Article

# ፓኒየም - ቁጥር አስራ አንድ አስራ አንድ

دەنییال و ئاشکرادان: شایەتی پێشبینی یازدە، یازدە

Author

Jeff Pippenger

Published

August 9, 2025

Formats

PDF
Word
Song MP3

Paanyum qorannoo kana keessatti sadarkaa kana ga’uuf adeemsi dheeraan naaf ta’eera; mata-dureen “Kudha Tokko, Kudha Tokko” jedhus jechuun jechuun Leenci gosa Yihudaa kitaaba Daani’elii fi kitaaba Mul’ataa lamaan isaanii qindeessee seenaa keessaa fi alaa kan seenaa chaappaa sabni Waaqayyoo ittiin mallatteeffamu boqonnaa kudha tokkoffaa fi lakkoofsa kudha tokkoffaatti akka dhihaatu ibsuuf akka ta’e cimsuudha. Yeroo carraan qormaataa cufamu jedhu sana dura jechuun raajii Mul’ata keessatti yeroo inni seenaa raajii keessaa fi alaa sarara lamaan kudha tokko—kudha tokkoon bakka buufaman, kan kitaabota Daani’elii fi Mul’ataa keessatti argaman, dhugaa yeroo sanaa ta’anitti chaappaa itti kaa’ame hiikamuuf ajajni tokko ni kennama.

> Innis naan, “Jechoota raajii macaafa kanaa hin cufin; yeroo sun dhiʼaateera. Inni jalʼaan haa jalʼatu amma iyyuu; inni xuraaʼaan haa xuraaʼu amma iyyuu; inni qajeelaan haa qajeelu amma iyyuu; inni qulqulluun haa qulqullaaʼu amma iyyuu.” Mulʼata 22:10, 11.

“ସମୟ ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ” ପରୀକ୍ଷାକାଳର ସମାପ୍ତିର ଠିକ୍ ପୂର୍ବରୁ, ଏବଂ “ସମୟ ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ” ସେତେବେଳେ ଯେତେବେଳେ “ଯୀଶୁ ଖ୍ରୀଷ୍ଟଙ୍କର ପ୍ରକାଶିତ ବାକ୍ୟ”ର ମୋହର ଖୋଲାଯାଏ।

> Mul’ata Yesuus Kiristoos, isa Waaqayyo waan yeroo gabaabaa keessatti ta’uu qabdu garboota isaa argisiisuuf isaaf kenne; innis ergamaa isaa ergee tajaajilaa isaa Yohannisitti mallattoo dhaan beeksise. Innis dubbii Waaqayyoo, dhugaa-baatummaa Yesuus Kiristoos, akkasumas waan inni arge hundumaa dhugaa ba’e. Namni dubbii raajii kanaa dubbisu eebbifamaa dha; akkasumas warri dubbii isaa dhaga’anii wantoota keessatti barreeffaman eegan eebbifamoo dha; yeroo sun dhihaatee jiraatii. Mul’ata 1:1–3.

Yommuu Leenci sanyii Yihudaa “Mul’ata Yesus Kiristoos” banaa jiru akkuma inni ergaa Iyyita Halkan Giddugaleessaa ji’a Adoolessa bara 2023 irraa eegalee godhaa turetti, banuun sun mul’ata inni “Palmonii,” Lakkofsaajaajaa Dinqisiisaa, yookaan Lakkofsaajaajaa Iccitii akka ta’e ni dabalata. Dhugaa kana fudhachuu dhiisuun adeemsa qormaataa isa kuma dhibba tokkoo fi afurtamii afur chaappessu keessatti kufuu dha.

> Ani dhuguma yaada gara laafinaatti isin bishaaniin cuupha; inni ana booddee dhufu garuu ana caalaa humna-qabeessa; ani kophee isaa baadhachuuf illee kan hin malle dha; inni Hafuura Qulqulluudhaanis ibiddaanis isin cuupha. Mancaafi isaatis harka isaa keessa jira; oobdii isaa guutummaatti qulqulleessa; qamadii isaa kuusaa keessa walitti qaba; garuu haftee qolaas ibidda hin dhaamneen guba. Maatewos 3:11, 12.

> “መቼ እንደዚህ ያለው የማጥራት ሂደት ይጀምራል ብዬ መናገር አልችልም፤ ነገር ግን ብዙ ጊዜ አይዘገይም። ወንፊቱ በእጁ ያለው እርሱ ቤተ መቅደሱን ከሥነ ምግባራዊ ርኵሰቱ ያነጻዋል። አውድማውንም ፈጽሞ ያጠራዋል።” Testimonies to Ministers, 372, 373.

Sararoonni raajii yeroo mallattoo kaaʼamuu akka adeemsa qormaata raajii taʼe adda baasan baayʼinaan guutummaatti ni jiru. Adeemsi qormaataa kun, barattoonni Dubbii raajii Waaqayyoo qorachuuf mala sirrii yookaan dogoggoraa hojii irra oolchuu keessatti dandeettii fi gahumsa isaanii irratti hundaaʼuu isaa ifaadha. Dhugaan kunis galmee hafuuraan kakaafame keessatti akkasuma baayʼinaan ifatti ibsameera.

> Ijoolleen afran kanneeniif immoo Waaqayyo beekumsaa fi dandeettii barumsaa fi ogummaa hundumaa keessatti isaaniif kenne; Daaniʼelis mulʼataa fi abjuu hundumaa hubachuu qaba ture. Guyyaawwan mootichi akka isaan isa duratti dhiʼaatan ajaje sana dhuma irratti, abbootiin warra eegdota mana mootii isaan Nebukadnezaar duratti galche. Mootichis isaanii wajjin dubbate; isaan hunda keessaa Daaniʼel, Hanaaniyaa, Mishaʼel, fi Azariyaa fakkaatu tokko illee hin argamne; kanaafis isaan mooticha dura dhaabatan. Mootichis dhimma ogummaa fi hubannaa hundumaa keessatti, isa isaan irraa gaafate hundumaa irratti, qorattootaa fi falagduu urjii mootummaa isaa hundumaa keessa turan hunda irra dachaa kudhan wayyaa taʼuu isaanii arge. Daaniʼel 1:17–20.

Seera hiikkaa raajii hiikuu keessatti durfaan dhaabatu tokko, dhugaan ragaa lamaatiin akka jabaattee hundeeffamtu dha; warri qajeelfama kana irratti amanamummaa hin qabne immoo ofii isaanii kufaatiif of saaxilu. Yeroo chaappaan kaa’amu keessa adeemsa qorannoo keessaa wanti tokko, seenaa keessaa fi seenaa alaa walitti hidhamiinsa isaanii Daani’elii fi Yohaannis boqonnaa kudha tokkoo fi lakkoofsa kudha tokko keessatti bakka bu’an beekuu of keessatti qabata.

> “Mul’anni Mul’ataa kitaaba chaappameedha, garuu kitaaba banamees dha. Isheen seenaa ajaa’ibsisaa ta’an kanneen guyyoota dhumaa keessatti seenaa biyya lafaa kanaa irratti raawwataman galmeessiti. Barumsi kitaaba kanaa ifaadha; kan iccitii fi hubatamuu hin dandeenye miti. Ishee keessatti sararri raajii inni Daniel keessatti fudhatame sunuma irra deebi’ee kaafameera. Raajiiwwan tokko tokko Waaqayyo irra deebi’ee dubbateera; kanaanis barbaachisummaan isaanii akka hubatamu agarsiiseera. Gooftaan waan gatii guddaa hin qabne irra deebi’ee hin dubbatin.” Manuscript Releases, volume 9, 8.

Daftota Daani'elii fi Mul'ataa markattoota lama bakka bu'u; kumni dhibba afurtamii afur kuma afurtamii afuris immoo boqonnaa kudha tokkoffaa Mul'ataa keessatti akka markattoota lamaatti bakka bu'aniiru. Lakkoofsa kudha tokkoffaa keessatti, markattoonni lamaan, jechuunis Eliyaasii fi Museen bakka bu'anii mul'atan, akkuma Yohaannis zayita affeelamaa keessatti fi Daani'el boolla leencaa keessatti fakkeenyaan agarsiifameetti, du'aa kaafamu. Kumni dhibba afurtamii afur kuma afurtamii afuris Daani'elii fi Yohaannisiin, akkasumas Eliyaasii fi Museedhaan bakka bu'aniiru. Adeemsa qormaataa kan kumicha dhibba afurtamii afur kuma afurtamii afur uumu keessatti milkaa'uuf, bartuun tokko dhugaan markattoota lamaan irratti hundeeffamee akka dhaabatu, daftonni Daani'elii fi Mul'ataa markattoota lama akka bakka bu'an, akkasumas kumni dhibba afurtamii afur kuma afurtamii afur Eliyaasii fi Musee, akkasumas Daani'elii fi Yohaannis akka fakkeenyaan agarsiifaman hubachuu qaba.

Dhugoonni kun dhugoota raajii “kudha tokko, kudha tokko” jedhamuun seenaa keessaa fi alaa keessatti, kan Daaniʼelii fi Mulʼata keessatti bakka buʼamanii wajjin walqabatan keessaa qofa fudhatama gabaabaa dha. Akka Palmoniitti, Kiristoos wal-simsiisummaa kutaa lamaan sanaa keessatti qajeelche; akkasumas kudha tokko dabalataan kudha tokko digdamii lama taʼa; kun immoo digdamii lamaa fi dhibba lamaa keessaa kudhan keessaa tokko, jechuun ushnicha, taʼa; kunis walitti-dhufeenya waaqummaa fi namummaa agarsiisuudha. Palmoniin “digdamii lamaa fi dhibba lama” walitti-dhufeenya waaqummaa fi namummaa bakka buʼa jedhee ragaa lamaan caalaa irratti hundeesse; kun immoo yeroo Inni foon kufe of irratti fudhate qaama nama taʼuu Kiristoos ibsa. Kana gochuudhaan, yoo isaan ulaagaalee wangeelaa guutuu fedhii qabaatan, Kiristoos waaqummaa Isaa namummaa keenya wajjin walitti makuuf fedhii akka qabu, fakkeenya sanyii namaatiif kaaʼe. Kanaafuu waaqummaan fi namummaan dhugaa-baatota lama dha.

“Mul’ata Yesuus Kiristoos” yeroo balballi araarri cufamuuf jedhu sun baname keessatti, Yesuus “Dubbii” Waaqayyoo taʼuu isaa ni dabalata.

> Jalqabatti Dubbiin ture; Dubbiinis Waaqayyoo wajjin ture; Dubbiinis Waaqayyo ture. Inni jalqabuma keessatti Waaqayyoo wajjin ture. Wanti hundinuu isumaan taʼe; isa malee wanti taʼe keessaa tokko illee hin taʼin hafe. Isuma keessatti jireenyi ture; jireenyichis ifa namaa ture. Ifichis dukkana keessatti ni ibsa; dukkannis isa hin hubanne. Yohaannis 1:1–5.

Macaafni Qulqulluun “Dubbii” Waaqayyoo dha; akkuma Kiristoos walitti dhufeenya waaqayyummaa fi namummaa bakka buʼu sana. Macaafni Qulqulluun dhugaa baatota lamaan Kakuu Moofaa fi Kakuu Haaraa bakka buʼa; isaanis Mulʼata boqonnaa kudha tokko keessatti Musee fi Eliyaas dha.

> “Waa’ee dhuga baatota lamaan ilaalchisee raajiin caalaatti akkana jedha: ‘Isaan kunneen muka ejersa lamaan, akkasumas ibsaa lamaan fuula Waaqayyo isa lafaa dura dhaabatanidha.’ ‘Dubbiin kee,’ jechuun faarfataan, ‘miila kootiif ibsaa, karaa kootiif immoo ifa dha.’ Mul’ata 11:4; Faarfannaa 119:105. Dhuga baatonni lamaan kun Caaffata Qulqullaa’oo Kakuu Moofaa fi Kakuu Haaraa bakka bu’u.” The Great Controversy, 267.

Dhugoonni lamaan kun muka ejersa lamaan, ibsaa lamaan, akkasumas Kakuu Moofaa fi Kakuu Haaraa dha; kunis keewwaticha keessatti “Dubbii Kee” jedhamee bakka buʼameera. “Mulʼata Yesus Kiristoos” inni Leenca qomoo Yihudaa tiin yeroo cufiinsa yeroo araarri itti xumuramu sana dura hiikamee banamu, “dabalata beekumsaa isa dhumaa” dha; innis warra keessaa tokko taʼuuf kaadhimatan kumaatama dhibba afurtamii afur sana qoru. “Dabalanni beekumsaa isa dhumaa” kunis fakkeenya durboota kudhanii keessatti ergaa Iyyoo Halkan Walakkaa ti.

> “መልሲሴ እንዲህ ብዬ አልሁት፤ በመቅረዙ ቀኝ በኩልና በግራ በኩል ያሉት እነዚህ ሁለት የወይራ ዛፎች ምንድናቸው? ደግሜም መልሼ እንዲህ ብዬ አልሁት፤ በሁለቱ የወርቅ ቱቦዎች አማካይነት የወርቁን ዘይት ከራሳቸው የሚያፈሱት እነዚህ ሁለት የወይራ ቅርንጫፎች ምንድናቸው? እርሱም መልሶ እንዲህ አለኝ፤ እነዚህ ምን እንደሆኑ አታውቅምን? እኔም አልሁ፤ አይደለም፥ ጌታዬ። እርሱም እንዲህ አለ፤ እነዚህ በምድር ሁሉ ጌታ አጠገብ የሚቆሙት ሁለቱ የተቀቡ ናቸው። ዘካርያስ 4፥11–14። እነዚህ የሕያው የእግዚአብሔር መልእክተኞችን ልብ የሚወክሉትን የወርቅ ሳህኖች ውስጥ ራሳቸውን ያፈሳሉ፤ እነዚህም መልእክተኞች በማስጠንቀቂያና በልመና የጌታን ቃል ለሕዝቡ ይሸከማሉ። ቃሉ ራሱ እንደተወከለው መሆን አለበት፤ ይኸውም በምድር ሁሉ ጌታ አጠገብ ከሚቆሙት ከሁለቱ የወይራ ዛፎች የሚፈስ የወርቅ ዘይት ነው። ይህ በመንፈስ ቅዱስና በእሳት የሚሆን ጥምቀት ነው። ይህም የማያምኑ ሰዎችን ነፍስ ለመረዳት ይከፍታል። የነፍስ ፍላጎቶች ሊሟሉ የሚችሉት በእግዚአብሔር መንፈስ ቅዱስ ሥራ ብቻ ነው። ሰው ከራሱ የተነሣ የልብን ናፍቆት ለማርካትና ምኞቶቹን ለማሟላት ምንም ሊያደርግ አይችልም።” The Seventh-day Adventist Bible Commentary, volume 4, 1180.

Dubbiin Waaqayyoo Macaafa Qulqulluu fi Kiristoos dha; Macaafni Qulqulluunii fi Kiristoos immoo akkuma dhibba afurtamii afur kuma sanaa ragoota lama bakka bu’u. Ragoonni lamaan kun immoo walitti makamuudhaaf waaqayyummaa fi namummaa bakka bu’u. Akkasumas seenaawwan raajii keessaa fi alaa bakka bu’u. Isaan akka ragootaatti, waaqayyummaan namummaa wajjin walitti makame cubbuu akka hin hojjenne ragaa dhiheessan. Akkasumas hariiroo waaqayyummaa fi namummaa gidduu jiru bakka bu’u. Isaan sadarkaa, dabarsituu, ujummoo, ergamoota yookaan mallattoolee biroo kam iyyuu ta’an, kan qunnamtii Waaqayyoo fi nama gidduu jiru agarsiisan, ergaan namatti darbamu yeroo hundumaa jireenya yookaan du’a dha.

> “Isaawwan dibaman warri Gooftaa guutummaa lafaa bira dhaabbatan, iddoo yeroo tokko Seexanaaf akka kiruubii haguuguutti kenname qabatu. Uumamtoota qulqulloota teessoo isaa marsaniin, Gooftaan jiraattota lafaa wajjin walqunnamtii itti fufiinsa qabu eega. Zayitiin warqee fakkaatu ayyaana Waaqayyo ittiin ibsaa amantootaa dhiheessuudhaan akka isaan hin raafamnee fi hin badne eegu agarsiisa. Osoo zayitiin qulqulluun kun ergaawwan Hafuura Waaqayyootiin mootummaa samii irraa hin dhangalaane ta’ee, humnoonni hamaa namoota irratti to’annoo guutuu qabaatu turan.

> “Waaqayyo yeroo nu ergaa inni nuuf ergu hin fudhanne ulfina irraa hir’ata. Akkasitti zayitii warqee inni lubbuu keenya keessatti naquudhaan warra dukkana keessa jiranitti akka darbuuf nuuf kennu didna. Yeroo waamichi, ‘Kunoo, misirrichi dhufeera; isa simachuuf gad ba’aa,’ jedhu dhufu, warri zayitii qulqulluu hin fudhanne, ayyaana Kiristoos garaa isaanii keessatti hin kunuunfanne, akkuma durboota gowwootaa isaanii Gooftaa isaanii simachuuf qophaa’oo akka hin taane ni argatu. Isaan zayitii sana argachuuf humna of keessaa hin qaban, jireenyis isaanii ni caccaba. Garuu yoo Hafuurri Qulqulluun Waaqayyoo kadhatame, yoo akka Museetti, ‘Ulfinni kee naa mul’isi,’ jennee kadhanne, jaalalli Waaqayyoo garaa keenya keessatti ni dhangala’a. Tuuboo warqee sanaan zayitiin warqee sun gara keenya ni darbu. ‘Humnaan miti, aangoodhaanis miti, garuu Hafuura kootiin, jedha Waaqayyo Gooftaan maccaa.’ Ijoolleen Waaqayyoo balaqqeessa ifaa Aduun Qajeelummaa irraa fudhachuun akka ibsaatti biyya lafaa keessatti ni ifu.” Review and Herald, July 20, 1897.

ፈሳሽ እግዚአብሔር መንፈስ ቅዱስ በዳንኤልና በራእይ 11፥11 የታመለከቱት ውስጣዊና ውጫዊ ታሪኮች ውስጥ ይፈስሳል። በዳንኤል ምዕራፍ አሥራ አንድ ቁጥር አሥራ አንድና አሥራ ሁለት ውስጥ የተወከሉ እና ሊለዩ የሚገቡ “ቢያንስ” አራት ትንቢታዊ ባሕርያት አሉ። እንዲሁም በቁጥር አሥራ ሦስት እስከ አሥራ አምስት ውስጥ ሊለዩ የሚገቡ አራት አሉ፣ በቁጥር አሥራ ስድስትም ውስጥ አራት አሉ። እኛ አሁን በዚያው ታሪክ ውስጥ እየኖርን ስለሆነ፣ እንደ ትንቢት ተማሪዎች በቁጥር አሥራ አንድ እስከ አሥራ ስድስት ድረስ ያሉት ምሳሌያዊ ባሕርያት ማን እንደሆኑ መለየት ይገባናል፤ ምክንያቱም እነርሱ በዚያው ምዕራፍ ቁጥር አርባ የተሸሸገውን ታሪክ የሚሸፍን የትንቢት መስመር ይወክላሉ።

Akkasumas kan fakkeenyatti mul’atu, seenaa lakkoofsa afurtamaa, bara 1989 irraa eegalee hiikamuun isaa itti fufe keessatti, namoota achi keessatti bakka bu’an adda baasuun.

> Innis akkana jedhe, Deemi karaa keetii, Daaniʼel; sababiin isaas dubbiin sun hamma yeroo dhumaatti cufamee chaappeffamee jira. Namoonni baayʼeen ni qulqulleeffamu, ni adii taʼu, ni qoramus; hamoonni garuu hammina ni hojjetu; hamoota keessaa tokkollee hin hubatu; ogeeyyiin garuu ni hubatu. Daaniʼel 12:9, 10.

Lakkoofsi afurtamaan yeroo dhumaa, bara 1798tti, yeroo Naapoliyon Faransaayii irraa dhufe phaaphaasii booji’amatti geessetti jalqaba. Sababni Naapoliyoon kun ittiin of qajeelche Waliigaltee Tolentinoo kan bara 1797 keessatti cabee ture irratti hundaa’e. Loltiin Naapoliyoonii fi phaaphaasii kana dura seenaa keessatti fakkeenyaan mul’ifamee ture; seenaa sunis Daani’el boqonnaa kudha tokko lakkoofsota jaha fi torba guutee ture. Waliigalteen gaa’elaa cabee fi mootichi kaabaa mooticha kibbaatiin mo’amuun, kan lakkoofsota jaha fi torbaa guutuu keessatti raawwatame, seenaa bara 1798 keessatti irra deebi’ame; akkasumas kana gochuudhaan isaan raajii Dubbii Waaqayyoo kan lakkoofsota jaha fi torbaa keessatti argamu, akkasumas guutamuu lakkoofsota sanaa jalqaba waraana Ptoleemee Filadelfuus, mootummaa lammaffaa fi mootii Gibxii, fi Antiokas Te’oos, mootii sadaffaa Sooriyaa gidduutti ta’e bakka bu’u. Ptoleemeen mootummaa kibbaa bakka bu’e; Antiokas immoo mootummaa kaabaa bakka bu’e.

ትንቢታዊ ትርጓሜው የሚገልጹት እነዚህ ቁጥሮች፣ ከዚያ ትንቢት ፍጻሜ ጋር በጶልጦሌሚዎስና በአንቲዮኮስ ታሪክ ውስጥ ሲያነጻጽሩ—ይህም በተራው የ1798 ዓ.ም. ውስጥ የናፖሊዮንና የጳጳሱን ታሪክ እንደ ምሳሌ አስቀድሞ ተመልክቶ የሚያመለክት ሲሆን—በአሥራ አንድና በአሥራ ሁለት ቁጥሮች ውስጥ የፑቲንና የዘለንስኪ ታሪክን የሚያመለክቱ ሦስት መስመሮችን ያቀርባሉ። ስለዚህ፣ በ1798 የመጨረሻው ዘመን የናፖሊዮንና የጳጳሱን ታሪክ ይወክላል ብሎ መረዳት በዚያ ላይ ካበቃ ያልተሟላ ነው። ስለ ናፖሊዮንና ጳጳሱ አሥራ ስድስትና አሥራ ሰባት ቁጥሮች ምን እንደሚተነብዩ መረዳት ይገባናል፣ እንዲሁም የጶልጦሌሚዎስና የአንቲዮኮስ ታሪክ ስለዚያው ወቅት ምን እንደሚያስተምር መረዳት አለብን። እነዚያን የእውነት መስመሮች ሲገባን ከዚያ በኋላ እነዚያ ያለፉት ታሪካዊ ፍጻሜዎች የአርባኛውን ቁጥር የመጀመሪያ ታሪክ እየለዩ እንደሆነ ማስተዋል እንችላለን፤ ይህንም ሲያደርጉ ፑቲን፣ በናፖሊዮንና በጶልጦሌሚዎስ አስቀድሞ የተመሰለው—ፑቲን፣ በስድስትና በሰባት ቁጥሮች ውስጥ ቀድሞ የተተነበየው—አሥራ አንድና አሥራ ሁለት ቁጥሮችን በሚፈጽምበት ጊዜ የአርባኛውን ቁጥር መጨረሻም እየለዩ እንደሆነ እንረዳለን።

Waaʼee raajii wajjin hariiroo raajii gidduu bineensaa fi bineensaa, akkuma Yohaannis isaan adda baase, yookaan akkuma Daaniʼel “kan guyyuu fi xuraaʼummaa diigamuu” jedhee isaanii bakka buʼee ibsutti, isaan gama raajiitiin wal fakkaataa guddaa qabu. Yohaannis akkana jedhee dubbata.

> Isaanis bineensichaaf aangoo kenne sana waaqeffatan; akkasumas, “Eenyutu bineensicha fakkaata? Eenyutu isa irratti loluu danda’a?” jedhanii bineensichas waaqeffatan. Mul’ata 13:4.

ଗଜଦ୍ରାଗନଙ୍କୁ ଉପାସନା କରିବା ଅର୍ଥ ପଶୁଙ୍କୁ ଉପାସନା କରିବା, କାରଣ ଉଭୟେ ପୌରାଣିକ ଧର୍ମର ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରନ୍ତି। ଯେପରି ଯୋହନଙ୍କ ପାଖରେ ଦେଖାଯାଏ, ସେପରି ଦାନିଏଲ ମଧ୍ୟ ଦାନିଏଲ ପୁସ୍ତକର ଅଷ୍ଟମ ଅଧ୍ୟାୟର ନବମରୁ ଦ୍ୱାଦଶ ପଦ୍ୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତର “ଛୋଟ ଶିଙ୍ଗ”କୁ ପୌରାଣିକ ରୋମ ଏବଂ ପାପାଳ ରୋମ—ଉଭୟଙ୍କ ପ୍ରତିନିଧି ଭାବେ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି; ଯଦ୍ୟପି ସେ ଏହି ଦୁଇକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ପୃଥକ୍ କରନ୍ତି, କାରଣ ସେ ପୌରାଣିକ ରୋମର ଛୋଟ ଶିଙ୍ଗକୁ ପୁଲ୍ଲିଙ୍ଗ ଅର୍ଥରେ ଓ ପାପାଳ ରୋମର ଛୋଟ ଶିଙ୍ଗକୁ ସ୍ତ୍ରୀଲିଙ୍ଗ ଅର୍ଥରେ ଚିହ୍ନଟ କରନ୍ତି। ସପ୍ତମ ଅଧ୍ୟାୟରେ ଦାନିଏଲ ପୌରାଣିକ ରୋମକୁ ତାହା ପୂର୍ବବର୍ତ୍ତୀ ରାଜ୍ୟମାନଙ୍କଠାରୁ “ଭିନ୍ନ” ବୋଲି ଚିହ୍ନଟ କରନ୍ତି, ଏବଂ ଦାନିଏଲ ଏହାକୁ ମଧ୍ୟ ଆହୁରି ଚିହ୍ନଟ କରନ୍ତି ଯେ ପାପାଳ ରୋମ ମଧ୍ୟ “ଭିନ୍ନ” ଥିଲା। ରୋମ, ସେଥି ପୌରାଣିକ ହେଉ କି ପାପାଳ, ଭିନ୍ନ ଅଟେ। ପୌରାଣିକ ରୋମକୁ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରୁଥିବା ରୋମର ପୁରୁଷ-ପ୍ରତୀକ ଆହାବ ଏବଂ ହେରୋଦଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମର୍ଥିତ ହୋଇଛି। ଉଭୟେ ପାପତ୍ୱର ପ୍ରତୀକମାନଙ୍କ ସହ ବିବାହିତ ଥିଲେ। ସ୍ତ୍ରୀ ହେଉଛନ୍ତି ଚର୍ଚ୍ଚ-ଶାସନ, ଏବଂ ପୁରୁଷ ହେଉଛନ୍ତି ରାଜ୍ୟ-ଶାସନ; ତେଣୁ ଭବିଷ୍ୟଦ୍ବାଣୀୟ ସ୍ତରରେ, ଯେତେବେଳେ ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଏକ ପୁରୁଷ ଏବଂ ଏକ ସ୍ତ୍ରୀ ଏକ ହେବା ବିଷୟରେ କହେ, ସେଥିରେ ଏହି ସତ୍ୟତାକୁ ନିଶ୍ଚିତ କରାଯାଉଛି ଯେ ପୌରାଣିକ ରୋମ ଏବଂ ପାପାଳ ରୋମ ଭବିଷ୍ୟଦ୍ବାଣୀୟ ଅର୍ଥରେ ବହୁତ ସଦୃଶ, କାରଣ ସେମାନେ ଏକ ଦେହ।

Walitti dhumaa kudhan Roomee ibiddaan gubanii foon ishee nyaatanitti, hariiroon Faransaay bara 1798 keessa paaphaasii wajjin qabdu hariiroo Yunaayitid Isteetis paaphaasii wajjin qabaattu fakkeessa.

> Inni gaangurri kudhan ati irra arge, isaan kun sagaagaltittii ni jibbu; ishees duwwaa fi qullaa ni godhu; foon ishee ni nyaatu; ibiddaanis ishee ni gubu. Mul’ata 17:16.

Firaansiin walitti dhufeenya abbootii taayitaa Phaaphaasii wajjin yeroo inni waggaa 538 keessatti Phaaphaasii aangoo irra kaa’e, hojii Yunaayitid Isteetis seera Dilbataa dhihoo dhufu irratti madaa isaanii duʼaa fidu fayyisu keessatti hojjetu agarsiisa.

> Anis bineensa biraa lafa keessaa ol baʼaa jiru nan arge; innis gaanfa lama akka hoolaa qaba ture, garuu akka jawwee dubbata ture. Inni aangoo bineensa isa jalqabaa hundumaa fuula isaa duratti hojjeta; lafti fi warri ishee irra jiraatanis bineensa isa jalqabaa, isa madaan isaa duʼa geessisu fayye, akka waaqeffatan godha. Inni dinqiiwwan gurguddoo hojjeta, hamma fuula namootaa duratti ibidda waaqa irraa gara lafaatti buusuutti. Inni mallattoowwan sana, isa fuula bineensichaa duratti gochuu dandaʼe sanaan, warra lafa irra jiraatan ni gowwoomsa; warri lafa irra jiraatanis bineensa isa billaan madaaʼe, garuu jiraateef, fakkii akka tolchanitti itti dubbata. Mulʼata 13:11–14.

“yeroo dhumaa” kan bara 1798 keessatti raawwatama lakkoofsa afurtamaatiin guutamu, mootii kaabaa hafuuraa mootii kibbaa hafuuraatiin irraa buqqifamuu adda baasa. Seenaa raajii sana jechuun seenaa xumuraa waggoota dhibba kudha lamaa fi jaatama bulchiinsa paaphaasii ti; kanaafuu, amaloonni raajii jalqaba seenaa raajii sanaa jiran xumura irratti bakka bu’u. Bara 538 mootummaa afraffaan raajii Macaafa Qulqulluu mootummaa shanaffaa raajii Macaafa Qulqulluutti karaa bane; bara 1798 immoo mootummaa shanaffaan raajii Macaafa Qulqulluu mootummaa ja’affaa raajii Macaafa Qulqulluutti karaa bane.

538 እንዲሁም በ723 ከ.በ.ዓ. አሦር ኤፍሬምን ወደ ምርኮ በወሰደበት ጊዜ በጀመረው በሌዋውያን ሃያ ስድስት ውስጥ በሰሜናዊው የእስራኤል መንግሥት ላይ የተነገረው የ“ሰባቱ ዘመናት” እርግማን መካከለኛ የመንገድ ምልክት ደግሞ ነው። ስለዚህ 1798 የ538ን ትንቢታዊ ባህርያት ብቻ ሳይሆን የ723 ከ.በ.ዓ.ን ደግሞ ይይዛል። በ723 ከ.በ.ዓ. አሥሩ የእስራኤል ነገዶች በአሦር እየተገለበጡ ነበር፤ ከዚያም አንድ ሺህ ሁለት መቶ ስድሳ ዓመታት በኋላ በ538 አረማዊቱ ሮም በጳጳሳዊቱ ሮም እየተገለበጠች ነበር፤ እርስዋም በተራዋ በ1798 በ“ሰባቱ ዘመናት” መደምደሚያ በፈረንሳይ ተገለበጠች።

୧୭୯୮ ମସିହାରେ ଫ୍ରାନ୍ସ, ଦକ୍ଷିଣର ରାଜା, ପାପାସ୍ତ୍ୱକୁ ସିଂହାସନରୁ ଅପସାରଣ କଲା। ୫୩୮ ମସିହାରେ ଫ୍ରାନ୍ସ, ଅଜାତୀୟ ରୋମର ଦଶଟି ରାଜ୍ୟରେ ବିଖଣ୍ଡନର ପ୍ରମୁଖ ପ୍ରତୀକ ଭାବେ, ପାପାସ୍ତ୍ୱକୁ ସିଂହାସନରେ ବସାଇଲା। ରବିବାରୀୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା ସମୟରେ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ୫୩୮ ମସିହାରେ ଫ୍ରାନ୍ସର ଭୂମିକାକୁ ପୁନରାବୃତ୍ତି କରେ, ଏବଂ ଯେତେବେଳେ ସେହି ଦଶ ରାଜା ପାପାସ୍ତ୍ୱକୁ ଅଗ୍ନିରେ ଦଗ୍ଧ କରି ତାହାର ମାଂସ ଭକ୍ଷଣ କରନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ୧୭୯୮ ମସିହାରେ ଫ୍ରାନ୍ସର ଭୂମିକାକୁ ପୁନରାବୃତ୍ତି କରେ।

Firdiin “yeroo torbaa” mootummoota kaabaa fi kibbaa Israa’el irratti raawwatame, mootummoota kaabaa keessaa ba’aniin dhufe.

> እስራኤል የተበተነ በግ ነው፤ አንበሶች አሳደዱት፤ መጀመሪያ የአሦር ንጉሥ በላው፤ በመጨረሻም ይህ የባቢሎን ንጉሥ ናቡከደነፆር አጥንቶቹን ሰባበረ። ኤርምያስ 50፥17።

ኣሶር ካብ ሰሜን ወጺኣ ብ723 ቅ.ል.ክ. ነተን ዓሰርተ ነገዳት ሰዓረት፣ ባቢሎን ድማ ብ677 ቅ.ል.ክ. ይሁዳን ምርኮኛ ኣበረታታት። እስራኤል ብምስክር ንይሁዳ ሰሜናዊ መንግሥቲ እኳ እንተ ነበረት፣ ክልቲአን መንግሥታት ግና ብጸላእቲ ካብ ሰሜን ስለ ዝተሰዓራ፣ እዚ ኸኣ ንእስራኤልን ንይሁዳን ብኣንጻር እቶም ናብ ምርኮ ዝወሰድዎም ጸላእቲ ደቡባውያን መንግሥታት ይገብሮም። 723 ቅ.ል.ክ. ንጉስ ሰሜን ንሓደ ደቡባዊ ዓሰርተ-ዕጽፊ መንግሥቲ ከም ዝሰዓረ ይውክል። 538 ካብ ኣረማውነት ናብ ጳጳሳውነት ምስግጋር ይውክል፣ ከምኡ ድማ ሓደ ሰሜናዊ መንግሥቲ ንሓደ ዓሰርተ-ዕጽፊ መንግሥቲ ከም ዝሰዓረ ይውክል። 1798 ድማ ሓደ ሰሜናዊ ንጉስ ብሓደ ደቡባዊ ንጉስ፣ ንሱ ድማ ንሓደ ዓሰርተ-ዕጽፊ መንግሥቲ ዝውክል፣ ከም ዝተሳዕረ ይውክል።

> በዚያችም ሰዓት ታላቅ የምድር መናወጥ ሆነ፥ ከተማይቱም አሥረኛው ክፍል ወደቀ፤ በዚያም የምድር መናወጥ ሰባት ሺህ ሰዎች ተገደሉ፤ የቀሩትም ፈሩ፥ ለሰማይም አምላክ ክብር ሰጡ። ራእይ 11፥13።

୫୩୮ ସହିତ ସମ୍ବନ୍ଧିତ ସନ୍ଧିକାଳ, ଯେତେବେଳେ ରୋମ ପୌରାଣିକ ଅବସ୍ଥାରୁ ପାପାଲ ଅବସ୍ଥାକୁ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହେଲା, ସେହି ପରିବର୍ତ୍ତନ ଦାନିୟେଲ ଅଧ୍ୟାୟ ଆଠରେ ପୁରୁଷଲିଙ୍ଗରୁ ସ୍ତ୍ରୀଲିଙ୍ଗକୁ ହୋଇଥିବା ପରିବର୍ତ୍ତନ ମଧ୍ୟ ଅଟେ; ଯାହା ପ୍ରତୀକାତ୍ମକ ଭାବେ ରାଜ୍ୟ-କୌଶଳରୁ ଚର୍ଚ୍ଚ-କୌଶଳକୁ ସୂଚାଏ। “ସାତ ସମୟ”ର ଭବିଷ୍ୟବାଣୀ “ସତ୍ୟ”ର ସ୍ୱାକ୍ଷର ବହନ କରେ; କାରଣ ପ୍ରଥମ ଅକ୍ଷର (୭୨୩ BC) ଇବ୍ରୀ ବର୍ଣ୍ଣମାଳାର ବାଇଶତମ ଏବଂ ଶେଷ ଅକ୍ଷରକୁ (୧୭୯୮) ଚିତ୍ରିତ କରେ, ଯେତେବେଳେ ତେରୋତିଅ ଏବଂ ମଧ୍ୟସ୍ଥ ଅକ୍ଷର ବିଦ୍ରୋହକୁ (୫୩୮) ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରେ। ଦାନିୟେଲ ସ୍ପଷ୍ଟ କରନ୍ତି ଯେ, “ଉଜାଡ଼ର ଅପରାଧ” ବୋଲିଥିବା ପଦବଳୀ ଦ୍ୱାରା ଯେ “ଅପରାଧ” ପ୍ରତୀକୀକୃତ ହୋଇଛି, ତାହା ହେଉଛି ଚର୍ଚ୍ଚ ଓ ରାଜ୍ୟର ସଂଯୋଗ, ଯେଉଁଠାରେ ସେହି ସମ୍ପର୍କରେ ଚର୍ଚ୍ଚର ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ରହେ। ସେହି “ଅପରାଧ” ୫୩୮କୁ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରେ, ଯାହା ଇସ୍ରାଏଲର ଉତ୍ତର ଦଶ ଗୋଷ୍ଠୀଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ “ସାତ ସମୟ”ର ଅବଧିଭିତ୍ତିକ ତିନିଟି ପ୍ରମୁଖ ପଥଚିହ୍ନମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟସ୍ଥ, ଏବଂ ରୂପକତଃ ତେରୋତିଅ ଅକ୍ଷର ଅଟେ।

Bara 1798tti, “yeroon dhumaatii” akka Daniel boqonnaa kudha tokko lakkoofsa afurtama keessatti ibsameetti, Firaansiin warra Waaqayyoo hin amanne, mootichi kibbaa, abbaa irree Phaaphaasummaa, mooticha kaabaa, madaan nama ajjeesu itti geessise. Bara 1989tti immoo Phaaphaasummaan mooticha kibbaa warra Waaqayyoo hin amanne irratti, kan yeroo sana Gamtaa Sooviyeet ta’ee ture, deebii haleellaa kenne. Deebiin haleellaa kunis Tokkummaa Ameerikaa fi Vaatikaan gidduutti waliigaltee iccitii of keessatti hammate. Bara 1989tti Gamtaan Sooviyeet bal’inaan harcaafamee fonqolachuun ergaa raajii lakkoofsa afurtamaa keessatti barreeffame xumura, lakkoofsi itti aanu immoo, jechuun lakkoofsi afurtamii tokko, seera Dilbataa Ameerikaa keessatti argisiisa. Kanaafuu, kufaatii Gamtaa Sooviyeet bara 1989 irraa kaasee hamma seera Dilbataa lakkoofsa itti aanuutti, seenaa dhokataa lakkoofsa afurtamaa keessa jiraachaa turre.

Aayanni afurtammaan ni bara 1798 keessa mootii kibbaa fi kaabaa adda baasee agarsiisuu irraa jalqaba; achiis bara 1989 keessa immoo mootii kibbaa fi kaabaa, akkasumas humna sadaffaa gaariiwwan waraanaa, dooniiwwanii fi abbootii fardeen bakka bu’anin mul’atu ni agarsiisa.

> Yeroo dhumaattis mootichi kibbaa isa in dhiiba; mootichi kaabaas gaarii bubbee fakkaatuun, gaariiwwanii fi abbootii fardeenii wajjin, doonii baayʼee wajjinis isa irratti in dhufa; innis biyyoota keessa in seena, in lolaʼa, in darbas. Daaniʼel 11:40.

“Dhuma xumuraati” bara 1798tti, jeneraalichi Naapoliyoon tokko qaamaan Vaatiikaan seenee, poophicha qabee hidhe. Bara 1989tti haaloo bahuun kan bara 1798 sanaaf taʼe ni raawwatame. Seenaa bara 1798 fi 1989 gidduutti ceʼumsa raajii taʼan kanneen hubatamuu qaban ni turan. Faransaayiin waaqa-hin-jirre jedhu, mootii kibbaa yeroo bara 1798 sana ture, mootii kibbaa hafuuraa isa jalqabaa ture; Raashiyaan Putiin immoo isa dhumaa taʼuuf murtaaʼeera. Faransaay mulʼata Yohannis boqonnaa kudha tokko keessatti ibsamteetti, kunis obboleettii Waayitiin kallattiidhaan Faransaayii waaqa-hin-jirre jedhu jedhamtee adda baafamteerti. Mallattoolee lama keessaa isa tokko kan Faransaayii boqonnaa kudha tokko keessatti adda baasu keessaa tokko Gibxi yoo taʼu, obboleettii Waayitiin kun mallattoo waaqa-hin-jirre jedhuu akka taʼe adda baasti. Boqonnaa sana keessatti bineensi boolla gadi fageenya hin qabne keessaa ol baʼu sun waaqa-hin-jirre jedhu sana ture; innis yeroo sana keessatti seenaatti dhufe.

አምላክን የማይቀበል ሐሳብ በታሪክ ውስጥ በ1798 ዘመን ከፈረንሳይ ጀምሮ ገባ፤ እና እስከ 1989 ድረስ የዚያ አምላክን የማይቀበል ሐሳብ መንፈሳዊ ንጉሥ ሶቪየት ኅብረት ሆኖ ነበር። በ1989 የሶቪየት ኅብረት መጥረግ ከጳጳስ ዮሐንስ ጳውሎስ ሁለተኛ እና ከሮናልድ ሬገን መካከል ባለ ስውር ቃል ኪዳን ፍጻሜ መሠረት መፈጸሙ በዳንኤል ምዕራፍ አሥራ አንድ ቁጥር አሥር ውስጥ በምሳሌ ቀድሞ ተመልክቶ ነበር፤ እንዲሁም ለቁጥር አሥር ሁለተኛ ምስክር በኢሳይያስ ውስጥ ለእስራኤል የሰሜንና የደቡብ መንግሥታት ላይ የተጣሉት የሁለት ሺህ አምስት መቶ ሃያ ዓመታት እርግማኖች በምዕራፍ ሰባት እስከ አሥራ አንድ እንደተቀመጡ በተገለጸው ክፍል ውስጥ ይገኛል።

Kanaaf, 1989 tuqaa ragaalee dhuma baraa hiikuuf qabxiin wabii ta’a. Yeroo sanatti lakkoofsi afurtamni baname. Amma ni beekama lakkoofsi afurtamni bara 1798 keessatti akka jalqabu, seera Dilbataa kan lakkoofsa afurtama tokkoo irrattis akka xumuramu.

በሰንበት ሕግ ጊዜ ዩናይትድ ስቴትስ እንደ ዘንዶ ትናገራለች፣ እናም እንደ ስድስተኛው የመጽሐፍ ቅዱስ ትንቢት መንግሥት አገዛዟን ትፈጽማለች። ለመንገሥ ያላት ዘመን በ1798 ጀመረ፣ በዚያም ጊዜ አምስተኛው መንግሥት ሞት የሚያመጣ ቁስል ተቀበለ። በ1798 ዩናይትድ ስቴትስ የውጭ ዜጎችና የማስነሻ ሕጎችን (Alien and Sedition Acts) አወጣች፤ በዚህም እንደ ስድስተኛው መንግሥት ፍጻሜዋን ከመጀመሪያዋ በእጅጉ አሳየች። ስለዚህ አርባኛው ቁጥር የዩናይትድ ስቴትስን ታሪክ እንደ ስድስተኛው የመጽሐፍ ቅዱስ ትንቢት መንግሥት ያቀርባል።

1798 jechuun qubee afaan Ibrootaa keessaa isa jalqabaa ti; seerri Dilbataa immoo qubee afaan Ibrootaa keessaa isa digdamii-lammaffaa fi isa dhumaa ti; 1989 ammoo waymarkii giddugaleessaa ta’ee fincila lakkoofsa kudha-sadii fi qubee afaan Ibrootaa keessaa isa kudha-sadaffaadhaan mootummaa argatu bakka bu’a. 1989 fincila walta’insa iccitii Reagan antii-kiristoosii raajii Macaafa Qulqulluu keessatti ibsame waliin godhe bakka bu’a. 1989 pirezidaantota saddeet dhumaa keessaa isa jalqabaa, kan yeroo fincilli mootummaa seera bu’uuraa irratti dabalaa deemuun mootummaa qaban, beeksisa. 1989 Adeentistoota Guyyaa Torbaffaa gidduutti adeemsa qormaataa, kan gosa waaqeffattootaa lama uumuuf qophaa’e, jalqabe. Amanamoonni muraasa; amanamoonnii hin taane hedduu dha. 1989 waymarkii giddugaleessaa lakkoofsa afurtamaa bakka bu’a; fincila qubee kudha-sadaffaadhaan mootummaa argatu illee bakka bu’a. Lakkoofsi afurtamni mallattoo “dhugaa” ni baata.

Aayaanni afurtamaffaa dhuma keeyyata sanaa keessatti mootummoota kaabaa fi kibbaa kanneen seenaa keessatti gara dhumaatti wal irraa adda taʼan qaba. Akkasumas Ameerikaa, isa Yohaannis akka raajii sobaa isa biyya lafaa gara Armagedoonitti geessuuf bineensaa fi jawwee wajjin hojjatuutti ibse, ni qaba. Mootiin kibbaa aayaana afurtamaa keessatti jawweedha; mootiin kaabaa bineensadha; gaariiwwan, dooniiwwanii fi abbootiin fardeenii raajii sobaadha. Raawwatamuun aayaana afurtamaa bara 1989 keessatti aayaana kudha tokko irraa hanga kudha shaniitti hubachuuf amala raajii barbaachisaa taʼa. Yoo waaʼee bara 1989 irratti sirrii hin taane, waaʼee seenaa harʼa keessa jirru ilaalchisee loojikiidhaan sirrii taʼuu hin dandeessu.

Bara 1989 hanga seera Dilbataa sanaatti waraanni bakka bu’aa sadan papasummaa tajaajilan lakkoofsota kudhan irraa kaasee hanga kudha-shanitti keessatti argamu. Lakkoofsotni kun seenaa walitti fufiinsaan tokko taʼee ilaalamuu qabu; guutamuu seenaa lakkoofsota kudhan irraa kaasee hanga kudha-shanitti keessatti waraana sadii kana keessatti “Anxookoos Maagnus” inni tokkoo fi isuma walfakkaataan ni mulʼata.

Waraanni sadan lamaan hundi sarara raajii tokkoo dha; sababiin isaas Antiokas Maagnus waraana sadan isaanii keessaa tokkoon tokkoon isaanii keessatti ture. Keeyyanni kudhan fi Isaayaas 8:8 guutamuu keeyyata afurtamaffaa bara 1989 keessatti taʼeef dhugaa-baatota lama ta’u. Keeyyanni afurtamaffaan keeyyata kudhanii fi Isaayaas 8:8 keessatti qabxii wabii dha. “Gaariiwwan waraanaa, dooniiwwanii fi abbootii fardaa” jechuun mul’ata Yohannis boqonnaa kudha sadii keessatti gaanfa lama bineensa lafaa sanaa argisiisu. Dhuma irratti, yeroo Ameerikaan “akka bineensa guddaa dubbattu” gaanfawwan lamaan sun siʼachi Riphaabilikaanizimii fi Pirotestaantizimii miti. Yeroo sanatti warri Pirotestaantota jedhaman Kaatoolikizimii wajjin ni hirmaatu; mootummaa mootummaa heera irratti hundaaʼe immoo gara abbaa-irree tti ni geeddarama. Yeroo sana keessatti gaanfawwan lamaan bineensa lafaa sanaa humna dinagdee fi humna waraanaa ta’u. Mul’ata Yohannis boqonnaa kudha sadii keessatti Ameerikaan addunyaan mallattoo bineensichaa fudhachuu akka qabdu, akka bitatanii fi gurguratan, akkasumas soda du’aatiin ni dirqisiifti. Gaanfawwan lamaan sun “dooniiwwan” jechuun humna dinagdee bakka bu’anii fi “abbootii fardaa fi gaariiwwan waraanaa” jechuun humna waraanaa bakka bu’an; isaanis Daani’el keessatti ibsaman.

1989ti yeroo seenaa guutamuu loltoota Raafiyaa fi Paaniyuum lakkoofsota kudha tokko hanga kudha shaniitti hojii irra oolchu, mala raajii wal fakkaataa kan 1989 fi kufaatii Gamtaa Sooviyeetii hubachuuf itti fayyadame sanatti fayyadamuun akka barbaachisu hundeessa; sababiin isaas Antiiyookus Maagnus loltoota sadan hunda keessatti, kan lakkoofsota kudha hanga kudha shaniitti dhiyaatan keessatti, bakka bu’ee ture. Antiiyookus humna gaariiwwan, dooniiwwanii fi abbootii fardeenii bakka bu’a; inniis bara 1989tti Roonaald Reegan ture, pirezidaantota saddeet keessaa isa jalqabaa, kan keessatti inni dhumaa immoo isa ja’affaa ta’ee, amma isa saddeettaffaa ta’ee warra torban keessaa ta’eera.

Akkuma Isaayyaas boqonnaa digdamii sadiitti ibsametti, aangoon paappaasummaa, (sanyii lafaa wajjin ejja raawwattu sun) yeroo mootummaa Ameerikaa Tokkummaa, isa mootummaa jaʼaffaa raajii Macaafa Qulqulluutti taʼe, keessa dhokfamee turuu qaba ture. Bara 1989tti Ameerikaan Tokkummaa, kan Antiookus Maagnus fakkeenyaan agarsiifamte, waraana ishee bineensa waaqeffannaa dhabuu, isa bara 1798 keessatti madee duʼaa itti kenne, irratti geggeessitutti humna bakka buʼaa paappaasummaa turte.

ଦଶମ ଶ୍ଲୋକରୁ ପନ୍ଦରଶ ଶ୍ଲୋକ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତର ତିନୋଟି ଯୁଦ୍ଧ ଉତ୍ତରର ରାଜା ଓ ଦକ୍ଷିଣର ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ହୋଇଥିବା ଯୁଦ୍ଧକୁ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରେ; ଯେଉଁଠାରେ ଉତ୍ତରର ରାଜା, ତୂରର ଗୁପ୍ତ ବେଶ୍ୟା ଭାବେ, ନିଜ ଶକ୍ତିର ପୁନଃସ୍ଥାପନା ଏବଂ ନାସ୍ତିକତାର ରାଜା—ଅର୍ଥାତ୍ ଦକ୍ଷିଣର ରାଜା—ଙ୍କ ପରାଜୟ ଦିଗରେ ଅଗ୍ରସର ହେଉଥିବାବେଳେ ପରୋକ୍ଷ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ବ୍ୟବହାର କରେ। ଦଶମରୁ ପନ୍ଦରଶ ଶ୍ଲୋକ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତର ଏହି ତିନୋଟି ଯୁଦ୍ଧର ଐତିହାସିକ ପୂରଣଗୁଡ଼ିକ ଆମକୁ ଶିଖାଏ ଯେ, ପ୍ରଥମ ଏବଂ ଶେଷ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆଣ୍ଟିଓକସ୍ ମ୍ୟାଗ୍ନସ୍ ବିଜୟୀ ହୋଇଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ମଧ୍ୟଭାଗର ଯୁଦ୍ଧରେ ସେ ପରାଜିତ ହୋଇଥିଲେ। 1989 ମସିହାରେ ରୋନାଲ୍ଡ ରିଗାନଙ୍କ ବର୍ଷଗୁଡ଼ିକ, ପୋପ ଜନ୍ ପଲ୍ ଦ୍ୱିତୀୟ ଏବଂ ସୋଭିଏତ୍ ୟୁନିଅନ୍‌ର ପତନ ସହିତ ସମ୍ବନ୍ଧିତ ଭବିଷ୍ୟବାଣୀମୂଳକ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟଗୁଡ଼ିକର ଏକ ସମାନାନ୍ତର ରୂପ ଏହି ତିନୋଟି ଯୁଦ୍ଧର ଶେଷଟିରେ ରହିବ, କାରଣ ପରୀକ୍ଷାକାଳ ସମାପ୍ତ ହେବାର ଠିକ୍ ପୂର୍ବରୁ ଏହି ଶ୍ଲୋକଗୁଡ଼ିକ ଅମୁଦ୍ରିତ ହୁଏ। ଯେପରି ଚାଳିଶତମ ଶ୍ଲୋକ 1798ରେ ଅମୁଦ୍ରିତ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ପୁନର୍ବାର 1989ରେ ମଧ୍ୟ, ସେପରି ଶେଷ ସମୟରେ, ଜୁଲାଇ 2023ରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ସେହି ଶ୍ଲୋକ ପୁନି ଅମୁଦ୍ରିତ ହେଲା।

Yesuus Kiristoos mul’ata jechuun yeroo qorannoon cufamuuf jedhu keessatti hiikamee ifa ba’a; innis dhugaa ol’aanaa kana of keessaa qaba; jechuunis Yesus inni jalqabaa fi inni dhumaa ta’uu isaa, akkasumas akkuma kanaan dhuma jalqabaatiin yeroo hunda fakkeenyaan agarsiisuudha. Qorannoon Adveentizimiif seera Dilbataatti cufama; yeroo cufamuu qorannoo sanaa dura immoo Mul’anni Yesuus Kiristoos hiikamee ifa ba’a. Ergaan balbala cufamaa seera Dilbataatti xumuramu ergaa Iyya Halkan Walakkaa ti; innis seenaa Millerootaa keessatti balbala cufamaa Onkololeessa 22, 1844tti geesse. Hiikamni bara 1798 keessa jalqaba lakkoofsa afurtamaa ta’e, kan akkasumas jalqaba Ameerikaa akka mootummaa ja’affaa raajii Macaafa Qulqulluu ta’e, hiikama bara 1989 keessa giddugala lakkoofsa afurtamaatti ta’e fi jalqaba xumura adeemsaan Ameerikaa fakkeesse. Hiikamni bara 1798 keessa kan bara 1989 fakkeesse sun, hiikama ergaa Iyya Halkan Walakkaa bara 2023tti ta’eef dhuga-baatota lama bakka bu’a. Sararri, mallattoolee daandii isaa sadii 1798, 1989 fi 2023 wajjin, hojii keessaa durboota kudhan qulqulleessuu fi sarara alaa mootummaa ja’affaa raajii Macaafa Qulqulluu adda baasa.

በአሥራ አንደኛው ቁጥር የቀረበው ውጊያ፣ አንጢዮኮስ በጶሎሜዎስ በተሸነፈበት በራፍያ ጦርነት ፍጻሜውን ያገኘው፣ የጳጳሳዊውን ውክልና ኃይል ሽንፈት ይወክላል፤ እርሱም በዚህ የአሁኑ ውጊያ ውስጥ የዩክሬን ናዚዎች ሲሆኑ፣ ከምዕራባዊ አውሮፓ የዓለምአቀፋዊ አቋም ያላቸው መንግሥታት ጋር ተባብረዋል፤ እነዚህም EU እና NATO የሚገኙባቸው ሲሆኑ፣ ከተባበሩት መንግሥታት የፖለቲካና የኢኮኖሚ ዓለምአቀፋዊዎች ጋርም በአንድ እርምጃ የሚሄዱ ናቸው። አንጢዮኮስ ማግኑስ በሦስቱም ውጊያዎች ላይ ከነበረ እና በደቡብ ንጉሥ ላይ የቆመውን የጳጳሳዊ ውክልና ኃይል የሚወክል ከሆነ፣ እንዴት በ1989 ዩናይትድ ስቴትስ ሊሆን ይችላል፣ ከዚያም በራፍያ ጦርነት እንደ ምሳሌ የቀረቡት ዩክሬናውያን ሊሆኑ ይችላሉ፣ ከዚያም በፓኒየም ጦርነት እንደገና ዩናይትድ ስቴትስ ሊሆን ይችላል? አሥረኛው ቁጥር ለአሥራ አንድ እስከ አሥራ አምስት ቁጥሮች ቁልፍ ነው፤ ምክንያቱም በ1989 ያገኘው ፍጻሜ የሦስቱ የውክልና ጦርነቶች የመጀመሪያውን ትንቢታዊ ባሕርይ ምሳሌ አድርጎ ይቀርባልና። አንጢዮኮስን የጳጳሳዊ ውክልና ኃይል በማለት ለመለየት፣ ነገር ግን ዩናይትድ ስቴትስን በሦስቱም ውጊያዎች ላይ ሳይተገብሩ፣ ያለው ትንቢታዊ ማስረጃ ምንድን ነው?

Ukrain yuddhara itihasare, yāhāku Rāphiāra yuddha dvārā pratīkatmaka rūpare darśāyāichi, sehi itihāsare hi Yeukt Rāṣṭra Āmerikā Ukrainara Nāzīmānanku nija pratinidhi-śakti bhābare byabahāra karithilā, yebe ki semāne sehi papatāntrara eka pratīmūrti gaḍhuchanti—sehi śakti, yāhā sadā ebam kebala nija aśuddha kārya karāibā pāin pratinidhi-śaktimānanku hi byabahāra kare.

Gaaffii waaʼee aangoo bakka-buutotaa kan keeyyata kudhanii hamma kudha-shanii jiran deebisuuf, amaloota Antiochus akka fakkeenyaatti qaban irratti qorannaa raajii barbaachisa. Waraanonni Diadochi walitti buʼiinsawwan 323–281 Dh.K.D. gidduutti Diadochi gidduutti taʼan turan; isaanis jeneraallotaa fi dhaaltota Aleksaandar Guddichaa turan, maqaan “Diadochi” jedhu immoo afaan Giriikiitiin “dhaaltota” jechuu dha. Isaan duʼa isaa booddee bara 323 Dh.K.D. keessatti mootummaa isaa balʼaa toʼachuuf wal lolan. Antiochus inni jalqabaa Antiochus I Soter ture; inni ilma Seleucus I Nicator, isa keessaa tokko kan Diadochi (dhaaltota) Aleksaandar ture, mootummaa Seleucid hundeessee ture.

Maqaan Antiyookas jechuun nama bakka buʼee dhaabbatu, deeggarsa kennuuf jedhamuudhaan hubatamuu dandaʼa. Antiyookas mallattoo Roomaa ti; Roomaan paaphaasummaa immoo Kiristoos-diddaa dha, innis akkuma Antiyookas fakkeenya walfakkaataa qaba. Maqaan Antiyookas ilmi hundeessaa mootummaa Seleucid jedhu bakka buʼaa ture; hiika sanaan Antiyookas bakka abbaa isaa buʼee dhaabbate, bakka buʼaa isaa ture. Obboleettiin Waayit Seexanaa fi paaphaasii lamaan isaanii iyyuu Kiristoos-diddaa akka taʼan ibsitee, paaphaasiin bakka buʼaa Seexanaa lafa irratti akka taʼe ni dubbattti. Innis mootummaa Seleucid keessatti maqaa mootummaa-dhaalaa beekamaa taʼe; kunis gar tokko walqabsiisummaa isaa Antiyookas I Soter fi magaalaa Antiyookiyaa wajjin kan kaʼe dha; magaalattiinis maqaa abbaa ykn ilma Seleucus I irraa moggaafamte. Paaphaasiin bakka buʼaa Seexanaa dha; akkasumas, fakkeenyaatiin maqaan Antiyookas bakka buʼaa abbaa isaa, hundeessaa mootummaa kaabaa kan mootummaa-magaalaa isaa Baabilon keessa kaaʼe, ni bakka buʼa.

ଆଲେକ୍ସାଣ୍ଡର ମହାନଙ୍କ ୩୨୩ ଖ୍ରୀଷ୍ଟପୂର୍ବରେ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ, ତାଙ୍କର ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ଦିଆଡୋଖିମାନଙ୍କ (ଉତ୍ତରାଧିକାରୀମାନଙ୍କ) ମଧ୍ୟରେ ଖଣ୍ଡଖଣ୍ଡ ହୋଇଗଲା। ବାବିଲୋନର ବିଭାଜନରେ (୩୨୩ ଖ୍ରୀଷ୍ଟପୂର୍ବ), ସେଲ୍ୟୁକସଙ୍କୁ ପ୍ରଥମେ ଆଲେକ୍ସାଣ୍ଡରଙ୍କ ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ପ୍ରତିନିଧି-ଶାସକ ପେର୍ଡିକ୍କାସଙ୍କ ଅଧୀନରେ କମ୍ପାନିୟନ ଅଶ୍ୱାରୋହୀ ସେନାର ସେନାପତି ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ କରାଯାଇଥିଲା (ଏହା ଏକ ସମ୍ମାନନୀୟ ସାମରିକ ପଦବୀ ଥିଲା)। ୩୨୧ ଖ୍ରୀଷ୍ଟପୂର୍ବ ସୁଦ୍ଧା, ପେର୍ଡିକ୍କାସଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ଏବଂ ଦିଆଡୋଖିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆହୁରି ଆଲୋଚନା-ବିଚାରଣା ପରେ, ଟ୍ରିପାରାଡିସସର ବିଭାଜନ ସମୟରେ ସେଲ୍ୟୁକସଙ୍କୁ ବାବିଲୋନିଆର ସାତ୍ରାପ (ଶାସକ) ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ କରାଯାଇଥିଲା। ୩୧୬ ଖ୍ରୀଷ୍ଟପୂର୍ବରେ, ଅନ୍ୟ ଜଣେ ଦିଆଡୋଖ ଆଣ୍ଟିଗୋନସ ପ୍ରଥମ ମୋନୋଫ୍ଥାଲ୍ମସ, ଆଣ୍ଟିଗୋନସଙ୍କ ବୃଦ୍ଧିଶୀଳ ଶକ୍ତିକାରଣରୁ ସେଲ୍ୟୁକସଙ୍କୁ ବାବିଲୋନରୁ ପଳାଇବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରିଥିଲେ। ସେଲ୍ୟୁକସ ମିଶରରେ ପ୍ଟୋଲେମୀ ପ୍ରଥମ ସୋଟରଙ୍କ ପାଖରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଲେ। ୩୧୨ ଖ୍ରୀଷ୍ଟପୂର୍ବରେ, ପ୍ଟୋଲେମୀ ଯୋଗାଇଦେଇଥିବା ଏକ ଛୋଟ ସେନାବଳ ସହ ସେଲ୍ୟୁକସ ପୁନର୍ବାର ବାବିଲୋନକୁ ଫେରିଲେ। ସେ ଆଣ୍ଟିଗୋନସଙ୍କ ସେନାବଳକୁ ପରାଜିତ କରି ବାବିଲୋନକୁ ପୁନଃ ଅଧିକାର କଲେ, ଏବଂ ଏହା ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିକେନ୍ଦ୍ରର ସ୍ଥାପନାକୁ ଚିହ୍ନିତ କଲା। ଏହି ଘଟଣାକୁ ପ୍ରାୟତଃ ସେଲ୍ୟୁସିଡ ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଭାବେ ଗଣାଯାଏ, ଏବଂ ଐତିହାସିକ କାଳଗଣନାରେ ୩୧୨ ଖ୍ରୀଷ୍ଟପୂର୍ବକୁ ସେଲ୍ୟୁସିଡ ଯୁଗର ଆରମ୍ଭ ଭାବେ ମନାଯାଏ।

୧ାଵୁଲୁ ନାମଟି ଗ୍ରୀକ ଭାଷାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି ଏବଂ selas (σέλας) ନାମକ ମୂଳ ଶବ୍ଦରୁ ଆସିଛି, ଯାହାର ଅର୍ଥ “ଆଲୋକ,” “ଦ୍ୟୁତି,” କିମ୍ବା “ଶିଖା”। ଏହି ନାମ ଦ୍ୟୁତିମାନତା କିମ୍ବା ପ୍ରକାଶକତାକୁ ସୂଚିତ କରେ, ଯାହା ସେଲ୍ୟୁସିଡ୍ ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ସ୍ଥାପକ ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଆଲୋକବାହକ ଥିବା ପିତାଙ୍କର ପ୍ରତିରୂପ ଭାବେ ଦର୍ଶାଉଥିବା Seleucus I Nicator ପରି ଜଣେ ପ୍ରମୁଖ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ଅଟେ।

> “Addunyaa keessatti bu’aa fi ulfina argachuuf, waldoonni mootummaa lafaa keessaa namoota guguddoo ta’an irraa jaallatamuu fi deggarsa barbaaduuf geggeeffamte; akkasitti immoo, Kiristoosin gattee, bakka bu’aa Seexanaa—episkooppii Roomaa—tti amanamummaa kennuuf kakaafamte.” The Great Controversy, 50.

ଆନ୍ଟିଓକସ୍ ମାଗ୍ନୁସ୍ ପାପାଳ ଶକ୍ତିର ପ୍ରତିନିଧିକୁ ସୂଚିତ କରେ, ଯେପରି ପୋପ୍ ଶୈତାନଙ୍କ ପ୍ରତିନିଧିକୁ ସୂଚିତ କରନ୍ତି। ଆନ୍ଟିଓକସ୍‌ର ପ୍ରତୀକାତ୍ମକତା ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରତିନିଧି ଶକ୍ତିମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସୁଯୋଗ ଦେଇଥାଏ, ଯେପରି ଅନେକ ପୋପ୍ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି। ରିଗାନ୍ 1989 ମସିହାର ପ୍ରତିନିଧି ଥିଲେ, 2014 ମସିହାରେ ଉକ୍ରେନ୍ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ରର ପ୍ରତିନିଧି ହେଲା, ଏବଂ ଟ୍ରମ୍ପ୍ ପାନିଅମ୍‌ର ଯୁଦ୍ଧ ସମୟର ପ୍ରତିନିଧି ଅଟନ୍ତି। ରିଗାନ୍ ପ୍ରଥମ ଥିଲେ, ଟ୍ରମ୍ପ୍ ଶେଷ ଅଟନ୍ତି, ଏବଂ ଜେଲେନ୍ସ୍କି ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଥିବା ବିଦ୍ରୋହ ଅଟନ୍ତି।

Back to Articles