Article

# ፓኒየም - ለምባ ላማffaa

Kaʼumsaafi Kufaa fi Kufaatii Mootii Kibbaa

Author

Jeff Pippenger

Published

February 27, 2025

Formats

PDF
Word
Song MP3

Mata-duree isa dhumaa keessatti, “Lakkoofsonni 10–15 waraana bakka-bu’oota sadii, humna paaphaasii ta’e mooticha kaabaa tiin raawwataman, bara 1989 irraa eegalee hamma seera Dilbataa tti agarsiisu” jechuun barreessinee turre. Waraanni bakka-bu’oota sadii kun lakkoofsa 40 keessatti Ameerikaan “gaariiwwan waraanaa, dooniiwwan, fi abbootii fardaa” jedhamee adda baafamuu isaatiin jalqabu.

Waraanni bakka bu’ee itti aanuun, kan lakkoofsa 11n ibsamee fi guutamuu isaa seena keessatti lolaa Raafiiyaa bara Dhaloota Kiristoos dura 217tti argame, Ptoleemee IV Filophaaxor, mootii mootummaa kibbaa jechuun Gibxii, fi Anti’ookus Guddicha, inni Anti’ookus Maagnus jedhamus, kan mootummaa Seleucid gidduutti ture, gidduutti adeemsifame. Anti’ookus lakkoofsa 10 guute; mootummaa kaabaa isaatiif injifannoo dhabuu fi qabeenya dhabuu irratti Gibxii irra deebiin haaloo ba’ee, lafa mootummaa kibbaa duraan mootummaa isaa irraa fudhate hunda deebisee qabate. Inni akkas godhe; garuu daangaa Gibxii irratti dhaabate; kanaanis lakkoofsa 10 guutee 1989 fakkeesse.

> Garuu ilmaan isaa ni kakaafamu; humna guguddaa baayʼee walitti ni qabu; innis dhugumaan ni dhufa, ni lolaaʼa, ni darbu; ergasii ni deebiʼa, ni kakaafamas, hamma daannoo isaatti. Daaniʼel 11:10.

መበል ካልኣይ ወኪላዊ ውግእ ውግእ ራፍያ ነበረ። ራፍያ ማለት ዶባዊ ምድሪ ማለት እዩ። እቲ መዋግእ መስክ ኣንጥዮኮስ ነቲ ናይ ቀደም ወራሩ ናይ ቁጽሪ 10 ዘቋረጸሉ ነጥቢ ይምልከት። እቶም ሰለስተ ወኪላዊ ውግኣት ብሓቂ ይምርሑ፣ ማለት እቲ ቀዳማይ ወኪላዊ ውግእ ምስ እቲ መወዳእታ ወኪላዊ ውግእ ይሰማማዕ ማለት እዩ። እቶም ሰለስተ ውግኣት—ቁጽሪ 10፣ 11፣ ከምኡውን እቲ ሳልሳይ ውግእ ናይ ቁጽሪ 13–15—ኣብ ቀዳማይ ፍጻመኦም ብሓደ ታሪኻዊ ሰብ እዮም ዝተዋግኡ። ኣንጥዮኮስ ማግኑስ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ናይተን ሰለስተ ውግኣት ኣሎ፣ ብትንቢታዊ መንገዲ ከኣ ንኣታተን ናብ ሓደ መስመር ይኣስሮም። ኣንጥዮኮስ ነቲ ቀዳማይን ነቲ መወዳእታን ውግእ ይስዕር፣ እንተኾነ ግና ነቲ ማእከላይ ኣይስዕሮን፣ ኣብኡ ንጉስ ደቡብ ይስዕር።

Akkuma Raphiaan hiikni isaa lafa daangaa taʼe, akkasuma Ukrainis hiika kana qaba. Waraanni bakka buʼaa lammaffaan, inni dura lola Raphiaatiin raawwatame, amma waraana Yukireen keessatti raawwatamaa jira. Vladimir Putin mootii kibbaa ti; inni sanyii raajii mootii kibbaa ammayyaa isa jalqabaa, Vladimir Lenin, irraa dhufe dha. Putin irra deddeebiin deebiin Raashiyaan Yukireeniif kennitu waliigaltee falmisiisaa taʼe irratti hundaaʼeera jechuun ibseera; waliigalteen sunis yeroo Jarmaniin deebiʼanii tokko taʼanitti NATO gara dachee duraan USSR jalatti turte keessatti caalaatti akka hin babalʼanne jedhu dha. Kaayyoon Putin kan Ptolemy aayata 5–9 keessatti qabuu fi kan Napoleon bara 1797 keessa qabee wajjin wal fakkaata. Mootonni kibbaa sadanuu gocha isaanii mootii kaabaa irratti raawwatan waliigaltee cabee irratti hundeesanii ni qajeelchu.

Akka Isaayyaas 23tti, sagaagaltuun Xiiroos, aangoo Phaaphaasii bakka buutu, akka guyyoota mootii tokkootti waggoota torbaatamaaf ni dagatamti—yeroo raaga Macaafa Qulqulluu keessatti irra deddeebi’amee mul’ifame, isa mootummaa ja’affaa raaga Macaafa Qulqulluu, bineensa lafaa Mul’ata 13 keessaa (Ameerikaa), yeroo itti bulchuutti.

> Akkasumas guyyichatti, qajeelummaan sun gaʼee, Xiiroon waggaa torbaatamaaf ni dagatamti; kunis akkuma bara mootummaa mootii tokkootti. Erga waggoonni torbaatamni dhumanii booddee Xiiroon akka sagaagaltuutti ni faarfatti. Yaa sagaagaltoo dagatamte, kiraaraa fuudhi, magaalaa keessa naannaʼi; akka si yaadataniif sirba miʼaawaa baasi, faarfannaa baayʼee faarfadhu. Akkasumas erga waggoonni torbaatamni dhumanii booddee, Waaqayyo Xiiroo ni daawwata; isheenis gatii sagaagaltummaa isheetti ni deebiti, mootummoota biyya lafaa hundumaa kanneen fuula lafaa irra jiran hunda wajjin sagaagaltummaa ni hojjatti. Isaayyaas 23:15–17.

Fakkeenyi waggaa torbaatamii mallattoo qabu kun bara 1798 irraa kaasee hanga seera Dilbataaatti diriira; kunis seenaa lakkoofsa 40n bakka buufamedha. Sagaatamii waggoota torbaatamii kanaa xumura irra yookaan yeroo seerri Dilbataa dhihaatutti malee, sagaagaltuun sun deebiʼee hin mulʼattu. Kanaaf, waraanni lola sadii lakkoofsa 10–15 keessatti ibsame humna paaphaasii bakka buʼaan raawwatama; sababiin isaas isheen yeroo kana keessatti raajii keessatti irraanfatamteetti.

Lolaa bakka bu’aa jalqabaa fi isa dhumaa keessatti mootichi kaabaa mooticha kibbaa ni injifata. Lola giddugaleessaa keessatti garuu mootichi kibbaa mooticha kaabaa ni injifata. Lola Raafiyaa raawwii seenaa jalqabaa kan lakkoofsa 11 ture; lakkoofsichi fi raawwiin isaa seenaa isaanii dhugaa-baatota lama ta’u, kan kutaa walqixxaa mootummaa Roomaa paaphaasii guyyaa raajii sadii fi walakkaa bulchuu ishee wajjin walitti makamuu qaban. Kanaaf, kutaan Caaffata Qulqullaa’oo lama kan Daani’eel 11 keessa jiran, raawwii isaanii seenaa wajjin hiriirfaman, amaloota raajii lola daangaa lafa sanaa kan lakkoofsa 11 ibsu; inni jalqaba Lola Raafiyaa keessatti raawwatame, ergaas yeroo dhumaa bara 1798tti deebi’ee raawwatame ni agarsiisu.

ሻራዎችን ምስክርነት የሚሸከሙ እነዚህ መስመሮች ቭላድሚር ፑቲን የዘመናዊው የደቡብ ንጉሥ የመጨረሻው ቭላድሚር መሆኑን ያጸናሉ። “ቭላድሚር” ብዙ ጊዜ “የዓለም ገዥ” ማለት እንደሆነ ይተረጎማል፤ ነገር ግን mir የሚለው ቃል “ማኅበረሰብ” ማለትም በትክክል ይሆናል። ስለዚህ ቭላድሚር ማለት “የማኅበረሰቡ ገዥ” ወይም “የኮሙኒዝም ገዥ” ማለት ነው። ፑቲን ከዩክሬን ጋር ያለውን ተሳትፎ ከጀርመን አንድነት በኋላ በተስማሙባቸው ድንበሮች በላይ ስለ ኔቶ መግባት ያለውን ስጋት የሚመለከት የተፈረሰ ስምምነት መሠረት እንደሆነ ይገልጻል። የፑቲን አቅጣጫ እንደ ዘለንስኪና ዩክሬን ላይ እንደሚተኮር ብቻ ሳይሆን፣ በኔቶና በአውሮፓ ህብረት ላይም እኩል ያተኮረ ነው። ፑቲን ከኔቶ ነፃ እንዲቆይ አጥብቆ የሚናገረው ክልል ላይ የኔቶና የአውሮፓ ህብረት መግባት፣ ሴሌውሲድ ንጉሥ የግብፅን ንግሥት ሙሽራ ትቶ ወደ ቀድሞ ሚስቱ በተመለሰ ጊዜ የጶሎሜዎስ ቁጣ ጋር ይመሳሰላል። ያ የተሰበረ ቃል ኪዳን በ1797 ወደ ተፈረሰው የቶሌንቲኖ ስምምነት ወደፊት ይጠቁማል። በዳንኤል 11 ውስጥ፣ የደቡብ ንጉሥ በሰሜን ንጉሥ ላይ ሲያሸንፍ፣ ይህ ከተሰበረ ስምምነት ጋር ይዛመዳል።

Waliigalteen caccabdeen kun, yeroo Jarmaniin deebiʼee tokkoomeetti, Dhaabbanni Gamtaa Awurooppaa daangaa ofii isaa alatti babalʼina NATO daangeessuuf fedhii dhabuu isaa ilaallata. Kana jechuun, mootummaa kibbaa kan taʼe Putin, humna bakka-buʼaa isaaatiin mootummaa kaabaa wajjin wal waraanaa jira. Akkuma Naazoonni yeroo Lola Addunyaa Lammaffaatti Mana Kiristaanaa Kaatolikii bakka buʼanitti, Naazoonni Yukireen ammoo lola bakka-buʼaa lammaffaa kan lakkoofsota 10–15 keessatti argamuuf mallattoo taʼu. Loloonni addunyaa sadii fi loloonni bakka-buʼaa sadii—sarara lamaan keessatti illee, Naazoonni yeroo walitti buʼiinsa giddugaleessaa keessatti bakka-buʼaa Mana Kiristaanaa Kaatolikii taʼu.

ଏହି ପ୍ରତିନିଧି ଯୁଦ୍ଧମାନଙ୍କର ତିନୋଟି ମୂଳ ଐତିହାସିକ ପୂରଣରେ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆନ୍ତିଓକସ ମାଗ୍ନୁସ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ। “ଆନ୍ତିଓକସ” ଶବ୍ଦର ବ୍ୟୁତ୍ପତ୍ତି ଏବଂ ଉତ୍ତରର ରାଜା ଭାବେ ସେଲ୍ୟୁସିଦ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ସହିତ ସମ୍ବଦ୍ଧ ପ୍ରତୀକତ୍ୱ କିପରି ଆନ୍ତିଓକସଙ୍କୁ ବିରୋଧୀଖ୍ରୀଷ୍ଟଙ୍କ—ଅର୍ଥାତ୍ ରୋମର ପୋପଙ୍କ—ପ୍ରତୀକ ଭାବେ ଚିହ୍ନିତ କରେ, ଏହା ପୁନଃପୁନି ପ୍ରଦର୍ଶିତ ହୋଇଛି। କିନ୍ତୁ ଏହି ତିନୋଟି ପ୍ରତିନିଧି ଯୁଦ୍ଧର ଇତିହାସରେ, ତୀରର ବେଶ୍ୟାକୁ ଭୁଲି ଯାଇଛନ୍ତି; ଏହିପରି, “ଆନ୍ତିଓକସ” ନାମରେ ପ୍ରତିନିଧିତ “ପୋପ”ର ପ୍ରତୀକ ତାଙ୍କର ପ୍ରତିନିଧି ଶକ୍ତିକୁ ସୂଚିତ କରେ। ପ୍ରଥମ ଏବଂ ଶେଷ ଯୁଦ୍ଧରେ, ରୋମ ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ ସାଧନ କରୁଥିବା ଶକ୍ତି ଖୋଲାମେଳାଭାବେ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ହେଉଛି। ପଦ 11 ରେ, ପ୍ରତିନିଧି ଶକ୍ତି ହେଉଛି ଉକ୍ରେନର ନାଜିବାଦ; କିନ୍ତୁ ସେତେବେଳେ ମଧ୍ୟ ଏବଂ ଏବେ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜେଲେନସ୍କିଙ୍କୁ ଧରିରଖିଥିବା ଜାହାଜ ଏବଂ ରଥ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ରର ଥିଲା ଏବଂ ଅଛି। ଦ୍ୱିତୀୟ ପ୍ରତିନିଧି ଯୁଦ୍ଧର ପୃଷ୍ଠସ୍ତରରେ, ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଗୁପ୍ତ ଅଟେ, ଯେପରି ଯିଶାୟ 23 ର ସତରି ବର୍ଷ ସମୟରେ ପୋପ ଗୁପ୍ତ ଥାନ୍ତି। ଯେଉଁ ଇତିହାସରେ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ପଶୁର ସମସ୍ତ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ ଉନ୍ନତ କରେ, ସେହି ଇତିହାସରେ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଗୁପ୍ତ ରହିଛି; ଏହା ଭବିଷ୍ୟଦ୍ବାଣୀଗତ ଭାବେ ଉଚିତ କରେ ଯେ, ଦ୍ୱିତୀୟ ପ୍ରତିନିଧି ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେବା ପରେ, ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଉକ୍ରେନର ନାଜିବାଦ ନାମକ ପ୍ରତିନିଧି ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ ହୋଇଯାଏ, ଯଦ୍ୟପି ତାଙ୍କର ପତନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଉକ୍ରେନକୁ ଧାରିରଖୁଥିବା ଶକ୍ତି ପୃଥିବୀର ପଶୁର ସେହି ସାମରିକ ଏବଂ ଆର୍ଥିକ ପ୍ରଭାବଶାଳିତା ହିଁ ରହେ।

Yeroo mootichi kibbaa gara Baabilon deemee mootii kaabaa boojiʼee fudhate, akkasumas yeroo Jeneraal Berthier pooppaas boojiʼee fudhate, inni kallattiidhaan Vaatican seenee ture; kunis waraanni Yukireen injifannoo Putinatiin xumuramuu isaa agarsiisa, yeroo mormiin kamiyyuu gama Yukireen irraa kaʼu keessaa balleeffameetti. Mootummaan Ptolemy qabate Baabilon ture; mootummaa Naapoliyoon qabates Baabilon hafuuraa ture. Kanaafuu, mootummaan Zelenskyy mata dureewwan deeggarsa isaaf kennan sanaan bakka buʼa. Amma Trump deeggarsa gaariiwwan, fardeen loltootaa, fi dooniiwwan bineensa lafaa irraa kaasee erga irraa fuudhee booda, deeggarsi Yukireen EU dha; garee isuma sanaa, isa himata Putin waaʼee kakuu cabee seensa NATO ilaalchisee dhiheesse dhagaʼuu hin barbaanne sana.

Falsafaan qajeelchituu eurocratsota EU tiif ta’e sochiin Greenpeace dha. Sababa kanaaf, Zelenskyy jechuun, “magariisa” jechuudha. Zelenskyy mataa fakkeenyaa warra waraana kakaasan kan EU ti; isaan ajandaa addunyaa guutuu gowwummaa qabu kan eegumsa naannoo jedhuun qajeelfamanii jiru. Yommuu waraanni Yukireen xumuramu, Putin injifannoo Yukireen irratti qofa osoo hin ta’in, guutummaa EU fi NATO irrattis ni kabaja.

Kanaaf, waraanonni bakka bu’aa sadan mallattoo dhugaa qabu. Waraana bakka bu’aa isa jalqabaa fi isa dhumaa keessatti, mootichi kibbaa waliigaltee bineensa galaanaa fi bineensa lafaa Mul’ata boqonnaa kudha sadii keessaa argamuun ni mo’ama. Jalqabatti, injifannoon mooticha kaabaa kan dhufe waliigaltee abbaa qabeenyaa, Phaaphaasii Vatican I kan ilaalcha eegumsaatti cimu, kan keessatti haala iccitiiwwan Faaximaa keessatti seenaa afoolaa Kaatolikummaa irratti phaaphaasii adii yookaan gaarii jedhamuun beekamuun ture. Phaaphaasiin yeroo ammaa, yeroo ani kana barreessu siree du’a isaa irra kan jiru, Phaaphaasii Vatican II, bilisa ta’e dha; inni immoo keessatti haala iccitiiwwan Faaximaa, phaaphaasii gurraacha yookaan hamaa jedhamee beekama.

Aayanni kudha afurffaan “saamtoonni saba keetii” kanneen of ol qabanii kufan yeroo seenaa raajii keessatti seenan mul’anni sun hundeeffamuu isaa ibsa. Raawwii aayata kudha sadii hanga kudha shaniitti keessatti, waraana Paaniyuum kan bara dhaloota Kiristoos dura 200 keessatti, Roomaan waaqeffannaa mootummaa baatu dhimmoowwan waraana sanaa wajjin wal qabatan keessatti of galchite. Aayatota sadii waraana Paaniyuum irratti dubbatan keessatti, aayanni kudha afurffaan mul’anni sun Roomaadhaan hundeeffamuu isaa ibsa.

በፓኒየମ ጦርነት ታሪክ ውስጥ አንድ ወግ አጥባቂ፣ የቫቲካን ፩ ነጭ ፓፍ ከሬገን ዘመን የጀመሩት ከስምንቱ ፕሬዚዳንቶች የመጨረሻው ጋር ኅብረት ያደርጋል፤ ይህም ከዚህ በፊት ከአንድ ወግ አጥባቂ የቫቲካን ፩ ፓፍ ጋር ቃል ኪዳን ያደረገ ነበር። ይህን በ1989 ያደረጉት የቀድሞውን ዩኤስኤስአር ለማፍረስ ነበር፤ በመጨረሻም ይህንኑ ያደርጋሉ ማለትም የዚያን መንግሥት የመጨረሻውን ገዥ ለማውደቅ ነው።

ରେଗାନଙ୍କ ବର୍ଷଗୁଡ଼ିକରେ ଏବଂ ପୋପ୍ ଜନ୍ ପଲ୍ II ଓ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକାଙ୍କର ମିଳିତ ସମ୍ପର୍କ ସହିତ, ଜନ୍ ପଲ୍ II ଏହି ବିଶ୍ୱାସକୁ ଧାରଣ କରିଲେ ଯେ ସେ ଫାତିମାର ଭବିଷ୍ୟଦ୍ବାଣୀମାନଙ୍କର ଭଲ ପୋପ୍ ଥିଲେ। ସେହି ଦୃଢ଼ ବିଶ୍ୱାସରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ ସେ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱ ଭ୍ରମଣ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସେ ଫାତିମାର ପୂର୍ବବାଣୀମାନଙ୍କର ପୂରଣ ବୋଲି ଯାହାକୁ ବୁଝୁଥିଲେ, ତାହାକୁ ପ୍ରଚାର କରିପାରିବେ। ଏପରି କରି ସେ ଇତିହାସରେ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ଭ୍ରମଣକାରୀ ପୋପ୍ ହେଲେ, ଏବଂ ସେହି ସହିତ ସର୍ବକାଳରେ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ପରିଚିତ ପୋପ୍ ମଧ୍ୟ ହେଲେ, କାରଣ ସେ ପ୍ରକାଶିତ ବାକ୍ୟ ତେରୋତିର ଏହି ପୂର୍ବବାଣୀକୁ ପୂରଣ କରୁଥିଲେ ଯେ ଏକ ସମୟ ଆସିବ ଯେତେବେଳେ ସମଗ୍ର ଜଗତ ପଶୁଟିର ପଛୁଅ ହୋଇ ଆଶ୍ଚର୍ୟ କରିବ। ପୋପ୍ ଜନ୍ ପଲ୍ IIଙ୍କର ସାର୍ବଜନୀନ ପ୍ରତିଛବି ସେହି ରକ୍ଷଣଶୀଳ ଭାଟିକାନ୍ I-ର ପୋପଙ୍କୁ ଆଦର୍ଶ ଭାବେ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରେ, ଯିଏ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକାର ଶେଷ ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କ ସହ ମିଳିତ ସମ୍ପର୍କରେ ପ୍ରବେଶ କରେ।

ତେଣୁ, ରେଗାନଙ୍କ ସମକାଳୀନ ପୋପଙ୍କର ଭବିଷ୍ୟଦ୍ବାଣୀମୂଳକ ଲକ୍ଷଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ହେଲା ଏହା ଯେ, ଏମିତି ଗୋଟିଏ ସମୟବିନ୍ଦୁ ଅଛି ଯେଉଁଠାରେ ତାଙ୍କର ସାର୍ବଜନୀନ ପ୍ରତିଛବିକୁ ଗୋଟିଏ ଚିହ୍ନସ୍ଥମ୍ଭ ଭାବରେ ଚିହ୍ନିତ କରାଯାଏ। ସେହି ଚିହ୍ନ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ପଦରେ ଅଛି, ଯେତେବେଳେ “ତୁମ ଜନଙ୍କର ଦୁଷ୍କର୍ମୀମାନେ ଦର୍ଶନକୁ ସ୍ଥାପନ କରିବେ।” ପୋପ ଜନ ପଲ ଦ୍ୱିତୀୟ ଏହି ଭବିଷ୍ୟଦ୍ବାଣୀମୂଳକ ଲକ୍ଷଣକୁ ପୂରଣ କରନ୍ତି—ସେହି ପୋପ ଭାବେ, ଯାହାଙ୍କ ପଛରେ ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀ ଆଶ୍ଚର୍ୟଭାବରେ ଚାଲିଥିଲା; ଏହିପରି ସେ ଆଗକୁ ସୂଚିତ କରନ୍ତି ସେହି ରକ୍ଷଣଶୀଳ ଅନ୍ତକାଳୀନ ଭାଟିକାନ-I ପୋପଙ୍କୁ, ଯିଏ ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ସହ ଏକ ମିଳିତ ସମ୍ଝୌତାରେ ପ୍ରବେଶ କରେ। ଯେତେବେଳେ ଏହା ଘଟେ, ଦର୍ଶନ ସ୍ଥାପିତ ହୁଏ, ଏବଂ ଯାହା ଦର୍ଶନକୁ ସ୍ଥାପନ କରେ, ସେହା ହେଉଛି ପୋପଙ୍କର ନିଜକୁ ପାନିୟୁମର ଇତିହାସ ଏବଂ ଖ୍ରୀଷ୍ଟପୂର୍ବ 200 ମସିହାରେ ସଂପ୍ରବେଶ କରାଇବା।

ଆଠ ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କର ଆରମ୍ଭ, ଆଠ ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କର ଶେଷକୁ ଦର୍ଶାଏ; ଏବଂ ଷୋଳଶ ପଦର ରବିବାର ଆଇନ ପୂର୍ବରୁ, ଭୁଲିଯାଇଥିବା ତିରର ବେଶ୍ୟା ପୁନର୍ବାର ପ୍ରକାଶ୍ୟ ଇତିହାସକୁ ଫେରି ଆସେ, ଯେତେବେଳେ ସେ ରିଗାନଙ୍କର ସମକକ୍ଷ ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପ ସହିତ ଏକ ମୈତ୍ରୀଗଠନ କରେ। ଆଣ୍ଟିଓକସ୍ ଏବଂ ମାକେଡୋନିଆର ଫିଲିପ୍‌ଙ୍କର ମୈତ୍ରୀଦ୍ୱାରା ଯେପରି ଚିତ୍ରିତ ହୋଇଛି, ସେପରି ସେମାନେ ଶିଶୁ-ରାଜା ପ୍ଟୋଲେମି ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିନିଧିତ ଦକ୍ଷିଣ ରାଜ୍ୟର ଅନ୍ତିମ ପିଢୀକୁ ପତନ କରାନ୍ତି। ବାଇବେଲୀୟ ଭବିଷ୍ୟଦ୍ବାଣୀରେ ଏକ ଶିଶୁ ଅନ୍ତିମ ପିଢୀର ପ୍ରତୀକ; ଏବଂ ଉକ୍ରେନ୍ ଯୁଦ୍ଧ ପରେ ପୁଟିନ୍ ସେହି ଦକ୍ଷିଣ ରାଜାମାନଙ୍କର ଇତିହାସକୁ ପୁନରାବୃତ୍ତି କରିବେ, ଯେମାନେ ସାମରିକ ବିଜୟଦ୍ୱାରା ଉନ୍ନତ କରାଯାଇଥିଲେ ଏବଂ ଚର୍ଚ୍ଚ ଓ ରାଜ୍ୟର କୌଣସି ପ୍ରକାରର ସଂକଟରେ ନିଜ ପଥ ହରାଇଥିଲେ।

Akkasumas, lakkoofsi kudhan kutaa 1989 fi waraana bakka-bu’aa isa jalqabaa bakka bu’u, jalqaba yookaan qubee jalqabaa qubee Afaan Ibrootaa ti. Lola Raafiyaa lakkoofsa kudha tokko keessatti, kan waraana Yukireen bakka bu’u, qubee kudha sadii ffaa qubee Afaan Ibrootaa ti. Lakkoofsi 13 mallattoo fincilaa dha; waraanni bakka-bu’aa waraana Yukireen keessatti immoo Naaziiwwanidha, warra addunyaa ammayyaa keessatti mallattoo ol’aanaa fincilaa ta’an. Paaniyuum qubee dhumaa qubee Afaan Ibrootaa ti; qubeen kun walumaagalatti qubee digdamii lama qaba. Kanaafuu, jechi Afaan Ibrootaa “dhugaa” jedhu, yeroo qubee jalqabaa, qubee kudha sadii ffaa, fi qubee digdamii lama ffaa walitti fiduun jecha Afaan Ibrootaa “dhugaa” ijaaru, caasaa waraana bakka-bu’aa sadan kanaa akka dhugaa ta’e adda baasa. Qubeen digdamii lammaffaa fi isa dhumaa qubee Afaan Ibrootaa, waaqummaan namummaa wajjin walitti makamuun isaa mallattoo dha; guutamuun Lola Paaniyuum yeroo dhiyoo keessatti immoo bara mootummaa pirezidaantummaa Trump keessatti ni raawwatama. Trump pirezidaantii digdamii lammaffaa yeroo hojii mootummaa lama tajaajile dha.

ፓኒዩም ለሁለት እጥፍ ቃል ኪዳን ድርብ ምስክርነት አለው፤ በሁለቱም ማጣቀሻዎች ውስጥ ይህ ቃል ኪዳን በሁለት ወገኖች መካከል ያለ ሥርዓተ-ደረጃ ግንኙነትን የሚለይ ቃል ኪዳንን ይወክላል። በፊልጶስና በአንጾኩስ መካከል የነበረው ቃል ኪዳን ስልታዊ ነበር፤ ዓላማውም በምሥራቃዊ ሜዲትራኒያን ውስጥ ያለውን የጶልሜያዊና የሮማዊ ተጽእኖ መቃወም ነበር። ሆኖም ግን ትብብራቸው በፓኒዩም ጦርነት ራሱ ላይ ያተኮረ አልነበረም—አንጾኩስ ይህን ዘመቻ በራሱ አካሄደው፣ ያለ ፊልጶስ ቀጥተኛ ወታደራዊ ተሳትፎ። የፊልጶስ ሚና ይልቁንም ቀጥተኛ ያልሆነ ነበር፤ በግሪክና በኤጂያን ያሉትን የሮማና የጶልሜያዊ አጋሮች በማሰር አንጾኩስ በቆኤሌ-ሶርያ ላይ እንዲያተኩር የሚያስችል የፖለቲካና የስልት ድጋፍ ይሰጥ ነበር። የታሪክ ጸሐፊዎች ሁሉ አንጾኩስ በዚህ ቃል ኪዳን ውስጥ የበለጠ ኃያል እንደነበረ እና ጦርነቱን በተግባር የተዋጋው አንጾኩስ ብቻ እንደነበረ ይገልጻሉ። ቃል ኪዳናቸውም ከአሌክሳንደር የቀድሞ መንግሥት ጋር የተያያዘውን ሰፊ ክልል የሚመለከት ነበር። ስለዚህ ቃል ኪዳኑ ዋና መሪና ዝቅተኛ ተገዥን አለው፤ ይህም ክርስቶስ በሰዎች መካከል በተመላለሰበት ዘመን የፓኒዩም ስም በነበረው ቄሳርያ-ፊልጶስ ስም ተወክሎ ይታያል። ስለዚህ ቄሳርያ-ፊልጶስ ከአንጾኩስና ከፊልጶስ ጋር ይጣጣማል፤ ምክንያቱም በዚህ በቄሳር አውግስጦስና በአራት ክፍል ገዥው ሄሮድስ ፊልጶስ የተመሰለው ቃል ኪዳን ውስጥ ቄሳር የበለጠ ኃያል ነበርና።

“ቴትራርክ” jedhu jechuun afura keessaa kutaa tokko irratti bulchaa jechuu dha. Qeesaar mootummaa guutuu irratti bulchaa ture; Filiphos immoo naannoo tokko keessaa afura keessaa kutaa tokko irratti bulchaa ture; kanaafis mallattoon Filiphos Paniumii fi Qeesaariyaa-Filiphos walta’insota keessatti hariiroo keessaa, ofii keessatti ilaalamu keessa kaa’ama. Herood Filiphos keessatti mallattoo sararoota dhiigaa lamaa argina; isaan lachanuu Waaqayyoo wajjin hariiroo kakuu cabee ta’e keessaa mallattoota dha. Akkasumas mootummaa Aleksaandir afuritti qoodamuu isaa, jechuunis teetraarkota afur keessatti qoodamuu isaa keessaa sagalee deebi’aa argina. Filiphos jechuun jaallataa fardeen jechuu dha.

ପାନିୟମ୍‌ର ଯୁଦ୍ଧରେ, ଯାହା ଉକ୍ରେନୀୟ ଯୁଦ୍ଧର ଶେଷପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ପୂରଣ ହୁଏ, ଆଣ୍ଟିଅକସ୍‌ ମ୍ୟାଗ୍ନସ୍‌—ଅର୍ଥାତ୍‌ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର—ରୁଷିଆକୁ ପରାଜିତ କରିବ ଏବଂ ଫିଲିପ୍‌ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିନିଧିତ ଏକ ଅଳ୍ପତର ଶକ୍ତି ସହିତ ଜୋଟରେ ପ୍ରବେଶ କରିବ। ସେହି ଅଳ୍ପତର ଶକ୍ତି ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ ସମ୍ପୃକ୍ତ ରହିବ, କିନ୍ତୁ ସିଧାସଳଖ ଭାବରେ ନୁହେଁ। ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଓ ପୁଟିନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ହେବ, ଏବଂ ସ୍ପଷ୍ଟତଃ ଏହା ପୁଟିନଙ୍କ ଉତ୍ତେଜନା ଓ ଗର୍ବ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟ ଏକ ଧାର୍ମିକ ବିବାଦ ସହ ସିଧାସଳଖ ଭାବେ ସମ୍ବନ୍ଧିତ ହେବ, ଯାହା ରାଫିଆର ଯୁଦ୍ଧ ପରେ ପ୍ଟୋଲେମୀ ଚତୁର୍ଥ ଫିଲୋପାଟରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏବଂ ଯିହୂଦାର ରାଜା ଉଜ୍ଜିୟାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉଦାହୃତ ହୋଇଛି। ପ୍ଟୋଲେମୀ ଓ ଉଜ୍ଜିୟା ଦକ୍ଷିଣର ଏମିତି ରାଜାମାନେ ଥିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ନିଜମାନଙ୍କର ସାମରିକ ସଫଳତାଦ୍ୱାରା ଗର୍ବରେ ଉନ୍ନତ ହୋଇଥିଲେ, ଏବଂ ପରେ ଏକ ପବିତ୍ର କାର୍ଯ୍ୟ ହାତକୁ ନେବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରିଥିଲେ, ଯାହା କେବଳ ପୁରୋହିତମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରାହି ସମ୍ପନ୍ନ ହେବାକୁ ଥିଲା। ଉଜ୍ଜିୟା ତାଙ୍କର ଏହି ପ୍ରୟାସ ପାଇଁ କୁଷ୍ଠରୋଗ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ, ଏବଂ ପ୍ଟୋଲେମୀ କ୍ରୋଧାବେଶରେ ଆଲେକ୍ସାଣ୍ଡ୍ରିଆରେ 50,000 ଯିହୂଦୀଙ୍କୁ ବଧ କଲେ।

Lakkoofsi kudha sadiin wal’aansoo dhaloota isa dhumaa mootii ammayyaa kan hawaasichaa, yookaan koomunizimii, jechuunis Ruusiyaa Vladimir Putin fi Ameerikaa Gamtoomanii gidduutti ta’u ni adda baasa. Trump wal’aansicha keessatti ni mo’a; garuu inni kana kan godhu mootummaa keessaa kutaa afraffaa irraa hiriyaa tokkoo wajjin, isa dhugumaan wal’aansicha irratti hin argamne ta’een. Nuti akka ragaan taateewwan yeroo ammaa ibsanitti gara xumura lakkoofsa kudha tokkootti dhihaanneerra. Putin akkuma Raafiyaan bakka bu’etti Yukireen irratti injifannoo ni argata. Sana booddee akkuma Uuziyaan lammiidhaan mana keessa hamma du’a isaatti kaa’ameen bakka bu’etti kufaatii isaa isa suuta-suuta adeemu ni jalqaba. Ptoleemee IV Filophaator erga bara 217 Dh.K.D.tti Raafiyaatti injifannoo argatee booddee, bulchiinsi isaa malaammaltummaa, qisaasama, fi gorsitoota amanamummaa hin qabne irratti hirkachuu irraa kan ka’e ni manca’e. Inni bara 204 Dh.K.D.tti du’e; tarii tajaajiltoota isaa, Soosibi’osii fi Agatookleesiiin ajjeefame yookaan summii itti naqamee, ilma isaa yeroo sana dargaggeessa ture Ptoleemee Vf aangoo mirkaneessuuf xiraatni tokko qophaa’ee ture. Xumuri jeequmsaa kun tasgabbii dhabuu fi malawwan dhokataa mana mootummaa Heellenistii keessatti baramaa turan calaqqisiisa; kunis kufaatii Gibxi Ptoleemaayikii keessatti yeroo murteessaa ta’e tokko mallatteessa.

ଆଲେକ୍ସାଣ୍ଡରଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ବିଶ୍ୱ-ଆଧିପତ୍ୟ ପାଇଁ ଘଟିଥିବା ସଂଘର୍ଷରେ ଯେ ସାବ୍ଦିକ ପୂରଣଗୁଡ଼ିକ ଘଟିଥିଲା, ସେଗୁଡ଼ିକ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତୀକୀକୃତ ଦକ୍ଷିଣର ରାଜାଙ୍କ ଆତ୍ମିକ ପୂରଣର ଏକ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ ହେଉଛି “ବିପ୍ଲବ।” ଫ୍ରେଞ୍ଚ ବିପ୍ଲବର ସମୟାବଧିରେ ଫ୍ରାନ୍ସ ଆତ୍ମିକ ଦକ୍ଷିଣର ରାଜା ହେଇଯାଏ। ଆଧୁନିକ ଦକ୍ଷିଣର ରାଜା, ରୁଷିଆ, ରୁଷ ବିପ୍ଲବରେ ଜନ୍ମ ନେଲା। ଫ୍ରେଞ୍ଚ ବିପ୍ଲବରେ ପରିଚିତ କରାଯାଇଥିବା ଦର୍ଶନ, ଫ୍ରେଞ୍ଚ ବିପ୍ଲବର ଅରାଜକତାରୁ ସୋଭିଏତ ବିପ୍ଲବର କମ୍ୟୁନିଜ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପକ୍କପକ୍ୱ ହେଲା; ଏହା ଦକ୍ଷିଣର ରାଜାଙ୍କ ଏକ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ। କମ୍ୟୁନିଜ୍ମ ବିପ୍ଲବମାନଙ୍କ ମାଧ୍ୟମରେ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱରେ ପ୍ରସାରିତ ହେଲା।

ዘመናዊ ዘመን ውስጥ ሲአይኤ መንግሥታዊ ያልሆኑ ተቋማትን በመጠቀም በዓለም ዙሪያ ያሉ አገራትን ለመጣል ሠርቷል፤ እና እነርሱ በተደጋጋሚ የተጠቀሙበት ደረጃ በደረጃ የሚፈጸም እቅድ “የቀለም አብዮቶች” ተብሎ የሚጠራው ነው። የደቡብ ንጉሥ የዘንዶ ኃይል ነው፤ ዓለምአቀፋውያንም ደግሞ የዘንዶ ኃይል ናቸው፤ የሲአይኤ የቀለም አብዮቶችም የዘንዶ ኃይል ምልክቶች ናቸው። ፈረንሳይ እንደ መንፈሳዊው የደቡብ ንጉሥ ያላት ታሪክ የዚያን ልዩ የትንቢት መስመር መደምደሚያ የሚያመለክት ልዩ ታሪክ አለው።

Xumuri sun karaa Napoliyonidhaan bakka bu’a. Warraansi Firaansiin Faransaay akka mootii kibbaa jalqabuuf mallattoo ta’a; Napoliyon immoo xumura isaa mallatteessa. Barreessitoonni seenaa tartiiba adeemsa isa Napoliyon gara Waterloo isaatti geesse adda baasu; kanaanis xumura adeemsifamaa mootii kibbaa hafuuraa isa jalqabaa adda baasu, kunis Baabilonii fi Belshaazaar halkanii tokko keessatti qabamuu irraa adda dha. Vladimir inni jalqabaa mootii kibbaa ammayyaa, Vladimir Lenin, rukutamuu onnee mormaatiin walitti aansuun waggaa lama keessatti du’e. Namoonni tokko tokko akkuma Ptolemy IV gorsitoota isaatiin summii itti kenname jechuun yaadan sana, Joseph Stalin Leninitti summii kenne jechuun yaadu. Xumuri mootii kibbaa ammayyaa, akka Gamtaa Sooviyeetii keessatti bakka buufametti, akkasuma warraansaatiin raawwatame.

እቲ ኣብ ሞስኮ ዝተኻየደ ተቓውሞ፣ ንመጥፋእቲ ናይ USSR ኣብ ምስታው ዝነበረ፣ እቲ ኣብ እዋን ናይ ነሓሰ 1991 ኩፕ (19–21 ነሓሰ 1991) ዝተራእየ ሓያል ህዝባዊ ተቓውሞ እዩ ነይሩ። እዚ ፍጻመ እዚ፣ ብዙሕ ግብሩ ኣብ ምክልኻል ናይ ቤት ጻዕዳን መሪሕነት ቦሪስ የልትሲንን ዝተመስረተ ኮይኑ፣ ብቐጥታ ንሶቪየት ጽኑዓት ወገናት ኣዳኸመ፣ ድኽመት ናይቲ ስርዓት ገለጸ፣ ከምኡውን ንውድቀት ናይ USSR ኣፋጠነ። ምንም እኳ ቀደም ዝነበሩ ተቓውሞታት ኣብ ሞስኮ (ንኣብነት፣ 1987–1990) ከምኡውን እቲ ባልቲክ ዌይ (1989) ምቕስቓስ እንተሃነጹ፣ ተቓውሞታት ናይ ነሓሰ 1991 ግና ኣብ ሞስኮ እቲ ወሳኒ ነጥቢ ምልዋጥ እዮም ነይሮም፣ እዚ ድማ ክሳብ መወዳእታ 1991 ናብ ምፍራስ ሕብረት ሶቪየት ኣምሪሑ። መጀመርታ ሩስያ ከም ንጉስ ደቡብ ብኣብዮት ይጅምር፣ ብኣብዮት ድማ ይውዳእ። መወዳእታ ናይ USSR ቀስ ብቐስ ዝኸይድ ምብትታን ናይቲ መንግሥቲ እዩ ነይሩ፣ ከምቲ ኣብ ጶሎሚ፣ ዑዝያ፣ ናፖልዮን ከምኡውን ቭላድሚር ሌኒን ዝተራእየ። መወዳእታ ፑቲን እውን ቀስ ብቐስ ዝኸይድ ውድቀት እዩ፣ እዚ ድማ እቲ ውግእ ኡክሬን ኣብ ዝውዳእሉ ቅጽበት ይጅምር። መወዳእታኡ ኣብ ውግእ ፓኒዩም ይመጽእ፣ እዚ ኸኣ ኣሜሪካ ነቲ መንግሥቲ ቁጽጽር ኣብ እትወስደሉ ጊዜ እዩ፣ እንተኾነ ግና ሓገዝ ካብ ኣሓዛ ትቕበል እሞ እቲ ኣሓዛ ብሓቂ ኣብቲ ውግእ ዘየሎ እዩ።

Mata-duree kana barruu itti aanu keessatti ni fufna.

Back to Articles