັບຍຸກສະໄໝຂອງລາວ. ໂດຍການກະທຳດັ່ງນັ້ນເຊັ່ນກັນ ພວກເຂົາໄດ້ປະຕິເສດ “ຄຳສາບານຂອງໂມເຊ,” ສີລາລາກຖານສຳລັບຍຸກສະໄໝຂອງພວກເຂົາ. ດັ່ງນັ້ນ ໂມເຊແລະເອລີຢາຈຶ່ງຖືກປະຕິເສດ ພຽງແຕ່ຈະກັບຄືນມາໃນວັນທີ 11 ກັນຍາ 2001.

ອັນຟາແລະໂອເມກາ ນັກພາສາອັນມະຫັດສະຈັນ ໄດ້ຈາລຶກລາຍເຊັນອັນສັກສິດຂອງພຣະອົງໄວ້ຕະຫຼອດຄຳພະຍາກອນເລື່ອງເວລາຂອງ “ຄຳສາບານຂອງໂມເຊ” ຊຶ່ງພຣະອົງເອງໄດ້ປະກາດພຣະນາມຕົນເອງວ່າ Palmoni, ຜູ້ນັບຈຳນວນອັນມະຫັດສະຈັນ. ຖ້າພວກທ່ານຈະບໍ່ເຊື່ອ ແນ່ນອນວ່າພວກທ່ານຈະບໍ່ຖືກສະຖາປະນາໃຫ້ໝັ້ນຄົງ.

Back to Articles