Article

# ਪਾਨਿਉਮ — ਨੰਬਰ ਚਾਰ

တစ်ရပ်သော မဟာမိတ်မှု

Author

Jeff Pippenger

Published

March 4, 2025

Formats

PDF Unavailable
Word Unavailable
Song MP3

Dalam sejarah Panium, suatu persekutuan telah dibentuk antara Antiochus Magnus dengan Filipus dari Makedonia. Pertempuran itu dilangsungkan secara langsung terhadap kanak-kanak Ptolemy V oleh Antiochus, dan Filipus turut menyumbang dalam erti kata bahawa peperangannya di bahagian-bahagian lain dalam wilayah itu menghalang bala tentera lain daripada datang membantu raja kanak-kanak Mesir itu. Hal ini bererti bahawa Putin, raja selatan yang terakhir—dilambangkan oleh raja kanak-kanak Mesir itu (kanak-kanak bererti generasi terakhir secara nubuatan)—dikalahkan oleh Trump yang diwakili sebagai Antiochus Magnus yang mengalahkan Ptolemy V di Panium dan sebagaimana Reagan mengalahkan USSR pada tahun 1989.

Philipi iṅkýɛ “mokúli na bampúku,” mpe “bampúku” bizali elembo ya nguya ya bitumba mpe ya nkita. Bampúku ebendaka makalo mpe basoda bamatelaka yango, mpe lisusu bampúku ememaka biloko na zando. “Bampúku” ezali elembo ya “makalo, masuwa mpe batambwisi ya bampúku,” oyo ezali elembo ya liboso ya États-Unis na boyokani na yango ya proxy elongo na mokonzi ya nordi, ndenge emonisami na molongo ya ntuku minei.

Sekutu Trump mempunyai dua tipologi dalam diri Filipus dari Makedonia dan Herodes Filipus, Tetrarkh. Baik itu Herodes Filipus mahupun Filipus dari Makedonia, lambang itu mengenal pasti seorang yang mengasihi kuasa yang dibekalkan kepadanya masing-masing oleh Kaisar atau Antiokhus. Filipus mengasihi kuda, dan salah seorang Filipus berasal dari Makedonia, yang memegang peranan yang pusat dan asas dalam kerajaan Aleksander Agung.

Ia adalah tanah airnya, kerajaan yang diwarisinya daripada ayahnya, Filipus II, dan batu loncatan bagi empayarnya yang luas. Terletak di bahagian utara Yunani, Makedonia menonjol sebagai teras politik dan ketenteraan tempat Aleksander dilahirkan (di Pella, 356 SM) dan dibesarkan, serta membekalkan sumber awal, tenaga manusia, dan struktur organisasi yang menggerakkan penaklukannya. Pada hakikatnya, Makedonia ialah nukleus kerajaan Aleksander—titik permulaannya, jentera ketenteraannya, dan wilayah yang menambat identitinya sebagai seorang raja Makedonia, bahkan ketika empayarnya berkembang jauh melampaui sempadannya.

Macedon me gyina hɔ ma atifi fam no wɔ Alexander ahenni a wɔakyekyɛ mu anan no mu. Enti, Filipu baako yɛ Tetrarch, a ne nkyerɛase ne “fa anan no mu biako,” na Filipu foforo no nso yɛ “anadwo mframa anan” no mu baako wɔ Alexander ahenni a kan no mu.

Herod melambangkan seorang yang menolak perjanjian. Esau, garis keturunan yang membawa kepada Herod, telah menolak hak kesulungannya. Sejak awal sekali sejarah suatu umat perjanjian yang dipilih, Esau menjadi lambang bagi mereka yang menolak perjanjian yang Kristus telah mati untuk mengesahkannya. Pada saat Allah hendak mengembangkan umat perjanjian pilihan-Nya menjadi dua belas suku, Esau memberontak. Pada akhir Israel purba, ketika di salib orang Yahudi menyatakan bahawa mereka “tidak mempunyai raja lain selain Kaisar”, bangsa Yahudi menjadi lambang pada penghujung yang telah ditipologikan oleh Esau pada permulaan. Salasilah keluarga Herod terbentuk daripada garis keturunan Esau dan orang Yahudi, suatu garis keturunan yang dilambangkan oleh seorang pelanggar perjanjian yang memberontak pada permulaan dan oleh suatu umat perjanjian yang memberontak pada penghujung.

Herodus Agung mengenakan pajak yang membawa Yusuf dan Maria ke Betlehem, dan salah seorang dari ketiga putranya, Herodes Antipas, putra Herodus Agung, memerintah pada masa salib. Kurun kehidupan Kristus sejak kelahiran-Nya sampai kematian-Nya secara simbolis dilambangkan oleh keluarga Herodus, dengan demikian menandai sejarah itu sebagai masa pelawatan atas umat pilihan, suatu pelawatan yang pada umumnya tidak pernah dilihat oleh orang-orang Yahudi.

ហេរ៉ូឌ មហារាជ បានសម្លាប់កុមារតូចៗ ដើម្បីឆ្លើយតបនឹងការប្រសូត្ររបស់ព្រះយេស៊ូវ ដោយហេតុនោះបានធ្វើឲ្យប្រវត្តិសាស្ត្រនៃការប្រសូត្ររបស់លោកម៉ូសេត្រូវបានធ្វើឡើងសារជាថ្មី នៅពេលដែលអេហ្ស៊ីបកំពុងសម្លាប់កុមារ។ ការសម្លាប់កុមារជាលើកដំបូង គឺជាការប៉ុនប៉ងសម្លាប់អ្នកដែលបានរំពឹងទុកថាជាអ្នកត្រូវបានជ្រើសរើស ហើយការសម្លាប់កុមារជាលើកចុងក្រោយ ក៏ជាការប៉ុនប៉ងសម្លាប់អ្នកដែលបានរំពឹងទុកថាជាអ្នកត្រូវបានជ្រើសរើសដដែល។ មួយសែនសែសិបបួនពាន់នាក់ ច្រៀងបទចម្រៀងរបស់លោកម៉ូសេ និងរបស់កូនចៀម ហើយតាមន័យទំនាយ “បទចម្រៀង” តំណាងឲ្យបទពិសោធន៍មួយ។ មួយសែនសែសិបបួនពាន់នាក់ រស់នៅក្នុងសម័យកាលមួយ ដែលមានបទពិសោធន៍ស្របគ្នា។ ក្នុងចំណោមភាពស្របគ្នាទាំងនោះ មួយបានមកដល់នៅថ្ងៃទី 22 ខែមករា ឆ្នាំ 1973 ជាមួយនឹងសេចក្តីសម្រេចរបស់តុលាការកំពូល ដែលអនុញ្ញាតឲ្យមានការរំលូតកូននៅសហរដ្ឋអាមេរិក។ ក្នុងរយៈពេលសែសិបប្រាំបួនឆ្នាំបន្ទាប់ ប្រហែលជា 66 លាននាក់ ដែលអាចមានសក្តានុពលជាបេក្ខជនក្នុងចំណោមមួយសែនសែសិបបួនពាន់នាក់ ត្រូវបានសម្លាប់តាមរយៈការរំលូតកូនដែលរដ្ឋាភិបាលសហព័ន្ធបានអនុម័ត។

Tḥaẓult tettekmil d taferkiwt n warrac n tγellist:

> Thenó leh ka hmuh chu saki ang a ni a, a ke chu vokek ke ang a ni a, a kām chu sakei kām ang a ni: tin, rulpui chuan a thiltihtheihna leh a lalṭhutphah leh thuneihna ropui tak chu a pe a. Thupuan 13:2.

Nonga, ambaye ni Rumi ya kipagani, alimpa upapa mambo matatu, yaani, “uweza wake, na kiti chake, na mamlaka makuu.” Katika aya ya kumi na mbili Marekani, mnyama wa nchi, anawakilishwa kuwa akitumia “uweza” wote wa yule mnyama aliyemtangulia. Hata hivyo, neno “uweza” katika aya ya pili ni neno tofauti la Kiyunani na lile lililotafsiriwa kuwa “uweza” katika aya ya kumi na mbili. Katika aya ya pili “uweza” ni G1722: lenye maana ya mbele ya uso wa (kwa halisi au kwa mfano): mbele ya (machoni pa).

Lentšu “maatla” temaneng ya lesomepedi ke lentšu le lengwe la Segerika leo le fapanego.

> Le eena o dirisa thata yotlhe ya sebatana sa ntlha fa pele ga sone, mme o dira gore lefatshe le ba ba nnang mo go lone ba obamele sebatana sa ntlha, se ntho ya sone ya loso e neng ya fodisiwa. Tshenolo 13:12.

“அதிகாரம்” என மொழிபெயர்க்கப்பட்டுள்ள G1832 என்ற சொல் இங்கு, (செய்யும் திறன் என்ற பொருளில்), உரிமை; அதாவது ஒப்படைக்கப்பட்ட செல்வாக்கு: அதிகாரம், ஆட்சியுரிமை, சுதந்திரம், பலம், உரிமை, வல்லமை என்பவற்றைக் குறிக்கிறது. பன்னிரண்டாம் வசனத்தில் உள்ள “அதிகாரம்” என்ற சொல், பூமியிலிருந்து எழும் மிருகம் கடல்மிருகத்தின் ஒப்படைக்கப்பட்ட அதிகாரமே என்பதை அடையாளப்படுத்துகிறது—அமெரிக்கா கடல்மிருகத்தின் பிரதிநிதி முகவராக உள்ளது. அமெரிக்கா முதல் மிருகத்தின் எல்லா ஒப்படைக்கப்பட்ட அதிகாரத்தையும் செயல்படுத்துகிறது. இரண்டாம் வசனத்தில், புறமத ரோம் பாப்பரசராட்சிக்கு மூன்று காரியங்களை அளித்தது. கி.பி. 496 இல் டோல்பியாக் போரில் க்ளோவிஸ் தனது இராணுவ மற்றும் பொருளாதார வல்லமையை பாப்பரசராட்சிக்கு அளித்தான். கான்ஸ்டாண்டைன் கி.பி. 330 இல் பேரரசின் “ஆசனத்தை” ஒப்படைத்தான்; மேலும் ஜஸ்டினியன் கி.பி. 533 இல் வெளியிட்ட ஆணையினால் போப்பை மததுரோகிகளைச் சீர்செய்பவனாகவும், சபைகளின் தலைவனாகவும் அடையாளப்படுத்தினான். க்ளோவிஸ் கி.பி. 496 இல் ரீகனை கி.பி. 1989 இல் முன்மாதிரியாகக் காட்டுகிறான். ரீகன் டிரம்பை முன்மாதிரியாகக் காட்டுகிறான்.

Menurut Gregory of Tours (yang menulis hampir satu abad kemudian), Clovis sedang kalah dalam pertempuran itu dan, dalam keputusasaan, berseru memohon pertolongan kepada Tuhan Katolik. Istrinya, Clotilde, adalah seorang putri Burgundia Katolik yang telah mendesaknya untuk beralih dari paganisme. Clovis bernazar bahwa jika ia menang, ia akan memeluk Katolik. Keadaan pun berbalik—entah karena campur tangan ilahi atau strategi militer—dan Clovis mengalahkan orang Alemanni, membunuh raja mereka dan mencerai-beraikan pasukan mereka. Sesuai dengan nazarnya, ia beralih kepada Katolik dan dibaptis, yang menurut tradisi bertarikh pada Hari Natal tahun 496 di Reims oleh Uskup Remigius (St. Remi).

Penukarannya menandai suatu titik balik, yang menjadikan Clovis raja Katolik pertama di antara para penguasa Jermanik (berbeda dengan bangsa Visigoth atau Ostrogoth Kristen Arian). Hal ini menyelaraskan bangsa Franka dengan Gereja Roma, sehingga memberinya dukungan dari penduduk Galia-Romawi dan dari kepausan. Pembaptisan Clovis kerap dipandang sebagai “kelahiran Prancis” yang bersifat simbolis sebagai suatu bangsa Katolik, yang membedakannya dari kerajaan-kerajaan barbar lain yang menganut Arianisme atau paganisme. Karena alasan ini, Katolik menyebut Prancis sebagai “anak sulung Gereja Katolik,” dan juga “putri sulung Gereja Katolik.”

Ha Clovis ka doluwa bongongi ya yambo ya bopapa na mobu 496, azalaki elilingi ya Reagan oyo akomaki bongongi na yango na 1989. Na lisolo ya Reagan mpe Pápa Jean-Paul II, boyokani moko ya sekele esalemaki mpo na kokweisa mokonzi ya sudi. Uta 1798 kino na mobeko ya Lomingo, ndumba ya Tiri ebombami, mpe azali kaka ndumba yango moko oyo alandaka misisa na ye kino na Masedonia, bokonzi oyo eleki nyonso na nɔrdi. Azali mokonzi ya nɔrdi, abombami na esakweli, kasi azali kaka komimonisa ete azangi libunga.

Paus itu juga melambangkan “mereka yang meninggalkan perjanjian,” yang meskipun secara nubuatan tersembunyi sepanjang tiga perang proksi, pada akhirnya akan tampil ke hadapan dalam sejarah Pertempuran Panium. Dalam peralihan dari Roma Kekaisaran kepada Roma kepausan, Daniel mengenal pasti saat Roma kafir sedang mencapai penghujung masanya sebagai kerajaan keempat dalam nubuatan Alkitab.

> Kerana kapal-kapal dari Kitim akan datang menentangnya; sebab itu ia akan berdukacita, lalu kembali, dan menaruh geram terhadap perjanjian yang kudus itu; demikianlah yang akan dilakukannya; bahkan ia akan kembali, dan bersepakat dengan mereka yang meninggalkan perjanjian yang kudus itu. Daniel 11:30.

Dalam frasa “mereka yang meninggalkan perjanjian kudus” yang dimaksudkan ialah gereja Katolik. Mereka yang meninggalkan perjanjian kudus ialah gereja Pergamos milik Yohanes sang Pewahyu yang berkompromi, yang menurut Paulus akan murtad sebelum manusia durhaka dinyatakan. Katolikisme ialah mereka yang telah meninggalkan perjanjian, sebagaimana dilambangkan oleh serangan yang dilancarkan terhadap Firman Tuhan, dan juga hari Sabat ketujuh, yang kedua-duanya telah mengalami serangan yang semakin bertambah sejak zaman Konstantinus dan seterusnya. Terdahulu dalam fasal sebelas, “perjanjian” itu juga dirujuk.

> “ហើយចិត្តរបស់ស្តេចទាំងពីរនេះ នឹងមានបំណងប្រព្រឹត្តអំពើអាក្រក់ ហើយពួកគេនឹងនិយាយកុហកនៅតុតែមួយ; ប៉ុន្តែការនោះនឹងមិនចម្រើនឡើយ ដ្បិតទីបញ្ចប់នៅតែស្ថិតនៅពេលដែលបានកំណត់ទុក។ រួចមក គាត់នឹងត្រឡប់ទៅស្រុករបស់ខ្លួនវិញ ដោយមានទ្រព្យសម្បត្តិយ៉ាងច្រើន; ហើយចិត្តរបស់គាត់នឹងប្រឆាំងនឹងសេចក្ដីសញ្ញាបរិសុទ្ធ; ហើយគាត់នឹងប្រព្រឹត្តការយ៉ាងខ្លាំងពូកែ រួចត្រឡប់ទៅស្រុករបស់ខ្លួនវិញ។ នៅពេលដែលបានកំណត់ទុក គាត់នឹងត្រឡប់មក ហើយចូលមកទិសខាងត្បូង; ប៉ុន្តែវានឹងមិនដូចមុន ឬដូចក្រោយទេ។” ដានីយ៉ែល 11:27–29។

ในข้อพระคัมภีร์เหล่านี้ “เขา” ได้กลับไปยังแผ่นดินของตน แล้วต่อมาเขาก็กลับไปยังแผ่นดินของตนอีกครั้งหนึ่ง การกลับทั้งสองครั้งนี้เป็นภาพแทนชัยชนะสองครั้ง ซึ่งต่อมามี “การกลับ” อย่างมีชัยไปยังกรุงโรมตามมา ครั้งแรกคือยุทธการที่แอกเทียมในปี 31 ก่อนคริสตกาล ต่อสู้กับแอนโทนีและคลีโอพัตรา และครั้งที่สองคือภายหลังการทำลายกรุงเยรูซาเล็มในปี ค.ศ. 70 “เวลาที่กำหนดไว้” ในข้อพระคัมภีร์เหล่านี้คือปี ค.ศ. 330 ซึ่งชี้ถึงบทสรุปของ “เวลา” เชิงพยากรณ์ในข้อยี่สิบสี่ อันเท่ากับสามร้อยหกสิบปี

Majingosi mabedi ane a bua maaka mo tafoleng e le nngwe a dira jalo pele ga “nako e e tlhomilweng,” “gonne bokhutlo bo sa ntse bo tla nna ka nako e e tlhomilweng.” Potso e e tshwanetseng go akanyediwa ke gore temana e raya eng fa e re, “Foo o tla boela kwa lefatsheng la gagwe ka dikhumo tse dikgolo?” A e raya gore ka nako e e tlhomilweng, foo o tla boela; kgotsa a e raya gore fa ba babedi ba sena go bua maaka fa tafoleng, foo o tla boela, mme ka jalo go boa go diragala pele ga nako e e tlhomilweng.

យូរាយ៉ា ស្ម៊ីធ កំណត់ថា ការត្រឡប់មកវិញទាំងពីរនោះគឺនៅឆ្នាំ 31 មុន គ.ស. និង 70 គ.ស. ដែលតំណាងឲ្យប្រវត្តិសាស្ត្រមុនឆ្នាំ 330 ដែលជាពេលវេលាដែលបានកំណត់។ ស្ម៊ីធ ក៏បានបញ្ជាក់ផងដែរថា “ការត្រឡប់មកវិញ” នៅក្នុងខទីម្ភៃប្រាំបួន គឺស្ថិតក្រោយឆ្នាំ 330 ហើយថា វាមិនបានជោគជ័យដូចការត្រឡប់មកវិញទាំងឡាយបន្ទាប់ពីសង្គ្រាមអាក់ទីអុំ និងក្រុងយេរូសាឡិមឡើយ។ អ្វីដែលនេះមានន័យគឺថា មុនពេលវេលាដែលបានកំណត់ មានការជួបប្រជុំមួយដែលមានការនិយាយកុហក តាមមកដោយស្តេចម្នាក់ក្នុងចំណោមស្តេចទាំងពីរដែលបាននិយាយកុហកនោះ ត្រឡប់មកវិញជាមួយទ្រព្យសម្បត្តិយ៉ាងច្រើន ហើយបន្ទាប់មកប្រឆាំងនឹងសេចក្តីសញ្ញាបរិសុទ្ធ ប្រព្រឹត្តការដ៏អស្ចារ្យ ហើយត្រឡប់មកវិញនៅឆ្នាំ 330 ដែលជាពេលវេលាដែលបានកំណត់។

បន្ទាប់​មក វា​វាយ​ប្រហារ​ទិស​ខាង​ត្បូង ប៉ុន្តែ​វា​នឹង​មិន​ដូច​សង្គ្រាម​អាក់ទីអ៊ុំ ឬ​ការ​បំផ្លាញ​ក្រុង​យេរូសាឡឹម​ឡើយ។ ប្រវត្តិសាស្ត្រ​នៃ​ឆ្នាំ 70 AD នៅ​ក្នុង​ខគម្ពីរ​ទាំង​នោះ បង្ហាញ​អំពី​ទីបញ្ចប់​នៃ​ប្រជាជន​សម្ពន្ធមេត្រី​ជ្រើសរើស​របស់​ព្រះ ដូច​ដែល​ត្រូវ​បាន​តំណាង​ដោយ «សម្ពន្ធមេត្រី​បរិសុទ្ធ» នៅ​ក្នុង​បទ​នេះ។ នៅ​ក្នុង​ខ​ទី​សាមសិប រ៉ូម​បែប​ពហុព្រះ​មាន​ការ​យល់ដឹង​រួម​ជាមួយ​អ្នក​ទាំង​ឡាយ​ដែល​បោះបង់​សម្ពន្ធមេត្រី​បរិសុទ្ធ។ ឆ្នាំ 70 AD គឺ​ជា​ទីបញ្ចប់​ចុងក្រោយ​បំផុត​នៃ​អ៊ីស្រាអែល​បុរាណ​តាម​ន័យ​ពិត ក្នុង​នាម​ជា​ប្រជាជន​សម្ពន្ធមេត្រី​របស់​ព្រះ ហើយ​ខ​ទី​សាមសិប​កំពុង​កំណត់​អត្តសញ្ញាណ​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​បួន​សតវត្សរ៍​បន្ទាប់​ពី 70 AD។ អ្នក​ទាំង​ឡាយ​ដែល​បោះបង់​សម្ពន្ធមេត្រី​ក្នុង​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ដែល​ត្រូវ​បាន​តំណាង​នៅ​ក្នុង​ខ​ទី​សាមសិប គឺ​ជា​អ្នក​ទាំង​ឡាយ​ដែល​បាន​បោះបង់​សម្ពន្ធមេត្រី​ដែល​បាន​ចូល​ទៅ​ជាមួយ​ដោយ​ព្រះ និង​ប្រជាជន​គ្រីស្ទាន​របស់​ទ្រង់។ រ៉ូម​បាបាល គឺ​ជា​ក្រុម​ជំនុំ​ដែល​ត្រូវ​បាន​តំណាង​ថា​ជា​អ្នក​ទាំង​ឡាយ​ដែល​បោះបង់​សម្ពន្ធមេត្រី​បរិសុទ្ធ​នៅ​ក្នុង​ខ​ទី​សាមសិប។

> Kerana kapal-kapal Kitim akan datang menentangnya; sebab itu dia akan berdukacita, lalu kembali, dan menaruh kemurkaan terhadap perjanjian yang kudus; demikianlah yang akan dilakukannya; bahkan dia akan kembali, dan bersekongkol dengan mereka yang meninggalkan perjanjian yang kudus. Daniel 11:30.

Ayat kedua puluh sembilan membawa kita kepada tahun 330, iaitu waktu yang ditetapkan, yang digenapi apabila Konstantinus memindahkan kota ibu negeri ke Konstantinopel. Pada penanda jalan itu, Roma kafir akan ditarik ke dalam suatu peperangan selatan yang tidak akan berjaya sebagaimana Aktium dan Yerusalem dahulu. Kemudian dalam ayat tiga puluh, Roma kafir diserang oleh Genseric, yang melancarkan peperangan lautnya dari Kitim, yang pada masa kini dikenali sebagai Kartago. Peperangan terhadap Roma kafir ini juga digambarkan sebagai sangkakala kedua daripada tujuh sangkakala dalam kitab Wahyu. Empat kuasa sangkakala yang pertama itu telah membawa Roma Barat kepada kesudahannya menjelang tahun 476. Daripada empat sangkakala yang pertama itu, sangkakala kedua, iaitu kapal-kapal Kitim, adalah yang paling dahsyat, kerana Genseric menguasai lautan dan kekayaan Empayar pun menjadi kering.

A te Chittim adoŵ jemu pepe yehia no, ɔsan ba na n’abufuw sɔre tia apam kronkron no. Wɔmaa eyi baa mu wɔ abakɔsɛm a edi anim de kɔɔ pope tumi muhyɛ mu wɔ 538 mu no, denam akodi a wɔne Onyankopɔn Asɛm koe so. Afei ɔsan ba na ɔne “wɔn a wɔpo apam kronkron no” yɛ nkitahodi. Saa nkitahodi a ɛda abosonsom Roma ne pope Roma ntam no baa mu wɔ 533 mu denam Justinian mmara-hyɛde no so. Afei nkyekyem a edi hɔ, kyerɛwsɛm aduasa baako no, toa so kyerɛ sɛnea abosonsom Roma “yɛɛ awerɛhow.” Wɔ 2 Thessalonians mu no, Paulo kyerɛkyerɛ sɛ abosonsom Roma “siw” pope no ano ma wannya tumi anni so wɔ 538 mu. Bere a po so ntua a ɛsɛe ahenni no sikasɛm no ma ɔyɛ awerɛhow akyi no, n’abufuw sɔre tia apam kronkron no, na afei ɔne wɔn a wɔpo apam no yɛ nkitahodi. Nkyekyem ahorow a edi hɔ no mu no, “akode” a egyina hɔ ma tumi a wɔde maa pope no wɔ 496 mu denam Clovis so no, sɔre gyina hɔ na ɛgu ahoɔden kronkronbea no ho fi; eyi a wɔgyina abakɔsɛm so no gyinaa hɔ maa Roma kurow no. Na afei abosonsom Roma beyi abosonsom som (daa daa afɔrebɔ no) afi ahenni no mu na wɔde Katolek som asi ananmu, na afei wɔde pope no tena ahengua no so wɔ 538 mu.

Mowe bapapa bo ne bo newa maatla ka 538, bo ne bo tlhagisa bosupi jwa seporofeto, gape le bosupi jwa hisetori jo bo emetsweng mo ditemaneng tse re di akanyetsang. Ngwaga wa 538 o emetswe ka setshwantsho ke 31 BC le Ntwa ya Actium. Mo go Daniele kgaolo ya borobedi, temana ya borobongwe, Roma ya boheitane e ne e tla fenya dikgoreletsi tse tharo tsa jeokrafi gore e tseye setulo sa bogosi sa lefatshe. Sa ntlha e ne e le Siria kwa botlhaba, morago ga moo Juta le Jerusalema, go latele Egepeto mo Ntweng ya Actium. Roma ya Bopapa le yone e ne e tla tlosiwa dinaka di le tharo, ya boraro jwa tsone e le Bagothe, ba ba neng ba lelekiwa mo motseng wa Roma ka 538. Roma ya boheitane le Roma ya bopapa di tlhagisa basupi ba babedi ba ba supang gore Ntwa ya Actium e tsamaisana le 538, mme 538 e supa molao wa Sontaga kwa USA, fa Roma ya segompieno e busa ka bogolo jotlhe go fitlha nako ya tswalo e tswalwa.

Kɔlɔ yakanɔsiatɔa wila twĩn, wɔn-yiu kpãte nkɛ ɛtõŋu.

Dalam artikel seterusnya, kita akan menumpukan perhatian pada ayat-ayat ini dan memulakan usaha untuk menyelaraskan petikan ini dengan sejarah ayat sebelas hingga lima belas.

Back to Articles