Article

# Ekitabo kya Danyeri - Ennamba kikumi mu amakumi asatu

Okukyuka okw’obunnabbi kwa Amerika: Okuva mu bwakabaka obw’omukaaga okutuuka ku kwegatta okw’ebitundu bisatu

Author

Jeff Pippenger

Published

March 11, 2024

Formats

PDF
Word

Amerika bw’eteeka mu nkola etteeka lya Ssande erijja mangu, ejja okukoma okuba obwakabaka obw’omukaaga mu bunabbi bwa Baibuli era n’efuuka kimu ku bisatu by’omukago ogw’ensatu ogwa Roma ya mulembe guno. Pulezidenti anaateeka mu nkola etteeka lya Ssande y’ajja kuba Pulezidenti ow’enkomerero, era ajja kuba ava mu kibiina kya Republican. Kino kisinziira ku bajulizi babiri.

Abraham Lincoln, eyali pulezidenti wa Republican ey’asooka, "yayogera" Okulangirirwa okw’Okutaayiza Obuddu mu 1863, era kino kyali akabonero ak’akati mu okwogera mu byafaayo eby’obunnabbi eby’ensolo ey’ettaka. Lincoln bwe "yayogera" Okulangirirwa okw’Okutaayiza Obuddu mu 1863, yali pulezidenti wa Republican ey’asooka, bityo ng’alaga ekifaananyi kya pulezidenti wa Republican ow’enkomerero. Abraham Lincoln akiikirira akabonero akasembayo ak’ekiseera ekisooka eky’ensolo ey’ettaka, era n’akabonero akasooka ak’ekiseera eky’okubiri eky’ensolo ey’ettaka. Yesu bulijjo alaga enkomerero ng’akozesa entandikwa. Ensolo ey’ettaka bw’eyogera ng’ediragoni, mu nkomerero y’ekisembayo mu biseera ebyo bibiri, pulezidenti aliba pulezidenti wa Republican, nga Lincoln bwe yakiikirira ekyo.

Omujulirwa ow’okubiri ogulaga nti pulezidenti asembayo ye wa Republican, kwe kiseera ekyatandika mu kiseera ky’enkomerero mu 1989, nga kutandikira ku Ronald Reagan. Ekiseera eky’obunnabbi okuva mu 1989 okutuuka ku tteeka lya Sande eriri kumpi, kisimbiddwa mu kifaananyi kye kiseera eky’obunnabbi eky’okutegeka Roma ey’obupapa okutuula ku ntebe y’obuyinza mu byafaayo bya 508 okutuuka ku 538. Ekiseera ekyo eky’obunnabbi eky’okutegeka olw’okugabibwa obuyinza bw’Antikulisito mu 538 kyafaananyizibwa emyaka asatu egy’okwetegeka kwa Kristo, okuva ku kuzaalibwa kwe okutuuka ku kwabatizibwa kwe.

Antikulisito yalina ebbanga ly’emyaka esatu mu kkumi ery’okutegekebwa erifaanaanyiriza emyaka esatu mu kkumi egy’okutegekebwa kwa Kristo. Ebbanga ly’emyaka esatu mu kkumi ery’okutegekebwa lya Kristo, era n’erya Antikulisito, liwa abajulirwa babiri ku bbanga ly’okutegekebwa olw’okuwonyebwa kw’ekiwundu eky’okufa mu kiseera ky’etteeka lya Sande ekirikuviirawo mangu. Ebbanga eryo ly’okutegekebwa lyatandika mu kiseera eky’enkomerero mu 1989, nga bwe kyali ne Kristo, kubanga ebbanga lye ly’okutegekebwa lyatuuka bwe yazaalibwa, ekyamaka ekiseera eky’enkomerero mu byafaayo by’obunnabbi ebyamukwatako.

Nga tonatuuka ku pulezidenti asembayo, Danyeri essuula 11, olunyiriri olw’okubiri, tuyigiriza nti wajja kubeerawo bapulezidenti mukaaga abakulembera okutuuka ku pulezidenti omugagga ‘azuukusa’ obwakabaka bw’ab’enkola y’ensi yonna. Ow’olubereberye ku abo mukaaga yali Ronald Reagan, ow’ekibiina ky’Abarepubulika. Ronald Reagan ne Abraham Lincoln be abajulizi babiri. Akabonero k’ekkubo k’obujeemu bwa 1863, wamu n’olunyiriri lw’abapulezidenti olutandikira mu 1989, bilaga ddala ebiranga bya pulezidenti asembayo wa Amerika.

Ronald Reagan ye kabonero k’ekisooka, era n’olwekyo alaga ekisembayo. Reagan yali omunyenye mu by’amawulire mu biseera ebyayita, era yali Democrat eyakyuka n’afuuka Republican. Yali amanyiddwa olw’engeri gye yakozesanga Olungereza eyawanyisanga empaka. Era yali amanyiddwa olw’obuseko bwe. Yali yeeyita Omupurotesitanti, eyalaga nti teyategeeranga ddala kye kitegeeza okuba Omupurotesitanti bwe yayunga omukago ne Antikulisito ow’obunnabbi bwa Bayibuli.

Yali awagira nnyo Amerika, era nga talina kutya mu by’obufuzi. Yali asokedwaako pulezidenti eyali ataliimu mugaso ennyo okusinga bonna mu kiseera ekyo eky’obupoliitika ky’omulembe guno, ate omusooka we yali avuunamye eri ebisabibwa by’Obusiraamu obw’akasikirize. Oboolyawo ekisinga obukulu ku bye yayogera, era kye bamuwaamu ekitiibwa nti yakituukiriza, kye kyali bwe yagamba nti, “Ssebo Gorbachev, menyawo ekisenge kino.”

Donald Trump ye kabonero k’enkomerero, era n’olwekyo afananyiziddwa n’ekisooka. Trump yali emmunyeenye mu by’amawulire n’eby’empuliziganya, era yali Demokulaati eyakyuka n’afuuka Ripabulikaani. Amanyiddwa olw’okukozesa Olungereza mu ngeri ey’okusimattula. Amanyiddwa olw’obusanyizo bwe. Yeeyita Muprotestanti, naye alaze nti tategeera ddala kye kitegeeza Obuprotestanti, era ajja kukwatagana n’Antikristo ow’obunnabbi bwa Bayibuli mu kiseera ky’etteeka lya Ssande eriggya mu biseera bitono.

Awagira nnyo Amerika, era mu by’obufuzi takutya. Yasookerwako pulezidenti eyali eyasinga obutaba wa mugaso mu mulembe ogwo gw’obupoliitiki obw’ennaku zino, era bw’alondebwa nate mu 2024, anaabanga nate asookerwako pulezidenti omuggya eyasinga obutaba wa mugaso mu mulembe guno gw’obupoliitiki. Mu mbeera zombi, abo abaasooka bamanyiddwa okuvvunama eri ebyetaago by’obunyiikivu mu Busiraamu. Mazima ddala, ekintu ekisinga obukulu kye yeyogeddeko, era kye bajja okumuwola ekitiibwa nti yakituukiriza, kye kino: "Zimba olukuta."

Kino si kugamba nti Jimmy Carter, Barack Hussein Obama ne Joe Biden tebaali beesobola nnyo mu bwakulembeze bwabwe nga ba Pulezidenti; wabula obusobola bwabwe bwazimbibwa ku kukola kwabwe okuzikiriza emisingi egisimbiddwa mu Ssemateeka gwa United States, ekiwandiiko kennyini mwe buli omu ku bo yalayirira okulwanirira n’okukuuma, nga kyongerwako n’ekituufu nti Carter yakkiriza Abasiraamu okukwata abawaŋgwa okutuusa lwe walondebwa Reagan, era nti Obama yakola olugendo lw’okwenenya eri ensi y’Obusiraamu era n’awa bbanka enkulu ey’Obusiraamu obw’ekyobukambwe wakiri ddoola ez’obuwumbi bumu mu nsimbi za kaasi, ate rekoodo ya Biden ey’okuwagira Obusiraamu yawera nnyo okugiteeka ku lukalala.

Ronald Reagan yatuukiriza omulimu gw’okumenya wansi olukomera olw’ekifaananyi oluyitibwa “Iron Curtain”, era nga ku November 11, 1989, Olukomera lw’e Berlin lwagwa okulaga obuwanguzi obwo obw’omwoyo n’akabonero akalabika ddala. Trump ajja kumenya wansi olukomera olw’ekifaananyi olw’okwawula Ekkanisa ne Gavumenti, era Obuyinike obw’okusatu bujja kuwa akabonero akalabika ddala ak’olwo. Ekyo ekintu kijja kumaliriza ekiseera eky’okumakibwa kw’abo 144,000, ekyatandikira ku kutuuka kw’Isilamu okw’Obuyinike obw’okusatu, okwaawa akabonero akalabika ddala akalaga nti omulimu ogw’omwoyo ogw’ekiseera ky’okumakibwa gwatandise. October 7, 2023, yateekawo ekitundu ekya wakati mu bubonero busatu obulabika ddala obw’ebyafaayo eby’ekiseera ky’okumakibwa kw’abo 144,000.

Mu wakati mu ebyo ebyafaayo eby’okuteekako akabonero, Pulezidenti ow’omukaaga okuva ku Ronald Reagan yattibwa mu ngeri ey’akabonero mu byobufuzi, ng’ensolo eva mu kinnya ekitaggwaawo ye yamutta. Ensolo eva mu kinnya ekitaggwaawo ku ntandikwa y’ekiseera ky’okuteekako akabonero yali Obusiraamu, ng’ekiikirira Mohammed, akabonero k’omunabbi ow’obulimba. Ensolo eva mu kinnya ekitaggwaawo mu nkomerero y’ekiseera ky’okuteekako akabonero ye ensolo ey’omu nnyanja ey’Obukatuliki, ng’ekiwundu kyayo eky’okutta oluvannyuma ne kiwonyezebwa. Ensolo eva mu kinnya ekitaggwaawo eyayimukira waggulu wakati mu kiseera ky’okuteekako akabonero ye ensolo ey’obutakkiriza nti waliwo Katonda, ejjoka eddene. Ensolo ey’ejjoka eva mu kinnya ekitaggwaawo, wakati mu kiseera ky’okuteekako akabonero, ekutta abajulirwa babiri mu Okubikkulirwa omutwe ogw’ekkumi n’ogumu.

Ekibinja ky’Abaddemokulaati ekyawagira obuddu eky’ejjoka mu Olutalo lw’omu maka lw’Amerika kyatta ddala pulezidenti w’ekibiina kya Republican eyasooka. Olutalo lw’omu maka lw’Amerika lwaggwa mu ngeri entongole nga ku April 9, 1865, era Lincoln yafa wiiki emu oluvannyuma nga ku 15, newaakubadde nga baamukubye essasi olunaku oluvuddeko. Olutalo lwaggwa ku Ssabbiiti y’olunaku olw’omusanvu, era Lincoln yafa ku Ssabbiiti y’olunaku olw’omusanvu.

Abalwanirira enteekateeka z’ensi yonna abaali baazuukusiddwa (baasuubulwamu) okulwanyisa pulezidenti omugagga era omuyinza nnyo, batuukiriza obutemu bwa by’obufuzi nga 3 Novemba 2020. Ekisolo ekyo okuva mu kinnya ekitagwako kyayimirira ekisolo ky’eddiragoni ekyattira mu kifaananyi pulezidenti wa Republican eyasembayo, nga bwe kyayolesebwa mu okufa okwennyini kw’ow’olubereberye pulezidenti wa Republican. Ekigambo kya Katonda kiraga nti oluvannyuma lw’ensi okujaguza ku kufa kwe, agenda kuyimirira nate ku bigere bye. Kati tuli mu 2024, era kirabika bulungi nti Trump azzeemu okuba mulamu, wadde nga entalo z’amateeka, obulimba, propaganda n’ensimbi bingi ebimukubibwako.

Mu kulwanyagana okw’eyolesa mu United States, era ne kwo ne kufaananyiriza enkaayana y’emu mu nsi yonna, obuyinza bwa Setaani okuva wansi bujja kutumbuka mu kiseera nga amaanyi ga Katonda, nga galabikibwa mu nkuba ey’oluvannyuma, gakukkira okuva waggulu.

Mu byafaayo okuva ku Ssettemba 11, 2001 okutuuka ku tteeka lya Ssande erigenda okujja mangu mu United States, Obusiraamu bw’Akabi aka ssatu bwava mu ekinnya ekitaliina wansi ng’omukka, nga bulaga omukka gw’ebizimbe ebyali byaka ku ntandikwa y’ebyafaayo ebyo. Mu 2016, obuyiiya bwa ‘woke’ obw’Abakomunisiti ab’ensi yonna bweyambuka okutta abajulirwa ababiri. Oluvannyuma ku tteeka lya Ssande erigenda okujja mangu, Obwakapapa, obuliba olwo ensolo ey’omunaana, ey’eri mu musanvu, bunaayambuka ne butuula ku ntebe y’ensi nga ekiwundu kyayo eky’okufa kijanjabulwa.

Ebisolo ebikiikirira amaanyi agava wansi, mu kiseera lwe enkuba ey’oluvannyuma egwa ng’amaanyi agava waggulu, bikiikirira ‘Mazima’ ag’obunnabbi. Ekisooka okubuuka ng’omukka kye Obusiraamu bw’ekizirakalye eky’okusatu, mu kiseera eddoboozi eryasooka ery’Okubikkulirwa omutwe 18 bwe liwulirwa, era kibuuka enkuba ey’oluvannyuma bw’etandika ‘okupimibwa’. Ensolo eyasembayo okuyambuka ye Obwakapapa, mu kiseera eddoboozi ery’okubiri ery’Okubikkulirwa omutwe 18 bwe liwulirwa, era eyambuka enkuba ey’oluvannyuma bwe etonseddwa awatali kipimo.

Ekyasooka kiraga mu kifaananyi ekyasembayo, ate ensolo eyambuka mu wakati ye nsolo y’obutakkiriza Katonda obw’ensi yonna eyatta bajulizi babiri mu 2020. Omujulizi omu yali oluyembe lwa Purotesitanti, ate omulala yali oluyembe lwa Republican. Obujeemu n’obutali w’etteeka obukwatagana n’ensolo ey’obutakkiriza Katonda busimbibwa ku nnukuta ey’ekkumi n’esatu mu nnukuta z’Olwebbulaniya, era ensolo eyo eva mu ekinnya ekitali na wansi yatuuka wakati w’ensolo eyasooka n’eyasembayo eza mu ekinnya ekitali na wansi, ekyo ne kireeta ennyinyonnyola y’ekigambo ky’Olwebbulaniya "amazima", newankubadde nga amazima agalaga amaanyi ga Sitaani agava wansi mu kiseera amaanyi ag’eggulu bwe gava waggulu.

Oluvannyuma lw’ennaku ssatu n’ekitundu nga abajulizi babiri battiddwa ne watandika okuwulika “eddoboozi erya wakati”. Kyali “eddoboozi ly’oyo ayogerera mu ddungu”. Eddoboozi eryo lyali “enkomerero” y’eddoboozi ly’omubaka ateekateeka ekkubo erya Mubaka w’Endagaano, era entandikwa y’eddoboozi lya Eriya, ng’ayita abasajja n’abakazi ku Lusozi Kalemeri.

> Ab’oluganda n’abannyinaffe, nandyagadde njogere ekigambo ekibazukusa okutegeera obukulu bw’ekiseera kino n’amakulu g’ebintu ebiri okubaawo kaakano. Mbalaga enteekateeka ez’ekikambwe eziri mu nkola kaakano ez’okunyigiriza eddembe ery’okusinza. Ejjukizo lya Katonda eryatukuzibwa lyamenyeddwa, era mu kifo kyalyo wayimiriziddwa Sabaata ey’obulimba etelina butukuvu bwonna, nga eyimiridde mu maaso g’ensi. Ate nga amaanyi ag’ekizikiza gakyankalanya ebintu okuva wansi, Mukama Katonda ow’eggulu atuuma amaanyi okuva waggulu okusisinkana obuzibu obw’amangu ng’azuukusa abakozi be abalamu okugulumiza etteeka ly’eggulu. Kati, kaakano ddala, lye kiseera kyaffe okukolera mu nsi ez’ebweru. Nga Amerika, ensi ey’edembe ery’okusinza, eneegatta wamu n’Obupapa mu kusindika n’okunyigiriza omutima gw’abantu n’okukaka abantu okuwa ekitiibwa Sabaata ey’obulimba, abantu b’omu buli nsi ku nsi yonna banaakulemberwa okugoberera ekyokulabirako kyayo. Abantu baffe tebazuukuse bulungi okukola byonna eby’amaanyi gaabwe, nga bakozesa n’ebikozesebwa ebiri mu mikono gyabwe, okugaziya obubaka bw’okulabula.

> "Katonda Omukama ow’eggulu tajja kuleeta ku nsi ebibonerezo bye olw’obujeemu n’okusobya amateeka, okutuusa ng’asooke atumye abalinzi be okuwa obulabula. Tajja kuggalawo ekiseera eky’okusaasira okutuusa nga obubaka bulangiriddwa mu lwatu n’obulambulukufu obusinga. Amateeka ga Katonda galina okugulumizibwa; ebyo bye gasaba birina okweyanjulwa mu ngeri entuufu, entukuvu, abantu baletebwe okusalawo okusembeera amazima oba okugaanira. Kyokka omulimu gunaafupizibwa mu butuukirivu. Obubaka bw’obutuukirivu bwa Kristo bulina okuwulirwa okuva ku nkomerero emu y’ensi okutuuka ku ndala, okuteekateeka ekkubo lya Mukama. Kino kye kitiibwa kya Katonda, ekiggalawo omulimu gwa malaika ow’okusatu." Testimonies, omuzingo ogw’omukaaga, 18, 19.

Obubaka obwatandika ku nkomerero ya July 2023 kati "bulangirira mu lwatu," "okulabula," era "bulambulula obukulu bw’ebbanga lino, n’amakulu g’ebintu ebiri okubeerawo kaakano." Bulambulula mu lwatu "obuyinza bw’ekizikiza" obuli "mu kuwujja ebintu okuva wansi," era nti "Mukama Katonda ow’eggulu" yatandika "okusindika amaanyi okuva waggulu" nga September 11, 2001. Era "bulangirira" "obubaka bw’obutuukirivu bwa Kristo" "okuva ku nkomerero emu y’ensi okutuuka ku ndala." Kiseera kinene nnyo "okuzuukuka" "okutegeera obukulu bw’ebbanga lino," kubanga Katonda kati agenda okutandika "okusindika ku nsi emisango gye olw’obujeemu n’okumenya amateeka."

Olunyiriri lw’obunnabbi oluyimirizibwa nga 1989 nga lwe kiseera eky’enkomerero mu nnyiriri amakumi ana, lusiimattira ebyafaayo eby’ebweru ku lw’olunyiriri lw’obunnabbi olw’omunda oluyimirizibwa nga 1798 nga lwe kiseera eky’enkomerero mu nnyiriri amakumi ana mu Danyeri essuula kkumi n’emu. Ebyafaayo eby’obunnabbi ebyatandikira mu 1989 mu nnyiriri amakumi ana biraga enkola ey’emitendera esatu ey’okuwonya ekiwundu ekireeta okufa eky’e Rooma ey’Obupapa. Okuva mu 1989 okutuusa ng’ekiwundu ekyo kiwonyeddwa ku tteeka lya Ssande erijja mangu, kulaga ekiseera eky’obunnabbi eky’enjawulo. Omu nnyiriri ogw’okubiri ogwa Danyeri essuula kkumi n’emu, gugattako olunyiriri olulala, nga gutegeeza omugaso ogw’obunnabbi gw’abapulezidenti ba United States, nga gutandika ne Ronald Reagan mu 1989. Ekiseera eky’obunnabbi ekireeta okutuuka ku tteeka lya Ssande, kirina omujulirwa ow’okubiri mu myaka amakumi asatu egy’okutegeka egyakolebwa okuva mu 508 okutuuka mu 538, lwe Obupapa bwatuula ku ntebe omulundi ogwasooka ne buyisa tteeka lya Ssande mu mwaka ogwo gwenyini.

Kristo yabatizibwa era n’atandika obuweereza bwe obw’emyaka esatu n’ekitundu bwe yali wa myaka asatu. Obwa Papa kye kikoppe ky’obulimba kya Kristo ekya Setaani, era ekiseera ky’emyaka asatu okuva mu 508 okutuuka mu 538 kikoppa emyaka asatu egyasooka egya Kristo egyamutuusa ku kubatizibwa. Obuweereza bwe obw’emyaka esatu n’ekitundu bwakoppeddwa emyaka esatu n’ekitundu egy’obunnabbi, mwe obwa Papa bwalaga ensi obuweereza bwabwo obw’okufa, ng’ekikoppe eky’obulimba ky’obuweereza bwa Kristo obw’obulamu.

Ku nkomerero y’obuweereza bwe yafa, n’awummulira mu ntaana ku lunaku oluwomusanvu, oluvannyuma n’azuukira. Mu 1798, ku nkomerero y’obuweereza obwa Setaani obw’obukulembeze bwa Papa obwamaze emyaka esatu n’ekitundu egy’obunnabbi, obukulembeze bwa Papa bwafuna ekiwundu eky’okufa; oluvannyuma ne bw’erabiddwa okumala emyaka nsanvu egy’efaananyizo, okutuusa lwe buzukkira ng’omunaana ogwa mu musanvu. Kristo yazuukira ku lunaku olusooka mu wiiki, naye mu kulondoolagana olunaku olusooka luba “olunaana,” era luba “olwa mu musanvu” ku nnaku omusanvu ze Kristo yatonda. Omunaana ng’ennamba kiyimirira “okuzuukirwa,” era obukulembeze bwa Papa buzukira, kubanga kye kyokka mu bwakabaka obwogerwako mu buunnabbi bwa Baibuli ekimanyiddwa nti kyafuna ekiwundu eky’okufa.

Pawulo alaga nti bwe Katonda yayisa Isirayiri ey’akadde mu Nnyanja Emyufu, okubatizibwa kwaalagibwa mu kifaananyi.

> Era, ab’oluganda, saagala mmube nga temumanyi nti bajjajja baffe bonna baali wansi w’ekire, era bonna baayita mu nnyanja; era bonna baabatizibwa mu Musa mu kire ne mu nnyanja. 1 Abakkorinto 10:1, 2.

Omukolo gw’obatizo ogw’Isirayiri ey’omwoyo gwateekebwa mu kifo ky’omukolo gw’okukomola ogw’Isirayiri ey’omubiri, era okukomola kwalina okukolebwa ku lunaku olw’omunaana. Kyava Kristo n’azuukira ku lunaku olw’omunaana, oluva mu musanvu; era Obwapaapa bwe buzuukizibwa ng’omunaana oguva mu musanvu, kiba kya Setaani mu ngeri ey’okufaanagana n’olunyiriri lwa Kristo. Emyaka asatu egy’okutegekerera Obwapaapa okutuusibwa ku nnamulondo, gyakifananyizibwa emyaka asatu egy’obulamu bwa Kristo mu kutegekerera Obatizo lwe, Obuweereza bwe n’okufa kwe. Emirongo egyo gyombi giraga ekiseera ekitwala okutuuka ku kufa kw’obwakabaka obw’omukaaga mu bunabbi bwa Bayibuli. Emirongo egyo gyombi giyimirira ekiseera eky’enkomerero eky’ekisolo ekiva mu nsi. Mu lunnyeiriri lwa Kristo, okuzaalibwa kwe kwalaga ‘ekiseera ky’enkomerero’ mu byafaayo ebyo.

Bwe kityo, tulina emirongo ennya. Ekiseera eky’enkomerero eky’olunyiriri 40 mu 1989 okutuuka ku tteeka lya Ssande ery’olunyiriri 41. Okulaga ba Pulezidenti mu olunyiriri 2, n’emyaka asatu egy’okutegekebwa eri Kristo n’Anti-Kristo bombi. Emyaka asatu gya Kristo gatandikira ku ‘kiseera eky’enkomerero’ ku mulongo gwe, ogwamakibwa okuzalibwa kwe. Ekiseera eky’enkomerero mu 1798 kyafaananyizibwa okukoma kwa buddu obw’emyaka nsanvu bwa Isiraeri w’amazima mu Babulooni w’amazima. Noolwekyo, olunyiriri 2 mu Danyeri 11 lutandikira ku Darayo, kubanga Darayo yatandika okufuga mu kugwa kwa Babulooni. 1989 kye kiseera eky’enkomerero mu olunyiriri 40, era n’olunyiriri 2 mu Danyeri 11 n’alwo kwe kiseera eky’enkomerero, era emyaka asatu egy’okutegekebwa kwa Kristo gatandikira ku ‘kiseera eky’enkomerero’. Esatu ku emirongo ennya egyo zirina ‘ekiseera eky’enkomerero’ nga kimakiddwa bulungi ng’akabonero ak’okutandika.

Ennyiriri bbiri ez’emyaka bikumi bibiri mu amakumi abiri mu ntambula y’omulayika asooka n’ey’omulayika ow’okusatu ziraga nti bikumi bibiri mu amakumi abiri kye kabonero ky’enkwatagana wakati w’abantu n’obwakatonda. Entandikwa y’enkwatagana ey’akabonero ey’emyaka bikumi bibiri mu amakumi abiri eyatandika mu 1776, yatuusa ku 1996.

Ekiseera ekyo kyalabirizibwa emyaka 220 okuva mu 1611 okutuuka mu 1831 mu byafaayo by’Abamillerite. Ekiseera okuva ku Okulangirirwa kw’Obwetwaze mu 1776 okutuuka mu 1798, lwe ensolo ey’ensi yatuula ku nnamulondo ng’obwakabaka omukaaga mu bunnabbi bwa Bayibuli, kiyimirira obulango bubiri obwasooka ku busatu obuli mu myaka 220 egyaggwaawo mu 1996.

1776 okutuuka ku 1798 kiraga ebbanga erikulembera okuteekebwa mu buyinza kw’obwakabaka obwa mukaaga mu bunnabbi bwa Bayibuli, era bwe kityo kikwatagana n’emyaka asatu egy’okuteekateeka kwa Kristo ne Antikristo. Ebbanga erikulembera okuteekebwa mu buyinza kw’ensolo eva mu nsi liraga ebbanga erikulembera okuteekebwa mu buyinza kw’obumu obw’ensatu, obuli ensolo ey’omunaana, ey’omu musanvu. Ensolo ey’omunaana, ey’omu musanvu, ye okulabikako okwa bbiri era okusembayo kw’obufuzi bwa Paapa okufuuga ensi yonna. Mu kulabikako okusooka kw’obufuzi bwa Paapa okufuuga ensi yonna, waaliwo ebbanga ly’emyaka asatu ery’okuteekateeka.

Olunyiriri ku linyiriri, ebyafaayo eby’omwaka gwa 1989 okutuuka ku tteeka lya Ssande; ebyafaayo eby’emyaka asatu ebyaleese okutuuka mu mwaka gwa 538; ebyafaayo eby’emyaka asatu ebyaleese okutuuka ku kubatizibwa kwa Kristo; ebyafaayo ebyogerwako mu Danyeri 11:2, ebitandikira ne Ronald Reagan okutuuka ku tteeka lya Ssande; n’ebyafaayo okuva mu 1776 okutuuka mu 1798, byonna bikiikirira ebyafaayo bimu mu nnaku ez’enkomerero. Kikulu nnyo okutegeera bulungi kino, kubanga olunyiriri olw’ebyafaayo okuva mu 1776 okutuuka mu 1798 lwe lugatta ebirala byonna ne luleeta obutegeera obukakafu.

Mu olunyiriri olwo lw’ebyafaayo eby’obunnabbi, olukomekkereza ebyafaayo by’ensolo eyava mu nsi ey’Okubikkulirwa essuula kkumi ne ssatu, waliwo olunyiriri olw’omunda oluyogerera eri abantu ba Katonda nga luyimirirwa ensingo ey’ObuProtestanti obw’amazima, era waliwo n’olunyiriri olw’ebweru nga luyimirirwa ensingo ey’Oburepubulika. Mu nsingo zombi mulimu olutalo n’okutawana okw’obubili, ebyo obunnabbi byogerako. Tubadde tukizuula ebitundu eby’obunnabbi eby’omusota, ensolo, nnabbi ow’obulimba n’Obusiraamu ebyalabikira mu byafaayo okuva mu 1989 okutuuka ku tteeka lya Ssande.

Ekiranga mu bubaka bw'obunnabbi ku musota kye kino: ye kitaawe w'obulimba, ye mutemu, era ye akulira obwekobaane ob'ekyama mu nsi, nga bwe yali mu ggulu. Eddiini ye ye okusinza emizimu. Ye akulembedde ekiyitibwa leero 'lawfare,' ye omuwolereza atali mutukuvu, omuvunaana wa baganda baffe, nga bwe yali mu kkooti ey'eggulu bwe yawakana ku obuwulize n'okukkiriza kwa Yobu, era bwe yawakana ku mubiri gwa Musa, era nga bwe yawakana ku mulimu gwa Kristo ogw'okuggya ebyambalo eby'obugwagwa ku Yoswa mu Zekaliya essuula esatu. Ye afuga obwakabaka, era ye yeesimba nga Katonda.

Eddini y’ekisolo ye ObuKatoliki, era ye mukazi alimbya ensi okuyita mu nnono n’obuwangwa, by’aleetera abagoberera be okukkiriza nti biteekwa okugonderwa okusinga Ekigambo kya Katonda. Alimbya ensi okuyita mu bulogo bwe; era mu Kitabo ky’Okubikkulirwa essuula kkumi n’omunaana, olunyiriri amakumi abiri mu ssatu, ekigambo ekyo mu Olugereeki ‘pharmakeia’ kitegeeza ‘obuddagala’. Ye akola obwenzi n’abakabaka b’ensi. Ye ekifaananyi eky’obulimba eky’Oyo eyali afudde naye n’aba omulamu nate. Ye oyo ey’erabika n’alyoka ajjukirwa, era ye wa munaana, ate ng’aba mu basanvu. Ye ekisolo Amerika lwe ekola ekifaananyi kyakyo era n’ekifaananyi eri kyo.

Nnabi w’obulimba ye obupulotesitanti obwajeemye, obwefuula ekintu Ekigambo kya Katonda kye kigaana; era olw’okugaana kwabwo Ekigambo kya Katonda, tebulina buyinza obuweebwa mu Kigambo kya Katonda. Nga tewali buyinza bwa Kigambo kya Katonda, ekkanisa oba abantu abakyeyita n’obugwagwa nti be bantu ba Katonda, mu bw’amagezi bateekebwamu okwesigamira ku buyinza bw’amateeka g’eggwanga, okwefuula nga batuukiriza omulimu gwa Katonda. Obupulotesitanti obwajeemye be bannabi ba Baal ne Ashtaroth abawa Jezebel ne Herodias omuzina ogw’obulimba, era be Salome, muwala wa Herodias.

Obuyinza busatu buno bujja wamu ne bubeera okwegatta okusatu, naye ddala bakyawagana. Nga totegedde nti bali mu kuwakana wakati waabwe, tekisoboka okutegeera engeri bakabaka kkumi (Obumu bw’Amawanga) gye bayinza okukkiriza okuwa obwakabaka bwabwe eri obwa Papa, era mu ssuula y’emu ne balya ennyama ye ne bamwokya n’omuliro. Okutakkana okuli wakati w’obuyinza buno kuteekwa okuyigirizibwa eri abasomi ba Katonda b’eby’obunnabbi.

Obusiraamu kwe kkondeere ey’omusanvu, era nga bwe kiri akabi ak’okusatu, kye kikozesebwa Katonda okusalira omusango Babulooni ya leero, nga bw’amakondeere agasooka ennya gaasalira omusango Roma ey’obupagaani ey’ebugwanjuba era nga bw’amakondeere ag’okutaano n’ag’omukaaga gaasalira omusango Roma eya Papa n’ey’obupagaani ey’ebuvanjuba.

Tujja kugenda mu maaso n’okunoonyereza kuno mu kiwandiiko ekiddako.

> Mu biseera bino eby’enjawulo, abalabirizi b’ekisibo kya Katonda balina okuyigiriza abantu nti amaanyi ag’eby’omu mwoyo gali mu kuvuganya. Ssi bantu be baleeta obugumu obw’ebirowoozo n’emmeeme nga bwe buli mu nsi y’eddini kaakano. Amaanyi okuva mu sinagogi ya Setaani ey’eby’omu mwoyo gafukamu mu bitundu by’eddini by’ensi yonna, ngazuukusa abantu okukola mu bumalirivu okunyweza n’okweyongera ku by’obuwanguzi Setaani by’afunye, nga akulembera ensi y’eddini mu ntalo ez’enkalakkalira okulwanyisa abo abakola Ekigambo kya Katonda omukulembeze gwabwe n’ensingi gyokka ey’ebyayigiriza. Kaweefube w’obukugu wa Setaani kati ateekeddwa mu nkola okusonda wamu buli musingi n’amaanyi gonna g’ayinza okukozesa okuwakanira obukwakkulizo obukaka obw’etteeka lya Yakuwa, okusingira ddala ekiragiro eky’okuna, ekirambulula ani ye Omutonzi w’eggulu n’ensi.

> Omusajja w’ekibi alowoozezza okukyusa ebiseera n’amateeka; naye abikoze ddala? Kino kye nsonga ennene. Loma n’amakanisa gonna aganywedde ku kikopo kyayo eky’obutali butuukirivu, mu kulowooza okukyusa ebiseera n’amateeka, bageegulumizza okusinga Katonda, era ne bamenya ekijjukizo ekikulu kya Katonda, Ssabbiiti y’olunaku olw’omusanvu. Ssabbiiti yateekwa okuyimirira ng’eraga amaanyi ga Katonda mu kutonda ensi mu nnaku mukaaga, era n’okuwummula kwe ku lunaku olw’omusanvu. ‘Kyava yawa omukisa olunaku lwa Ssabbiiti, n’alutukuza,’ kubanga ku lwo yawummulira ku bikolwa bye byonna bye Katonda yatonda n’akola. Ekigendererwa eky’okukola okw’obukugu kw’omulimba omukulu kyabadde okumusikiza Katonda. Mu bigezo bye by’okukyusa ebiseera n’amateeka, abadde akola okunyweza obuyinza obuvuganya Katonda, era obusukkiridde ku ye.

> Wano we wali ensonga ennene. Wano waliwo amaanyi amanene abiri nga gayimiriziganye—Omulangira wa Katonda, Yesu Kristo; n’Omulangira w’ekizikiza, Setaani. Wano olutalo olweyolefu lutandika. Mu nsi mulimu ebika bibiri byokka, era buli muntu anaayimirira wansi w’ekimu ku bendera zino ebbiri—ekibendera ky’Omulangira w’ekizikiza, oba ekibendera kya Yesu Kristo.

> Katonda ajja kujjuza abaana be ab’eesigwa era ab’amazima Omwoyo we. Omwoyo Omutukuvu ye akiimira Katonda, era y’ajja kuba Omukola ow’amaanyi mu nsi yaffe okuŋŋaanya ab’eesigwa era ab’amazima, okubasiba mu bitole n’okubateeka mu ggwanika lya Mukama. Sitaani naye ali mu nkola ey’amaanyi nnyo, akuŋŋaanya ebikoola bye okuva wakati mu ngaano, ng’abisiba mu bitole.

> Okuyigiriza kwa buli mubaka wa Kristo ow’amazima kye kintu eky’amaanyi ennyo era eky’obukakafu mu kiseera kino. Tuli mu lutalo olutagenda kuggwaawo okutuusa okusalawo okusembayo okw’olubeerera lwe lunaba lukoleddwa. Kijjukizibwe buli muyigirizwa wa Yesu nti ‘tetulwaana na mubiri na musaayi, naye tulwana n’obufuzi, n’amaanyi, n’abafuzi b’ekizikiza ky’ensi eno, n’obubi bw’eby’omwoyo mu bifo eby’awaggulu.’ Ayi, waliwo eby’omugaso eby’olubeerera ebirimu mu lutalo luno, era tewabaayo mulimu gwa bwereere ogw’ebweru, newaakubadde obumanyirivu obutalina muwendo, okutuukiriza ensonga eno. ‘Mukama amanyi engeri y’okununula abatya Katonda mu kukemebwa, era n’okutereka abatalungamya okutuusa ku lunaku lw’okusalirwa omusango balyoke bonerezebwe.... Naye bamalayika, abalina amaanyi n’obusobozi okusinga, tebaleeta musango ogw’okuvumirira ku bo mu maaso ga Mukama.’ General Conference Daily Bulletin, March 4, 1895.

Back to Articles