Article

# Ekitabo kya Danyeri - Ennamba nsanvu mu emu

Omukeka gw'obunnabbi: Okuvumbula emizizo ennya egyogerwako mu Ezekyeri essuula ey'omunaana n'obukulu bwagyo mu mulembe guno ogw'ensangi zino

Author

Jeff Pippenger

Published

February 4, 2024

Formats

PDF
Word

Ebikolwa eby’ennyinyalize ennya ebiri mu Ezeekyeri essuula ey’omunaana, biyimirira emirembe ennya gya Isirayiri ey’omu biro bya leero, era entandikwa ya Isirayiri ey’omu biro bya leero yafaananyizibwa entandikwa ya Isirayiri ey’edda. Ebyafaayo ebyo byombi eby’entandikwa biwa obujulizi ku mukkomerero gwa Isirayiri ey’omu biro bya leero mu kiseera ky’eteeka lya Sande erirituuka amangu. Entandikwa zombi eza Isirayiri, ey’edda ey’omubiri n’ey’omu biro bya leero ey’omwoyo, zikakasibwa ebyafaayo eby’entandikwa eby’obwakabaka obwa mu bukiikakkono bwa Isirayiri bwe bwawukana ne Yuda.

Isirayiri ey’edda bwe baakoleza ennyana ya zaabu, baali bamaze okuva mu Misiri, mu kutuukiriza kw’obunnabbi obwalangirira nti Katonda alibafuula obwakabaka. Ebyafaayo bya Yerobowaamu, kabaka asooka w’obwakabaka obwa mu bukiikakkono bwa Isirayiri, birimu ebyo bennyini. Yerobowaamu yaddukira mu Misiri olw’obusungu bwa Sulemaani. Era yali yaweereddwa obusuubizo bw’obunnabbi okuva eri nnabbi Akiya nti alifuulibwa kabaka ku bika kkumi ku bika kkumi n’ebiri. Nga obunnabbi tebunnatuukirizibwa, Yerobowaamu n’addukira mu Misiri okweyawula okuva eri Sulemaani okutuusa Sulemaani lwe yafa.

> Awo olwatuuka, mu kiseera ekyo Yerobowaamu bwe yava mu Yerusaalemi, nnabbi Akiya ow’e Siiro n’amusisinkana mu kkubo; era yali yeebikkidde olugoye olupya; bombi baali bokka mu nnimiro. Awo Akiya n’alyuula olugoye olupya olwali ku ye, n’alugabanya mu bitundu kkumi n’ebiri. N’agamba Yerobowaamu nti, Twala ebitundu kkumi; kubanga bw’ati bw’ayogera Mukama, Katonda wa Isirayiri: Laba, ndiyiirula obwakabaka okuva mu mukono gwa Sulemaani, era ndikuwa ebika kkumi: (Naye alisigala n’ekika kimu olw’omuddu wange Ddaudi, era olw’Yerusaalemi, ekibuga kye nnalonda okuva mu bika byonna bya Isirayiri:) Kubanga bansuddeko, ne basinza Asetoresi omukazi katonda w’Abasidoni, ne Kemosi katonda w’Abamowaabu, ne Milikomu katonda w’abaana ba Amoni, so tebatambulira mu makubo gange, okukola ekituufu mu maaso gange, era n’okukuuma ebiragiro byange n’amateeka gange, nga bwe yakola Ddaudi kitaawe. Naye sirikutwala obwakabaka bwonna okuva mu mukono gwe; wabula ndimufuula omukulembeze mu nnaku zonna ez’obulamu bwe olw’omuddu wange Ddaudi gwe nnalonda, kubanga yakuumanga ebiragiro byange n’amateeka gange. Naye ndibuggya obwakabaka mu mukono gw’omwana we, era ndikukuwa ebika kkumi. Ate omwana we ndimuwanga ekika kimu, omuddu wange Ddaudi abeerenga n’ekitangaala bulijjo mu maaso gange mu Yerusaalemi, ekibuga kye nnalonda okuteeka erinnya lyange eyo.

> Nange ndikutwala, olifuga ng’omutima gwo bwe gweyagala byonna, era oliba kabaka wa Isirayiri. Era kinaaba nti bw’onoowuliranga byonna bye nkulagira, ne otambuliranga mu makubo gange, ne okoleranga ekituufu mu maaso gange, ng’okukuuma amateeka gange n’ebiragiro byange, nga Dawudi omuddu wange bwe yakola; ndiba naawe, ne nkuzimbira ennyumba ey’ensigama, nga bwe nnazimbira Dawudi, era ndikuwa Isirayiri. Era olw’ekyo ndibonereza zzadde lya Dawudi, naye si bulijjo. Awo Sulemaani n’anoonya okutta Yerobowaamu. Yerobowaamu n’alyuka, n’adduka e Misiri eri Sisaki kabaka wa Misiri, n’abeera e Misiri okutuusa Sulemaani lwe yafa. Era ebirala ebyakolebwa Sulemaani byonna, n’amagezi ge, si byawandiikibwa mu kitabo eky’ebikolwa bya Sulemaani? N’ebbanga Sulemaani lye yafugira mu Yerusaalemi Isirayiri yonna lyali emyaka amakumi ana. Sulemaani n’awummulira wamu ne bajjajja be, ne bamuziika mu kibuga kya Dawudi kitaawe; ne Rehoboowaamu mutabani we n’afugira mu kifo kye. 1 Bassekabaka 11:28-43.

Bwe yafa kabaka Sulemaani, obwakabaka bwali bulina okugabanyibwa, era Yeroboamu yali alina okuba kabaka ku bika kkumi eby’obukiikaddyo, ate omwana wa Sulemaani, Rehoboamu, yali alina okuba kabaka e Yerusaalemi. Ng’okugabanya ebika tekunnaba kubeerawo, Yeroboamu yali alina okuva e Misiri.

> Awo Rehoboamu n’agenda e Sekemu; kubanga Isirayiri yonna yali yazze e Sekemu okumufuula kabaka. Lwatuuka, Yerobowaamu mutabani wa Nebati, ng’akyali e Misiri, bwe yawulira ebyo, (kubanga yali adduse mu maaso ga kabaka Sulemaani, era Yerobowaamu yali abeera e Misiri;) ne batuma ne bamuyita. Awo Yerobowaamu n’ekibiina kyonna kya Isirayiri ne bajja, ne boogera ne Rehoboamu, ne bagamba nti, Kitammwe yatuzitoowaza ekikoligo kyaffe; kaakano kale, okendeeze omulimu oguzitoowera ogwa kitammwe, n’ekikoligo kye ekizito kye yatutikkako, naffe tunaakuweereza. N’abagamba nti, Mugende; muzzewo gye ndi nga wayise ennaku ssatu. Awo abantu ne bagenda. 1 Bassekabaka 12:1-5.

Ebiyogera ku ngeri Rehoboam gye yakolamu mu busirusiru mu nnaku ssatu, biteeka ensobi ku kugaana kwe okw’obusirusiru amagezi g’abakadde; naye okwawukana kw’ebika kwali kwaweereddwako obunnabbi, kale kyandibaddewo mu ngeri yonna. Kyetaagisa okwejjukira wano, olw’ekiwandiiko ekiddako, nti enkola y’okwawukana yalambikibwa ddala okuba ennaku ssatu. Obwakabaka obubiri bwafuuka obumu nate mu byafaayo by’Abamilerayiti; era bwe ebika eby’amambuka n’eby’amaserengeta byafuuka obwakabaka obumu mu byafaayo ebyo, ekiseera ekyo kye kya kutuuka kw’Abamalayika basatu ab’Okubikkulirwa essuula ey’ekkumi n’ena. Abamalayika abo abasatu mu byafaayo by’Abamilerayiti baakiikirirwa ennaku ssatu ez’okusalawo kwa Rehoboam. Emyaka egyo amakumi ana mu mukaaga, Abamalayika basatu bwe baatuuka okuva mu 1798 okutuuka mu 1844, gyaali era ennaku ssatu ez’ekifaananyi, Kristo ze yategeeza mu Yokaana essuula ey’okubiri nti zijja kuba zetaagibwa ye azimbe nate yeekaalu eyali yonooneddwa; naye ekitundu ekyo kigenda kutegeezebwa mu kiwandiiko ekiddako.

Bwe Rehoboam yalangirira ekiragiro kye eky'obusirusiru ku nkomerero y’ennaku ssatu, obwakabaka ne bugabanyizibwa.

> Awo Isirayiri yonna bwe yalaba nga kabaka teyabawuliriza, abantu ne baddamu kabaka ne bagamba nti, Tulina mugabo ki eri Dawudi? Era tetulina busika mu Mwana wa Yese. Mu weema zammwe, mmwe Isirayiri! Ka olabire ennyumba yo, Dawudi. Awo Isirayiri ne baddayo mu weema zaabwe. Naye abaana ba Isirayiri abaabeeranga mu bibuga bya Yuda, Rehoboamu n’abafugira. Awo kabaka Rehoboamu n’atuma Adoram, eyalabiriranga emisolo; ne Isirayiri yonna ne bamukubira amayinja okutuusa n’afa. Ky’evudde kabaka Rehoboamu n’ayanguwa okulinnya mu gaali ye n’adduka e Yerusaalemi. Awo Isirayiri ne bajeemera ennyumba ya Dawudi okutuusa leero. Awo olwatuuka, Isirayiri yonna bwe yawulira nti Yeroboamu azze nate, ne bamutumira ne bamuyita mu olukiŋŋaana, ne bamufuula kabaka ku Isirayiri yonna; tewaali n’omu eyagoberera ennyumba ya Dawudi, wabula ekika kya Yuda kyokka. 1 Bassekabaka 12:16-20.

Obunnabbi obwategeeza nti Yerobowaamu anaweebwa obwakabaka bwali butuukiridde, era bwatuukirira mu kiseera lwe yava mu Misiri. Nga alumirwa obuggya kubanga ekifo ekitukuvu kya Katonda kyali mu kibuga kya Yerusaalemi, ekibuga Mukama kye yalonda okuteekangamu erinnya lye, Yerobowaamu n’atandika okuzimba ekifo ekitukuvu eky’obulimba, n’okuteekawo obwakabona obw’obulimba, n’emikolo gy’okusinza egy’obulimba, ebyali byalagirwa okukolebwa bokka mu Yerusaalemi. Omulimu gwa Yerobowaamu ogw’okuteekawo enkola y’okusinza ey’obulimba mu bika ekkumi eby’obukiikakkono, gufaanana ddala n’obujeemu bwa Aarooni n’ennyana ya zaabu, era bwe kityo guwa obujulizi obulala, si ku tteeka lya Sande eririraanye okujja kyokka, naye era ne ku bujeemu bw’omwaka gwa 1863.

> Era Yerobowaamu n’agamba mu mutima gwe nti, Kaakano obwakabaka buliddawo mu nnyumba ya Dawudi: bwe banaayambuka abantu bano okuwaayo ssaddaaka mu nnyumba ya Mukama e Yerusaalemi, kale omutima gw’abantu bano guliddawo eri mukama waabwe, ye Lebowaamu kabaka wa Yuda; balinzitta, ne baddayo eri Lebowaamu kabaka wa Yuda. Awo kabaka n’ateesa amagezi, n’akola ennyana eza zaabu ebbiri, n’agamba abantu nti, Kizibu nnyo gye muyambukira e Yerusaalemi: laba, bakatonda bo, ggwe Isirayiri, abakuggye mu nsi ya Misiri. N’ateeka emu e Beseri, n’endala n’agiteeka e Ddaani. Era ekyo ne kifuuka ekibi: kubanga abantu baagenda okusinza mu maaso g’emu, okutuusa ne batuuka e Ddaani. N’azimba ennyumba y’ebifo ebigulumivu, n’afuula bakabona okuva mu bantu ab’ekitiibwa ekitono ennyo, abatali ba baana ba Lewi. Era Yerobowaamu n’assaawo embaga mu mwezi ogw’omunaana ku lunaku olw’ekkumi n’ettaano olw’omwezi, ng’embaga eri mu Yuda bw’eri, n’aweerayo ku kyoto. Bwe yatyo bwe yakola e Beseri, ng’aweerayo ssaddaaka eri ennyana ze yali akoze; era n’ateeka e Beseri bakabona b’ebifo ebigulumivu bye yali akoze. N’aweerayo ku kyoto kye yali akoze e Beseri ku lunaku olw’ekkumi n’ettaano olw’omwezi ogw’omunaana, mu mwezi gwe yali yeteekedde mu mutima gwe; n’assaawo embaga eri abaana ba Isirayiri; n’aweerayo ku kyoto, n’aayokya obubaane. 1 Bassekabaka 12:26-33.

Obujeemu bwa Yerobowaamu buwa olunyiriri olulala olw’amazima olusobola okuteekebwa waggulu ku bujeemu bwa Alooni, n’obujeemu bw’eryembe erya Abaprotestanti mu 1863, n’obujeemu bw’eryembe erya Abarepulikaani ku tteeka lya Ssande erijja mangu; era bwe kityo bugaziya obujulizi bw’obunnabbi. Mu bujeemu bw’ennyana ey’azaabu ya Alooni, Mukama yakyusa engeri eyateekebwawo ey’okulondamu abakabona.

Nga tekunnabaawo bujeemu, omwana omubereberye ow’ekika kyonna yalina okuyingira mu busaserdooti. Naye mu bujeemu obw’ennyana eya zaabu bwa Alooni, ekika kya Leevi kyokka kye kyayimirira ku ludda lwa Mose. Olw’ensonga eyo, Katonda n’akyusa enkola gye yali asazewo ey’okulondamu abasajja ab’omu busaserdooti, era okuva olwo ab’ennyumba ya Leevi bokka be baakabeera mu busaserdooti.

> Awo Musa bwe yalaba nga abantu bali bwereere (kubanga Alooni yabafuula bwereere okubaswaza mu maaso g’abalabe baabwe), Musa n’ayimirira ku wankaaki w’ensiisira, n’agamba nti, Ani ali ku ludda lwa Mukama? ajje gy’endi. Awo batabani bonna ba Lewi ne bakuŋŋaana gy’ali. N’abagamba nti, Bw’ati bw’ayogera Mukama Katonda wa Isirayiri, Muntu yonna ateeke ekitala kye ku mabbali ge, muyingire ne muve okuva ku wankaaki okudda ku mulala mu nsiisira yonna, muttenga buli muntu muganda we, buli muntu munne, ne buli muntu muliraanwa we. Awo batabani ba Lewi ne bakola ng’ekigambo kya Musa bwe kyali: ne bagwa mu bantu ku lunaku olwo abasajja ng’abasatu bukumi. Okuva 32:25-28.

Yeerobowaamu yagezaako okukoppa omulimu Katonda gwe yali amaze okukola mu bujeemu bwa Alooni, Katonda bwe yayimusa obukabona obuggya okuva mu kika kya Leevi; kubanga Yeerobowaamu "yafuula bakabona ku bantu ab’omu wansi ennyo, abatali ba baana ba Leevi." Obujeemu obwaliwo mu ntandikwa y’obwakabaka bw’ebika kkumi eby’Obukiikakkono bufaanagana n’obujeemu bwa Alooni n’abasirusiru abaazina. Obujeemu buno bwabaawo oluvannyuma lw’okuva mu Misiri, nga bujuza obunnabbi obwasuubiza nti obwakabaka bujja kuteekebwawo. Mu mbeera zombi, obukabona obuggya bwatandikibwawo, era ne wabaawo enkyukakyuka okuva mu nteekateeka ey’edda ey’okulonda bakabona.

Obujeemu bwa Aaron olw’ennyana eya zaabu bwaddiddwamu, naye Yerobowaamu n’abwongera okubeera kabiri, kubanga yakoza ennyana eza zaabu ebbiri n’aziteeka mu bibuga bibiri. Ekibuga kya Dan kiraga enkola y’obufuzi, kubanga “Dan” kitegeeza “okusala omusango”; ate ekibuga kya Bethel kiraga enkola y’ekkanisa, kubanga “Bethel” kitegeeza “ennyumba ya Katonda”. Ennyana eza zaabu zaalina obulamwa bumwe n’ennyana ya Aaron, naye ne ziyongerako obujulizi bw’okwegatta kwa Ekkanisa ne Gavumenti, nga bwe kyayimiririzibwa bibuga ebyo ebiri. Ennyana yali ekiweebwayo ekisinga waggulu mu biweebwayo by’abapagani, kale kiyimirira ekiweebwayo eky’obulimba ekya Kristo. Zaabu kye kibonerezo kya Babulooni, ate ennyana yali ekifaananyi ky’ensolo. Era nga bwe Aaron yassaawo olunaku olw’obulimba olw’okusinza, ne Yerobowaamu yassaawo embaga, era yakakasa nti olunaku lw’embaga tegaliraŋŋana na biseera by’okusinza eby’amazima e Yerusaalemi.

Ebitundu byonna eby’etteeka lya Ssande eriribaawo amangu biyolesebwa mu bujulizi bw’obujeemu bwa Yeerobowaamu; ekiweebwayo ekikyamu (ennyana), Kirisito ow’obulimba (ekyoto), ekifaananyi ky’ensolo (okwegatta kwa Ekkanisa ne Gavumenti), olunaku olw’okusinza olw’obulimba (Ssande), era n’obusaserdooti obw’obulimba.

Entandikwa ya Isirayiri ey’edda, entandikwa y’obwakabaka bw’ebika kkumi eby’obukiikakkono, n’entandikwa ya Adventism byonna birina ebitundu eby’obunnabbi eby’emu, era awamu bivumbula ebitundu eby’obunnabbi eby’etteeka lya Sande erijja mu biseera bitono. Isirayiri ey’edda yali eva mu buddu bwa Misiri, Yerobowaamu n’ava e Misiri gye yali adduse okwewala okuyigganyizibwa kwa Solomooni, era Adventism ey’e Millerite yali yaakava mu buddu bw’Obwa Paapa.

Obwakabona bwa Leevi bwateekebwawo mu bujeemu bwa Alooni, obwakabona obw’obulimba obw’abantu ab’awansi ennyo ne buteerwawo mu bujulizi bwa Yerobowaamu; era Mukama bwe yayingira endagaano n’Adiventisimu ya Abamillerite, ng’okugamba kwa Peetero, Abamillerite baali “ekika ekyalondebwa, obwakabona obwa kabaka, eggwanga ettukuvu, abantu ab’enjawulo; mulyoke mwanjule ettendo lya oyo eyabayita mu kizikiza okubayingiza mu musana gwe ogw’ekitalo.” Omusana gwe baayitibwamu Abamillerite gwali omusana gw’amajjinja ag’omuwendo aga Miller agaalabisibwa ku bibao bibiri bya Abakkuki; omusana guno gwali gufaananyiziddwa mu byafaayo eby’obujeemu bwa Alooni okuyita mu bibao bibiri eby’Ebiragiro Ekkumi. Ekizikiza kye baayitibwamu okuvaamu kyali Ebisera eby’ekizikiza eby’obufuzi bwa Papa, ebyali bifaananyiziddwa ekizikiza eky’obuddu bwa Misiri.

Bwe yaddamu n’ayimusa yeekaalu eyali eyinyagiriziddwa obupagani n’obupapa byombi, yakikola mu myaka amakumi ana mu mukaaga okuva mu 1798 okutuuka ku 1844. Bwe yamala okugizimba, olwo ng’Omutumwa w’Endagaano, n’ajja mu bwangu mu yeekaalu ye ku October 22, 1844, kubanga yali azimbyewo yeekaalu eyali eyinyagiriziddwa era ezikiriziddwa, era n’ayonja obusaserdooti obwakirirwa ekika kya Leevi.

> Naye ani ayinza okugumira olunaku lw’okujja kwe? Era ani ayimirirawo bw’anaalabika? Kubanga alinga omuliro gw’omusaanisi, era alinga essabbuuni y’abalongoosa engoye. Era alituula ng’omusaanisi era ng’omutukuzi w’efeeza; alitukuza batabani ba Leevi, n’abalongoosa ng’ezzaabu n’efeeza bwe bituukuzibwa, balyoke bawaayo eri Mukama ekiweebwayo mu butuukirivu. Awo ekiweebwayo kya Yuda ne Yerusaalemi kinaasanyusa Mukama, nga mu nnaku ez’edda, era nga mu myaka egyasooka. Malaki 3:2-4.

Ku lwa 22 Okitobba 1844, Kristo yajja mu bw’amangu mu yeekaalu ye n’ayingira endagaano n’abantu abaali bayimiririddwa obwakabona obw’Abaleevi, naye mu 1863 baali bazzeemu obujeemu bwa Alooni, era obwakabona bwa Millerite ne bufuuka obwakabona bwa Lawodikiya, ng’obwo buyimiririzibwa obwakabona bwa Yeerobowaamu obw’ava mu bantu ab’awansi ennyo, n’abasirusiru abazina aba Alooni. Naye obujulirwa bw’obujeemu bwa Yeerobowaamu bunene nnyo mu kulaga obujeemu bwa 1863. Bwe Yeerobowaamu yateekawo enkola ye ey’obulimba ey’okusinza, nnabbi n’aatumibwa okuva e Yerusaalemi okunenya obujeemu bwa Yeerobowaamu, nga bwe kyafaananyizibwa mu Abadiventisi ba Millerite okutwalibwa okukkiriza Ssabbiiti ey’Ebiragiro Ekkumi ng’olunaku olw’okuwummula.

Lwe Abadiventisti baakkiriza omusana gw’omulayika ow’okusatu n’ekifo ekitukuvu, byayimirira ng’okunenya eri Abaprotestanti abaali baagaanye omusana ogweyongera ogw’okubikkululwa okw’atandika ku kiseera ky’enkomerero mu 1798. Ng’Isirayiri ey’edda bwe yali yerabidde Ssabbiiti nga bakyali mu buddu bwa Misiri, ekkanisa eyali mu ddungu nayo nga 1798 etuuse, yali yerabidde Ssabbiiti. Omusana ogweyongera ogw’obubaka bw’essaawa y’okusalirwa omusango ogwaletebwa Abawagizi ba Miller gwakuleeta okutuuka ku kifo ekitukuvu n’etteeka lya Katonda.

Ekitangaala ekyo kyatuuka nga 22 Okitobba, 1844, era kyayimirira ng’okunenya okusinza okw’obulimba eri abo abaali baayitiddwa okufuluma ddala mu njigiriza z’obulimba ez’Obukatorika. Okusinza enjuba kye kabonero k’obuyinza bw’Obukatorika ku makanisa agaddayo mu lusibo lwayo. Okunenya okwo kulabirizibwa mu kutongozebwa kwa Yerobowaamu kw’ensengeka ye ey’okusinza ey’obulimba.

> Era Yerobowaamu n’assaawo embaga mu mwezi ogw’omunaana, ku lunaku olw’ekkumi n’ettano olw’omwezi, ng’embaga eri mu Yuda bwe kiri; n’aweerayo ku kyoto. Bw’atyo bwe yakolera mu Beseri, ng’aweerayo ssaddaaka eri ennyana ze yali amaze okukola; era n’ateeka mu Beseri bakabona b’ebifo eby’awaggulu bye yali amaze okukola. Awo n’aweerayo ku kyoto kye yali akoze e Beseri ku lunaku olw’ekkumi n’ettano olw’omwezi ogw’omunaana, mu mwezi gwe yeefunira mu mutima gwe; era n’assaawo embaga eri abaana ba Isirayiri; n’aweerayo ku kyoto, n’ayokereza obubaane. Era, laba, ne wajja omusajja wa Katonda okuva e Yuda olw’ekigambo kya Mukama e Beseri; Yerobowaamu n’aba ng’ayimiridde ku kyoto okuyokereza obubaane. N’akaabira ekyoto mu kigambo kya Mukama, n’agamba nti, Ee kyoto, kyoto, bw’ati bw’ayogera Mukama: Laba, omwana alizaalibwa mu nnyumba ya Dawudi, erinnya lye Yosiya; era ku ggwe anaattangaayo bakabona b’ebifo eby’awaggulu abookyereza obubaane ku ggwe, n’amagumba g’abantu gunaayokererangako ku ggwe. Era n’awa akabonero ku lunaku olwo ng’agamba nti, Kino kye kabonero Mukama kye yayogedde; Laba, ekyoto kinaayulikamu, n’effuufu eriri ku kyo linaayiwibwa wansi. Awo olwatuuka, kabaka Yerobowaamu bwe yawulira ekigambo ky’omusajja wa Katonda, eyali akaabidde ekyoto e Beseri, n’agolola omukono gwe okuva ku kyoto ng’agamba nti, Mumukwate.

> Era omukono gwe gwe yagololera ku ye ne gukalu, n’atasobola kugukomyawo gy’ali nate. Ekyoto n’ekiyulika, n’evvu ne lisaasaana okuva ku kyoto, ng’ekyo bwe kyali akabonero omusajja wa Katonda kye yali awadde mu kigambo kya Mukama. Ne kabaka n’addamu n’agamba omusajja wa Katonda nti, Nkusaba okwegayirira mu maaso ga Mukama Katonda wo, onnsabire, omukono gwange guzzibwe gye ndi. Omusajja wa Katonda n’asaba Mukama, omukono gwa kabaka ne guzzibwa gy’ali, ne gudda nga bwe gwali edda. Ne kabaka n’agamba omusajja wa Katonda nti, Jjangu ewange oweebwemu amaanyi, era ndikuwa empeera. Naye omusajja wa Katonda n’agamba kabaka nti, Newankubadde ongiwa ekitundu eky’ennyumba yo, sijja kuyingira naawe, era sirya mugaati so sinywa mazzi mu kifo kino; kubanga bwe bwennalagirwa mu kigambo kya Mukama nti, tolya mugaati, so tonnywa mazzi, era todda mu kkubo eryo lye wajjira. Awo n’agenda mu kkubo eddala, n’atadda mu kkubo lye yajjiramu e Beseri. 1 Bassekabaka 12:32–13:10.

Wamu n’obujeemu bw’ente eza zaabu obuli mu bujulirwa bwa Alooni ne Yerobowaamu, mu bujulirwa bwa Yerobowaamu mulimu ne kutongoza ddala enkola ey’okusinza ey’obulimba gye Yerobowaamu yalagira. Okutongoza okwo kulaga enjawulo wakati w’okusinza okwaateekwa okukolebwa mu Yerusaalemi n’enkola ey’okusinza ey’obulimba eya Yerobowaamu. Okuva mu 1798 okutuuka mu 1844, Mukama yaggya abantu be mu kizikiza ky’obufuzi bwa Papa n’abayingiza mu musaana ogw’eby’obunnabbi ogw’ekitalo oguyimirizibwa b’amalaika basatu b’Okubikkulirwa essuula 14. Amakkanisa g’Abaprotesitanti gaagaana omusana ogwo era bwe gaakikola ne gafuuka abawala b’Obukatoliki mu 1844.

Okusinza kwa Yerobowaamu kwafaananyiriza enkola y’okusinza ey’Obukatoliki, era mu lugero lwe obwakabaka obw’omu bukiikaddyo bwa Isirayiri bukiikirira enkola enkyamu ey’Obukatoliki mwe Abapurotesitanti b’ebyafaayo bya Millerite baasalawo okusigalamu. Akabonero kaayo kwe kusinza enjuba.

Abawala abeesigwa era ab’amagezi abaayingira mu Ekifo Ekitukuvu Ennyo nga ku 22 Okitobba 1844, baayimirira ng’okunenya Abaprotestanti abaali baddemu okukosebwa obuyigirize bw’Obukatokika, ne bafuuka bawala ba Loma. Mu kutandikibwa kw’enteekateeka y’okusinza ey’obulimba eya Yerobowaamu, nnabbi yava e Yuda n’anenya Yerobowaamu, bw’atyo n’afaananyiriza abawala abeesigwa abaayingira mu Ekifo Ekitukuvu Ennyo ne bakulemberwa okutegeera etteeka lya Katonda. Ebyafaayo by’oyo nnabbi n’okunenya kwe eri Yerobowaamu bituyigiriza nnyo bwe tukebera okujeemera okw’omwaka gwa 1863, naye olugero luno lukyetaaga okulindibwa okutuusa nga entandikwa n’enkomerero bitekeddwa wamu.

Entandikwa za Isiraeri ey’edda, obwakabaka bwa Yerobowaamu, ne Isiraeri ya leero, zonna zikwatagana, era wamu biwa obujulizi busatu ku nkomerero y’ekisolo eky’ensi ekyogerwako mu Okubikkulirwa omutwe ogwa kkumi n’asatu, mu kiseera ky’etteeka lya Sande erigenda okutuuka mangu. Abeesigwa ba Millerite Adventism nga October 22, 1844, baafuuka erembe erya Protesitanti erya mazima ery’ekisolo eky’ensi, era baakikola mu byafaayo ebyatandikira mu kiseera ky’enkomerero mu 1798. 1798 yali entandikwa y’obwakabaka obw’omukaaga mu bunnabbi bwa Baibuli, Amerika, era n’okuteekebwawo kw’erembe erya Protesitanti erya mazima erya Adventism mu Amerika. Ebyafaayo ebyo eby’entandikwa biyimirira ebyafaayo eby’enkomerero eby’Amerika, kubanga Yesu bulijjo alaga enkomerero y’ekintu ng’akozesa entandikwa yaakyo.

Abajulizi abasooka abasatu b’Isirayiri ey’edda, ey’obomulembe guno, n’eya Yelibowaamu balaga enkomerero y’ensolo eyava mu nsi, naye waliwo n’enkomerero endala eteekwa okuteekebwawo okusooka nga tonnalaga obujulizi bwa nnabbi eyava mu Yuda eyamunenya Yelibowaamu. Ebyafaayo eby’enkomerero ebisaanidde okuyingizibwa bye by’enkomerero y’obwakabaka obwa mu bukiikakkono n’obwa mu bukiikaddyo obwa Isirayiri, nga bikiikiriddwa nnabbi Ezeekyeri.

Tekirina kweerabirwako nti kaakano tukalaga nti obujeemu bwa 1863 bwalabirwamu omuzizo ogwasooka ogw’Ezeekyeri essuula omunaana, ogw’ekifaananyi eky’obuggya. Bwe tuba tumaze okwogerako ku nkomerero y’obwakabaka obwa awamambuka n’obwa awamaserengeta nga bwe bulagibwa Ezeekyeri, tunaabeera n’obujjuvu bw’obujulizi okusukka obwetagisa okukakasa nti obujeemu bwa 1863 bwalabirizibwa mu bujeemu bwa Alooni ne Yerobowaamu, era nti bulaga entandikwa ey’ekisooka mu mirembe ena egy’obu-Adiventisiti obw’e Lawodikiya.

Tujja kugenda mu maaso n’okunoonyereza kuno mu kiwandiiko ekiddako.

> Ekigambo kya Mukama ne kijja gye ndi nate, nga kigamba, Era ggwe, Omwana w’omuntu, twala omuggo gumu, uwandiikeeko nti: Owa Yuda, n’abaana ba Isirayiri banne; olwo otwale omuggo omulala, uwandiikeeko nti: Owa Yusufu, omuggo gwa Efulayimu, n’ennyumba yonna eya Isirayiri banne; ozigatte omu ku omulala okubeera omuggo gumu; era zijja kufuuka gumu mu mukono gwo. Era bwe banaayogera gy’oli abaana b’abantu bo nga bagamba nti, Totulaga kye kitegeeza bino? obagambe nti, Bw’ati bw’ayogera Mukama Katonda: Laba, ndiggya omuggo gwa Yusufu oguli mu mukono gwa Efulayimu, n’ebika bya Isirayiri banne, ne ndibigatta naye, ye n’omuggo gwa Yuda, ne ndibifuula omuggo gumu, era binaabeera bimu mu mukono gwange. Era emiggo gye wandiikako giribeera mu mukono gwo mu maaso gaabwe. Era obagambe nti, Bw’ati bw’ayogera Mukama Katonda: Laba, ndiggya abaana ba Isirayiri wakati mu mawanga mwe bagendidde, ne mbakuŋŋaanya okuva emabbali gonna, ne mbaleeta mu nsi yaabwe.

> Era ndibafuula eggwanga limu mu nsi ku nsozi za Isirayiri; era kabaka omu anabeera kabaka waabwe bonna; so tebaliba nate mawanga ebbiri, wadde bagabanyizibwa nate mu bwakabaka bubiri n’akatono. Era tebaliddayo kwejjuza n’ebifaananyi byabwe, newaakubadde n’ebintu byabwe eby’ennyinyisa, newaakubadde n’obusobyavu bwabwe bwonna; naye ndibanunula mu bifo byonna mwe babeera, mwe baakola ebibi, era ndibatukuza; bwe kityo baliba abantu bange, nange ndiba Katonda waabwe. Era Dawudi omuddu wange anabeeranga kabaka waabwe; era bonna baliba n’omusumba omu; era balitambuliranga mu misango gyange, ne bakwatanga ebiragiro byange, ne babikola. Era balituulanga mu nsi gye nnawa Yakobo omuddu wange, mwe baatuulanga bajjajja bammwe; era balituulirangamu, bo, n’abaana baabwe, n’abaana b’abaana baabwe emirembe gyonna; era omuddu wange Dawudi anabeeranga omulangira waabwe emirembe gyonna. Okuwongezaako, ndibakolera endagaano ey’emirembe nabo; eriba endagaano ey’olubeerera nabo; era ndibasimba, ne mbayongera obungi, era nditeeka ekifo ekitukuvu kyange wakati mu bo emirembe gyonna. Eweema yange era eriba nabo; weewaawo, ndiba Katonda waabwe, nabo baliba abantu bange. Era amawanga galimanya nti nze Mukama ntukuza Isirayiri, bwe kiriba nga ekifo kyange ekitukuvu kiri wakati mu bo emirembe gyonna. Ezekiel 37:15-28.

Back to Articles