Article

# Ekitabo kya Yoweeri n’Ekkanisa y’Abadiventisti Ab’Olunaku Olw’Omukaaga ey’e Lawodikiya - Ennamba amakumi ana mu nnya

Ennamba amakumi ana mu nnya

Author

Jeff Pippenger

Published

February 10, 2026

Formats

PDF
Word

Mu 1844, enjigiriza eya Ssabbiiti ey’olunaku olw’omusanvu yabikkulibwa, era ne yateekebwamu amaanyi eri Sister White bwe yatunuulira mu Ssanduuko y’Endagaano. Yawandiika era nti mu nnaku ez’enkomerero enjigiriza ey’okufukamu omubiri yalina obuteekebwamu amaanyi obw’eggulu obwenkanankana. Ssabbiiti ey’olunaku olw’omusanvu eyimirira omusana omw’enjawulo oguva mu Ssanduuko y’Endagaano bwe lwatandika Olunaku lw’Okutangirirwa olw’okujuza ekifaananyi; ate Ssabbiiti y’omwaka ogw’omusanvu eyimirira omusana omw’enjawulo oguva mu Ssanduuko y’Endagaano bwe lutuuka ku nkomerero yaalwo Olunaku lw’Okutangirirwa olw’okujuza ekifaananyi.

Ennyigiriza y’Okutwala Omubiri efaananyiziddwa mu kukuŋaana okutukuvu okw’enkomerero okuli mu Leevitiku amakumi abiri mu ssatu; era kye omega ku Ssabbiiti ey’olunaku olw’omusanvu, nga ye kukuŋaana okutukuvu okubereberye ku ntandikwa ya Leevitiku amakumi abiri mu ssatu. Eyo Ssabbiiti eyasooka eriikirira amaanyi ga Katonda ag’obutonda, ate Ssabbiiti ey’enkomerero eriikirira amaanyi ge ag’okutondawo. Eyo Ssabbiiti eyasooka efaananyizibwa n’ennamba "23" ate ey’enkomerero n’ennamba "252."

Ebifananyi ebyo ebibiri bye bifuuka obubonero obuteekeddwa ku nkomerero zombi za Leviitiko 23. Era bwe bityo, bye bifuuka n’obubonero obuli ku nkomerero zombi mu byafaayo by’Abamilleraiti. Mu 1798 kwe kwabeerawo okutuukirizibwa kw’emyaka 2,520 egy’okubonereza eri obwakabaka obwa mu bukiikaddyo bwa Isirayiri; ate n’emyaka 2,300 gatuukirizibwa nga 22 Okitobba, 1844. Bw’aleetebwa Mukyala White mu Yeekaalu Entukuvu n’atunuulira Ebiragiro bya Katonda Ekkumi, yali afaananyiriza abantu ba Katonda ab’ennaku ez’oluvannyuma abagoberera Kristo mu Ekifo Ekitukuvu Ennyo mu kiseera gy’aba nga amaliriza omulimu gwe ogw’okuteekebwa mu bumu n’Katonda. Ekigezo kya yeekaalu kye kigezo ky’okugoberera Omwana gw’Endiga wonna gy’agenda.

> Abo be bataayonoonebwa n’abakazi; kubanga ba balongoofu. Abo be bagoberera Omwana gw’Endiga wonna w’agenda. Abo baannunulwa okuva mu bantu, nga be bibala ebyasooka eri Katonda n’Omwana gw’Endiga. Okubikkulirwa 14:4.

Sister White, ng’omunabbi, yali alaga mu kifaananyi abeesigwa abaasooka abayingira mu Ekifo Ekitukuvu Ennyo mu kukkiriza, era bwe yakola bwe atyo yali awa ekyokulabirako ky’abeesigwa ab’enkomerero abayingira mu kukkiriza mu Ekifo Ekitukuvu Ennyo ne batunuulira munda mu Ekisanduuko ky’Endagaano. Kye balaba nga kimulikiddwa eyo ye enjigiriza ey’Okufuuka omubiri, okumalirizibwa kw’okufuuka-kimu. Balaba Bakerubi ababikkirira babiri abakiikirira Ssabbiiti ebbiri ez’okutonda n’okuddamu-okutonda. Balaba ennamba 252 ku ludda lumu lw’Ekisanduuko ky’Endagaano ne 23 ku ludda olulala, ne bategeera nti, nga bwe kigenderagana n’okutonda n’okuddamu-okutonda, 23 ekiikirira obufumbo bwa Obwa-Katonda n’obuntu, era balaba 252 ng’akabonero k’okukyusibwa kw’omuntu okufuuka omuntu agattiddwa n’Obwa-Katonda.

Entebe ey’okusaasira teyateekwa kuggyibwawo; bwe kityo, Mukyala White okutunuulira munda kyali okubikkulirwa okw’enjawulo, era mu ngeri y’obunnabbi ekifaananyi kino kyasinga okukwatira ku nnaku ez’oluvannyuma okusinga ku nnaku ze yabeeramu. Bwe tutunuulira, tukyusibwa. Ekigezo ky’Yeekaalu kwe Kristo okukulembera abantu be ab’engeso ennongoofu mu Yeekaalu ye, n’entambuka ku ntambuka. Amazima ag’obunnabbi gakiikirira emitendera egy’oku kkubo eritangaazibwa obubaka bw’Okwogerera waggulu mu ttumbi ly’ekiro.

Yeekaalu ya Abamillerite ey’emyaka amakumi ana mu mukaaga gwe mutendera.

Yeekaalu ey'obuntu eya "23," (omusajja n'omukazi, yabatonda) ye eddala.

Okuzimba yeekaalu ye mu nnaku ssatu okwa Kristo kye omutendera.

Eggwanika kye yeekaalu ya Malaki.

Neemiya yatukuzza ekiterekero ku butali butukuvu bwa Tobiya.

Mu yeekaalu eyo kabona asinga obukulu Hilikiya gye yazuulira ebiwandiiko bya Musa mu biseera by’okuzuukusibwa kwa Kabaka Yosiya.

Yeekaalu Neemiya gye yatukuza okuva mu okuswaza, ye yennyini yeekaalu Kristo gye yatukuza emirundi ebiri okuva mu "okusobya ku byetukuvu" kwayo, nga Sister White bw’agamba.

Ekisanduuko ky'ekirooto kya Miller kyali esitepu.

Bwe yamala Kristo okutwala Abeesigwa be mu Kifo Ekitukuvu Ennyo, n’abakulembera, nga ekyo kiyimirizibwa ku bwa Sister White, okutuuka ku Ssanduuko ey’Endagaano; n’asitulako ekifo eky’okusaasira, n’abakkiriza okulaba munda. Bwe batunuulira munda, balaba nti byombi—enjigiriza ey’okufuuka omubiri ne Ssabbiiti y’Olunaku olw’Omusanvu—bibikkiddwako ekitangaala ekitereevu. Olunyiriri ku lunyiriri, abo abategeera enjigiriza ‘ezibikkiddwako ekitangaala ekitereevu’ beegatta ne Sister White mu okuyingira mu Kifo Ekitukuvu Ennyo mu kukkiriza era ne batunuulira mu Ssanduuko ey’Endagaano.

Abannabbi ab’edda baayogera n’obukakafu obusinga ku nnaku ez’enkomerero okusinga ku nnaku ze baabeerangamu. Bwe bennyini abannabbi abo ab’edda bwe bafuuka ekitundu ky’obujulirwa, baba bakiikirira abantu ba Katonda mu nnaku ez’enkomerero, era abantu ba Katonda mu nnaku ez’enkomerero be emitwalo kkumi na nnya n’enkumi nnya. Mwannyinaffe White, oboolyawo, ye munnabbi asinga obukulu mu bannabbi ab’edda, kubanga eby’okulabirako bye byonna bukiikirira entandikwa (Alufa) ey’ebyafaayo eby’enkomerero (Omega) by’abantu emitwalo kkumi na nnya n’enkumi nnya. Abannabbi bonna balaga mu kifaananyi abasigaddewo, naye Mwannyinaffe White era akiikirira ebyafaayo eby’entandikwa ebituukirizibwa mu byafaayo eby’enkomerero, okutuuka ku buli nnukuta.

Mu mubyafaayo ogw'ensibuko ogwa Alpha, Mwannyikazi White, mu kwolesebwa, atwalibwa mu Kifo Ekitukuvu Ennyo eky'ettabernakulo ery'omu ggulu. Nga atuuse eyo, entebe y'okusaasira eri ku Ssanduuko y'Endagaano, entebe eyataalina kuggyibwawo, n'esitulibwa waggulu, eryoke Mwannyikazi White atunuulire munda gye yalaba Ebiragiro Ekkumi.

> Mu Kifo Ekitukuvu Ennyo nnalaba essanduuko; waggulu n’omu mabbali gaayo kwaliko zaabu omulongoofu ennyo. Ku nkomerero buli ku y’ensanduuko kwaliko kerubi mulungi, nga ebiwaawaatiro bye byasaasaanye waggulu ku yo. Obwenyi bwabwe bwali butunulagana, era baali batunula wansi. Wakati w’abamalayika waaliwo ekyoterezo kya zaabu. Waggulu w’essanduuko, we abamalayika bayimirira, waaliwo ekitiibwa ekimala okwaka nnyo, nga kirabika ng’entebe gye Katonda abeera. Yesu yayimirira okumpi n’essanduuko, era bwe zaali zituuka gy’ali ensaba z’abatukuvu, obubaane mu kyoterezo ne bwooka ne bufuuka omukka, era n’awangayo okusaba kwabwe n’omukka gw’obubaane eri Kitaawe. Mu ssanduuko mwalimu ensuwa ya zaabu eyalimu mana, omuggo gwa Alooni ogwameemeeta, n’ebyapa eby’amayinja ebyagalagana wamu ng’ekitabo. Yesu n’abiggulawo, ne ndaba Ebiragiro Ekkumi nga biwandiikiddwa ku byo n’omu munwe gwa Katonda. Ku kyapa kimu kwaliko bina, ate ku kya kinnaakyo kwaliko mukaaga. Ena eziri ku kyapa ekyasooka zaakyaka okusinga endala mukaaga. Naye eya kkuna, ekiragiro kya Ssabbiiti, yaka okusinga zonna; kubanga Ssabbiiti yateekebwawo okukuumibwanga mu kitiibwa ky’erinnya ettukuvu lya Katonda. Olunaku lwa Ssabbiiti olutukuvu lwalabika nga lujjudde ekitiibwa—ekitangaala eky’ekitiibwa kyali kimwetoolodde wonna. Nnalaba nti ekiragiro kya Ssabbiiti tekyakomerwa ku musaalaba. Singa kyali, ne birala mwenda byandibadde bityo; era twandibadde tulina eddembe okubimenya byonna, nga bwe twandimenya n’erya kkuna. Nnalaba nti Katonda teyakyusa Ssabbiiti, kubanga ye teakyuka. Naye Papa yakikyusa okuva ku lunaku olw’omusanvu n’akitwala ku lunaku olusooka olw’wiiki; kubanga yali agenda okukyusa ebiseera n’amateeka. Ebiwandiiko Ebyasooka, 32.

Enjigiriza ya Ssabbiiti y’Olunaku olw’Omusanvu ye yali enjigiriza ey’Alufa mu byafaayo eby’omusingi eby’ekibiina kya Bamileraayiti, ekyatandika ng’eky’e Firadefiya, ne kifuuka mu 1856 eky’e Lawodikiya, era mu 1863 ne kifuuka Ekkanisa ya Abadiventisti Ab’Olunaku Olw’Omusanvu ey’e Lawodikiya. Sister White era alambulula enjigiriza ey’Omega mu byafaayo by’ennaku ez’enkomerero, ng’entambula eya Lawodikiya ey’abo 144,000 efuukira entambula eya Firadefiya ey’abo 144,000. Ebitangaala by’Alufa ne Omega biyimirirwibwa enjigiriza ya Ssabbiiti y’Olunaku olw’Omusanvu n’enjigiriza ey’Okufuuka omubiri.

> Abo abegatta ne Katonda batambulira mu musana gw’Enjuba ey’Obutuukirivu. Tebatyoboola Omununzi waabwe nga bayonona ekkubo lyabwe mu maaso ga Katonda. Omusana ogwa eggulu gubamulikira. Nga basemberera okuggalawo kw’ebyafaayo by’ensi eno, obumanyi bwabwe ku Kristo, n’obw’obunnabbi obumukwatako, buyongera nnyo. Bali n’omuwendo ogutaliko kigera mu maaso ga Katonda; kubanga bali mu bumwe ne Mwana we. Eri bo, Ekigambo kya Katonda kirimu obulungi n’okweyagaza okusinga byonna. Balaba obukulu bwakyo. Amazima gababikkulirwa. Enyigiriza ey’okujja mu mubiri erabika ng’erimu okwaka okutondeere. Balaba nti Ebyawandiikibwa Ebitukuvu bye ensumuluzo eguggula ebyama byonna era ne bimalawo obuzibu bwonna. Abo abagenze bagaana okuwaniriza omusana era ne batambulira mu musana tebalisobola kumanya ekyama ky’obutukuvu, naye abo abatazeeyiya okwetikka omusaalaba ne bagoberera Yesu, baliraba omusana mu musana gwa Katonda. The Southern Watchman, Epreeri 4, 1905.

"Ennyigiriza ey'Okufuuka Omubiri" eyitibwanso "Ekyama eky'Obutukuvu."

> Era awatali kubuusabuusa, ekyama ekikulu eky'obutukuvu kye kino: Katonda yeeyoleka mu mubiri, yakkirizibwa mu Mwoyo, yalabibwa abamalayika, yabuulirwa eri amawanga, yakkirizibwa mu nsi, yatwalibwa waggulu mu kitiibwa. 1 Timoseewo 3:16.

“Ekyama” kikwekebwa okutuusa lwe abeesigwa ab’omu mulembe ogwasembayo balaba nti enjigiriza ey’okufuuka omubiri ye Omega ya Sabaata ey’olunaku olw’omusanvu.

> Era ekyama ekyabadde kikisiddwa okuva mu mirembe n’ebbika, naye kaakano kirabisiddwa eri abatukuvu be; b’abo Katonda be yayagala okubamanyisa ekituufu eky’obugagga bw’ekitiibwa ky’ekyama kino mu bann’amawanga; kye Kristo ali mu mmwe, essuubi ly’ekitiibwa. Abakkolosaayi 1:26, 27.

Kituukagana bulungi nti Abakolosaayi 1:26 kye kyogera ku "ekyama" "ekibadde kikwekeddwa", naye ekyo ekyama "kilabisibwa" mu nnaku ez’oluvannyuma. Ekitangaala ky’obunnabbi kilabisibwa bwe buggulwawo obunnabbi, nga bwe kiragibwa mu kitabo kya Danyeri essuula ey’ekkumi n’ebiri, awali ku nkomerero y’ennaku 1,260, mu kiseera eky’enkomerero obunnabbi buggulwawo. Obunnabbi obwabadde bukwekeddwa okumala emizukulwana buggulwawo, era obunnabbi bwe mazima, bwe buggulwawo buba "ekitiibwa" ekimanyisibwa eri Ab’amawanga mu kiseera ky’etteeka ly’Olunaku lwa Sande. Ekyo ekyama ye Kristo ali mu mmwe, essuubi ly’ekitiibwa, ekituukirizibwa mu nnaku z’okuvuga ekkondeere ey’omusanvu.

> Naye mu nnaku ez'eddoboozi lya malayika ow'omusanvu, nga atandika okufuuyira mu kkondeere, ekyama kya Katonda kiriba kiwedde, nga bwe yalangirira eri abaddu be, bannabbi. Okubikkulirwa 10:7.

Kisaanira ddala nti eddoboozi ly’omulayika ow’omusanvu lyatandika okuwuliribwa ku lunaku olw’ekkumi olw’omwezi ogw’omusanvu, nga bwe kiragibwa mu Okubikkulirwa 10:7. Omulayika ow’omusanvu aliragibwa era ng’ennaku ey’okusatu; ate ennaku ebbiri ezasooka zaali Obusiraamu, era bw’atyo ne wabaawo bajulizi babiri nti ennaku ey’okusatu ye Obusiraamu. Ekyama kya Katonda kimalirizibwa nga ekkondeere ly’Obusiraamu lifuuwibwa.

Mu byafaayo by’ekkondeere ery’omusanvu, enjigiriza ey’Okufuuka Omubiri—ekyama kya Kristo mu mmwe, oba okwegatta kw’Obwa-Katonda n’obuntu, nga bwe kyayolebwa mu Kristo bwe yatwala ku ye omubiri gw’obuntu—, abo abeesuubirwa okubalirwa mu 144,000 baligezebwa okulaba oba balina amafuta ageetaagibwa n’okukkiriza okuyingira mu Ekifo Ekitukuvu Ennyo. Bwe batantala, ekizikiza kibagwaako; naye bwe bagoberera Omwana gw’Endiga awonna w’agenda, balitwalibwa okutunula mu Ssanduuko ey’Endagaano. Mu Ssanduuko balisangamu enjigiriza ya Ssabbiiti y’olunaku olw’omusanvu n’enjigiriza ey’Okufuuka Omubiri.

Wadde nga enyigiriza ebbiri zino zirina obukulu obunene, kye ntunuulira si ebitangaala bya Alufa ne Omega, wabula nti nnabbi omukazi yalaga abantu ba Katonda nga bayingira mu Obutukuvu bw’omu ggulu era nga batunuulira mu Ssanduuko y’Endagaano. Kiteekwa okubaawo akaseera mu byafaayo bya 144,000, mu nnaku ez’oluvannyuma, mwe 144,000 batwalibwa mu Ekifo Ekisinga Obutukuvu okutunuulira Ssanduuko ey’Endagaano eyaaggulwawo.

Bw'oba n'okukkiriza nti bannabbi balaga abantu ba Katonda mu nnaku ez'enkomerero, era n'okukkiriza nti Mukyala White yali eyateekebwamu Omwoyo Omutukuvu mu buli ngeri ng'abannabbi abalala bonna ab'omu Bayibuli bwe baali—bwe kityo, enkozesa gye mmaze okulambulula erina okukkirizibwa nga kya mazima. 144,000 balina mu kukkiriza okugoberera Kristo mu Kisenge Ekitukuvu Ennyo, nga Mukyala White bw'agamba nti abeesigwa baakikola ku October 22, 1844. Mu kiseera ekyo waaliwo ebika bibiri ebyalabikira: abo abagaana okuyingira mu kukkiriza, n'abo abayingira.

> Naalagirwa okulengera emabega eri okulangirirwa kw’okuja okusooka kwa Kristo. Yokaana yatummibwa mu Mwoyo n’amaanyi ga Eriya okuteekateeka ekkubo lya Yesu. Abo abagaana obujulirwa bwa Yokaana tebaaganyulwa mu njigiriza za Yesu. Okulwanyisa kwabwe obubaka obw’alagula okujja kwe kwabassa mu kifo we baatayinza mangu okwaniriza obukakafu obusukkiridde obulaga nti Ye Masiya. Setaani yalobera abo abagaana obubaka bwa Yokaana okweyongerayo ne bagaana Kristo era ne bamusala ku musaalaba. Mu kukola bwe batyo ne beeteeka mu kifo we baatayinza kufuna omukisa ku lunaku lwa Pentekosite, ogwandibayigirizza ekkubo ery’ingira mu Weema entukuvu ey’omu ggulu. Okukyuluguka kw’ekitimba kya yeekaalu kwalaga nti ssaddaaka n’ennono z’Abayudaaya tebyakyakkirizibwa. Ssaddaaka Enkulu yaweereddwa era ne yeekkirizibwa, era Omwoyo Omutukuvu eyakka ku lunaku lwa Pentekosite yatwala ebirowoozo by’abayigirizwa okuva mu Weema entukuvu ey’ensi okugenda mu ya waggulu, mwe Yesu yayingira n’Omusaayi gwe, okuyiwa ku bayigirizwa be ebiganyulo by’okununulibwa kwe. Naye Abayudaaya baasigalira mu kizikiza ekinene ddala. Baafiirwa omusana gwonna gwe bandibadde balina ku ntegeka y’obulokozi, era ne beeyongera okwesiga ssaddaaka zaabwe n’ebiweebwayo byabwe ebitaliiko kye bigasa. Weema entukuvu ey’omu ggulu yazze mu kifo kya ey’ensi, naye tebaalina bumanyi ku ky’okukyuka kino. Noolwekyo tebaasobola kuganyulwa mu kuwolereza kwa Kristo mu Kifo Ekitukuvu.

> Abangi batunuulira n’entiisa engeri Abayudaaya gye baagaana ne baakomerera Kristo ku musaalaba; era bwe basoma ebyafaayo eby’obunyoomo n’obuswavu bwe yakolebwako, balowooza nti bamwagala, era nti teyandibadde bamugaanye nga Peetero bwe yakola, wadde okumukomerera ku musaalaba nga Abayudaaya bwe baakola. Naye Katonda amanyi emitima gya bonna, aleese mu kikemebwa okwagala kwa Yesu kwe baawanjagira nti balina. Eggulu lyonna lyali ligoberera n’okwegendereza okw’amaanyi ennyo engeri obubaka bw’omumalayika ow’olubereberye bwe bwawanirizibwa. Naye bangi abaagamba nti baagala Yesu, era ne baayiwa amaziga nga basoma emboozi y’Omusaalaba, baaswaza amawulire amalungi ag’okudda kwe. Mu kifo ky’okwaniriza obubaka n’essanyu, baagamba nti kyali kulubirirwa. Baanyiiza abo abaayagalanga okulabika kwe ne babagoba mu makanisa. Abo abagaana obubaka obusooka tebaasobola kuganyulwa mu bubaka obw’okubiri; era tebaaganyulwa na okukaaba okw’ekitundu eky’ekiro, okwateekateeka okubayamba okuyingira wamu ne Yesu mu kukkiriza mu Kifo Ekitukuvu Ennyo eky’Eweema ey’eggulu. Era olw’okugaana obubaka ebibiri ebyasooka, baazikiza amagezi gaabwe nnyo okutuusa ne batalaba musana gwonna mu bubaka bw’omumalayika ow’okusatu obulaga ekkubo eriyingira mu Kifo Ekitukuvu Ennyo. Nnalaba nti nga Abayudaaya bwe baakomerera Yesu ku musaalaba, bwe batyo n’amakanisa ag’omu linnya gaakomerera obubaka buno; n’olwekyo tebamanyi kkubo eriyingira mu Kifo Ekitukuvu Ennyo, era tebayinza kuganyulwa mu kusabira kwa Yesu eyo. Nga Abayudaaya abaawaayo ssaddaaka zaabwe ezitaliiko kye zigasa, nabo bawaayo okusaba kwabwe okutaliiko kye kugasa mu kisenge Yesu kye yalese; ate Setaani, ng’asanyuse olw’obulimba buno, yeeyisa nga wa ddiini, n’akulembera emyoyo gy’abo abeeyita Bakristaayo gy’ali, ng’akolera mu maanyi ge, obubonero bwe n’ebyamagero eby’obulimba, okubanyweza mu mutego gwe.

Mukyala White alambulula enteekateeka ey’okukebera eyeyongera mu bitundu ey’ebyafaayo bya Yokaana Omubatiza n’eby’a Kristo, eyaggwa n’okuviirako Bayudaaya okubeera mu kizikiza ky’obujjuvu, ng’akyikozesa okulaga nti ebyo bye bimu byaddamu mu mirembe gy’Abamillerite, egyo nga bye byafuuka ebyafaayo eby’olubereberye (Alufa) ebya Mukyala White, nnabbi omukazi omukadde owa nnaku ez’enkomerero. Okukebera okw’obulamu oba okufa mu ntandikwa kwali ku nsonga y’okuyingira mu Kifo Ekitukuvu Ennyo oba okugaanira ddala. Okugaana okwo kwaleetera abajeemu mu byafaayo by’Abamillerite okutuukibwako ekizikiza kye kimu nga bwe kyatuuka ku Bayudaaya abajeemu mu byafaayo bya Kristo.

Yesu bulijjo alaga enkomerero y’ekintu ng’agifananyiriza n’entandikwa yaakyo; kale, bwe baatwala Sister White mu Ekifo Ekitukuvu Ennyo n’atunuulira essanduku nga gguddwawo, nga bino bikwatagana n’omugezeso ogw’Okitobba 22, 1844, ekyo kiraga nti aba 144,000 baligezebwa ku kugoberera Omwana gw’Endiga okuyingira mu Ekifo Ekitukuvu Ennyo oba okuyingira mu kizikiza ekituukiridde eky’obutaggwaawo. Ekituufu kino kisinziira ku kukkiriza okutegeera nti bannabbi ab’edda bafaananyiriza abantu ba Katonda ab’ennaku z’enkomerero bwe bafuuka bo bennyini ekitundu ky’obujulirwa obuwandiikiddwa. Sister White afaananyiriza ebika byombi.

> Nga ndi mu mbeera y’obwennyamivu, nnalota ekirooto ekyankuba nnyo ku mutima. Nnaloota nga ndaba yeekaalu, gy’abantu bangi baali beekuŋŋaanyira. Abadduukira mu yeekaalu eyo bokka be banaalokolebwa ekiseera bwe kinaaggwaawo. Bonna abaasigala ebweru banaazikirira emirembe gyonna. Ebibiina ebyali ebweru, nga batambulira mu ngeri zaabwe ez’enjawulo, baanyooma ne baasekerera abaali bayingira mu yeekaalu, ne babagamba nti enteekateeka eno ey’okuwona obulabe yali enkwe ey’amagezi, nti mu mazima tewaali bulabe na bumwe bwe baalina okwewala. Ne bakwata ku bamwe okubaziyiza okudduka mangu okuyingira munda mu bbugwe.

> Nga ntya okusekererwa, ne ndowooza nti kyali kirungi okulinda okutuusa ekibiina bwe kyandibadde kisaasanye, oba okutuusa lwe nnandisobodde okuyingira nga tebanandabbako. Naye omuwendo gw’abantu ne gweyongera mu kifo ky’okukendeera, era olw’okutya okukereera ne nfuluma mangu okuva ewange ne nnyigira mu kibiina. Olw’okweraliikirira okw’okutuuka ku yeekaalu saalaba wadde okufaayo ku kibiina ekyali kinzinga. Bwe nnyingidde mu kizimbe, nnalaba nti yeekaalu enene nnyo yali etikkiddwa ku ssanda emu enene ennyo, era ku ssanda eyo waali wasibiddwa kamwana ka ndiga akaali kayuziddwa ne kakomereddwa, nga n’omusaayi gutonnya. Ffe abaaliwo twalabika nga tumanyi nti akana ka ndiga ako kaali kayuziddwa ne kakomereddwa ku lwaffe. Buli ayingira mu yeekaalu ateekwa okusooka okuyimirira mu maaso gaayo n’akatula ebibi bye.

> Mu maaso g’Omwana gw’endiga mwalimu entebe ezigulumiziddwa, ku zo kwe kwali watudde ekibiina nga kirabika kisanyufu nnyo. Omusana ogw’eggulu gwalabika nga gwaka ku buso bwabwe, era baatendereza Katonda ne bayimba ennyimba ez’okusanyuka n’okwebaza, nga zaawulikika ng’omuziki gw’abamalayika. Bano be abaali bajje mu maaso g’Omwana gw’endiga, ne batula ebibi byabwe, ne basonyiyibwa, era kaakano baali balindirira n’essanyu ekintu ekisanyusa ekijja okubaawo.

> Ne bwe nnali nnyingidde mu kizimbe, entiisa ne engwaako, n’ensoni ne zinnyigira nti nneeteekwa oketoowaza mu maaso g’abantu bano. Naye nga waliwo ekinsindika okugenda mu maaso, era ne ntambula mpola mpola nga nketooloola omupagi ndyoke ntunuulire Omwana gw’Endiga; ne wabaawo eddoboozi ly’ekkondeere, yeekaalu ne ekankana, amaloboozi ag’okuwangula ne gavuuka okuva mu batukuvu abakuŋŋaanye, ekitangaala eky’entiisa ne kitangaaza ekizimbe; oluvannyuma, wonna ne wafuuka ekizikiza ekituukiridde. Abantu ab’essanyu bonna baali babuze wamu n’ekitangaala, nange ne nsigalirawo nzekka mu ntiisa ey’ekiro, wonna nga mwasirise. Ne nzuukuka nga mu bulumi obw’omutima obw’amaanyi, era ne nzibuukirwa nnyo okwekiriza nti nnali ndota. Kyansusse nga ndaba nti ekibonerezo kyange eky’enkomerero kyali kimaliriziddwa, nti Omwoyo wa Mukama yali avudde ku nze, nga tajja kuddayo.

> Amangu ddala oluvannyuma lw’ekyo nnalota ekirooto ekirala. Nga ntudde mu bweraliikirivu n’obutassaamu ssuubi obwenkanidde, amaaso gange nga gali mu ngalo zange, nga nderowooza bw’ati: Singa Yesu abeera ku nsi, nandigenda gy’ali, ne nneegwa wansi ku bigere bye, ne mmubuulira okubonaabona kwange kwonna. Tandinkyusizaayo amaaso ge, andindisaasira, nange nandimwagala era nammuweereza ennaku zonna. Mu kaseera ako oluggi ne luggulawo, n’ayingira omuntu ow’enkula ennungi n’endabika eyasanyusa amaaso. N’antunuulira n’okusaasira n’agamba: “Oyagala okulaba Yesu? Ali wano, era osobola okumulaba bw’oba okyagala. Twala byonna by’olina, goberera nze.”

> Nawulira kino n’essanyu eritagambika, era ne nsanyuka ne nkuŋŋaanya ebyange byonna ebitonotono, buli kintu ekitono eky’omuwendo kye nnali nkisiima nnyo, ne ngoberera omulambuzi wange. N’antwala ku madaala amagulumivu ennyo era nga galabika ng’agasaanyeewo mangu. Bwe nnatandika okuyambuka ku madaala, n’andilabula okukuuma amaaso gange nga gatunudde waggulu, obutandigya omutwe guntandike okuzunguzika ne ngwa. Abalala bangi abaali banyuka amadaala ago amagulumivu ennyo bagwa nga tebannatuuka ku ntikko.

> Oluvannyuma twatuuka ku ddala erisembayo, ne tuyimirira mu maaso g’oluggi. Wano omulambuzi wange yandagira nsigire awo ebintu byonna bye nnali mbireese nange. Ne mbissa wansi nga nsanyufu; oluvannyuma n’aggulawo oluggi, n’alagira nnyingire. Mu kaseera katono ne nnyimirira mu maaso ga Yesu. Obuso obwo obulungi nnyo tebwali kubuusabuuzibwa. Okulabika okwo okw’ekisa n’obugulumivu tekwali kwa muntu mulala yenna. Bwe yantunuulira, ne mmanya amangu ddala nti amanyi buli mbeera ey’obulamu bwange n’ebirowoozo byange eby’omu mutima n’okuwulira kwange kwonna.

> Nagezaako okwekweka okuva mu kutunuulirwa kwe, nga mmanyi nti sisobola kugumiikiriza amaso ge agalondoola; naye n’ansemberera ng’ansekerera, n’ateeka omukono gwe ku mutwe gwange, n’agamba nti, “Totya.” Eddoboozi lye erirungi lyasanyusa nnyo omutima gwange n’essanyu eritasoose kumanyibwa mu mutima gwange. Nnali musanyufu nnyo ne sisobola kwogera kigambo na kimu; naye, nga emmeeme yange ekyamiddwa nnyo, ne nfaafaana wansi mu bigere bye. Nga ndi awo nga sirina buyambi, ebifaananyi eby’obulungi n’ekitiibwa ne bintambulira mu maaso, ne ndabika ng’ntuuse mu obukuumi n’emirembe eby’eggulu. Oluvannyuma amaanyi gange ne gadda, ne nnyimuka. Amaso ga Yesu agajjudde okwagala gaali gakyali ku nze, era okusekerera kwe ne kujjuza omwoyo gwange essanyu. Obubeera bwe bwanzijjuzamu okutya okutukuvu n’okwagala okutayogerekeka.

> Omukulembezi wange awo n’aggula oluggi, ne tufuluma bombi. N’andagira nkuŋŋaanye nate ebintu byonna bye nnali ndekedde ebweru. Bwe namaliriza bino, n’ampa omuguwa ow’obulagala oguzingiddwa nnyo. N’antegeeza nteeke ogwo okumpi n’omutima gwange, era bwe nnaayagala okulaba Yesu, nguggyemu mu kifuba kyange ne ngugolola okutuuka ku nkomerero y’obuwanvu bwagwo. N’ankebereza obutalireka gusigalako nguzingiddwa okumala akaseera konna, mpozzi ne gufukamu emifundo ne kibeere kizibu okugugolola. Ne nteeka omuguwa okumpi n’omutima gwange, ne nkka wansi ku ngazi entono nga nsanyufu, nga ntendereza Mukama era nga mbategeeza bonna be nnasisinkananga we basobola okusanga Yesu. Ekirooto kino kyampa essuubi. Omuguwa ow’obulagala gwayimiriranga okukkiriza mu kyentegeera yange, era obulungi n’obulambulukufu bw’okwesiga Katonda byatandika okwakira mu mwoyo gwange. Obujulizi, Voliyumu 1, empapula 27-29.

Waliwo ennaku 66 okuva ku nkomerero y’olukungaana olw’olusiisira e Exeter nga 17 August okutuuka nga 22 October mu 1844. Ezo nnaku 66 zikiikirira ebbanga ery’okulangirirwa kw’Okukaaba kw’ettumbi; era mu nteekateeka y’olugero lw’abawala kkumi, abo abaali mu kiseera ekyo abaalangirira obubaka bakiikirira abo abaali n’amafuta, ate abo abataalangirira mu kiseera ekyo obubaka tebaali na mafuta.

Mu lugero, obufumbo bwakolebwa ku ntandikwa y’ekiseera eky’okulindirira. Obufumbo obw’amateeka bwakolebwa, ne baddayo bonna ewabwe ne balindirira okutuusa lwe kitaawe w’omugole yasalawo oba kisaanidde okutuukiriza obufumbo. Obutaba mwesigwa wakati w’obufumbo obwasooka n’embaga ey’okubiri eyali mu ttumbi ly’ekiro bwabalangibwa ng’obwenzi. Ekiseera eky’okulindirira kyasigamizibwa ku kitaawe w’omugole ng’alindirira okumanya ebibaawo ku muko okumala ebbanga ly’ekiseera. Yali alubuto?

Kitaawe bwe yasalawo nti byonna biri mu nteeko, oluwerekero olw’ettumbi ly’ekiro ne lutandika; era lwalatandika mu kiro okwewala obugumu obunyigiriza obw’emisana egy’e Palesitayini. Olw’ensonga eyo, abawerekera omugole, abawala abatone ab’olugero, baalagirwa okubeera n’ettaala zaabwe n’omugabo gw’amafuta agaazo, nga balindirira okukaaba okw’ettumbi ly’ekiro okulangirira nti oluwerekero olw’okugenda mu mbaga y’obugole lutandise, kubanga kyali kigenda kubeerawo mu kiro. E Exeter okukaaba okw’ettumbi ly’ekiro kwatuuka, era oba walina amafuta agamala agategekeddwa ku lw’oluwerekero, oba nga tewalina.

Bwe baava e Exeter n’obubaka, baali balaga abantu abaateekebwako akabonero. Abamu baalina ekingi ekimala ky’amafuta ekibaleetedde okuyingira mu mbaga y’obugole ku October 22, 1844, ate abalala tebaalina. Ennaku ezo nkaaga mu mukaaga ziraga ekiseera mwe abantu ba Katonda baateekebwako akabonero okutuusa ku luggi oluggaddwawo olw’Etteeka lya Ssande. Bwe baalina ekingi ekituufu ky’amafuta, baayingira mu Ekifo Ekitukuvu Ennyo mu kukkiriza. Mukyala White yalaga abantu ba Katonda nga bayingira mu Ekifo Ekitukuvu Ennyo mu nnaku ez’enkomerero, era mu byafaayo bye eby’Alpha, kino kyali kigezo eky’obulamu oba okufa ekyakwatagana n’okuyingira mu Ekifo Ekitukuvu Ennyo mu kukkiriza. Mu nnaku ez’enkomerero, abantu emitwalo kkumi na nnya n’enkumi nnya (144,000) baligezebwako okulaba oba bajja okuyingira mu Ekifo Ekitukuvu Ennyo mu kukkiriza. Kino nate kye kigezo eky’obulamu oba okufa.

Tujja okugenda mu maaso n’ebintu bino mu kiwandiiko ekiddako.

> Mu kutukuza kwa yeekaalu, Yesu yali alangirira obutumwa bwe nga Masiya, era n’ayingira mu mulimu gwe. Yeekaalu eyo, eyazimbirwa okubeeramu okubeerawo kwa Katonda, yateekebwawo okuba eky’okulabirako eky’okusomesa eri Isirayiri n’ensi yonna. Okuva emirembe egy’obutaggwaawo, kyali ekigendererwa kya Katonda nti buli ekitonde, okuva ku seraafu omwangavu era omutukuvu okutuuka ku muntu, kibeere yeekaalu ey’okutuurirwamu Omutonzi. Naye olw’ekibi, obuntu bwalekeraawo okuba yeekaalu ya Katonda. Omutima gw’omuntu, nguzibiddwa ekizikiza era ng’atyobeddwa olw’obubi, tegwakyayolesa ekitiibwa kya Katonda Omutukuvu. Naye olw’okufuuka omubiri kwa Mwana wa Katonda, ekigendererwa eky’eggulu kituukiriziddwa. Katonda abeera mu bantu, era olw’ekisa erirokola omutima gw’omuntu guddayo okufuuka yeekaalu ye. Katonda yateekateeka nti yeekaalu e Yerusaalemi ebeere obujulizi obutakoma eri ekigendererwa ekigulumivu ekigguliddwa buli mwoyo. Naye Abayudaaya tebaategeera amakulu g’ekizimbe kye baali beenyumirizangamu nnyo. Tebaweewaayo okubeera yeekaalu ezzitukuvu ez’Omwoyo Omutukuvu. Olubuga lw’yeekaalu e Yerusaalemi, nga lujjudde obutabanguko bw’obusuubuzi obutali butukuvu, lwalabisa mu mazima ennyo yeekaalu y’omutima, eyatyoobeddwa olw’okubeeramu okwegomba kw’omubiri n’ebyoowoozo ebitatukuvu.

> Mu kusangula yeekaalu n’okugiggyamu abaguzi n’abatunzi b’ensi, Yesu yatangazisa omulimu gwe ogw’okutukuza omutima okuva mu butali butukuvu bw’ekibi,— okuva ku byegomba by’ensi, ebyegombesa eby’okwefaako bokka, n’emize emibi ebyonona omwoyo. Malaki 3:1-3 byasomeddwa. The Desire of Ages, 161.

> Nnabbi agamba nti, ‘Nalaba malayika omulala ng’akka okuva mu ggulu, ng’alina amaanyi amanene; n’ensi ne yaka olw’ekitiibwa kye. N’akaaba nnyo n’eddoboozi ery’amaanyi, ng’agamba nti, Babulooni Enene agudde, agudde, era afuuse ekifo mwe babeerera baddayimooni’ (Okubikkulirwa 18:1, 2). Kino kye ky’obubaka kye kimu ekyaweebwa omulayika ow’okubiri. Babulooni agudde, ‘kubanga yanywesa amawanga gonna omwenge ogw’obusuungu bw’obwenzi bwe’ (Okubikkulirwa 14:8). Omwenge ogwo gwe ki?-Enjigiriza ze ez’obulimba. Yawadde ensi Sabata ey’obulimba mu kifo kya Sabata ey’ekiragiro eky’okuna, era azze ng’addamu okubuulira ekirimba Setaani kye yasooka okugamba Eva mu Edeni—obutafa kwa emeeme obw’obutonde. Ensobi nnyingi ezifanagana nazo azisaasaanyizza nnyo, ‘ng’ayigiriza ebiragiro by’abantu okuba enjigiriza’ (Matayo 15:9).

> Nga Yesu atandise obuweereza bwe mu lwatu, n’asanirira Yeekaalu ng’agigyamu ebikolwa ebyaswaza obutukuvu bwayo. Mu bikolwa ebyasembayo eby’obuweereza bwe mwalimu okusanirira Yeekaalu omulundi ogwokubiri. Bwe kityo, mu mulimu ogwasembayo ogw’okulabula ensi, amakanisa gaweebwa obuyitibwa bubiri obw’awukana. Obubaka bw’omulayika ow’okubiri bweguno nti, ‘Babulooni agudde, agudde, ekibuga ekyo ekikulu, kubanga yafunyisa amawanga gonna okunywa omwenge ogw’obusungu bw’obwenzi bwayo’ (Okubikkulirwa 14:8). Era mu ddoboozi erigulumivu ery’obubaka bw’omulayika ow’okusatu wawuulirwa eddoboozi okuva mu ggulu nga ligamba nti, ‘Mufulume mu gye, abantu bange, muleme okubeera bagabo mu bibi bye, era muleme okufuna ku bikolimo bye. Kubanga ebibi bye bituuse mu ggulu, era Katonda ajjukidde ebikolwa eby’obukyamu byayo’ (Okubikkulirwa 18:4, 5). Obubaka Obulondeddwa, kitabo 2, 118.

Back to Articles