Article

# ପାନିଅମ୍ — ସଂଖ୍ୟା ସତରହ

Wantii fi Mul’ata: Sarara Raajii Daniel Lamaanii fi Mul’ata Saaqamuu keessaa baafamuu

Author

Jeff Pippenger

Published

February 22, 2026

Formats

PDF Unavailable
Word Unavailable
Song MP3

ଜୁଲାଇ ୧୮, ୨୦୨୦ ତାରିଖରେ ଏକ ଶତ ଚୁଆଳିଶ ହଜାରଙ୍କ ଆନ୍ଦୋଳନର ପ୍ରଥମ ନିରାଶା ଆସିପହଞ୍ଚିଲା। ଏହା ଦାନିଏଲ ଏଗାରୋତର ଚାଳିଶତମ ପଦ୍ୟର “ଗୁପ୍ତ ଇତିହାସ” ମଧ୍ୟରେ ଘଟିଥିଲା। ସେହି ନିରାଶା ସେହି “ଗୁପ୍ତ ଇତିହାସ”ର ଅନେକ ଦୂର ଅଗ୍ରଗତିରେ ଘଟିଲା—ଏକ ଇତିହାସ, ଯାହା ୧୯୮୯ ମସିହାରେ ସୋଭିଏତ ସଂଘର ପତନ ସହ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା। ଚାଳିଶ-ଏକତମ ପଦ୍ୟ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ରରେ ରବିବାର ଆଇନକୁ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରେ, ଯାହା ଏହି ଅଧ୍ୟାୟର ଷୋହଳତମ ପଦ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରାଯାଇଛି। ୨୦୨୩ ମସିହାରେ ଚାଳିଶତମ ପଦ୍ୟର “ଗୁପ୍ତ ଇତିହାସ”କୁ ଗଠନ କରୁଥିବା ସତ୍ୟମାନଙ୍କର “ମୁଦ୍ରାମୋଚନ” ଦାନିଏଲଙ୍କ ଦ୍ୱାଦଶ ଅଧ୍ୟାୟରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଛି। ଦଶମରୁ ଦ୍ୱାଦଶ ଅଧ୍ୟାୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏକେଇ ଦର୍ଶନ, ଏବଂ ସେହି ଦର୍ଶନର ଆରମ୍ଭରେ ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ କରାଯାଇଛି ଯେ ଦାନିଏଲ ସେହି “ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କୁ” ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରନ୍ତି, ଯେମାନେ ଭବିଷ୍ୟଦ୍ବାଣୀର ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ଓ ବାହ୍ୟ—ଉଭୟ ସନ୍ଦେଶକୁ ବୁଝନ୍ତି; ଯାହା ସେଠାରେ “ବିଷୟ” ଏବଂ “ଦର୍ଶନ” ଭାବେ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରାଯାଇଛି।

> 𐒋𐒒𐒘 𐒀𐒗𐒆𐒘 𐒏𐒘𐒇 𐒄𐒘𐒗𐒌𐒖 𐒎𐒘 𐒔𐒖𐒘𐒀 𐒀𐒗𐒆𐒘 𐒓𐒖 𐒃𐒖𐒚𐒃 𐒂𐒖 𐒁𐒆𐒇𐒑𐒘𐒔𐒇𐒜𐒛; 𐒐𐒛𐒜 𐒂𐒘 𐒃𐒖𐒚𐒃 𐒐𐒘 𐒕𐒘𐒖, 𐒐𐒛𐒉 𐒕𐒘𐒁𐒘𐒛 𐒆𐒐 𐒇𐒖𐒜𐒆: 𐒃𐒖𐒚𐒃 𐒂𐒆 𐒀𐒖𐒖𐒗𐒜 𐒐𐒘 𐒕𐒘𐒖, 𐒅𐒛𐒉 𐒉𐒆𐒜 𐒀𐒖𐒖𐒗𐒜 𐒐𐒘 𐒕𐒜𐒌𐒘. 𐒃𐒖𐒚𐒃 10:1.

## Mul’ata Lama

“ነገሩ” fi “mul’atichi” raajii keessoo fi alaa raajii bakka bu’u; Daaniʼelis saba lamaan isaanii iyyuu hubatu bakka bu’a; sababiin isaas boqonnaa kudhan keessatti “ነገሩ” fi “mul’atichi” lamaan isaanii iyyuu Daaniʼeliif “mul’ifamanii” turan. Boqonnaa sana keessatti, guyyaa digdamii lammaffaatti, mul’anni Kiristoos mana qulqullummaa keessatti Daaniʼeliif “mul’ifame.” Jechi Ibrootaa “ነገር” jedhamee hiikame boqonnaa sagal keessatti “dhimmicha” jedhamee hiikama; achittis “mul’ata” waliin walitti hidhamiinsaan dhiyaateera.

> Kadhannaan kadhataa kee jalqaba irratti ajajni ba’e; anis sitti himuuf dhufeera; ati baayʼee jaallatamaa waan taateef; kanaaf dubbicha hubadhu, mul’atas sirriitti ilaali. Daani’el 9:23.

ଦଶମ ଅଧ୍ୟାୟରେ ଥିବା “ବସ୍ତୁ” ଶବ୍ଦଟି ନବମ ଅଧ୍ୟାୟର ତେଇଶତମ ପଦରେ “ବିଷୟ” ବୋଲି ଅନୁବାଦ ହୋଇଥିବା ସେହି ଏକେଇ ଶବ୍ଦ ଅଟେ। ଦାନିଏଲଙ୍କ ଦଶମରୁ ଦ୍ୱାଦଶ ଅଧ୍ୟାୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତର ଶେଷ ଦର୍ଶନରେ, ଏଗାରୋତ୍ତମ ଅଧ୍ୟାୟର “ବସ୍ତୁ” କିମ୍ବା ଦଶମ ଅଧ୍ୟାୟର “ବିଷୟ” — ଉଭୟେ “ଦର୍ଶନ” ସହିତ ସମ୍ବନ୍ଧିତ ଅଟନ୍ତି। “ଦର୍ଶନ” ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହିବ୍ରୁ ଶବ୍ଦ “ମାରେହ୍” ଅଟେ, ଏବଂ ତାହାର ଅର୍ଥ “ଆବିର୍ଭାବ”। ଦାନିଏଲ ନିଜ ପୁସ୍ତକରେ ଦୁଇଟି “ଦର୍ଶନ” ଚିହ୍ନଟ କରିଛନ୍ତି, ଯଦ୍ୟପି ସେହି ଦୁଇଟି “ଦର୍ଶନ” ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏକୁ ପ୍ରଥମେ ସ୍ତ୍ରୀଲିଙ୍ଗ କାଳରେ, ଏବଂ ପୁନର୍ବାର ପୁଲିଙ୍ଗ କାଳରେ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରାଯାଇଛି। ଦଶମ ଅଧ୍ୟାୟର ପ୍ରଥମ ପଦରେ ଦାନିଏଲ “ଆବିର୍ଭାବ”ର ଦର୍ଶନକୁ, ଏବଂ “ବିଷୟ” କିମ୍ବା “ବସ୍ତୁ”କୁ ମଧ୍ୟ, ଯେମାନେ ବୁଝନ୍ତି ସେମାନଙ୍କୁ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରନ୍ତି। ଅଷ୍ଟମ ଅଧ୍ୟାୟରେ ଦାନିଏଲ ପରସ୍ପର ସମ୍ବନ୍ଧିତ ଦୁଇଟି “ଦର୍ଶନ” ଚିହ୍ନଟ କରନ୍ତି। ଇଂରାଜୀ ଅନୁବାଦରେ ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ “ଦର୍ଶନ” ଶବ୍ଦଟି ଆଠ ଥର ଦେଖାଯାଏ, ଏବଂ “ଦର୍ଶନ” ବୋଲି ଅନୁବାଦ ହୋଇଥିବା ହିବ୍ରୁ ଶବ୍ଦମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ “ମାରେହ୍”, ଓ ଅନ୍ୟଟି “ଖାଜୋନ୍”। “ମାରେହ୍”ର ଅର୍ଥ “ଆବିର୍ଭାବ”, ଏବଂ “ଖାଜୋନ୍”ର ଅର୍ଥ “ଏକ ସ୍ୱପ୍ନ, ଏକ ପ୍ରକାଶନ, କିମ୍ବା ଏକ ଦୈବବାଣୀ”। ଅଷ୍ଟମ ଅଧ୍ୟାୟର ପ୍ରସଙ୍ଗ ସ୍ଥାପିତ କରେ ଯେ, ଯେତେବେଳେ “ମାରେହ୍” ଶବ୍ଦଟି “ଦର୍ଶନ” ବୋଲି ଅନୁବାଦ ହୋଇଥାଏ, ସେତେବେଳେ ତାହା “ଖ୍ରୀଷ୍ଟଙ୍କ ଆବିର୍ଭାବ”କୁ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରେ।

Fakkeenyaaf akka fakkeenyaatti, inni Daani'el 8:14 keessatti “mareh” yookaan “mul’ata mul’ataa” dha; jechuunis Kiristoos guyyaa Onkoloolessa 22, 1844 irratti raawwii Ergamicha Kakuu kan Miilkiyaas boqonnaa sadii keessatti ibsameen mana qulqullummaa keessatti tasaan ni mul’ata; kunis akka Obboleettiin Wiit jedhetti Onkoloolessa 22, 1844 irratti raawwatame. Yommuu Obboleettiin Wiit ergamaan Mul’ata Yohannis boqonnaa kudhan keessatti bu’ee miila tokko lafa irratti, isa kaan immoo galaana irratti kaa’e sun “Yesuus Kiristoos caalaa gadi miti” jettee ibsitu, iddoo mallattoo raajii keessatti Kiristoos itti mul’atu tokko adda baafti turte. Inni mul’achuuwwan Isaa baay’ee keessaa tokko dha. Akka Yihudaa keessatti ibsametti, Inni yeroo Museen du’aa kaafametti ni mul’ate. Achitti Inni Miikaa’el mootummaa ergamootaa ta’ee mul’ate; ta’us, inni mul’achuu raajii ture. Mul’anni mareh boqonnaa saddeet keessattis hiika isaa wajjin walsimuun “mul’achuu” jedhamee hiikama.

> Akkuma ani, ani Daani’el, mul’ata sana argee hiika isaa barbaadetti, kunoo, tokko akka bifa namaa fakkaatu ana duratti dhaabate. Daani’el 8:15.

As keessatti yeroo san malakaan Gabri’el isa “bakka namaa fakkaatu” taʼe akka ture ni ibsa; jechi “fakkaachuun” jedhu immoo mul’ata *mareh* keessaa fakkaannaa Kiristoosidha; sababni isaas akkuma Kiristoos Mikaa’el, angafa malaa’kotaatiin bakka buufamu, akkasumas malaakaa jabaa Mul’ata boqonnaa kudhanii tiin bakka buufamu, Kiristoos raajii keessatti mallattoo malaa’kotaa, fi illee namootaa wajjin wal-jijjiiramaa dha. Yoo ta’e iyyuu Gabri’el lakkoofsa sana keessatti, yookaan Kiristoos Mul’ata boqonnaa kudhan keessatti, yookaan akka Mikaa’el angafa malaa’kotaatti, isaanii hundinuu ergaa tokko bakka bu’u; sababii kanaafis Obboleettii White malaa’kota Mul’ataa ergaa isaan bakka bu’an lamaan wal bira qabdee, akkasumas namoota ergaa malaa’kotaan bakka buufame sana labsan wajjin wal bira qabdee ibsiti. Dhugaan kun baay’ee barbaachisaa dha; kanaaf, lakkoofsota sadan jalqabaa Mul’ata boqonnaa tokko keessatti—lakkoofsota Mul’ata Yesuus Kiristoos hiikamuun isaa banamuu isaa labsan sana keessatti—utuu yeroo qorannoon cufamu hin ga’in dura, sababni isaas “yeroon dhihaateera,” adeemsi qunnamtii Waaqayyoo irraa gara namaatti ta’u ifatti addaan baafamee mul’ifama; jechuunis ergaa Abbaadhaa kan ta’e, kan Ilmaaf kennamu, inni immoo malaakaaf kennu, inni immoo nama bira geessu, inniis deebi’ee waldootaaf ergu. Tarkaanfiin hundinuu adeemsa qunnamtii kana keessaa qulqulluu fi kabajamaa dha; qulqullinni qulqulleffame sunis mallattoolee daandii raajii irratti bakka Kiristoos ofii isaatiin, yookaan karaa malaakaa, namaa, yookaan ergaatiin mul’atutti bakka buufama. Yeroo inni kallattiidhaan mallattoo daandii tokko irratti of waliin hidhatu, innis mul’ata “fakkaannaa” *mareh* ti.

> Mull’anni Yesuus Kiristoos, isa Waaqayyo isaaf kenne, akka inni waan yeroo gabaabaa keessatti ta’uu qabu garboota isaatti argisiisuuf; innis ergamaa isaatiin gara garbicha isaa Yohannisitti ergee mallattoo ittiin beeksise; inni dubbii Waaqayyoo fi dhugaa-baatuu Yesuus Kiristoos, akkasumas waan hunda isa arge dhugaa ba’e. Namni dubbii raajii kanaa dubbisu eebbifamaa dha; warri dubbii isaa dhaga’anii waan isa keessatti barreeffame eeganis eebbifamoo dha; yeroo sun dhihoo dhaatii. … Innis naan jedhe, “Dubbii raajii macaafa kanaa hin cufin; yeroo sun dhihoo dhaatii. Inni jal’aan ammas jal’ina haa hojjetu; inni xuraa’aanis ammas xuraa’ummaa keessa haa turu; inni qajeelaan ammas qajeelummaa haa hojjetu; inni qulqulluunis ammas qulqullummaa keessa haa turu.” Mullata 1:1–3; 22:10, 11.

Boqonnaa saddeettaffa keessatti, “chazon” jechuun jecha Ibrootaa kan biraa yoo ta’u, innis “mul’ata” jedhamee hiikama. “Mul’ata” sanaa wajjin walqabatee, mul’anni “marah” mallattoo daandii tokko adda baasa; mul’anni “chazon” immoo yeroo raajii tokko adda baasa. Boqonnaa saddeettaffa keessatti jechoota lamaan “mul’ata” jedhamee hiikaman irratti wal-simannaan waaqayyoo jira; jechuun, jechi Ibrootaa “mareh” jedhamu Daani’el biratti bifa dubartii isaa kan “marah” jedhuunis ni fayyadama. Daani’el “chazon” immoo karaa lamaatiin ni ibsa; garuu wal faallaa dhiiraa fi dubartii ta’een miti, jechota lama kan hiika wal fakkaataa agarsiisan fayyadamuudhaan; garuu akkuma akkas godhuun isaanii, isaan bifa baay’ee guddaadhaan ni babal’atu.

ቻዞን ማለት ራእይ ወይም ቃለ-ነቢይ ወይም ትንቢት ማለት ነው፤ በእንግሊዝኛ “matter” ወይም “thing” ተብሎ የተተረጎመው ቃል ደግሞ “ዳባር” የሚለው የዕብራይስጥ ቃል ሲሆን ትርጉሙም “ቃል” ማለት ነው። “ቻዞን” የተባለው ራእይ ደግሞ በዳንኤል “ዳባር” በሚለው ቃል እንደሚወከል ሲገነዘብ፣ ሁለቱም በአንድነት የእግዚአብሔር ቃል ትንቢታዊ መልእክቶችን ይወክላሉ። ዳንኤል ሁልጊዜ “ዳባር” ወይም “ቻዞን”ን ከ“ማሬህ” ጋር ያነጻጽራል። በትንቢታዊ ደረጃ ሲታይ፣ “ዳባር” እና “ቻዞን” በሚወክሉት “የእግዚአብሔር ቃል ትንቢታዊ መልእክቶች” ከክርስቶስ መገለጥ የ“ማሬህ” ራእይ ጋር በአንድነት ሲቀርቡ፣ የእግዚአብሔር ቃል ትንቢታዊ ታሪክ ቅዱሳን የመንገድ ምልክቶች ይኖሯችኋል። ከዚያም “ማራህ”ን፣ ማለትም የ“ማሬህ” ቃል አንስታይ ጾታ ቅጽን፣ በዳንኤል ውስጥ ባለው የራእይ ትርጉሞች ሰንሰለት ላይ ካከሉ፣ በእምነት የመጽደቅ የመስታወት ራእይ ይኖራችኋል።

Daani’el kitaaba isaa boqonnaawwan sadan dhumaa keessatti mul’ata isa dhumaa keessatti bakka bu’ee argamu keessatti, Daani’el saba bara dhumaa keessa jiran, warra “mul’atawwan raajii” “Dubbii Waaqayyoo” hubatan, akkasumas qulqullummaa mallattoolee daandii qulqulluu, kanneen sochii haaromsa warra dhibba afurtamii afur kuma sana ijaaran, bakka bu’a; isaan warra Hoolicha Dubbii raajii isaa qulqulluu keessatti iddoo inni deemu hundatti isa duukaa bu’anii dha. Akkuma isaan Hoolicha duukaa bu’anitti, inni gara mul’ata daawwitii Daani’el 10:7 sanaatti isaan geggeessa; achittis isaan yookaan dogoggora jalatti dhokachuuf baqatu, iddoo sana keessatti bara baraaf awwaalamanii hafan, yookaan biyyootti gad of deebifamanii, qajeelchifamanii fi ergaa raajii bara mootummaa dhumaa kennuuf humneeffamu.

ገብርኤል ለዳንኤል “ነገሩን” እና “ራእዩን” ሁለቱንም “እንዲያስተውል” ያዝዘዋል። “እንዲያስተውል” ተብሎ የተተረጎመው የዕብራይስጥ ቃል “በአእምሮ ልዩነት ማድረግ” ማለት ነው። ክቡር አንባቢ ሆይ፣ አንተንና እኔን የሚወክለው ዳንኤል፣ በ“ነገሩ” እና በ“ራእዩ” መካከል ያለውን ልዩነትና መለያየት እንዲያስተውል ታዞ ነበር። የቻዞን ራእይ የትንቢታዊ ታሪክን ውጫዊ መስመር ይወክላል፣ የማሬህ ራእይ ግን የክርስቶስን መገለጥ ይወክላል። “ነገሩ” እና “ቃሉ” የሚለው የዕብራይስጥ ቃል “ዳባር” ነው፣ ትርጉሙም ቃል ማለት ነው። የ“ዳባር” እርሱ ቃል ስለሆነ ኢየሱስ ነው። “ነገሩ” እና “ቃሉ” ሁለቱም “ዳባር” ስለሆኑ ከመገለጡ ራእይ ጋር በግንኙነት ቀርበዋል።

dabar jechuun dubbichaa fi wanticha taʼe, akkasumas chazon jechuun mul’ata boqonnaa saddeetii ti; innis mul’ata seenaa raajii bakka bu’a. Ibsawwan sana keessaa tokkoon tokkoon isaanii (chazon, dabar, dubbichaa fi wanticha) sarara alaa raajii adda baasu; mareh immoo, akkasumas ibsa isaa dhalaa taʼe marah, sarara keessaa raajii bakka bu’u. Saba Waaqayyoo kan guyyoota dhumaa, kan Daani’el boqonnaa kudhan lakkoofsa tokko keessatti bakka buufaman, sararoota keessaa fi alaa seenaa raajii lamaan isaanii ni hubatu. Kitaaba Mul’ataa keessatti, sararri keessaa waldoota torbaaniin bakka bu’a; sararri alaa immoo cufiinsa torbaaniin bakka bu’a.

ከሃያ አንድ ቀን ጾም በኋላ ዳንኤል የክርስቶስን ራእይ በአየ ጊዜ፣ የmareh ራእይ ሴታዊ መግለጫን አየ። mareh ማለት “መልክ” ነው፤ እናም ዳንኤል ክርስቶስን ባየ ጊዜ “marah” ራእይን አየ፤ እና ምንም እንኳ mareh መልክ ማለት ቢሆን፣ የዚያው ቃል ሴታዊ ቅርጽ “መስታወት” ማለት ነው። እህት ዋይት ዳንኤል ያየው ራእይ ዮሐንስ ያየው ራእይ መሆኑን ያሳውቀናል፤ ዮሐንስም ክርስቶስ በሰማያዊው መቅደስ ሳለ ያን ራእይ አየ።

> ଗାବ୍ରିଏଲଙ୍କ ଦର୍ଶନର ସମୟରେ ଭବିଷ୍ୟଦ୍ଦକ୍ତା ଦାନିଏଲ ଆହୁରି ଶିକ୍ଷା ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ସମର୍ଥ ହୋଇନଥିଲେ; କିନ୍ତୁ କେତେକ ବର୍ଷ ପରେ, ଯେ ସମସ୍ତ ବିଷୟ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୂର୍ଣ୍ଣରୂପେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା ହୋଇନଥିଲା ସେଗୁଡ଼ିକ ବିଷୟରେ ଆହୁରି ଜାଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି, ସେ ପୁଣିଥରେ ନିଜକୁ ଦେବଙ୍କଠାରୁ ଆଲୋକ ଓ ପ୍ରଜ୍ଞା ଅନ୍ୱେଷଣ କରିବାରେ ନିୟୋଜିତ କଲେ। ‘ସେହି ଦିନମାନଙ୍କରେ ମୁଁ ଦାନିଏଲ ତିନି ସପ୍ତାହ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶୋକ କରୁଥିଲି। ମୁଁ କୌଣସି ରୁଚିକର ରୁଟି ଖାଇନଥିଲି, ମାଂସ କିମ୍ବା ଦ୍ରାକ୍ଷାରସ ମୋର ମୁଖରେ ପ୍ରବେଶ କରିନଥିଲା, ଏବଂ ମୁଁ କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ନିଜକୁ ଅଭିଷେକ କରିନଥିଲି…. ତାହାପରେ ମୁଁ ମୋର ଚକ୍ଷୁ ଉପରକୁ ଉଠାଇ ଦେଖିଲି, ଏବଂ ଦେଖ, ଶଣବସ୍ତ୍ର ପରିଧାନ କରିଥିବା ଜଣେ ପୁରୁଷ, ଯାହାଙ୍କ କଟି ଉଫାଜର ସୁକୁମାର ସୁନାରେ ବନ୍ଧା ଥିଲା। ତାଙ୍କର ଦେହ ମଣି ପରି ଥିଲା, ତାଙ୍କର ମୁହଁ ବିଜୁଳିର ଦେଖାଶୁଣା ପରି, ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଅଗ୍ନିଦୀପ ପରି, ତାଙ୍କର ହସ୍ତ ଓ ପାଦ ଘସାଯାଇଥିବା ପିତଳର ରଙ୍ଗ ପରି, ଏବଂ ତାଙ୍କର ବଚନର ସ୍ୱର ଏକ ବହୁଜନ ସମୁଦାୟର ସ୍ୱର ପରି ଥିଲା।’

> “Waaqayyoo Ilmaa isaa irraa namni guddaan hin jiru; inni Daani’eelitti mul’ate. Ibsi kun isa Yohaannis irratti yeroo Kiristoos Odoola Paatimos irratti isaaf mul’ifametti kennamee wajjin wal fakkaata. Gooftaan keenya amma ergaa samii biraa wajjin dhufee, wanta bara dhumaa keessatti ta’u Daani’eel barsiisuuf dhufe. Beekumsi kun Daani’eeliif kennamee, warra dhuma addunyaa irratti geenye nuuf hafuura kaka’umsaatiin galmeeffame.”

> “Baqa guddaan Fayyisaa addunyaatiin mulʼifaman warra dhugaa akkuma qabeenya dhokfamee barbaadaniif taʼu. Daaniʼel nama umuriin dulloome ture. Jireenyi isaa hawwata mootummaa warra waaqeffannaa sobaa gidduutti darbe ture; sammuun isaas dhimma mootummaa guddaa tokkootiin ulfaatee ture; taʼus inni waan kana hunda irraa garagalee lubbuu isaa fuula Waaqayyoo duratti dhiphisee beekumsa kaayyoo Isa Hundumaa Ol taʼe barbaade. Kadhannaa isaatiif deebii taʼeenis, warra bara dhumaa keessa jiraatanif ifni mana mootummaa samii irraa dabarfamee kenname. Egaa, nutis Waaqayyo akka hubannaa keenya banee dhugaawwan Samii irraa nuuf dhufan hubachiisuuf, hammam jabeessinee Isa barbaaduu qabna!” Review and Herald, February 8, 1881.

## 144,000

ዳንኤል “ነገሩን” እና “ራእዩን” ያስተውላል፤ እርሱም እንደ ዳንኤል እና ደግሞ እንደ ቤልጣሻጽር ተለይቶ ይጠቀሳል። በትንቢት ውስጥ የስም መለወጥ የኪዳን ግንኙነትን ይወክላል፤ ስለዚህ ዳንኤል በቤተ መቅደሱ ውስጥ ባለው የክርስቶስ ራእይ የሚፈተኑትን መቶ አርባ አራት ሺህ የሆኑትን የመጨረሻውን የኪዳን ሕዝብ ይወክላል። ያ ፈተና ሁለት የአምልኮ ሰጪዎች ክፍሎች እንዲለዩ ያደርጋል።

> Anis Daani'el qofaan mul’ata sana arge; namoonni anaa wajjin turan immoo mul’ata sana hin argine; garuu hollannaan guddaan isaan irra bu’e, kanaaf of dhoksuuf baqatan. Daani'el 10:7.

ዳንኤል ከእግዚአብሔር የመጨረሻ ዘመን ሕዝብ ጋር የተያያዘውን ሁለተኛውን እና የመቅደስ ፈተናን በቀጥታ እየገለጸ ነው፤ ይህም ፈተና በሰማያዊው መቅደስ ውስጥ ክርስቶስን ማየት ላይ የተመሠረተ ነው። የቁጥር ሰባት ራእይ የ“mareh” ራእይ የሴት ጾታ ቅርጽ ሲሆን፣ “marah” ራእይ ተብሎ የተወከለ ነው። ለክርስቶስ የመቅደስ ራእይ ዳንኤል እንደ መለሰበት መልስ ከሰጡ፣ ትንቢታዊው “thing” እና ትንቢታዊው “vision” ለእናንተ “ይገለጣሉ”።

Yoo ati kiristoosii mana qulqullummaa sanaa mul’ata isauma sanaan dhokachuuf baqattee wal qabsiifte, dukkana bara baraa keessa seenta. Qormaanni mana qulqullummaa, inni tarkaanfiiwwan sadii wangeela bara baraa keessaa qormaata lammaffaa ta’e, dura qormaata jalqabaa fi hundee irratti ijaarameen durfama. Gaaffiin qormaataa kan hundeewwanii Daani’el boqonnaa kudha tokko lakkoofsa kudha afur keessatti bakka bu’ee jira; achitti Roomaan “saamtoota saba keetii” jechuun bakka buufamtee “mul’ata” sana dhaabdi.

## Yeroochi Dhiyaateera

Adoollii fi walakkaa erga abdii kutannaa July 18, 2020 booda, Onkoloolessa 31, 2023 irratti mul’anni Yesuus Kiristoos hiikamuun isaa jalqabame, yeroo sanatti “yeroon dhihaatee ture” waan ta’eef.

> Eebbifamtu isa dubbisu, warri dubbii raajii kanaa dhaga’anii wantoota achi keessatti barreeffaman eeganis; yerooon dhi’aateeraatii. … Innis naan jedhe, “Dubbii raajii macaafa kanaa hin chaabsin; yerooon dhi’aateeraatii.” Mul’ata Yohaannis 1:3; 22:10.

Yeroon “waktiin” Mul’ata Yesus Kiristoos banuu isaatiin adda baafamu, jalqaba kitaaba Mul’ataa keessatti ibsameera; dhuma kitaaba sanaattis, labsiin inni wal fakkaatu ibsa alfaatti dabalee, ibsa omeegaa wajjin dhiyaata.

Mul’anni Yesuus Kiristoos yeroo balballi araaraa cufamu jedhu dura banamee ifa ta’a. Guyyaa digdamii lammaffaatti, sooma guyyoota digdamii tokkoo booda, “wantichi,” innis “dhimmicha” ta’e, innis dābār yookaan Dubbicha ta’e, innis mul’ata chāzōn jechuun seenaa raajii alaa ta’e, yeroo Daani’el keessatti mul’ata mar’ah jechuun akka daawwitii keessa ilaaluudhaan Angafa Lubaa samii Isa Iddoo Hundumaa Caalaa Qulqulluu keessa jiru argeetti isatti mul’ifame.

ዳንኤል የመስታወት ራእይ ልምምድ ያላቸውን ሰዎች ይወክላል፤ እነርሱም እንዲሁ የክርስቶስን ትንቢታዊ መገለጦች እንዲሁም በ“chazon” ራእይ የተወከለውን ውጫዊ ታሪክ ያስተውላሉ። “marah” ራእይ ክርስቶስን እንደ ትንቢታዊ ምልክተ መንገድ ይወክላል፤ የዚያው ቃል አንስታይ ቅርጽ ደግሞ በዳንኤል፣ በዮሐንስ፣ በኢሳይያስ፣ በእህት ዋይት እና በሌሎች ነቢያት እንደተወከለው የእግዚአብሔርን ክብር በመመልከት የሚፈጠረውን ልምምድ ይወክላል።

Sadarkana kana irratti mul’anni alaa chazon qormaata bu’uuraa bakka bu’a; akkasumas mul’anni mareh inni mul’achuu Kiristoos tartiiba raajii keessatti argisiisu qormaata mana qulqullummaa ti. Kiristoos Kutaa Hundumaa caalaa Qulqulluu keessatti, isa Kutaa Hundumaa caalaa Qulqulluu mataa keetii keessaa mul’ateeraa? Achitti Waaqayyummaa fi namummaan walitti hidhatu. Kun qormaata dirqama darbamuu qabu dha, yeroo carraan kenname qormaata litmus irratti cufamu dura. Qormaanni litmus inni amala mul’isu, mul’ata daawwitii ilaalchaa marah dha.

ଡିସେମ୍ବର ୩୧, ୨୦୨୩ ରେ, ପଦ ଚୌଦର “ତୋର ଜନଙ୍କ ଲୁଟେରାମାନେ” ବିଷୟରେ ଭିତ୍ତିର ବାହ୍ୟ ପରୀକ୍ଷା ଆରମ୍ଭ ହେଲା; ଏବଂ ବର୍ତ୍ତମାନ ପୋପଙ୍କର ଅଭିଷେକ ୮ ମେ, ୨୦୨୫ ରେ ହେବା ସମୟରେ, ପଦ ଚୌଦର “ଦର୍ଶନ” ସ୍ଥାପିତ ହେଲା। ଭିତ୍ତିର ପରୀକ୍ଷା ମନ୍ଦିରର ପରୀକ୍ଷାକୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତରିତ ହେଲା। ୯ ମେ, ୨୦୨୫ ଠାରୁ ମନ୍ଦିରର ପରୀକ୍ଷା ଚାଲୁ ଅଛି। ଡିସେମ୍ବର ୩୧, ୨୦୨୩ ରେ ଦୁଇ ସାକ୍ଷୀଙ୍କର ପୁନରୁତ୍ଥାନ, ପ୍ରକାଶିତ ବାକ୍ୟ ଏଗାରର ପଦ ଏଗାରରେ ପ୍ରତିନିଧିତ ହୋଇଥିଲା; ଏବଂ ସେହି ତାରିଖରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ପୁନରୁତ୍ଥାନ, ୨୦୧୪ ରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇ ୨୦୨୨ ରେ ତୀବ୍ରତର ହୋଇଥିବା ଉକ୍ରେନ୍‌ ଯୁଦ୍ଧର ଅବଧି ମଧ୍ୟରେ ଘଟିଥିଲା। ସେହି ଇତିହାସରେ ଭବିଷ୍ୟଦ୍ବାଣୀର ବାହ୍ୟ ଓ ଆନ୍ତରିକ ରେଖାମାନେ ଏକତ୍ର ହୋଇଥିଲେ। ଡିସେମ୍ବର ୩୧, ୨୦୨୩ ରେ, ଭିତ୍ତି ପତ୍ଥାପନର କାର୍ଯ୍ୟ ଚାଲୁଥିଲା; ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ୧୭୯୮ ଠାରୁ ୧୮୪୦ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତର ଇତିହାସଦ୍ୱାରା ପ୍ରତୀକୀକୃତ, ଏବଂ ୧୮୪୦ ଠାରୁ ୧୮୪୪ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମଧ୍ୟ, ତଥା ୧୯ ଏପ୍ରିଲ, ୧୮୪୪ ଠାରୁ ୨୨ ଅକ୍ଟୋବର, ୧୮୪୪ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମଧ୍ୟ।

Daaniʼel boqonnaa kudha tokkoo lakkoofsa kudha tokko, akka sarara raajii alaa taʼetti seenaatti dhufe; innis seenaa mataa isaa isa sarara keessaa kan Mulʼata kudha tokkoo wajjin walitti hidhame dha. Bara 2014 keessatti, waraanni Yukireen jalqabe; kunis waraana Raafiyaa kan bara 217 Dh.K.D.tti taʼe fakkeenyaan agarsiifame. Bara 2015 keessatti, mootichi afraffaanii fi isa baayʼee badhaadhaan, kan lakkoofsa lammaffaa Daaniʼel boqonnaa kudha tokkoo keessatti ibsame, kaʼee aangoo pirezidaantummaaaf dorgomuuf yaada isaa beeksise. Beeksisni sun addunyaa-hammataa yaada bineensichaatiin guutaman, mootummaa Giriikiitiin bakka buufaman, aarse.

Mul’ata kurnan tokkoo fi kutaan kudha tokkoon, Muddee 31, 2023 akka yeroo raggoonni lamaan kaafamanitti adda baase. Yeroon Adoolessa 18, 2020 irraa jalqabee hamma Muddee 31, 2023tti ture sana immoo boodarra akka “gammoojjii” raajii ta’etti hubatame. Dhuma “yeroo gammoojjii” sanaatti, sagaleen tokko Adoolessa 2023 keessatti iyyaa jalqabe; achiis raagni Nashville irratti kufaanii ture sun Adoolessa 18, 2020 irraa guyyoota kuma tokkoo fi dhibba lamaa fi jaatama sirriitti erga guutamee booddee, Leenci gosaa Yihudaa Dubbii Isaa raajii hiikaa irraa hiikuu jalqabe. Hiikamni Dubbii raajii Waaqayyoo yeroo hundumaa akka Daani’el kutaa kudha lamaan kaa’etti adeemsa qormaataa sadarkaa sadii ni uuma.

> ብዙዎች ይነጻሉ፥ ይነጣሉም፥ ይፈተኑማል፤ ኃጥኣን ግና ክፉ ነገር ያደርጋሉ፤ ከኃጥኣንም አንዳቸው አያስተውሉም፤ ጥበበኞች ግና ያስተውላሉ። ዳንኤል 12፡10።

Mul’ata kurnaffaa sagal keessatti, misirroon of qopheessiti; achiis uffata adii isheef kennama. Uffanni adiin sun misirroon qophooftee akka jirtu agarsiisa; kunis yeroo foddaawwan samii banamanitti, Mul’ata kurnaffaa sagal keessatti raawwatama. Misirroon uffata qajeelummaa Kiristoosiin addeeffamtee adii ta’uu ishee dura, dursee qulqulleeffamti.

ଡିସେମ୍ବର ୩୧, ୨୦୨୩ ତାରିଖରେ, ଯେମାନେ ପବିତ୍ର ହେବେ ସେମାନଙ୍କୁ ପବିତ୍ର କରିବା ପାଇଁ ଭିତ୍ତିମୂଳମାନଙ୍କର ପରୀକ୍ଷା ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ସେହି ପବିତ୍ରୀକରଣ ଜ୍ଞାନର ବୃଦ୍ଧି ଦ୍ୱାରା ସାଧିତ ହୁଏ, କାରଣ ଯିହୂଦା ଗୋତ୍ରର ସିଂହ ତାହାବେଳେ ନିଜ ବିଷୟରେ ଶେଷ ପ୍ରକାଶନକୁ ଅମୁଦ୍ରିତ କରିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ସେହି ପ୍ରକାଶନରେ ଏହା ମଧ୍ୟ ସମ୍ମିଳିତ ଅଛି ଯେ, ସେହିଁ ଏକମାତ୍ର ଭିତ୍ତି ଯାହା ପତିତ କରାଯାଇପାରେ। “ତୁମ ଲୋକମାନଙ୍କର ଦୁଷ୍କର୍ମୀମାନେ” ରୋମ ଅଟେ ବୋଲି ଚିହ୍ନିତ କରୁଥିବା ଏହି ଭିତ୍ତିଗତ ସତ୍ୟକୁ ଅସ୍ୱୀକାର କରିବା ଅର୍ଥ, ପତିତ କରାଯାଇପାରୁଥିବା ସେହି ଏକମାତ୍ର ଭିତ୍ତିକୁ ଅସ୍ୱୀକାର କରିବା।

୩୧ ଡିସେମ୍ବର ୨୦୨୩ରେ ଏକ ପରୀକ୍ଷା ପ୍ରକ୍ରିୟା ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ଯାହା ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍‌ ଦୁଇଟି ଶ୍ରେଣୀର ବିଭାଜନ ସୃଷ୍ଟି କଲା। ଯୁଦା ଗୋତ୍ରର ସିଂହ ବର୍ତ୍ତମାନ ଏହାର ମୋହର ଖୋଲି ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି ଯେ, ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ପଦର ଐତିହାସିକ ପୂରଣ ୮ ମେ, ୨୦୨୫ ଥିଲା; ଏବଂ ଏହା କରିବାରେ ସେ ରୋମକୁ ଭବିଷ୍ୟଦ୍ବାଣୀର ବାହ୍ୟ ଦର୍ଶନ ସ୍ଥାପନ କରୁଥିବା ପ୍ରତୀକ ଭାବେ ମିଲରଙ୍କ ପରିଚୟକୁ ଅବିକଳ ରଖିଲେ। ୨୦୨୪ରେ ଟ୍ରମ୍ପ ପୁନର୍ଆଗମନ କରିବାବେଳେ, ସେ ଦାନିଏଲ ଏଗାରର ତ୍ରୟୋଦଶ ପଦକୁ ପୂରଣ କଲେ; ପରବର୍ତ୍ତୀ ପଦରେ, ପୋପ୍ ଲିଓଙ୍କ ନିର୍ବାଚନ ସହିତ, ଆମେ ୨୦୨୫କୁ ଚିହ୍ନିତ କରୁଛୁ। ଟ୍ରମ୍ପ ଏବଂ ତାଙ୍କର ଖ୍ରୀଷ୍ଟବିରୋଧୀ ପ୍ରତିପକ୍ଷ—ଉଭୟଙ୍କର ଅଭିଷେକ ୨୦୨୫ରେ ହୋଇଥିଲା।

ማዕቀፍ በምንለይ እዚ ንቅናቄ ውስጥ ዝርከቡ ዕለታት፡ ብመሠረቱ ዝተቐደሰ ድሕረ-ምልከታ እዮም። ጊዜ መወዳእታን ከም 1989 ንለይ፤ ድሕሪኡ ድማ መልእኽቲ ብወግዒ ዝተሰርዐት 1996 እያ። ብ9/11 እታ ብወግዒ ዝተሰርዐት መልእኽቲ ኃይሊ ተዋሂባታ። ብ2012 ኣብ ምቕራብ ሰንጠረዛት ኣባቁም እና ክሳዕ መወዳእታ ጥሪ 2013 መሠረታት ተነቢሮም።

Julayi 18, 2020 irratti abdii kutannaan jalqabaa dhufe; itti aansuudhaanis Julayi 2023 keessatti sagaleen tokko lafa onaatti iyyaa jalqabe; Mudde 31, 2023 irratti immoo hiikamni Mul’ata Yesuus Kiristoos jalqabee, qormaanni bu’uuraa alaa inni jalqabaa jalqabame.

ግንቦት 8, 2025 ላይ ሁለተኛው የውስጣዊ መቅደስ ፈተና ተጀመረ። ሦስተኛው የሊትመስ ፈተና በቅርቡ ከፊት አለ። በዚያ ነፍሲቱ በመጀመሪያውና በውጫዊው ፈተና የተወከለው የመልእክቱ ዘይት እንዲሁም ከሁለተኛው የውስጣዊ ፈተና ጋር የሚሄደው ዘይት እንዳላት ይገለጣል። ፈተናው ውጫዊን፣ ከዚያም ውስጣዊን፣ ከዚያም ልምምድን ይወክላል።

መስመር ውስጣዊ የትንቢት መስመር እኔ አሁን የጠቀስሁትን ያለፉትን የመንገድ ምልክቶች ያካትታል። እያንዳንዱም ከእነዚያ የመንገድ ምልክቶች ጋር በሚለራዊያን ታሪክ ውስጥ ካሉት ተመሳሳይ የመንገድ ምልክቶች ጋር ይጣጣማል። 1798 እንደ ዘመኑ ፍጻሜ ከ1989 ጋር ይመሳሰላል፤ እርሱም ደግሞ የዘመኑ ፍጻሜ ነው። በዚያ የይሁዳ ነገድ አንበሳ ቃሉን ፈታው፥ እርሱ ራሱ ቃል ስለሆነ ነው። አድቬንቲዝምም በኢዮርብዓም መሠረታዊ ዐመፅ ጊዜ የታዛዥ ያልሆነውን ነቢይ ሚና በመፈጸም ከቤቴል ሐሰተኛ ነቢይ ጋር ለመብላት በተመለሰ ጊዜ፣ በዊልያም ሚለር የሰባቱን ዘመናት መለየት ላይ የተጠቀሙት የወደቀ ፕሮቴስታንቲዝም ክርክሮች ወደ እነርሱ ተመለሱ። በዚህ ምክንያት፣ 1863 ለመጀመሪያውና ለሁለተኛው መላእክት የአልፋ እንቅስቃሴ የመጨረሻው የመንገድ ምልክት መሆኑን ሙሉ በሙሉ፣ ካልሆነም ምናልባት ፈጽሞ አያስተውሉም።

Kanaafuu, kun waggoota 126 taʼuun isaanii homaa isaaniif hin taʼu; kun mallattoo 1,260 ti, mallattoo “lafa onaa” kan seenaa bara 1863 irraa jalqabee hamma yeroo dhumaatti bara 1989 tti diriiru. Dhuma waggoota afurtamaatti Iyyaasuun sochii sana Biyya Abdachiifametti galeesse. Bara 1989tti Gooftaan hojii sochii oomeegaa Isaa “lafa onaa” 1863 hanga 1989 keessaa baasuudhaan geggeessuu jalqabe; akkuma Inni sochii alfaa “lafa onaa” 538 hanga 1798 keessaa baasee turetti.

ኣብ 1989፡ እቲ ንመወዳእታ ሰለስተ ምዕራፋት ዳንኤል ዝወክል ራእይ ወንዚ ሂደቀል ተኸፍተ፤ ከምቲ ኣብ 1798 እቲ ንምዕራፋት 7፡ 8 እና 9 ዳንኤል ዝወክል ራእይ ወንዚ ኡላይ ዝተኸፍተ። ድሕሪ ምብጻሕ ክልተ ሚእቲ እና ዕስራ ዓመት ካብ ምሕታም መጽሓፍ ቅዱስ ኪንግ ጀምስ፡ ዊልያም ሚለር ኣብ ራእይ ኡላይ ዝተመስረተ መልእኽቱ ንመጀመርታ ግዜ ኣሕተመ፣ ብኸምዚ ድማ ኣብ 1831 መልእኽቱ ብወግዒ ኣቖመ፤ ከምኡ’ውን እቲ መልእኽቲ ሂደቀል ኣብ 1996 ንመጀመርታ ግዜ ተሓትመ፣ ድሕሪ 1776 ክልተ ሚእቲ እና ዕስራ ዓመት፣ እታ ክብርቲ ሃገር ኣመሪካ ኣሜሪካ ዝተወልደትሉ ቦታ።

Sirna ergaa lamaan dhibbaa fi digdama booda ergaan sun akkaataa ifa ta’een qindeeffame kun, Wiiliyaam Miiler nama qulqulluu isa jalqabaa ta’ee raajiiwwan Macaafa Qulqulluu—Kakuu Moofaa fi Kakuu Haaraa lamaan isaanii iyyuu—fayyadamee haaromsa fi suphaa fiduuf hojii irra oolche ta’uu isaa adda baasa. Macaafni Qulqulluun Waaqummaa irraa dhufe; innis waggoota 220 booda namaa wajjin walqabatee ergaa Ulaay uume.

Yesus Alfaa fi Oomegaa dha; Innis Dubbii Waaqayyoo illee waan taʼeef, maxxanfamni Macaafa Qulqulluu King James Version bara 1611 keessatti baʼuun, Yesusiin yeroo 1611 keessattis, akkasumas yeroo 1831 keessattis kaaʼa. Kiristoos yeroo dhumaa keessatti akka Leenca gosa Yihuudaa taʼee mulʼata; ergaan yommuu sirnaan bifa itti kennametti garuu Inni Alfaa fi Oomegaa, akkasumas Dubbii dha. Hariiroon Miller jalqaba wajjin qabu ni beekama; inni jalqabnis xumurnis ergaicha maxxansuudhaaf cimsa kennuu isaanii agarsiisa. 1776 hanga 1996tti amala wal fakkaataa ni qaba, garuu adda taʼee.

ርእሲ መልእኽቲ ሂዴቀል፡ በዳንኤል ዓሰርተ ሓደ ቍጽሪ ኣርብዓን ሓደን ከም ዝተቐረበ ኣብ ዩናይትድ ስቴትስ ዘሎ ሕጊ ሰንበት እዩ። 1776 እና ምሕታም ናይ መግለጺ ናጽነት ነቲ ብመቶን ዕስራን ዓመት ዝተጸንሐ ግዜ መጀመርታ ይውክል፤ እዚ ግዜ ድማ ብመለኮታዊ ምሕደራ እምበር ብዕላማ ዘይተሰየመ፡ Time of the End ተባሂሉ ዝተሓተመ መጽሓፍ ምሕታሙ ኣብ ምውዳእ በጽሐ። በታ ሓደ ዓመት 1996 ድማ Future for America ዝብል ስም ዘለዎ ናይ ኣገልግሎት ኮርፖሬሽን ተዋሂቡና። መልእኽቲ እታ ክብርቲ ሃገር፣ ማለት ዩናይትድ ስቴትስ፣ ኣብ መንጎ መጀመርታን መወዳእታን ናይቲ ትንቢት ብቐጥታ ርክብ ተደሪቡ ብስርዓት ተመስርተ። ኩሉ ዓቢ መለለዪ መንገዲ ታሪኽ ሚለራውያን ኣብ ትሕቲ መሪሕ ኣርኣያ ምሳሌ ዓሰርተ ደናግል እንደገና ተደጊሙ እዩ። ክልቲኦም እቶም ብመቶን ዕስራን ዓመት ዘለዉ ግዜያት መጀመርታን መወዳእታን ኣለዎም፤ እዚኣቶም ድማ ብምሕታም ተምልክተው እዮም።

Ergaan fi mala hojii Miller guutamuu Islaamaa balaa lammaffaatiin mirkanaaʼee humneeffame. Wanti Gooftaan ergaa sana humneessuuf itti fayyadame seera Miller kan guyyaa tokko waggaa tokkoo ture; akkasumas seerri ergaa fi mala hojii sana 9/11 irratti humneesse, yeroo buʼuun ergamaa Mulʼata boqonnaa kudha saddeetii buʼuu sana irra deebiʼee, inni duraan Hagayya 11, 1840 irratti godhe, akkuma Mulʼata boqonnaa kudhan keessatti bakka buufametti. Ergamoonni lamaan sun mulʼata raajii keessatti Kiristoos akka ergamaatti mulʼachuu isaa bakka buʼu. Seerri akka sochii Hagayya 11, 1840 keessatti seerri guyyaa tokko waggaa tokkoo buʼuuraa turetti, sochii 9/11f akkasuma buʼuuraa taʼe, jechuun seenaa Millerootaa seenaa namoota dhibba afurtamii afur kuma keessatti irra deebiʼama.

የሦስተኛው መቅሠፍት ስለ እስልምና የተነገረው ትንቢት ፍጻሜ በኦሜጋና በሦስተኛው መልአክ ታሪክ ውስጥ በደረሰ ጊዜ፣ ከመጀመሪያውና ከሁለተኛው መቅሠፍት ስለ እስልምና የተነገረው ትንቢት ፍጻሜ በአልፋ የመጀመሪያውና የሁለተኛው መላእክት ታሪክ ውስጥ እንደደረሰ ጋር በተስማማ ሁኔታ፣ የሚለራውያን ታሪክ በአንድ መቶ አርባ አራት ሺህ ታሪክ ውስጥ እንደሚደገም የሚለው መርህ፣ ከራእይ ዘጠኝ የመጀመሪያውና የሁለተኛው መቅሠፍት ጋር በተያያዘ የሚለር የ“አንድ ቀን ለአንድ ዓመት” መርህ በእርሱ ዘመን እንደተረጋገጠ ሁሉ በጽኑ ተረጋግጦ ነበር። ከራእይ 9፥15 ውስጥ የቀረበውን የሦስት መቶ ዘጠና አንድ ዓመትና አሥራ አምስት ቀን የጊዜ ትንቢት የሚያውቁ አንዳንዶች፣ ከዚህ በፊት ያቀረብሁትን ነጥብ ሊያመልጣቸው ይችላል። እስቲ እገልጽ።

Isaafi lammaffaa fi isa lammaffaan seenaa ergamoota isa jalqabaa fi isa lammaffaatiin wal simata; seenaa isaafaas isa sadaffaa immoo seenaa ergamaa isa sadaffaatiin wal simata. Asitti yaadni guddaan, waggoota dhibba sadii fi sagaltamii tokkoo fi guyyoota kudha shan, kan seenaa isaafa lammaffaatiin ibsameef, bakka itti jalqabu seenaa isaafa jalqaba keessatti argama jechuu dha. Seenaa isaafa jalqabaa Mul’ata sagal keessatti raajii waggaa dhibba tokkoo fi shantamaa tokko ni jira; guyyuma yeroo raajii sanaa xumuramutti, raajiin waggoota dhibba sadii fi sagaltamii tokkoo fi guyyoota kudha shanii ni jalqaba. Raajiiwwan lamaan kun isaafa jalqabaa fi isa lammaffaa kallattiidhaan walitti hidhu; kanaafuu yeroo raajiin Islaamaa, akka qajeelfama guyyaa tokko waggaa tokkoof jedhu irratti hundaa’uun dursee dubbatame, raajiin sun raajii isaafa jalqabaa fi isa lammaffaa Islaamaa ture; kunis ergaa mala hojii fi ergaa Miller seenaa ergamoota isa jalqabaa fi isa lammaffaa keessatti mirkaneesse ture.

Yeroo seenaa sun Onkoloolessa 22, 1844 irratti xumurametti, malakata torbaffaan afuufamuu jalqabe; malakanni torbaffaanis yeroo tokkoon iyyuu balaa sadaffaa dha, akkasumas icciitii waaqeffannaa, jechuunis Kiristoos isa isin keessa jiru, abdiin ulfinaa sana dha. Malakanni sun ergaa akeekkachiisaa alaa ti, akkasumas ergaa akeekkachiisaa keessaa ti. Kanaafuu, raajii waggaa 2,520 ta’e boqonnaa waggaa torbaffaa lafaaf kennamu waliin walqabata; boqonnaan sun Iyyoobelee illee of keessatti hammata. Onkoloolessa 22, 1844 irratti malakanni torbaffaan raajii waggaa 2,520 fi waggaa 2,300 raawwatamuu keessatti afuufamuu jalqabe.

> Garuu guyyoota sagalee ergamaa torbaffaaffaa sanaa keessatti, yeroo inni afuufu jalqabutti, akka inni garboota isaatti, jechuunis raajotaatti, labsedhetti, iccitiin Waaqayyoo ni raawwatama. Mul’ata 10:7.

1844 ዓ.ም. ጥቅምቲ 22 ዕለተ ስርየት ነበረ፤ መለኸት ኢዮቤልዩ ድማ በዕለተ ስርየት ክነፍሕ ይግባእ ነበር። ካብቲ ጊዜ ጀሚሩ፡ ንሕና ብታሪኽ መልአኽ ሳልሳይ እንነብር ኢና፤ እዚ ድማ ሳልሳይ ወዮ ዝኾነ ሻውዓይ መለኸት እዩ። ብነሓሰ 11, 1840 ሓያል መልአኽ ናይ ራእይ ዓሰርተ ወረደ፣ ከምቲ መልአኽ ናይ ራእይ ዓሰርተ ሸሞንተ ብ9/11 ዝገበሮ፡ ምድሪ ብኽብሩ ከብርሃ ወረደ።

Waggaa 2012 fi hanga Jalqaba bara 2013tti, tartiibni “Gabateewwan Habaaquuq” jedhu qophaa’e; innis maxxansi chaartii pioneerii bara 1843 ta’e, kan Caamsaa bara 1842 keessatti bahe, wajjin wal-simsiifame. Sana booda hundeewwan sochii sanaa kaa’aman; jechuunis, sochii alfa ergamaa jalqabaa fi lammaffaa ta’e iyyuu ta’u, yookaan sochii ergamaa sadaffaa ta’e iyyuu, gabateewwan lama Habaaquuq seenaa fi ergaa keessatti walitti hodhaman. Raajii kufaa Adoolessa 18, 2020, Ebla 19, 1844 wajjin wal-madaale; yeroo turtii fakkeenya sanaa keessattis adeemsi jalqabamee ture.

୩୧ ଡିସେମ୍ବର, ୨୦୨୩ ର ଉନ୍ମୋଚନ ସହିତ ୧,୨୬୦ ଦିନର ଜଙ୍ଗଲୀ ଅବସ୍ଥାର ଶେଷ ହେଲା। ସିଷ୍ଟର ହ୍ୱାଇଟ୍ ଯାହାକୁ “ଅପବିତ୍ର ଅପମାନନା” ବୋଲି ଅଭିହିତ କରିଛନ୍ତି, ସେହିଠାରୁ ଖ୍ରୀଷ୍ଟ ନିଜ ମନ୍ଦିରକୁ ଦୁଇଥର ପରିଶୁଧ୍ଧ କରିଥିଲେ—ଏହା ସ୍ମରଣରେ ରଖିବା ଭଲ। ସେ ଏହା ନିଜ ସେବାକାର୍ଯ୍ୟର ଆରମ୍ଭରେ ଏବଂ ଶେଷରେ କରିଥିଲେ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ସେହି ଦୁଇ ପରିଶୋଧନକୁ ଏକ ଆଲ୍ଫା ଏବଂ ଏକ ଓମେଗା ପରିଶୋଧନ କରିଥିଲେ।

ሲስተር ዋይት የመጀመሪያውን የመቅደስ ማንጻት ከ9/11 እና ከመጀመሪያው ድምፅ ጋር በግልጽ ታመሳስላለች፤ ይህንም ድምፅ እርሷ እንደ ራእይ አስራ ስምንት የመጀመሪያዎቹ ሦስት ቁጥሮች ትለያያለች። ከዚያም የአራተኛውን ቁጥር “ሌላውን ድምፅ” እንደ ሁለተኛው የመቅደስ ማንጻት እንዲሁም እንደ እሑድ ሕግ ትለያያለች። ኤፕሪል 19, 1844 ለሚለራውያን የመጀመሪያው የመቅደስ ማንጻት ነበር፣ ኦክቶበር 22, 1844 ደግሞ ሁለተኛው ነበር። ከ1798 እስከ 1844 ባሉት አርባ ስድስት ዓመታት ውስጥ የሚለራውያን መቅደስ ተገንብቶ ነበር፤ የዚያም የሚለራውያን መቅደስ ግንባታ ፍራክታል በሁለቱ ቅሬታዎች ታሪክ ውስጥ ይገኛል፤ እነርሱም ሁለቱም የመቅደስ ማንጻቶችን ይወክላሉ። ያ ታሪክ ስለ መቅደሱ ነው።

ካብ ጁላይ 18, 2020 ክሳብ ዲሴምበር 31, 2023፡ እተን ድንግላት ብዘመን ምድንጓይ ደቂሰን ነበራ። ምስ ነቕሓ፡ መሠረት ንምንባርን ቤተ መቕደስ ንምትካልን ዘለወን ሓላፍነት ናብ ልበን ይኣቱ። ካብ እቲ ጊዜ ጀሚሩ ክርስቶስ፡ ከም ኣንበሳ ነገድ ይሁዳ፡ ትንቢታዊ ብርሃን ክፈትሕ ጸኒሑ ኣሎ፣ እቲ ዝተፈትሐ ትንቢታዊ ብርሃን ድማ ኩሉ ጊዜ ባህርይ ዝግለጸሉ እምበር ዘይዓብየሉ ሊትመስ ፈተና ብዝውድእ ሰለስተ-ደረጃ ሂደት ፈተና ይፈጥር እዩ። ኣብቲ ሊትመስ ፈተና፡ እተን እሙናት ድንግላት ካብ ኩሉ ኣብ መንጎ ህዝቢ ኣምላኽ ዝተመዝገበ ምግላጽ ሓይሊ ኣምላኽ ዝበለጸ ምፍሳስ መንፈስ ቅዱስ ክቕበላ እየን። ዘይተራእየ ምውሳኽ ብርሃን ክህሉ እዩ። በዚ ድማ፡ ምስ ታሪኽ ሚለራውያን ንታሪኽ እቶም ሚእቲን ኣርብዓን ኣርባዕተን ሽሕ ዘሎ ምምስሳል ዝድግፍ ካልእ ታሪኻዊ መስመር ከቕርብ እየ።

> Garuu si, yaa Daani’el, hamma yeroo dhumaatti dubbii kana cufi, macaafichas chaapi. Namoonni baay’een asii fi achi ni deddeemu; beekumsi ni baay’atas. Innis akkana jedhe; Karaa kee qabadhu, yaa Daani’el; dubbiiwwan kun hamma yeroo dhumaatti cufamanii chaapamanii jiru. Namoonni baay’een ni qulqulleeffamu, ni adii ta’u, ni qoramaas; warri hamaan garuu hammina ni hojjetu; warra hamaa keessaa tokkollee hin hubatu; ogeeyyiin garuu ni hubatu. Daani’el 12:4, 9, 10.

Nuti ijoon kana itti aanutti waan kana itti fufna.

## Tokkummaa

ኤሎን ማስክ እ.ኤ.አ. የካቲት 21 ቀን 2026 “እኛ አሁን ‘ሲንግላሪቲ’ ውስጥ ነን” ብሎ አስረድቶ ነበር።

## ନୈପୁଣ୍ୟ-ପ୍ରଯୁକ୍ତିଗତ ଏକବିନ୍ଦୁତା

Teekinoloojii keessatti “singularity” jedhamuun (yeroo baay’ee “the singularity” qofa jedhama) yeroo gara fuulduraa yaadame tokko dha; yeroo sana guddinni teekinoloojii—kan irra caalaatti ogeessa namtolcheetiin (artificial intelligence) oofamu—akkaan saffisaa fi humna qabeessa ta’ee hanga to’annoo fi hubannoo namaa keessaa darbuutti saffisa, jijjiirama hin tilmaamamnee fi gadi fageenya qabu hawaasa ilmaan namaa keessatti fidee geessu. Yaadni isaa inni bu’uuraa “intelligence explosion” dha: yeroo sirna AI tokko kan nama hunda caalaa ogummaa qabu (yeroo baay’ee Artificial Superintelligence yookaan ASI jedhamee waamamu) uumne, sirni sun ofii isaa irra deebi’ee qopheessuu fi fooyyessu garee namaa kam iyyuu irra saffisaan hojjechuu danda’a. Kun marsaa of-fooyyessuu irra deebi’amu uuma; keessatti dandeettiin yeroo gabaabaa baay’ee keessatti (guyyoota → sa’aatiiwwan → daqiiqaawwan) irra deddeebi’anii dachaa dachaan dabalaa deemti, kunis guddina itti aanu akka dhohinsaatti ta’ee namoota “pre-singularity humans” jedhamaniif hiika qabuun dursee tilmaamuu yookaan kallattiidhaan qajeelchuun akka hin danda’amne taasisa. Jechi “singularity” jedhu fiiziksii fi herrega irraa liqeeffame; achitti “a black hole” keessatti singularity jechuun bakka harkisni lafaa daangaa hin qabne ta’utti seerotni fiiziksii keenya amma jiran diigaman jechuu dha—nutis waan event horizon sanaa booddee ta’u argu yookaan tilmaamuu hin dandeenyu.

Akkasumas, teekinoloojikaal singgulaariitin seenaa keessatti akka “dhuma taatee” tokkootti ilaalama: hamma bakka sanatti adeemsa fuulduraa tilmaamuu dandeenya; garuu isa achi booddee, fuuldurri sammuu namaa kan hin guddifamneef dukkanaa’aa ta’a.

## Seenaa Gabaabaa fi Yaadessitoota Ijoo

1950-መን ዓመታት—የቴክኖሎጂ ለውጥ ፍጥነት እየተጨመረ እንደሚሄድ የተናገረው የሂሳብ ሊቅ John von Neumann ሥራ እና በ1965 ማሽኖች ከራሳቸው ይልቅ የተሻሉ ማሽኖችን ሲነድፉ “የአስተዋይነት ፍንዳታ” እንደሚፈጠር የገለጸው የሂሳብ ሊቅና የምሥጢር ጽሕፈት ባለሙያ I.J. Good ሥራ ውስጥ የመጀመሪያ ዘሮች ታዩ።

1993—Saayintistiin koompitaraa fi barreessaan asoosama saayinsii Vernor Vinge yaada ammayyaa kana barruu isaa, *The Coming Technological Singularity*, keessatti beekamaa taasise. Innis yeroo gidduu 2005–2030tti sammuu namaa caalu uumnuuf akka jirru raaje; sana booddee immoo “barri namaa” akka xumuramu (hiika isaatiin, namoonni gargaarsa malee jiran sammuu olaantuu ta’anii mootummaa qaban deebi’anii akka hin taane) jedhe.

2005—ኢንቬንተር/ፉቱሪስት ሬይ ኩርዝዋይል በመጽሐፉ፣ The Singularity Is Near፣ ይህን ሐሳብ ወደ ዋናው የሕዝብ ትኩረት አመጣው። እርሱ ሲንጉላሪቲው በ2045 አካባቢ እንደሚደርስ ይከራከራል፤ ይህም በኮምፒውተር ኃይል ውስጥ ባለው ኤክስፖነንሻል እድገት (የእርሱን Law of Accelerating Returns በመከተል)፣ ናኖቴክኖሎጂ፣ ባዮቴክኖሎጂ፣ እና የአእምሮ-ኮምፒውተር ግንኙነቶች የሚነዳ ነው። ይህን የጊዜ ሰሌዳ በቋሚነት ጠብቆ ቆይቷል፤ በቅርቡም AGI 2029 እና ሲንጉላሪቲ ~2045 መሆናቸውን እንደገና አረጋግጧል።

## Yeroo Raawwatamuu Danda’an Ilaalchisee Raajiiwwan (akka haala jalqaba bara 2026tti)

Waggaa muraasni gurguddoon, sirnoota yaadaa, fi seerota guddinaa saffisa baayʼee guddaadhaan fooyyaʼaa dhufaniin, waggoota muraasa darban keessatti tilmaamni haala ifaan walitti dhiibamee jira: Ilaalchawwan baayʼee cimaa / yeroo dhihoo (2026–2027): Geggeessitoonni AI beekamoon tokko tokko (fkn., Dario Amodei kan Anthropic, Elon Musk) sammuu ol’aanaa yookaan waan hojii irraan kan isaa wajjin walqixa taʼe, kan ka’umsa singularity ta’uu danda’u, akkuma bara 2026tti yookaan waggoota 1–3 keessatti dhufuu danda’a jechuun ifatti ibsaniiru.

Qorannoowwan ogeeyyii giddu-galeessaa ammallee superintelligence/singularity guutuu argamuuf bara 2040–2050 irratti walitti qabamu.

## Laga bu’aawwan danda’amoo lama

ଉତ୍ତମଲୋକୀୟ / ଆଶାବାଦୀ → ମୂଳଗାମୀ ପ୍ରଚୁରତା, ରୋଗ ଓ ଦାରିଦ୍ର୍ୟର ସମୂଳ ନିରାକରଣ, ମନ-ଅପଲୋଡିଂ କିମ୍ବା ନାନୋଚିକିତ୍ସା ମାଧ୍ୟମରେ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ଅମରତ୍ୱ, ମାନବଜାତିଙ୍କର AI ସହ ଏକତ୍ରୀକରଣ (ଟ୍ରାନ୍ସହ୍ୟୁମାନିଜ୍ମ), ପୂର୍ବରୁ ଅସମାଧେୟ ବୋଲି ଗଣ୍ୟ ବୈଜ୍ଞାନିକ ସମସ୍ୟାମାନଙ୍କୁ କେବଳ କିଛି ମିନିଟ୍‌ରେ ସମାଧାନ କରିଦେବା।

Dystopian / pessimistic → dhabamuu humna namaa/too’annoo dhabuu, wal hin simneessuu (AI galmawwan gatiiwwan namaa irraa gara biraa deeman yookaan isaanitti diinummaa qaban hordofa), kufaatii dinagdee fi hawaasummaa, yookaan illee balaa jiraachuu ilmaan namummaa irratti ga’u.

ሲንጉላሪቲ ማለት ብቻ “baayʼee guddate AI” miti; inni yeroo guddinni teeknooloojii daangaa saffisa baayoloojikaalaa/namummaa keessaa baqatee adeemsa ofiin of bulchu, ofuma isaatiin ariifatee deemu taʼutti ceʼu dha. Kun bara 2026, 2030, 2045 keessa taʼu iyyuu, yookaan matumaa taʼuu baatu iyyuu, yeroo ammaa kana keessatti gaaffilee banamoo seenaa dhala namaa keessaa isa buʼaa guddaa qabu keessaa tokko taʼee jira.

## Dhuma Xumuraa – 1989

Addunyaan Walitti Hidhame Jalqabdi

ውልቃዊ የኮምፒውቲንግ ሁኔታ ከተነጠለ ኮምፒውቲንግ ወደ ተገናኘ ኮምፒውቲንግ የተደረገ ሽግግር። ቲም በርነርስ-ሊ በCERN ዓለም አቀፍ የድር መረብን (World Wide Web) ያቀርባል (1989)። የንግድ የነርቭ መረብ ምርምር ይስፋፋል (ወታደራዊ + አካዳሚያዊ ጥቅም)፣ Intel 80486 ወደ ገበያ ይወጣል—የግል ኮምፒውቲንግ ኃይል በድንገት ይጨምራል፣ ARPANET ወደ ዘመናዊው ኢንተርኔት የሚሆነው አቅጣጫ ሽግግር ያደርጋል። ከዚህ በፊት፣ ኮምፒውቲንግ ኃይለኛ ቢሆንም በአብዛኛው ተለይቶ የተዘጋ ነበር። ከ1989 በኋላ፣ ኮምፒውቲንግ በመረብ ላይ የተመሰረተ ይሆናል። በ1989 የነበሩ የነርቭ መረቦች ገና በመጀመሪያ ደረጃ ላይ ነበሩ፣ በሃርድዌር ውስንነት የተገደቡ ነበሩ፣ እና በአብዛኛው በሕግ-የተደገፉ የስርዓተ-ንድፍ መለያየት ስርዓቶች ነበሩ—ነገር ግን ወታደራዊ ተቋማትና የምርምር ላቦራቶሪዎች ለግብ መምረጥ፣ ለመምራት እና ለምልክት ምደባ የመማር ስርዓቶችን አስቀድመው እየፈተኑ ነበር። ይህ ከዚያ በኋላ ለመጣው ሁሉ መሠረታዊ ማዕቀፍ ነበር።

## Ergaa Sirna Qabeessa Ta’e – 1996

The Internet Commercial Explosion

ୱେବ୍ ସାର୍ବଜନୀନ, ବାଣିଜ୍ୟିକ ଏବଂ ବିଶ୍ୱବ୍ୟାପୀ ହୋଇଯାଏ। ନେଟସ୍କେପ୍ ଏବଂ ବ୍ରାଉଜର ଯୁଦ୍ଧ, ଆମାଜନ୍ ଏବଂ ଇବେ ଦ୍ୱାରା ଅନଲାଇନ୍ ବାଣିଜ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ବୋଲି ପ୍ରମାଣିତ ହୁଏ। ଗୁଗଲ୍ ସ୍ଥାପିତ ହୁଏ (ଷ୍ଟାନଫୋର୍ଡରେ BackRub ଭାବେ, 1996), Windows 95 ର ଗ୍ରହଣ ଭୋକ୍ତାମୁଖୀ କମ୍ପ୍ୟୁଟିଂକୁ ତ୍ୱରାନ୍ବିତ କରେ। 1996 ସେହି ସମୟ, ଯେତେବେଳେ ଇଣ୍ଟରନେଟ୍ କେବଳ ଶିକ୍ଷାକେନ୍ଦ୍ରିକ ରହିନଥାଇ ଅର୍ଥନୈତିକ ରୂପ ଧାରଣ କରେ। 1989 ରେ ନିର୍ମିତ ପାୟାଭୂମି ଏବେ ଭୋକ୍ତାସ୍ତରର ବ୍ୟାପକ ପରିସରକୁ ପହଞ୍ଚେ। ଡଟ୍-କମ୍ ଯୁଗ ୱେବସାଇଟ୍‌ମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ନୁହେଁ—ଏହା ବ୍ୟବସାୟକୁ ଡିଜିଟାଲ୍ ରୂପ ଦେବା ବିଷୟରେ। ଏହି କାଳଖଣ୍ଡ ବାଣିଜ୍ୟ, ବିଜ୍ଞାପନ, ସୂଚନା ଅନ୍ୱେଷଣ ଏବଂ ଯୋଗାଯୋଗର ପ୍ରତିରୂପକୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିଦେଲା।

## Ergaa Humna Qabeessa — 9/11, 2001

Bara Simbilaa + Plaatformii Injalqabe

ሚዲያ ዲጂታይዜሽን + የመጀመሪያ ደረጃ የክላውድ መሠረተ ልማት + ሁልጊዜ የሚሠራ ብሮድባንድ። አፕል iPod-ን ይለቃል (ተንቀሳቃሽ ዲጂታል ሥነ-ምህዳር ይጀምራል)፣ Wikipedia ይጀምራል (የጋራ ዕውቀት መድረክ ሞዴል)፣ የብሮድባንድ ተቀባይነት በፍጥነት ይጨምራል፣ Amazon ደግሞ በኋላ AWS የሚሆነውን ነገር በጸጥታ መገንባት ይጀምራል። ከ9/11 በኋላ የክትትል ቴክኖሎጂ በእጅጉ ፍጥነት ይጨምራል፣ የውሂብ ትንተና መሠረተ ልማትም በፍጥነት ያድጋል። የክላውድ ኮምፒውቲንግ፣ የመድረክ ሥነ-ምህዳሮች፣ የዲጂታል ይዘት ዋናነት፣ ሁልጊዜ የተገናኘ መሠረተ ልማት፣ እንዲሁም ለማህበራዊ ሚዲያና ለስማርትፎኖች የሚሆን መሠረት እዚህ ይኖራል።

## Buqqaatni Ijaarame – Gabatee Habquuq – 2012, 2013

Dargaggoon Barannoo Cimaan Argame

Akkuma Qindaa’aa Artifishaalaa Ammayyaa

Kun kun yeroo murteessaa ta’eedha; yeroo networkiin niyuraalaa yaalii qofa ta’uu irraa dhaabatanii humna hojii irratti mul’atanitti ce’an—riqicha sirrii bara 2001 keessa turee “platform/cloud” jedhamu fi bara 2023 keessa dhukaasa “generative AI” jedhamuun beekkamu gidduu jiru. Fulbaana 2012: AlexNet (networkii niyuraalaa konvoluushinii gadi-fageenyaa ta’e) dorgommii ImageNet keessatti garaagarummaa guddaadhaan injifata—algoriizimoota duraan jiran hunda irratti injifannoo cimaa galmeessuudhaan. Taatee tokkichi kun qorannoo AI keessatti yeroo barnootni gadi-fageenya ammayyaa dhalate akka ta’e waliigalaan beekama. 2012: Gareen Geoffrey Hinton networkoonni niyuraalaa gadi-fageenyaa, GPU irratti leenjifaman, amaloota sadarkaa-sadarkaadhaan ijaaraman ofumaan barachuu akka danda’an mirkaneessu. 2013: Google dhaabbata Hinton (DNNresearch) bitata. Industiriin yeroo tokkotti biliyoona hedduu barnoota gadi-fageenyaatti dhangalaasa. Fooyya’insi GPU kan NVIDIA (CUDA) meeshaa gosa AI keessatti ulaagaadhaan fudhatamu ta’a. Meeshaaleen daataa guddaa (Spark 1.0 bara 2013 gadhiifame) isa kana wajjin ga’umsa argatu; kunis kuusaa daataa baay’ee guddaa barnoota gadi-fageenyaaf barbaachisu dandeessisa.

## Banamuu irraa hiikuu – 2023

Sirna Kalaqa AI Daangaa Ceʼe

AI in argamuu danda’u, itti fayyadamuu danda’u, akkasumas dinagdee keessatti raafama guddaa fiduu danda’u ta’a. “Neural nets fooyya’oo” qofa miti. Kun yeroo AI koodii barreessu, suuraalee uumu, hojiiwwan ogummaa xalayaa irratti hundaa’an ofumaan hojjetu, hojiiwwan yaada-marii fi irratti xiinxaluu bal’inaan babal’isu, akkasumas yeroo jalqabaatiif AI addatti hojii tokko qofaaf qophaa’e ta’uu dhiisee meeshaa hubannoo waliigalaa tajaajilu ta’uudha.

## ٢٠٢٦ – التفرد؟

- 1989 akka yeroo dhumaa mataa isaa banaamuu isaatti (walitti hidhamiinsi neetworkii jalqaba, bu’uura beekumsi addunyaa guutuutti yaa’uuf; kufaatii USSR waliin akka mallattoo daandii yeroo qorumsa dhumaa Adventismii wajjin walqabate).

- 1996 akka ergaa kanaa akka sirna qabeessaatti hundeeffamuu (weebiin daldalaa dinagdee odeeffannoo bal’ina guddaadhaan babal’isa; daldalaa fi argannoo gara dijitaalaatti geeddara).

- 2001 ᱵᱟᱝ ᱵᱚᱠᱛᱟᱹ ᱥᱟᱸᱫᱮᱥ ᱨᱮ ᱥᱟᱠᱛᱤ ᱮᱢᱚᱜ ᱢᱮᱱᱛᱮ (ᱯᱞᱮᱴᱯᱷᱚᱨᱢ, ᱠᱞᱟᱣᱰ, ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱮᱥᱮᱥ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱜᱚᱴᱟ ᱰᱤᱡᱤᱴᱟᱞ ᱮᱠᱚᱥᱤᱥᱴᱮᱢ ᱠᱚ ᱥᱟᱡᱟᱣᱮᱫᱟ, ᱡᱚᱴᱚ ᱠᱷᱚᱵᱚᱨ, ᱢᱚᱵᱟᱭᱤᱞ ᱠᱷᱚᱵᱚᱨ ᱟᱨ ᱡᱟᱱᱟᱢ-ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱟᱫᱮᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ).

- 2012/2013 akka bu’uura sammuu-dandeettii dhugaa kaa’amuutti (buqqaatinsi guddaan barnoota gadi-fageenyaa hubannaa maashinii hojii irra oolchuu fi bal’inaan babal’ifamuu danda’u taasisa).

- 2023 እንደ መክፈቻው ፍጻሜ (የሚያመነጭ ሰው ሰራሽ ብልህነት ወደ አጠቃላይ-ዓላማ እውቀት-ማስተዋል በመሻገር፣ የእውቀት ፍጠርን እና ምክንያታዊ አስተሳሰብን ተደራሽ እና አበረታች አድርጎ ያቀርባል)

Tartiibni guddachuun isaa bareedaadha: sadarkaan tokkoon tokkoon isaanii kan isa duraa irratti walitti qabamee ijaaramuun, walqabsiisummaa → daldaleessuu → naannoo sirna tokkoo → sammuu qabsiisuu → hubannoo jedhamuutti jijjiirama godha.

2012/2013 yeroo murteessaa ce’umsaati; yeroo networkiin niyuraalii barumsa sadarkaa-sadarkaadhaan qindaa’e, ofumaan adeemsifamu raawwachuu danda’u jedhamanii mirkanaa’an (injifannoo AlexNet/ImageNet, hojii Hinton raggaafame, guddinni GPU ni dandeessise), kan kunis dhoohinsa uumamaa 2023 keessa ta’e akka hin oolle taasise. Osoo jijjiiramni ijaarsa 2012 keessa hin dhufin ta’ee, moodeelonni transformer (2017) fi guddinni baay’ee guddaan sadarkaa waliigalaa akka ChatGPT hin oomishan turan.

Back to Articles