Article

# ፓንዩም - ቁጥር ሸውቱ

ዳንኤል 11 ተገልጦ፡ ከ1989 እስከ የእሑድ ሕግ ድረስ ያሉ ትንቢታዊ መስመሮች

Author

Jeff Pippenger

Published

March 15, 2025

Formats

PDF
Word
Song MP3

Nuti Dhugaatii Daniel boqonnaa kudha tokkoo hunda walitti fiduudhaan seenaa dhokataa lakkoofsa afurtamaa keessaa jiru, kan bara 1989 irraa eegalee hamma seera Dilbataa Ameerikaa keessatti baafamutti argisiisu, irratti hojjechaa jirra. Waamni keenya akka barattoota raajii taʼeen, dubbii dhugaa sirriitti qooduudha.

> Ofi dhiʼeessi; akka hojjetaan hin qaanaʼin, dubbii dhugaa sirriitti qoodu, Waaqayyo duratti fudhatamaa taate mulʼisuuf. 2 Ximotewos 2:15.

ଦାନିଏଲ ଅଧ୍ୟାୟ ଏଗାରଟିକୁ ଦଶଟି ଭବିଷ୍ୟବାଣୀମୂଳକ ରେଖାରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇପାରେ। ପ୍ରଥମରୁ ଚତୁର୍ଥ ପଦ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏକ ଭବିଷ୍ୟବାଣୀମୂଳକ ରେଖାକୁ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରେ। ପଞ୍ଚମରୁ ନବମ ପଦ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦ୍ୱିତୀୟ ରେଖାକୁ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରେ। ଦଶମ ପଦ ତୃତୀୟ ରେଖାକୁ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରେ। ଏଗାରୋତ୍ତମ ଓ ବାରୋତ୍ତମ ପଦ ଚତୁର୍ଥ ରେଖାକୁ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରେ। ପଞ୍ଚମ ରେଖା ହେଉଛି ତେରୋତ୍ତମରୁ ପନ୍ଦରୋତ୍ତମ ପଦ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ। ଷଷ୍ଠ ରେଖା ହେଉଛି ଷୋଳୋତ୍ତମରୁ ବାଇଶୋତ୍ତମ ପଦ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ। ସପ୍ତମ ରେଖା ହେଉଛି ତେଇଶୋତ୍ତମ ଓ ଚଉବିଶୋତ୍ତମ ପଦ। ଚଉବିଶୋତ୍ତମ ପଦରୁ ଏକତ୍ରିଶୋତ୍ତମ ପଦ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଷ୍ଟମ ରେଖା। ଏକତ୍ରିଶୋତ୍ତମରୁ ଚାଳିଶୋତ୍ତମ ପଦ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନବମ ରେଖା, ଏବଂ ଦଶମ ଓ ଶେଷ ରେଖା ହେଉଛି ଚାଳିଶୋତ୍ତମରୁ ପଞ୍ଚଚାଳିଶୋତ୍ତମ ପଦ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ। ଏହି ଦଶଟି ରେଖାକୁ ରେଖା ଉପରେ ରେଖା ଭାବେ ଏକତ୍ର ଆଣିବାକୁ ହେବ।

> Inni inni beekumsa barsiisa? Inni eenyu barsiisa barsiisa hubachiisa? Warra aannanii irraa guddatanii fi harma irraa addaan baafaman.

> ܡܛܠ ܕܦܘܩܕܢܐ ܥܠ ܦܘܩܕܢܐ، ܦܘܩܕܢܐ ܥܠ ܦܘܩܕܢܐ؛ ܣܛܪܐ ܥܠ ܣܛܪܐ، ܣܛܪܐ ܥܠ ܣܛܪܐ؛ ܗܪܟܐ ܩܠܝܠ، ܘܬܡܢ ܩܠܝܠ։

> Sababni afaan daddaffiifi arraba biraatiin saba kanaan dubbata. Isaafis akkana jedhe, Kun boqonnaa warra dadhaban boqochiisuu dandeessanidha; kunis haaromsa dha; garuu isaan dhaggeeffachuu hin barbaanne.

> Garuu dubbii Waaqayyoo isaanitti ajaja irra ajaja, ajaja irra ajaja; sarara irra sarara, sarara irra sarara; as xiqqoo, achis xiqqoo ture; akka isaan adeemanii duubatti kufanii caccabanii, kiyyoo keessatti qabamanii, fudhataman. Isaayyaas 28:9–13.

Sarara raajii kurnan keessaa tokkoon tokkoon isaanii dhugumatti walitti hidhata qabu; garuu sarara tokkoon tokkoon isaa keessatti mata-dureen addaa tokko beekamuu danda’a. Innis, sararri tokkoon tokkoon isaa mata-duree ijoo tokko qabaatus, sararoonni kun ragaa tokko qofa caalaa of keessaa qabu. Ani sararoota kurnan keessatti mata-dureewwan kana tokkoon tokkoon isaanii adda baafachuuf yaada qaba.

## Sarara Duraa

> Akkasumas aniis waggaa dura keessa an, waggaa jalqabaa mootummaa Daariyus nama Meedotaa taʼe keessa iyyuu, isa jabeessuufii isa cimsuuf nan dhaabadhe. Amma immoo dhugaa si argisiisa. Kunoo, moototni sadii dabalataan Faares keessatti ni kaʼu; inni afraffaan garuu isaanii hunda caalaa baayʼee ni sooroma. Inni humna isaa sooroma isaatiin argateen hundumaa mootummaa Giriikii irratti ni kakaasa. Mootiin jabaanis ni kaʼa; inni aboo guddaadhaan ni bulcha, akka fedhii isaatti ni hojjeta. Yeroo inni kaʼus, mootummaa isaa ni caccaba; gara qilleensa afurii waaqaa taʼaniitti ni qoodama; sanyii isaatiif immoo hin taʼu, akkasumas akka aboo isa bulche sanaattis hin taʼu; mootummaa isaa irraa ni buqqaafama, warra kaan sanaan alattiifis ni kennama. Daaniʼel 11:1–4.

ଦାରିୟଙ୍କ ପ୍ରଥମ ବର୍ଷ ସତରି ବର୍ଷର ଶେଷକୁ ଚିହ୍ନିତ କରେ; ଏହିପରି ଏହା ଶେଷକାଳର ଏକ ଭବିଷ୍ୟବାଣୀମୂଳକ ସମୟକୁ ଚିହ୍ନଟ କରେ। ତୃତୀୟ ପଦ୍ୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆସିବାକୁ ଆଲେକ୍ସାଣ୍ଡର ଦ ଗ୍ରେଟ୍ ନିଜର ସାରା ପୃଥିବୀଜୁଡ଼ା ରାଜ୍ୟ ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି, ଏବଂ ଚତୁର୍ଥ ପଦ୍ୟରେ ତାଙ୍କର ରାଜ୍ୟ ଉପାଡ଼ି ନିଆଯାଇ ଚାରିଦିଗର ପବନକୁ ବିଭକ୍ତ କରାଯିବାକୁ ଥିଲା। ୧୯୮୯ ମସିହାରେ ଦାରିୟଙ୍କୁ ଶେଷକାଳ ଭାବରେ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଆମକୁ ଦ୍ୱିତୀୟ ପଦ୍ୟରେ ପ୍ରତିନିଧିତ ରାଜାମାନଙ୍କୁ ଗଣନା କରିବାକୁ ସମର୍ଥ କରେ। ଯେତେବେଳେ ଗବ୍ରିଏଲ୍ ପ୍ରଥମ ପଦ୍ୟରେ କହନ୍ତି, “ଦାରିୟଙ୍କ ପ୍ରଥମ ବର୍ଷରେ ମଧ୍ୟ,” ସେ ଦଶମ ଅଧ୍ୟାୟରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ଦର୍ଶନର ଆରମ୍ଭରେ ଯାହା ସେ ଦାନିୟେଲଙ୍କୁ ଜଣାଇଥିଲେ, ତାହାକୁ ଅନୁସରଣ କରୁଛନ୍ତି।

> ፋርስ ንጉሥ ቂሮስ በነገሠ በሦስተኛው ዓመት፥ ስሙ ብልጣሴር ለሚባለው ለዳንኤል አንድ ነገር ተገለጠለት፤ ይህም ነገር እውነት ነበረ፥ የተወሰነውም ጊዜ ረጅም ነበረ፤ እርሱም ነገሩን አስተዋለ፥ ራእዩንም ተረዳ። ዳንኤል 10፥1።

“dhuma xumuraa” kan bakka bu’u mallattoolee lama qaba. “Dhuma xumuraa” sarara raajii Musee keessatti dhaloota Arooniin ture; sana booda waggaa sadiin dhaloonni Musee itti aane. Seenaa isaanii keessatti Aroonii fi Museen mallattoo dachaa “dhuma xumuraa” ti; akkasumas ji’oota jahaan booddee dhaloota Yohannis Cuuphaa fi Yesuusin fakkeenya qabu. “Dhuma xumuraa” bara 1798 keessa qabamuu phaaphaasii Roomaa kan sana booddee booji’amummaa keessatti bara 1799 du’e mallatteesse. “Bara jalqabaa Daariyos isa Meedee” irraa hamma “bara sadaffaa Qiiros mooticha Faares” tti; Daariyosii fi Qiiros “dhuma xumuraa” bara 1989 bakka bu’u; sababiin isaas raajonni hundinuu yeroo dhumaa caalaa waa’ee guyyoota itti isaan jiraatan sanaa dubbatu.

> Ammas wantoonni kun hundinuu fakkeenyaaf isaanitti taʼan; isaanis akeekkachiisa keenyaaf kan barreeffamanidha, nuti warri dhumni addunyaa irratti gaʼe irratti argamnuuf. 1 Qorontos 10:11.

داریۇس ۋە كورۇش 1989-موم رونالد ريگانى fi جورج بوش الأكبر mootummaa keessa keessatti bakka bu’u. Lamaan isaanii waggaa sana keessatti pirezidaantota turan. Lakkoofsi tokko kan boqonnaa kudha tokkoo mul’ata sana waggaa sadaffaatti kan Korosh keessa kaa’a; kunis Jorjii Bosh isa guddaa, isa Reagan booda dhufe, bakka bu’a; akkuma Korosh Dariyuus booda dhufe sana. Lakkoofsi lama immoo mootota sadii akka amma iyyuu ka’an, afraffaanis hundumaa isaanii caalaa badhaadhaa akka ta’e ibsa. “Yeroo dhumaa” isa xumuraa kan boqonnaa kudha tokkoo keessatti mul’atu 1989 keessa jalqaba; innis Jorjii Bosh isa guddaa booddee mootonni sadii akka amma iyyuu ka’an adda baasa; kanaanis pirezidaantota sadii kan Bosh isa guddaa hordofan ni adda baasa. Mootonni sadan sun Bil Kiliinton, Jorjii Bosh isa xiqqaa, Baraak Obaamaa turan; itti aansuunis pirezidaantiin hundumaa caalaa badhaadhaan, Doonaald Tiraamp, “humna isaatiin” fi “badhaadhummaa isaatiin mootummaa Griikiyaa irratti hundumaa ni kakaasa” jedhame.

Aayatni sadaffaan Aleksaandar Guddicha beeksifti; kanaafis inni hoogganaa mootummaa Gamtaa Mootummoota Addunyaa kan bara dhumaatti paaphaasii wajjin tokkoomu, garuu akkuma paaphaasii sana dhuma isaa gaʼu, fakkeenyan agarsiisa. Gamtaan Mootummoota Addunyaa mootummaa torbaffaa Mulʼata boqonnaa kudha torba keessatti mootota kudhanitti fakkeeffamee dha; walgaʼiin mootota kudhaniis mootummaa isaanii isa torbaffaa saʼaatii mallattoo tokkoof bineensa paaphaasaaf kennuuf walii galu.

> Inni kudhan tajaajiloo ati argite mootota kudhani dha; isaan amma iyyuu mootummaa hin arganne; garuu bineensicha wajjin yeroo tokkoof akka moototaatti aangoo ni fudhatu. Isaan kun yaada tokko qabu; humnaa fi aangoo isaanii bineensichaaf ni kennu. Isaan kun Hoolicha wajjin waraana ni kaasu; Hoolichis isaan ni moʼa; inni Gooftaa gooftolii fi Mootii moototaa waan taʼeef; warri isa wajjin jiranis waamaman, filataman, amanamoo dha. Mulʼata 17:12–14.

መጽሐፍ ቅዱሳዊ ትንቢት ውስጥ እነዚያ ዐሥር ነገሥታት በቁጥር ሶስትና አራት እንዲሁም በአሌክሳንደር ታላቁ መነሣትና መውደቅ ታሪክ ተወክለዋል፤ እርሱም በአራተኛው ክፍለ ዘመን እነዚያን ቁጥሮች ፈጽሞአል። ግሪክ የመጽሐፍ ቅዱስ ትንቢት ሦስተኛው መንግሥት ናት፤ እርሷም የዘንዶው ምልክት ናት፣ ይህም ከዘንዶው፣ ከአውሬው እና ከሐሰተኛው ነቢይ የተዋቀረው ባለሶስት ኅብረት አንደኛው ክፍል ነው። በመስቀሉ ላይ “የአይሁድ ንጉሥ” የሚል መልእክት በዕብራይስጥ፣ በላቲንና በግሪክ ተጻፈ፤ ይህም በፋሲካ ጊዜ በኢየሩሳሌም የሚገኙትን አይሁድን፣ ሮማውያንን እና ከሌሎች አሕዛብ የመጡትን የሕዝብ ብዛት ይወክላል። ግሪኮች ዘንዶውን ይወክላሉ፣ ሮማውያን አውሬውን ይወክላሉ፣ አይሁድም ሐሰተኛው ነቢይ ነበሩ።

boqonnaan afur jalqabaa boqonnaa kudha tokko humna bofa lafaa isa humna paaphaasii wajjin ejja raawwatu yeroo carraan qorumsaa namaa cufamutti dhumni isaa akka taʼe ifatti agarsiisu. Lakkoofsonni sadii fi afur kaʼuu fi kufuu dhumaa mulʼannaa isa dhumaa humna bofa lafaa tokkoo adda baasu. Lakkoofsonni kun lakkoofsa jahan dhumaa irra diriirfamu; isaanis dhuma bineensicha isa mootota lafaa wajjin ejja raawwatu adda baasu. Jalqabni fi dhumni boqonnaa kudha tokko seenaa iddoo diinonni Waaqayyoo gargaaru tokko malee dhumarratti itti gaʼan adda baasu. Boqonnaan afur jalqabaa lakkoofsa jahan dhumaa wajjin walqixxeeffamanii, kana gochuudhaanis, mallattoo Abboomii Kurnanii baatu; gabatee abboommii afur jalqabaa tokkoo fi gabatee abboommii jahan dhumaa tokkoo wajjin, akkasumas lakkoofsa kudhaniin qorumsas kan agarsiisan taʼu.

Lakkoofsi jalqabaa isa dhuma ibsu taʼee, yeroo xumuraatti, jechuunis bara 1989tti, ergaan sun akka jalqabu ni hundeessu. Lakkoofsichi bara 1989 irraa eegalee hamma yeroo araarri namootaa cufamutti bakka buʼa; kanaafis ergaa lakkoofsota jahaa dhumaa, isa bara 1989 keessatti hiikni isaa banamee dabaluu beekumsaa taʼe, kan taʼe wantoota cufamuu yeroo araaraa wajjin walqabatan adda baasu, ni gabaabsee dhiheessa.

Aayyoonni kun bara 1989 irraa eegalee pirezidaantoonni walumaagalatti saddeet akka jiraatan, isa saddeettaffaanis pirezidaantota torban dura turan keessaa akka ta’u beekuun danda’amuuf bu’uura raajii ni kennu; kanaanis kutaan sun iccitii isa saddeettaffaan torban keessaa ta’uu jedhuun walitti hidhama; kunis amala raajii kan guyyoota dhumaa keessatti dhugaa yeroo ammaa ta’eedha.

Wanti inni lakkoofsoota kanaan hubatamuu danda’u, barbadaa’umsa dhumaa aangoo jawwee, isa sagaagalummaa ejjituu Xiiroosi wajjin raawwatu, irratti xiyyeeffata. Ejjituun sun mootota lafaa hundumaa wajjin sagaagalummaa raawwatti; garuu akkuma Firaansiin durii, yeroo Clovis bara 496 keessa teessoo mootummaa isaa paaphaasummaaf kenne, ilma angafaa waldaa Katoolikaa taatee turte, akkasuma bineensi lafaa Ameerikaa Gamtoomanii immoo yeroo seera Dilbataa mootota keessaa isa jalqabaa ejjituu sana wajjin sagaagalummaa raawwatu ta’a. Akkuma lakkoofsoota jaha dhumaa keessatti lakkoofsoonni afur jalqabaa aangoo sadii hunda kanneen addunyaa Armagedoonitti geessan ibsanii fi jabeessan, mata-dureen lakkoofsoota afur jalqabaa keessatti immoo aangoo jawwee, Giriikii fi Aliksaander Guddichaatiin bakka buufame, dha.

ሪገን ነቶም ሸሞንተ ፕረዚደንታት ናብዚ ሕጂ ናይ መወዳእታ ካብቶም ሸሞንተ ፕረዚደንታት ዘብጽሐ ሂደት ጀሚሩ። እቲ ሻምናይ ፕረዚደንት ኣምሳል እቲ ኣውሬ ከቕውም እዩ፣ ሕጊ ሰንበት ድማ ኣብ ኣሜሪካ ክትግብር እዩ፤ ብተወሳኺ ድማ ንዕኡ ርእሲ ሕቡራት ሃገራት ዝገብሮ ስምምዕ እናሰርሐ ክኸውን እዩ፣ እዚ ድማ ብምምኽናይ እቲ እናወሰኸ ዝኸይድ ውግእ ናይ ኣኽራሪ እስልምና ንምፍታሕ ብዝብል መልክዕ፣ ኣብታ ብዓለም ለኻዊት ደረጃ ናብ ዝምድና ቤተ-ክርስቲያንን መንግስትን ኣብቲ ትኽክለኛ ነጥቢ ክኣቱ እያ።

መጽሐፈ ራእይ ምዕራፍ አሥራ ሦስት የምድር አውሬ የሆነችው አሜሪካ ከመጽሐፍ ቅዱስ ትንቢት ስድስተኛ መንግሥት ወደ መጽሐፍ ቅዱስ ትንቢት ሰባተኛ መንግሥት ራስ ስትሸጋገር፣ በተመሳሳይም ጊዜ ከመጽሐፍ ቅዱስ ትንቢት ስምንተኛ መንግሥት ጋር ያለውን ሕገ-ወጥ ግንኙነት ስትፈጽም፣ ከቁጥር አንድ ጀምሮ 1989ን በመለየት እስከ በአሜሪካ የእሑድ ሕግ ድረስ የሚመሩ ፕሬዚዳንቶች አማካይነት ተገልጿል፤ ከዚያም ወዲያውኑ ኃያሉ ንጉሥ መነሣቱን ይለያል። ያ ኃያል ንጉሥ ትራምፕ በተባበሩት መንግሥታት ላይ ቁጥጥር መውሰዱ ነው፤ እርሱም አሁን አስቀድሞ ለሚያቀርባቸው ጥያቄዎቹ መንገድ ለማዘጋጀት በማፍረስ ሂደት ላይ ይገኛል።

## Sararffaa Lammaffaa

Lakkoofsi shan irraa hanga sagaliitti ibsamni inni jalqabaa fi qabxiidhaan-qabxii ibsi lola mootota kaabaa fi kibbaa gidduutti taasifamu, isa boqonnaan guutuun akka duubbee raajii isa ijoootti itti fayyadamu, ni mul’ata. Lakkoofsi shan mata-duree kutaa sanaa ni dhiheessa.

> Kooniin kibbaa ni jabaa ta’a; akkasumas keessaa isa tokko, jechuun bulchitoota isaa keessaa tokko; innis isa caalaa jabaa ta’ee mootummaa qabaata; mootummaan isaas mootummaa guddaa ta’a. Daani’el 11:5.

ጶለሜ ፩ ሶተር እና ሰሉቅስ ፩ ኒካቶር በዚህ ጥቅስ ውስጥ ተወክለዋል። ሁለቱም ከእስክንድር መንግሥት “ዲያዶኪ” (ማለትም ተተኪ) የተባሉት አራቱ ክፍሎች አንዱ ነበሩ። ሰሉቅስ በምዕራፍ አሥራ አንድ ውስጥ የመጀመሪያው “የሰሜን ንጉሥ” ሲሆን፣ ከአረማዊት ሮም፣ ከጳጳሳዊት ሮም እና ከዘመናዊት ሮም ጋር በመስማማት፣ ሰሉቅስ እንደ ትንቢታዊው የሰሜን ንጉሥ የተመሠረተው ከሦስት ዋና ዋና ድሎች ወይም ወሳኝ ክስተቶች በኋላ ብቻ ነበር፤ እነዚህም በ312 ዓ.ዓ. ባቢሎንን እንደገና መመለሱ፣ በ301 ዓ.ዓ. የኢፕሱስ ጦርነት፣ እና በ281 ዓ.ዓ. የኮሩፔዲየም ጦርነት ናቸው። እነዚህ እንቅስቃሴዎች ዋና ተቃዋሚዎቹን አሸንፈው፣ መንግሥቱን አስፋፉ፣ እና በክልሉ ውስጥ የበላይነቱን አጽንተዋል።

መስመር ሁለተኛው በእስክንድር የተከፈለው መንግሥት ተተኪዎች (ዲያዶኪ) ከሆኑት ከሌሎቹ ሁሉ ለየት በማድረግ የሰሜንና የደቡብ ነገሥታትን በመለየት ይጀምራል። ከዚያም የሰሜን ንጉሥ ከሦስት ድል መንሣቶች በኋላ ብቻ ሥልጣን እንደሚያገኝ በመለየት ይጀምራል። ከዚያ በእስክንድር ሞት በኋላ በቁጥር ስድስት እስከ ዘጠኝ ውስጥ የተገለጠውን ለግዛት የተካሄደውን ትግል ታሪክ ውስጥ፣ የደቡብ ንጉሥ የሰሜንን ንጉሥ በመጣል የሚያበቃ ዘመን ይለይ። ይህ በምዕራፍ አሥራ አንድ ውስጥ የደቡብ ንጉሥ በሰሜን ንጉሥ ላይ ከሚያሸንፍባቸው ሦስት ጊዜያት የመጀመሪያው ነው። እነዚህ በምዕራፉ ውስጥ የውስጥ ምስክሮች ሦስት ሆነው የደቡብ ንጉሥ የሰሜንን ንጉሥ የሚያሸንፍበትን ታሪክ የሚያመሩ የመንገድ ምልክቶች በግልጽ ያቋቁማሉ።

> የደቡብም ንጉሥ ይበረታል፥ ከአለቆቹም አንዱ ደግሞ ይበረታል፤ እርሱም ከእርሱ ይልቅ ይበረታል፥ ይገዛልም፤ ግዛቱም ታላቅ ግዛት ይሆናል። ከዓመታትም ፍጻሜ በኋላ ይተባበራሉ፤ የደቡብ ንጉሥ ልጅ ስምምነት ለማድረግ ወደ ሰሜን ንጉሥ ትመጣለችና፤ ነገር ግን የክንድን ኃይል አትጠብቅም፤ እርሱም አይቆምም፥ ክንዱም እንዲሁ፤ እርስዋም አሳልፈው ይሰጧታል፥ ያመጧትም፥ የወለዳትም፥ በእነዚህም ዘመናት ያበረታትም እንዲሁ። ከሥሮቿም ቅርንጫፍ አንዱ በስፍራው ይነሣል፤ እርሱም ከሰራዊት ጋር ይመጣል፥ ወደ ሰሜን ንጉሥ ምሽግም ይገባል፥ በእነርሱም ላይ ይሠራል፥ ያሸንፋልም፤ ደግሞም አማልክቶቻቸውን፥ ከአለቆቻቸውም ጋር፥ የተከበሩ የብርና የወርቅ ዕቃዎቻቸውንም ጋር ምርኮኞች አድርጎ ወደ ግብጽ ይወስዳል፤ እርሱም ከሰሜን ንጉሥ ይልቅ ብዙ ዓመታት ይኖራል። የደቡብም ንጉሥ ወደ መንግሥቱ ይመጣል፥ ወደ ራሱም ምድር ይመለሳል። ዳንኤል 11፥5–9።

ବର୍ଣ୍ଣିତ ଇତିହାସିକ ପୂରଣ ଏହି ପଦ୍ୟଗୁଡ଼ିକର, ପଦ୍ୟ ଏକତ୍ରିଶରୁ ଚାଳିଶ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚିହ୍ନିତ ପାପାଳ ଶାସନର ଏକ ହଜାର ଦୁଇଶେ ଷାଷ୍ଠି ବର୍ଷର ଭବିଷ୍ୟଦ୍ବାଣୀମୂଳକ ପୂରଣ ପାଇଁ ଆଦର୍ଶ ଯୋଗାଇ ଦେଉଛି, ଏବଂ ପଦ୍ୟ ଏଗାରର ପୂରଣ ପାଇଁ ଭବିଷ୍ୟଦ୍ବାଣୀମୂଳକ ଆଦର୍ଶ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କରୁଛି, ଯାହା ପ୍ରଥମେ ଖ୍ରୀପୂ ୨୧୭ ମସିହାରେ ରାଫିଆର ଯୁଦ୍ଧରେ ପୂରଣ ହୋଇଥିଲା। ସେହି ତିନିଜଣ ସାକ୍ଷୀ ଉକ୍ରେନୀୟ ଯୁଦ୍ଧର ସେହି ବିଶେଷତାଗୁଡ଼ିକୁ ଚିହ୍ନଟ କରନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ ଦକ୍ଷିଣର ଶେଷ ରାଜା ପୁଟିନ୍‌ ଉତ୍ତରର ପାପାଳ ରାଜାଙ୍କର ପ୍ରକ୍ସି ସେନାବାହିନୀ ଉପରେ ପ୍ରାଧାନ୍ୟ ଲାଭ କରିବେ।

Mata duree lammaffaa seenaa raajii keessatti akkaataa madaa du’aa geessu sun bara 1798 keessa paaphaasummaatti kennamuudha; kunis keeyyata shan irraa hanga sagaliitti fi lola Raafiyaa kan keeyyata kudha tokko keessatti ibsameen bakka bu’a. Mootiin kibbaa, inni Gibxi ta’e, humna bineensa guddaa sanaati.

> Yaa ilma namaa, fuula kee Fara’oon mooticha Gibxi irratti qajeelchi; isa irratti, akkasumas Gibxi hundumaa irratti raajii dubbadhu. Dubbiis, “Akkana jedha Waaqayyo Gooftaan: Kunoo, ani si irratti ka’eera, Fara’oon mooticha Gibxi, jawwee guddaa laga isaa gidduu ciisu, kan, ‘Lagni koo kanuma koo ti; ani ofii kootiif isa tolcheera’ jedhu.” Hisqiʼeel 29:2, 3

Bakkeewwan mootii kibbaa mootii kaabaa irratti moʼuu isaa ibsan sadan boqonnaa kudha tokko keessatti argaman, kufaatii mootummaa kaabaa isa dhumaa kan lakkoofsa afurtamii shan keessatti ibsame adda baasuuf walitti dhufu.

> Inni dunka mana mootummaa isaa galaanota gidduutti, tulluu qulqulluu ulfinaa sana irratti ni dhaaba; ta’us inni dhuma isaa ni gaʼa, namni tokko illee isa hin gargaaru. Daaniʼel 11:45.

Boqonna kudha tokkoffaa keessatti sararoota sadii kan mootii kibbaa mootii kaabaa moo’achuu agarsiisan jiru; garuu yeroo mootichi kaabaa, kan isa gargaaru tokko illee malee, dhuma isaa irra ga’utti, kun ifatti mul’atu miti. Garuu macaafni Mul’ataa humna ajjeechaa sana kan foon ishee nyaatee ibiddaan ishee gubeedhaan ishee kufaase ta’uu adda baasa. Yeroo humni ajjeechaa sun macaafa Mul’ataa keessaa beekametti, mootota sana arguu dandeenya; isaanis humna ajjeechaa sana, akkasumas mootii kibbaa kan ta’anii, kan lakkoofsa afurtamii shan keessatti mootii kaabaa gadi buusan dha. Ragaa kallattiin sadii boqonnaa sana keessa jiran hundi, walitti hidhamiinsa macaafota Daani’elii fi Mul’ataa irraa bakka bu’amee akka mul’atutti, guutamuu isaanii isa mudaa hin qabne irratti dhugaa ba’u.

mootummaa papal ammayyaa, mooticha kaabaa, lakkoofsa afurtamii-shan keessatti namni isa gargaare tokko illee hin jirretti dhuma isaa ni gaha; kitaabni Mul’ataa immoo humni papal akkamitti harka humna bineensichaatiin dhuma isaatti akka gahu ibsa.

> Bineensonni kudhan bineensicha irra argite immoo, isheen gaarittii san ni jibbu; ishee ni onsu, qullaa ishee ni hambisu, foon ishees ni nyaatu, ibiddaanis ishee ni gubu. Waaqayyo hanga dubbiiwwan isaa raawwatamanitti fedha isaa akka raawwatan, yaada tokko akka qabaatan, mootummaa isaaniis bineensichaaf akka kennan garaa isaanii keessa kaa’eera. Mul’ata 17:16, 17.

Mootumman kudhan papal mooticha kaabaa mootummaa ibiddaan gubu, foon ishee illee nyaatu. Mootummoonni bara dhumaa humna jawwee ti.

> “Mootoonni, bulchitoonni, fi bulchitoota naannoolee of irratti mallattoo antiikiriistii kaaʼataniiru; isaanis akka bineensa guddaa qulqulloota—warra abboommii Waaqayyoo eegan fi amantii Yesuus qaban—wajjin lola gochuuf deemu sanaatti bakka buʼamaniiru. Diinummaa isaanii irratti ummata Waaqayyoo mormu keessatti, isaan Kiristoos iddoo isaa Baaraabaas filachuu isaaniitiinis yakka qabeeyyii taʼuu isaanii mulʼisu.” Testimonies to Ministers, 38.

Moʼota kurnan sun humna bineensaa ti; sunis mootummaa Giriikii fi Iskindiriin bakka buufameera. Mootonni sun moʼota kibbaa ti; mootummaa Gibxi Faraʼooniin bakka buufamaniiru. Isaan foon ishee nyaatu; sababiin isaas isaanis “saroota” raajii ti; warri Faarfataan “waldaan hamootaa” jedhee isaan waamu.

> Sabni waan marfamanii na marseera; waldaan warra hamaa na marsanii qabaniiru; isaan harka koo fi miilla koo waraananiiru. Ani lafee koo hundumaa lakkaaʼuu nan dandaʼa; isaan na ilaalu, natti ija guuratu. Isaan uffata koo walii isaanii gidduutti qooddatu, uffata koo irrattis ixaa buusu. Faarfannaa 22:16–18.

የጳጳሳት ስርዓት በአርባ አምስተኛው ቁጥር ያለው የሰሜን ንጉሥ ነው፤ እንዲሁም የጳጳሳት ስርዓት በትያጥሮን ቤተ ክርስቲያን ውስጥ በኤዛቤል ተወክሏል።

> Garuu ani waan muraasa sirratti qaba; sababni isaas, ati dubartii Yezebel jedhamtu, isheen ofii ishee raajittii jedhee of waamtu, akka tajaajiltoonni koo sagaagalummaa hojjetanii fi waan waaqolii tolfamoodhaaf aarsaa taʼe nyaatan barsiiftuu fi gowwoomsiftu sana ni hayyamta. Ani sagaagalummaa ishee irraa akka yaada geeddarattu yeroo isheedhaaf kenneera; isheen garuu yaada hin geeddaranne. Kunoo, ani ishee siree irra nan buusa; warra ishee wajjin ejja hojjetan immoo, yoo hojii isaanii irraa yaada hin geeddaratin, rakkina guddaa keessa nan buusa. Mul’ata Yohaannis 2:20–22.

Murtiin Iizebel erga sareedhaan nyaatamtu ni raawwatama.

> Akkasumas waaʼee Izebelis akkana jedhee dubbate; Sareenii Izebeliin dallaa Yizreʼel biraatti ni nyaatu. 1 Mootota 21:23.

Sareen sun Roomii warra waaqeffannaa waaqota sobaa hordofan, humna jawwee sanaa dha; Roomiin warra waaqeffannaa waaqota sobaa hordoftu Kristosiin fannifteerti.

> “Kee dhiphina Kiristoos fannoorra baate keessatti raajii ni raawwatame. Dhibbaa waggoota hedduu fannifamuu sana dura, Fayyisaan akka itti isa godhamu duraan dursee dubbate ture. Innis akkana jedhe, ‘Sareewwan na maraniiru; waldaan warra hamaa na marsiteerti; harka koo fi miilla koo ni waraananiiru. Ani lafee koo hundumaa lakkaa’uu nan danda’a; isaan na ilaalu, na ijaaru. Uffata koo gargar qooddatu, uffata koo irrattis ixaa buusu.’ Faarfannaa 22:16–18. Raajiin waa’ee uffata Isaa dubbate gorsa yookaan gidduu-seensaa michoota yookaan diinota Isa Fannifamee keessaa tokkoon iyyuu utuu hin jiraatin raawwatame. Uffanni Isaa loltoota Isa fannoorra kaa’aniif kenname. Kiristoos yeroo isaan uffata sana walii isaanii keessatti qooddatan mormii namootaa sana dhaga’e. Qameen Isaa guutummaatti tolfamee, hodhaa tokko illee kan hin qabne ture; kanaafis isaan, ‘Haa ixaan buufnu malee isa hin tarsaasnu; kan eenyuu ta’uu isaa haa ilaallu’ jedhan.” The Desire of Ages, 746.

Mootumman kudhanneen, warri sareewwan ta’an, warri waldaa hamootaa ta’an, warri Giriikii fi Gibxii ta’an, isheen ejjituu taate sana ibiddaanis ni gubu.

> Intalli lubbuu luboota kam iyyuu yoo sagaagalummaa raawwachuudhaan of xureessite, isheen abbaa ishee xureessiti; ibiddaadhaan ni gubamti. Lewwoota 21:9.

Mootumman kurnan sun isheen ibiddaan gubani; isheen ofii ishee lubbuu taatu jechuun himatti, garuu sagaagaltuu dha.

> በዚያም ቀን ጢሮስ እንደ አንድ ንጉሥ ዘመን ሰባ ዓመት ትረሳለች፤ ከሰባውም ዓመት መጨረሻ በኋላ ጢሮስ እንደ ጋለሞታ ትዘምራለች። አንቺ የተረሳሽ ጋለሞታ ሆይ፥ በገና ውሰጂ፤ በከተማይቱ ዙሪያ ዘዋወሪ፤ እንድትታሰቢ ጣፋጭ ዜማ አሰሚ፥ ብዙ መዝሙር ዘምሪ። ከሰባውም ዓመት መጨረሻ በኋላ፥ እግዚአብሔር ጢሮስን ይጎበኛታል፤ እርስዋም ወደ ዋጋዋ ትመለሳለች፥ በምድርም ፊት ላይ ካሉ ከዓለም መንግሥታት ሁሉ ጋር ትገልማለች። ኢሳይያስ 23፥15–17።

Luqqisa shan irraa hamma sagaliitti, akkasumas luqqisa soddoma tokko irraa hamma afurtitti, paaphaasummaan humna jawwee harka keessatti gara xumura isaatti dhufuu isaaf ragaa argina. Qajeelfamni kun yeroo ammaa waraana Yukireen keessattiis raawwatamaa jira. Ragoonni sadan kun yeroo mootichi kaabaa luqqisa afurtamii shan keessatti isa gargaaru tokko malee gara xumura isaatti dhufu, jawween foon ishee akka nyaatuu fi ibiddaan ishee akka gubu nutti himu. Ragaa nama sadiitiin, kaka’umsi gochaa jawwee keessatti waliigalteen caccabe akka hammatamu ni ta’a.

ከአምስተኛ እስከ ዘጠነኛ ቁጥሮች ውስጥ፣ ሁለተኛው የሶርያ ጦርነት በ253 ዓ.ዓ. በተደረገ ውል ተጠናቀቀ። ጦርነቱ በ260 ዓ.ዓ. ተጀምሮ ነበር፤ ከሁለተኛው የሶርያ ጦርነት ሰባት ዓመታት በኋላ የደቡብ ንጉሥ ሴት ልጁን ለሰሜኑ ንጉሥ ሰጥቶ እርሱም የደቡብ ንጉሥን ሴት ልጅ እንዲያገባ በማድረግ፣ በጋብቻ ህብረት አማካይነት ሰላም እንዲመጣ የሰላም ውል ተፈጸመ። ከዚያ ጋብቻ ሰባት ዓመታት በኋላ፣ በ246 ዓ.ዓ.፣ የሰሜኑ ንጉሥ የደቡቡን ሙሽራ አስወግዶ የግብፅን ንግሥት ሲያገባ ለይቶአት የነበረውን የመጀመሪያ ሚስቱን መልሶ አቆመ። የደቡብ ንጉሥ በሰሜኑ መንግሥት ላይ እንዲወርርና የሰሜኑን ንጉሥ እንዲማርክ ያነሳሳው ምክንያት የተፈረሰ ውል ነበር።

ስብሩ ስምምነት በ1797 የቶለንቲኖ የተሰበረውን ስምምነት ይወክል ነበር፤ ይህም ናፖሊዮን በ1798 ጳጳሱን ምርኮኛ እንዲያደርግ አነሳሽነት ሰጠው፥ እንደ ፕቶሌሚ በ246 ዓ.ዓ. ሰሉከስን እንዳደረገው። ፕቶሌሚ ሶስተኛ በሰሉከስ ሁለተኛ ሰሜናዊ የሴሉኪድ መንግሥት ላይ ካገኘው ድል በኋላ ወደ ግብፅ በተመለሰ ጊዜ፥ ከእርሱ ጋር እጅግ ብዙ ሀብት ወደ ግብፅ መልሶ አመጣ፤ ስለዚህም ግብፃውያን ፕቶሌሚ ሶስተኛን ከብዙ ዓመታት በኋላ “የተማረኩ አማልክታቸውን” ስለ መለሰላቸው “ኤውርጌጤስ” (ማለትም በጎ አድራጊ) የሚል ማዕረግ ሰጡት።

> କିନ୍ତୁ ତାହାର ମୂଳମୂଳାର ଗୋଟିଏ ଶାଖାରୁ ଜଣେ ନିଜ ସ୍ଥାନରେ ଉଠିବେ; ସେ ସେନାସହ ଆସିବେ, ଉତ୍ତରର ରାଜାଙ୍କ ଦୁର୍ଗରେ ପ୍ରବେଶ କରିବେ, ସେମାନଙ୍କ ବିରୋଧରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବେ, ଏବଂ ବିଜୟୀ ହେବେ। ଏବଂ ସେ ସେମାନଙ୍କ ଦେବଦେବୀମାନଙ୍କୁ, ସେମାନଙ୍କ ରାଜକୁମାରମାନଙ୍କୁ, ଏବଂ ତାଙ୍କର ରୂପା ଓ ସୁନାର ମୂଲ୍ୟବାନ ପାତ୍ରମାନଙ୍କୁ ବନ୍ଦୀ କରି ମିଶରକୁ ନେଇଯିବେ; ଏବଂ ସେ ଉତ୍ତରର ରାଜାଠାରୁ ଅଧିକ ବର୍ଷ ଅବଧି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିବେ। ଦାନିୟେଲ 11:7, 8.

1798 keessatti Naapooliyoon paaphaasa booji’ee yeroo fudhatetti, akka Ptoleemii III fakkeenyeffametti qabeenya Vaaticaanii saamatee gara Faransaayitti fide; Ptoleemii III immoo qabeenyaa akkasumas Seelookus II gara Gibxitti deebisee geesse, achittis Seelookus II farda irraa kufee du’e. Kunis akka Naapooliyoon bara 1798tti paaphaasummaa bineensa irraa kaasee buusee, paaphaasichas bara 1799 keessatti du’eetti fakkeenya ta’a. Mul’ata boqonnaa kudha torbaffaa keessatti paaphaasummaan dubartittii bineensa irra yaabbattu dha; mo’amuun, booji’amuu fi itti aansuun Seelookus farda irraa kufee du’uun, Naapooliyoon aangoo mootummaa paaphaasummaa (kan Mul’ata boqonnaa kudha torbaffaa keessatti bineensa jechuun bakka buufame) irraa kaasee buusuu fakkeenya.

> Kanaafis inni hafuuraan gara lafa onaa na geesse; anis dubartii bineensa diimaa irratti teesse nan arge; inni maqaa arrabsoo guutuu ture, mataa torbaa fi gaanfa kudhan qabas ture. … Ergamaanis naan jedhe, Ati maaliif dinqifatte? Ani iccitii dubartittii fi bineensa ishee baatee deemuu, kan mataa torbaa fi gaanfa kudhan qabu, siif nan hima. … Dubartiin ati argite immoo magaalaa guddittii sana, ishee mootota lafaa irratti mootummaa qabdudha. Mul’ata 17:3, 7, 18.

ପଦ ପାଞ୍ଚରୁ ନଅ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଧ୍ୟାୟ ଏଗାରରେ ଉତ୍ତରର ରାଜା ଓ ଦକ୍ଷିଣର ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଯୁଦ୍ଧକୁ ପରିଚୟ କରାଏ। ପଦ ପାଞ୍ଚ ଉତ୍ତରର ରାଜା ଭାବରେ ରୋମ ସହ ନିଶ୍ଚିତ ସଂଯୋଗ ସ୍ଥାପନ କରେ, କାରଣ ସେହି ପଦ ଚିହ୍ନିତ କରେ ଯେ ଉତ୍ତରର ରାଜା ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଭାବେ ଶାସନ କରିବା ପୂର୍ବରୁ ତିନୋଟି ଭୌଗୋଳିକ କ୍ଷେତ୍ର ଜୟ କରିବ। ଏହି ପଦଗୁଡ଼ିକ ସେହି ଭବିଷ୍ୟଦ୍ବାଣୀମୂଳକ ଗଠନକୁ ପ୍ରଦାନ କରେ ଯାହା ଏକ ସମୟଖଣ୍ଡକୁ ଉପସ୍ଥାପନ କରେ, ଯେତେବେଳେ ଉତ୍ତରର ରାଜା ଶାସନ କରେ, କିନ୍ତୁ ଶେଷରେ ନିଜ ଅନ୍ତକୁ ପହଞ୍ଚେ। ଏହାହିଁ ଅଧ୍ୟାୟ ଏଗାରର ମୂଳ ଧାରଣା ଏବଂ ପ୍ରତିଜ୍ଞା। ଏହି ଶୃଙ୍ଖଳାର ବିଷୟ ହେଉଛି ଉତ୍ତରର ପାପାଲ ରାଜାଙ୍କ ଘାତକ ଆଘାତ, କିମ୍ବା ପଦ ପଞ୍ଚଚାଳିଶିରେ ଯେପରି କୁହାଯାଇଛି, “ସେ ନିଜ ଅନ୍ତକୁ ପହଞ୍ଚିବ, ଏବଂ ତାହାକୁ ସହାୟ କରିବାକୁ କେହି ରହିବେ ନାହିଁ।” ଶେଷ ଦିନଗୁଡ଼ିକରେ ଏହି ସତ୍ୟ ହେଉଛି ବର୍ତ୍ତମାନ ସତ୍ୟ।

Mata-duree itti aanu keessatti ni itti fufna.

Back to Articles