Article

# ປານຽມ - ເລກສິບເກົ້າ

ຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ທັງຫຼາຍ: ອັນຕີໂອຄັສ, ຄອນສະແຕນຕິນ, ແລະ ປະທານາທິບໍດີຄົນສຸດທ້າຍ

Author

Jeff Pippenger

Published

March 1, 2026

Formats

PDF
Word
Song MP3

ກຸນແຈໃນການແບ່ງແຍກຂໍ້ພຣະຄໍາພີດານີເອນ 11 ຂໍ້ 10 ຫາ 16 ຢ່າງຖືກຕ້ອງ ພົບໄດ້ໃນການນໍາໃຊ້ຄໍາພະຍາກອນພື້ນຖານທີ່ໄດ້ນໍາໃຊ້ເມື່ອກວ່າສາມສິບປີກ່ອນ, ໃນປີ 1996, ເມື່ອນິຕິຍະສານ The Time of the End ໄດ້ຖືກຕີພິມ. ສາມສິບປີຕໍ່ມາ ພຣະອົງໄດ້ຊົງເປີດເຜີຍວ່າ ຂ່າວສານແຫ່ງຄໍາພະຍາກອນອີກປະການໜຶ່ງຈະຕ້ອງຖືກເຮັດໃຫ້ເປັນທາງການ ດັ່ງທີ່ຂ່າວສານ Millerite ໄດ້ຖືກເຮັດໃຫ້ເປັນທາງການໃນປີ 1831. ໃນປະຫວັດສາດ omega ຂອງສາມສິບປີນີ້ ຂ່າວສານທີ່ຈະຖືກເຮັດໃຫ້ເປັນທາງການນັ້ນ ຖືກສະແດງເປັນການແກ້ໄຂຂ່າວສານກ່ອນໜ້າກ່ຽວກັບອິສລາມ ດັ່ງທີ່ຖືກສະແດງໂດຍ Josiah Litch ແລະຍັງເປັນຂ່າວສານທີ່ຖືກແກ້ໄຂກ່ຽວກັບປະຕູທີ່ຖືກປິດ ດັ່ງທີ່ຖືກສະແດງໂດຍ Samuel Snow, ຊຶ່ງເປັນສັນຍະລັກຂອງຄໍາອຸປະມາເລື່ອງຍິງພົມມະຈັນສິບຄົນ. ຂ່າວສານກ່ຽວກັບອິສລາມ ທີ່ມາພ້ອມກັບຄໍາເຕືອນເຖິງການປິດລົງຂອງປະຕູແຫ່ງໂອກາດແຫ່ງພຣະຄຸນທີ່ດໍາເນີນໄປເປັນລໍາດັບ ໃນຂະນະທີ່ພຣະຄຣິດກໍາລັງສໍາເລັດພາລະກິດແຫ່ງການພິພາກສາຂອງພຣະອົງ ຈະຖືກປະກາດ. ຂ່າວສານນີ້ມີສອງດ້ານ ຄື ເສັ້ນພາຍໃນ ແລະ ເສັ້ນພາຍນອກ ຊຶ່ງຕໍ່ມາແທນສອງຂັ້ນຕອນທໍາອິດຂອງຂະບວນການທົດສອບສາມຂັ້ນຕອນ ທີ່ເກີດຂຶ້ນສະເໝີເມື່ອຄໍາພະຍາກອນໜຶ່ງຖືກເປີດຜະນຶກ ດັ່ງເຊັ່ນການສໍາແດງພຣະເຢຊູຄຣິດໃນວັນທີ December 31, 2023.

ວາລະສານ The Time of the End ບັນຈຸພາບລວມພື້ນຖານກ່ຽວກັບອະນາຄົດຂອງອາເມຣິກາ ດັ່ງທີ່ໄດ້ຖືກແທນໄວ້ໃນຫົກຂໍ້ສຸດທ້າຍຂອງດານີເອນ ບົດ 11 ຊຶ່ງໄດ້ຖືກເປີດຜະນຶກໃນເວລາແຫ່ງອວະສານໃນປີ 1989. ວາລະສານນີ້ໄດ້ຢູ່ໃນບັນທຶກສາທາລະນະມາເປັນເວລາສາມສິບປີ ແລະບໍ່ມີໃຜເຫັນວ່າ ຫົວຂໍ້ສຳຄັນປະການໜຶ່ງຂອງວາລະສານນັ້ນ ແມ່ນການຕໍ່ສູ້ທາງສາສະໜາລະຫວ່າງຄອມມູນິດ ແລະບັນດາຄຣິດຈັກພາຍໃຕ້ອິດທິພົນຂອງຄາທອລິກ ໂດຍສະເພາະໃນຢູເຄຣນ. ການສູ້ຮົບທາງສາສະໜານັ້ນຈາກຊ່ວງເວລາຂອງປີ 1989 ອະທິບາຍບໍລິບົດຂອງຄວາມລົ້ມສະລາຍທາງສາສະໜາຂອງປູຕິນ ດັ່ງທີ່ໄດ້ຖືກແທນໄວ້ໂດຍປໂຕເລມີ ແລະອຸດຊີຢາ ໃນການກະບົດທີ່ທັງສອງໄດ້ສະແດງອອກຢູ່ທີ່ພຣະວິຫານໃນເຢຣູຊາເລັມ. ພຣະວິຫານໃນເຢຣູຊາເລັມນັ້ນແມ່ນພຣະວິຫານຂອງອຸດຊີຢາ ບໍ່ແມ່ນພຣະວິຫານຂອງປໂຕເລມີ. ທັງປູຕິນ ແລະ ເຊເລນສກີ ລ້ວນແຕ່ລົບຫລູ່ພຣະວິຫານດຽວກັນນັ້ນໃນສອງວິທີທີ່ແຕກຕ່າງກັນ; ຄົນໜຶ່ງເປັນດັ່ງຊາວອີຢິບ ແລະ ອີກຄົນໜຶ່ງເປັນດັ່ງຊາວຢິວ.

ຄຣິສຕະຈັກທີ່ກຳລັງຕໍ່ສູ້ກັບກະສັດແຫ່ງທິດໃຕ້ໃນປີ 1989 ນັ້ນ ຄືຄຣິສຕະຈັກຄາທອລິກ. ແລະເປັນຫຍັງຈຶ່ງຈະບໍ່ເປັນເຊັ່ນນັ້ນ? ອະເທວະນິຍົມຂອງຝຣັ່ງໄດ້ນຳມາຊຶ່ງບາດແຜຮ້າຍແຮງແກ່ກະສັດແຫ່ງທິດເໜືອໃນປີ 1798, ດັ່ງນັ້ນເປັນຫຍັງລະບົບສັນຕະປາປາຈຶ່ງຈະບໍ່ໂຕ້ຕອບຄືນຕໍ່ການຂົ່ມເຫັງອັນຍືດເຍື້ອຂອງອະເທວະນິຍົມຕໍ່ຄຣິສຕະຈັກຄາທອລິກ ໂດຍສະເພາະໃນຢູເຄຣນ? ສິ່ງທີ່ສຳຄັນຍິ່ງກວ່ານັ້ນກໍຄື ຄຳພະຍານອັນແຈ້ງຊັດນີ້ກ່ຽວກັບຢູເຄຣນໄດ້ມາຈາກສິ່ງພິມໃນປີ 1996 ທີ່ໄດ້ອ້າງເຖິງນັກປະຫວັດສາດຝ່າຍໂລກກ່ຽວກັບປະຫວັດສາດຂອງປີ 1989. ບັດນີ້ ເມື່ອອົງພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າກຳລັງເປີດຜະນຶກປະຫວັດສາດທີ່ຖືກຊ່ອນເຮືອນຂອງຂໍ້ທີສີ່ສິບ ພຣະອົງໄດ້ຊີ້ໄປຍັງການຕໍ່ສູ້ລະຫວ່າງສອງຄຣິສຕະຈັກອອກໂທດອັກ ເພື່ອຈະຈັດຫາບໍລິບົດທາງຄຳພະຍາກອນແລະທາງປະຫວັດສາດຂອງສົງຄາມຣາເຟຍ ແລະຜົນສືບເນື່ອງຂອງມັນ, ແລະພຣະອົງໄດ້ລວມເອົາຂໍ້ເຂົ້າໃຈອັນຈຳເປັນໄວ້ແລ້ວໃນນິຕິຍະສານ The Time of the End ທີ່ໄດ້ຕີພິມເມື່ອສາມສິບປີກ່ອນ.

ການລົ້ມສະຫລາຍຂອງນາໂປເລອົງສອດຄ່ອງກັບການລົ້ມສະຫລາຍຢ່າງຄ່ອຍເປັນຄ່ອຍໄປຂອງເລນິນ, ສະຕາລິນ ແລະລະບົບຂອງສະຫະພາບໂຊວຽດ. ເມື່ອອານາຈັກພາກໃຕ້ທາງຄຳພະຍາກອນໄດ້ຍ້າຍນະຄອນຫລວງຂອງມັນໄປຍັງຣັດເຊຍ ໄດ້ມີການປະຕິວັດໃຫຍ່ສອງຄັ້ງໃນປີ 1917. ຄັ້ງທຳອິດແມ່ນສິ່ງທີ່ເອີ້ນວ່າການປະຕິວັດຣັດເຊຍ ເມື່ອຊາຣ໌ຖືກໂຄ່ນລົ້ມ, ແລະຕໍ່ມາໃນປີດຽວກັນກໍໄດ້ມີການປະຕິວັດໂບນເຊວິກຕາມມາ, ຊຶ່ງນຳໄປສູ່ສົງຄາມກາງເມືອງຕັ້ງແຕ່ປີ 1917 ຈົນເຖິງ 1922. ໃນປີ 1922 ສະຫະພາບໂຊວຽດໄດ້ຖືກສະຖາປະນາ.

ຈຸດເລີ່ມຕົ້ນຂອງຣັດເຊຍໃນຖານະກະສັດແຫ່ງທິດໃຕ້ທາງຈິດວິນຍານ ໄດ້ເປັນຕົວແທນຂອງການປະຕິວັດສອງຂັ້ນຕອນ ອັນໄດ້ນຳໄປສູ່ສົງຄາມກາງເມືອງ ແລະຈາກນັ້ນກໍ່ໄປສູ່ການກໍ່ຕັ້ງສະຫະພັນຂອງບັນດາປະເທດ. ການລົ່ມສະລາຍຂອງສະຫະພາບໂຊວຽດກໍເປັນສອງຂັ້ນຕອນເຊັ່ນກັນ, ໂດຍເລີ່ມຈາກການທຳລາຍກຳແພງເບີລິນໃນວັນທີ 9 ພະຈິກ 1989, ຊຶ່ງຈາກນັ້ນໄດ້ນຳໄປສູ່ການຢຸບສະຫະພາບໂຊວຽດໃນວັນທີ 31 ທັນວາ 1991. ໃນຖານະຜູ້ປົກຄອງຄົນສຸດທ້າຍຂອງຣັດເຊຍ, ກະສັດແຫ່ງທິດໃຕ້, ວລາດີມີ ປູຕິນ ໄດ້ຖືກໃຊ້ເປັນແບບຢ່າງໂດຍຜູ້ປົກຄອງຣັດເຊຍຄົນທຳອິດ—ວລາດີມີ ເລນິນ.

Vladimir ໝາຍເຖິງ “ຜູ້ນຳທີ່ຍິ່ງໃຫຍ່” ແລະ Putin ໝາຍເຖິງ “ເສັ້ນທາງ.” Lenin ໝາຍເຖິງ “ແມ່ນ້ຳໃຫຍ່,” ແຕ່ Vladimir Lenin ໄດ້ເລືອກໃຊ້ຊື່ Lenin ເພື່ອປິດບັງຊື່ແທ້ຂອງຕົນ, ຊຶ່ງແມ່ນ Vladimir Ilyich Ulyanov. Ilyich ໝາຍເຖິງ “ບຸດຂອງ Elijah,” ແລະ Ulyanov ໝາຍເຖິງ “ບຸດໜຸ່ມຂອງ Elijah.”

ຜູ້ນຳລັດເຊຍຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ໃນເສັ້ນທາງນັ້ນ ໃນປະຫວັດສາດທີ່ຖືກແທນໄວ້ໂດຍຍຸດທະການທີ່ Raphia ໃນປີ 217 ກ່ອນ ຄ.ສ., ໄດ້ຖືກສະແດງແບບດັ່ງເດີມໂດຍຜູ້ນຳຄົນທຳອິດຂອງຣັດເຊຍ, ຜູ້ຊຶ່ງໃນຖານະ Vladimir Lenin ເປັນຜູ້ນຳຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ຂອງແມ່ນ້ຳອັນຍິ່ງໃຫຍ່, ແຕ່ຜູ້ຊຶ່ງໄດ້ປິດບັງຊື່ຂອງຕົນ. ຊື່ເປັນສັນຍາລັກຂອງລັກສະນະ, ແລະການທີ່ Vladimir ປິດບັງຊື່ທັງສອງຂອງຕົນ ສະແດງເຖິງລັກສະນະທີ່ເລືອກແມ່ນ້ຳອັນຍິ່ງໃຫຍ່ແຫ່ງແນວຄິດທາງການເມືອງ ເໜືອກວ່າລັກສະນະທີ່ຖືກແທນໂດຍ Elijah, ຊຶ່ງມີຄວາມໝາຍວ່າ “ພຣະເຈົ້າແມ່ນ Jehovah.” ຮາກຂອງ atheism ແມ່ນການປະຕິເສດພຣະເຈົ້າ, ແລະ atheism ແມ່ນລັກສະນະສຳຄັນປະການໜຶ່ງຂອງກະສັດຝ່າຍໃຕ້. ຊື່ຕັ້ງທີສອງແລະທີສາມຂອງ Lenin ເນັ້ນເຖິງ Elijah ແລະບຸດຂອງທ່ານ, ແລະຈຸດສິ້ນສຸດຂອງຣັດເຊຍໃນຖານະກະສັດຝ່າຍໃຕ້ ຖືກແທນໂດຍ Ptolemy IV, ຜູ້ຊຶ່ງໄດ້ຮັບໄຊຊະນະໃນຍຸດທະການທີ່ Raphia, ແຕ່ເມື່ອ Antiochus ກັບຄືນມາໃນປີ 200 ກ່ອນ ຄ.ສ. ໃນຍຸດທະການທີ່ Panium ບຸດຊາຍອາຍຸຫ້າປີຂອງ Ptolemy ກໍກຳລັງປົກຄອງຢູ່ໃນເວລານັ້ນ. ຊື່ເດີມທັງສອງຂອງ Lenin ຊີ້ບອກເຖິງ Elijah ແລະບຸດຂອງທ່ານ, ແລະສອດຄ່ອງກັບ Ptolemy ແລະບຸດຂອງລາວ. Elijah ແລະຂ່າວສານຕໍ່ບັນດາລູກຫຼານຂອງທ່ານ ປາກົດຂຶ້ນໃນວັນສຸດທ້າຍ, ກ່ອນໜ້າ “ວັນແຫ່ງພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າອັນຍິ່ງໃຫຍ່ແລະນ່າສະພຶງກົວ;” ຊຶ່ງເປັນບ່ອນທີ່ຍຸດທະການທີ່ Raphia ແລະ Panium ຕັ້ງຢູ່ເຊັ່ນກັນ.

> ຈົ່ງເບິ່ງ, ເຮົາຈະສົ່ງເອລີຢາ ຜູ້ພະຍາກອນ ມາຫາພວກເຈົ້າ ກ່ອນວັນແຫ່ງພຣະຢາເວ ອັນຍິ່ງໃຫຍ່ແລະນ່າຢ້ານກົວຈະມາເຖິງ: ແລະທ່ານຈະຫັນໃຈຂອງບິດາໃຫ້ກັບໄປຫາບຸດຫຼານ, ແລະໃຈຂອງບຸດຫຼານໃຫ້ກັບໄປຫາບິດາຂອງພວກເຂົາ, ຢ້ານວ່າເຮົາຈະມາແລະຕີແຜ່ນດິນໂລກດ້ວຍຄຳສາບແຊ່ງ. ມາລາກີ 4:5, 6.

ຄຳພະຍານຂອງອຸດຊີຢາແລະພະໂຕເລມີສອດຄ່ອງກັນໃນຂໍ້ທີສິບເອັດຂອງດານີເອນບົດທີສິບເອັດ, ແລະອຸດຊີຢາໄດ້ມີຊີວິດອີກສິບເອັດປີຫຼັງຈາກການກະບົດແລະການເປັນໂລກຂີ້ທູດຂອງທ່ານ; ໃນຂະນະທີ່ພະໂຕເລມີໄດ້ປົກຄອງລວມທັງໝົດສິບເຈັດປີ, ຊຶ່ງເປັນຈຳນວນປີດຽວກັນກັບຊ່ວງລະຫວ່າງສົງຄາມໃນຂໍ້ທີສິບເອັດແລະຂໍ້ທີສິບຫ້າ. ຄຳພະຍາກອນ 250 ປີທີ່ເລີ່ມໃນປີ 457 ກ່ອນ ຄ.ສ. ໄດ້ສິ້ນສຸດໃນປີ 207 ກ່ອນ ຄ.ສ. ຢູ່ກາງລະຫວ່າງສົງຄາມສອງຄັ້ງນັ້ນ; ສິບປີຫຼັງຈາກ Raphia ແລະເຈັດປີກ່ອນ Panium. ການຄອງລາດຂອງ Ptolemy IV ໄດ້ເລີ່ມໃນປີ 221 ກ່ອນ ຄ.ສ. ແລະທ່ານໄດ້ເສຍຊີວິດໃນປີ 204 ກ່ອນ ຄ.ສ. ດັ່ງນັ້ນ ສິບເຈັດປີຂອງພະໂຕເລມີຈຶ່ງບໍ່ແມ່ນເສັ້ນດຽວກັນກັບສິບເຈັດປີຈາກ Raphia ຫາ Panium. ແລະກໍບໍ່ແມ່ນສິບເຈັດປີດຽວກັນກັບທີ່ຖືກເປັນຕົວແທນໂດຍການສິ້ນສຸດຂອງຄຳພະຍາກອນ 250 ປີທີ່ເລີ່ມຕົ້ນກັບ Nero ໃນປີ 64 ແລະສິ້ນສຸດໃນປີ 313. ຈາກປີ 313 ຫາກົດໝາຍວັນອາທິດຄັ້ງທຳອິດໃນປີ 321 ແມ່ນແປດປີ, ແລະອີກເກົ້າປີຕໍ່ມາ ໃນປີ 330 Constantine ໄດ້ແບ່ງອານາຈັກອອກເປັນຕາເວັນອອກແລະຕາເວັນຕົກ.

ໃນອະນາຄົດອັນໃກ້ຫຼາຍນີ້ ປູຕິນແລະຣັດເຊຍຈະພິຊິດຢູເຄຣນ ແລະຮອຍເທົ້າຂອງ Ptolemy ແລະ Uzziah ຈະເລີ່ມຖືກທຳຊ້ຳອີກໃນປະຫວັດສາດທີ່ຖືກນຳສະເໜີໂດຍຂໍ້ທີສິບສອງ. ພະຍານສອງຄົນໃນພຣະຄຳພີວາງວິກິດການສຸດທ້າຍສຳລັບປູຕິນໄວ້ໃນວິກິດການລະຫວ່າງຄຣິດຈັກແລະລັດ. ການກະບົດຂອງພວກເຂົາໄດ້ປາກົດອອກທີ່ພຣະວິຫານໃນນະຄອນເຢຣູຊາເລັມ ດັ່ງນັ້ນຈຶ່ງຊີ້ບອກວ່າ ພຣະວິຫານແລະສາສະໜາຂອງ Uzziah ແມ່ນຈຸດອ້າງອີງທາງຄຳພະຍາກອນ.

ເຊເລນສະກີ, ຊຶ່ງມີຄວາມໝາຍວ່າ “ສີຂຽວ,” ເປັນຫຸ່ນເຊີດຂອງພວກຂ້າລາດການໂລກາພິວັດແຫ່ງສະຫະພາບຢູໂຣບ ແລະ ສະຫະປະຊາຊາດ, ຊຶ່ງວາລະໂລກາພິວັດຂອງພວກເຂົາໄດ້ຖືກເປັນຕົວແທນຢ່າງເໝາະສົມໂດຍຂະບວນການການເມືອງສີຂຽວທີ່ບູຊາແມ່ພື້ນດິນ. ການທີ່ເຊເລນສະກີເຄີຍເປັນນັກສະແດງນັ້ນກໍເໝາະສົມດີ, ເພາະລາວເປັນຕົວແທນຢ່າງຊັດເຈນຂອງອຳນາດອື່ນໆ, ແລະ ຄວາມໝາຍຂອງຊື່ຂອງລາວວ່າ “ສີຂຽວ” ກໍບົ່ງຊີ້ເຖິງປັດຊະຍາທາງການເມືອງທີ່ຊີ້ນຳການເຄື່ອນໄຫວຂອງລາວເທິງກະດານໝາກຮຸກແຫ່ງປະຫວັດສາດມະນຸດ. ການລຸກຮຸກຈົນອັບຈົນຢູ່ໃກ້ມຸມສຳລັບເຊເລນສະກີແລ້ວ.

ໃນປະຫວັດສາດສຸດທ້າຍນີ້ ການກະບົດຂອງ Uzziah ແລະ Ptolemy ຈະຖືກສະແດງຊ້ຳຂຶ້ນອີກຄັ້ງ ແຕ່ Ptolemy (Putin) ໄດ້ເສຍຊີວິດກ່ອນຍຸດທະການທີ່ Panium ສີ່ປີ ແລະຜູ້ປົກຄອງອົງສຸດທ້າຍຂອງກະສັດແຫ່ງທິດໃຕ້ ຖືກນຳສະເໜີໂດຍເດັກນ້ອຍອາຍຸຫ້າປີຜູ້ໜຶ່ງ ຜູ້ທີ່ກຳລັງຖືກຄວບຄຸມໂດຍກຸ່ມຜູ້ສຳເລັດລາຊການທີ່ສໍ້ລາດ ແລະໄຮ້ຄວາມສາມາດຕໍ່ເນື່ອງກັນ.

ໂທເລມີ ທີ 5 ມີອາຍຸພຽງແຕ່ປະມານ 5–6 ປີເທົ່ານັ້ນ ເມື່ອພຣະອົງຂຶ້ນຄອງລາຊບັນລັງໃນປີ 204 ກ່ອນ ຄ.ສ. (ພາຍຫຼັງການສິ້ນພຣະຊົນຢ່າງລຶກລັບຂອງພຣະບິດາ), ແລະອານາຈັກໂທເລມາອິກກໍໄດ້ຖືກເຮັດໃຫ້ຊະງັກງັນໂດຍການສຳເລັດລາຊການແທນຕໍ່ເນື່ອງຫຼາຍຊຸດທີ່ຂາດຄວາມສາມາດ ຫຼື ສໍ້ລາດບັງຫຼວງໃນລະຫວ່າງການຄອງລາຊຂອງພຣະອົງ. ຄະນະສຳເລັດລາຊການແທນໃນຂັ້ນຕົ້ນແມ່ນຢູ່ໃນຊ່ວງປີ 204–202 ກ່ອນ ຄ.ສ., ຫຼັງຈາກການສິ້ນພຣະຊົນຂອງໂທເລມີ ທີ 4 ຖືກປົກປິດໄວ້ ແລະ ພຣະມານດາຂອງພຣະອົງ ອາຊີໂນເອ ທີ 3 ຖືກສັງຫານ. ບັນດາຜູ້ເປັນທີ່ໂປດປານໃນລາຊສຳນັກ ຄື ໂຊຊິບິອຸສ, ລັດຖະບຸລຸດຜູ້ຮັບໃຊ້ມາດົນນານພາຍໃຕ້ໂທເລມີ ທີ 4, ແລະ ອາກາໂທຄລີສ, ພີ່ຊາຍຂອງອາກາໂທຄລີອາ ນາງສະໜົມຂອງໂທເລມີ ທີ 4, ໄດ້ປະກາດຕົນເປັນຜູ້ສຳເລັດລາຊການແທນ. ພວກເຂົາໄດ້ປອມແປງ ຫຼື ນຳສະເໜີພຣະໄລຍະກຳສະບັບໜຶ່ງເພື່ອໃຫ້ຕົນເອງເປັນຜູ້ປົກຄອງດູແລ, ນຳກະສັດນ້ອຍໄປຢູ່ໃນຄວາມດູແລຂອງອາກາໂທຄລີອາແລະຄອບຄົວຂອງນາງ, ແລະ ກຳຈັດຄູ່ແຂ່ງທີ່ອາດເປັນໄປໄດ້. ໂຊຊິບິອຸສໄດ້ຮັບຜິດຊອບການບໍລິຫານໃນຊ່ວງແຮກເປັນສ່ວນໃຫຍ່.

ການປ່ຽນແປງໜຶ່ງໄດ້ເກີດຂຶ້ນປະມານປີ 202 ກ່ອນ ຄ.ສ., ເມື່ອ Agathocles ກາຍເປັນຜູ້ສຳເລັດລາຊະການຜູ້ມີອຳນາດເດັ່ນ, ແຕ່ເຂົາເປັນທີ່ກຽດຊັງຢ່າງແຜ່ຫຼາຍເນື່ອງຈາກຄວາມເສື່ອມຊາມທາງສິນທຳແລະການບໍລິຫານທີ່ຜິດພາດ. ການລຸກຮືຂຶ້ນຂອງປະຊາຊົນໃນ Alexandria ໄດ້ນຳໄປສູ່ການຮຸມສັງຫານເຂົາຢ່າງໂຫດຮ້າຍໂດຍຝູງຊົນ, ໂດຍທີ່ກະສັດນ້ອຍໄດ້ໃຫ້ຄວາມເຫັນຊອບໃນນາມເທົ່ານັ້ນ. ຜູ້ສຳເລັດລາຊະການຕໍ່ມາແມ່ນ Tlepolemus ຜູ້ວ່າລາຊະການເມືອງ Pelusium, ແລະຕໍ່ຈາກນັ້ນແມ່ນ Aristomenes. ເມື່ອເຖິງເວລາຂອງຍຸດທະການແຫ່ງ Panium ໃນປີ 200 ກ່ອນ ຄ.ສ., ອານາຈັກໄດ້ຢູ່ພາຍໃຕ້ລຳດັບການຜັນປ່ຽນຂອງບັນດາຜູ້ສຳເລັດລາຊະການແລະທີ່ປຶກສາໃນລາຊະສຳນັກເຫຼົ່ານີ້.

ໃນຍຸດທະການທີ່ Panium ກອງກຳລັງຂອງລາຊະວົງ Ptolemaic ໄດ້ຖືກນຳພາຢູ່ໃນສະໜາມຮົບໂດຍນາຍພົນ Scopas ແຫ່ງ Aetolia, ຜູ້ບັນຊາການທະຫານຮັບຈ້າງຜູ້ຖືກແຕ່ງຕັ້ງພາຍໃຕ້ລະບົບຜູ້ສຳເລັດລາຊະການ, ບໍ່ແມ່ນໂດຍ Ptolemy V ເອງ. ກະສັດໜຸ່ມບໍ່ມີອຳນາດຄວບຄຸມອັນແທ້ຈິງ—ການຕັດສິນໃຈ, ຍຸດທະສາດທາງທະຫານ, ແລະຄວາມອ່ອນແອໂດຍລວມຂອງອານາຈັກ ລ້ວນເກີດຈາກຄວາມເປັນອຳມະພາດຂອງຜູ້ສຳເລັດລາຊະການ, ການກະບົດພາຍໃນ (ເຊັ່ນ ການລຸກຮືຂຶ້ນຂອງຊາວອີຢິບພື້ນເມືອງ), ແລະກົນອຸບາຍໃນລາຊະສຳນັກ. ຄວາມບໍ່ໝັ້ນຄົງນີ້ໄດ້ເປີດໂອກາດໃຫ້ Antiochus III the Great ເອົາຊະນະ Scopas ຢ່າງຂາດລອຍທີ່ Panium, ແລະຍຶດເອົາ Coele-Syria, ລວມທັງ Judea, ອອກຈາກການຄວບຄຸມຂອງ Ptolemaic ຢ່າງຖາວອນ.

ນັກປະຫວັດສາດພິຈາລະນາກ່ຽວກັບຄວາມເປັນໄປໄດ້ວ່າການຕາຍຂອງ Ptolemy IV ເກີດຈາກການວາງຢາພິດ; ຊຶ່ງກໍເປັນສ່ວນໜຶ່ງຂອງຂໍ້ຄາດຄະເນທາງປະຫວັດສາດທີ່ກ່ຽວກັບ Vladimir Lenin, Joseph Stalin, ຕະຫຼອດຈົນເຖິງລາຊິນີແຫ່ງທິດໃຕ້, Cleopatra. Putin ມີໄຊໃນສົງຄາມຢູເຄຣນ, ແຕ່ແລ້ວຈຸດເລີ່ມຕົ້ນແຫ່ງຄວາມພິນາດຂອງລາວກໍເລີ່ມຂຶ້ນພ້ອມກັບຄວາມປາຖະໜາຂອງລາວທີ່ຈະນຳໃຊ້ຄວາມສຳພັນແຫ່ງການຄວບຄຸມທີ່ສະຫະພາບໂຊວຽດເຄີຍມີຕໍ່ຄຣິດຈັກຢູເຄຣນອີກຄັ້ງໜຶ່ງ; ຊຶ່ງເມື່ອສິ່ງນັ້ນຖືກຍົກອອກໃນປີ 1989, ມັນໄດ້ເປັນສັນຍະລັກແຫ່ງໄຊຊະນະຂອງກະສັດແຫ່ງທິດເໜືອເໜືອກະສັດແຫ່ງທິດໃຕ້.

ຢູເຄຣນແມ່ນແຫຼ່ງກຳເນີດຂອງອໍໂທດອັກຊີແຫ່ງຊາວສະລາບຝ່າຍຕາເວັນອອກ. ການຮັບບັບຕິສະມາຂອງວລາດິເມຍິຣຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ໄດ້ເກີດຂຶ້ນໃນປີ 988 ທີ່ນະຄອນຄຽບ. ຕໍ່ມາ ມອດໂກໄດ້ອ້າງສິດໃນຕຳແໜ່ງ “ໂຣມທີສາມ” ຫຼັງຈາກຄອນສະແຕນຕິໂນເປິນລົ້ມສະລາຍ, ໂດຍວາງຕົນເອງໄວ້ໃນຖານະເປັນທາຍາດທີ່ຊອບທຳ ແລະເປັນຜູ້ພິທັກຮັກສາຝ່າຍຈິດວິນຍານຂອງແຜ່ນດິນຣັດເຊຍທັງປວງ, ລວມທັງຢູເຄຣນໃນຖານະເປັນ “ເຂດດິນແດນຕາມກົດບັນຍັດສາດສະໜາ” ຂອງຕົນ.

ສັງຄະມົນທົນມອດສໂກວໄດ້ມອງເຫັນຢູເຄຣນມາໂດຍຕະຫຼອດວ່າເປັນອັນໜຶ່ງອັນດຽວທາງຈິດວິນຍານກັບຣັດເຊຍ ພ້ອມດ້ວຍຄໍາຂວັນວ່າ “ປະຊາຊົນດຽວ, ຄວາມເຊື່ອດຽວ,” ຊຶ່ງເປັນຖ້ອຍຄໍາທີ່ປູຕິນເອງໄດ້ໃຊ້ຊ້ຳແລ້ວຊ້ຳອີກ. ຢູເຄຣນ, ໂດຍສະເພາະນັບແຕ່ປີ 2014/2022, ໄດ້ມອງການກຳກັບດູແລຂອງມອດສໂກວເພີ່ມຂຶ້ນວ່າເປັນການຄອບງຳແບບອານານິຄົມແລະຈັກກະພັດ ຫາກບໍ່ແມ່ນຄວາມເປັນແມ່ທາງຈິດວິນຍານທີ່ແທ້ຈິງ. ນັບຮອດເດືອນກຸມພາ 2026, ມີໂຄງສ້າງອອດທອດດອກສ໌ສອງຝ່າຍທີ່ແຂ່ງຂັນກັນ. ຝ່າຍໜຶ່ງແມ່ນສາສນາຈັກອອດທອດດອກສ໌ແຫ່ງຢູເຄຣນ, ຊຶ່ງນັບແຕ່ປີ 2019 ເປັນເອກະລາດຈາກສັງຄະລາດສາກົນບາຣ໌ໂທໂລມິວແຫ່ງຄອນສະແຕນຕິໂນເປິນ. ໃນນະຄອນຄຽບ ສາສນາຈັກອອດທອດດອກສ໌ແຫ່ງຢູເຄຣນຖືກພິຈາລະນາວ່າເປັນສາສນາຈັກແຫ່ງຊາດຢ່າງແທ້ຈິງ.

ຜູ້ອ່ານຈົ່ງລະວັງ: ສາດສະໜາຈັກອອກໂທດອອກຊະຂອງຢູເຄຣນ ເປັນສາດສະໜາຈັກທີ່ແຕກຕ່າງຈາກ ສາດສະໜາຈັກອອກໂທດອອກຊະຂອງຢູເຄຣນ. ສາດສະໜາຈັກອອກໂທດອອກຊະຂອງຢູເຄຣນນັ້ນ ມີຄວາມຜູກພັນກັບສາດສະໜາຈັກອອກໂທດອອກຊະຂອງຣັດເຊຍ, ແລະດ້ວຍເຫດນີ້ ເຊເລນສະກີຈຶ່ງໄດ້ໂຈມຕີມັນ. ວາຕິກັນຄັດຄ້ານການໂຈມຕີຂອງເຊເລນສະກີທີ່ໄດ້ເລີ່ມດຳເນີນຢູ່ແລ້ວ, ແຕ່ການກະບົດຂອງປູຕິນໃນຂໍ້ທີສິບສອງ ຕາມຫຼັງໄຊຊະນະຂອງເຂົາທີ່ຣາເຟຍ, ແລະຍັງເປັນເຫດການໃນອະນາຄົດ.

ສາດສະໜາຈັກອອກໂທດອັອກສ໌ຂອງຢູເຄຣນໄດ້ມີຄວາມຜູກພັນທາງປະຫວັດສາດກັບອົງການຂອງມອດສໂກ. ຫຼັງຈາກການຮຸກຮານໃນປີ 2022 ສາດສະໜາຈັກອອກໂທດອັອກສ໌ຂອງຢູເຄຣນໄດ້ປະກາດຄວາມເປັນເອກະລາດຢ່າງສົມບູນໃນເດືອນພຶດສະພາ 2022, ແຕ່ການສືບສວນຂອງລັດຢູເຄຣນ (DESS) ໄດ້ໂຕ້ແຍ້ງຊ້ຳໆ ວ່າ ສາດສະໜາຈັກນັ້ນຍັງຄົງສັງກັດກັບມອດສໂກຢູ່ທັງໃນດ້ານກົດໝາຍພາຍໃນສາດສະໜາຈັກ ແລະ ທາງນິຕິກຳ. ຢູເຄຣນໄດ້ຜ່ານກົດໝາຍໃນເດືອນສິງຫາ 2024 (ລົງນາມໂດຍ Zelenskyy) ຫ້າມອົງການສາສະໜາໃດໆ ທີ່ມີຄວາມຜູກພັນກັບສາດສະໜາຈັກອອກໂທດອັອກສ໌ຂອງຣັດເຊຍ (ຊຶ່ງເປັນ “ລັດຜູ້ຮຸກຮານ”). ສາດສະໜາຈັກອອກໂທດອັອກສ໌ຂອງຢູເຄຣນໄດ້ຖືກສັ່ງໃຫ້ຕັດຂາດຄວາມຜູກພັນທັງໝົດຢ່າງສົມບູນ ຫຼື ຈະຕ້ອງປະເຊີນກັບການຍຸບເລີກ Kyiv Metropolis ຂອງຕົນຕາມຄຳສັ່ງສານ. ນັບມາຮອດທ້າຍປີ 2025 ແລະ ຕົ້ນປີ 2026, ຍັງຄົງມີການບຸກຄົ້ນຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ, ການໂອນຍ້າຍວັດປະຈຳຕຳບົນໄປສັງກັດສາດສະໜາຈັກອອກໂທດອັອກສ໌ຂອງຢູເຄຣນ (ຫຼາຍກວ່າ 1,300 ແຫ່ງນັບແຕ່ປີ 2022), ຄະດີຄວາມໃນຊັ້ນສານ, ແລະ ຄຳເຕືອນຈາກຜູ້ຊ່ຽວຊານຂອງສະຫະປະຊາຊາດກ່ຽວກັບຂໍ້ກັງວົນເລື່ອງເສລີພາບທາງສາສະໜາທີ່ກ່ຽວກັບສາດສະໜາຈັກອອກໂທດອັອກສ໌ຂອງຢູເຄຣນ.

ນະຄອນວາຕິກັນໄດ້ຄັດຄ້ານຢ່າງເປີດເຜີຍຕໍ່ການຍຸບລ້າງຄຣິສຕະຈັກອອກໂທດອັດສະລັກແຫ່ງຢູເຄຣນໂດຍບັງຄັບໃດໆ. ຣັດເຊຍແລະປູຕິນໄດ້ນໍາສະເໜີເລື່ອງນີ້ວ່າເປັນການຂົ່ມເຫັງຕໍ່ອອກໂທດອັດສະລັກຕາມຫຼັກບັນຍັດຢ່າງແຈ້ງແຈງ ແລະໄດ້ກໍານົດໃຫ້ການຄຸ້ມຄອງ “ຄຣິສຕະຈັກອອກໂທດອັດສະລັກລັດເຊຍ” ເປັນຂໍ້ຮ້ອງຂໍຢ່າງຊັດເຈນໃນການເຈລະຈາສັນຕິພາບໃດໆ. ໂຄສະນາຊວນເຊື່ອຂອງຣັດເຊຍໄດ້ເຊື່ອມໂຍງຄຣິສຕະຈັກອອກໂທດອັດສະລັກແຫ່ງຢູເຄຣນ ແລະການໂຈມຕີຂອງລັດຢູເຄຣນຕໍ່ຄຣິສຕະຈັກນັ້ນ ວ່າເປັນ “ນາຊີ” ແລະເປັນສ່ວນໜຶ່ງຂອງເຫດຜົນທີ່ພວກເຂົາອ້າງເຖິງໃນການ “ກຳຈັດນາຊີ”.

ປູຕິນຈະເຂົ້າໄປ “ໃນພຣະວິຫານ” ຢ່າງອວດດີ ແລະອ້າງສິດອຳນາດທາງວິນຍານຢ່າງເຕັມສ່ວນເຫນືອອອດໂທດອັກສຂອງຢູເຄຣນ ໃນຄວາມພະຍາຍາມທີ່ຈະນຳໂຄງສ້າງສາດສະໜາຈັກທັງໝົດຂອງຢູເຄຣນກັບໄປຢູ່ໃຕ້ການຂຶ້ນຕໍ່ມອດສະໂກອີກຄັ້ງ ໂດຍຮຽກຮ້ອງໃຫ້ມີການຍອມຮັບຕົນເປັນປະມຸກທາງວິນຍານອັນຊອບທຳຂອງໂລກອອດໂທດອັກສລັດເຊຍ.

ນີ້ແມ່ນຄູ່ຂະໜານທີ່ແນ່ນອນຂອງ Ptolemy ຜູ້ເຂົ້າໄປໃນບ່ອນບໍລິສຸດທີ່ສຸດ, ໃນຂະນະທີ່ Uzziah ແມ່ນ Zelenskyy ຜູ້ພະຍາຍາມເຜົາເຄື່ອງຫອມກຳຍານ. ການກະບົດຂອງ Ptolemy ຢູ່ໃນບ່ອນບໍລິສຸດທີ່ສຸດ ແລະ ຂອງ Uzziah ຢູ່ໃນບ່ອນບໍລິສຸດ. ແລ້ວກະສັດຝ່າຍໃຕ້ຜູ້ເຕັມໄປດ້ວຍຄວາມຮື້ນເຮີງຈາກໄຊຊະນະແຫ່ງ “borderline,” ອັນເປັນການຍຸດຕິອຳນາດຕົວແທນຂອງ Nazism, ແລ້ວກໍກ້າວລ່ວງເຂົ້າໄປໃນບ່ອນທີ່ເປັນຂອງຂອບເຂດແຫ່ງສາສະໜາເທົ່ານັ້ນ. ແລ້ວການຖ່ອມລົງຢ່າງກະທັນຫັນໂດຍພຣະຫັດແຫ່ງພຣະຈັດການຈະມາເຖິງ, ແລະ Putin ຈະຫາຍໄປຈາກສາກເຫດການ (ດັ່ງທີ່ Ptolemy IV ໄດ້ສິ້ນຊີວິດໃນປີ 204 BC). ຫຼັງຈາກຊ່ອງວ່າງແຫ່ງອຳນາດໃນ “ຊ່ວງຂອງຜູ້ສືບທອດທີ່ອ່ອນແອ,” ກະສັດຝ່າຍເໜືອຈະກັບຄືນມາດ້ວຍກຳລັງທີ່ຍິ່ງໃຫຍ່ກວ່າເກົ່າ ແລະ ຈະມີໄຊໃນຍຸດທະການ Panium ສະໄໝໃໝ່ໃນຂໍ້ 15.

## ສິບເຈັດ

ສິບເຈັດປີເກີດຂຶ້ນສາມຄັ້ງໃນປະຫວັດສາດ ບ່ອນທີ່ຍຸດທະການແຫ່ງ Raphia ແລະ Panium ປະສານເຂົ້າກັນ ເສັ້ນເທິງເສັ້ນ. ສິບເຈັດປີນັບແຕ່ຄຳປະກາດແຫ່ງ Milan ທີ່ບັນລັງຕາເວັນອອກແລະຕາເວັນຕົກຂອງຈັກກະພັດໄດ້ຖືກນຳມາຮ່ວມກັນໂດຍການສົມຣົດ ຈົນກວ່າອານາຈັກຈະຖືກແບ່ງແຍກ ແລະຢ່າຮ້າງໃນປີ 330. ສິບເຈັດປີທີ່ເປັນທັງຈຸດເລີ່ມຕົ້ນແລະຈຸດສິ້ນສຸດ ເປັນໝຸດໝາຍຂອງອີກສອງຊ່ວງເວລາຄຳພະຍາກອນທີ່ກ່ຽວເນື່ອງກັນ. ໂດຍເລີ່ມຕົ້ນກັບ Nero ໃນປີ 64 ໄດ້ຖືກໝາຍເປັນຊ່ວງເວລາແຫ່ງການຂົ່ມເຫັງ ຊຶ່ງສິ້ນສຸດລົງໃນປະຫວັດສາດຂອງ Constantine the Great. ການຜ່ານຈາກຊ່ວງເວລາແຫ່ງການຂົ່ມເຫັງຂອງ Nero ໄປສູ່ການປະນີປະນອມທີ່ຖືກເປັນຕົວແທນໂດຍ Constantine ຊີ້ບອກເຖິງການປ່ຽນຜ່ານຈາກຄຣິດຕະຈັກ Smyrna ໄປສູ່ຄຣິດຕະຈັກ Pergamos. ປີ 313 ແລະຄຳປະກາດແຫ່ງ Milan ຊີ້ບອກເຖິງຈຸດສິ້ນສຸດຂອງຄຣິດຕະຈັກ Smyrna, ແລະຈຸດສິ້ນສຸດຂອງຊ່ວງສິບເຈັດປີນັ້ນຄືປີ 330, ຊຶ່ງເປັນການສຳເລັດຕາມຄຳພະຍາກອນສາມຮ້ອຍຫົກສິບປີໃນ Daniel 11:24.

> ລາວຈະເຂົ້າໄປຢ່າງສະຫງົບ ແມ່ນແຕ່ໃນບັນດາເຂດທີ່ອຸດົມສົມບູນທີ່ສຸດຂອງແຂວງ; ແລະລາວຈະເຮັດສິ່ງທີ່ບິດາຂອງລາວບໍ່ເຄີຍເຮັດ ແລະທັງບັນພະບຸລຸດກ່ອນບິດາຂອງລາວກໍບໍ່ເຄີຍເຮັດ; ລາວຈະແຈກຢາຍຂອງທີ່ຍຶດໄດ້, ຂອງປຸ້ນ, ແລະຄວາມຮັ່ງມີໃຫ້ແກ່ພວກເຂົາ: ແມ່ນແທ້, ລາວຈະວາງແຜນອຸບາຍຂອງລາວຕໍ່ຕ້ານປ້ອມປາການທີ່ແຂງແຮງ ແມ່ນແຕ່ພຽງຊົ່ວເວລາໜຶ່ງ. ດານີເອນ 11:24.

ສິບເຈັດປີນັບແຕ່ປີ 313 ແລະລັດຖະດຳລັດແຫ່ງ Milan ເລີ່ມຕົ້ນດ້ວຍການສຳເລັດຂອງຄຳພະຍາກອນອັນໜຶ່ງ ແລະສິ້ນສຸດລົງໃນການສຳເລັດຂອງຄຳພະຍາກອນອີກອັນໜຶ່ງ. ການສຳເລັດຂອງຄຳພະຍາກອນອັນທຳອິດທີ່ໝາຍເຖິງຈຸດເລີ່ມຕົ້ນນັ້ນ ບົ່ງຊີ້ການປ່ຽນຜ່ານຈາກຄຣິດຈັກແຫ່ງ Smyrna ໄປສູ່ຄຣິດຈັກແຫ່ງ Pergamos, ແລະຄຳພະຍາກອນທີ່ໝາຍເຖິງຈຸດສິ້ນສຸດຂອງສິບເຈັດປີນັ້ນ ບົ່ງຊີ້ການແບ່ງໂຣມອອກເປັນໂຣມຕາເວັນອອກ ແລະ ໂຣມຕາເວັນຕົກ. ໄລຍະສິບເຈັດປີນີ້ຖືກບົ່ງຊີ້ໂດຍປະຫວັດສາດແຫ່ງຄຳພະຍາກອນ ບໍ່ແມ່ນໂດຍຄຳປະກາດສະເພາະໃດໆທີ່ກຳນົດໄລຍະສິບເຈັດປີ. ອັນຟາຂອງການແບ່ງຄຣິດຈັກທີສອງອອກຈາກຄຣິດຈັກທີສາມ ສອດຄ່ອງກັບການແບ່ງອານາຈັກອອກເປັນຕາເວັນອອກ ແລະ ຕາເວັນຕົກ ໃນການສຳເລັດຂອງຄຳພະຍາກອນເວລາ 360 ປີ. ຄຳພະຍາກອນສອງປະການນັ້ນໄດ້ສະຖາປະນາໄລຍະເວລາສິບເຈັດປີໜຶ່ງ ແລະມັນຈຳເປັນຕ້ອງຖືກສະຖາປະນາໃຫ້ເປັນໄລຍະແຫ່ງຄຳພະຍາກອນທີ່ຊອບທຳ ໂດຍອີງໃສ່ພະຍານສອງຫຼືສາມປາກ; ຖ້າສິບເຈັດເປັນສັນຍະລັກແຫ່ງຄຳພະຍາກອນທີ່ຖືກຕ້ອງ.

ພະຍານເຫຼົ່ານັ້ນດໍາລົງຢູ່ໃນອີກຊ່ວງເວລາ 250 ປີໜຶ່ງ ຊຶ່ງໄດ້ເລີ່ມຕົ້ນໃນປີ 457 ກ່ອນ ຄ.ສ. ໃນວັນທີນັ້ນ ຄໍາພະຍາກອນ 2,300 ປີໃນດານີເອນ 8:14 ໄດ້ເລີ່ມຕົ້ນ. ປີ 457 ກ່ອນ ຄ.ສ. ເປັນຈຸດເລີ່ມຕົ້ນໃນເຊີງຄໍາພະຍາກອນ ແລະເປັນໝຸດໝາຍຄໍາພະຍາກອນທີ່ໄດ້ຖືກສະຖາປະນາໄວ້ແລ້ວ. ການນັບຕໍ່ໄປ 250 ປີເຂົ້າສູ່ອະນາຄົດນໍາທ່ານໄປເຖິງປີ 207 ກ່ອນ ຄ.ສ. ຊຶ່ງເປັນປະຫວັດສາດລະຫວ່າງຍຸດທະການທີ່ Raphia ແລະ Panium. ຍຸດທະການທີ່ Raphia ແລະ Panium ບໍ່ອາດຖືກແຍກອອກຈາກກັນໄດ້ ເພາະທັງສອງລ້ວນແຕ່ເປັນການສູ້ຮົບທີ່ Antiochus the Great ເຂົ້າຮ່ວມ. ຈາກຍຸດທະການທີ່ Raphia ໃນປີ 217 ກ່ອນ ຄ.ສ. ຈົນເຖິງຍຸດທະການທີ່ Panium ໃນປີ 200 ກ່ອນ ຄ.ສ. ເປັນເວລາສິບເຈັດປີ. ຄໍາພະຍາກອນ 2,300 ປີລະບຸເຖິງການປ່ຽນແປງຍຸກການຈັດສັນໃນຕອນເລີ່ມຕົ້ນ ເມື່ອພຣະລາຊະກຳນົດສະບັບທີສາມໄດ້ຟື້ນຟູອໍານາດອະທິປະໄຕແຫ່ງຊາດຂອງຢູດາ ແລະຕໍ່ມາໃນຕອນສິ້ນສຸດກໍມີການປ່ຽນແປງຍຸກການຈັດສັນ ເມື່ອພຣະຄຣິດໄດ້ຍ້າຍຈາກບ່ອນບໍລິສຸດໄປສູ່ບ່ອນບໍລິສຸດທີ່ສຸດ. ປີ 207 ກ່ອນ ຄ.ສ. ເປັນຕົວແທນແຫ່ງການປ່ຽນແປງຍຸກການຈັດສັນຈາກການປົກຄອງຂອງອີຢິບເຫນືອແຂວງຢູເດຍ ໄປສູ່ຍຸກການປົກຄອງຂອງ Seleucid ເຫນືອແຜ່ນດິນອັນສະຫງ່າງາມ. ຍຸກການຄວບຄຸມຂອງ Seleucid ເຫນືອແຜ່ນດິນອັນສະຫງ່າງາມໄດ້ກໍ່ໃຫ້ເກີດການກະບົດຂອງ Maccabees ໃນປີ 167 ກ່ອນ ຄ.ສ.

ໄລຍະເວລາ 250 ປີຂອງເນໂຣສິ້ນສຸດລົງດ້ວຍປະຫວັດຂອງຄອນສະແຕນຕິນມະຫາລາດ, ແລະ 250 ປີທີ່ສິ້ນສຸດລົງລະຫວ່າງສອງຍຸດທະການນັ້ນແມ່ນປະຫວັດຂອງອັນຕີໂອຄັສມະຫາລາດ. ໃນຍຸດທະການທີ່ຣາເຟຍ, ພະໂຕເລມີ IV ໄດ້ເອົາຊະນະອັນຕີໂອຄັສມະຫາລາດ ແລະ ພະໂຕເລມີໄດ້ຄອງລາດເປັນເວລາສິບເຈັດປີ. ທັງສອງໄລຍະເວລາ 250 ປີປະກອບມີໄລຍະເວລາສິບເຈັດປີທີ່ແຈ້ງຊັດ. ທັງສອງສິ້ນສຸດລົງໃນປະຫວັດຂອງຜູ້ປົກຄອງຜູ້ໜຶ່ງທີ່ຖືກຮູ້ຈັກວ່າເປັນມະຫາລາດ. ທັງສອງໄລຍະເວລາ 250 ປີເລີ່ມຕົ້ນທີ່ໝຸດໝາຍພະຍາກອນທີ່ໄດ້ຖືກສະຖາປະນາໄວ້ ແລະ ທັງສອງກໍສິ້ນສຸດລົງທີ່ໝຸດໝາຍພະຍາກອນທີ່ໄດ້ຖືກສະຖາປະນາໄວ້.

ສະຫະລັດອາເມລິກາໄດ້ເລີ່ມຕົ້ນໃນວັນທີ 4 ກໍລະກົດ 1776 ແລະ 250 ປີຕໍ່ມານຳທ່ານໄປສູ່ວັນທີ 4 ກໍລະກົດ 2026 ເມື່ອ Donald Trump, ຜູ້ທີ່ເປັນທີ່ຮູ້ຈັກໃນຖານະຜູ້ທີ່ສະແຫວງຫາທີ່ຈະເຮັດໃຫ້ອາເມລິກາ “great,” ຈະສະເຫຼີມສະຫຼອງ 250 ປີນັ້ນ. ປີ 2026, ດັ່ງເຊັ່ນດຽວກັບ 250 ປີນັບຈາກ 457 BC, ສິ້ນສຸດລົງໃນກາງປະຫວັດສາດຂອງສົງຄາມສະໄໝໃໝ່ຂອງ Raphia ແລະ Panium, ທີ່ຮູ້ຈັກກັນໃນນາມສົງຄາມຢູເຄຣນ ແລະ ສົງຄາມໂລກຄັ້ງທີສາມ. ການຄອງລາດຂອງກະສັດຝ່າຍໃຕ້, ໄລຍະເວລາຂອງກົດວັນອາທິດຄັ້ງທຳອິດ ແລະ ໄລຍະເວລາຈາກຍຸດທະການ Raphia ໄປຫາ Panium ໄດ້ຈັດໃຫ້ເກີດເປັນສາມໄລຍະເວລາຂອງສິບເຈັດປີ ທີ່ທັງໝົດລ້ວນເຊື່ອມໂຍງກັບປະຫວັດສາດຄຳພະຍາກອນດຽວກັນ. ສາມໄລຍະເວລາຂອງ 250 ປີລ້ວນມາບັນຈົບພ້ອມກັນໃນປະຫວັດສາດຄຳພະຍາກອນດຽວກັນ. ສາມໄລຍະເວລາຂອງ 250 ປີນີ້ສະຖາປະນາສາມເສັ້ນຂອງຄວາມຈິງແຫ່ງຄຳພະຍາກອນ ພ້ອມດ້ວຍປະຫວັດສາດທີ່ກ່ຽວໂຍງກັບ Donald Trump, ຜູ້ຖືກແທນຄວາມໝາຍວ່າເປັນ Constantine the Great ຫຼື Antiochus the Great.

ເສັ້ນເວລາສາມເສັ້ນຂອງ 250 ປີ ໃຫ້ພາບປະກອບສາມຢ່າງທີ່ແຕກຕ່າງກັນ ແຕ່ສົມທົບກັນ ກ່ຽວກັບວັນສຸດທ້າຍ. ເສັ້ນເວລາຂອງ Nero ຊີ້ບອກປະຫວັດສາດສິບເຈັດປີແຫ່ງການປະນີປະນອມ ຊຶ່ງສະທ້ອນລັກສະນະແຫ່ງຄຳພະຍາກອນຂອງການກໍ່ຮ່າງສ້າງຮູບຂອງສັດຮ້າຍໄດ້ຢ່າງສົມບູນ.

> “ພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າໄດ້ຊົງສຳແດງໃຫ້ຂ້າພະເຈົ້າເຫັນຢ່າງແຈ້ງຊັດວ່າ ຮູບຈຳລອງຂອງສັດຮ້າຍນັ້ນຈະຖືກສ້າງຂຶ້ນກ່ອນທີ່ເວລາແຫ່ງການທົດລອງຈະສິ້ນສຸດລົງ; ເພາະວ່ານີ້ຈະເປັນການທົດສອບອັນຍິ່ງໃຫຍ່ສຳລັບປະຊາຊົນຂອງພຣະເຈົ້າ ໂດຍການທົດສອບນັ້ນ ຈຸດໝາຍປາຍທາງນິລັນດອນຂອງເຂົາທັງຫລາຍຈະຖືກຕັດສິນ. ຈຸດຍືນຂອງທ່ານເປັນການປົນກັນຢ່າງຍຸ່ງເຫຍີງຂອງຄວາມບໍ່ສອດຄ່ອງກັນ ຈົນມີພຽງບໍ່ຫລາຍຄົນເທົ່ານັ້ນທີ່ຈະຖືກຫລອກລວງ.”

> “ໃນພຣະນິມິດ 13 ຫົວຂໍ້ນີ້ໄດ້ຖືກນຳສະເໜີຢ່າງແຈ່ມແຈ້ງ; [ພຣະນິມິດ 13:11–17, ຖືກຍົກມາອ້າງ].

> “ນີ້ຄືການທົດສອບທີ່ປະຊາຊົນຂອງພຣະເຈົ້າຈະຕ້ອງມີກ່ອນທີ່ພວກເຂົາຈະຖືກປະທັບຕາ. ທຸກຄົນຜູ້ທີ່ໄດ້ພິສູດຄວາມຈົງຮັກພັກດີຂອງຕົນຕໍ່ພຣະເຈົ້າໂດຍການຖືຮັກສາພຣະບັນຍັດຂອງພຣະອົງ, ແລະປະຕິເສດທີ່ຈະຍອມຮັບວັນຊະບາໂຕອັນປອມ, ຈະເຂົ້າຢູ່ໃຕ້ທຸງຂອງພຣະອົງຜູ້ເປັນອົງພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າ Jehovah, ແລະຈະໄດ້ຮັບຕາປະທັບຂອງພຣະເຈົ້າຜູ້ຊົງພຣະຊົນຢູ່. ແຕ່ບັນດາຜູ້ທີ່ຍອມປະຖິ້ມຄວາມຈິງອັນມີຕົ້ນກຳເນີດຈາກສະຫວັນ ແລະຍອມຮັບວັນຊະບາໂຕວັນອາທິດ, ຈະໄດ້ຮັບເຄື່ອງໝາຍຂອງສັດຮ້າຍ.” Manuscript Releases, volume 15, 15.

ຮູບຂອງສັດຮ້າຍ ແມ່ນການປະສົມປະສານລະຫວ່າງຄຣິສຕະຈັກ ແລະ ລັດ, ໂດຍທີ່ຄຣິສຕະຈັກເປັນຝ່າຍຄວບຄຸມຄວາມສຳພັນນັ້ນ. ການປະນີປະນອມຂອງຄອນສະແຕນຕິນ ໃນຄວາມພະຍາຍາມທີ່ຈະນຳລັດທິນອກສາສະໜາມາຮວມເຂົ້າກັບຄຣິດສະຕຽນ ແມ່ນຕົວຢ່າງແບບຄລາສສິກຂອງການປະນີປະນອມໃນຍຸກສຸດທ້າຍ.

> “ໃນຂະບວນການທີ່ກຳລັງດຳເນີນຢູ່ໃນສະຫະລັດເວລານີ້ ເພື່ອໃຫ້ບັນດາສະຖາບັນແລະຂະນົບທຳນຽມຂອງຄຣິສຕະຈັກໄດ້ຮັບການອຸປະຖຳຈາກລັດ ພວກໂປຣເຕສຕັນກຳລັງດຳເນີນຕາມຮອຍຂອງພວກປາປິສຕ໌. ຫາກຈະວ່າໃຫ້ຫຼາຍກວ່ານັ້ນ ພວກເຂົາກຳລັງເປີດປະຕູໃຫ້ລະບົບສັນຕະປາປາໄດ້ກັບຄືນມາຮັບອຳນາດສູງສຸດອີກໃນອາເມຣິກາທີ່ເປັນໂປຣເຕສຕັນ ຊຶ່ງອຳນາດນັ້ນນາງໄດ້ສູນເສຍໄປແລ້ວໃນໂລກເກົ່າ. ແລະສິ່ງທີ່ເຮັດໃຫ້ຂະບວນການນີ້ມີຄວາມໝາຍສຳຄັນຍິ່ງຂຶ້ນ ກໍຄືຂໍ້ເທັດຈິງທີ່ວ່າ ຈຸດປະສົງຫຼັກທີ່ມຸ່ງໝາຍໄວ້ນັ້ນ ແມ່ນການບັງຄັບໃຫ້ຖືຮັກສາວັນອາທິດ—ຂະນົບທຳນຽມໜຶ່ງທີ່ມີກຳເນີດມາຈາກໂຣມ ແລະທີ່ນາງອ້າງວ່າເປັນເຄື່ອງໝາຍແຫ່ງອຳນາດຂອງນາງ. ນັ້ນແຫຼະຄືວິນຍານຂອງລະບົບສັນຕະປາປາ—ວິນຍານແຫ່ງການຄອຍປະສານໃຫ້ສອດຄ່ອງກັບຂະນົບໂລກ ການຍົກຍ້ອງທຳນຽມປະເພນີຂອງມະນຸດເໜືອກວ່າພຣະບັນຍັດຂອງພຣະເຈົ້າ—ທີ່ກຳລັງແຊກຊຶມເຂົ້າໄປໃນບັນດາຄຣິສຕະຈັກໂປຣເຕສຕັນ ແລະກຳລັງນຳພາພວກເຂົາໃຫ້ກະທຳວຽກງານດຽວກັນຄືການຍົກຊູວັນອາທິດ ຊຶ່ງລະບົບສັນຕະປາປາໄດ້ກະທຳມາກ່ອນພວກເຂົາ.”

> “ຖ້າຜູ້ອ່ານປາຖະໜາຈະເຂົ້າໃຈເຖິງບັນດາຕົວແທນທີ່ຈະຖືກນໍາໃຊ້ໃນການຂັດແຍ້ງອັນໃກ້ຈະມາເຖິງ, ທ່ານກໍພຽງແຕ່ຕ້ອງຕິດຕາມບັນທຶກເຖິງວິທີການທີ່ໂຣມໄດ້ນໍາໃຊ້ເພື່ອຈຸດປະສົງດຽວກັນນັ້ນໃນຍຸກສະໄໝກ່ອນ. ຖ້າທ່ານປາຖະໜາຈະຮູ້ວ່າ ພວກຄາທອລິກແລະໂປຣເຕສະແຕນທີ່ຮ່ວມມືກັນນັ້ນຈະປະຕິບັດຕໍ່ບັນດາຜູ້ທີ່ປະຕິເສດຄໍາສອນຂອງພວກເຂົາຢ່າງໃດ, ກໍໃຫ້ທ່ານເບິ່ງຈິດໃຈທີ່ໂຣມໄດ້ສະແດງອອກຕໍ່ວັນຊະບາໂຕ ແລະຕໍ່ບັນດາຜູ້ປົກປ້ອງວັນນັ້ນ.”

> “ພຣະລາຊະກຳນົດ, ສະພາປຶກສາທົ່ວໄປ, ແລະ ຂໍ້ບັງຄັບຂອງຄຣິດຕະຈັກທີ່ມີອຳນາດທາງໂລກຄ້ຳຈຸນ ແມ່ນບັນດາຂັ້ນຕອນທີ່ເຮັດໃຫ້ວັນສະຫຼອງຂອງຄົນຕ່າງສາສະໜານັ້ນໄດ້ຮັບຖານະອັນມີກຽດໃນໂລກຄຣິດຕຽນ. ມາດຕະການສາທາລະນະປະການທຳອິດທີ່ບັງຄັບໃຫ້ຖືວັນອາທິດ ແມ່ນກົດໝາຍທີ່ຈັກກະພັດຄອນສະແຕນຕິນໄດ້ປະກາດໃຊ້. (ຄ.ສ. 321) ພຣະລາຊະກຳນົດນີ້ກຳນົດໃຫ້ປະຊາຊົນໃນເມືອງຢຸດພັກໃນ ‘ວັນອັນນ່າເຄົາລົບຂອງດວງອາທິດ,’ ແຕ່ອະນຸຍາດໃຫ້ປະຊາຊົນໃນຊົນນະບົດດຳເນີນວຽກກະສິກຳຂອງຕົນຕໍ່ໄປ. ເຖິງແມ່ນວ່າໃນຄວາມໝາຍແທ້ແລ້ວມັນເປັນກົດໝາຍແບບນອກຮີດ, ແຕ່ກໍໄດ້ຖືກບັງຄັບໃຊ້ໂດຍຈັກກະພັດ ຫຼັງຈາກການຍອມຮັບສາສະໜາຄຣິດຂອງພຣະອົງແຕ່ພຽງໃນນາມ.” The Great Controversy, 574.

ຄວາມຄືບໜ້າຂອງການປະນີປະນອມທີ່ໄດ້ນຳໄປສູ່ ແລະຈະນຳໄປສູ່ກົດໝາຍວັນອາທິດອີກຄັ້ງ ຖືກເປັນຕົວແທນໂດຍຊ່ວງເວລາສິບເຈັດປີຈາກ 313 ຫາ 330 ໂດຍມີກົດໝາຍວັນອາທິດສະບັບທຳອິດໃນປີ 321 ເປັນຈຸດກາງຂອງປະຫວັດສາດ. ໃນຕອນເລີ່ມຕົ້ນມີການສົມຣົດລະຫວ່າງຕາເວັນອອກກັບຕາເວັນຕົກ ແລະໃນຕອນສຸດທ້າຍມີການຢ່າຮ້າງຂອງຕາເວັນອອກກັບຕາເວັນຕົກ. ກົດໝາຍວັນອາທິດສະບັບທຳອິດແມ່ນຫຼັກໝາຍກາງ ອັນເປັນຕົວແທນຂອງການກະບົດ ເຊັ່ນດຽວກັນກັບອັກສອນຕົວທີສິບສາມຂອງອັກສອນຮີບຣູ ເມື່ອມີອັກສອນຕົວທຳອິດນຳໜ້າ ແລະມີອັກສອນຕົວທີຊາວສອງ ແລະເປັນຕົວສຸດທ້າຍຂອງອັກສອນຕາມຫຼັງ ກໍປະກອບເປັນຄຳພາສາຮີບຣູວ່າ ຄວາມຈິງ. ການສົມຣົດໃນຕອນຕົ້ນ ແລະການຢ່າຮ້າງໃນຕອນທ້າຍ ຊີ້ບອກອັກສອນອານຟາທີ່ສອດຄ້ອງກັບອັກສອນໂອເມກາ. ຊ່ວງເວລາ 250 ປີທີ່ເລີ່ມຕົ້ນກັບ Nero ມີລາຍເຊັນຂອງພຣະຄຣິດ ແລະມັນກ່າວເຖິງຫົວຂໍ້ໜຶ່ງຂອງຄວາມຈິງສຳລັບຍຸກປະຈຸບັນໃນວັນທ້າຍ.

ໄລຍະເວລາ 250 ປີທີ່ເລີ່ມຕົ້ນໃນ 457 BC ກຳລັງເນັ້ນໜັກເຖິງສິນລະປະແຫ່ງການປົກຄອງລັດ ທີ່ຖືກເປັນຕົວແທນໂດຍ Antiochus the Great ໃນຂະນະທີ່ເຂົາຢືນຢູ່ພາຍໃນໄລຍະ 17 ປີ ຈາກ Raphia ເຖິງ Panium. ພວກເຮົາເຂົ້າໃຈສິ່ງນີ້ວ່າເປັນສິນລະປະແຫ່ງການປົກຄອງລັດ, ເພາະໃນ 457 BC ຄຳພະຍາກອນ 2,300 ປີ ກໍໄດ້ເລີ່ມຕົ້ນເຊັ່ນກັນ. 2,300 ປີ ແມ່ນເສັ້ນຄຳພະຍາກອນພາຍໃນ ທີ່ກ່າວເຖິງພະລາຊະກິດແຫ່ງການໄຖ່ຂອງພຣະເຈົ້າ ຊຶ່ງສອດຄ່ອງກັບສັນຍະລັກຂອງສິນລະປະແຫ່ງຄຣິດຈັກ. ບໍ່ເໝືອນກັບໄລຍະເວລາ 250 ປີ ທີ່ເລີ່ມຕົ້ນກັບ Nero, ໄລຍະເວລາທີ່ເລີ່ມຕົ້ນໃນ 457 BC ກຳລັງກ່າວເຖິງບົດບາດທາງການເມືອງຂອງປະທານາທິບໍດີອາເມຣິກາຄົນສຸດທ້າຍ ຜູ້ທີ່ກຳລັງສະແຫວງຫາທີ່ຈະເຮັດໃຫ້ອາເມຣິກາ ແລະຕໍ່ຈາກນັ້ນທັງໂລກ ຍິ່ງໃຫຍ່, ໃນຂະນະທີ່ເຂົາສົ່ງເສີມແນວຄວາມຄິດຄາທອລິກທີ່ຜິດພາດ ກ່ຽວກັບຍຸກທອງແຫ່ງສັນຕິສຸກ 1,000 ປີ.

250 ປີຂອງສະຫະລັດອາເມຣິກາ, ຜູ້ຊຶ່ງເປັນສັດຮ້າຍແຫ່ງແຜ່ນດິນໂລກໃນ Revelation ບົດທີ 13, ບົ່ງຊີ້ເຖິງບົດສະຫຼຸບຂອງອານາຈັກທີຫົກໃນຄຳພະຍາກອນແຫ່ງພຣະຄຳພີ, ຊຶ່ງສິ້ນສຸດລົງບ່ອນທີ່ມັນໄດ້ເລີ່ມຕົ້ນ, ຄືທ່າມກາງສົງຄາມ. ຜູ້ຊະນະໃນປະຫວັດສາດ ເປັນຜູ້ກຳນົດບັນທຶກຂອງປະຫວັດສາດທີ່ຖືກຮັກສາໄວ້. ພວກ Democrats ທີ່ມັງກອນແຫ່ງໂລກາພິວັດເປັນຜູ້ໜຸນຫຼັງ, ມອງເຫັນຄວາມອະນາຖາໃນປັດຈຸບັນນີ້ວ່າເປັນການປະຕິວັດ, ແລະພວກ Republicans ທີ່ມີແຕ່ຄຳເວົ້າແຕ່ບໍ່ມີການກະທຳ ມອງເຫັນປະຫວັດສາດປັດຈຸບັນນີ້ວ່າເປັນສົງຄາມກາງເມືອງ. ພວກ Democrats ເປັນຕົວແທນຂອງມັງກອນໃນຄຳພະຍາກອນແຫ່ງພຣະຄຳພີ, ແລະພວກ Republicans ຖືກເປັນຕົວແທນໃນຖານະພວກ Protestants ທີ່ເສື່ອມຖອຍ, ຫຼືໃນຖ້ອຍຄຳຂອງໂຢຮັນໃນ Revelation ບົດທີ 16, ພວກເຂົາຄືຜູ້ພະຍາກອນປອມ. ສະຫະລັດອາເມຣິກາໄດ້ເລີ່ມຕົ້ນດ້ວຍສົງຄາມແຫ່ງການປະຕິວັດ ແລະມັນສິ້ນສຸດລົງດ້ວຍສົງຄາມແຫ່ງການປະຕິວັດ. ພັກ Republican ໄດ້ເລີ່ມຕົ້ນໃນສົງຄາມກາງເມືອງ ແລະພວກເຂົາສິ້ນສຸດລົງໃນສົງຄາມກາງເມືອງ. ພວກ Republicans ເຫັນສົງຄາມກາງເມືອງທີ່ພວກ Democrats ເອີ້ນວ່າການປະຕິວັດ.

ທ່ານ Trump ໃນຖານະປະທານາທິບໍດີພັກ Republican ຄົນສຸດທ້າຍ ມີຄຸນລັກສະນະເຊິ່ງເປັນຄຳພະຍາກອນຂອງປະທານາທິບໍດີພັກ Republican ຄົນທຳອິດ ຜູ້ຊຶ່ງປາກົດຂຶ້ນໃນປະຫວັດສາດພາຍນອກຂອງສົງຄາມກາງເມືອງ. ສົງຄາມກາງເມືອງພາຍນອກຂອງ Lincoln ນັ້ນ ກໍເປັນປະຫວັດສາດພາຍໃນຂອງຄຳພະຍາກອນໃນເອຊາຢາ ບົດທີ 7 ຂໍ້ 8 ເຊິ່ງໄດ້ສິ້ນສຸດລົງໃນປີ 1863 ອັນເປັນປີດຽວກັນກັບການປະກາດປົດປ່ອຍທາດ. ການຈຳແນກລະຫວ່າງສອງພັກນັ້ນ ເປັນຫຼັກການແຫ່ງຄຳພະຍາກອນທີ່ສຳຄັນຂັ້ນຕົ້ນ ແລະເປັນຮາກຖານ. ມັນໄດ້ເລີ່ມຕົ້ນກັບ Cain ແລະ Abel, ຜູ້ຊຶ່ງໃນສະໄໝຂອງພຣະຄຣິດໄດ້ຖືກແທນຄ່າໂດຍພວກ Sadducees ແລະພວກ Pharisees, ຊຶ່ງເປັນ Cain ສອງຈຳພວກ ທີ່ຈະສັງຫານ Abel ຄົນດຽວ.

ພວກຟາຣິຊາຍ ແລະ ພວກຊາດູກາຍ ເປັນຕົວແທນຂອງບັນດາຜູ້ທີ່ເຫັນດີໃຫ້ຕຶງພຣະເມຊີອາຂອງຕົນໄວ້ເທິງໄມ້ກາງແຂນ ດ້ວຍເຫດຜົນທີ່ແຕກຕ່າງກັນ ແຕ່ກໍແມ່ນຄວາມເຫັນດີຮ່ວມກັນຢູ່ດີ. ພວກຟາຣິຊາຍປະກາດວ່າຕົນດຳລົງຮັກສາພຣະບັນຍັດ ແຕ່ຫາໄດ້ປະຕິບັດບໍ່ ດັ່ງເຊັ່ນພັກຣີພັບລິກັນ. ພວກຟາຣິຊາຍປະກາດວ່າຕົນດຳລົງຮັກສາພຣະບັນຍັດດັ້ງເດີມອັນມາຈາກພຣະເຈົ້າ ແຕ່ກັບຕີຄວາມພຣະບັນຍັດນັ້ນຜ່ານເຫດຜົນອັນລຳອຽງແລະອະຄະຕິຂອງຕົນເອງ. ສຳລັບພວກຟາຣິຊາຍ ພຣະບັນຍັດດັ້ງເດີມ ກໍຄືລັດຖະທຳມະນູນສຳລັບພັກຣີພັບລິກັນ ຄືລັດຖະທຳມະນູນສະບັບດຽວນັ້ນເອງທີ່ພວກເຂົາອ້າງວ່າສະໜັບສະໜູນ ແຕ່ຫາໄດ້ສະໜັບສະໜູນບໍ່. ພວກຊາດູກາຍປະຕິເສດລິດເດດຂອງພຣະເຈົ້າ ແລະເຖິງແມ່ນຈະເປັນນິກາຍທີ່ນ້ອຍກວ່າພວກຟາຣິຊາຍ ແຕ່ພວກຊາດູກາຍກໍຄວບຄຸມພູມທັດທາງສາສະໜາແລະການເມືອງຂອງແຂວງຢູເດຍໃນສະໄໝຂອງພຣະຄຣິດ. ພັກເດໂມແຄຣັດເປັນນິກາຍທີ່ນ້ອຍກວ່າພັກຣີພັບລິກັນ ນ້ອຍເສຍຈົນພວກເຂົາຈຳຕ້ອງສໍ້ໂກງເພື່ອຄົງອຳນາດໄວ້ ແຕ່ພວກເຂົາກໍຍັງຄົງອຳນາດໄວ້ໄດ້ຢູ່ ເພາະຄູ່ຕໍ່ສູ້ຂອງພວກເຂົາ ຜູ້ທີ່ປະກາດວ່າຕົນຍຶດຖືຄວາມຍຸດຕິທຳອັນເທົ່າທຽມສຳລັບທຸກຄົນ ບໍ່ເຮັດອັນໃດເລີຍເພື່ອບັງຄັບໃຊ້ບັນດາຫຼັກການແຫ່ງກົດໝາຍທີ່ຕົນປະກາດວ່າຍຶດຖື.

ບໍ່ມີສິ່ງໃດໃໝ່ຢູ່ໃຕ້ດວງອາທິດ, ແລະພັກການເມືອງສອງພັກໃນສະຫະລັດກໍເປັນສ່ວນໜຶ່ງຂອງພູມທັດແຫ່ງຄຳພະຍາກອນ ພໍໆກັນກັບທີ່ພວກຟາຣິສີ ແລະ ຊາດູກາຍເຄີຍເປັນ. ແນ່ນອນວ່າຍັງມີຄວາມຂະໜານອື່ນໆອີກຫຼາຍຕາມແນວຄຳພະຍາກອນນີ້, ແຕ່ຈະເປັນກໍແຕ່ເມື່ອທ່ານເຫັນຄວາມສຳພັນໃນເຊິງຄຳພະຍາກອນຂອງອຳນາດອັນອະທຳສອງຝ່າຍ, ຜູ້ຊຶ່ງເຖິງແມ່ນເປັນສັດຕູກັນ ແຕ່ກໍກັບມາຮ່ວມເປັນໜຶ່ງດຽວເພື່ອຕໍ່ຕ້ານຄວາມບໍລິສຸດ, ເມື່ອນັ້ນທ່ານຈຶ່ງຈະເຫັນ Ptolemy ແລະ Uzziah ໃນແສງສະຫວ່າງທີ່ຖືກຕ້ອງ. ກະສັດຝ່າຍໃຕ້ທັງສອງພະອົງໄດ້ພະຍາຍາມຖວາຍເຄື່ອງບູຊາທີ່ພຣະວິຫານດຽວກັນ, ແຕ່ Ptolemy, ຈາກອີຢິບ, ເປັນຕົວແທນຂອງອຳນາດມັງກອນ—ພັກເດໂມແຄຣັດ. Uzziah, ໃນຖານະກະສັດແຫ່ງຢູເດຍ, ເປັນຜູ້ນຳຂອງແຜ່ນດິນອັນຮຸ່ງໂລດ, ຜູ້ຊຶ່ງແມ່ນໂປຣເຕສຕັນທີ່ຫຼົງທາງ, ຫຼື ຜູ້ພະຍາກອນປອມ—ພັກຣີພັບລິກັນ.

ຄວາມສຳພັນລະຫວ່າງມັງກອນແລະຜູ້ພະຍາກອນປອມ ໄດ້ຖືກນຳສະແດງຢ່າງເປັນແບບຢ່າງຄລາສສິກຢູ່ທີ່ພູກາເມນ. ຢູ່ເທິງພູນັ້ນ, ອາຮາບເປັນຕົວແທນຂອງມັງກອນ ແລະພວກຜູ້ພະຍາກອນຂອງບາອານແລະອາຊະຕາໂຣດຂອງເຢຊາເບນ ເປັນຕົວແທນຂອງພວກຜູ້ພະຍາກອນປອມຜູ້ຢືນຕໍ່ຕ້ານເອລີຢາ. ສັດຮ້າຍຊຶ່ງຄືເຢຊາເບນ ຍັງຄົງຢູ່ເບື້ອງຫຼັງສາກໃນຊາມາເຣຍ. ມັງກອນທີ່ຮ່ວມເປັນອັນໜຶ່ງກັບຜູ້ພະຍາກອນປອມ ຍັງໄດ້ຖືກນຳສະແດງໂດຍການຮ່ວມຕົວກັນຂອງໂຣມນອກສາສະໜາແລະພວກຢິວທີ່ໄມ້ກາງແຂນ ເຊັ່ນດຽວກັນກັບທີ່ຈະເປັນການຮ່ວມຕົວຂອງພັກເດໂມແຄຣັດແລະພັກຣີພັບລິກັນໃນກົດໝາຍວັນອາທິດ. ອົງປະກອບຂອງອຳນາດທີ່ຮ່ວມເປັນອັນໜຶ່ງນັ້ນ ໄດ້ຖືກນຳສະແດງໂດຍພັກເດໂມແຄຣັດແລະພັກຣີພັບລິກັນພາຍໃນເຂົາອັນເປັນພັກຣີພັບລິກັນຂອງສັດຮ້າຍແຫ່ງແຜ່ນດິນ. ອຳນາດທາງການເມືອງອັນບໍ່ບໍຣິສຸດສອງປະການນັ້ນ ໄດ້ຖືກນຳສະແດງໂດຍກາອິນ, ແລະສາຍຂອງອາເບນກໍມີການແບ່ງສອງປະການເຊັ່ນກັນ.

ເສັ້ນສາຍຂອງອາເບນ, ຊຶ່ງເມື່ອທຽບກັບເສັ້ນສາຍພາຍນອກຂອງກາອິນແລ້ວເປັນເສັ້ນສາຍພາຍໃນ, ແລະຖືກເປັນຕົວແທນໂດຍພົມມະຈາຣີສອງຈຳພວກ. ຄວາມກ້າວໜ້າຂອງເຂົາສັດໂລກທີ່ເປັນໂປຣເຕສຕັງ ຂອງສັດຮ້າຍຈາກແຜ່ນດິນ ຊຶ່ງກໍຄືສະຫະລັດອາເມລິກາ, ຖືກເປັນຕົວແທນໂດຍລຳດັບຂອງການຊຳລະໃຫ້ບໍລິສຸດທາງສາສະໜາ ຊຶ່ງເລີ່ມຕົ້ນກັບຄຣິດຕະຈັກຊາດິສໃນປີ 1798, ເມື່ອສະຫະລັດໄດ້ກາຍເປັນອານາຈັກທີຫົກໃນຄຳພະຍາກອນພຣະຄຳພີ. ຊາດິສເປັນຄຣິດຕະຈັກທີ່ມີຊື່ສຽງອ້າງວ່າຕົນມີຊີວິດຢູ່, ແຕ່ທີ່ແທ້ແລ້ວຕາຍ. ພາຍໃນປີ 1798 ນິກາຍໂປຣເຕສຕັງຕ່າງໆທີ່ໄດ້ແຍກຕົວອອກຈາກຄຣິດຕະຈັກສັນຕະປາປາ ກໍໄດ້ກຳລັງຫວນກັບຄືນໄປຫາໂຣມແລ້ວ. ພວກຄຣິສຕຽນໄດ້ຖືກເອີ້ນວ່າ “ຄຣິສຕຽນ” ເປັນຄັ້ງທຳອິດທີ່ເມືອງອັນຕິໂອກ.

> “ແມ່ນຢູ່ໃນເມືອງອານຕີໂອກທີ່ພວກສາວົກໄດ້ຖືກເອີ້ນວ່າ ຄຣິສຕຽນ ເປັນຄັ້ງທຳອິດ. ຊື່ນັ້ນໄດ້ຖືກຕັ້ງໃຫ້ແກ່ພວກເຂົາ ເພາະວ່າພຣະຄຣິດເປັນຫົວໃຈສຳຄັນແຫ່ງການປະກາດ, ການສັ່ງສອນ, ແລະການສົນທະນາຂອງພວກເຂົາ. ຢ່າງບໍ່ຂາດສາຍ ພວກເຂົາໄດ້ກ່າວເລົ່າເຫດການຕ່າງໆທີ່ໄດ້ເກີດຂຶ້ນໃນຊ່ວງວັນແຫ່ງພຣະລາຊກິດຂອງພຣະອົງໃນໂລກນີ້ ເມື່ອພວກສາວົກໄດ້ຮັບພຣະພອນດ້ວຍການປະທັບຢູ່ສ່ວນພຣະອົງຂອງພຣະອົງ. ດ້ວຍຄວາມບໍ່ຮູ້ເຫນື່ອຍ ພວກເຂົາໄດ້ໄຕ່ຕອງເຖິງຄຳສອນຂອງພຣະອົງ ແລະການອັດສະຈັນແຫ່ງການຮັກສາຂອງພຣະອົງ. ດ້ວຍຮິມຝີປາກທີ່ສັ່ນໄຫວ ແລະນັຍຕາທີ່ຊຸ່ມນ້ຳຕາ ພວກເຂົາໄດ້ກ່າວເຖິງຄວາມທຸກລະທົມຂອງພຣະອົງໃນສວນ, ການຖືກຫັກຫຼັງ, ການຖືກພິພາກສາ, ແລະການຖືກປະຫານຂອງພຣະອົງ, ພ້ອມທັງຄວາມອົດກັ້ນ ແລະຄວາມຖ່ອມພຣະອົງ ທີ່ພຣະອົງໄດ້ທົນຕໍ່ການດູໝິ່ນ ແລະການທໍລະມານທີ່ບັນດາສັດຕູໄດ້ກະທຳຕໍ່ພຣະອົງ, ແລະຄວາມສົງສານອັນດຸດດັ່ງພຣະເຈົ້າ ທີ່ພຣະອົງໄດ້ອະທິຖານເພື່ອຜູ້ທີ່ຂົ່ມເຫັງພຣະອົງ. ການຄືນພຣະຊົນ ແລະການສະເດັດຂຶ້ນສູ່ສະຫວັນຂອງພຣະອົງ, ພ້ອມທັງພຣະລາຊກິດຂອງພຣະອົງໃນສະຫວັນໃນຖານະພຣະຜູ້ກາງເພື່ອມະນຸດທີ່ຕົກຢູ່ໃນບາບ, ເປັນຫົວຂໍ້ທີ່ພວກເຂົາຍິນດີທີ່ຈະກ່າວເຖິງຢູ່ເນືອງນິດ. ບັນດາຄົນຕ່າງຊາດຈຶ່ງສົມຄວນຢ່າງຍິ່ງທີ່ຈະເອີ້ນພວກເຂົາວ່າ ຄຣິສຕຽນ ເນື່ອງຈາກວ່າພວກເຂົາປະກາດພຣະຄຣິດ ແລະຖວາຍຄຳອະທິຖານຕໍ່ພຣະເຈົ້າຜ່ານທາງພຣະອົງ.”

> “ແມ່ນພຣະເຈົ້າຜູ້ໄດ້ປະທານນາມ ຄຣິສຕຽນ ແກ່ພວກເຂົາ. ນີ້ເປັນນາມອັນສົງກະສັດ ຊຶ່ງປະທານໃຫ້ແກ່ທຸກຄົນທີ່ຜູກພັນຕົນເອງເຂົ້າກັບພຣະຄຣິດ. ພາຍຫຼັງ ຢາໂກໂບ ໄດ້ຂຽນເຖິງນາມນີ້ວ່າ, ‘ພວກຄົນມັ່ງມີບໍ່ໄດ້ຂົ່ມເຫັງພວກທ່ານ ແລະລາກພວກທ່ານໄປຕໍ່ໜ້າບັນລັງພິພາກສາດອກຫຼື? ພວກເຂົາບໍ່ໄດ້ໝິ່ນປະໝາດນາມອັນປະເສີດນັ້ນ ຊຶ່ງພວກທ່ານຖືກເອີ້ນຕາມນາມນັ້ນດອກຫຼື?’ ຢາໂກໂບ 2:6, 7. ແລະ ເປໂຕ ໄດ້ປະກາດວ່າ, ‘ຖ້າຜູ້ໃດທົນທຸກໃນຖານະເປັນຄຣິສຕຽນ ກໍຢ່າໃຫ້ລາວລະອາຍ; ແຕ່ຈົ່ງໃຫ້ລາວຖວາຍພຣະກຽດແດ່ພຣະເຈົ້າເນື່ອງດ້ວຍເຫດນີ້.’ ‘ຖ້າພວກທ່ານຖືກຕິຕຽນເພາະນາມຂອງພຣະຄຣິດ ພວກທ່ານກໍເປັນສຸກ; ເພາະວ່າພຣະວິນຍານແຫ່ງພຣະສິລິ ແລະແຫ່ງພຣະເຈົ້າ ສະຖິດຢູ່ເທິງພວກທ່ານ.’ 1 ເປໂຕ 4:16, 14.” Acts of the Apostles, 157.

ຄรິດຕະຈັກເອເຟໂຊ ໄດ້ຮັບນາມວ່າ ຄຣິດສະຕຽນ ອັນໄດ້ນຳໄປສູ່ຄຣິດຕະຈັກຜູ້ຖືກຂົ່ມເຫງຂອງສະເມີນາ, ແລະຕໍ່ຈາກນັ້ນກໍແມ່ນຄຣິດຕະຈັກແຫ່ງການປະນີປະນອມໃນປະຫວັດສາດຂອງເພີກາໂມ. ເມື່ອອຳນາດສັນຕະປາປາໄດ້ຂຶ້ນຄອງບັນລັງ, ການແຍກອອກໄດ້ຊີ້ບົ່ງຄຣິດຕະຈັກແທ້ຂອງພຣະເຈົ້າວ່າເປັນຄຣິດຕະຈັກໃນຖິ່ນທຸລະກັນດານ. ຄຣິດຕະຈັກໂຣມັນຄື ທີອາໄທຣາ. ເມື່ອສິ້ນສຸດຊ່ວງຖິ່ນທຸລະກັນດານໜຶ່ງພັນສອງຮ້ອຍຫົກສິບປີ, ຄຣິດຕະຈັກໂປຣເຕສະແຕນໄດ້ເກີດຂຶ້ນ, ແລະນັບແຕ່ຈຸດນັ້ນເປັນຕົ້ນໄປ ເຂົາສັດຂອງໂປຣເຕສະແຕນກໍຖືກນຳສະແດງໂດຍລຳດັບແຫ່ງການທົດສອບແລະການຊຳລະອັນເປັນຂອງພຣະເຈົ້າ.

ລັດທິໂປຣແຕສແຕນໄດ້ເລີ່ມຕົ້ນເມື່ອ Martin Luther ຕອກຕິດຂໍ້ປະກາດ 95 ຂໍ້ຂອງລາວໄວ້ເທິງປະຕູໃນປີ 1517, ແລະ “23” ປີຕໍ່ມາ ໃນປີ 1540 ຄະນະ Jesuit ກໍໄດ້ເລີ່ມຂຶ້ນ. ໃນປີ 2013 ການນຳສະເໜີ Habakkuk’s Tables ຄັ້ງທີ 95 ແລະເປັນຄັ້ງສຸດທ້າຍໄດ້ຖືກຕອກຕິດໄວ້ເທິງປະຕູ, ແລະໃນວັນທີ 13 ມີນາ 2013 ສັນຕະປາປາ Jesuit ອົງທໍາອິດໄດ້ຖືກສະຖາປະນາ. Martin Luther ໄດ້ຖືກຕັດອອກຈາກສາສນາຈັກໃນປະຫວັດສາດນັ້ນໂດຍສັນຕະປາປາ Leo. ຈົ່ງພິຈາລະນາເອົາເອງ…

ໃນປີ 1798 ຄຣິດຈັກເມືອງ Sardis ອ້າງວ່າຕົນຍຶດຖືນາມວ່າ “Protestant,” ແຕ່ໂດຍການຫັນກັບໄປຫາ Rome ພວກເຂົາກໍໄດ້ກຳລັງລົ້ມເຫລວໃນການຮັກສານາມຂອງຕົນແລ້ວ. ເມື່ອ Millerite Adventism ໄດ້ຮັບຄົບເພີງແຫ່ງ Protestantism ໃນປີ 1844, ພວກເຂົາເປັນຕົວແທນແຫ່ງການຕັກເຕືອນຕໍ່ Jeroboam ກະສັດອົງທຳອິດແຫ່ງ Israel, ຊົນຊາດໜຶ່ງທີ່ເປັນຍາດສາຍເລືອດຂອງເຜົ່າໃນ Judah ບ່ອນທີ່ພຣະເຈົ້າໄດ້ປະດິດຖານພຣະວິຫານຂອງພຣະອົງ. Jeroboam ໄດ້ຕັ້ງຂອງປອມຂຶ້ນມາ ໂດຍອີງໃສ່ສາສະໜາທີ່ເປັນຕົວແທນແຫ່ງພັນທະການໃນອະດີດຂອງຊາດຂອງຕົນ. ລາວໄດ້ເຮັດຊ້ຳການກະບົດພື້ນຖານຂອງ Aaron ໃນການຕັ້ງຮູບຈຳລອງຂອງສັດຮ້າຍ ພ້ອມດ້ວຍນັຍສຳຄັນທາງຄຳພະຍາກອນທັງປວງທີ່ຜູກພັນກັບເລື່ອງນັ້ນ. ແຕ່ໃນພິທີຖວາຍຂອງລາວ Millerite Adventism ໄດ້ຕັກເຕືອນການທີ່ລາວບໍ່ເຕັມໃຈຈະສືບຕໍ່ນຳການນະມັດສະການອັນແທ້ຈິງໄປຍັງພຣະວິຫານບ່ອນທີ່ພຣະເຈົ້າສະຖິດຢູ່. Jeroboam ຕ້ອງການໃຫ້ຈຸດສຸມຂອງການນະມັດສະການຢູ່ທີ່ Bethel ແລະ Dan, ຊຶ່ງເປັນຕົວແທນແກ່ຜູ້ທີ່ມາຈາກ Sardis ໃນປີ 1844 ຜູ້ທີ່ປະຕິເສດບໍ່ຍອມຕິດຕາມ Christ ເຂົ້າໄປໃນ Most Holy Place.

ອັດເວັນຕິດແບບມິນເລີໄດ້ເລືອກທີ່ຈະຫວນກັບໄປສູ່ສາສະໜາຂອງໂຣມ, ແລະໄດ້ຮັບເອົາຂໍ້ໂຕ້ແຍ້ງທາງຄຳສອນຢ່າງແທ້ຈິງຂອງບັນດາຜູ້ທີ່ພຶ່ງຖືກເປີດເຜີຍວ່າເປັນຜູ້ພະຍາກອນປອມ ໂດຍການປະຕິເສດຂ່າວສານຂອງມິນເລີ; ໂດຍຍົກພວກເຂົາຂຶ້ນເປັນນາຍທາງດ້ານເທວະສາດຂອງຕົນ ເພື່ອໃຫ້ເຫດຜົນຮອງຮັບການປະຕິເສດຂ່າວພະຍາກອນເລື່ອງເຈັດຄັ້ງ. ອັດເວັນຕິດແບບມິນເລີ, ດັ່ງເຊັ່ນຜູ້ພະຍາກອນທີ່ບໍ່ເຊື່ອຟັງ, ໄດ້ເລືອກເອົາທາງຂອງຕົນເອງ ແທນທີ່ຈະຕິດຕາມການຊົງນຳຂອງພຣະເຈົ້າ. ເສັ້ນທາງທີ່ຄົນໂງ່ເລືອກໃນທຸກການທົດສອບ ແລະທຸກການຊຳລະແຍກລະຫວ່າງພົມມະຈາລີທີ່ມີປັນຍາກັບພົມມະຈາລີທີ່ໂງ່ ນັບຈາກການປະຕິຮູບໂປຣແຕສຕັງເປັນຕົ້ນມາໃນປະຫວັດສາດແຫ່ງຄຳພະຍາກອນ ແມ່ນເສັ້ນທາງທີ່ຫວນກັບໄປສູ່ການນະມັດສະການແຜ່ນດິນທີ່ທ່ານເຄີຍຖືກຊ່ວຍໃຫ້ພົ້ນອອກມາ, ແລະດັ່ງທີ່ພວກເຂົາກ່າວກັນວ່າ, “ທຸກເສັ້ນທາງນຳໄປສູ່ໂຣມ.” ທຸກເສັ້ນທາງ ຍົກເວັ້ນທາງເກົ່າແກ່ຂອງເຢເຣມີຢາ.

ການປະຕິຮູບໂປຣເຕສຕັນໄດ້ຖືກເປັນແບບລ່ວງໜ້າໂດຍການກັບໄປອີຢິບຂອງໂມເຊ ເພື່ອນໍາພາປະຊາຊົນຂອງພຣະເຈົ້າເຂົ້າໄປສູ່ແຜ່ນດິນແຫ່ງພຣະສັນຍາ. ເມື່ອອອກຈາກແຜ່ນດິນແຫ່ງການເປັນທາດແລ້ວ ພຣະເຈົ້າຊົງມຸ່ງໝາຍຈະປະທານພຣະບັນຍັດຂອງພຣະອົງແກ່ປະຊາຊົນທີ່ພຣະອົງຊົງເລືອກ. ໃນແນວສາຍຂອງໂມເຊ ແລະຂອງການປະຕິຮູບໂປຣເຕສຕັນ ການກະບົດໄດ້ປາກົດອອກມາທັນທີຫຼັງຈາກການຊ່ວຍໃຫ້ພົ້ນ. ພຣະເຈົ້າໄດ້ທົດສອບຊາດິສ ຊຶ່ງເປັນປະຊາຊົນທີ່ອ້າງວ່າຕົນມີນາມອັນມີຊີວິດ ແຕ່ກັບຕາຍແລ້ວໃນເວລາຂອງຂ່າວສານຂອງວິນລຽມ ມິນເລີ. ການຊໍາລະລ້າງສອງຄັ້ງໄດ້ເກີດຂຶ້ນໃນປີ 1844; ຄັ້ງທໍາອິດແມ່ນການຊໍາລະລ້າງຄຣິສຕະຈັກຂອງຊາດິສ ຜູ້ທີ່ໄດ້ອ້າງວ່າເປັນໂປຣເຕສຕັນ ແຕ່ໄດ້ຖືກພິສູດວ່າຕາຍແລ້ວ; ແລະຕໍ່ມາພວກມິນເລີຣາຍຕ໌ກໍໄດ້ຖືກຊໍາລະລ້າງໃນປີດຽວກັນນັ້ນ ເພື່ອໃຫ້ສໍາເລັດຕາມຄໍາອຸປະມາຂອງພົມມະຈາຣີສິບຄົນ.

ພັກດີໂມແຄຣັດ ແລະ ພັກຣີພັບລິກັນ ເປັນຕົວແທນຂອງສອງຊັ້ນທາງການເມືອງ ຊຶ່ງຮ່ວມກັນປະກອບເປັນເຂົາຂອງສາທາລະນະລັດເທິງສັດຮ້າຍຈາກແຜ່ນດິນໃນພຣະນິມິດບົດທີ 13. ພົມມະຈາລີທີ່ສະຫລາດ ແລະ ພົມມະຈາລີທີ່ໂງ່ ເປັນຕົວແທນຂອງສອງຊັ້ນທາງສາສະໜາ ຊຶ່ງຮ່ວມກັນປະກອບເປັນເຂົາໂປຣແຕສຕັງທ໌ເທິງສັດຮ້າຍຈາກແຜ່ນດິນ. ພົມມະຈາລີທີ່ສະຫລາດຖືຄອບຄອງນາມທຳອິດທີ່ໄດ້ຖືກປະທານໃນເມືອງອັນຕີໂອກ. ພົມມະຈາລີທີ່ສະຫລາດເປັນຄຣິດສະຕຽນ ແຕ່ພວກເຂົາກໍເປັນຊາວຟີລາເດນເຟຍດ້ວຍ ຜູ້ທີ່ມີຄຳສັນຍາວ່າຈະໄດ້ຮັບນາມໜຶ່ງ.

> ຜູ້ໃດທີ່ມີໄຊ ເຮົາຈະກະທໍາໃຫ້ຜູ້ນັ້ນເປັນເສົາຫຼັກໃນພຣະວິຫານແຫ່ງພຣະເຈົ້າຂອງເຮົາ ແລະຜູ້ນັ້ນຈະບໍ່ອອກໄປອີກເລີຍ; ແລະເຮົາຈະຂຽນພຣະນາມຂອງພຣະເຈົ້າຂອງເຮົາໄວ້ເທິງຜູ້ນັ້ນ ແລະຊື່ຂອງນະຄອນແຫ່ງພຣະເຈົ້າຂອງເຮົາ ຊຶ່ງຄືເຢຣູຊາເລັມໃໝ່ ຊຶ່ງລົງມາຈາກສະຫວັນແຕ່ພຣະເຈົ້າຂອງເຮົາ; ແລະເຮົາຈະຂຽນນາມໃໝ່ຂອງເຮົາໄວ້ເທິງຜູ້ນັ້ນ. ພຣະນິມິດ 3:12.

ເທື່ອທໍາອິດທີ່ພຣະເຈົ້າໄດ້ຕັ້ງນາມໃຫ້ຊົນຂອງພຣະອົງວ່າ ຄຣິດສະຕຽນ ແມ່ນຢູ່ທີ່ເມືອງອັນຕີໂອກ, ແລະ ປະຫວັດສາດທີ່ໃນນັ້ນຂະບວນການລາວດີເຊຍຂອງຄົນຫນຶ່ງແສນສີ່ໝື່ນສີ່ພັນ ປ່ຽນໄປເປັນຂະບວນການຟີລາເດລເຟຍຂອງຄົນຫນຶ່ງແສນສີ່ໝື່ນສີ່ພັນ ກໍແມ່ນປະຫວັດສາດຂອງອັນຕີໂອຄັສມະຫາລາດ ຜູ້ທີ່ເມືອງອັນຕີໂອກໄດ້ຖືກຕັ້ງຊື່ຕາມ, ແລະ ຜູ້ທີ່ຖືກເປັນຕົວແທນໃນຕອນທ້າຍຂອງໄລຍະເວລາ 250 ປີ ລະຫວ່າງຍຸດທະການຣາເຟຍ ແລະ ປານຽມ.

ພວກເຮົາຈະສືບຕໍ່ກ່າວເຖິງສິ່ງເຫຼົ່ານີ້ໃນບົດຄວາມຖັດໄປ.

Back to Articles