Article

# Panium - Ennamba Munaana

Okutunuulira kw’olunyiriri olw’okusatu

Author

Jeff Pippenger

Published

March 17, 2025

Formats

PDF
Word

Seleucus III Ceraunus yafuga ng'kabaka mu bbanga ttono okuva mu 226 okutuuka mu 223 BC, oluvannyuma ne yattibwa oba n'afa mu mbeera ez'ekyama. Seleucus III ye yali eyamusooka ddala Antiochus III mu bwakabaka. Ab'oluganda bano babiri bakiikirira "batabani" b'ekitundu eky'ekkumi, era bakiikirira Reagan ne Bush mu mwaka gwa 1989.

> Naye batabani be balizukizibwa, era balikuŋŋaanya ekibiina ekinene ky’amaggye amanene; omu alijja ddala, n’abuna n’ayitamu; awo aliddawo, era alizukizibwa, okutuusa ne ku kigo kye. Danyeri 11:10.

Olunyiriri olw’ekkumi lwe lunyiriri olw’okusatu era luyimira “ekiseera ky’enkomerero” mu 1989. Lukwatagana wamu n’olunyiriri amakumi ana olw’Essuula kkumi n’emu ne Isaaya munaana, olunyiriri munaana. Okukwatagana kw’ennyongeza zino ssatu kulaga nti olunyiriri kkumi n’emu luyimira olutalo lw’e Ukraine oluliwo kati, nga Putin ne Zelenskyy be bavuganya abaalagiddwa mu Lutalo lwa Raphia olusimbiddwa mu lunyiriri kkumi n’emu. Olunyiriri kkumi n’ebbiri lulaga ebyava mu lutalo lw’e Ukraine n’ebigenda okutuukako Putin. Olunyiriri kkumi na ssatu okutuuka ku kkumi na ttaano lwe Lutalo lwa Panium.

Omulamwa gw’olunyiriri olw’ekkumi gwe “kiseera eky’enkomerero,” era mu kukwatagana n’emisingi egikwatagana n’okuggulwamu kw’amazima mu “kiseera eky’enkomerero,” olunyiriri luno, newankubadde nga lumu lyokka, luyimirira eminnyiriri mingi egy’obunnabbi. Olunyiriri olw’ekkumi lulaga okutandika kw’ebyafaayo ebikwekeddwa eby’olunyiriri olw’amakumi ana, ekiraga okutandika kw’entambula y’omulayika ow’esatu n’okuteekebwako akabonero kw’abo 144,000.

Olunyiriri luno luyunga emirundi musanvu egyogerwa mu Levitiko 26, ng’emirundi egyo bwe gyalambulibwa mu kwolesebwa okutandika mu Yesaya essuula ey’omusanvu. Okuyunga okwo kulaga okuggatta obwakatonda n’obuntu, kwe kumaliriza ekyama ky’obutukuvu mu kiseera ky’okuvuga ekkondeere ey’omusanvu, era ekkondeere eyo ye ennaku ey’okusatu ey’Isilamu.

Olunyiriri luno luteekawo 1989 ng'ekiseera ky'enkomerero, era olw'okukwatagana n'emirundi omusanvu egyogerwa mu Ekitabo Eky'Abaleevi essuula 26, lirimu amazima ag'ensibuko ga William Miller n'obujeemu obwa 1863. Olunyiriri luno lutandika ebyafaayo ebyakwekebwa eby'olunyiriri amakumi ana. Lw'ekyo, lubeera ekitundu eky'omugaso ennyo mu kweyongera kw'amagezi ogwatuuka ku kiseera ky'enkomerero mu 1989, era lutandika okulaga mu kifaananyi ky'obunnabbi ebintu eby'obweru ebifula ebyafaayo ebyakwekebwa eby'olunyiriri amakumi ana, era olw'okukwatagana kwalwo n'emirundi omusanvu, lulaga n'ebintu eby'omunda ebiri mu byafaayo wakati wa 1989 n'etteeka erya Sande.

Ennamba kkumi ke kabonero k’ekigezo, era enkwatagana y’ebyawandiiko n’ekyolesebwa kya Isaaya essuula musanvu ekissaamu obuzito ku kutegeera amazima.

> Kubanga omutwe gwa Siriya ye Ddamasiko, n’omutwe gwa Ddamasiko ye Rezini; era mu bbanga ly’emyaka nkaaga mu etaano Efulayimu anamenyebwamenyebwa, al eme okubeera eggwanga. Ate omutwe gwa Efulayimu ye Samaliya, n’omutwe gwa Samaliya ye mutabani wa Remaliya. Bwe mutakkiriza, temuliyimirira. Isaaya 7:8, 9.

Temulyimirirawo bwe mutakkiriza nti "omutwe" akiikirira ekibuga ekikulu (Samaliya ne Ddamasiko) era ne kabaka (Rezini ne Peka mutabani wa Remaliya). Bwe mutategeera obubonero busatu obwo obusobola okukyusanyizibwa, mu nteekateeka ya Isaaya essuula munaana, olunyiriri olwa munaana (ekyo kye kimu ne essuula musanvu), temusobola kulaga Putin ne Russia nga kabaka w’obukiikaddyo mu olunyiriri olwa kkumi n’emu okutuuka ku kkumi n’ettaano.

> Kale kaakano, laba, Mukama agenda kubaleetera amazzi g’omugga, ag’amaanyi era amangi, ye kabaka w’Asuli n’ekitiibwa kye kyonna; alirengera emikutu gyagwo gyonna, n’asukkirira ku mabbali gaagwo gonna. Era ayitira mu Yuda; anaasaasaana n’ayitawo, anaatuuka ne ku bulago; era okugolola ebiwaawaatiro bye kunaajjuza obugazi bw’ettaka lyo, Ai Immanueli. Isaaya 8:7, 8.

Omulamwa gw’olunyiriri olw’ekkumi gwe guno: enteekateeka y’okugezesa ey’emitendera esatu, etandika ku kiseera ky’enkomerero era etwala ku kuggala kw’obudde bw’ekisa ku tteeka lya Ssande.

> N’agamba nti, Genda, Danyeri: kubanga ebigambo bino byaggaddwawo era byasibiddwa okutuusa ekiseera eky’enkomerero. Abangi banaakuzibwa, ne bafuulibwa balongoofu, ne bagezebwa; naye ababi banaakolanga obubi; tewali n’omu ku babi anategeera; naye ab’amagezi banaategeera. Danyeri 12:9, 10.

Mu "biro by'enkomerero" ekitabo kya Danyeri "kisumululibwa" era enkola y'okukemebwa mu mitendera esatu nga kikiikiriddwa bigambo "batukuzibwa, ne baafuulibwa abeeru, ne bakemebwa" etandika. "Ab'amagezi" bategeera, "ababi" tebategeera. Obutategeera kwabwe, nga bwe obutaba na mafuta mu lugero lw’abawala ekkumi, bubaleetera okuzikirira.

> Abantu bange bazikirira olw’obutamanya; kubanga ggwe ogaanye okumanya, nange njja kukugaana, oleme okuba kabona eri nze; kubanga werabidde ekiragiro kya Katonda wo, nange njja kweerabira abaana bo. Hoseya 4:6.

Ebigambo ‘Abantu bange’ bitegeeza abantu b’endagaano, era bano abantu b’endagaano bajja okugaanibwa era bazikirizibwa olw’ ‘obutamanya.’ Eteeka ery’okuwummula ku Sande mu United States kye kabonero k’ekubo we ebintu byerabirwa oba bijjukirirwa. ‘Ojjukire olunaku lwa Ssabbiiti’ kiba amazima ag’ekiseera mu kiseera ekyo. Eyo we omukazi omumalaya ow’e Ttuulo ajjukirwa. Eyo we Katonda ajjukira ebibi bya Babulooni mu Kitabo ky’Okubikkulirwa.

> Ne mpulira eddoboozi eddala okuva mu ggulu nga ligamba nti, Muvemu, abantu bange, muleme okwetaba mu bibi bye, era muleme okufuna ku bikolimo bye. Kubanga ebibi bye bituuse mu ggulu, era Katonda ajjukidde ebyonoono bye. Mumusasule nga bwe yabasasula, era mumuwe emirundi ebiri ng’emirimu gye bwe giri; mu kikopo kye yajjuza, mujjuze eri ye emirundi ebiri. Okubikkulirwa 18:4-6.

Eyo mwe baggibwawo abaana, oba ekika ekisembayo eky'obunnabbi mu Bwadiventisi bwa Laodikiya. Eyo mwe abo Danieri b'ayita "ababi" balaga nti baalabira ddala amateeka ga Katonda, era ekitundu ky'amateeka ga Katonda kye baalabira ddala kwe mateeka oba ebiragiro eby'obunnabbi bya Katonda. Mu ngeri gy'ekyogerwamu kirabikira bulungi nti babulwa "bumanyi" obweyongera nga ekitabo kya Danieri kiggyibwako akasiyiro. Danieri afuula enjawulo wakati w'"abagezi" n'"ababi," era Yesu naye afuula enjawulo wakati w'"abawala ab'amagezi" n'"abawala abasirusiru." Amosi ategeeza nti ekika ky'emu akyita "abawala abalungi," nga be abatayinza kuzuula obubaka obw'obunnabbi obuyimirizibwa ebuvanjuba, obukiikakkono n'amayanja.

> Laba, ennaku zijja, bw’ayogera Mukama Katonda, lwe ndireeta enjala mu nsi, so si njala ya mmere, newakubadde ennyonta ey’amazzi, wabula ey’okuwulira ebigambo bya Mukama: Era balitambulatambula okuva ku nnyanja okutuuka ku nnyanja, era okuva mu bukiikakkono okutuuka ebuvanjuba, baliddukadduka eno n’eri okunoonya ekigambo kya Mukama, naye tebalikifuna. Ku lunaku olwo abawala abalungi n’abavubuka balizirika olw’ennyonta. Abo abalayira olw’ekibi kya Samaliya, ne bagamba nti, Katonda wo, ai Ddaani, mulamu; era nti, Empisa ya Beeruseba eri mulamu; era nabo baligwa, so tebaligolokoka nate emirembe gyonna. Amosi 8:11–14.

Obubaka bwe tebasobola kubusanga bulagirwa mu bifo mwe baloonoonyereza, nga “bazunguluka okuva ku nnyanja okutuuka ku nnyanja, era okuva mu bukiikakkono okutuuka n’ebuvanjuba.” Amosi agamba nti bano “abawala abayonjo” bali mu “njala” ey’okuwulira “Ekigambo kya Mukama,” era nti “ku lunaku olwo banaaddukana wano ne wali okunoonya Ekigambo kya Mukama, naye tebakikizuula.” Obubaka obwabikkulibwa mu kitabo kya Danyeri mu biro eby’enkomerero mu 1989, nga butuukiriza olunyiriri amakumi ana era n’olunyiriri ekkumi olw’essuula kkumi n’emu, bwateekebwa mu bufunze mu nnyiriri bbiri ez’enkomerero z’essuula kkumi n’emu.

> Naye amawulire agava ebuvanjuba n’agava obukiikakkono gajja okumutaaganya; olw’ekyo anavaayo n’obusungu obungi nnyo okuzikiriza, era okumalawo ddala bangi. Era alisimbyawo eweema z’olubiri lwe wakati w’ennyanja zombi mu lusozi olutukuvu olw’ekitiibwa; naye alituuka ku nkomerero ye, era tewali amuyamba. Danyeri 11:44, 45.

Abawala abasirusiru, abatuukirivu n’ababi abatalina amafuta, n’abo abaagaana obumanyi n’endagaano ya Katonda n’etteeka lye mu bubaka obuva ebuvanjuba, ebukiikakkono ne mu nnyanja, bajjukirwa Katonda ku tteeka lya Ssande. Entalo ssatu ziragibwa mu nnyiriri kkumi okutuuka ku kkumi n’ettano. Ndawula entalo zino ssatu mu byafaayo bisatu, naye era ziba olunyiriri lumu bwe zitunuulirwa wamu; kubanga olunyiriri kkumi luggulawo “ekiseera eky’enkomerero,” era n’olwekyo lutandika enteekateeka y’okugezesa ey’emitendera esatu.

Olunyiriri kkumi lukwatagana n’emirundi musanvu egyo mu Eby’Abaleevi essuula amakumi abiri mu mukaaga, era bwe kityo ne lwegatta ku misingi gy’Adiventisimu n’omulimu gwa William Miller. Omutendera ogw’okubiri ku mitendera esatu gwe kigezo ekirabika n’amaaso, ekyatandika bwe gwabikkulwa omusana gw’olunyiriri kkumi n’emu n’entalo eya Yukureini. Ekigezo eky’okubiri kirabika n’amaaso era kikola nga kigezo ekikwata ku busobozi bwaffe okutegeera eby’ennaku zino mu musana gw’Ekigambo kya Katonda eky’obunnabbi. Ekigezo eky’okusatu kye Olutalo lwa Panium olw’olunyiriri kkumi n’ettaano, we erinnya lya Simooni Barjona lyakyusibwa ne liyitibwa Peetero, era bwe kityo ne kimaka okuteekebwako akabonero kw’abantu emitwalo kkumi n’enna mu nkumi nnya nga tekinnaggwaawo ekiseera ky’okugezesa ku tteeka lya Ssande ery’olunyiriri kkumi n’omukaaga.

Bwe tutunuulira okulabikako kwa Antiochus Magnus mu buli ku ntalo essatu eziragiddwa mu lunnyiriri olw’ekkumi, olw’ekkumi n’emu, n’olw’ekkumi n’ettaano, era tulaba mu nnyiriri okuva ku mwenda okutuuka ku kkumi na mukaaga ebyafaayo ebyogerako ku kuyimuka n’okugwa kw’anabbi w’obulimba eyogerwako mu bunnabbi bwa Bayibuli.

Ebitundu 1 okutuuka ku 4 biraga okunyuka n'okugwa kw'obuyinza bw'omusota. Ekitundu 9 kiraga 1798, ate ekitundu 10 kiraga 1989; era mu ngeri eyo, ebitundu 9 okutuuka ku 16 biraga okunyuka n'okugwa kw'ennabbi w'amalimba. Ebitundu 40 okutuuka ku 45 biraga okunyuka n'okugwa kw'ekisolo. Ebitundu 9 ne 10 era bikwatagana n'ebiseera eby'enkomerero bibiri ebya kitundu 40, eby'omu 1798 n'eby'omu 1989.

Mukyala White atutegeeza bulungi nti okutegeera bubi 'ekiseera eky'enkomerero' kuleeta akavuyo mu kumanya we tusaanira okukozesa obunnabbi.

> "Bangi bakola ekintu kye kimu leero, mu 1897, kubanga tebafunye bumanyirivu mu bubaka obugezesa obuli mu bubaka bw’omulayika ow’olubereberye, ow’okubiri, n’ow’okusatu. Waliwo abo abanoonya mu Byawandiikibwa obukakafu nti obubaka buno bukyali mu biseera eby’omu maaso. Bakung’aanya amazima g’obubaka buno, naye tebabuteeka mu kifo kyabwo ekituufu mu byafaayo eby’obunnabbi. Noolwekyo abo bali mu kabi ak’okukyamya abantu ku kuteeka obubaka buno mu kiseera kyabwo. Tebalaba so tebategera kiseera ky’enkomerero, wadde ddi obubaka buno busaanira okuteekebwa. Olunaku lwa Katonda lujja nga lutambulira mu bukukutta, naye abo abalowoozebwa ng’abagezi n’abakulu boogera boogera ku ‘buyigirize obw’awaggulu’ bwe balowooza nti buva mu bantu abali n’ekkomo. Tebamanyi obubonero bw’okudda kwa Kristo, newakubadde obubonero bw’enkomerero y’ensi." Sermons and Talks, volume 1, 290.

Omulamwa gw’olunyiriri olw’ekkumi kwe “ekiseera eky’enkomerero,” era waliwo “ebiseera eby’enkomerero” bingi ebyalambikiddwa mu ssuula ey’ekkumin’omu. Bw’oba “tolaba wadde okutegeera” “ebiseera eby’enkomerero” mu ssuula ey’ekkumin’omu, tojja kumanya ddi “okuteeka obubaka mu kifo ekituufu.” Agamba nti, “waliwo abanoonyereza mu Ebyawandiikibwa Ebitukuvu,” era nga bwe kiri ku bannabbi bonna ebigambo bye bikwata ku nnaku ez’oluvannyuma, n’olwekyo mu nnaku ez’oluvannyuma abo b’alaga be kibinja ekitategeera ekiseera eky’enkomerero, era nabo be Amos “abawala abalungi abayonjo” abatagwa ne batayimuka nate.

Mu ssuula kkumi n’emu, olunyiriri olusooka, Darius ne Cyrus bayimirira wamu okulaga ekiseera eky’enkomerero mu 1989. Bwe Ptolemy yagenda e Babulooni n’atwala kabaka w’amambuka mu busibe e Misiri mu 246 BC, nga kifaananyiriza 1798 nga bwe kiragiddwa mu nnyiriri omusanvu okutuuka ku mwenda, kyali "ekiseera eky’enkomerero." Olunyiriri olw’ekkumi kye "ekiseera eky’enkomerero" mu 1989.

1798 ye nkomerero y’emyaka 2520 egy’okusaasaanyizibwa eri obwakabaka obw’omu Bukiikakkono bwa Isirayiri egy’atandika mu 723 BC. Emyaka 1260 oluvannyuma, mu 538, obwa Paapa bwafuga okumala emyaka 1260 okutuuka mu 1798. 1798 kye "ekiseera eky’enkomerero," kubanga kye enkomerero y’emirundi musanvu, era n’egy’emyaka 1260, ate era n’egy’emyaka 1290 eya Danieri essuula kkumi na bbiri. 1798 kye "ekiseera eky’enkomerero" era n’olwekyo 538 naye kye "ekiseera eky’enkomerero." 538 ye enkomerero y’emyaka 1260 mwe obupagani bwalinnirira Ewatukuvu lya Katonda n’eggye lye, nga kino kyasooka obwa Paapa okukola ekintu kye kimu okumala ebbanga erimu.

538 kiyimirira okuwa amaanyi obwakabona bwa Papa, era mu kwo kiyimirira nate okuwa amaanyi obwakabona bwa Papa ku tteeka lya Ssande. Etteeka lya Ssande litegeeza "ekiseera eky’enkomerero." Noolwekyo, olunyiriri olw’ekkumi n’omukaaga, awamu n’olw’emu, olw’omusanvu okutuuka ku lw’omwenda, n’olw’ekkumi, byonna biraga "ekiseera eky’enkomerero." Obutuufu buno bulina okutegeerwa abo abamanyi ddi okuteeka obubaka mu biseera byabwo. Pompey yatuukiriza olunyiriri olw’ekkumi n’omukaaga bwe yatwala Yerusaalemi. Yaddiriddwa Julius Caesar, Augustus Caesar ne Tiberias Caesar. Okuzaalibwa kwa Yesu kwali "ekiseera eky’enkomerero" era kwabaawo mu biseera bya Augustus Caesar.

> Awo mu kifo kye aliyimirira omuyimusa w’emisolo mu kitiibwa ky’obwakabaka; naye mu nnaku ntono alizikirizibwa, si lwa busungu, so si mu lutalo. Danyeri 11:20.

Olunyiriri olw’amakumi abiri luyongerako ku lukalala lw’“ekiseera eky’enkomerero” mu ssuula kkumi n’emu, era ne Tiberias Caesar, eyafuga mu kiseera Kristo lwe yabambibwa ku musaalaba, naye ayongerako.

> Era mu kifo kye waakuyimirira omuntu ataliimu kitiibwa, gwe tebalimuwa kitiibwa ky’obwakabaka; naye alijja n’emirembe, era alifuna obwakabaka mu nkwe. Era n’amaanyi g’amataba balisenyebwa okuva mu maaso ge, ne bamenyeka; weewaawo, n’omulangira w’endagaano. Danyeri 11:21, 22.

Omusalaba ayimiridde mu kati w’ewiiki ey’obunnabbi gye Kristo yajja okugikakasa n’abangi.

> Anaanyweza endagaano n’abangi okumala sabiiti emu: era mu wakati wa sabiiti alikomya ssaddaaka n’ekiweebwayo; era olw’okusaasaana kw’emizizo alikifuula ekyazikira, okutuusa ku nkomerero; era ekiteekeddwawo kinafukibwa ku kyazikiriddwa. Danyeri 9:27.

Mu makkati ga sabiiti, tulina ntandikwa n’nkomerero; ennaku 1,260 ez’asooka zaakoma ddala we nnaku 1,260 eziddako zaatandikira. Sabiiti eno etuukana n’emirundi musanvu egy’okusasaanyizibwa egyali ku bwakabaka obw’obukiikakkono, obwali kulaga wamu obupagani n’obwapapa nga binyirira wansi ekifo ekitukuvu n’eggye.

> Awo ne mpulira omu ku batukuvu ng’ayogera; omutukuvu omulala n’agamba oyo omutukuvu eyayogera nti, Ekirabirirwa ekikwata ku biweebwayo eby’abulijjo n’omusobyo oguzza obuzikiriza, okutuusa okuweebwa ekifo ekitukuvu n’eggye byombi okulinnyiririrwa wansi w’ebigere, kinaabeerera okumala bbanga ki? Danyeri 8:13.

538 kye "kiseera eky’enkomerero" era kikwatagana n’omusaalaba, ogwo era gwe nkomerero y’ebbanga ery’obunnabbi. 538 n’omusaalaba bituwa obujulizi obubiri obulaga nti entandikwa n’enkomerero y’obunnabbi byombi bimakibwa mu bunnabbi ng’ "ekiseera eky’enkomerero."

Olunyiriri olw’abiri mu emu n’olw’abiri mu bbiri, olunyiriri olw’abiri, olunyiriri olw’ekkumi mukaaga, olunyiriri olw’ekkumi, olunyiriri okuva ku lw’omusanvu okutuuka ku lw’omwenda, n’olunyiriri olw’emu byonna biraga “ekiseera eky’enkomerero.” Olunyiriri olw’abiri mu ssatu lutegeeza omukago Abayudaaya ba Makabeeyi gwe baakola n’Obu-Rooma obw’abapagani mu 161 okutuuka ku 158 BC. Ebyafaayo by’olulyo olufuga olwa Hasmonean okuva mu lutalo lwabwe olwasooka okutuuka ku kuggwawo kwabwe mu kuzikirira kwa Yerusaalemi mu 70 AD bimeerereza ObuProtestanti obw’avudde mu mazima mu Amerika, nga bitandikira mu 1844, enkomerero y’obunnabbi bw’ebbanga, era n’olwekyo “ekiseera eky’enkomerero,” era ne bikomekkereza ku tteeka lya Sande nga bwe kikiikiriddwa 70 AD.

Olunyiriri 23 lutegeeza "ekiseera eky’enkomerero" mu 167 BC ku lutalo lwa Modein era ne mu 70 AD, nga byombi bifaananyiriza 1844 n’etteeka lya Ssande, buli kimu nga kifaananyiriza ekyakyo. Olunyiriri 23, olunyiriri 21 n’22, olunyiriri 20, olunyiriri 16, olunyiriri 10, olunyiriri 7 okutuuka ku 9, n’olunyiriri 1 byonna biraga "ekiseera eky’enkomerero."

Olunyiriri 24 lulambulula obufuzi obw’emyaka 360 bwa Roma ey’obupagani, n’olwekyo ne lw’ateekawo akabonero ku ntandikwa mu 31 BC n’okuweddeko mu 330 ng’ekiyitibwa "ekiseera eky’enkomerero." Olunyiriri 27 n’olunyiriri 29 biraga byombi entandikwa n’enkomerero y’ekiseera ekyo; kale olunyiriri 24, olunyiriri 27, olunyiriri 29, olunyiriri 23, olunyiriri 21 n’olunyiriri 22, olunyiriri 20, olunyiriri 16, olunyiriri 10, olunyiriri 7 okutuuka ku 9, n’olunyiriri 1 byonna bikuba akabonero ku "ekiseera eky’enkomerero."

Olunyiriri 31 lutegeeza omwaka gwa 538 ng’omwaka mwe ekivume ekireeta okusaanawo kyateekebwawo, ate n’olunyiriri 36 n’olunyiriri 40 zitegeeza omwaka gwa 1798 nga "ekiseera eky’enkomerero." Omwaka gwa 538 mu lunyiriri 31 ne 1798 mu lunyiriri 36 n’olunyiriri 40, awamu n’olunyiriri 27 n’olunyiriri 29, olunyiriri 24, olunyiriri 23, olunyiriri 21 n’olunyiriri 22, olunyiriri 20, olunyiriri 16, olunyiriri 10, olunyiriri 7 okutuuka ku 9, n’olunyiriri 1 byonna biraga "ekiseera eky’enkomerero."

“Ekiseera eky’enkomerero” kyogerwako emirundi kkumi n’esatu nga tetunnatuuka ku olunyiriri amakumi ana mu emu, olunyiriri olwo lwe tteeka lya Sande era olulala ku “ekiseera eky’enkomerero”; era ne ku olunyiriri amakumi ana mu ttaano, Papa bw’atuuka ku nkomerero ye nga tewali amuyamba. “Ekiseera eky’enkomerero” kisangibwa emirundi kkumi n’etaano mu mutwe ogw’ekkumi n’emu. Omulamwa gw’olunyiriri olw’ekkumi gwe “ekiseera eky’enkomerero.” Gwo guyimiririra amazima agabikkulibwa mu kiseera eky’okuteekebwako akabonero kw’abantu emitwalo kkumi n’ena n’enkumi nnya.

Tujja okugenda mu maaso mu kiwandiiko ekiddako.

Back to Articles