Article

# Ekitabo kya Danyeri - Ennamba nsanvu mu musanvu

Okubikkula okufaanagana kw’obunnabbi: Obu-Adiventisimu obw’e Lawodikiya mu mwaka gwa 1863 n’obufaananyi bwa Bayibuli

Author

Jeff Pippenger

Published

February 10, 2024

Formats

PDF
Word

Obujeemu bw’ObuAdiventisiti obwa Lawodikiya mu 1863 bufananyiziddwa n’ekikolimo ekyalangirirwa ku kuddamu okuzimba Yeriko.

> Awo Yoswa n’abalayirira mu biro ebyo, ng’agamba nti, Avumibwa mu maaso ga Mukama oyo alinnyawo n’azimba ekibuga kino Yeriko: anaassaawo omusingi gwaakyo ku mwana we omubereberye, era ku mwana we omuto anaasimbyawo emiryango gyakyo. Yoswa 6:26.

Obujeemu bw’obwadiventisiti obw’e Lawodikiya mu mwaka gwa 1863, bufaananyiziddwa ng’abazimbi bagaana ejjinja ery’ensonda.

> Yesu n’abagamba nti, Temwasoma mu Byawandiikibwa nti, Ejjinja abazimbi lye baagaana, eryo lyafuuse omutwe gw’ensonda; kino kye kikolwa kya Mukama, era kikitalo mu maaso gaffe? Noolwekyo mbagamba nti, Obwakabaka bwa Katonda bujjiddwako mmwe, ne buweebwa eggwanga erireeta ebibala byabwo. Matayo 21:42, 43.

Obujeemu bw’obwadiventisti obwa Lawodikiya mu mwaka gwa 1863, bwafaananyiziddwa n’ennyana ya zaabu eya Alooni.

> Kubanga ne bangamba nti, Otukolere bakatonda abagenda okututambulira mu maaso; kubanga Musa ono, omusajja eyatuggya mu nsi ya Misiri, tetumanyi ky’amutuukako. Nange ne mbagamba nti, Buli alina zaabu yonna, agiggyeko. Awo ne bampa; ne ngisuula mu muliro, ne muvaamu ennyana eno. Awo Musa bwe yalaba nti abantu bayambuddwa; (kubanga Alooni yabadde abayambudde, n’abaleetera ensonyi mu maaso g’abalabe baabwe). Okuva 32:23-25.

Obujeemu bw’obwadiventisi obwa Lawodikiya mu mwaka gwa 1863 bufaananyiziddwa n’ebyana by’ente ebya zaabu ebibiri bya Yerobowaamu.

> Abantu bano bwe banaagenda okuwaayo ssaddaaka mu nnyumba ya Mukama e Yerusaalemi, omutima gw'abantu bano gujja kuddayo eri mukama waabwe, ye Rehoboam kabaka wa Yuda; ne banjja okunzitta, ne baddayo eri Rehoboam kabaka wa Yuda. Awo kabaka n'ateesa, n'akola ennyana bbiri eza zaabu, n'abagamba nti, Kizitira mmwe nnyo okugenda e Yerusaalemi; laba, bakatonda bammwe, ai Isirayiri, abaabaggyayo mu nsi ya Misiri. N'ateeka emu e Beteri, n'endala n'agiteeka e Daani. 1 Bassekabaka 12:27-29.

Obujeemu bw’Adiventizimu wa Lawodikiya mu mwaka gwa 1863, bufaananyiziddwa nnabbi ava e Yuda eyafa wakati w’endogoyi n’empologoma.

> Awo bwe yamala okulya omugaati n’okunywa, n’amusibira endogoyi, ye nnabbi gwe yali amuzzeeyo. Awo bwe yagenda, empologoma n’emusisinkana mu kkubo, n’emutta; omulambo gwe ne gusuulibwa mu kkubo, endogoyi n’eyimirira okumpi n’agwo, era n’empologoma n’eyimirira awali omulambo. 1 Bassekabaka 13:23, 24.

Obujeemu bw'obwadiventisi obwa Lawodikiya mu mwaka gwa 1863, bufaananyiziddwa n'ekigezo eky'ekkumi kya Isirayiri ey'edda ekyatandika okutembagatemba kwabwe mu ddungu.

> Naye mazima ddala nga bwe mbeera omulamu, ensi yonna ejja kujjula ekitiibwa kya Mukama. Kubanga abantu abo bonna abaabalabye ekitiibwa kyange n’ebikolwa byange eby’amagero bye nnakola mu Misiri ne mu ddungu, era ne banngezezza kati emirundi gino kkumi, so tebaawulidde eddoboozi lyange; mazima tebaliraba ensi gye nnalayira okuwa bajjajja baabwe, so tewali n’omu ku abo abaannyiza aligiraba. Naye omuddu wange Kalebu, kubanga yalina omwoyo omulala wamu naye, era yangoberedde ddala, ye ndimuleeta mu nsi gyeyagenda; era ezzadde lye lijja okugiggyamu obusika. Okubala 14:21-23.

Omutume Pawulo yayigiriza:

> Kale ebyo byonna byabagwawo okuba eby’okulabirako; era byawandiikibwa okutulabula ffe, abatuuseko enkomerero z'ensi. 1 Abakkolinso 10:11.

Bw’ayogerako ku nsonga eyo ey’obunnabbi, Sister White yagamba nti:

> “Buli omu ku bannabbi ab’edda teyayogera nnyo olw’ebiseera byabwe bo, wabula olw’ebiseera byaffe, bwe kityo obunnabbi bwabwe bukyali bwa maanyi eri ffe. ‘Era ebintu ebyo byonna byabatuukako okuba ebyokulabirako: ne biwandiikibwa olw’okutubuulirira ffe, abatuseeko enkomerero z’emirembe.’ 1 Abakkolinso 10:11. ‘Si bo bokka, wabula ffe be baaweerezebwa ebigambo ebyo, ebibabuuliddwa kaakano abo abaababuulira enjiri mu Mwoyo Omutukuvu eyatumibwa okuva mu ggulu; ebigambo ebyo bamalayika bye beegomba okutunuulira.’ 1 Peetero 1:12....”

> Bayibuli yakuŋŋaanyizza era n’egatta wamu obugagga bwayo olw’abantu b’emulembe guno ogw’enkomerero. Ebintu byonna ebikulu n’ebikolwa eby’ekitiibwa eby’ebyafaayo by’Endagaano Enkadde bibadde era biri okuddamu mu kkanisa mu nnaku zino ez’enkomerero. Selected Messages, book 3, 338, 339.

Obubaka bw’enkuba y’oluvannyuma, ng’okusinziira ku Isaaya, buba bubaka; kubanga alaga nti ababi banaagaana okubuwulira, era abulambulula ng’ ‘olunyiriri ku lunyiriri’.

> Ani yali ayigiriza okumanya? era ani gw’anaayigiriza okutegeera enjigiriza? Abo abamalirizza okuyonsa amata, era abaggiddwa ku mabeere. Kubanga etteeka lirina okuba ku tteeka, etteeka ku tteeka; olunyiriri ku lunyiriri, olunyiriri ku lunyiriri; wano katono, ne wali katono: kubanga n’emimwa egy’ekisiba n’olulimi olulala mw’anaayogerera n’abantu bano. Be yagamba nti, Kino kye kiwummulo mwe munaawummuzisiza abakooye; era kuno kwe kuzza obuggya: naye ne batayagala kuwulira. Naye ekigambo kya Mukama kyali gye bali tteeka ku tteeka, tteeka ku tteeka; olunyiriri ku lunyiriri, olunyiriri ku lunyiriri; wano katono, ne wali katono; balyoke bagende, bagwe emabega, bamenyeke, bategebwe mu mutego, bakwatibwe. Isaaya 28:9–13.

Ku nnyiriri mukaaga z’e tumaze okulambulula, era kya ddala waliwo n’endala ze tetunnalaga, emu ewa obuzito ku 1863, ng’enkomerero y’okukemebwa okw’eyongereyongera okwavaako okutembeya mu ddungu. Bbiri ziwa obuzito ku bantu b’endagaano ab’edda okusalirwawo ne baddirwamu abantu abaalondebwa abapya. Emu eraga ekikolimo eri oyo azimbirayo buggya ekintu ekyateekeddwa okulekerwa nga kizikiridde era nga kyalekebwa wansi w’ekikolimo kya Katonda nga bwe kyali; n’emu endala eraga ekikolimo ku kuddayo gye mwagaanyiiddwa okugenda. Ate bbiri ziwa ebyokulabirako eby’ebifaanaanyi eby’obulimba eby’amayinja abiri ag’amateeka ekkumi, agaayimiririra ebibao bibiri bya Habakuku.

Ennyana eza zaabu ez’Alooni ne Yerobowaamu zikikiikirira ekifaananyi eky’obuggya eky’obulimba, ekyo ekyakiikiriranga chaati ey’obulimba eya 1863. Bwe bireeteddwa wamu, abajulirwa babiri ba Alooni ne Yerobowaamu bayigiriza nti ebibawo ebiri bya Habakkuku bikikiikirira olubawo lumu, mu ngeri y’emu ddala ng’obubawo bbiri bw’Amateeka Ekkumi bukikiikirira etteeka limu lya Katonda. Bwe bigattibwa wamu bifuuka akabonero kamu, akatondebwa mu bibiri nga bwe bigattiddwa wamu. Enkola y’obunnabbi y’emu ey’obubawo bbiri bw’etteeka lya Katonda eriwo mu bibawo ebiri bya Habakkuku, era nga bigattiddwa wamu, eby’obulimba bya Alooni ne Yerobowaamu bikwata ku nsonga y’obunnabbi eyo.

Omulembe ogusooka ogwa Adiventisimu gufaananyizibwa n’ekifaananyi eky’obuggya ekiri mu Ezekyeri essuula munaana. Ekyolesebwa ekitandika ku lunaku olw’okutaano olw’omwezi ogw’omukaaga mu mwaka ogw’omukaaga mu ssuula ey’omunaana eya Ezekyeri, kikweyongera mu ssuula ey’omwenda, mwe kulabikibwa okuteekebwako akabonero kw’emitwalo kkumi na nnya n’enkumi nnya. Bwe yeeyongera okwogera ku kifaananyi eky’okuteekebwako akabonero eky’omu ssuula ey’omwenda, Sister White ayongeramu ekintu ekiraga engeri Katonda gy’ali, ekiraga nti mu mulembe ogw’okusatu n’ogw’okuna mwe Katonda asalira omusango abatagondera. Ky’ava agatta amazima agagattiddwa butereevu ku kiragiro eky’okubiri, ekiragiro ekigaana okusinza ebifaananyi, nga bwe zaali ente za zaabu eza Alooni ne Yerobowaamu.

> 'Era n'ayita omusajja ayambadde lineni, eyalina ensuwa y'omuwandisi ku lubali lwe; era Mukama n'amugamba nti, Yita wakati mu kibuga, wakati mu Yerusaalemi, oteeke akabonero ku mitwe gy'abasajja abasinda n'abakaaba olw'ebikolimwa byonna ebikolebwa wakati mu kyo. N'eri abalala n'agamba nga mpulira nti, Mumugoberere mu kibuga, mukube: amaaso gammwe tegasasire, so temubeera na kisa: mutte ddala abakadde n'abavubuka, abawala, n'abaana abato, n'abakazi; naye temusembeera muntu yenna aliko akabonero; era mutandikire mu watukuvu wange. Awo ne batandikira ku bakadde abaali mu maaso g'ennyumba.'

> Yesu ali kumpi okuva ku ntebe y’okusaasira mu Watukuvu ow’eggulu, alyoke yambale ebyambalo eby’okuwoolera era ayiwa obusungu bwe mu misango ku abo abatagondera ekitangaala Katonda kye yabawa. ‘Kubanga ekibonerezo ku kikolwa ekibi bwe tekituukirizibwa mangu, emitima gy’abaana b’abantu giteekeddwamu ddala okukola ebibi.’ Mu kifo ky’okutereezebwa emitima olw’obugumiikiriza n’okugumiikiriza okuwanvu Mukama kwe yabakoledde, abo abatamutyanga Katonda era abatagaliza mazima banyiweza emitima gyabwe mu kkubo lyabwe eribi. Naye n’obugumiikiriza bwa Katonda bulina enkomerero, era bangi basusse ezo nsalo. Basusse ensalo z’ekisa, kale Katonda ateekwa okuyingira mu nsonga n’alwanirire ekitiibwa kye.

> Ku Abamoli Mukama yagamba nti: ‘Mu mulembe ogw’okuna banaakomawo wano nate: kubanga obutali butuukirivu bw’Abamoli tebunnajjula.’ Newaakubadde eggwanga lino lyalabika ennyo olw’okusinza ebifaananyi n’obwononefu, kikopo ky’obutali butuukirivu bwalyo te kyali kijjudde, era Katonda teyawa kiragiro ky’okukizikiriza ddala. Abantu baalina okulaba amaanyi ga Katonda nga galabisibwa mu ngeri ey’ekirabika ennyo, balekebwe nga tebalina kye beewaanirako. Omutoonda ow’okusasira yali ayagala okugumiikiriza obutali butuukirivu bwabwe okutuusa ku mulembe ogw’okuna. Awo, bwe waba nga tewalabiseemu nkyukakyuka yonna ey’olungi, emisango gye gyaali okugwa ku bo.

> N’obutuufu obutakyama, Oyo Atalina nsalo akyawandiika ekibalo ku mawanga gonna. Nga mu kisa kye abayitibwa okwenenya, ekibalo kino kijja kusigala nga kigguddwawo; naye emiwendo bwe gituuka ku muwendo gwe Katonda yateekawo, obuweereza bw’obusungu bwe butandika. Ekibalo kiggaliddwa. Obugumiikiriza obwa Katonda bukoma. Tewakyabaawo kwegayirira kusaasirwa mu lwabwe.

> Nabbi, ng’alengera emirembe egijja, ekiseera kino kyayolesebwa mu maaso ge. Amawanga ag’omu mulembe guno bafunye obusaasizi obutalabangako. Emikisa egisunsuddwa egy’omu ggulu giweereddwa eri bo, naye amalala agayongedde, okwegomba, okusinza ebifaananyi, okunyooma Katonda, n’obutasiima obutaliimu nsonyi biwandiikiddwa ku bo. Banguyiriza okuggala ebiwandiiko byabwe ne Katonda.

> Naye ekinteeka mu kutetema ye ngeri nti abo abaalina omusana omusinga n’emikisa eminene bayonoonebwa olw’obutali butuukirivu obukyakalidde. Nga bakozebwa ab’obutali butuukirivu ababeetoolodde, abangi, ne mu abo abalanga amazima, bakazize mu by’omwoyo era basikiddwa wansi omukulukuto omukambwe gw’obubi. Okunyooma okw’ensi yonna okusuulibwa ku kutya Katonda okw’amazima n’obutukuvu kutwala abo abatakkwatagana nnyo ne Katonda okufiirwa okutya etteeka lye. Singa baabadde bagoberera omusana era bawulira amazima mu mutima, etteeka lino ettukuvu lyandibadde lya muwendo ennyo okusinga, nga lityobolebwa ne lisigibwa ku bbali bw’atyo. Nga obutassaamu mateeka ga Katonda kitiibwa kweeyongerayo okweyoleka, ensalo wakati w’abaligondera n’ensi eyongera okunyooka. Okwagala ebiragiro bya Katonda kweyongera mu kibinja ekimu nga okunyooma ebyo kweyongera mu kibinja ekirala.

> Ekizibu ekikulu kiri okusembera mangu. Emiwendo egyeyongera mangu giraga nti ekiseera eky’okukyalirwa kwa Katonda kituuse kumpi. Wadde nga tayagala kubonereza, naye ajja kubonereza, era amangu ddala. Abo abatambula mu musana baliraba obubonero bw’akabi akusembera; naye tebalina kutuula batereere, nga tebalina kyebafaako, nga balindiridde okuzikirira, nga beesanyusa n’okukkiriza nti Katonda alitangira abantu be ku lunaku lw’okukyalirwa. Ssi bwekityo n’akatono. Balina okumanya nti obuvunaanyizibwa bwabwe kwe kukola n’obunyiikivu okulokola abalala, nga batunuulira Katonda mu kukkiriza okunywevu okufuna obuyambi. ‘Okusaba okw’amaanyi okw’omutuukirivu kusobola bingi.’

> Entaseke y’obutuukirivu tekinnabulaamu ddala amaanyi gaayo. Mu kiseera obulabe n’okukendererwa kw’ekkanisa lwe kuba ku mutendera ogusinga obunene, ekibiina ekitono eky’abo abayimiridde mu musana banaabanga balirira era bakaabira eby’ekivve ebikolebwa mu nsi. Naye okusingira ddala, banaasabira ennyo ekkanisa kubanga abagirimu bakola mu ngeri y’ensi.

> Ebisabo eby’amaanyi eby’abatono bano abeesigwa tebijja kuba bwereere. Mukama bwe anaajja ng’ow’ekisasi, era anaajja nga omukuumi w’abo bonna abaakuumye okukkiriza mu bulongoofu bwakwo era ne beekuuma obutayinamibwa n’ensi. Kye kiseera kino Katonda kye yasuubiza okuddizaayo obwenkanya eri abalonde be abamukaabirira emisana n’ekiro, newakubadde ng’abagumiikiriza okumala ebbanga ddene.

> Ekiragiro kye kino: ‘Muyite wakati mu kibuga, wakati mu Yerusaalemi, era muteeke akabonero ku binkumu by’abasajja abakaawaana era abakaabira olw’ebikolwa eby’omuzizo byonna ebikolebwa wakati mu yo.’ Abo abakaawaana n’abakaaba bano baabadde bamanyisa ebigambo eby’obulamu; baabadde banenya, bawa amagezi, era beegayirira. Abamu abaali banyooma Katonda ne beenenya ne beetoowaza mu mitima gyabwe mu maaso ge. Naye ekitiibwa kya Mukama kyali kivudde ku Isirayiri; newaakubadde bangi baali bakyeyongera mu bulombolombo bw’eddiini, amaanyi ge n’okubeerawo kwe tebyaliwo. Obujulizi, ekitundu 5, 207–210.

Okunnyonnyola mu butuufu okwolesebwa okw’okuteekebwaako akabonero nga Ezekyeri bwe yalaga, kyetaagisa nnyo okutegeera emirembe ena mu ddiini y’Abadiventisiti. Mukyala White atandika ekitundu kye twalondamu ng’ayogerako butereevu ku Ezekyeri essuula ey’omwenda, era n’ekitundu kye twalondamu kiggwaawo nga kiyogerako butereevu ku Ezekyeri essuula ey’omwenda. Mu kitundu ekyo agamba ku Ezekyeri nti, “Nnabbi, ng’atunuulira emirembe ejijja, ekiseera kino kyayolesebwa mu kwolesebwa kwe.” Ezekyeri yalaba embeera ezibaawo mu kiseera ky’okuteekebwaako akabonero kw’abantu 144,000.

Mu kiwandiiko ekyasooka twalaga, nga tusinziira ku bitundu bisatu eby’enjawulo okuva mu Omwoyo gw’Obunnabbi, nti “abanyonzi b’omwenge ba Efulayimu” be Isaaya yayogerako—abayitibwa wano “abakadde”—era abakiikirira mu byawandiiko byombi obukulembeze bwa Yerusaalemi (Abadiventisiti), tebasobola kulaba nti walibaawo okweyoleka okunene kw’amaanyi ga Katonda nga bwe kyali mu myaka egy’edda. Mu kiwandiiko kino okweyoleka okwennyini kw’amaanyi ga Katonda kwe bagaana okulaba kujja okubaamu ng’ekitundu ky’omusango gw’obwakatonda ogubaleeteddwako, kubanga kyagambibwa nti, “abantu baali balina okulaba amaanyi agatukuvu nga galabisibwa mu ngeri enkalakkalira, balekebwe nga tebalina nsonga gye bewozaako.”

Adiventisimu wa Laodokiya egaana okulaba okwolesebwa kw’enkuba ey’oluvannyuma eyatandika okutontoma nga ku 11 Septemba 2001, naye bo bajjakulaba akamalirizo k’okutonya kw’enkuba eyo nga obubaka bw’okuyita obw’omu ttumbi ly’ekiro bujjakuddirwamu mu nnaku ez’enkomerero. Obubaka obwo kwe Obuisiraamu bw’ekivve eky’okusatu. Abakulembeze b’Isirayiri ey’edda, aba baabadde bamaze okubamba Masiya waabwe ku musaalaba, tebaalaba Omwoyo Omutukuvu bwe yayiwibwa ku Pentekooti?

Ekyawandiiko kino kiraga ekkanisa, era mu ngeri gy’ekyogerwamu Ezekyeri agikiikiriza nga Yerusaalemi; n’abo abali mu kkanisa (Yerusaalemi), kuliko “ekibiina ekitono” ekimanyikiddwa nga “abatambulira mu musana,” era be “abatono abeesigwa.” Baibuli eyigiriza nti “abangi bayitibwa, naye abatono be balondebwa.” Omulamwa gw’ekitundu kino gukwata ku busungu bwa Katonda obuleetebwa ku bantu be. Bantu bennyini beebaleetedde omusango ku bo bennyini, naye Katonda ayogera bulambulukufu ng’alaga nti bamalayika be be batuukiriza omulimu ogw’okuzikiriza. Katonda tayogera bulimba, era yasuubizza nti ye asasula ebyonoono by’abantu okutuuka ku mulembe ogw’okusatu n’ogw’okuna. Okuwa omuntu omulala okutuukiriza okusala omusango mu kifo kya Katonda kwe kuba okugaana obutonde bwe, era nga kitegeeza okumwogerako nti mulimba.

Ekyawandiikibwa kino kiraga nti bamalayika abazikiriza ba Ezekyeri bwe batandika okuyita mu Yerusaalemi, awo we “obuweereza bw’obusungu bwe butandika.” Obusungu bwa Katonda butandikira ku Yerusaalemi, ekkanisa ye, era nga ye Adiventisimu eya Laodikiya.

> Kubanga ekiseera kituuse okulamula kuteekwa okutandika mu nnyumba ya Katonda; era bwe kutandikira ku ffe okusooka, enkomerero y’abo abatagondera Enjiri ya Katonda eriba etya? 1 Peetero 4:17.

Obusungu bwa Katonda butuukirizibwa bamalayika ba Katonda, era bwe batandika omulimu gwabwe, balagirirwa ‘okukuba’ bonna, era ‘temulekera maaso gammwe kusonyiwa, so temusaasire: mutte ddala abakadde n’abato, n’abawala, n’abaana abato, n’abakazi; naye temusemberera muntu yenna aliko akabonero; era mutandikire mu kifo ekitukuvu kyange.’ Obusungu bwa Katonda butuukirizibwa bamalayika abatukuvu, era ensonga gye twagala okulaga wano ye nti entandikwa y’obuweereza bwa Katonda obw’obusungu etuukirizibwa mu lulyo olw’okuna.

Tujja kugenda mu maaso n’okunoonyereza kuno mu kiwandiiko ekiddako.

> Era kijja kuba nti ku lunaku olw’ekiweebwayo lya Mukama, ndibonereza abakungu, n’abaana ba kabaka, n’abo bonna abayambadde ebyambalo eby’ennaggwanga. Ku lunaku olwo nyini era ndibonereza abo bonna ababuuka ku w’awaddirira, abajjula ennyumba za bakama baabwe obukambwe n’obulimba. Era kijja kuba nti ku lunaku olwo, bw’ayogera Mukama, walibaawo eddoboozi ly’okukaaba okuva ku Luggi lw’ebyennyanja, n’okuwowoggana okuva mu kitundu eky’okubiri, era n’okumenyeka okunene okuva ku nsozi. Mwekube enduulu, mmwe abatuuze ba Makutesi, kubanga abantu bonna ab’amalonda batemeddwa; bonna abatwala ffeeza bakomeddwaawo. Era kijja kuba nti mu kiseera ekyo ndinoonya Yerusaalemi n’ettabaaza, era ndibonereza abasajja abatuulidde ku masenda gaabwe, abagamba mu mitima gyabwe nti, Mukama tajja kukola kirungi, wadde kibi. Sefaniya 1:8-12.

Back to Articles