Article

# Ekitabo kya Yoweeri ne Ekkanisa y'Abadiventisi ab'Olunaku olw'Omusanvu ey'e Lawodikiya - Ennamba essatu

Ennimiro y’emizabibu ey’wayini omumyufu

Author

Jeff Pippenger

Published

December 3, 2025

Formats

PDF
Word

Twakomekkereza ekiwandiiko ekyayiseeko n’ekibuuzo nti, "Nga endowooza zino zitegekeddwa bw’ati ekibuuzo kisobola okubuzibwa nti kyatuuka ntya nti ku 9/11 ekitabo kya Yoweeri kyafuuka obubaka Peetero bwe yalaga ku Pentekooti?"

Peetero yalaga nti obunnabbi bwa Yoweeri bwali butuukirizibwa ku lunaku lwa Pentekooti, nga olwo lwe lunaku olulaga okukoma kw’ekiseera kya Pentekooti. Mu kiseera kya Pentekooti waaliwo okufukibwa kw’Omwoyo Omutukuvu ku ntandikwa, era ne wabaawo okufukibwa okunene okusinga ku nkomerero. Mu kukkiriza nga tumanyi nti Bayibuli n’Omwoyo gw’Obunnabbi byombi bikwatiriza Yoweeri ku kiseera ky’enkuba ey’enkomerero, tuyinza okumanya nti ekitabo kya Yoweeri kyafuuka amazima ag’ekiseera kino ku 9/11; era nti buli kitundu ky’ekitabo kijja okwogera butereevu ku byafaayo eby’obunnabbi ebyatandika ku 9/11 ne byeyongerayo okutuusa okuli ebibonerezo omusanvu eby’enkomerero, ebyo Yoweeri by’ayita “Olunaku lwa Mukama.”

Nga bwe kyakifaananyizibwa mu 1888, ku 9/11 okwanjulwa kw’obubaka bwa Laodikaya kwafuuka amazima ag’ageza abantu mu kiseera kino. Isaaya afaananyiriza obubaka obwo bumu mu kitundu 58, ng’ayimusa eddoboozi lye ng’ery’ekkondeere okulaga abantu ba Katonda obujeemu bwabwe. ‘Olunaku’ Isaaya lw’atandika okuyimusa eddoboozi lye ng’ekkondeere, lwe lumu lwe ayimba oluyimba lw’ennimiro y’emizabbibu.

> Ku lunaku olwo, muyimbire eri yo nti, “Ennimiro y’emizabbibu ey’omwenge omumyufu.” Nze Mukama ngikuuma; ndiginywesera buli kaseera: obutabaawo yenna agikosa, ndigikuuma ekiro n’emisana. Obusungu tebuli mu nze: ani ansembezanga ebisagazi n’amaggwa okulwana nange? Ndibiyitamu, era ndibibokya wamu. Oba akwatenga ku maanyi gange, alyoke akole nange emirembe; era ajjakola nange emirembe. Alikola abava mu Yakobo okumerawo emizi: Isirayiri alibunguka n’okumerera ddala, era alijjuza amaaso g’ensi ebibala. Isaaya 27:2-6.

Isirayiri ey’omwoyo ey’omu kiseera kino "erimera era eribuna ebimuli, era erijjuza amaaso g’ensi ebibala" mu kiseera ky’enkuba ey’oluvannyuma, kubanga enkuba ey’olubereberye eyamba ekimera okumerawo n’okubuna ebimuli, ate enkuba ey’oluvannyuma ye ezaala ebibala. Bwe byagwa ebizimbe eby’e New York ku 9/11, malayika ow’amaanyi owa Okubikkulirwa ekkumi n’omunaana yakka, era enkuba ey’oluvannyuma ne etandika okutontomera. Mu kiseera ekyo abakuumi ba Katonda baalina okuvuga ennyanga eri ekkanisa ya Laodikiya. Obubaka bwa Isaaya obulambulula ebibi by’abantu ba Katonda era bwe bumu ne oluyimba lw’ennimiro y’emizabbibu ey’envinnyu emyufu. Omutwe ogusooka ogwa Yoweeri ye bubaka bennyini eryo.

> Ekigambo kya Mukama ekyajjira Yoweeri mutabani wa Pethweri.

> Muwulire kino, mmwe abakadde, mutege amatwi, mmwe mwenna abatuuze b’ensi. Kino kyabaawo mu nnaku zammwe, oba ne mu nnaku za bataata bammwe? Mubagambe abaana bammwe ekyo, era abaana bammwe bagambe abaana baabwe ekyo, n’abaana baabwe nabo bagambe ekyo eri omulembe omulala.

> Ekyo omuwuka omulya amatabi gwalekawo, enzige kye ziridde; era ekyo enzige zaalekawo, omuwuka omulya emiti kye kiridde; era ekyo omuwuka omulya emiti gwalekawo, ekikulukuto kye kiridde.

> Muzuukuke, mmwe abatamiivu, mukaabe; era muleekane, mmwe mwenna abanywa omwenge, olw’omwenge omupya; kubanga guggyiddwa mu kamwa kammwe.

> Kubanga eggwanga ligudde ku nsi yange, ery’amaanyi era eritali kubalika; amannyo gaalyo ge g’empologoma, era lirina amannyo ag’omu matama ag’empologoma ennene. Lizzikirizza omuzabbibu gwange, era lyasenseeko olukoba ku muti gwange ogw’ettiini; lyagulekera bwereere n’eligusuula; amatabi gaagwo gaafuuse ameeru. Mukukungubage nga muwala atamanyiddwa ayambadde engoye ez’ekibukutu olw’ bba ow’obuvubuka bwe. Ekiweebwayo eky’emmere n’eky’okunywa bikomeddwaawo mu nnyumba ya Mukama; bakabona, abaweereza ba Mukama, bakungubaga. Ennimiro zizikiridde, ensi ekungubaga; kubanga eŋŋaano zizikiridde; omwenge omupya gukaliridde, amafuta gasirise.

> Mwenyooma, mmwe abalimi; mukube enduulu, mmwe abalimi b’emizabbibu, olw’engano n’olw’obulere; kubanga ekikungulwa ky’ennimiro kizikiridde. Omuzabbibu guwotose, n’omuti ogw’ettini guwotose; omuti gw’edomola, n’omuti gw’emmise era, n’omuti gw’apulo, ne buli muti ogw’ennimiro, giwotose: kubanga essanyu liggiddwaawo okuva eri batabani b’abantu.

> Mwesibe, mubiike, mmwe bakabona; mukaabe nnyo, mmwe abaweereza b’ekyoto; mujje, mwebase ekiro kyonna mu nsalu ez’ekidongo, mmwe abaweereza ba Katonda wange; kubanga ekiweebwayo ky’emmere n’ekiweebwayo eky’okunywa bikkomeddwa mu nnyumba ya Katonda wammwe. Mutukuze okusiiba, muyite olukuŋŋaana olutukuvu, mukuŋŋanye abakadde n’abatuuze bonna ab’ensi mu nnyumba ya Mukama Katonda wammwe, mukoowookere Mukama, Zinsanze olunaku! Kubanga olunaku lwa Mukama luli kumpi, era lulijja ng’okuzikiriza okuva eri Ayinzabyonna. Si nti emmere ekkomeddwa mu maaso gaffe, era n’essanyu n’obusanyufu okuva mu nnyumba ya Katonda waffe? Ensigo zizikiridde wansi w’ebikunkumuka by’ettaka byazo, ebiterekero by’emmere bisigadde bwereere, amawanika gaabomolebwa; kubanga empeke zikalidde. Ensolo zikaaba nnyo! ebisibo by’ente byeraliikirivu, kubanga tebirina malundiro; era n’ebisibo by’endiga bisigadde bwereere.

> Ayi Mukama, eri ggwe nkukaaba; kubanga omuliro gulidde amatale ag’eddungu, n’olulimi lw’omuliro lwakokya emiti gyonna egy’omu ttale. Ensolo ez’omu ttale nazo eri ggwe zikukaaba; kubanga emigga gy’amazzi gikaze, n’omuliro gulidde amatale ag’eddungu. Yoweeri 1:1-20.

Essuula esooka eya Yoweeri eyogera ku kuzikirizibwa kw’ennimiro y’emizabbibu ya Katonda. Isaaya alambulula nti "olunaku olwo" lwe lunaku lw’enkuba ey’enkomerero etandikira, kubanga ku lunaku olwo ebimera bitandika okuboomera n’okufulumya obukokoolo. Okuba nti Isaaya atutegeeza nti abantu ba Katonda bajja "kulissa emmizi," "okuboomera n’okufulumya obukokoolo," ne bajjuza ensi "ebibala," kwe kulaga ebyafaayo ebyeyongereyongere mu mitendera esatu. Ekimera kilissa "emmizi" mu ttaka. Noolwekyo "okulissa emmizi" kitegeeza okuyimirira ku ttaka, ekyo kye ssinziro oba musingi. Abo "abava mu Yakobo" "balissa emmizi," oluvannyuma ne bayitibwa "Isirayiri." Abo abava mu mbeera eya Laodikya oluvannyuma bayitibwa Aba Firadelfiya, naye okukuuma embeera eyo kyetaagisa obuwanguzi mu nkola y’okukemebwa, nga ekkomerero kyaayo kwe tteeka lya Ssande.

Enkwatagana ey’obwannabbi wakati wa Yakobo (omusikula) ne Isirayiri (omuwanguzi) eraga nti ku 9/11 abo “abakwata emizi” nga baddayo ku misingi, ewo ne mu kiseera ekyo bayingira mu ndagaano. Mu ngeri y’obwannabbi, okukyusibwa kw’erinnya kubeera akabonero k’endagaano, nga bwe kirabikira ku Abram okufuuka Abraham, Sarai okufuuka Sarah, Yakobo okufuuka Isirayiri n’abalala. Mu kyawandiikibwa ekyo abo abaadda ku mazima g’emisingi ag’edda ku 9/11 bayingira mu ndagaano nga enkuba etandise okuleeta ebimuli n’ebikoola. Ku tteeka lya Ssande ensi yonna ejja kujjula “ebibala” ng’olwo enkuba ejja kutonnya obungi obutapimiddwa.

Isaaya ateekeddwa okukkiriziganya ne Isaaya, era n’akataliiko n’abalaguzibwa abalala bonna, naye Isaaya alina okugolola eddoboozi lye ng’embuutu era alage Abadiventisiti ab’Olunaku olw’omusanvu ab’e Laodikeya ebibi byabwe nga asinziira ku luyimba lw’ennimiro y’emizabbibu. Olwo luyimba lyayimbibwa Yesu mu lugero lw’ennimiro y’emizabbibu. Ennimiro y’emizabbibu yamuleetera okukaaba bwe yatunuulira Yerusaalemi omulundi ogw’enkomerero nga tannasibibwa ku musaalaba; ng’amanyi nti Isirayiri ey’edda yali etuuse ku nkomerero y’ekiseera kyabwe eky’okugezebwa era nga baali bayisibwaawo nga abantu b’endagaano ya Katonda. Mu kiseera kye kimu Kristo yali ayingira endagaano n’abantu abaletanga ebibala ebituukiridde okuva mu nnimiro ya Katonda ey’emizabbibu. Obanga olugero lw’ennimiro y’emizabbibu lwa Yoswa ku ntandikwa oba olw’e Yesu ku nkomerero, abo abaafuuka abantu b’endagaano empya baafaanana 144,000.

Kristo yayogera ku bunnabbi bwa Isaaya obw’ennimiro y’emizabbibu, era ne Sista White naye ayogera ku bunnabbi obwo.

> Olugero lw’ennimiro y’emizabbibu terukwata ku ggwanga ly’Abayudaaya lyokka. Lulina ensomo eri ffe. Ekkanisa mu mulembe guno, Katonda agiwadde obuyinza obukulu n’emikisa eminene, era asuubira ebibala ebigenderanako. Christ Object Lessons, 296.

Kigasa mu kuyiga okusoma ekitundu ky’ebyawandiikibwa ekitwala ku kigambo ekisembayo okuva mu Mwoyo ogw’Obunnabbi.

> Essuula 23-Ennimiro ey'omuzabbibu ey'Omukama

> Eggwanga ly'Abayudaaya

> Olugero lw’abatabani babiri lwaddirirwawo olugero lw’ennimiro y’emizabbibu. Mu olusooka, Kristo yateeka mu maaso g’abayigiriza b’Abayudaaya obukulu bw’okugondera. Mu olulala, yabalaga emikisa emirungi mingi egyaweereddwa eri Isirayiri, era mu gyo n’ayolesa nti Katonda alina eddembe ku kugondera kwabwe. Yabateekera mu maaso ekitiibwa ky’ekigendererwa kya Katonda, kye baandisobodde okutuukiriza singa baagondera. N’abikkula eby’omu maaso, n’alaga engeri nga olw’okulemererwa okutuukiriza ekigendererwa kye, eggwanga lyonna lyali liggwa ku mikisa gye, ne lyeetwalira okuzikirira.

> 'Waaliwo nannyini nnyumba omu,' Kristo yagamba, 'eyasimba olusuku lw’emizabbibu, n’aluteekako olukomera, n’alubbulamu essogolero ly’omwenge, n’azimbako enkambwe, n’aluwaabuulira abalimi, n’agenda mu nsi ey’ewala.'

> Ennyonnyola y’ennimiro y’emizabbibu eno yaweebwa nnabbi Isaaya: “Kati nnaayimbira omwagalwa wange oluyimba lw’omwagalwa wange ku nnimiro ye ey’emizabbibu. Omwagalwa wange alina ennimiro y’emizabbibu ku lusozi oluzalayo ebibala bingi nnyo; n’agizizinga olukomera, n’aggyaamu amayinja gaamu, n’agisimbaamu omuzabbibu ogusinga obulungi, n’azimba omunara wakati mu yo, era n’akoleramu ekyuma eky’okunyigira ezzabbibu; n’alindirira nti ejja kuzaala ezzabbibu.” Isaaya 5:1, 2.

> Omulimi alondawo ekitundu ky’ettaka okuva mu nsiko; akizimbako ekikomera, akisangula era akiyalula, n’akisimako emizabbibu emirungi egy’alondeddwa, ng’asubira okukungula ebibala bingi. Ekitundu kino ky’ettaka, olw’okusinga ettaka eritali limiddwa, asuubira kimuwe ekitiibwa nga kiraga ebyava mu kulabirira kwe n’okunyiikira kwe mu kukikulaakulanya. Bw’otyo Katonda yalondawo abantu okuva mu nsi okubatendekebwa era okuyigirizibwa Kristo. Nnabbi agamba nti, “Ennimiro y’emizabbibu ya Mukama ow’eggye ye nnyumba ya Isirayiri, era abasajja ba Yuda be kimera kye ekisanyusa.” Isaaya 5:7. Ku bantu bano Katonda yabawa emikisa eminene, n’abasabaza emikisa mingi okuva mu bulungi bwe obusukkiridde. Yaasuubira okuva gye bo okumuwe ekitiibwa nga bazala ebibala. Baali balina okubikkula emisingi gy’obwakabaka bwe. Mu nsi egudde era embi, baali balina okukiikirira empisa za Katonda.

> Lwokuba nga baali ennimiro y’emizabbibu ya Mukama, baalina okuzaala ebibala eby’enjawulo ddala okuva ku bya mawanga g’abapagani. Abo bantu abasinza ebifaananyi baali beewaayo ddala mu kukola obubi. Obukambwe n’obumenyi bw’amateeka, obugunjufu, okunyigiriza, n’emize egyonooneka ennyo byakolebwanga nga tewali kibiziyiza. Obutali butuukirivu, okwenyooma, n’okubonaabona bye bibala by’omuti ogwonooneka. Naye ebibala ebyazaalibwa ku muzabbibu ogwa Katonda gwe yasimba byali biteekwa okuba eby’enjawulo nnyo.

> Kyali ekitiibwa ky’eggwanga ly’Abayudaaya okuyimiririra enneyisa ya Katonda nga bwe yabikkulirwa Musa. Mu kuddamu okusaba kwa Musa, ‘Nkolese ekitiibwa Kyo,’ Mukama n’asubiza nti, ‘Ndiyisa mu maaso go obulungi bwange bwonna.’ Okuva 33:18, 19. ‘Era Mukama n’ayita mu maaso ge, n’alangirira nti, Mukama, Mukama Katonda, omusaasizi era ow’ekisa, ow’obugumiikiriza, era omugagga mu bulungi n’amazima, akuuma ekisa eri enkumi, n’asonyiwa obutali butuukirivu n’okumenya amateeka n’ekibi.’ Okuva 34:6, 7. Kino kye kibala Katonda kye yayagalanga okuva mu bantu be. Mu bulongoofu bw’enneyisa zaabwe, mu butukuvu bw’obulamu bwaabwe, mu kisa kyabwe n’okwagala okw’ekisa n’okusaasira, baali balina okulaga nti ‘amateeka ga Mukama matuufu ddala, gakyusa omwoyo.’ Zabbuli 19:7.

> Ng’ayita mu ggwanga ly’Abayudaaya, Katonda yagenderera okuwa amawanga gonna emikisa eminene. Ng’ayita mu Isirayiri, ekkubo lyalina okutegekebwa okusaasaanya ekitangaala kye eri ensi yonna. Amawanga g’ensi, olw’okugoberera empisa ezonoonese, gaali galiddwamu okumanya Katonda. Naye olw’okusaasira kwe, Katonda teyabaggyawo ddala mu bubeerawo. Yagenderera okubawa omukisa okumumanya ng’ayita mu Ekkanisa ye. Yateekateeka nti emisingi egyabikkulirwa okuyita mu bantu be gibeere ekkubo ery’okuzzaawo ekifaananyi kya Katonda eky’eby’empisa mu muntu.

> Kyali ku lwa kutuukirizibwa kw’ekigendererwa kino nti Katonda yayita Abulaamu okumuggyawo mu b’oluganda lwe abasinza ebifaananyi, n’amulagira abeere mu nsi ya Kanani. ‘Ndikufuula eggwanga ddene,’ bwe yagamba, ‘era ndikukisa, era ndigulumiza erinnya lyo; era onoobeera omukisa.’ Olubereberye 12:2.

> Abazzukulu ba Ibulayimu, Yakobo n’eddira lye, baatwalibwa e Misiri, balyoke mu katikati w’eggwanga eryo eddene era ery’ekibi balage emisingi gy’obwakabaka bwa Katonda. Obwesimbu bwa Yusufu n’omulimu gwe omuwuunwa ogw’okukuuma obulamu bw’Abamisiri bonna byali ekifaananyi ky’obulamu bwa Kristo. Musa n’abalala bangi baali abajulizi ba Katonda.

> Mu kubaggya Isirayiri mu Misiri, Mukama n’addamu n’alaga amaanyi ge n’ekisa kye. Eby’amagero bye mu okubawonya mu buddu n’engeri gye yabakolamu mu lugendo lwabwe mu ddungu tebyali ku bwabwe bokka. Ebyo byagendererwa okubeera ekyokulabirako eri amawanga agabebetoolodde. Mukama yeeyabikkulira nga Katonda ali waggulu okusinga obuyinza bw’abantu n’obukulu bwonna. Obubonero n’eby’amagero bye yakolera abantu be byalaga amaanyi ge ku butonde bw’ensi era n’okusinga abo ab’ekitiibwa abaasinza obutonde. Katonda yayitira mu nsi ey’ennyego eya Misiri nga bw’anaayitira mu nsi mu nnaku ez’enkomerero. N’omuliro n’embuyaga ennyo, n’ekikankano ky’ensi n’okufa, Omukulu ‘NZE NDI’ yagununula abantu be. Yabaggya mu nsi y’obuddu. Yabatambuliza mu ‘ddungu ddene era ery’entiisa, mwe mwalimu emisota egirumba ng’omuliro, n’ebisolo eby’okulumya eby’amaanyi, ne kyeya.’ Ekyamateeka Ekyokubiri 8:15. Yaggya amazzi mu ‘jjinja erikambwe,’ n’abaliisa n’emmere ey’eggulu. Zabbuli 78:24. ‘Kubanga,’ bwe yagamba Musa, ‘omugabo gwa Mukama ye bantu be; Yakobo ye mugabo gw’obusika bwe. Yamusanga mu nsi ey’eddungu, ne mu ddungu eritaliimu byagasa, eriwulira okubuuma; yamukwata mu kkubo, n’amuyigiriza, n’amukuuma ng’akuuma eriiso lye. Nga empungu bw’evvoola ekisulo kyayo, efuyira ku bana bayo, egolola amayaba gaayo, ebakwata, n’ebasitula ku mayaba gaayo: bw’atyo Mukama yekka yamukulembera, so tewaali katonda mulala wamu naye.’ Ekyamateeka Ekyokubiri 32:9-12. Bw’atyo yabaleeta gy’ali, balyoke babeere wansi w’ekisiikirize ky’Oyo Ali Waggulu Ennyo.

> Kristo yali omukulembeze w’abaana ba Isirayiri mu kutambulira kwabwe mu ddungu. Nga akwekeddemu mu nsanda y’ekire emisana n’omu nsanda y’omuliro ekiro, yabakulembera era n’abalaga ekkubo. Yabakuma okuva mu bulabe bw’eddungu, n’abayingiza mu nsi eyasuubizibwa, era mu maaso g’amawanga gonna agatamanyi Katonda yafuula Isirayiri eky’obutunzi kye ky’alondawo, ennimiro y’emizabbibu ya Mukama.

> Ebigambo bya Katonda byasigibwa mu mikono gy’abantu bano. Baali bazingiriddwa n’ebiragiro by’amateeka ge, emisingi egy’obutaliggwaawo gy’amazima, obwenkanya, n’obutukuvu. Okugondera emisingi gino kwalina okuba obukuumi bwabwe, kubanga kwandibawonyezza okuzikiriza bo bennyini olw’ebikolwa eby’ekibi. Era, nga bwe waba omunara mu nnimiro y’emizabbibu, Katonda yateeka wakati mu nsi ye yeekaalu ye entukuvu.

> Kristo yali omuyigiriza waabwe. Nga bwe yali nabo mu ddungu, bwe kityo n’akyabeera omuyigiriza waabwe era n’omulongozi waabwe. Mu weema ey’okuŋŋaanirangamu ne mu yeekaalu, ekitiibwa kye kyabeeranga mu Shekinah entukuvu, waggulu w’entebe ey’okusaasira. Ku lwaabwe bulijjo yalaga obugagga bw’okwagala kwe n’okugumiikiriza kwe.

> Katonda yayagala okufuula abantu be Isirayiri ettendo n’ekitiibwa. Bawebwa buli mukisa ogw’eby’omwoyo. Katonda teyabakugira kintu na kimu ekyali ky’omugaso mu kuzimba empisa ezaandibafuuse abakiikirira Ye.

> Okugondera kwabwe etteeka lya Katonda kyandibafuudde ekyamagero mu bugagga n’obuwanguzi mu maaso g’amawanga g’ensi yonna. Oyo ayinza okubawa amagezi n’obumanyirivu mu mirimu gyonna egy’ekikugu yandiyongedde okubeera omuyigiriza waabwe, era n’abakuzza mu kitiibwa n’abagulumiza okuyitira mu kugondera amateeka ge. Bwe bagondera, bandikuumibwa okuva mu endwadde ezabonyaabonya amawanga amalala, era bandiweereddwa omukisa ogw’amaanyi g’amagezi n’okutegeera. Ekitiibwa kya Katonda, obukulu bwe n’amaanyi ge, byandibikkuliddwa mu byonna eby’obuwanguzi bwabwe. Baali balina okuba obwakabaka bw’abakabona n’abalangira. Katonda yabawa era n’abateekateekera buli kyetaagisa ekibayamba okufuuka eggwanga erisinga obukulu ku nsi.

> Mu ngeri enkalakalira ennyo, Kristo, okuyita mu Musa, yali yabateekera mu maaso omugendererwa gwa Katonda, era yali yalambuludde ddala ebisanyizo eby’omukisa gwabwe. ‘Mmwe muli abantu abatukuvu eri Mukama Katonda wammwe,’ bw’agamba; ‘Mukama Katonda wammwe abalondedde mubeere abantu ab’enjawulo gy’ali, okusinga abantu bonna abali ku maaso g’ensi.... Kale mutegeere nti Mukama Katonda wammwe, ye Katonda, Katonda omwesigwa, akuuma endagaano n’okusaasira eri abo abamwagala era abakuuma ebiragiro bye okutuuka ku mirembe lukumi.... Noolwekyo munaakuuma ebiragiro, n’amateeka, n’ebiramuzi bye mbalagira leero, mubikole. Era kiriba nti bwe munaawuliriza ebiramuzi bino, ne mubikuuma ne mubikola, Mukama Katonda wammwe alibakuumira endagaano n’okusaasira kwe yalayirira bajjajjammwe; era alibayagala, alibawa omukisa, era alibayongerayo: era aliwa omukisa ku kibala ky’olubuto lwammwe, n’ekibala ky’ettaka lyammwe, eŋŋaano yammwe, ne wayini yammwe, n’amafuta gammwe, okwongera kw’ente zammwe, n’amatanga g’endiga zammwe, mu nsi gye yalayirira bajjajjammwe okubawa. Muliba ab’omukisa okusinga abantu bonna.... Era Mukama aliggya ku mmwe obulwadde bwonna, era talibaleetera ku mmwe ndwadde mbi za Misiri ze mumanyi.’ Ekyamateeka Eky’Okubiri 7:6, 9, 11-15.

> Singa bakwata ebiragiro bye, Katonda yasuubiza okubawa obulungi bw’engaano, era okubaleetera omubisi gw’enjuki okuva mu lwazi. N’obulamu obuwanvu yandibakkuta, era yandibalaga okulokoka kwe.

> Olw’okutagondera Katonda, Adamu ne Eva baafiirwa Edeni, era olw’ekibi ensi yonna yakolimirwa. Naye singa abantu ba Katonda bagoberera ebiragiro bye, ettaka lyabwe lyandizzibwawo okubeera ery’obubala n’ery’obulungi. Katonda ye mwennyini yabawa obulagirizi ku nsonga ezikwata ku kulima n’okukuuma ettaka, era baalina okukolaganira naye mu kulizzaawo. Bw’atyo, ensi yonna, nga eri wansi w’obufuzi bwa Katonda, yandifuuse eky’okulabirako ekiraga amazima ag’omwoyo. Nga bwe mu kugondera amateeka ge ag’obutonde ensi esaanidde okuleeta eby’obugagga byayo, bwe kityo mu kugondera etteeka lye ery’empisa emitima gy’abantu gyandilabisa enfaanana y’obutonde bwe. N’abapagani nabo bandategeeredde obusukkulumu bw’abo abaweereza era abasinziza Katonda omulamu.

> 'Laba,' Musa n'agamba, 'mbayigirizza ebiragiro n'ensala z'omusango, nga Mukama Katonda wange bwe yandagira, mulyoke mubikole mu nsi mwegendayo okugirya obusika. Kale mubikuume era mubikole; kubanga kino kye magezi gammwe n'okutegeera kwammwe mu maaso g'amawanga aganaawulira ebiragiro bino byonna, ne gati nti, Mazima, eggwanga lino eddene gg'abantu abagezi era abategeera. Kubanga waliwo ggwangaki eddene eririna Katonda amubeera kumpi nnyo, nga Mukama Katonda waffe bw'abeera eri ffe mu byonna bye tumumukoowoolerako? Era waliwo ggwangaki eddene eririna ebiragiro n'ensala z'omusango eby'obutuukirivu ng'etteeka lino lyonna lye ntadde mu maaso gammwe leero?' Ekyamateeka Eky'okubiri 4:5-8.

> Abaana ba Isirayiri baalina okutuula mu ttaka lyonna Katonda lye yabagabira. Amawanga agagaana okusinza n'okuweereza Katonda omutuufu gaali gagobebwa mu nsi zaabwe. Naye ekigendererwa kya Katonda kyali nti, obuntu bwe bubikkulirwe okuyitira mu Isirayiri, abantu basikirizibwe gy'ali. Okuyita kwa Njiri kwali kuwa eri ensi yonna. Okuyitira mu kuyigiriza ku kuweereza kwa ssaddaaka, Kristo yandiyimiziddwa mu maaso g’amawanga, era bonna abalaba gy’ali balibeera balamu. Abonna, nga Laaba Omukanani ne Lusi Omumowaabu, abaakyuka okuva mu kusinza ebifaananyi ne bafuuka okusinza Katonda omutuufu, baalina okwegatta n'abantu be be yalonda. Nga omuwendo gwa Isirayiri bwe gweyongeranga, baalina okugaziya embibi zaabwe, okutuusa ng'obwakabaka bwabwe bukwata ku nsi yonna.

> Katonda yayagala okutwala amawanga gonna wansi w’obufuzi bwe obw’ekisa. Yayagala ensi ejjuzibwe essanyu n’emirembe. Yatonda omuntu alyoke abe n’essanyu, era ayagala nnyo okujjuzza emitima gy’abantu n’emirembe egy’eggulu. Ayagala amaka ag’awansi g’abe ekifaananyi ky’oluganda olukulu olw’eggulu.

> Naye Isirayiri teyatuukiriza ekigendererwa kya Katonda. Mukama n’agamba nti, ‘Nnakusimba muzabbibu ow’ekitiibwa, ensigo entuufu ddala; kale lwaki ofuuse ekimera ekyonoonese eky’omuzabbibu omulala eri nze?’ Yeremiya 2:21. ‘Isirayiri muzabbibu omutaliimu; aleeta ebibala ye yennyini.’ Koseya 10:1. ‘Era kaakano, mmwe abatuuze ba Yerusaalemi n’abasajja ba Yuda, munsalireko omusango wakati wange n’olusuku lwange lw’emizabbibu. Kiki ekirala ekyandikolebwa olusuku lwange lw’emizabbibu kye saakikola? Lwaki bwe nnalindirira luleete ezabbibu ennungi, lwaleeta ezabbibu eby’omu nsiko? Era kaakano, ka mbagambe kye nnaakola olusuku lwange lw’emizabbibu: ndiggya ensika eruluzingako, era kinaalyibwa; ne nmenya ekisenge kyakyo, era kinaayinyirirwa: era ndikireka kibula; tekinaatemebwa newaakubadde kuwumbulwamu; wabula obutantanswa n’amaggwa binaakulaamu: era nnaalagira ebire by’eggulu bireme okutonnyesa mvula ku kyo. Kubanga ... yalindirira okusalawo mu bwenkanya, naye, laba, okunyigirizibwa; obutuukirivu, naye, laba, okukaaba.’ Isaaya 5:3-7.

> Mukama, ng’ayitira mu Musa, yalaga abantu be ebiva mu butaba beesigwa. Bwe baagaana okukuuma endagaano ye, baandiyawukanira ddala n’obulamu bwa Katonda, era omukisa gwe tebandibakkako. ‘Mwekuume,’ bw’agamba Musa, ‘oleme okwerabira Mukama Katonda wo, nga tokkuma amateeka ge, n’amasango ge, n’ebiragiro bye bye nkulagira leero; nneenga bw’onaba olidde n’okkuta, n’ozimbye ennyumba ennungi n’otuulamu; era ente zo n’endiga zo bwe zeyongera, ne ffeeza yo n’zzaabu byo ne byeyongera, n’ebyo byonna by’olina ne byeyongera; olwo omutima gwo ne gwegulumiza, ne weerabira Mukama Katonda wo.... Era ng’oyogera mu mutima gwo nti, “Amaanyi gange n’amaanyi g’omukono gwange ge ganteekeddeko obugagga buno.” ... Era kiribeera nti, bw’onooba okwerabira ddala Mukama Katonda wo, n’ogoberera bakatonda abalala, n’obaweereza, n’obasinza, njijulira ku mmwe leero nti mulizikirira ddala. Nga amawanga Mukama ge azikiriza mu maaso gammwe bwe gatyo, nammwe bwe mutyo mujja kuzikirira; kubanga temuwuliriza ddoboozi lya Mukama Katonda wammwe.’ Ekyamateeka Ekyokubiri 8:11-14, 17, 19, 20.

> Abayudaaya tebaagondera okulabula. Baayiwala Katonda, era ne beerabira omukisa omukulu gwe baali balina ng'abakiikirira be. Emikisa gye baafuna te gyaleeta mukisa gwonna eri ensi. Obuganyulo bwonna bwe baalina baabukozesa okwetiinisa bo bokka. Baanyaga Katonda okuweereza kwe yalindiriranga okuva gye bo, era ne baanyaga bannabwe obukulembeze bw’eddiini n’ekyokulabirako ekitukuvu. Ng'abantu ab'ensi eyaliwo nga tekunnabaawo amataba, baagoberera buli kirowoozo ky’emitima gyabwe emibi. Bw’atyo ne bafuula ebintu ebitukuvu ng'ebizannyo, nga boogera nti, 'Yeekaalu ya Mukama, yeekaalu ya Mukama, ze zino' (Yeremiya 7:4), mu kiseera kye kimu nga balaga engeri Katonda gy’ali mu ngeri etali ntuufu, nga baswaza erinnya lye, era nga batyoboola ekifo kye ekitukuvu.

> Abalimi abaateekebwa okukuuma olusuku lwa Mukama olw’ezabbibu tebaatuukiriza obwesigwa obubaabawadde. Abasaserodooti n’abayigiriza tebaali abayigiriza abeesigwa b’abantu. Tebaalekanga mu maaso g’abantu obulungi n’okusaasira kwa Katonda, wadde eddembe lye ku kwagala kwabwe n’okuweereza kwabwe. Abalimi bano baanoonya ekitiibwa kyabwe bokka. Baayagala okweefunira ebibala eby’olusuku lw’ezabbibu. Kyebateekamu amaanyi kwe okuleetera abantu okubatunuulira bo bokka era okubassaamu ekitiibwa.

> Omusango gw’abakulembeze bano mu Isirayiri tegwali nga gw’omwonoonyi wa bulijjo. Abasajja bano baali balina obuvunaanyizibwa obw’ekitiibwa ennyo eri Katonda. Baali beeyamye okuyigiriza nti, ‘Bw’ayogera Mukama,’ era okuleeta obugondererwa obw’enkakafu mu bulamu bwabwe obwa buli lunaku. Wabula mu kifo ky’okukola bwe bityo baali bakyamiza Ebyawandiikibwa. Baateekanga ku bantu emigugu emizito, nga bawaliriza emikolo egyatuukanga ku buli kitundu ky’obulamu. Abantu baabeeranga mu kutabanguka okutaggwaawo, kubanga baali tebasobola kutuukiriza ebiragiro ebyateekebwawo abayigirizi b’amateeka. Bwe baalaba obutayinza kukuumanga amateeka agakoleddwa abantu, ne bafuuka abatafaayo ku biragiro bya Katonda.

> Mukama yali abategeezezza abantu be nti ye nannyini olusuku lw’emizabbibu, era nti ebintu byabwe byonna byabawa mu bwesige, bibikozesebwe ku lulwe. Naye bakabona n’abayigiriza tebakola omulimu gw’obuweereza bwabwe obutukuvu nga bwe bandibadde bakolera ku bintu bya Katonda. Baali bamunyaga mu ngeri etereeze, ne bamuggyaako ensimbi n’ebikozesebwa ebyateekeddwa mu mikono gyabwe mu bwesige okwongera mu maaso omulimu gwe. Obwegomba bwabwe n’obululu bwabaleetera okunyoomebwa, wadde n’ab’amawanga abatamanyi Katonda. Bwe batyo ensi y’Ab’amawanga yaweebwa akakisa okutegeera mu bukyamu obuntu bwa Katonda n’amateeka g’obwakabaka bwe.

> Nga n’omutima gwa kitaawe, Katonda yagumiikiriza abantu be. Yababegayirira ng’ayita mu kisa kye kye yabagabira era ne bwe yakikomya. Mu bugumiikirize yabalaga ebibi byabwe, era mu kugumiikiriza n’alindirira okwemanya kwabwe. Bannabbi n’abatume baatumibwa okubajjukiza eddyo lya Katonda eri abalimi; naye mu kifo ky’okubaaniriza, babakolanga ng’abalabe. Abalimi ne babanyigirizza ne babatta. Katonda n’aatuma n’abalala, naye ne bakolwamu mu ngeri y’emu ng’abo abaasooka, okuggyako nti abalimi baalaga obukyayi obukakanyiziddwa okusinga.

> Ng'ekisembayo, Katonda n'atuma Omwana we, ng'agamba nti, 'Baalikutya Omwana wange.' Naye obujeemu bwabwe bwabafuula abakambwe, ne boogera bokka bokka nti, 'Ono ye musika; mujje tumutte, tusikire obusika bwe.' Olwo ne tusigala twesanyukire mu nnimiro y'emizabbibu, era tukole ku bibala byayo nga bwe twagala.

> Abakulembeze b’Abayudaaya tebaamwagala Katonda; kyebaava ne beesalako ku ye, ne bagaana ebiteeso bye byonna eby’okutuuka ku nsalawo ey’obwenkanya. Kristo, Omuganzi wa Katonda, yajja okubanja eddembe lya Nnyini nnimiro y’emizabbibu; naye abalimi ne bamunyooma nnyo, nga bagamba nti, ‘Tetuwaagala omusajja ono atufugire.’ Baayalira obulungi bw’enneyisa ya Kristo. Engeri gye yayigiriza yali egulumivu nnyo okusinga eyaabwe, ne batya obuwanguzi bwe. Yabalabula, n’abakkulula okwefuula kwabwe, era n’abalaga ebivuddeko eby’ekakasa eby’engeri zaabwe. Kino kyabayingiza mu busungu n’obusirusiru. Ne babonabona olw’okunenya kwe tebaayinza kusirizawo. Baakyawa omutindo ogw’awaggulu og’obutuukirivu Kristo gwe yali ayimiriza bulijjo. Baalaba nti okuyigiriza kwe kwabateeka mu kifo we okwegenderera ebyabwe bennyini kwandivumbulibwa, ne basalawo okumutta. Baakyawa ekyokulabirako kye eky’obutuufu n’obutukuvu n’omwoyo ogw’awaggulu ogwalabikira mu byonna bye yakola. Obulamu bwe bwonna bwali kunenya okwegenderera ebyabwe bennyini, era bwe wajja okugezebwa okw’enkomerero, okugezebwa okwategeeza okugondera okutwala mu bulamu obutaggwaawo oba obujeemu obutwala mu kufa okutaggwaawo, ne bagaana Omutukuvu wa Isirayiri. Bwe baalagirwa okusalawo wakati wa Kristo ne Barabbas, ne baakaaba nti, ‘Tusumululire Barabbas!’ Lukka 23:18. Era Pilato bwe yababuuza nti, ‘Kale naakole ki ne Yesu?’ ne baakaaba mu bukambwe nti, ‘Amusalibwe.’ Matayo 27:22. ‘Nsibe ku musaalaba Kabaka wammwe?’ Pilato n’ababuuza, ne okuva eri bakabona n’abakulembeze ne muvaamu okuddamu nti, ‘Tetulina kabaka wabula Keezaali.’ Yokaana 19:15. Bwe Pilato yanaaza engalo ze, ng’agamba nti, ‘Siriiko musango ku musaayi gw’oyo omutuukirivu,’ bakabona ne beegatta n’ekibinja eky’obutamanyi ne boogera mu bukambwe nti, ‘Musaayi gwe gube ku ffe, ne ku baana baffe.’ Matayo 27:24, 25.

> Mu ngeri eyo abakulembeze b’Abayudaaya ne bakola okusalawo kwabwe. Okusalawo kwabwe kwawandiikibwa mu kitabo Yokaana kye yalaba mu mukono gw’Oyo eyali atudde ku ntebe ey’obwakabaka, ekitabo kye tewali muntu asobola kukiggulawo. Nga kirimu obukambwe bwakyo bwonna, okusalawo kuno kunaabalabikira mu maaso ku lunaku lwe Empologoma ey’omu kika kya Yuda eriggyawo eminyiriri ku kitabo kino.

> Abayudaaya baali bakwatidde ddala ku ndowooza nti be baganzi b’eggulu, era nti nga Ekkanisa ya Katonda bandibadde bulijjo batuusibwa mu kitiibwa. Baagamba nti baana ba Ibulayimu, era emusingi gw’obuwanguzi bwabwe ne gulabika gyebali ng’enkakafu nnyo okutuusa ne basoomooza ensi n’eggulu okubaggya ku ddembe lyabwe. Naye olw’obulamu obutaba beesigwa, baali beetegekera okusalirwa omusango w’eggulu era okwawukana ne Katonda.

> Mu nfumo ey’ennimiro y’emizabbibu, oluvannyuma lwa Kristo okulaga mu maaso g’abakabona ekikolwa kyabwe eky’obubi ekisukkiridde, yababuuza nti, ‘Awo Mukama w’ennimiro y’emizabbibu bw’ajja, anaakola atya eri abo abalimi?’ Bakabona baali bagoberera enfumo eno nga bawuliriza nnyo, era nga tebalowooza ku ngeri gye kyabakwata bo, ne beegatta n’abantu mu kuddamu nti, ‘Anazikiriza nnyo abo bantu ababi, era anapangisa ennimiro ye y’emizabbibu eri abalimi abalala, abalimuwa ebibala byagyo mu biseera byagyo.’

> Nga tebamanyi, baali beesalidde bo bennyini omusango ogw’okuzikirira. Yesu n’abatunuulira, era mu mutunuulire gwe ogunoonya baategeera nti asomye ebyama by’emitima gyabwe. Obwa Katonda bwe ne bwaka mu maaso gaabwe n’amaanyi agatali kabuusabuusa. Ne balaba mu balimi ekifaananyi kyabwe bennyini, ne bakaabira waggulu nga tebalowooze nti, ‘Katonda akikeme!’

> "Mu bukakafu era n'ennaku, Kristo n'ababuuza nti, 'Temusomanga mu Ebyawandiikibwa nti, Ejjinja abaazimba bwe beegaana, we lyafuukira omutwe gw'oku nsonda; kino kyava eri Mukama, kye ky'ekitalo mu maaso gaffe? Kyenvudde mbagamba nti, obwakabaka bwa Katonda bunaabaggibwako, ne buweerwa eggwanga eririsa ebibala byabwo. Naye akuba ejjinja eryo anamenyeka; naye erigwa ku muntu erimunyunyutulula.'"

> Kristo yandibadde aziyizza okuzikirira kwa ggwanga ly’Abayudaaya singa abantu baamuwaniriza. Naye obuggya n’obuggwanyi ne bibafuula ab’emitima egikakannye. Ne basalawo nti tebagenda kuwaniriza Yesu Omunazaaleesi nga Masiya. Ne bagaanira ddala Omusana gw’ensi, era okuva olwo obulamu bwabwe ne buzingizibwa ekizikiza ng’ekizikiza kya ttumbi ly’ekiro. Ekibonerezo ekyategeezebwa edda ne kigwa ku ggwanga ly’Abayudaaya. Obusungu bwabwe obw’amaanyi, nga tebukontorolebwa, ne bubazikiriza. Mu busungu bwabwe obutalaba ne bazikiragana. Ekkajjo lyabwe ery’okujeema n’obukakanyavu ne libaleetera obusungu bw’abawanguzi baabwe Abaloma. Yerusaalemi n’ezikirizibwa, yeekaalu ne yasigala mu bisigalira, era ekifo kyayo ne kyalimibwa ng’ennimiro. Abaana ba Yuda ne bafiira mu ngeri ez’entiisa ennyo ez’okufa. Abantu emiriyooni ne bagulibwa, okubeera baddu mu nsi z’Abapagani.

> Ng’eggwanga, Abayudaaya baalemwa okutuukiriza ekigendererwa kya Katonda, era olugya lw’emizabbibu lwabaggyibwako. Emikisa gye baakozesa bubi, n’omulimu gwe baanyooma, byakwasibwa mu mikono gy’abalala.

> "Olugero olw’ennimiro y’emizabbibu tekukwata ku ggwanga ly’Abayudaaya lwokka. Lulina eky’okutuyigiriza. Ekkanisa mu mulembe guno eweereddwa Katonda obuyinza obw’enjawulo n’emikisa eminene, era asuubira ebibala ebikwatagana nabyo." Christ's Object Lessons. 284-296.

Ekitabo kya Yoweeri kiraga ebyafaayo by’enkuba ey’oluvannyuma mu nkomerero y’ensi. Enkuba ey’oluvannyuma ye bubaka bwa Katonda obw’okulabula obusembayo, obwa malayika owasatu mu kitabo ky’Okubikkulirwa, omutwe ogw’ekkumi n’ena. Newankubadde enkuba ey’oluvannyuma ekiikirira obubaka bwa malayika owasatu, era n’ekiikirira engeri y’okwogeragana wakati wa Katonda n’abantu, nga kirabikiddwa mu ‘mafuta ga zaabu’ ga Zekaliya, enkuba ey’olubereberye n’ey’oluvannyuma, omuliro okuva ku kyoto, n’ebifaananyi ebirala. Enkuba ey’oluvannyuma si bubaka bwokka; era si nkola yokka y’okwogeragana wakati wa Katonda n’omuntu; wabula era ye nkola yokka eyatukuzibwa ey’okwiga Bayibuli, eyesigamiziddwa mu Kigambo kya Katonda. Eyo nkola ye Isaaya ‘olunyiriri ku luyiriri’ esangibwa mu mutwe ogw’amakumi abiri mu munaana.

Ku ntandikwa ya Isirayiri ey’edda era n’ey’omu biro bino, Katonda, "omusizi," yaggya Isirayiri okuva "mu ddungu." Obanga obuddu bw’emyaka 430 e Misiri oba obunyigirizibwa bw’ekiseera ky’ekizikiza okuva mu 538 okutuuka mu 1798, Isirayiri yaggyibwa mu "ddungu," kubanga "ddungu" kiba ekifaananyi ky’obuddu n’okutwalibwa mu buwaŋŋanguse. Obanga Isirayiri w’edda ow’omubiri oba Isirayiri w’omu biro bino ow’omwoyo, Katonda yabalokola n’abaggya mu buddu obw’eddungu era "n’abassaawo" "nga obugagga bwe obw’alondeddwa, ennimiro ya Mukama ey’emizabbibu," abayitibwa okubeera bakabona n’abalangira, "abaasigibwa" omukisa n’obuvunaanyizibwa obw’okuyimiririra "ebigambo bya Katonda." "Ebigambo" ku Isirayiri ey’edda byali Amateeka, ate ku Isirayiri ey’omu biro bino byali Amateeka wamu n’obunnabbi.

> Katonda ayise Ekkanisa ye mu nnaku zino, nga bwe yayita Isirayiri ey’edda, okuyimirira ng’ekitangaala mu nsi. Ng’akozesezza ekisala eky’amaanyi eky’amazima—obubaka bw’omumalayika w’olubereberye, ow’okubiri n’ow’okusatu—abayawudde okuva mu makanisa ne mu nsi, okubaleetera okusemberera awatukuvu gy’ali. Abafuuse abakuumi b’amateeka ge era abateekako obuvunaanyizibwa bw’amazima amanene g’obunnabbi ag’ekiseera kino. Ng’ebyawandiikibwa ebitukuvu ebiweebwa Isirayiri ey’edda, bino bye buvunaanyizibwa obutukuvu obyetaaga okutegeezebwa eri ensi. Abamalayika abasatu ab’Okubikkulirwa 14 bayimiririra abantu abakkiriza omusana gw’obubaka bwa Katonda era ne bagenda ng’ababaka be okulangirira okulabula mu bwanvu ne mu bugazi bw’ensi. Obujulirwa, Voliyumu 5, 455.

Isirayiri ey’omu biro bino yalondebwa okulangirira okukaaba okunene kw’obubaka bw’omulayika ow’okusatu mu buyinza bw’enkuba ey’oluvannyuma, nga balaga empisa za Kristo mu bumanyirivu bwabwe ku muntu ku muntu mu buyinza bwa Mwoyo Omutukuvu. Okukaaba okunene kw’obubaka bw’omulayika ow’okusatu kutuukirizibwa mu kiseera ky’okufukibwa kw’enkuba ey’oluvannyuma, mu biro we wabaawo obutumbulwa bw’obubaka bw’enkuba ey’oluvannyuma obw’obulimba obw’emirembe n’obutebenkevu obutumbulwa ekibinja ky’abasajja abaatamiiridde envinyo ya Babulooni. Bano be batamiivu b’Efulayimu ba Isaaya n’abanywa wayini ba Yoweeri, abaasalibwako envinyo empya okuva mu kamwa kaabwe. Abo abakkiriza obubaka obutuufu bw’enkuba ey’oluvannyuma bayimiririrwa Danyeri, Misaeri, Kananaya ne Azaliya, abagaana emmere eya Babulooni ne balondawo eya ggulu. Bano be emitwalo kkumi n’ena n’enkumi nnya abayimba oluyimba lwa Musa n’Omwana gw’Endiga, era n’oluyimba lw’ennimiro y’emizabbibu; kubanga enfumo ey’ennimiro y’emizabbibu yatuukirizibwa mu byafaayo bya Musa ku ntandikwa y’omukago gwa Isirayiri ey’edda, era ne yatuukirizibwa nate ku nkomerero y’omukago gwa Isirayiri ey’edda mu byafaayo by’Omwana gw’Endiga.

Oluyimba olw’ennimiro y’emizabbibu luggwaamu nga abantu b’endagaano eyasooka bayitibwako, ng’abantu b’endagaano empya bafumbirwa Mukama. Mukama yayitako abo abaafa mu kutambulatambula mu ddungu okumala emyaka amakumi ana, era mu kiseera kye kimu ddala n’ayingira mu ndagaano ne Yoswa, nga bwe yali ayawukana mu bufumbo n’abo abaali ba kufa. Mu kiseera kye kimu ddala, Mukama yali ayawukana mu bufumbo n’Isirayiri ya kale ng’awasa Ekkanisa ya Kikristaayo. Musa akiikirira entandikwa (Alufa), ate Omwana gw’Endiga akiikirira enkomerero (Omega). Ebyafaayo byombi bye bakiikirira bye by’olugero lw’ennimiro y’emizabbibu; noolwekyo oluyimba lwa Isaaya olw’ennimiro y’emizabbibu lye luyimba lwa Yokaana Omubikkulizi olw’a Musa n’Omwana gw’Endiga.

Tujja okwongera ku birowoozo bino mu kiwandiiko ekiddako.

> Gano si bigambo bya Sister White, wabula bigambo bya Mukama, era omubaka we abimpadde mbibawa. Katonda abayita obutakyakola mu ngeri ejjekanya naye. Obulagirizi bungi bwaweereddwa ku nsonga y’abantu abeeyita Abakristaayo nga balaga empisa za Sitaani, nga mu mwoyo, mu kigambo ne mu bikolwa baziyiza okweyongera kw’amazima, era ddala ddala bagoberera ekkubo Sitaani gy’abakulembera. Mu bukakanyavu bw’emitima gyabwe bakutte obuyinza obutali bubwe mu ngeri yonna, era obutebaalina kukozesa. Omuyigiriza Omukulu agamba nti, ‘Ndikisuula wansi, ndikisuula wansi, ndikisuula wansi.’ Abantu bagamba e Battle Creek nti, ‘Ekkalu ya Mukama, ekkalu ya Mukama ffe,’ naye bakozesa omuliro ogwa bulijjo. Emitima gyabwe tegyafuuse mpulire era tegyegonze olw’ekisa kya Katonda. Manuscript Releases, volume 13, 222.

> Okugumiikiriza kwa Katonda kulina ekigendererwa, naye mmwe mukukiziyiza. Akkiriza embeera ezimu okutuuka, mwe mwandiyagadde nnyo mu bbanga ttono okulaba nga ziziyizibwa, naye olwo kinaaba nga kya buvuddeko. Katonda yalagira Eriya okusiiga amafuta ku Hazaeri omukambwe era omulimba okuba kabaka wa Siriya, alyoke abe ekibonerezo eri Isirayiri eyasinzanga ebifaananyi. Ani amanyi oba Katonda tajjakubawaayo mu bulimba bwe mwagala? Ani amanyi oba ababuulizi abeesigwa, abenywevu era ab’amazima be bayinza okubeera ab’enkomerero abajja okubuulira enjiri ey’emirembe eri makanisa gaffe agatamwebaza? Kiyinzika nti abazikiriza batendekebwa dda wansi w’omukono gwa Sitaani, era balindiriddeko okuvaawo kw’abatwala bbendera abatono abalala balyoke batwale ebifo byabwe, ne mu ddoboozi ly’ennabi ow’obulimba baleekaanire nti, ‘Emirembe, emirembe,’ ate Mukama nga tayogedde mirembe. Sikaba bungi, naye kaakano nsanze amaaso gange gazibiddwa amaziga; gatonnya ku papula yange nga mpandiika. Kiyinzika nti mu bbanga ttono obunnabbi bwonna mu ffe bunakoma, n’eddoboozi eryazuukusa abantu liyinza obutakyongera kubatabula mu tulo twabwe tw’ennyama.

> Bwe Katonda alikola omulimu gwe ogw'ekyewuunyo ku nsi, ate bwe emikono emitukuvu tegikyasitula essanduuko ey’endagaano, akabi kaliba ku bantu. Ayi, singa weyamanyiridde, naawe, mu lunaku lwo luno, ebireetera emirembe gyo! Ayi, singa abantu baffe, nga Ninive bwe yakola, bannenye n’amaanyi gaabwe gonna era bakkirize n’omutima gwabwe gwonna, kiryoke Katonda aggyeko ku bo obusungu bwe obw’amaanyi. Obujulizi, ekitundu 5, omuko 77.

> Bwe wekkiriza obukakanyavu bw’omutima, era olw’okwenyumiriza n’okweesiga obutuukirivu bwo ne toyeeyatula ensobi zo, olirekerwa mu kukemebwa kwa Sitaani. Bwe Mukama akubikkulira ensobi zo ne tokyuka newaakubadde okwatula, okulabirira kwe kujja kukuzza ku nsonga ezo nate nate. Olirekerwa okukola ensobi ez’ekika kye kimu, oneeyongera okubula magezi, era ojja okuyita ekibi obutuukirivu, n’obutuukirivu okukiita ekibi. Obulimba obungi obunaasinga amaanyi mu nnaku zino ez’enkomerero bujja okukwetooloola, era ojja okukyusa omukulembeze, nga tomanyi nti okoze bw’otyo. Review and Herald, Desemba 16, 1890.

Back to Articles