Article

# Ekitabo kya Danyeri - Ennamba amakumi ana mu mukaaga

Okuwummula n'Okuzza Amaanyi

Author

Jeff Pippenger

Published

January 10, 2024

Formats

PDF
Word

> Ani gw’anaayigiriza amagezi? Era ani gw’anaaleetera okutegeera ebyo eby’okuyigiriza? Abo abaayonyolwa ku mata, era abaaggibwako ku mabeere. Kubanga ekiragiro ku kiragiro, ekiragiro ku kiragiro; olunyiriri ku linyiriri, olunyiriri ku linyiriri; wano katono, ne wali katono. Kubanga n’eminwa emikakampa n’olulimi olulala anaayogerera abantu bano. Abo be yabagamba nti, Kino kwe kuwummula mwe munaawummuza abakooye; era kino kwe kuzza amaanyi; naye tebaayagala kuwulira. Naye ekigambo kya Mukama kyababera ekiragiro ku kiragiro, ekiragiro ku kiragiro; olunyiriri ku linyiriri, olunyiriri ku linyiriri; wano katono, ne wali katono; balyoke bagende, ne bagwa emabega, ne bamenyeka, ne bakwatibwe ne batwalibwe. Kyenvudde mumpulire ekigambo kya Mukama, mmwe abannyoomi, abakulembera abantu bano ab’e Yerusaalemi. Kubanga mwagambye nti, Twakoze endagaano n’okufa, era n’Emagombe twakkanyizaamu; ekiboko ekijjuza bwe kirayita, tekirituuka gye tuli; kubanga obulimba bwe twesazeewo okubeera obuddukiro bwaffe, era wansi w’obukyamu mwe twekweka. Kyenvudde bw’ati Mukama Katonda ayogera nti, Laba, nteeka e Sayuuni ejjinja ery’omusingi, ejjinja eryagezesebwa, ejjinja ery’ekkona ery’omuwendo, omusingi ogukakafu; oyo akkiriza taayanguyiranga. Era okusala omusango ndigupima n’olulambe, n’obutuukirivu ku buzigo bw’olulambe; era omuzira gulisangulawo obuddukiro bw’obulimba, n’amazzi galisukkirira ekifo eky’okwekwekamu. N’endagaano yammwe n’okufa erisangulibwawo, n’okwakkanya kwammwe n’Emagombe tekuliyimirira; ekiboko ekijjuza bwe kirayita, olwo munaayinyirirwamu nakyo. Isaaya 28:9-18.

Mu 1863, abanyoomi abaafuganga Yerusaalemi baatandika omulimu ogw’okweyongera ogw’okukweka amayinja ag’omuwendo ga Miller ne bagasikiza mu kifo kyabyo ensimbi ez’obulimba n’amayinja ag’omuwendo ag’obulimba. Mu kukola bwe batyo "baakola endagaano n’okufa," "baafuula obulimba" "ekiddukirwamu kyabwe" era "ne beekweka" "wansi w’obukyamu." Naye baali bagenda kugezebwa n’obubaka bw’olunaku olusembayo olw’ "okuwummula" n’olw’ "okuzzaamu amaanyi," Petero mwe yayogerako mu kitabo ky’Ebikolwa by’Abatume.

> Naye ebyo Katonda bye yayogerako olubereberye mu kamwa ka bannabbi be bonna, nti Kristo anobonaabona, abituukirizza bw’atyo. Kale mwenenye, mukyuke, ebibi byammwe bizzibwemu, ebiseera eby’okuzzaamu amaanyi nga bijja okuva mu maaso ga Mukama; Era n’atuma Yesu Kristo, eyababuulirwa edda; Oyo eggulu limugwanira okumuwaniriza okutuusa ku biro by’okuddaabiriza ebyo byonna, Katonda bye yayogera mu kamwa ka bannabbi be abatukuvu okuva ensi lwe yatandika. Kubanga ddala Musa yayogera eri bajjajja nti, Mukama Katonda wammwe alibazukiriza mmwe nnabbi ngange, ava mu baganda bammwe; mumuwulirenga mu byonna byonna by’anaabagamba. Era kibeerenga nti omuntu yenna atawulira nnabbi oyo anazikirizibwa okuva wakati mu bantu. Era bannabbi bonna okuva ku Samwiri n’abo abaamuddirira, bonna aboogedde, baalagula ku nnaku zino. Ebikolwa 3:18-24.

Peetero ategeeza nti bannabbi bonna baayogera ku biseera eby’okuzzaamu amaanyi n’enkuba ey’enkomerero, ate Isaaya alaga ekibiina ekigaana ebiseera eby’enkomerero eby’okuzzaamu amaanyi ebibaawo mu nkomerero y’okusala omusango okw’okunoonyereza, nga ebibi biri okusangulibwawo n’enkuba ey’enkomerero ng’etonnya. Mu kiseera ekyo, ekibiina ekyakoze endagaano ey’okufa Isaaya ky’ayogerako, nga Peetero bw’agamba, "bajja kuzikirizibwa wakati mu bantu." Sister White ayogera emirundi mingi ku kiseera kino ddala Isaaya kye yayita okuwummula n’okuzzaamu amaanyi.

> Malayika eyeegattako mu kulangirira obubaka bwa malayika ow’okusatu agenda okutangaza ensi yonna n’ekitiibwa kye. Wano walagulwa omulimu ogukwata ku nsi yonna, ogw’obuyinza obutasangwawo. Olutambuza lw’Okudda kwa Kristo olw’emyaka 1840–44 lwali okwolesebwa okw’ekitiibwa kw’obuyinza bwa Katonda; obubaka bwa malayika ow’okusooka bwatwalibwa ku buli kifo kya misiyoni mu nsi yonna, era mu bimu ku mawanga waaliwo enteresi enkulu ddala mu byeddiini, eyasukkirira mu byonna ebyalabibwa mu nsi yonna okuva ku Nkyukakyuka ey’ekyasa eky’ekkumi n’omukaaga; naye ebyo bijja kusukkirirwa olutambuza olw’amaanyi olugenda okuba wansi w’okulabula okw’enkomerero kwa malayika ow’okusatu.

> Omulimu gunaaba nga ogw’Olunaku lwa Pentekooti. Nga “emvuba eyasooka” bwe yaweebwa, mu kufukibwa kw’Omwoyo Omutukuvu ku ntandikwa y’enjiri, okuleetera ensigo ey’omuwendo okumera, bwe kityo “emvuba ey’oluvannyuma” eriweebwa mu nkomerero yaayo olw’okutuukiriza ebibala by’ennimiro. “Awo tunaamanya, bwe tunaagobereranga okumanya Mukama: okuvayo kwe kwetegekeddwa ng’enkya; era ajja gyetuli ng’emvuba, ng’emvuba ey’oluvannyuma n’eyasooka ku nsi.” Hoseya 6:3. “Noolwekyo, mmwe abaana ba Sayuuni, mubeere basanyufu, mujagulize mu Mukama Katonda wammwe: kubanga yabawa emvuba eyasooka mu bwenkanya, era alibaleetera okukkira emvuba, eyasooka n’ey’oluvannyuma.” Yoweeri 2:23. “Mu nnaku ez’oluvannyuma, bw’ayogera Katonda, ndifukako Omwoyo gwange ku mubiri gwonna.” “Era kinaabanga nti buli ayita erinnya lya Mukama alirokoka.” Ebikolwa 2:17, 21.

> Omulimu omukulu gw’Enjiri tegugenda kuggalwawo nga kulabikako amaanyi ga Katonda katono okusinga agaalabika ku ntandikwa yaagwo. Obunnabbi obwatuukirizibwa mu kufukibwa kw’enkuba eyasooka ku ntandikwa y’Enjiri bujja okuddamu okutuukirizibwa mu nkuba ey’oluvannyuma ku kuggalawo kwaayo. Wano we wali ‘ebiseera eby’okuzzaamu amaanyi’ Peetero omutume bye yalindirira bwe yagamba nti: ‘Noolwekyo mwenenye, era mukyuke, ebibi byammwe bisangulibwe, bwe bijja ebiseera eby’okuzzaamu amaanyi ebiva mu maaso g’Omukama; era anaatuma Yesu.’ Ebikolwa by’Abatume 3:19, 20." Obutakkaanya Obukulu, 611.

Ekigezo kino kisinziira ku nkola y’enkuba ey’enkomerero, nga bwe kiragibwa nga ‘olunyiriri ku linyiriri.’ Obubaka obw’ekigezo buweebwa abakuumi ab’ ‘olulimi olulala,’ abalagirwako nga balina ‘emimwa egy’okusitasita.’ Obubaka obw’ekigezo bw’enkuba ey’enkomerero bwandibadde buweebwa abakuumi abataatendekebwa mu nkola ya buProtestanti obujeemu n’obuKatoorika, gy’obwadiventisi bwayagoberera mu byafaayo byabwo ebyonna eby’okujeema.

> Ekiseera tekiri wala, ng’okukemebwa kunaajja eri buli mwoyo. Akabonero k’ensolo kalikakasibwa okututekwako. Abo abagenda mpola mpola nga bagonja ebyetaago by’ensi era nga beekwataganya n’empisa zaayo, tebalisanga nga kizibu okugondera obuyinza obuliwo, okusinga okweyingiza mu kusekererwa, okuvvoola, okubatiisibwa okusibibwa, n’okufa. Okulwanagana kuli wakati w’ebiragiro bya Katonda n’ebiragiro by’abantu. Mu kiseera kino, zaabu ejja okuyawulibwa okuva mu bisasiro mu kkanisa. Obutya Katonda obw’amazima bujja okuwulwamu bulungi okuva ku kufaanana kwabwo n’obulyabaalyaba bwabwo. Emmunyeenye nyingi ze twajjuza ekitiibwa olw’okumurika kwazo zijja kuzimila mu kizikiza. Obusenyi, ng’ekire, bujja okutwalibwa omuyaga, ne okuva mu bifo we tulaba oluggya lw’okukubirangamu ngano nga mulimu ngano ennungi yokka. Bonna abeesaako eby’obugwanjuba by’awatukuvu naye abatayambadde butuukirivu bwa Kristo, bajja kulabika mu nsonyi z’obwambule bwabwe.

> Bwe gitemebwa emiti egitazaalako bibala ng’ebiziyiza ettaka, bwe eyawulwamu obungi bw’ab’oluganda ab’obulimba okuva ku ba mazima, olwo abakwekebwa balirabikibwa, era nga bayogerera waggulu Hosana beegatta wansi wa bendera ya Kristo. Abo ababadde batya era abatalina kweesiga balyeyanjula mu lwatu ku ludda lwa Kristo n’amazima ge. Abasinga obunafu n’abekengera mu kkanisa baliba nga Dawudi—beteeseteese okukola era okwesowola. Ekiro bwe kinyiririra eri abantu ba Katonda, emmunyeenye zeyongera okusana ennyo. Sitaani alizibuwaza nnyo abeesigwa; naye mu linnya lya Yesu, balifulumamu nga basukkiridde mu kuwanguza. Ate olwo ekkanisa ya Kristo erirabika ‘edungi ng’omwezi, yererevu ng’enjuba, era etiisa ng’eggye eriri n’ebendera.’

> Embegu z’amazima ezisigibwa mu mirimu gy’abamisona zijja okumera, ne zibudbudda, ne zireeta ebibala. Ameeme zijja okukkiriza amazima; ne zigumiikiriza ennaku ne zigulumiza Katonda nga zisanyuka kubanga zisobola okubonaabona ku lwa Yesu. ‘Mu nsi munaalabirangamu ennaku; naye mugume; nze nsubudde ensi.’ Bwe kinaaba nga ekibooko ekibuna kiyita mu nsi, era nga ekiyuuyuuzo kiyeeresa oluggya lwa Yakuwa, Katonda aliba obuyambi bw’abantu be. Wadde nga obuwanguzi bwa Setaani buyinza okutumbulwa waggulu, naye okukkiriza kw’abalongoofu abatukuvu tekujja kukankana.

> Eriya yaggya Erisa ku kulimira n’amusuulirako olugoye lwe olw’okutukuza. Okuyitibwa mu mulimu guno omukulu era ogw’ekitiibwa kwateekebwa mu maaso g’abasajja abasomye era abali mu bifo eby’ekitiibwa; singa bano baali beetoowaza mu maaso gaabwe ne beesiga ddala Mukama, yaandibadde abassa ekitiibwa nga ababakwasa okutwala ekibendera kye ne bakituusa ku buwangule. Naye ne bava ku Katonda, ne bakkiriziganya n’ensi, era Mukama n’abagaana.

> Abantu bangi bagulumizza sayansi ne beerabidde Katonda wa sayansi. Kino tekyali bwe kityo mu kkanisa mu biseera ebisinga obulongoofu.

> "Katonda alikola omulimu mu mulembe guno gwe abatono be balindirira. Alissa waggulu era agulumize mu ffe abo abatendekeddwa mu kusiigibwa kwa Mwoyo gwe okusinga mu kutendekebwa kw’ebweru okuva mu masomero n’ebitongole by’ensayansi. Ebyo tebisaanidde kunyoomebwa newaakubadde okugaanibwa; Katonda y’abyateekawo, naye bisobola okuwa ebisaanyizo eby’ebweru byokka. Katonda aliraga nti tasinziira ku bantu ab’amagezi abeenyumiriza ne beegulumiza." Obujulizi, Ekitundu 5, emiko 81 ne 82.

“Ekibonerezo ekibuna” kye kabonero k’etteeka lya Ssande, eritandikira ku ssaawa y’ensisi enkulu eyo ey’Okubikkulirwa omutwe ogw’ekkumi n’emu. Kikiikirira ekiseera eky’okukeberwa eky’etteeka lya Ssande ekigenda mu mitendera.

> Amawanga ag’ebweru galigoberera eky’okulabirako kya Amerika. Newankubadde ye ekulembeddeyo, naye ekizibu kye kimu kijja okutuukako ku bantu baffe mu bitundu byonna eby’ensi yonna. Obujulizi, ekitundu eky’omukaaga, omuko 395.

Nga katono nga tennaba kutuuka etteeka lya Ssande, ensimbi za ffujjo ez’ekirooto kya Miller ziweesebwa ne zisulibwa mu ddirisa ebweru, nga Ab’Adiventisi aba Laodikiya basansulwa mu kamwa ka Mukama. Awo ekkanisa egulumizibwa ng’akabonero, “mulungi ng’omwezi, mulongoofu ng’enjuba, n’entiisa ng’eggye eriri n’ebendera.” Obubaka bwa Isaaya obuva mu “lulimi olulala” ne “emimwa egiyogoyoga,” bukiikirira abo abayimusibwa ne bagulumizibwa, era abayigirizibwa olw’okusiigwa kwa Mwoyo gwe, so si mu kutendekebwa okw’ebweru okuva mu matendekero g’ensayansi. Abatamiivu ba Efulayimu baleemwa ekigezo ky’ “olunyiriri ku lunyiriri,” kubanga amagezi g’abagezi baabwe gaggwaawo. Obunnabbi eri bo bwafuuse ng’ekitabo ekisibiddwa.

Ebyafaayo, nga okusinziira ku Peetero, ebyo bannabbi bonna okuva ku Samwiri bye baayogerako, bituwa ebyokulabirako bingi eby’okuzikirira kw’Abadiventisti abagaana obubaka bw’enkuba ey’oluvannyuma; naye si kufa kw’omubiri kwe basanga mu kiseera ky’etteeka ly’Olw’ Sande, wabula kufa kw’omwoyo okugattibwako okutegeera ddala obutuufu bw’okubula obulokozi emirembe gyonna, nga bwe kulabikirwa mu babawala abatali bagezi, ab’omu kitabo kya Amosi abazuukira ne bategeera nti babuze.

> Laba, ennaku zijja, bw’ayogera Mukama Katonda, nti ndisindika enjala mu nsi; si njala ya mmere, so si nnyonta y’amazzi, wabula eya kuwulira ebigambo bya Mukama. Era banaatambulira okuva ku nnyanja okutuuka ku nnyanja, ne okuva mu bukiikakkono okutuuka mu bukiikadde; banaaddukira wano n’ewo okunoonya ekigambo kya Mukama, naye tebalikizuula. Ku lunaku olwo abawala abalongoofu n’abalenzi balizirika olw’enyonta. Abo abalayira ku kibi kya Samaliya, ne bagamba nti, “Katonda wo, ayi Daani, mulamu”; era, “Ekkubo lya Beerusheba liramu”; ne bo bennyini baligwa, ne batayinuka nate. Amosi 8:11-14.

Oluvannyuma lw'okukoomako ku essaawa y'etteeka lya Sande ng'akozesa akabonero ka "ekiboko ekiyitirivu," Isaaya ayogera ku ntiisa n'okweraliikirira ebikyagenda mu maaso eby'abo abaakola endagaano n'okufa.

> Ate endagaano yammwe ne kufa erisazibwamu, n’okukkiriziganya kwammwe ne Kuzimu tekuliyimirira; bwe kinaayita ng’ekibonerezo ekisukkiridde, olwo mulikanyagirirwa nakyo. Okuva lwe kinaavaayo kinaabakwata; kubanga buli nkya ku nkya kinaayitanga, emisana n’ekiro; era okuwulira okutegeeza kwakyo kwokka kuliba kutabula nnyo. Isaaya 28:18, 19.

Okutegeera okw’okweyongera kw’amagezi okulagirizibwa mu majjinja ag’omuwendo aga Miller olwo tekugenda kufunibwa, naye “okutegeera” kwa lipooti ey’obuzibu obweyongera obw’etteeka lya Sande kujja kulaga nti endagaano yaabwe n’okufa esaziddwamu. Abo abakwekera “wansi w’obulimba,” olwo bajja kumanya nti “Mukama Katonda,” yateeka “e Sayuuni okuba essise ejjinja, ejjinja erikeberezebbwa, ejjinja ery’eggona ery’omuwendo, essise eyekakasa,” naye nga kyakere ddala. Obulimba bwe baali beekweka wansi waabwo nga batambulira mu byafaayo olwo busangulwawo. Bungi ku bulimba obubweyolefu obwo buyinza okutegerekeka mangu mu kibonoobono ky’Omugga Ulai.

Abamilleraiti, nga bikwatagana n’okutegeera kwabwe ku Danyeri essuula ey’okubiri, baategeera nti obwakabaka obuli mu Danyeri essuula ey’omunaana bwe bumu n’obwakabaka obulagiriddwa mu ssuula ey’omusanvu. Enjawukana wakati w’ensuula zombi eri nti ensuula ey’omusanvu eraga ebintu eby’obufuzi eby’obwakabaka, ate ensuula ey’omunaana eraga ebintu eby’eddini eby’obwakabaka. Lw’ensonga eyo, Danyeri essuula ey’omunaana eragibwa mu bigambo eby’awatukuvu.

Mu Danyeri essuula munaana, ebifananyi eby’ekifo ekitukuvu bikozesebwa okuyimirira obwakabaka; naye buli kifaananyi eky’ekifo ekitukuvu ekiragiddwa mu ssuula kino kyonooneddwa, era bwe kityo ne kiraga enjawulo wakati w’eddini ey’amazima eya Kristo n’eddini ey’obulimba eya Sitaani. Endiga ennume kye kisolo ekyakozesebwanga ng’ekiweebwayo mu kifo kya Katonda ekitukuvu, naye buli kiweebwayo eky’ekifo ekitukuvu kyalina okuba nga tekiriko kamogo. Endiga ennume ey’omu ssuula munaana teyakkirizibwa okukozesebwa ng’ekiweebwayo mu kifo kya Katonda ekitukuvu, kubanga empondo zaayo tezaali zifaanagana.

> Awo ne nnyimusa amaaso gange, ne ndaba; era, laba, mu maaso g’omugga waaliwo endiga ey’ennume eyalina enyanga bbiri; era enyanga ezo zombi zaali empanvu; naye emu yali empanvu okusinga endala, era eyali empanvu ennyo yavaayo oluvannyuma. Danyeri 8:3.

Endiga ensajja erina amayembe abiri ag’obuwanvu obutefaanagana teyandikkiriziddwa kubeerako ng’ekiweebwayo mu kifo ekitukuvu kya Katonda; naye obufaananyi obwo si bwa ddiini ya Katonda ey’amazima, wabula bwa ddiini ya Setaani ey’obulimba, ey’obusamize. Obwakabaka obuddako bwakirirwangiddwa embuzi, nga n’embuzi yeemu ku biweebwayo eby’ewatukuvu; naye nate, embuzi yali eyonoonese kubanga yalina ekyembe wakati w’amaaso gaayo, nga ebuzeeko okufaanagana n’okutuukirirwa okwetaagibwa ku kiweebwayo eky’ewatukuvu.

> Ate bwe nnali nga nkyetegereza, laba, embuzi enseddume n’ejja eva Ebugwanjuba, nga eyita ku maaso g’ensi yonna, nga teyakwatako ku ttaka; era embuzi yalina ennyanga emu ennene wakati w’amaaso gaayo. Danyeri 8:5.

Oluvannyuma olukondo lw’embuzi lwamenyeka ne lwavaamu amakondo ana, ekyo era ne kiremesa embuzi eyo okufuuka ekiweebwayo mu kifo ekitukuvu kya Katonda.

> Awo embuzi ey’ensajja n’eyongera okuba ennene nnyo: era bwe yamala okunywera, olunyanga olunene ne lwamenyeka; mu kifo kyalwo ne zivumbuka ennyanga ennya ez’ekitalo, nga zitunuulira empewo ennya ez’eggulu. Danyeri 8:8.

Danyeri essuula munaana kitandika nga obwakabaka bwa Babulooni tebuyanjuliddwa mu kabonero konna. Babulooni, obwakabaka obwasooka mu bunabbi bwa Bayibuli, bumaze dda okuteekebwawo mu Byawandiikibwa ku bujulizi bw’abajulizi babiri b’essuula ey’okubiri n’ey’omusanvu; naye mu ssuula munaana obwakabaka bwa Babulooni bukwekebwa nga kigendererwa okusimbira ku kirungo ky’obunnabbi eky’obwa Paapa okufuna ekiwundu eky’okufa, era ekiwundu ekyo ne kiwoonyebwa oluvannyuma. Mu kiseera okuva lwe obwa Paapa bufuna ekiwundu eky’okufa okutuusa lwe ekiwundu kiwoonyebwa, obwa Paapa bukwekebwa oba bwerabibwa mu by’obunnabbi. Okukweka kuno ne kulagibwa ne mu ngeri obwakabaka bwa Nebukadduneeza gye bwaggibwawo, era oluvannyuma ne buzzibwa.

Essuula ey'omunaana eya Danyeri etandika n'akabonero akalagira ddala obwakabaka obw'okubiri, nga yanjula endiga ey'obusajja eraga obwakabaka bwa Bamedi ne Baperusi, era n'egobererwamu embuzi eyononefu eraga obwakabaka bwa Bugereeki. Awo okuva mu emu ku mpewo ennya mwe ennyanga ennya ez'e Bugereeki zaasanjulukira, Danyeri alaba ennyanga entono eraga obwakabaka obw'okuna bwa Ruumi. Ennyanga entono eyo eraga ebitundu byombi bya Ruumi, ebyogerwako mu nnyiriri ennya. Ruumi ey'Abapagani eragiddwa ng'enyanga entono mu kika ky'obusajja, ate Ruumi ey'Obwa Papa ng'enyanga entono mu kika ky'obuwala.

> Era okuva mu kimu ku byo ne muvaamu ompondo omutono, ne gufuuka ddala ddene nnyo eri amaserengeta, n’eri ebuvanjuba, n’eri ensi ey’ekitiibwa. Era ne gufuuka ddene okutuusa ku ggye ery’omu ggulu; ne gusuula ku ttaka abamu b’eggye n’ezimu ku mmunyeenye, ne gubinyirira. Weewaawo, ne yeekulisa okutuusa ku mulangira w’eggye; era olw’oyo ekiweebwayo kya bulijjo ne kiggyibwawo, n’ekifo eky’ekitukuvu kye ne kisuulibwa wansi. Era eggye ne limuweebwa okulumba ekiweebwayo kya bulijjo olw’obujeemu; era ne gusuula amazima ku ttaka; ne gukola ne gugenda bulungi. Danyeri 8:9-12.

Ennyanga entono eya Ruumi eyayingira mu mboozi mu nnyiriri omwenda, eyaimirizibwa mu nkula y’obusajja; ate mu nnyiriri ekkumi, ennyanga entono eyaimirizibwa mu nkula y’obuwala; ate mu nnyiriri kkumi na emu, ennyanga entono eyaimirizibwa mu nkula y’obusajja; ate mu nnyiriri kkumi na bbiri, ennyanga entono nate eyaimirizibwa mu nkula y’obuwala.

Danyeri essuula ey’omunaana ekweka obwakabaka obwasooka; oluvannyuma, obwakabaka obubiri obuddirira biyimirizibwa ng’ensolo ezononese z’ekitukuvu, ate n’obwakabaka obw’okuna kiyimirizibwa ensingo. Ensingo eno eyononese mu ngeri ey’obunnabbi kubanga erabika ng’omusajja, oluvannyuma ng’omukazi, oluvannyuma ng’omusajja era oluvannyuma ng’omukazi.

> Omukazi aleme kwambala ebyambalo eby’abasajja, era n’omusajja aleme okwambala ebyambalo eby’abakazi; kubanga bonna abakola bw’atyo kibi nnyo mu maaso ga Mukama Katonda wo. Ekyamateeka Eky’okubiri 22:5.

Okulabikira mu ngeri ey’obusajja kw’empondo entono eya Loma ey’abapagani kuli mu nnyiriri omwenda ne kkumi n’emu, ate okulabikira mu ngeri ey’obukyala kw’empondo entono eya Loma ey’Obupapa kuli mu nnyiriri kkumi ne kkumi n’abiri. Obusajja oba obukyala bw’empondo entono butegeerekeka nga tutunuulira ebigambo bya Danyeri ku mutendera gw’ebyawandiikibwa eby’ensibuko, ekintu Miller ky’atasobola kulaba, kubanga yakozesa kyokka Concordance ya Cruden, era Concordance ya Cruden tewaayo mawulire ku lulimi olwasooka. Okukyusakyusa kw’ekikula ky’obusajja n’obukyala mu nnyiriri ezo ennya kwategeerwa abataputa ba Baibuli ya King James, era baakuuma ebikula ebyo mu kitundu ekyo, bw’oba omanyi kye olinnoonya.

Abataputa baategeera enjawulo wakati w’ennyanga entono ey’obusajja n’ey’obukazi mu nnyiriri omwenda okutuuka ku kkumi n’ebiri, era ne bakozesa ekigambo "it" okulaga enjawulo eyo. Ekigambo "it" kikozesebwa ku nnyanga entono nga bagiteeka mu kika ky’obukazi. Laba mu Danyeri essuula munaana, olunyiriri ekkumi:

> Era ne likula nnyo okutuukira ddala ku ggye ery’omu ggulu; ne lisuula ku nsi abamu ku ggye n’ebimu ku emmunyeenye, ne libinyirira. Danyeri 8:10.

“Kyakula ennyo,” era “ne kisuula wansi,” bwe kityo ne kilaga nti enyanga entono ye omukazi. Olunyiriri olw’ekkumi n’ebiri lugamba:

> Era eggye lyamuwebwa olw’obujeemu okulwanyisa ekiweebwayo ekya buli lunaku; ne lyasuula amazima ku ttaka; ne lyakola, ne lyagenda bulungi. Danyeri 8:12.

Mu olunyiriri olw’ekkumi n’ebiri, ekigambo “him” baakiyongerako, era tekikiraga ennyanga entono mu ngeri entuufu, kubanga ennyanga entono mu olunyiriri olwo emirundi ebiri eyayitiddwa “it,” ne kityo n’eraga obukazi. Abavvuunanyi kyali kirabika bulungi nti baalaba enjawulo Daniel gy’akola wakati w’obusajja n’obukazi, naye tebaali bakakasa kye Daniel yagenderera, ne bagezaako okufuula ennyanga entono eri mu olunyiriri olwo ey’obusajja nga bongerako ekigambo ekyawandiikiddwa mu nnyukuta ez’italiki “him,” naye kino tekyesigamiziddwa ku bigambo bya Daniel byennyini. Ebigambo bye biraga ennyanga entono nga ey’obukazi, era “it” (ennyanga entono ey’obukazi) yasuula amazima wansi, era “it” (ennyanga entono ey’obukazi) yakola n’efunamu obuwanguzi.

Mu kitundu eky’omwenda, ekigambo "a little horn" kiri mu kika ky’obusajja era kiyimirira Roma ey’obupagani. Kyo kyava mu emu ku "four winds" mwe Obwakabaka bw’Abagiriki bwali buvunjikidde. Mu kitundu ekyo, nga bwe kigaatagana n’ebyafaayo, Roma ey’obupagani yawangula ebitundu bisatu eby’ensi nga etwala ekifo kyayo ku ntebe y’ensi.

> Era mu kimu ku byo ne muvawo akapembe akatono, ne kasukkirira mu bunene, eri Maserengeta, eri Buvanjuba, n’eri ensi ennungi. Danyeri 8:9.

Mu olunnyiriri olw’ekkumi n’emu (we empaka ku “the daily” zifunira omu ku bifo byazo ebikulu eby’okulwanyirirwamu), enyanga entono eyogerwako ng’ “he,” “him” ne “his.”

> Weewaawo, yeekulisa okutuuka ddala eri omulangira w’eggye, era ku lulwe ekiweebwayo kya buli lunaku ne kyaggibwawo, n’ekifo ky’ekitukuvu kye ne kyasuulibwa wansi. Danyeri 8:11.

Tujja kugenda mu maaso n’okunoonyereza kuno mu kiwandiiko ekiddako.

> Buli nteeko eri mu Kigambo kya Katonda erina ekifo kyayo, era buli mazima galina obuzito bwagyo. Ate oluzimba olutuukiridde, mu nteekateeka yaalwo ne mu kutuukirizibwa kwalwo, lulaga obujulizi eri Omutonzi waalwo. Oluzimba nga olwo, tewali magezi gasobola kulutekateeka wadde okulukola okujjako amagezi g’Ataggwaawo. Education, 123.

Back to Articles