Article

# Ow'omunaana wa Musanvu - Ennamba Bbiri

Obwakabaka bw’Obunnabbi bwa Baibuli

Author

Jeff Pippenger

Published

September 15, 2023

Formats

PDF
Word

Mu kiwandiiko ekyasooka twalambulula nti Abagoberezi ba Miller tebaalaba Rooma ng’ekiramu okusinga okubeera Rooma ey’abapagani ne Rooma ey’obwa Papa, newaakubadde baakyogera ku n’enjawulo wakati w’obuyinza bwombi obwo. Eri Abagoberezi ba Miller, enjawulo wakati wa Rooma ey’abapagani ne Rooma ey’obwa Papa teyabatuusa kumanya nti Rooma ey’obwa Papa ye bwakabaka obw’okutaano obwaddirira obw’okuna bwa Rooma ey’abapagani. Oluvannyuma lw’okusuubirwa okumenyeka mu 1844, Mukyala White yalaga obuyinza busatu obw’Okubikkulirwa omutwe ogw’ekkumi n’ebiri n’ogw’ekkumi n’esatu: eddiragoni mu mutwe ogw’ekkumi n’ebiri; n’oluvannyuma Papasi, nga ye nsolo eyava mu nnyanja, mu mutwe ogw’ekkumi n’esatu; era ne Amerika, nga ye nsolo eyava mu ttaka, ekyaddirira. Emisingi bwe yateekebwawo, Mukama n’aggulawo omusana ku kwegatta okusatu kw’eddiragoni, ensolo n’nnabbi w’obulimba, era mu mutwe ogw’ekkumi n’omukaaga gw’Okubikkulirwa kwegatta kuno kuleeta ensi ewa Amagedoni.

> Olunyiriri lw’obunnabbi mwe musangibwa obubonero buno litandika mu Okubikkulirwa 12, n’omusota omukulu eyagezaako okuzikiriza Kristo mu kiseera eky’okuzalibwa kwe. Omusota omukulu ayogerwako nti ye Sitaani (Okubikkulirwa 12:9); ye yennyini yakubiriza Kerode okutta Omulokozi. Naye ekintu ekikulu Sitaani kye yakozesa mu kulwana ne Kristo n’abantu be mu myaka egyasooka egy’omulembe gw’ObuKristo kye kyali Bwakabaka bwa Loma, mwe okusinza ebifaananyi kwe kwali eddiini eyasinga amaanyi. Kale, ng’omusota mu kusooka akiikirira Sitaani, naye mu ngeri ey’okubiri, kaba akabonero ka Loma ey’abasinza ebifaananyi.

> Mu ssuula 13 (ebyawandiikibwa 1-10) w’ategeezebwa ku kisolo ekirala, ‘ng’efaanana engo,’ omusota gwe yawa ‘amaanyi ge, n’entebe ye, n’obuyinza obukulu.’ Akabonero kano, nga bwe bakikkiriza abasinga mu Bapurotesitanti, kayimirira Obwa Papa, obwaddirira mu maanyi n’entebe n’obuyinza ebyali byakwatibwa Obwakabaka bwa Luumi obw’edda. Ku kisolo ekifaanana engo kyagambibwa nti: ‘Yamuweerwa akamwa okwogera ebintu ebikulu n’obuvumo.... Era n’agugulawo akamwa ke mu kuvuma Katonda, okuvuma Erinnya Lye, ne Weema Ye, n’abo abatuula mu ggulu. Era yamuweerwa okulwana n’Abatukuvu, era n’abawangula; era n’amuweerwa obuyinza ku bika byonna, n’ennimi zonna, n’amawanga gonna.’ Obunnabbi buno, obufaanagana nnyo n’okunnyonnyolwa kw’enyanga entono eya Danyeri 7, teewali kubuusabuusa nti bulaga ku Obwa Papa.

> 'Amaanyi gaamuweebwa okweyongerayo okumala myezi amakumi ana mu ebiri.' Era, nnabbi agamba nti, 'Nalaba omutwe gumu ku mitwe gye ng’ogufunye ekiwundu eky’okufa.' Era nate: 'Oyo atwala mu buwaŋŋanguse agenda mu buwaŋŋanguse; oyo atta n’ekitala ateekwa okuttibwa n’ekitala.' Emyyezi amakumi ana mu ebiri gye gimu ne 'ekiseera, n’ebiseera, n’ekitundu ky’ekiseera,' emyaka esatu n’ekitundu, oba ennaku 1260, nga bwe byogerwako mu Danyeri 7, ekiseera mwe amaanyi g’obwa Paapa bwali bugenda okunyigirizza abantu ba Katonda. Ekiseera kino, nga bwe kyategeezeddwa mu emitwe egyasooka, kyatandika ng’obuyinza bw’obwa Paapa buli ku ntikko mu mwaka gwa 538 A.D., ne kiggwa mu mwaka gwa 1798. Mu kiseera ekyo Paapa yakwatibwa n’amaggye g’Abafaransa n’atwalibwa mu buwaŋŋanguse, amaanyi g’obwa Paapa gaafuna ekiwundu eky’okufa, era obunnabbi ne butuukirira, 'Oyo atwala mu buwaŋŋanguse agenda mu buwaŋŋanguse.'

> Mu kaseera kano akabonero akalala kayingiziddwa. Nnabbi agamba nti: 'Nalaba ensolo endala eva mu nsi; era yalina empondo bbiri ng’eza mwana gw’endiga.' Olunnyiriri 11. Obulabika bw’ensolo eno n’engeri gy’esitukaamu byombi biraga nti eggwanga ly’erikiikirira si lifaanana n’ebyalazibwa mu bubonero obwasooka. Obwakabaka obukulu obwafugidde ensi bwalabikirwa nnabbi Daniel ng’ensolo ezirya kinyago, nga zivawo mu kiseera we 'empewo ennya ez’eggulu zalyakana ku nnyanja ennene.' Daniel 7:2. Mu Revelation 17 malayika yategeeza nti amazzi gakiikirira 'abantu, n’ebbibiina bingi, n’amawanga, n’ennimi.' Revelation 17:15. Empewo zitegeeza obutabanguko. Empewo ennya ez’eggulu ezirwana ku nnyanja ennene zikiikirira ebirabika eby’entiisa eby’okuwangula n’enkyukakyuka, mwe obwakabaka buvuddemu ne bufuna obuyinza.

> Naye ensolo ey’amasanga agafaanana ag’omwana w’endiga yalabika ‘ng’ejja okuva mu nsi.’ Mu kifo ky’okuwangula obuyinza obulala okwesimbawo, eggwanga eryo eryeeragiddwa bwe litya liteekwa okusituka mu kitundu ekyali nga tekituulwamu bantu, era likule mpola mpola mu mirembe. Kale terisobola okusitukira wakati mu mawanga agajjudde era agalwanagana ag’ensi Enkadde—ennyanja ey’amayengo amanyi eya ‘bantu, n’ebibiinja, n’amawanga, n’enimi.’ Kiteekwa okunoonyezebwa ku lukalu lw’ebugwanjuba.

> Eggwanga ki ery’Ensi Empya eryali mu 1798 nga litumbuka mu buyinza, nga liwesa essuubi ly’amaanyi n’obukulu, era nga likuŋŋaanya okwegenderezebwa kw’ensi yonna? Okukozesebwa kw’akabonero kano tekuleka kubuusabuusa kwonna. Eggwanga limu, era limu lyokka, lituukiriza ebirambikiddwa mu bunnabbi buno; lilaga butasasanya nti ly’Amerika Amagatte. Omulundi ku mulundi, endowooza—kumpi n’amagambo gennyini—ag’omuwandiisi omutukuvu gazeekoleddwa nga butamanya n’omwogererezzi n’omuwandiisi w’ebyafaayo mu kunnyonnyola obuzibuka n’okukula kw’eggwanga lino. Ensolo yalabibwa ‘nga ejja waggulu okuva mu nsi;’ era, ng’abakyuusa mu nnimi bwe bagamba, ekigambo ekivunulwa wano ‘okujja waggulu’ kitegeeza mu mazima ‘okukula oba okusimbulukuka ng’ekimera.’ Era, nga bwe tulabye, eggwanga lino lisaanidde okuzibukira mu bitundu ebyali tebibeerwamu mu kusooka. Omuwandiisi omukulu, ng’alaga obuzibuka bwa Amerika Amagatte, ayogera ku ‘kyama eky’okuvaayo kwayo okuva mu bwereere,’ era agamba nti: ‘Ng’ensigo mu bukkakkamu twakula ne tufuuka obwakabaka.’—G. A. Townsend, The New World Compared With the Old, omuko 462. Ekiwandiiko kya Bulaaya mu 1850 kyayogera ku Amerika Amagatte ng’obwakabaka obw’ebyewuunyo, obwabadde ‘buvumbuka,’ era ‘mu bukkakkamu bw’ensi buli lunaku nga bweyongerako amaanyi n’ekitiibwa kyayo.’—The Dublin Nation. Edward Everett, mu kwogera ku ba Pilgrim abaasimba ensibuko y’eggwanga lino, yagamba nti: ‘Baali banonya ekifo eky’eggale, ekitabangula muntu olw’obutamanyikika bwakyo, era ekiramu obukuumi olw’okuba wala, we ekkanisa entono eya Leyden eyinza okunyumirwa eddembe ly’omutima? Mutunule ku bitundu eby’amaanyi bye, mu kuwanguza okw’emirembe, ... mwe batambulizaamu amabendera g’omusalaba!’—Okuyogera okwakolebwa e Plymouth, Massachusetts, Dec. 22, 1824, omuko 11.

> 'Era yalina empondo ebbiri ng'ez'omwana gw'endiga.' Empondo ezifaanana eza mwana gw'endiga ziraga obuvubuka, obutaliiko musango, n'okubeera mpole, nga ziyimirira bulungi obutonde bwa United States bwe yalagibwa eri nnabbi ng'eri 'okuvaayo' mu 1798. Mu banoonyi b'obuddukiriro Abakristaayo abaasooka okuddukira e Amerika nga banonya ekifo eky'obuddukiriro okuva mu kukandamizibwa kw'abami n'obutagumiikiriza bwa bakabona, waaliwo abangi abaasalawo okuteekawo gavumenti ku siseko empanvu ey'eddembe ly'obwannansi n'eddembe ly'eddiini. Ebirowoozo byabwe byafunira ekifo mu Okulangiriro lw'Obwetwaze, oluteeka mu maaso amazima amanene nti 'bantu bonna batondebwa nga bali mu bwenkanankanya' era nga baweereddwa eddembe eritasobola kuggyibwako erya 'obulamu, eddembe, n'okunoonya essanyu.' Ate Ssemateeka akakasa abantu eddembe ly'okwefuga, ng'alagira nti ababaka abalondebwa mu kulonda okw'abantu bonna be banaayisa era ne bassa mu nkola amateeka. Eddembe ery'okukkiriza ery'eddiini naryo lyawa, buli muntu n'alekebwa asinza Katonda nga bwe kimulagira omutima gwe. Obwofuga bwa repubulika n'Obupurotesitanti byafuuka empagi entongole z'eggwanga. Empagi zino ze kyama ky'obuyinza bwagyo n'enkulaakulana yaagyo. Abaakandamizibwa n'abaakooyebwako mu nsi zonna ez'Obukristaayo batunuulidde ensi eno nga balina obwagazi n'ensuubi. Obukadde bungi bagenze gye eri, era United States erinnye n'etuuka mu kifo wakati mu mawanga ag'amaanyi ennyo ag'ensi yonna.

> "Naye ekisolo ekirina empondo ng’eza mwana gw’endiga ‘kyayogera ng’ekiyirimu. Era kikozesa obuyinza bwonna bw’ekisolo ekisooka mu maaso gaakyo, era kireetera ensi n’abo ababeeramu okusinza ekisolo ekisooka, ekyafuna ekiwundu ekikutta ne kyawonyezebwa; ... nga kigamba abo ababeera ku nsi nti bakole ekifananyi ky’ekisolo ekyalina ekiwundu eky’ekitala, ne kyasigalawo nga kiramu.’ Okubikkulirwa 13:11-14." Enkayana Ennene, 438-441.

Ekitundu kino kiraga nti essuula kkumi n’ebiri n’ekkumi n’essatu zitegeeza ekiyoka, ensolo ne nnabbi ow’obulimba, obuyinza busatu obwogerwako mu Okubikkulirwa essuula kkumi na mukaaga obutwala ensi e Alumagedoni. Obuyinza obusatu obwo buli bulina essuula zaabwo ez’enjawulo ezikwata ku byafaayo eby’obunnabbi eby’emu. Olunyiriri mukaaga olusembayo mu Danyeri essuula kkumi n’emu lutandika n’ebigambo nti, “Era mu kiseera ky’enkomerero,” ekyo ekyali mu 1798. Oluvannyuma, olunyiriri ezo mukaaga zitegeeza entambula ez’enkomerero eza Papasi okutuusa mu Danyeri essuula kkumi n’ebiri, olunyiriri olusooka, Mikaeri ayimirira, era ekiseera ky’okugezesebwa kw’abantu ne kiggwa, ne kuyingiza ebikolimo musanvu eby’enkomerero. Mu lunyiriri amakumi ana mu nnya ag’essuula kkumi n’emu, obubaka bw’essaawa obusunguwaza Papasi era obutandikawo okuyiwa kwa musaayi kungi okubaawo nga tekunnaggwaawo ekiseera ky’okugezesebwa bukiikirizibwa ng’ “amawulire ng’ava mu buvanjuba ne mu bukiikaddyo.”

Obubaka obw’‘Ebuvanjuba n’Obukiikakkono’ buyimirira ng’obubaka obulabula obusembayo, kubanga bubuulirwa amangu ddala nga tennayimirira Mikaeri. Buno bwe buba obubaka bwa Malayika ow’okusatu obubuulirwa mu kaseera k’okufukibwa kw’Omwoyo Omutukuvu. Danyeri yalaga obubaka buno ng’obwa bitundu bibiri. Obubaka bw’‘Obukiikakkono’ obusunguwaza nnyo obwakapapa bwe bubaka obulambulula nti ‘Kabaka w’Obukiikakkono’ ye buyinza bwa Papa, ate obubaka bw’‘Ebuvanjuba’ bwe bubaka bw’abaana b’ebuvanjuba, nga kwe Islamu. Mazima kirina n’ebitegeeza ebirala ebirimu obukulu, naye ebuvanjuba ke kabonero ka Islamu era Anti‑Kristo ye kkopi ey’obulimba ey’a Kabaka w’Obukiikakkono ow’amazima. Obubaka bwa Malayika ow’okusatu obulabula okwewala okufuna akabonero ka kabaka w’obukiikakkono (akabonero k’ekisolo) bulabula era nti Islamu ejja kukuba ng’ekikopo ky’obutali butuukirivu kya Amerika kijjudde, era Amerika ejjuza ekikopo kyayo ky’obutali butuukirivu ku tteeka lya Sande.

Essuula ey’ekkumi n’esatu mu Kitabo ky’Okubikkulirwa, okuva ku olunyiriri olw’ekkumi n’emu okweyongerayo, erambulula ebyafaayo eby’obunnabbi bimu ddala, ebyo era bitandika mu kiseera ky’enkomerero mu mwaka gwa 1798.

> Eggwanga ki mu Ensi Empya mu mwaka gwa 1798 lyali liyimuka mu buyinza, nga lisuubisa amaanyi n’obukulu, era nga lireetera ensi yonna okutunuulira gyali? Enkozesa y’akabonero teriimu kubuusabuusa kwonna. Eggwanga limu, era limu lyokka, lituukiriza ensonga ezirambikiddwa mu bunnabbi buno; obunnabbi buno bulaga bulambulukufu nti lye Amerika Amagatte. Okutakkaanya Okukulu, 440.

Embalirira y’ebyafaayo eby’obunnabbi y’emu erambikiddwa mu Okubikkulirwa 13:11–18 nga bwe erambikiddwa mu Danyeri 11:40–45. Era, nga bwe kiri mu Danyeri, olugendo olw’omugabo gwa Amerika luggwaawo nga okuggalwaawo kw’ebiseera by’obusaasizi kutuuse, Amerika bw’ekaka ensi okuteekebwako akabonero k’ensolo. Ate era, nga mu Danyeri 11, obubaka bw’essaawa buleetebwa mu mutundu 14. Enkola y’emu eri mu bitundu byombi, wabula ebyawandiikibwa bya Danyeri biraga ebikolwa by’obwa Papa, ate Okubikkulirwa 13 kiraga omugabo gwa Amerika. Bwe tubyegereranya wamu, tusanga nti Okubikkulirwa omutundu 17 gutwala ebyafaayo bimu, naye ne gussa essira ku mugabo gw’omusota omukulu, nga akwatibwa mu kifaananyi ky’abakabaka ekkumi, ge Amawanga Amagatte. Emitundu esatu egyo, nga girambuluddwa olunyiriri ku lunyiriri, girambulula obuvunaanyizibwa bw’omusota omukulu, ensolo n’omunabbi ow’obulimba, era mu mutundu 16 be batwala ensi e Alumagedoni; n’olwekyo kirina mugaso nti Yokaana atutegeeza nti bwe batandika omutundu 17, omu ku bamalayika abaafukako ebikolimo ebisembayo musanvu y’ajja okutegeeza Yokaana ku kusala omusango ku mukazi omwenzi owa Ruumi.

> Era ne wajja omu ku bamalayika musanvu abaali balina ebibya musanvu, n’ ayogera nange ng’agamba nti, Jjangu wano; ndikulaga okusalirwa omusango kw’omalay a omukulu atuula ku mazzi mangi; gwe basseka baka b’ensi bakoze naye obwenzi, era n’abatuuze b’ensi batamiriiziddwa omwenge gw’obwenzi bwe. Okubikkulirwa 17:1, 2.

Eri Abamillerite, byali ku Roma ey’obupagani n’e Roma ey’obwapaapa; naye ku nkomerero kiba ku kwegatta okw’obusatu. Nga bwe yalambulula obuyinza obusatu obwo mu mitwe gya kkumi n’ebiri ne kkumi n’asatu, alambulula bulungi nti omukazi ow’omutwe ogw’ekkumi n’omusanvu ye Obwapaapa.

> “Omukazi [Babulooni] ow’Okubikkulirwa 17 alambuliddwa nga ‘ayambadde paapulo ne sikaaleti, era yayambaziddwa zzaabu n’amayinja ag’omuwendo n’amalulu, ng’alina ekikompe eky’zzaabu mu mukono gwe ekijjudde ebikolwa eby’ekivve n’obukyafu:... era ku kyenyi kye waawandiikibwa erinnya, “Ekyama, Babulooni Omukulu, nnyina w’abamalaya.”’ Bw’ati nnabbi agamba: ‘Nalaba omukazi atamiivu ku musaayi gw’abatukuvu, era ku musaayi gw’abajulirwa ba Yesu.’ Babulooni era eyogeddwako nti ‘ekibuga ekyo ekinene ekifuga abassekabaka b’ensi.’ Okubikkulirwa 17:4-6, 18. Amaanyi ag’emirembe mingi agakuma obufuzi obukambwe ku bassekabaka b’Obwakiristu ge Roma.” Olutalo Olukulu, 382.

Kale, ebyafaayo eby’obunnabbi ebiragibwa mu ssuula ey’ekkumi n’omusanvu bitandika ddi?

> Awo mu Mwoyo n’antwala mu ddungu; ne ndaba omukazi ng’atudde ku nsolo emyufu ennyo, ejjudde amannya ag’okuvuma Katonda, erina emitwe musanvu n’enyanga kkumi. Omukazi oyo yali ayambadde ebyambalo eby’akakobe n’eby’omumyufu ennyo, era nga yeegesezza zzaabu, n’amayinja ag’omuwendo, n’amasanga ag’omuwendo, ng’alina ekikompe eky’ezaabu mu mukono gwe ekijjudde ebyenyinyizibwa n’obukyafu bw’obwenzi bwe. Era ku maaso ag’omu mutwe gwe waali muwandikiddwa erinnya nti, EKYAMA, BABIRONI ENENE, NNYINA W’ABAMALAYA N’EBYENYINYIZIBWA BY’ENSI. Ne ndaba omukazi ng’atamiddwa mu musaayi gw’abatukuvu, era mu musaayi gw’abajulizi ba Yesu; bwe namulaba ne neewuunya nnyo. Okubikkulirwa 17:3-6.

Okusobola Yokaana okulaba omukazi oyo, mu kwolesebwa okw’obunnabbi atwalibwa mu ddungu, ddungu eryo Yokaana ye mwennyini yalitegeeza dda, wamu n’abajulizi babiri, nti linyimira emyaaka 1,260 egy’obufuzi bwa Papa mu mutwe ogw’ekkumi n’ebiri.

> Omukazi n'adduka mu ddungu, gye alina ekifo ekitegekeddwa Katonda, balimuliisa eyo ennaku 1,260. . . . Era omukazi yaweebwa ebiwaawaatiro bibiri bya empungu ennene, alyoke ebuuke agende mu ddungu, mu kifo kye, gye alimulabirirwa okumala ekiseera, n'ebiseera, n'ekitundu ky'ekiseera, okuva mu maaso g'omusota. Okubikkulirwa 12:6, 14.

Yokaana yatwalibwa mu kwolesebwa okw’obunnabbi mu kiseera ky’eddungu, naye ennyiriri ey’okusatu n’ebigoberera biraga bulambulukufu we mu bbanga ery’emyaaka 1,260 Yokaana gye yatwalibwa, kubanga omukazi yali amaze okutamiira omusaayi gw’okubonyaabonyezebwa, era yali ddala ‘Maama w’abalaya.’ Yokaana yatwalibwa ku nkomerero y’ekiseera ky’eddungu kubanga omukazi yali amaze okunywa omusaayi gw’okubonyaabonyezebwa, era amakanisa ga Purotesitanti gaali gatandika dda okuddayo mu kisibo kye ne gafuuka bawala be, kubanga mu kiseera ekyo yali amanyiddwa nga ‘Maama w’abalaya.’ Yali amaze okuba n’abawala. Obujulizi bwa Yokaana mu ssuula 17 butandikira mu 1798, mu ngeri y’emu nga n’ebyafaayo by’obunnabbi ebyo ebyo ebyalabisa ekisolo mu Danyeri 11 n’omunnabbi ow’obulimba mu Kubikkulirwa 13.

Nga bwe kiri ku nnyiriri endala ebbiri, essuula ekkumi n’omusanvu bw’eggwa, essuula ekkumi n’omunaana olwo erirambulula obubaka bw’essaawa. Ennyiriri z’obunnabbi ssatu, emu ku buli kitundu ky’olugatto olusatu. Zonna ziragiddwa ku nsengeka emu ey’ebyafaayo etandiikira mu 1798 ne yeeyongera okutuuka ku kuggwaawo kw’ekiseera eky’okugezesebwa, era zonna essatu zisimbira ddala ku bubaka bw’obulabula obusembayo.

Emmeeza za Habakkuk zikwata ku nsonga ya Okubikkulirwa essuula kkumi n’omusanvu mu bujjuvu obusingako ennyo, noolwekyo kaakano njja kuddukira ddala ku ekyama ekiragiddwa mu ssuula erateekawo obwakabaka munaana obw’obunnabbi bwa Bayibuli.

> Era wano we wali amagezi. Emitwe omusanvu gye nsozi omusanvu, ku zo omukazi mw’atudde. Era waliwo bakabaka omusanvu: bataano bagudde, omu aliwo, omulala tannaba kujja; naye bw’anaatuuka, alimala akaseera katono. N’ekisolo ekyaaliwo, ate tekiriwo, kye ky’omunaana, era kiva mu basanvu, era kigenda mu kuzikirira. Okubikkulirwa 17:9-11.

Danyeri yagamba Nebukadduneeza nti, 'Ggwe oli omutwe guno ogwa zaabu.'

> Era wonna w’abeera abaana b’abantu, ensolo ez’omu nsiko n’ennyonyi ez’omu ggulu yabikuwadde mu mukono gwo, era akufuula omufuga waabyo byonna. Ggwe omutwe guno ogwa zaabu. Danyeri 2:38.

Danyeri era yagamba Nebukadduneeza nti, “Ai kabaka, ggwe oli kabaka ow’abakama.”

> Ggwe, ayi kabaka, oli kabaka w’abakabaka; kubanga Katonda ow’eggulu akuwadde obwakabaka, obuyinza, n’amaanyi, n’ekitiibwa. Danyeri 2:37.

Nebukadduneeza ye yali “omutwe,” era yali kabaka; era yali kabaka w’abakabaka kubanga yamirira obwakabaka obwasooka ku biragibwa mu kifaananyi. Nebukadduneeza ye kabaka eyalagibwa nga zaabu, ate n’obwakabaka obulala wamu n’abakabaka baabwo byalagibwa mu ebyuma ebirala ebiri mu kifaananyi; naye Nebukadduneeza ye yasooka, kyeyava ayitibwa Kabaka w’abakabaka. Omutendera omulala gwe tetugenda kwogerako kati guno: obwakabaka bwa Babulooni bumirira obwakabaka obunoonya okwesimba nga bukoppa Kristo, oyo ye Kabaka w’abakabaka ow’amazima.

Ku ntandikwa y’obujulizi bwa Isaaya ku bunabbi obw’emyaka 2520 (emirundi musanvu egya Leviitiko 26), Isaaya alambulula nti bakabaka be emitwe.

> Kubanga omutwe gwa Siriya ye Ddamasiko, n’omutwe gwa Ddamasiko ye Rezini; era mu bbanga lya myaka nkaaga mu etaano Efulayimu anamenyebwa, al eme okubeera eggwanga. N’omutwe gwa Efulayimu ye Samaliya, n’omutwe gwa Samaliya ye mutabani wa Remaliya. Bwe mutakkiriza, ddala temusigala mu nteeko. Yesaaya 7:7, 8.

Isaaya alaga entandikwa y’ebiseera bibiri eby’emyaka 2,520 ebikwata ku bwakabaka obwa mu bukiikakkono bwa Samaliya n’obwa mu bukiikaddyo bwa Yuda; era nga bw’akola bw’atyo, ayongeramu abajulizi babiri abalaga nti ekibuga ekikulu eky’eggwanga kye mutwe gwakyo, era nti kabaka ye mutwe gw’ekibuga ekikulu. ‘Mutwe’ kitegeeza kabaka era n’obwakabaka. Mu Okubikkulirwa, obunnabbi obwo bweyongera mu ngeri y’emu nga bwe bwali mu Danyeri.

Noolwekyo, Yokaana bwe yatwalibwa mu 1798 ne yaweereddwa ekibuuzo ekyekusifu ekiraga nti waliwo ‘mitwe’ musanvu, n’alaga nti waliwo obwakabaka musanvu. Awo n’ategezebwa nti emitwe etaano oba obwakabaka etaano bigudde. Mu 1798, obwakabaka obutaano mu bunabbi bwa Bayibuli bwaggwa bwe bwafuna ekiwundu eky’obufa, ekyaali kinaawonyezebwa oluvannyuma.

Yokaana, ayimiridde mu byafaayo by’ekiseera eky’enkomerero mu 1798, era abuulirwa nti omu ku mitwe ‘guli.’ Obwakabaka obw’omukaaga obwogererwako mu bunnabbi bwa Baibuli bwatandika mu 1798, kale bwe Yokaana yatwalibwa mu kwolesebwa okw’obunnabbi okutuuka mu 1798, obwakabaka obwaliwo mu kiseera ekyo kwe Amerika, era n’ategeezebwa nti obwakabaka obw’omusanvu bwali bukyali mu maaso ku 1798, kubanga tebwalinnaba kutuuka. Obwakabaka obw’omusanvu obwabadde bukyali mu maaso ku 1798 kwe Obumu bw’Amawanga, obukiikirirwa abakabaka kkumi, era kye kyogerwako mu Kubikkulirwa 17. Naye waliwo n’ow’omunaana, ava mu abo omusanvu. Loma bulijjo ejja nga ey’omunaana era eva mu abo omusanvu.

Waliwo ebingi ennyo ebyogerwako ku birimu mu Essuula eyekkumi n’omusanvu, naye ffe tukozeeko kimu: kumanya obwakabaka munaana obw’obunnabbi bwa Bayibuli obukiikirirwa mu Essuula eyekkumi n’omusanvu, tulyoke tulabe engeri entegeera ya Abamillerite ey’obwakabaka bwa nnya gy’ekwatagana n’obwakabaka munaana obuli mu Kitabo ky’Okubikkulirwa Essuula eyekkumi n’omusanvu.

Tujja kukikwata mu kiwandiiko ekiddako.

Back to Articles