Article

# ພຣະທຳດານີເອນ - ເລກທີໜຶ່ງຮ້ອຍເຈັດສິບເກົ້າ

ສຽງຮ້ອງໃນຍາມທ່ຽງຄືນ ແລະ ບົດບາດແຫ່ງຄຳພະຍາກອນຂອງໂຣມ: ການເປີດເຜີຍວັນສຸດທ້າຍໃນພຣະທຳດານີເອນ

Author

Jeff Pippenger

Published

April 9, 2024

Formats

PDF
Word
Song MP3

ບັດນີ້ເຮົາຢືນຢູ່ເທິງແຜ່ນດິນອັນສັກສິດ ໃນແງ່ຂອງພຣະທຳດານີເອນ ເພາະວ່າເຮົາໄດ້ມາເຖິງຂໍ້ພຣະຄຳພີທີ່ເປັນຕົວແທນຂອງສຽງຮ້ອງເວລາທ່ຽງຄືນສຳລັບຫນຶ່ງແສນສີ່ສິບສີ່ພັນ. ຂໍ້ພຣະຄຳພີເຫຼົ່ານີ້ຍັງລະບຸເຖິງການປະທັບຕາຂອງທຸງສັນຍານຜູ້ທີ່ຖືກຍົກຂຶ້ນອີກດ້ວຍ. ນີ້ແມ່ນຂໍ້ພຣະຄຳພີທີ່ເປັນສ່ວນໜຶ່ງຈາກພຣະທຳດານີເອນຊຶ່ງກ່ຽວກັບຍຸກສຸດທ້າຍ ທີ່ຖືກເປີດຜະນຶກອອກ ແລະເປັນຕົວແທນການກ່າວຂອງດານີເອນເຖິງພຣະນິມິດແຫ່ງພຣະເຢຊູຄຣິດ ຊຶ່ງຖືກເປີດຜະນຶກເມື່ອ “ເວລາໃກ້ເຂົ້າມາແລ້ວ,” ກ່ອນທີ່ເວລາແຫ່ງການທົດລອງຈະປິດລົງໃນຂໍ້ທີສິບຫົກ.

ໂຣມເປັນຜູ້ສະຖາປະນານິມິດນັ້ນ ດັ່ງທີ່ໄດ້ຖືກແທນໄວ້ໃນຂໍ້ສິບສີ່ແຫ່ງບົດທີສິບເອັດ ແລະດັ່ງນັ້ນ ຈຶ່ງເປັນສິ່ງສຳຄັນທີ່ຈະພິຈາລະນາໂຣມຢ່າງລະອຽດ ໃນຂະນະທີ່ເຮົາກຳລັງດຳເນີນໄປຕາມຂໍ້ສິບເອັດເຖິງຂໍ້ສິບຫ້າ ເພາະວ່າບ່ອນໃດທີ່ “ບໍ່ມີນິມິດ ປະຊາຊົນກໍພິນາດ” ແລະຖ້າທ່ານຈະບໍ່ເຊື່ອ ເອຊາຢາ ບົດທີ 7 ຂໍ້ 8 ແລະ 9, “ແນ່ນອນ ທ່ານຈະບໍ່ຖືກສະຖາປະນາ.”

ອູຣີຢາ ສະມິດ ໄດ້ອ້າງເຖິງຫຼັກເກນແຫ່ງຄໍາພະຍາກອນຢ່າງໜ້ອຍສີ່ເທື່ອໃນໜັງສືຂອງທ່ານ, Daniel and the Revelation. ຫຼັກເກນນັ້ນຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າ ອໍານາດໜຶ່ງໃນຄໍາພະຍາກອນຈະບໍ່ຖືກລະບຸໃນຄໍາພະຍາກອນ ຈົນກວ່າມັນຈະເຂົ້າໄປ “ກ່ຽວພັນ” ກັບປະຊາຊົນຂອງພຣະເຈົ້າ. ການອ້າງເຖິງເທື່ອທໍາອິດທີ່ທ່ານໄດ້ກ່າວເຖິງມັນ ແມ່ນໃນຄວາມເຊື່ອມໂຍງກັບການນໍາເອົາບາບີໂລນເຂົ້າມາໃນຄໍາພະຍານແຫ່ງຄໍາພະຍາກອນ.

> “ເປັນຫຼັກເກນແຫ່ງການຕີຄວາມທີ່ປາກົດແຈ້ງ ວ່າ ພວກເຮົາອາດຄາດໝາຍໄດ້ວ່າ ຊາດຕ່າງໆຈະຖືກກ່າວເຖິງໃນຄຳພະຍາກອນ ເມື່ອພວກເຂົາໄດ້ເຂົ້າມາກ່ຽວພັນກັບປະຊາຊົນຂອງພຣະເຈົ້າຫຼາຍພໍ ຈົນການກ່າວເຖິງພວກເຂົາກາຍເປັນສິ່ງຈຳເປັນ ເພື່ອໃຫ້ບັນທຶກແຫ່ງປະຫວັດສາດອັນສັກສິດຄົບຖ້ວນ.” Uriah Smith, Daniel and the Revelation, 46.

ຢ່າງນ້ອຍອີກສາມຄັ້ງ, Smith ໄດ້ກ່າວເຖິງກົດນັ້ນ, ແລະໃນທັງສາມຄັ້ງນັ້ນລາວໄດ້ຊີ້ໄປທີ່ “ພັນທະສັນຍາ” ຂອງຊາວຢິວ; ແຕ່ໃນການອ້າງອີງໜຶ່ງ ລາວລະບຸວ່າພັນທະສັນຍານັ້ນໄດ້ສໍາເລັດຕາມໃນປີ 162 BC, ແຕ່ອີກສອງການອ້າງອີງອື່ນໆ ສອດຄ່ອງກັບນັກປະຫວັດສາດສະໄໝໃໝ່, ຜູ້ທີ່ລະບຸວ່າການສໍາເລັດຂອງ “ພັນທະສັນຍາ” ລະຫວ່າງຊາວຢິວແລະໂຣມແມ່ນໃນປີ 161 BC.

> “ບໍ່ຈໍາເປັນທີ່ຈະເຕືອນຜູ້ອ່ານອີກວ່າ ລັດຖະບານທາງໂລກບໍ່ໄດ້ຖືກນໍາເຂົ້າມາໃນຄໍາພະຍາກອນ ຈົນກວ່າພວກມັນຈະເຂົ້າມາມີຄວາມກ່ຽວພັນກັບປະຊາຊົນຂອງພຣະເຈົ້າໃນທາງໃດທາງໜຶ່ງ. ໂຣມໄດ້ເຂົ້າມາກ່ຽວພັນກັບຊາວຢິວ, ຜູ້ເປັນປະຊາຊົນຂອງພຣະເຈົ້າໃນເວລານັ້ນ, ໂດຍຜ່ານພັນທະສັນຍາຊາວຢິວອັນມີຊື່ສຽງ, ໃນປີ 161 ກ່ອນ ຄ.ສ. 1 Maccabees 8; Josephus’s Antiquities, book 12, chapter 10, section 6; Prideaux, Vol. II, page 166. ແຕ່ເຈັດປີກ່ອນໜ້ານີ້, ຄືໃນປີ 168 ກ່ອນ ຄ.ສ., ໂຣມໄດ້ພິຊິດມາເຊໂດເນຍ ແລະເຮັດໃຫ້ປະເທດນັ້ນເປັນສ່ວນໜຶ່ງແຫ່ງຈັກກະພັດຂອງຕົນ. ດັ່ງນັ້ນ ໂຣມຈຶ່ງຖືກນໍາເຂົ້າມາໃນຄໍາພະຍາກອນ ພ້ອມກັນກັບທີ່ມັນ, ຈາກເຂົາມາເຊໂດເນຍຂອງແບ້ທີ່ຖືກພິຊິດແລ້ວ, ກໍາລັງອອກໄປສູ່ການພິຊິດໃໝ່ໆໃນທິດທາງອື່ນ. ສະນັ້ນ ມັນຈຶ່ງປາກົດແກ່ຜູ້ພະຍາກອນ, ຫຼືອາດກ່າວໄດ້ຢ່າງຖືກຕ້ອງໃນຄໍາພະຍາກອນນີ້, ວ່າໄດ້ອອກມາຈາກເຂົາໜຶ່ງໃນບັນດາເຂົາຂອງແບ້.” Uriah Smith, Daniel and the Revelation, 175.

ແຕ່ Smith ກໍຍັງກ່າວອີກວ່າ ມັນແມ່ນປີ 162 ກ່ອນ ຄ.ສ.

> “ອໍານາດດຽວກັນນັ້ນຍັງຈະຕັ້ງຢູ່ໃນແຜ່ນດິນບໍລິສຸດ ແລະຜານຜົນມັນເສຍ. ໂຣມໄດ້ເຂົ້າມາກ່ຽວພັນກັບຊົນຊາດຂອງພຣະເຈົ້າ ຄື ຊາວຢິວ ໂດຍພັນທະມິດ ໃນປີກ່ອນ ຄ.ສ. 162 ນັບແຕ່ວັນທີນັ້ນເປັນຕົ້ນມາ ມັນຈຶ່ງຖືຄອງຕໍາແໜ່ງອັນໂດດເດັ່ນໃນປະຕິທິນແຫ່ງຄໍາພະຍາກອນ. ແຕ່ຢ່າງໃດກໍຕາມ ມັນຫາໄດ້ຮັບອໍານາດປົກຄອງເໜືອແຂວງຢູເດຍໂດຍການພິຊິດຕົວຈິງບໍ່ ຈົນກະທັ້ງປີກ່ອນ ຄ.ສ. 63; ແລະແລ້ວກໍເກີດຂຶ້ນໃນລັກສະນະດັ່ງຕໍ່ໄປນີ້.” Uriah Smith, Daniel and the Revelation, 259.

ແລ້ວໃນຄັ້ງທີສາມທີ່ລາວອ້າງເຖິງເຫດການນັ້ນ, ລາວກ່າວອີກຄັ້ງວ່າ 161 BC.

> “ເມື່ອໄດ້ນຳພວກເຮົາຜ່ານເຫດການຝ່າຍໂລກຂອງຈັກກະພັດຈົນເຖິງຈຸດສິ້ນສຸດຂອງເຈັດສິບອາທິດແລ້ວ, ຜູ້ພະຍາກອນໃນຂໍ້ 23 ໄດ້ພາພວກເຮົາຍ້ອນກັບໄປຍັງເວລາທີ່ຊາວໂຣມໄດ້ເຂົ້າມາກ່ຽວພັນໂດຍກົງກັບປະຊາຊົນຂອງພຣະເຈົ້າຜ່ານພັນທະສັນຍາຂອງຊາວຢິວ, BC 161: ຈາກຈຸດນັ້ນ ພວກເຮົາຈຶ່ງຖືກນຳລົງມາຕາມລຳດັບເຫດການຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ ຈົນເຖິງໄຊຊະນະສຸດທ້າຍຂອງຄຣິດຕະຈັກ ແລະການສະຖາປະນາອານາຈັກນິລັນດອນຂອງພຣະເຈົ້າ. ຊາວຢິວເມື່ອຖືກກົດຂີ່ຢ່າງໜັກໜ່ວງໂດຍບັນດາກະສັດຊີເຣຍ ຈຶ່ງໄດ້ສົ່ງຄະນະທູດໄປຍັງໂຣມ ເພື່ອຂໍຄວາມຊ່ອຍເຫຼືອຈາກຊາວໂຣມ ແລະເພື່ອເຂົ້າຜູກພັນຕົນເອງໃນ ‘ພັນທະສັນຍາແຫ່ງມິດຕະພາບ ແລະສະຫະພັນກັບພວກເຂົາ.’ 1 Maccabees 8; Prideaux, II, 234; Josephus’s Antiquities, book 12, chapter 10, section 6. ຊາວໂຣມໄດ້ຮັບຟັງຄຳຮ້ອງຂໍຂອງຊາວຢິວ ແລະໄດ້ປະທານພຣະລາຊະກຳນົດແກ່ພວກເຂົາ ຊຶ່ງມີຖ້ອຍຄຳດັ່ງນີ້:—”

> “‘ຂໍ້ກຳນົດຂອງສະພາສູງ ວ່າດ້ວຍພັນທະສັນຍາແຫ່ງການເກື້ອກູນແລະມິດຕະພາບກັບປະຊາຊາດຂອງຊາວຢິວ. ບຸກຄົນໃດໆທີ່ຢູ່ໃຕ້ອຳນາດຂອງຊາວໂຣມ ຈະບໍ່ມີສິດເຮັດສົງຄາມຕໍ່ປະຊາຊາດຂອງຊາວຢິວ, ຫຼືຊ່ວຍເຫຼືອຜູ້ທີ່ເຮັດເຊັ່ນນັ້ນ, ບໍ່ວ່າໂດຍການສົ່ງເຂົ້າ, ເຮືອ, ຫຼືເງິນ; ແລະຖ້າມີການໂຈມຕີໃດໆຕໍ່ຊາວຢິວ, ຊາວໂຣມຈະໃຫ້ການຊ່ວຍເຫຼືອແກ່ເຂົາຕາມກຳລັງທີ່ພວກຕົນສາມາດກະທຳໄດ້; ແລະອີກປະການໜຶ່ງ, ຖ້າມີການໂຈມຕີໃດໆຕໍ່ຊາວໂຣມ, ຊາວຢິວກໍຈະໃຫ້ການຊ່ວຍເຫຼືອແກ່ເຂົາ. ແລະຖ້າຊາວຢິວມີຄວາມປາຖະໜາທີ່ຈະເພີ່ມເຕີມເຂົ້າໃນພັນທະສັນຍາແຫ່ງການເກື້ອກູນນີ້ ຫຼືຈະຕັດສ່ວນໃດອອກຈາກມັນ, ການນັ້ນຈະຖືກກະທຳໂດຍຄວາມຍິນຍອມຮ່ວມກັນຂອງຊາວໂຣມ. ແລະການເພີ່ມເຕີມໃດໆທີ່ຈະຖືກກະທຳຂຶ້ນດັ່ງນີ້, ການນັ້ນຈະມີຜົນບັງຄັບ.’ ‘ໂຢເຊຟັສກ່າວວ່າ, ຂໍ້ກຳນົດນີ້ໄດ້ຖືກຂຽນໂດຍ Eupolemus ບຸດຂອງ John, ແລະໂດຍ Jason ບຸດຂອງ Eleazer, ໃນເວລາທີ່ Judas ເປັນມະຫາປະໂລຫິດຂອງປະຊາຊາດນັ້ນ, ແລະ Simon ນ້ອງຊາຍຂອງທ່ານ ເປັນແມ່ທັບຂອງກອງທັບ. ແລະນີ້ແມ່ນພັນທະສັນຍາສະບັບທຳອິດທີ່ຊາວໂຣມໄດ້ເຮັດໄວ້ກັບຊາວຢິວ, ແລະໄດ້ດຳເນີນການກັນໃນລັກສະນະດັ່ງນີ້.’” Uriah Smith, Daniel and the Revelation, 271.

ບໍ່ແມ່ນພາລະໜ້າທີ່ຂອງຂ້າພະເຈົ້າທີ່ຈະອະທິບາຍວ່າເຫດໃດ Smith ຈຶ່ງອ້າງເຖິງ 162 BC ນອກເໜືອໄປຈາກຂໍ້ສັນນິຖານຂອງຂ້າພະເຈົ້າວ່ານັ້ນເປັນການພິມຜິດ. ປະເດັນຂອງຂ້າພະເຈົ້າຢູ່ທີ່ການອ້າງອີງເຖິງການເນັ້ນທີ່ລາວໃຫ້ແກ່ສິ່ງທີ່ລາວລະບຸວ່າເປັນ “ກົດເກນແຫ່ງການຕີຄວາມທີ່ປາກົດແຈ້ງ ວ່າພວກເຮົາອາດຄາດໝາຍໄດ້ວ່າບັນດາຊາດຈະຖືກກ່າວເຖິງໃນຄຳພະຍາກອນ ເມື່ອພວກເຂົາໄດ້ເຂົ້າມາກ່ຽວພັນກັບປະຊາຊົນຂອງພຣະເຈົ້າຫຼາຍພໍ ຈົນການກ່າວເຖິງພວກເຂົາກາຍເປັນສິ່ງຈຳເປັນ ເພື່ອໃຫ້ບັນທຶກແຫ່ງປະຫວັດສາດອັນສັກສິດສົມບູນຄົບຖ້ວນ.” ເມື່ອ Smith ເນັ້ນກົດເກນນັ້ນ ລາວກໍລະບຸວ່າ Rome ໄດ້ເຂົ້າມາກ່ຽວພັນກັບປະຊາຊົນຂອງພຣະເຈົ້າຢູ່ທີ່ “league,” ຂອງຂໍ້ທີຊາວສາມ ໃນປີ 161 BC, ແຕ່ Smith ລະບຸວ່າ Rome ໄດ້ຖືກນຳເຂົ້າສູ່ບົດເລົ່າແຫ່ງຄຳພະຍາກອນເປັນຄັ້ງທຳອິດໃນປີ 200 BC, ສາມສິບເກົ້າປີກ່ອນ 161 BC.

> “ບັດນີ້ມີອຳນາດໃໝ່ໜຶ່ງຖືກນຳເຂົ້າມາ,—‘ຄົນປຸ້ນຊິງແຫ່ງປະຊາຊົນຂອງເຈົ້າ;’ ຕາມຄວາມໝາຍຕົວອັກສອນ, ດັ່ງທ່ານອະທິການ Newton ກ່າວ, ‘ຜູ້ທຳລາຍແຫ່ງປະຊາຊົນຂອງເຈົ້າ.’ ຢູ່ໄກອອກໄປຕາມຝັ່ງແມ່ນ້ຳ Tiber, ລາຊະອານາຈັກໜຶ່ງໄດ້ກຳລັງບຳລຸງຕົນເອງດ້ວຍໂຄງການແຫ່ງຄວາມທະເຍີທະຍານ ແລະແຜນການອັນມືດມົວ. ໃນຕອນຕົ້ນມັນນ້ອຍແລະອ່ອນແອ, ແຕ່ມັນໄດ້ເຕີບໂຕຂຶ້ນດ້ວຍຄວາມວ່ອງໄວອັນນ່າອັດສະຈັນໃນດ້ານກຳລັງແລະພະລັງ, ຄ່ອຍໆຍື່ນອອກໄປທາງນັ້ນທາງນີ້ຢ່າງລະມັດລະວັງເພື່ອລອງກຳລັງຂອງຕົນ ແລະທົດສອບພະລັງແຂນອັນນັກຮົບຂອງມັນ, ຈົນເມື່ອຮູ້ຕົວເຖິງອຳນາດຂອງຕົນແລ້ວ ມັນກໍຊູຫົວຂຶ້ນຢ່າງກ້າຫານທ່າມກາງບັນດາປະຊາຊາດແຫ່ງໂລກ ແລະດ້ວຍມືອັນບໍ່ອາດຕ້ານທານໄດ້ ຍຶດກຸມຫາງເສືອແຫ່ງກິດຈະການຂອງພວກເຂົາ. ນັບແຕ່ນັ້ນມາ ນາມຂອງ Rome ປາກົດຢູ່ໃນໜ້າປະຫວັດສາດ, ຖືກກຳນົດໄວ້ໃຫ້ຄວບຄຸມກິດຈະການຂອງໂລກເປັນເວລາຍາວນານຫຼາຍຍຸກສະໄໝ ແລະສະແດງອິດທິພົນອັນຍິ່ງໃຫຍ່ທ່າມກາງບັນດາປະຊາຊາດ ແມ່ນຈົນເຖິງວາລະສຸດທ້າຍແຫ່ງເວລາ.”

> “ໂຣມໄດ້ເວົ້າ; ແລະ ຊີເຣຍກັບມາເຊໂດເນຍກໍໄດ້ພົບເຫັນໃນໄມ່ຊ້າວ່າ ພາບແຫ່ງຄວາມຝັນຂອງຕົນກຳລັງປ່ຽນແປງໄປ. ຊາວໂຣມໄດ້ເຂົ້າແຊກແຊງເພື່ອປົກປ້ອງກະສັດໜຸ່ມແຫ່ງອີຢິບ, ໂດຍຕັ້ງໃຈແນ່ວ່າພະອົງຈະຕ້ອງໄດ້ຮັບການຄຸ້ມຄອງໃຫ້ພົ້ນຈາກຄວາມພິນາດທີ່ອັນຕີໂອຄັສ ແລະ ຟີລິບໄດ້ວາງແຜນໄວ້. ນີ້ແມ່ນໃນປີ 200 ກ່ອນ ຄ.ສ., ແລະ ເປັນໜຶ່ງໃນການແຊກແຊງອັນສຳຄັນຄັ້ງຕົ້ນໆຂອງຊາວໂຣມໃນກິດຈະການຂອງຊີເຣຍ ແລະ ອີຢິບ.” Uriah Smith, Daniel and the Revelation, 256.

ໂຣມໄດ້ຖືກນຳເຂົ້າສູ່ບົດເລື່ອງແຫ່ງຄຳພະຍາກອນເປັນຄັ້ງທຳອິດໃນປີ 200 ກ່ອນ ຄ.ສ., ແລະການນຳເຂົ້ານັ້ນໃນຂໍ້ທີສິບສີ່ ເປັນການອ້າງອີງເຖິງໂຣມທີ່ສຳຄັນທີ່ສຸດໃນພຣະທຳດານີເອນທັງໝົດ, ເພາະວ່ານັ້ນແມ່ນຂໍ້ພຣະຄຳພີທີ່ກຳນົດໂຣມໃຫ້ເປັນສັນຍະລັກທີ່ສະຖາປະນານິມິດ. ເຫດໃດ Smith ຈຶ່ງສາມາດເນັ້ນກົດແຫ່ງຄຳພະຍາກອນດັ່ງກ່າວ, ແລ້ວອ້າງເຖິງປີ 161 ກ່ອນ ຄ.ສ., ໃນຂະນະທີ່ຍັງລະບຸປີ 200 ກ່ອນ ຄ.ສ. ວ່າເປັນຈຸດທີ່ອຳນາດຂອງໂຣມ “ໄດ້ຖືກນຳເຂົ້າ,” ບໍ່ແມ່ນບັນຫາທີ່ຂ້ອຍປາຖະໜາຈະແກ້ໄຂ. ຖ້າຂ້ອຍມີຄຳຖາມຫນຶ່ງທີ່ຈຳເປັນຕ້ອງໄດ້ຮັບການແກ້ໄຂ, ຄຳຖາມນັ້ນກໍຄືວ່າ ກົດດັ່ງທີ່ Smith ໄດ້ກຳນົດໄວ້ນັ້ນຖືກຕ້ອງແທ້ຫຼືບໍ່. ຖ້າມັນຖືກຕ້ອງ, ແລ້ວຂ້ອຍຈະໂຕ້ຖຽງວ່າ ຂໍ້ທີສິບສີ່ຈຳເປັນຕ້ອງມີຄວາມເຊື່ອມໂຍງກັບພວກຢິວ ທີ່ໄດ້ເກີດຂຶ້ນກ່ອນພັນທະສັນຍາຂອງປີ 161 ກ່ອນ ຄ.ສ.

ຂ້າພະເຈົ້າເຂົ້າໃຈວ່າ ປະຫວັດສາດຂອງຂໍ້ທີສິບສາມເຖິງສິບຫ້າ ກຳລັງຊີ້ບອກເຖິງປະຫວັດສາດໃນວັນສຸດທ້າຍ ເມື່ອໂຣມແຫ່ງພາບາໄດ້ແຊກຕົວເຂົ້າສູ່ປະຫວັດສາດແຫ່ງຄຳພະຍາກອນ ແລະນາງກະທຳເຊັ່ນນັ້ນໃນຄວາມກ່ຽວພັນກັບສະຫະລັດອາເມຣິກາ ຜູ້ເປັນປະຊາຊົນຂອງພຣະເຈົ້າໃນປະຫວັດສາດນັ້ນ. ເນື່ອງຈາກພຣະເຢຊູຊົງສະແດງພາບຈຸດຈົບໂດຍອາໄສຈຸດເລີ່ມຕົ້ນຢູ່ສະເໝີ ສະນັ້ນ ປີ 200 ກ່ອນ ຄ.ສ. ເມື່ອໂຣມນອກຮີດໄດ້ເຂົ້າມາໃນປະຫວັດສາດ ຈຶ່ງຕ້ອງມີຄວາມກ່ຽວພັນກັບປະຊາຊົນຂອງພຣະເຈົ້າໃນປະຫວັດສາດນັ້ນ. ເພາະສະນັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າຈຶ່ງເຫັນດີກັບກົດເກນຂອງ Smith ເຖິງແມ່ນວ່າເຂົາຈະບໍ່ພົບຄວາມເຊື່ອມໂຍງໂດຍກົງລະຫວ່າງໂຣມກັບຊາວຢິວໃນປີ 200 ກ່ອນ ຄ.ສ. ກໍຕາມ.

ຂໍ້ທີສິບເອັດ ແລະ ສິບສອງ ຊີ້ບອກເຖິງໄຊຊະນະ ແລະ ຜົນຕາມມາຂອງຍຸດທະການແຫ່ງຣາເຟຍ ຊຶ່ງເກີດຂຶ້ນໃນປີ 217 ກ່ອນ ຄ.ສ. ລະຫວ່າງຈັກກະພັດເຊເລວຊິດ ນຳພາໂດຍ Antiochus III Magnus ຫຼື “ຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່” ແລະ ອານາຈັກປໂຕເລໄມແຫ່ງອີຢິບ ນຳພາໂດຍກະສັດ Ptolemy IV Philopator. ຍຸດທະການນີ້ເກີດຂຶ້ນໃນລະຫວ່າງການຕໍ່ສູ້ເພື່ອຄວບຄຸມ Coele-Syria (ຊີເຣຍຕອນໃຕ້) ແລະ ພາເລສຕິນຕອນໃຕ້ ອັນເປັນດິນແດນທີ່ອານາຈັກປໂຕເລໄມ ແລະ ອານາຈັກເຊເລວຊິດ ໂຕ້ແຍ່ງກັນ. ໄຊຊະນະຂອງ Ptolemy IV Philopator ທີ່ຣາເຟຍໄດ້ເຮັດໃຫ້ພຣະອົງສາມາດຮັກສາການຄວບຄຸມເໜືອ Coele-Syria ແລະ ພາເລສຕິນຕອນໃຕ້ໄວ້ໄດ້ໃນຊ່ວງເວລາໜຶ່ງ.

ການຮົບທີ່ Panium, ຊຶ່ງເກີດຂຶ້ນສິບເຈັດປີຕໍ່ມາໃນປີ 200 ກ່ອນ ຄ.ສ., ຊຶ່ງເອີ້ນອີກຢ່າງໜຶ່ງວ່າ ການຮົບທີ່ພູ Panium ຫຼື ການຮົບທີ່ Paneas, ແມ່ນການຮົບລະຫວ່າງອານາຈັກ Seleucid ນຳໂດຍກະສັດ Antiochus III ແລະອານາຈັກ Ptolemaic ແຫ່ງເອຢິບ ນຳໂດຍກະສັດ Ptolemy V.

ສາມສິບເອັດປີຕໍ່ມາ, ໃນປີ 167 ກ່ອນ ຄ.ສ., ການກະບົດຂອງມັກຄາບີ, ຊຶ່ງເປັນການລຸກຮືຂຶ້ນຂອງຊາວຢິວຕໍ່ຄວາມພະຍາຍາມຂອງອານາຈັກເຊເລວຊິດໃນການປາບປາມການປະຕິບັດສາສະໜາຂອງຊາວຢິວ ແລະ ບັງຄັບໃຫ້ຮັບເອົາວັດທະນະທຳເຮເລນິສຕິກ, ໄດ້ເລີ່ມຂຶ້ນທີ່ເມືອງໂມເດອິນ, ເປັນເມືອງນ້ອຍແຫ່ງໜຶ່ງທີ່ຕັ້ງຢູ່ໃນພາກພື້ນຢູເດຍ, ໃນບ່ອນທີ່ປະຈຸບັນແມ່ນປະເທດອິດສະຣາເອນສະໄໝໃໝ່.

ເຫດການທີ່ກ່າວເຖິງນີ້ ກ່ຽວພັນກັບຜູ້ປົກຄອງກຣີກແຫ່ງລາຊະວົງເຊເລວຊິດຜູ້ອື້ສາວ ຄື ອັນຕິໂອກັສ IV ເອປີຟາເນສ, ຜູ້ໄດ້ບັງຄັບໃຊ້ຂະບວນປະຕິບັດແບບເຮລເລນິດຢ່າງເຂັ້ມງວດແກ່ປະຊາກອນຢິວ, ລວມທັງການຫ້າມການປະກອບພິທີທາງສາສະໜາຂອງຊາວຢິວ ແລະ ການລົບຫລູ່ພຣະວິຫານໃນນະຄອນເຢຣູຊາເລັມ. ເພື່ອພະຍາຍາມບັງຄັບໃຫ້ກົດປະກາດຂອງຕົນມີຜົນໃຊ້ບັງຄັບ, ອັນຕິໂອກັສໄດ້ສົ່ງຕົວແທນໄປຍັງເມືອງນ້ອຍແລະບ້ານຕ່າງໆ ເພື່ອບີບບັງຄັບໃຫ້ຊາວຢິວຜູ້ອາໄສຢູ່ໃນທ້ອງຖິ່ນປະຕິບັດຕາມຄຳສັ່ງຂອງລາວ.

ໃນເມືອງໂມເດອິນ ເຈົ້າໜ້າທີ່ຄົນໜຶ່ງຂອງລາຊະວົງເຊເລວຊິດໄດ້ມາເພື່ອບັງຄັບໃຊ້ພຣະລາຊະດຳລັດຂອງກະສັດ ໂດຍສັ່ງໃຫ້ຊາວຢິວຜູ້ອາໄສຢູ່ທີ່ນັ້ນເຂົ້າຮ່ວມໃນພິທີກຳຂອງຄວາມເຊື່ອນອກຮີດ ແລະຖວາຍເຄື່ອງບູຊາແກ່ບັນດາພະຂອງກຣີກ. ປະໂຣຫິດຊາວຢິວຜູ້ສູງອາຍຸຊື່ມັດທາທີອັດໄດ້ປະຕິເສດບໍ່ຍອມປະຕິບັດຕາມຄຳສັ່ງນັ້ນ ແລະໄດ້ສັງຫານທັງຊາວຢິວຄົນໜຶ່ງຜູ້ກ້າວອອກມາເພື່ອຖວາຍບູຊາ ແລະເຈົ້າໜ້າທີ່ເຊເລວຊິດຜູ້ນັ້ນ. ການຂັດຂືນອັນກ້າຫານນີ້ຂອງມັດທາທີອັດ ແລະຄອບຄົວຂອງທ່ານ ໄດ້ໝາຍເຖິງຈຸດເລີ່ມຕົ້ນຂອງການກະບົດມັກຄາບີຕໍ່ການປົກຄອງຂອງເຊເລວຊິດ.

ມັດຕາທີອາສ ແລະ ບຸດຊາຍຫ້າຄົນຂອງທ່ານ, ຮວມທັງ ຢູດາ ມັກຄາບີ, ໄດ້ຫລົບໜີໄປຍັງເຂດເນີນພູ ແລະ ເລີ່ມຕົ້ນສົງຄາມກອງໂຈນຕໍ່ຕ້ານກອງກຳລັງເຊລູຊິດ. ໃນທີ່ສຸດ ການກະບົດນັ້ນໄດ້ເຕີບໃຫຍ່ຂຶ້ນທັງໃນດ້ານກຳລັງ ແລະ ການສະໜັບສະໜູນ, ນຳໄປສູ່ໄຊຊະນະທາງທະຫານເປັນລຳດັບຕໍ່ພວກເຊລູຊິດ.

ເຫດການທີ່ເມືອງໂມເດອິນ ໃນປີ 167 ກ່ອນ ຄ.ສ. ເປັນຈຸດຫັນສຳຄັນໃນປະຫວັດສາດຢິວ ໂດຍເປັນຈຸດເລີ່ມຕົ້ນຂອງການກະບົດມັກຄາບີ ແລະການຕໍ່ສູ້ເພື່ອເສລີພາບທາງສາສະໜາ ແລະເອກະລາດຈາກການປົກຄອງຂອງຕ່າງຊາດ. ການອຸທິດພຣະວິຫານຫຼັງທີສອງໃນເຢຣູຊາເລັມຄືນໃໝ່ ຊຶ່ງເປັນເຫດການທາງປະຫວັດສາດທີ່ຖືກລະນຶກສະຫຼອງໃນເທດສະການຮານຸກາ ໄດ້ເກີດຂຶ້ນໃນປີ 164 ກ່ອນ ຄ.ສ. ຄືສາມປີກ່ອນ “ພັນທະສັນຍາ” ຂອງຂໍ້ທີ່ຊາວສາມ.

ຫຼັງຈາກໄດ້ຍຶດຄືນນະຄອນເຢຣູຊາເລັມ ແລະ ພຣະວິຫານແລ້ວ, ພວກມັກຄາບີໄດ້ຊຳລະພຣະວິຫານໃຫ້ພົ້ນຈາກມົນທິນຂອງຄົນນອກສາສະໜາ ແລະ ຟື້ນຟູໃຫ້ກັບຄືນສູ່ການໃຊ້ທາງສາສະໜາທີ່ຖືກຕ້ອງຂອງມັນ. ຕາມປະເພນີແລ້ວ, ພວກເຂົາພົບພຽງແຕ່ຂວດນ້ຳມັນທີ່ຖືກຊຳລະໃຫ້ບໍລິສຸດພຽງໜຶ່ງຂວດ, ຊຶ່ງມີພຽງພໍສຳລັບຈຸດເມໂນຣາໄດ້ພຽງໜຶ່ງວັນເທົ່ານັ້ນ. ແທ້ທີ່ຈິງແລ້ວ, ບໍ່ມີຫຼັກຖານພະຍານທາງປະຫວັດສາດຮ່ວມສະໄໝໃດໆກ່ຽວກັບເຫດການນັ້ນ, ແລະ ກວ່າຈະຮອດສະຕະວັດທີຫົກ ນິທານຂອງຊາວຢິວນີ້ຈຶ່ງປາກົດຢູ່ໃນວັນນະຄະດີ. ຊິດສະເຕີ ໄວທ໌ ໄດ້ປຽບທຽບຄຣິສຕະຈັກຢິວທີ່ເສື່ອມຖອຍກັບຄຣິສຕະຈັກກາໂຕລິກ ໂດຍເນັ້ນໜັກເປັນພິເສດວ່າ ຄຣິສຕະຈັກທັງສອງໄດ້ວາງສາສະໜາໄວ້ເທິງຂົນທຳນຽມ ແລະ ປະເພນີຂອງມະນຸດ. ເຊັ່ນດຽວກັບບັນດາປາຕິຫານທີ່ຖືກປັ້ນແຕ່ງຂຶ້ນຫຼາກຫຼາຍພາຍໃນປະຫວັດສາດຂອງຄຣິສຕະຈັກສັນຕະປາປາ, ນິທານເລື່ອງນ້ຳມັນຂອງໜຶ່ງວັນທີ່ຢູ່ໄດ້ແປດວັນ ກໍບໍ່ມີຫຼັກຖານພະຍານທາງປະຫວັດສາດ.

ຂໍ້ທີສິບ ຂອງດານີເອນ ບົດທີສິບເອັດ ໄດ້ຊີ້ບອກເຖິງການສູ້ຮົບຄັ້ງທໍາອິດໃນບັນດາສາມການສູ້ຮົບຂອງຂໍ້ທີສີ່ສິບ ຊຶ່ງຂ້າພະເຈົ້າເຄີຍໄດ້ລະບຸໄວ້ກ່ອນແລ້ວວ່າເປັນສາມການສູ້ຮົບຂອງສົງຄາມເຢັນ ພ້ອມທັງເປັນສາມສົງຄາມຕົວແທນອີກດ້ວຍ. ມີພີ່ນ້ອງຍິງຄົນໜຶ່ງໄດ້ຕັ້ງຄໍາຖາມຕໍ່ການທີ່ຂ້າພະເຈົ້ານິຍາມສົງຄາມຢູເຄຣນ—ຊຶ່ງເປັນສົງຄາມລໍາດັບທີສອງໃນບັນດາສາມສົງຄາມນີ້—ວ່າເປັນສົງຄາມເຢັນ, ເພາະດັ່ງທີ່ນາງໄດ້ຊີ້ອອກຢ່າງຖືກຕ້ອງແລ້ວ ໄດ້ມີການຕາຍແລະການທໍາລາຍຢ່າງຫຼວງຫຼາຍ. ສິ່ງທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ນິຍາມໄວ້ໃນບົດຄວາມກ່ອນໜ້ານີ້ວ່າເປັນສາມການສູ້ຮົບຂອງ “ສົງຄາມເຢັນ” ນັ້ນ ໄດ້ຖືກນິຍາມໃນຖ້ອຍຄໍາເຊັ່ນນັ້ນ ເພື່ອເນັ້ນໃຫ້ເຫັນຄວາມແຕກຕ່າງລະຫວ່າງສາມການສູ້ຮົບນີ້ ກັບສາມສົງຄາມໂລກທີ່ເກີດຂຶ້ນໃນລະຫວ່າງປະຫວັດສາດຂອງສັດຮ້າຍຈາກແຜ່ນດິນໂລກໃນພຣະນິມິດ ບົດທີສິບສາມ. ສາມສົງຄາມນີ້ເປັນສົງຄາມຕົວແທນ ແລະໄດ້ຖືກນິຍາມໃນລັກສະນະນັ້ນເຊັ່ນກັນ.

ນັບແຕ່ຈຸດນີ້ໄປໃນບົດຄວາມເຫຼົ່ານີ້ ຂ້າພະເຈົ້າຕັ້ງໃຈຈະລະບຸສົງຄາມທັງສາມນັ້ນວ່າເປັນ “ສົງຄາມສາມຄັ້ງຂອງຂໍ້ສີ່ສິບ” ຫຼື ສົງຄາມຕົວແທນ ເພື່ອຂະຈັດຄວາມຂັດແຍ້ງຂອງການລະບຸສົງຄາມຮ້ອນວ່າເປັນສົງຄາມເຢັນ. ຕາມນິຍາມຂອງຂ້າພະເຈົ້າ ສົງຄາມສາມຄັ້ງຂອງຂໍ້ສີ່ສິບ ບໍ່ລວມເອົາການສູ້ຮົບໃນປີ 1798 ຊຶ່ງເປັນສ່ວນໜຶ່ງຂອງຂໍ້ສີ່ສິບ ແຕ່ລວມພຽງສາມການສູ້ຮົບນັບແຕ່ເວລາແຫ່ງອວະສານໃນປີ 1989 ຈົນເຖິງກົດຫມາຍວັນອາທິດໃນຂໍ້ສີ່ສິບເອັດ. ສົງຄາມທັງສາມນັ້ນຖືກລະບຸໄດ້ຖືກຕ້ອງກວ່າວ່າເປັນສົງຄາມຕົວແທນ ຊຶ່ງສຳເລັດລົງພາຍໃນບໍລິບົດຂອງສົງຄາມລະຫວ່າງກະສັດແຫ່ງທິດເໜືອ ແລະ ກະສັດແຫ່ງທິດໃຕ້ ຊຶ່ງໃນປະຫວັດສາດຂອງຂໍ້ສີ່ສິບ ເປັນຕົວແທນຂອງສົງຄາມລະຫວ່າງຄາທອລິກສາສະໜາ (ກະສັດແຫ່ງທິດເໜືອ) ແລະ ຄອມມູນິດ (ກະສັດແຫ່ງທິດໃຕ້).

ສົງຄາມທຳອິດໃນຈຳນວນສາມສົງຄາມນັ້ນ ບົ່ງຊີ້ເຖິງໄຊຊະນະຂອງຄາທອລິກເໜືອຄອມມິວນິດໃນປີ 1989 ເມື່ອສັນຕະປາປາໄດ້ເຂົ້າຮ່ວມກັບກອງທັບຕົວແທນຂອງຕົນ ຊຶ່ງຖືກເປັນຕົວແທນໂດຍສະຫະລັດ ໃນການກວາດລ້າງສະຫະພາບໂຊວຽດໃຫ້ພົ້ນໄປໃນປີ 1989 ເຖິງແມ່ນວ່າຣັດເຊຍ ຊຶ່ງເປັນຫົວ (ຫຼື “ປ້ອມປາການ”) ຍັງຄົງຢືນຢູ່. ສົງຄາມຢູເຄຣນໃນປັດຈຸບັນ ເປັນອີກຄັ້ງໜຶ່ງທີ່ເປັນການສູ້ຮົບລະຫວ່າງຄາທອລິກກັບຄອມມິວນິດ ໂດຍທີ່ສັນຕະປາປາໃຊ້ລັດຖະບານຢູເຄຣນເປັນຕົວແທນຂອງຕົນຕໍ່ຕ້ານຣັດເຊຍ ພ້ອມກັບການສະໜັບສະໜູນຈາກອຳນາດຕົວແທນກ່ອນໜ້າຂອງສັນຕະປາປາ ຄື ສະຫະລັດ ຮວມທັງໂລກຕາເວັນຕົກແບບໂກລບາລິດທີ່ເຫຼືອທັງໝົດ. ສົງຄາມນັ້ນຖືກເປັນຕົວແທນໄວ້ໃນຂໍ້ທີສິບເອັດແລະສິບສອງ ແລະບົ່ງຊີ້ວ່າ ຄອມມິວນິດ (ຣັດເຊຍ) ຈະມີໄຊເໜືອຄາທອລິກ.

ການຮົບຕົວແທນຄັ້ງທີສາມໃນຈຳນວນສາມຄັ້ງນັ້ນ ຖືກສະແດງໄວ້ໃນຂໍ້ທີສິບຫ້າ ໃນຖານະເປັນຍຸດທະການແຫ່ງ Panium. ການຮົບນັ້ນເກີດຂຶ້ນລະຫວ່າງອານາຈັກ Ptolemaic (ກະສັດແຫ່ງພາກໃຕ້) ແລະອານາຈັກ Seleucid (ກະສັດແຫ່ງພາກເໜືອ). ໃນການຮົບນັ້ນ ກອງທັບຕົວແທນຂອງສາສະໜາກາໂຕລິກ ກໍຍັງເປັນສະຫະລັດອາເມລິກາອີກຄັ້ງໜຶ່ງ.

ໃນການສູ້ຮົບຄັ້ງທໍາອິດໃນປີ 1989, ກອງທັບຕົວແທນຂອງເຂົາສັດຂອງພັກ Republican ແຫ່ງສະຫະລັດ ໄດ້ຖືກສັນຕະປາປານໍາໃຊ້ເພື່ອໂຄ່ນລົ້ມໂຄງສ້າງທາງການເມືອງຂອງສະຫະພາບໂຊວຽດ ໃນຂະນະທີ່ຍັງປະໄວ້ຫົວຂອງມັນ (ຣັດເຊຍ) ໃຫ້ຄົງຢູ່. ໃນການສູ້ຮົບຄັ້ງທີສອງ ຊຶ່ງແມ່ນສົງຄາມຢູເຄຣນ, ກອງທັບຕົວແທນຂອງນາຊີ ຖືກຣັດເຊຍເອົາຊະນະ. ໃນການສູ້ຮົບຄັ້ງທີສາມ ສະຫະລັດ, ກອງທັບຕົວແທນຂອງສັນຕະປາປາອີກຄັ້ງໜຶ່ງ, ເອົາຊະນະກະສັດແຫ່ງທິດໃຕ້.

ສົງຄາມທັງສາມຄັ້ງມີລາຍເຊັນແຫ່ງ “ຄວາມຈິງ” ປະທັບຢູ່, ໂດຍທີ່ສົງຄາມຄັ້ງທໍາອິດແລະຄັ້ງສຸດທ້າຍໄດ້ຖືກດໍາເນີນໂດຍກອງທັບຕົວແທນຜູ້ມີໄຊຊະນະຂອງສະຫະລັດອາເມຣິກາ. ໃນສົງຄາມຄັ້ງທໍາອິດ ຫົວຂອງກະສັດແຫ່ງທິດໃຕ້ຖືກປ່ອຍໃຫ້ຄົງຢູ່ຄົບຖ້ວນ, ແລະໃນສົງຄາມຄັ້ງທີສາມ ກອງທັບຕົວແທນຂອງສະຫະລັດອາເມຣິກາກາຍເປັນຫົວຂອງກະສັດແຫ່ງທິດໃຕ້. ກອງທັບຕົວແທນທີສອງກໍແມ່ນກອງທັບຕົວແທນຂອງສັນຕະປາປາໃນສົງຄາມໂລກຄັ້ງທີສອງດ້ວຍ. ໃນທັງສອງກໍລະນີ ກອງທັບຕົວແທນຂອງນາຊີນິຍົມໄດ້ຖືກເອົາຊະນະ ແລະຈະຖືກເອົາຊະນະ. ສັນຕະປາປາປາບປາມສັດຕູທັງປວງຂອງນາງຢ່າງສົມບູນກ່ອນເຖິງຂໍ້ທີສິບຫົກ, ເມື່ອການຮ່ວມເປັນໜຶ່ງສາມປະການໄດ້ບັນລຸຜົນ.

> “ປໂຕເລມີ [Putin] ຂາດຄວາມສຸຂຸມຮອບຄອບທີ່ຈະໃຊ້ປະໂຫຍດຈາກໄຊຊະນະຂອງຕົນຢ່າງດີ. ຖ້າຫາກວ່າລາວໄດ້ສືບຕໍ່ຜົນສຳເລັດນັ້ນໄປ, ລາວກໍຄົງຈະໄດ້ກາຍເປັນນາຍເໜືອອານາຈັກທັງໝົດຂອງ Antiochus; ແຕ່ເນື່ອງຈາກພໍໃຈພຽງແຕ່ການຂົ່ມຂູ່ບໍ່ກີ່ຄັ້ງ ແລະຄຳຂູ່ບໍ່ກີ່ຄຳ, ລາວຈຶ່ງເຮັດສັນຕິພາບ ເພື່ອວ່າລາວຈະສາມາດປ່ອຍຕົນເອງໃຫ້ຈົມຢູ່ໃນການສະໜອງຕັນຫາອັນດຸຮ້າຍຂອງຕົນຢ່າງບໍ່ຖືກລົບກວນແລະບໍ່ຖືກຄວບຄຸມ. ດັ່ງນັ້ນ, ເຖິງແມ່ນລາວໄດ້ຊະນະສັດຕູຂອງຕົນແລ້ວ, ລາວກໍຖືກອະນິດສັຍຊົ່ວຂອງຕົນເອງເອົາຊະນະ, ແລະເມື່ອຫຼົງລືມນາມອັນຍິ່ງໃຫຍ່ທີ່ລາວອາດຈະໄດ້ສ້າງຕັ້ງໄວ້, ລາວໄດ້ໃຊ້ເວລາຂອງຕົນໄປກັບການກິນດື່ມສົນລະເສີນ ແລະຄວາມຫຍາບຊ້າລາມົກ.”

> “ໃຈຂອງເຂົາໄດ້ຖືກຍົກສູງຂຶ້ນເນື່ອງດ້ວຍຄວາມສຳເລັດຂອງເຂົາ, ແຕ່ຫາໄດ້ຖືກເສີມກຳລັງດ້ວຍສິ່ງນັ້ນບໍ່; ເພາະການນຳໃຊ້ມັນຢ່າງຂາດກຽດສັກສີທີ່ເຂົາໄດ້ກະທຳ ໄດ້ເຮັດໃຫ້ພົນລະເມືອງຂອງເຂົາເອງກະບົດຕໍ່ເຂົາ.” Uriah Smith, Daniel and the Revelation, 254.

ພະຍານທີສອງທີ່ວ່າ ໄຊຊະນະຂອງ Putin ເປັນເຄື່ອງໝາຍແຫ່ງຈຸດຈົບຂອງລາວ ປາກົດຢູ່ໃນກະສັດ Uzziah ແຫ່ງອານາຈັກພາກໃຕ້ຄື Judah, ຜູ້ຊຶ່ງໃຈຂອງລາວກໍຖືກຍົກສູງຂຶ້ນເນື່ອງຈາກໄຊຊະນະທາງທະຫານຂອງລາວ, ແລະຕໍ່ຈາກນັ້ນ ເຊັ່ນດຽວກັບ Ptolemy ລາວໄດ້ພະຍາຍາມກະທໍາໜ້າທີ່ຂອງພວກປະໂລຫິດໃນພຣະວິຫານ, ແລະຖືກຕີດ້ວຍໂລກຂີ້ທູດ ແລະຖືກຖອນອອກຈາກອຳນາດໃນທັນທີ. ໄຊຊະນະຂອງ Putin ໃນສົງຄາມຢູເຄຣນ ເປັນເຄື່ອງໝາຍເລີ່ມຕົ້ນແຫ່ງຈຸດຈົບຂອງລາວໃນຖານະກະສັດແຫ່ງທິດໃຕ້ (ກະສັດແຫ່ງອະເທວະນິຍົມ). ຈຸດຈົບຂອງລາວໄດ້ຖືກຈຳລອງໄວ້ໂດຍຈຸດເລີ່ມຕົ້ນຂອງກະສັດແຫ່ງທິດໃຕ້ຕາມຄຳພະຍາກອນໃນຂໍ້ສີ່ສິບ (France), ຊຶ່ງບົ່ງຊີ້ເຖິງການປະຕິວັດທີ່ໂຄ່ນລົ້ມການນຳພາ, ດັ່ງທີ່ໄດ້ເກີດຂຶ້ນກັບ Ptolemy. ຈຸດຈົບຂອງ Putin ຍັງໄດ້ຖືກສະແດງໄວ້ໃນຈຸດຈົບຂອງສະຫະພາບໂຊວຽດ, ບ່ອນທີ່ຜູ້ນຳ (Gorbachev) ໄດ້ຍຸບສະຫະພາບໂຊວຽດ, ແລະໃນທັນທີກໍໄດ້ໄປຮັບຕຳແໜ່ງກັບສະຫະປະຊາຊາດ, ຊຶ່ງເປັນສັນຍະລັກໂລກາພິວັດແຫ່ງອະເທວະນິຍົມໃນຍຸກສຸດທ້າຍ, ຄືກະສັດແຫ່ງທິດໃຕ້. ຫຼັງຈາກໄຊຊະນະຂອງ Putin ໃນຢູເຄຣນ, ລາວຍັງຖືກຈຳລອງໂດຍ Napoleon ທີ່ Waterloo, ແລະການຖືກເນລະເທດທີ່ຕາມມາ; ແລະຍັງໂດຍກະສັດ Uzziah ກັບໂລກຂີ້ທູດຂອງລາວ ແລະການຖືກເນລະເທດທີ່ຕາມມາ, ຕະຫຼອດຈົນເຖິງຈຸດຈົບອັນເມົາມາຍຂອງ Ptolemy ແລະຈຸດຈົບຂອງສະຫະພາບໂຊວຽດໃນປີ 1989.

ຍຸດທະການແຫ່ງປານຽມໄດ້ເກີດຂຶ້ນໃນປີ 200 ກ່ອນ ຄ.ສ., ແລະໃນປີນັ້ນເອງ ໂຣມໄດ້ເຂົ້າແຊກແຊງໃນປະຫວັດສາດຢ່າງເປີດເຜີຍ. ການແຊກເຂົ້າຂອງພວກເຂົາໃນບັນທຶກຄຳພະຍາກອນເກີດຂຶ້ນກ່ອນການພິຊິດນະຄອນເຢຣູຊາເລັມທີ່ຖືກເປັນຕົວແທນໄວ້ໃນຂໍ້ທີສິບຫົກ ແລະໄດ້ສຳເລັດເປັນຈິງໃນປີ 63 ກ່ອນ ຄ.ສ., ໃນເວລາທີ່ນາງໄດ້ປະກາດວ່ານາງເປັນຜູ້ປົກປ້ອງກະສັດເດັກໃນອີຢິບ. ໃນຍຸດທະການຄັ້ງທີສາມຂອງຂໍ້ທີສີ່ສິບ, ທີ່ກ່ຽວຂ້ອງກັບກະສັດແຫ່ງເໜືອແລະໃຕ້, ສັນຕະປາປາຈະແຊກຕົວເຂົ້າໃນປະຫວັດສາດອີກຄັ້ງ, ໂດຍແສ້ງເຮັດເປັນຜູ້ປົກປ້ອງຣັດເຊຍ. ໃນເວລາດຽວກັນນັ້ນ ເຊເລຍຄັສ, ໃນຖານະແບບຢ່າງ, ໄດ້ເອົາຊະນະພະໂຕເລມີໃນຍຸດທະການແຫ່ງປານຽມ, ດັ່ງນັ້ນຈຶ່ງຊີ້ບອກວ່າ ສະຫະລັດອາເມຣິກາ, ກອງທັບຕົວແທນຂອງສັນຕະປາປາໃນຍຸດທະການຄັ້ງທຳອິດແລະຄັ້ງສຸດທ້າຍຂອງຂໍ້ທີສີ່ສິບ, ເອົາຊະນະ “ອີຢິບ” (ກະສັດແຫ່ງໃຕ້).

ໃນປີ 200 ກ່ອນ ຄ.ສ., ພວກເຮົາເຫັນໂດຍນັຍະສັນຍາລັກເຖິງອຳນາດສັນຕະປາປາ, ເມື່ອຍິງໂສເພນີແຫ່ງເມືອງຕີໂຣເລີ່ມຂັບຮ້ອງບົດເພງແຫ່ງການຜິດປະເວນີຂອງນາງລ່ວງໜ້າການຮ່ວມປະສານສາມຝ່າຍໃນກົດໝາຍວັນອາທິດຂອງຂໍ້ທີສິບຫົກ. ໃນເວລາດຽວກັນ ສະຫະລັດອາເມຣິກາມີໄຊເໜືອສະຫະປະຊາຊາດ, ດັ່ງນັ້ນຈຶ່ງຮັບປະກັນຕຳແໜ່ງຂອງຕົນເປັນກະສັດອົງເອກໃນບັນດາກະສັດສິບອົງ. ບັນດາພະລັງການແຫ່ງການຮ່ວມປະສານສາມຝ່າຍທັງໝົດ ຊຶ່ງສຳເລັດລົງໃນກົດໝາຍວັນອາທິດ ລ້ວນຖືກກຳນົດໄວ້ແລ້ວກ່ອນຂໍ້ທີສິບຫົກ.

ໂຄງສ້າງທາງການເມືອງຂອງອໍານາດມັງກອນ ດັ່ງທີ່ຖືກແທນໂດຍອົງການສະຫະປະຊາຊາດ ຕົກລົງ, ໃນຂໍ້ທີສິບຫົກ, ທີ່ຈະມອບໂຄງສ້າງທາງການເມືອງຂອງຕົນໃຫ້ແກ່ສັດຮ້າຍ, ແຕ່ກ່ອນທີ່ມັນຈະກະທໍາເຊັ່ນນັ້ນ ສັນຕະປາປາຈະພິຊິດສາສະໜາຂອງມັງກອນເສຍກ່ອນ. ສາສະໜານອກຮີດຈະຕ້ອງຖືກເອົາອອກໄປອີກຄັ້ງໜຶ່ງ. ນິກາຍໂປຣແຕສແຕນໄດ້ຖືກກໍາຈັດໄປແລ້ວໃນຊ່ວງປີແຫ່ງ Reagan, ໃນສົງຄາມຄັ້ງທໍາອິດຂອງຂໍ້ທີສີ່ສິບ, ແລະໃນສະໄໝຂອງປະທານາທິບໍດີ Republican ຄົນສຸດທ້າຍ ສາສະໜາຂອງມັງກອນຈະຖືກນໍາໄປຢູ່ໃຕ້ອໍານາດຂອງສາສະໜາຄາທອລິກເຊັ່ນກັນ ດັ່ງທີ່ເຄີຍເກີດຂຶ້ນໃນປີ 508. ຂະບວນການແຫ່ງການກໍາຈັດການຕໍ່ຕ້ານທາງສາສະໜາໃດໆ ຕໍ່ການທີ່ສັນຕະປາປາຈະຖືກສະຖາປະນາໄວ້ເທິງບັນລັງ ໄດ້ເລີ່ມຕົ້ນໃນຊ່ວງປີແຫ່ງ Reagan, ແລະມັນສິ້ນສຸດລົງໃນຊ່ວງປີແຫ່ງ Trump. ການຕໍ່ຕ້ານຂອງນິກາຍໂປຣແຕສແຕນທີ່ເສື່ອມຖອຍຕໍ່ຄາທອລິກ ໄດ້ຖືກກໍາຈັດໄປໃນສົງຄາມຄັ້ງທໍາອິດຂອງຂໍ້ທີສີ່ສິບ, ແລະການຕໍ່ຕ້ານຂອງລັດທິຈິດວິນຍານຈະຖືກກໍາຈັດໄປໃນສົງຄາມຄັ້ງສຸດທ້າຍຂອງຂໍ້ທີສີ່ສິບ.

ໃນການປະສານກັນອັນສັບຊ້ອນດຽວກັນຂອງເຫດການຕ່າງໆຂອງມະນຸດ, ໂປຣແຕສແຕນທີ່ເສື່ອມຖອຍຈາກຄວາມເຊື່ອຈະຕ້ອງສະຖາປະນາຕົນເອງຂຶ້ນເປັນອໍານາດທາງສາສະໜາແລະທາງການເມືອງເໜືອກະສັດທັງສິບໃນພຣະນິມິດ ບົດທີ 17. ດັ່ງນັ້ນ, ຍຸດທະການແຫ່ງ Panium ກໍາລັງບົ່ງຊີ້ເຖິງເວລາທີ່ສະຫະລັດອາເມລິກາມີໄຊເໜືອສະຫະປະຊາຊາດ, ກ່ອນໜ້າກົດໝາຍວັນອາທິດໃນຂໍ້ທີ 16 ພຽງເລັກນ້ອຍ.

ເປັນກົດທີ່ຕັ້ງໝັ້ນແລ້ວໃນຄຳພະຍາກອນວ່າ ມັງກອນ, ສັດຮ້າຍ ແລະ ສາດສະດາປອມ ຕ່າງກໍມີລັກສະນະພະຍາກອນສະເພາະຂອງຕົນເອງ. ໜຶ່ງໃນລັກສະນະພະຍາກອນເຫຼົ່ານັ້ນຄື ວ່າສັດຮ້າຍ (ຄາທອລິກ), ໃນທາງພະຍາກອນແລ້ວ ຖືກຈັດວາງຢູ່ໃນນະຄອນໂຣມສະເໝີ. ສາດສະດາປອມ ໃນທາງພະຍາກອນແລ້ວ ຖືກຈັດວາງຢູ່ໃນສະຫະລັດອາເມລິກາສະເໝີ. ແຕ່ສຳລັບມັງກອນນັ້ນ, ລັກສະນະກ່ຽວກັບບ່ອນທີ່ມັນຖືກຈັດວາງໄວ້ໃນທາງພະຍາກອນກໍຄື ມັນເຄື່ອນຍ້າຍຢູ່ສະເໝີ. ມັງກອນໄດ້ເລີ່ມຕົ້ນໃນສະຫວັນ, ຈາກນັ້ນໄດ້ມາຍັງສວນເອເດນ, ແລະໃນທີ່ສຸດ ມັງກອນຖືກຈັດວາງຢູ່ໃນອີຢິບ.

> ຈົ່ງເວົ້າ ແລະ ກ່າວວ່າ, ພຣະອົງຜູ້ເປັນອົງພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າຕັດດັ່ງນີ້ວ່າ: ເບິ່ງແມ, ເຮົາຕໍ່ຕ້ານເຈົ້າ, ຟາໂຣ ກະສັດແຫ່ງອີຢິບ, ເຈົ້າມັງກອນໃຫຍ່ຜູ້ນອນຢູ່ທ່າມກາງແມ່ນ້ຳທັງຫຼາຍຂອງຕົນ, ຜູ້ໄດ້ກ່າວວ່າ, “ແມ່ນ້ຳຂອງຂ້າເປັນຂອງຂ້າເອງ, ແລະ ຂ້າໄດ້ສ້າງມັນໄວ້ເພື່ອຂ້າເອງ.” ເອເຊກຽນ 29:3.

ສະຖານທີ່ເຊິ່ງມີນັຍແຫ່ງຄຳພະຍາກອນຂອງມັງກອນນັ້ນໄດ້ເຄື່ອນຍ້າຍໄປ. ໃນສະໄໝຂອງໂຢຮັນ, ບັນລັງຂອງມັງກອນ, ຊຶ່ງໝາຍເຖິງບ່ອນປະທັບຂອງມັນ, ໄດ້ຖືກລະບຸວ່າຢູ່ໃນເປີກາໂມສ.

> ຈົ່ງຂຽນເຖິງທູດສະຫວັນແຫ່ງຄຣິດຈັກໃນເມືອງເພີກາໂມວ່າ: ພຣະອົງຜູ້ຊົງຖືດາບຄົມສອງຄົມ ຕັດສັ້ນໄດ້ກ່າວດັ່ງນີ້ວ່າ; ເຮົາຮູ້ຈັກການງານຂອງເຈົ້າ ແລະຮູ້ວ່າເຈົ້າອາໄສຢູ່ບ່ອນໃດ, ຄືບ່ອນທີ່ບັນລັງຂອງຊາຕານຕັ້ງຢູ່; ແລະເຈົ້າຍຶດຖືນາມຂອງເຮົາໄວ້ຢ່າງໝັ້ນຄົງ ແລະບໍ່ໄດ້ປະຕິເສດຄວາມເຊື່ອໃນເຮົາ ແມ່ນແຕ່ໃນສະໄໝນັ້ນ ເມື່ອອານຕີປາສ ພະຍານຜູ້ສັດຊື່ຂອງເຮົາ ຖືກຂ້າຕາຍທ່າມກາງພວກເຈົ້າ, ໃນບ່ອນທີ່ຊາຕານອາໄສຢູ່. ພຣະນິມິດ 2:12, 13.

ການປະຕິບັດຂອງໂຣມນອກສາສະໜາແມ່ນການນຳເອົາບັນດາພະເຈົ້ານອກສາສະໜາທັງປວງທີ່ພວກເຂົາໄດ້ເຂົ້າໄປພົວພັນດ້ວຍ ກັບຄືນມາຍັງນະຄອນໂຣມ ແລະສະແດງຕົວແທນຂອງພວກນັ້ນໃນວິຫານ Pantheon. ດ້ວຍເຫດນີ້ ດານີເອນຈຶ່ງໄດ້ບັນທຶກວ່າ “ສະຖານທີ່ແຫ່ງສະຖານນະບໍລິສຸດຂອງມັນຖືກໂຄ່ນລົງ.” ສະຖານທີ່ແຫ່ງສະຖານນະບໍລິສຸດຂອງໂຣມນອກສາສະໜາຄືນະຄອນໂຣມ ຊຶ່ງຖືກ Constantine ໂຄ່ນລົງໃນປີ 330, ແຕ່ສະຖານນະບໍລິສຸດທີ່ຢູ່ “ໃນ” ໂຣມນັ້ນ ຄືວິຫານ Pantheon, ໂດຍ Pan-Theon ໝາຍເຖິງ “ວິຫານແຫ່ງພະເຈົ້າທັງປວງ.” ຊາວໂຣມໄດ້ຍ້າຍທີ່ຕັ້ງແຫ່ງບັນລັງຂອງຊາຕານຈາກ Pergamos ມາສູ່ວິຫານ Pantheon. Sister White ແຈ້ງໃຫ້ພວກເຮົາຊາບວ່າ ໂຣມນອກສາສະໜາຄືມັງກອນ.

> “ດັ່ງນັ້ນ ໃນຂັ້ນຕົ້ນ ມັງກອນເປັນຕົວແທນຂອງຊາຕານ, ແຕ່ໃນອີກຄວາມໝາຍໜຶ່ງ ມັນຍັງເປັນສັນຍາລັກຂອງໂຣມນອກຮີດ.” The Great Controversy, 439.

ໂຣມນອກສາສະໜາໄດ້ຖືກແບ່ງອອກເປັນສິບຊາດ, ແລະ ຝຣັ່ງໄດ້ກາຍເປັນກະສັດແຫ່ງທິດໃຕ້ເມື່ອມັນໄດ້ນຳເອົາລັດທິບໍ່ເຊື່ອພຣະເຈົ້າຂອງອີຢິບເຂົ້າມາໃນລະຫວ່າງການປະຕິວັດຝຣັ່ງ. ຮອດປີ 1917, ມັງກອນໄດ້ຍ້າຍຈາກຝຣັ່ງໄປສູ່ຣັດເຊຍ. ຂໍ້ທີສິບເປັນຕົວແທນຂອງປີ 1989, ແລະ ຂໍ້ທີສິບເອັດກັບຂໍ້ທີສິບສອງເປັນຕົວແທນຂອງຍຸດທະການແຫ່ງ “ເຂດຊາຍແດນ” (Raphia ແລະ Ukraine), ແລະ ຍຸດທະການຂອງ Panium ເປັນຕົວແທນຂອງຂັ້ນຕອນທີສາມທີ່ສັນຕະປາປາໄດ້ບັນລຸ ໃນຂະນະທີ່ນາງເຮັດໃຫ້ສະຫະພັນສາມປະການໝັ້ນຄົງຢູ່ໃນຂໍ້ທີສິບຫົກ. ນີ້ເປັນຕົວແທນຂອງປະຫວັດສາດທີ່ຖືກຊ່ອນໄວ້ຂອງຂໍ້ທີສີ່ສິບ.

ພວກເຮົາຈະສືບຕໍ່ການສຶກສານີ້ໃນບົດຄວາມຕໍ່ໄປ.

> ເມື່ອພຣະເຢຊູໄດ້ເສດັດເຂົ້າໄປໃນເຂດແດນເມືອງກາຍຊາເຣຍາ ຟີລິບປີ [Panium] ພຣະອົງຈຶ່ງຊົງຖາມພວກສາວົກຂອງພຣະອົງວ່າ, “ຄົນທັງຫຼາຍເວົ້າກັນວ່າເຮົາ ຄືບຸດມະນຸດ ເປັນຜູ້ໃດ?” ແລະພວກເຂົາທູນວ່າ, “ບາງຄົນເວົ້າວ່າພຣະອົງເປັນໂຢຮັນຜູ້ໃຫ້ບັບຕິສະມາ; ບາງຄົນວ່າເປັນເອລີຢາ; ແລະອື່ນໆ ວ່າເປັນເຢເຣມີຢາ ຫຼືຜູ້ພະຍາກອນຄົນໜຶ່ງ.” ພຣະອົງຈຶ່ງຊົງຕັດກັບເຂົາວ່າ, “ແຕ່ພວກເຈົ້າເດ ວ່າເຮົາເປັນຜູ້ໃດ?” ສີໂມນ ເປໂຕ ທູນຕອບວ່າ, “ພຣະອົງຄືພຣະຄຣິດ, ພຣະບຸດແຫ່ງພຣະເຈົ້າຜູ້ຊົງພຣະຊົນຢູ່.” ແລະພຣະເຢຊູຊົງຕອບແກ່ເຂົາວ່າ, “ສີໂມນ ບາຣໂຢນາ ເອີຍ, ທ່ານເປັນສຸກແລ້ວ; ເພາະວ່າເນື້ອແລະເລືອດບໍ່ໄດ້ສຳແດງຂໍ້ນີ້ແກ່ທ່ານ, ແຕ່ເປັນພຣະບິດາຂອງເຮົາຜູ້ສະຖິດໃນສະຫວັນ. ແລະເຮົາຂໍບອກທ່ານອີກວ່າ, ທ່ານຄືເປໂຕ, ແລະເທິງສີລານີ້ເຮົາຈະສ້າງຄຣິດຕະຈັກຂອງເຮົາໄວ້; ແລະປະຕູແຫ່ງນະລົກຈະບໍ່ມີຊັຍເໜືອຄຣິດຕະຈັກນັ້ນ. ແລະເຮົາຈະມອບກະແຈແຫ່ງອານາຈັກສະຫວັນໃຫ້ແກ່ທ່ານ; ແລະສິ່ງໃດກໍຕາມທີ່ທ່ານຈະຜູກໄວ້ໃນແຜ່ນດິນໂລກ ກໍຈະຖືກຜູກໄວ້ໃນສະຫວັນ; ແລະສິ່ງໃດກໍຕາມທີ່ທ່ານຈະແກ້ອອກໃນແຜ່ນດິນໂລກ ກໍຈະຖືກແກ້ອອກໃນສະຫວັນ.” ແລ້ວພຣະອົງຈຶ່ງຊົງກຳຊັບພວກສາວົກວ່າ ຢ່າບອກຜູ້ໃດວ່າພຣະອົງຄືພຣະເຢຊູພຣະຄຣິດ. ຕັ້ງແຕ່ເວລານັ້ນມາ ພຣະເຢຊູໄດ້ເລີ່ມສຳແດງແກ່ພວກສາວົກຂອງພຣະອົງວ່າ ພຣະອົງຈຳເປັນຕ້ອງໄປຍັງກຸງເຢຣູຊາເລັມ ແລະທົນທຸກຫຼາຍປະການຈາກພວກຜູ້ເຖົ້າແກ່ ຫົວໜ້າປະໂລຫິດ ແລະພວກທຳມະຈານ, ແລະຖືກຂ້າເສຍ, ແລະຖືກຊົງໃຫ້ຄືນພຣະຊົນໃນວັນທີສາມ. ມັດທາຍ 16:13–21.

Back to Articles