Article

# ਯੋਏਲ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ਅਤੇ ਲਾਓਦੀਸੀਆ ਦੀ ਸੱਤਵੇਂ-ਦਿਨ ਦੀ ਐਡਵੈਂਟਿਸਟ ਕਲੀਸਿਆ - ਨੰਬਰ ਬਾਈਂ

ਨੰਬਰ ਬਾਈ

Author

Jeff Pippenger

Published

January 2, 2026

Formats

PDF
Word

ਪਿਛਲੇ ਲੇਖ ਵਿੱਚ “ਸੱਪਾਂ ਦੀ ਸੰਤਾਨ” ਵਾਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਇਸਰਾਏਲ ਦੇ ਚਾਰ ਹਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਅਸੀਂ ਅੱਧੇ ਰਸਤੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੇ ਸੀ। ਮੱਤੀ ਵਿੱਚ, ਯੂਹੰਨਾ ਅਤੇ ਯਿਸੂ ਦੋਵੇਂ ਫਰੀਸੀਆਂ ਅਤੇ ਸੱਦੂਕੀਆਂ ਨੂੰ ਸੱਪਾਂ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਵਾਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਯੂਹੰਨਾ ਪਰਖ ਦੀ ਉਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੇ ਆਰੰਭ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਿਤਵ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਉਸ ਵੇਲੇ ਪਛਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਸਿਖਾਇਆ ਕਿ ਯਿਸੂ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੋਂ ਆਉਣਾ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਖਲਿਹਾਣ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਫ਼ ਕਰੇਗਾ। ਯਿਸੂ ਨੇ ਯੂਹੰਨਾ ਦੀ ਪਰਖ-ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਕੇ ਹੋਰ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਸ਼ੇਬਾ ਦੀ ਰਾਣੀ ਅਤੇ ਨੀਨਵੇਹ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ। ਨਿਆਂ ਚੌਥੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਰਗ ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਿਤਾ ਸ਼ੈਤਾਨ ਹੈ। ਯਿਸੂ ਨੇ ਚੌਥੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਵੱਲੋਂ ਨਿਸ਼ਾਨ ਮੰਗਣ ਦੇ ਮਸਲੇ ਨੂੰ ਵੀ ਜੋੜਿਆ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਭ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸਪਸ਼ਟ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਸੀ।

ਮੱਤੀ ਤੇਈਂਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰੀਸੀਆਂ ਅਤੇ ਸਦੂਕੀਆਂ ਉੱਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ “ਹਾਇਆਂ” ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਪਰਖ ਅਤੇ ਨਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਫਿਰ ਤੋਂ ਅੰਤਿਮ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਬਾਈਂਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਤੇਈਂਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦੀਆਂ ਹਾਇਆਂ ਦੀ ਪਿਛੋਕੜ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

> ਜਦੋਂ ਫਰੀਸੀ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਹੋਏ ਸਨ, ਤਾਂ ਯਿਸੂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, ਕਹਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਤੁਸੀਂ ਮਸੀਹ ਬਾਰੇ ਕੀ ਸੋਚਦੇ ਹੋ? ਉਹ ਕਿਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ?

> ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਦਾਊਦ ਦਾ ਪੁੱਤਰ।

> ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਦਾਊਦ ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭੂ ਕਿਵੇਂ ਆਖਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਬੈਠ, ਜਦ ਤੱਕ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਤੇਰੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਚੌਕੀ ਨਾ ਬਣਾ ਦਿਆਂ? ਸੋ ਜੇ ਦਾਊਦ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭੂ ਆਖਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?

> ਅਤੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਉਸ ਨੂੰ ਇਕ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਵੀ ਉੱਤਰ ਨਾ ਦੇ ਸਕਿਆ; ਅਤੇ ਉਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਿਸੇ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਕੋਈ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੁੱਛਣ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਨਾ ਕੀਤੀ। ਮੱਤੀ 22:41–46.

ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹੋਰ ਪਰਸਪਰ ਸੰਬੰਧ ਲਈ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਬੰਦ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਦ ਯਿਸੂ ਅਗਲੇ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਅੱਠ ਹਾਇਆਂ ਦਾ ਉਲੇਖ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਤੇਰਹੀਂ ਆਇਤ ਵਿੱਚ ਹਾਏ ਇਸ ਗੱਲ ਲਈ ਹੈ ਕਿ ਸਵਰਗ ਦੇ ਰਾਜ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅੰਤਲੀ ਵਰਖਾ ਸਵਰਗ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਢਾਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਅੱਠ ਹਾਇਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਹਨ ਜੋ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਉਹ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਖੋਲ੍ਹਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਨਹੀਂ ਖੋਲ੍ਹ ਸਕਦਾ, ਅਤੇ ਉਹ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਬੰਦ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਨਹੀਂ ਬੰਦ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ, ਸਿਸਟਰ ਵਾਈਟ ਨੂੰ ਉਹ ਲੋਕ ਵਿਖਾਏ ਗਏ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਸੀਹ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਕੇ ਪਰਮ-ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਨਾ ਕੀਤਾ, ਸਗੋਂ ਆਪਣੀਆਂ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾਵਾਂ ਉਸ ਖਾਲੀ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਵੱਲ ਭੇਜੀਆਂ ਜਿੱਥੇ ਸ਼ੈਤਾਨ, ਮਸੀਹ ਹੋਣ ਦਾ ਡੌਂਗ ਰਚ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਵਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਸਭ ਕੁਝ ਠੀਕ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਪਰਮ-ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

> “ਬਹੁਤੇ ਲੋਕ ਮਸੀਹ ਨੂੰ ਅਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਲੀਬ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਵਿੱਚ ਯਹੂਦੀਆਂ ਦੇ ਰਾਹ ਨੂੰ ਭੈ ਨਾਲ ਤੱਕਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਉਸ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਉਸ ਅਪਮਾਨਜਨਕ ਦੁਰਵਿਹਾਰ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਮਝਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਉਸ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਨਾ ਤਾਂ ਪਤਰਸ ਵਾਂਗ ਉਸ ਦਾ ਇਨਕਾਰ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਯਹੂਦੀਆਂ ਵਾਂਗ ਉਸ ਨੂੰ ਸਲੀਬ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦੇ। ਪਰ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ, ਜੋ ਸਭ ਦੇ ਹਿਰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਪ੍ਰੇਮ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਯਿਸੂ ਲਈ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਪਰਖ ਲਈ ਲਿਆਇਆ ਹੈ। ਸਾਰਾ ਸਵਰਗ ਪਹਿਲੇ ਦੂਤ ਦੇ ਸੰਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਵਾਗਤ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰਤਮ ਰੁਚੀ ਨਾਲ ਦੇਖ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਪਰ ਬਹੁਤੇ, ਜੋ ਯਿਸੂ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਮ ਕਰਨ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਜੋ ਸਲੀਬ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹੋਏ ਅੰਸੂ ਵਗਾਉਂਦੇ ਸਨ, ਉਸ ਦੇ ਆਉਣ ਦੀ ਸ਼ੁਭ ਖ਼ਬਰ ਦਾ ਠੱਠਾ ਉਡਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਸੰਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਭਰਮ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਵੈਰ ਕੀਤਾ ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਮ ਰੱਖਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਲੀਸਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲੇ ਸੰਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਅਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਲਾਭਾਨਵਿਤ ਨਾ ਹੋ ਸਕੇ; ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਹ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਦੀ ਪੁਕਾਰ ਤੋਂ ਲਾਭ ਪਾ ਸਕੇ, ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰਾਹੀਂ ਯਿਸੂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਸਵਰਗੀ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਦੇ ਮਹਾਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸੀ। ਅਤੇ ਪਹਿਲੇ ਦੋ ਸੰਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਅਸਵੀਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਮਝ ਨੂੰ ਇੰਨਾ ਅੰਧਕਾਰਮਈ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਤੀਜੇ ਦੂਤ ਦੇ ਸੰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਹੀਂ ਦੇਖ ਸਕਦੇ, ਜੋ ਮਹਾਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਦਾ ਮਾਰਗ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਜਿਵੇਂ ਯਹੂਦੀਆਂ ਨੇ ਯਿਸੂ ਨੂੰ ਸਲੀਬ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਾਇਆ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਨਾਮਮਾਤਰ ਕਲੀਸਿਆਵਾਂ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਸੰਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸਲੀਬ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਹਾਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਦੇ ਮਾਰਗ ਦੀ ਕੋਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਉਹ ਉੱਥੇ ਯਿਸੂ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਤੋਂ ਕੋਈ ਲਾਭ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕਦੇ। ਯਹੂਦੀਆਂ ਵਾਂਗ, ਜੋ ਆਪਣੀਆਂ ਨਿਸ਼ਫਲ ਬਲੀਆਂ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਵੀ ਉਸ ਭਾਗ ਵੱਲ ਆਪਣੀਆਂ ਨਿਸ਼ਫਲ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾਵਾਂ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਨੂੰ ਯਿਸੂ ਛੱਡ ਚੁੱਕਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਸ਼ੈਤਾਨ, ਇਸ ਧੋਖੇ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਧਾਰਮਿਕ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਕਥਿਤ ਮਸੀਹੀਆਂ ਦੇ ਮਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਓਰ ਖਿੱਚਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਬਲ, ਆਪਣੇ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਝੂਠੇ ਅਚਰਜ-ਕਰਤੱਬਾਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਫੰਦੇ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਦੇਵੇ।” Early Writings, 258–261.

ਚੌਦਹਵੀਂ ਆਇਤ ਵਿੱਚ ਵਿਧਵਾਵਾਂ ਦੇ ਘਰ ਨਿਗਲ ਜਾਣ ਅਤੇ ਲੰਬੀਆਂ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾਵਾਂ ਕਰਨ ਲਈ ਹਾਏ ਹੈ। ਪੰਦਰਹਵੀਂ ਆਇਤ ਦਾ ਹਾਏ ਇਸ ਲਈ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਧਰਮਾਂਤਰਿਤ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲੋਂ ਦੁੱਗਣਾ ਨਰਕ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਬਣਾ ਦੇਂਦੇ ਹਨ। ਸੋਲਹਵੀਂ ਤੋਂ ਬਾਈਵੀਂ ਆਇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਦੁਸ਼ਟ ਲੋਕ ਮੰਦਰ ਦੀ ਸੌਂਹ ਚੁੱਕਦੇ ਹਨ।

> “ਇਹ ਸਿਸਟਰ ਵ੍ਹਾਈਟ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਪਰ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਦੂਤ ਨੇ ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੇਣ ਲਈ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਪਰਮਾਤਮਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬੁਲਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਹੁਣ ਤੋਂ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਵਿਰੋਧੀ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਨਾ ਕਰੋ। ਉਹਨਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਹਦਾਇਤ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮਸੀਹੀ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਉਹ ਸ਼ੈਤਾਨ ਦੇ ਗੁਣ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਆਤਮਾ, ਬਚਨ ਅਤੇ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਸੱਚਾਈ ਦੀ ਉੱਨਤੀ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਉਸ ਰਾਹ ਉੱਤੇ ਤੁਰ ਰਹੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਸ਼ੈਤਾਨ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਦੀ ਕਠੋਰਤਾ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਹ ਅਧਿਕਾਰ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਿਆ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਦਾ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਯੋਗ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਮਹਾਨ ਅਧਿਆਪਕ ਆਖਦਾ ਹੈ, ‘ਮੈਂ ਉਲਟਾਂਗਾ, ਉਲਟਾਂਗਾ, ਉਲਟਾਂਗਾ।’ ਬੈਟਲ ਕ੍ਰੀਕ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਆਖਦੇ ਹਨ, ‘ਯਹੋਵਾਹ ਦਾ ਮੰਦਰ, ਯਹੋਵਾਹ ਦਾ ਮੰਦਰ ਅਸੀਂ ਹਾਂ,’ ਪਰ ਉਹ ਸਧਾਰਣ ਅੱਗ ਵਰਤ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਦੁਆਰਾ ਨਰਮ ਅਤੇ ਵਸ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਗਏ।” Manuscript Releases, volume 13, 222.

ਤੇਈਂ ਅਤੇ ਚੌਵੀਹਵੀਂ ਆਇਤ ਵਿੱਚ ਨਿਆਂ, ਦਇਆ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸਯੋਗਤਾ ਦੀ ਅਣਦੇਖੀ ਕਰਨ ਉੱਤੇ ਹਾਏ ਹੈ। ਪੱਚੀਹ ਅਤੇ ਛੱਬੀਹਵੀਂ ਆਇਤਾਂ ਪਿਆਲੇ ਦੇ ਬਾਹਰਲੇ ਪਾਸੇ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਦੇ ਦਿਖਾਵੇ ਬਾਰੇ ਹਨ, ਪਰ ਅੰਦਰਲੇ ਪਾਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ।

> “‘ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਇਹ ਖਜ਼ਾਨਾ ਹੈ,’ ਪ੍ਰੇਰੀ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ, ‘ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਭਾਂਡਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਤਾਂ ਜੋ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਉੱਤਮਤਾ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਦੀ ਹੋਵੇ, ਸਾਡੀ ਨਹੀਂ।’ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਆਪਣੀ ਸੱਚਾਈ ਨੂੰ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਦੂਤਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਇਹ ਉਸ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਉਹ ਮਨੁੱਖੀ ਜਨਾਂ ਨੂੰ, ਅਰਥਾਤ ਕਮਜ਼ੋਰੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ, ਆਪਣੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਦੇ ਕਾਰਜ ਵਿੱਚ ਸਾਧਨਾਂ ਵਜੋਂ ਚੁਣਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਮੋਲ ਖਜ਼ਾਨਾ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਭਾਂਡਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਮਨੁੱਖਾਂ ਰਾਹੀਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਆਸ਼ੀਸ਼ਾਂ ਸੰਸਾਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣੀਆਂ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਉਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਪਾਪ ਦੇ ਅੰਧਕਾਰ ਵਿੱਚ ਚਮਕਣੀ ਹੈ।” Acts of the Apostles, 330.

ਤਦ ਸਤਾਈ ਅਤੇ ਅਠਾਈ ਆਇਤਾਂ ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਨੂੰ ਚੂਨਾ-ਫੇਰੇ ਹੋਏ ਕਬਰਾਂ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਯਸਾਯਾਹ ਅਧਿਆਇ ਬਾਈ ਦੇ ਸ਼ੇਬਨਾ ਨਾਲ ਜੋੜ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਸ਼ੇਬਨਾ ਉਸ ਅਦਭੁਤ ਕਬਰ ਵਿੱਚ ਅਹੰਕਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜੋ ਉਹ ਆਪਣੇ ਲਈ ਬਣਵਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਪਰ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ; ਕਿਉਂਕਿ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚੋਂ ਕੱਢ ਕੇ ਇੱਕ ਦੂਰਲੇ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦੇਵੇਗਾ। ਉਹ ਦੂਰਲਾ ਖੇਤ ਬੇਥੇਲ ਦੇ ਉਸ ਝੂਠੇ ਨਬੀ ਦੀ ਕਬਰ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਤੀਕਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਅਣਆਗਿਆਕਾਰੀ ਨਬੀ ਨੂੰ ਉਸੇ ਕਬਰ ਵਿੱਚ ਦਫਨ ਹੋਣ ਲਈ ਲੈ ਆਇਆ। ਤਦ ਅੱਠਵਾਂ ਹਾਏ ਆਖਦਾ ਹੈ:

> ਹੇ ਲਿਖਾਰੀਓ ਅਤੇ ਫ਼ਰੀਸਿਓ, ਕਪਟਿਓ, ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਤੇ ਹਾਏ! ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਨਬੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਬਰਾਂ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਧਰਮੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਮਾਧਾਂ ਨੂੰ ਸਜਾਉਂਦੇ ਹੋ, ਅਤੇ ਆਖਦੇ ਹੋ, ਜੇ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਪਿਉ-ਪੁਰਖਿਆਂ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਨਬੀਆਂ ਦੇ ਲਹੂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀ ਨਾ ਹੁੰਦੇ। ਇਸ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਆਪਣੇ ਵਿਰੁੱਧ ਗਵਾਹ ਹੋ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹੋ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਬੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਆਪਣੇ ਪਿਉ-ਪੁਰਖਿਆਂ ਦੇ ਪਾਪ ਦਾ ਮਾਪ ਭਰ ਦਿਓ।

> ਹੇ ਸੱਪੋ, ਹੇ ਵਿਸ਼ਧਰਾਂ ਦੀ ਸੰਤਾਨ, ਤੁਸੀਂ ਨਰਕ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਬਚ ਸਕੋਗੇ?

> ਇਸ ਲਈ, ਵੇਖੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਨਬੀਆਂ, ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਮਨੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਲੇਖਕਾਂ ਨੂੰ ਭੇਜਦਾ ਹਾਂ; ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਮਾਰੋਗੇ ਅਤੇ ਸਲੀਬ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਾਓਗੇ; ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀਆਂ ਸਭਾਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋੜੇ ਮਾਰੋਗੇ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੋਂ ਸ਼ਹਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੀਛਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸਤਾਓਗੇ; ਤਾਂ ਜੋ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵਹਾਇਆ ਗਿਆ ਸਭ ਧਰਮੀ ਲਹੂ ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਤੇ ਆ ਪਵੇ, ਧਰਮੀ ਹਾਬੀਲ ਦੇ ਲਹੂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਬਰਕਿਆਹ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਜ਼ਖਰਿਆਹ ਦੇ ਲਹੂ ਤੱਕ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਮੰਦਰ ਅਤੇ ਵੇਦੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।

> ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹਾਂ, ਇਹ ਸਭ ਗੱਲਾਂ ਇਸ ਹੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਉੱਤੇ ਆ ਪੈਣਗੀਆਂ। ਮੱਤੀ 23:29–36।

ਸੱਪ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਧਰਾਂ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਹਨ, ਇਸ ਪਾਸੇਜ ਵਿੱਚ ਨਿਆਂ ਅਧੀਨ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਪਾਸੇਜ ਵਿੱਚ ਨਿਆਂ ਸ਼ੇਬਾ ਦੀ ਰਾਣੀ ਅਤੇ ਨੀਨਵੇਹ ਦੀ ਸਾਕਸ਼ੀ ਦੇ ਆਧਾਰ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਹਾਬਿਲ ਤੋਂ ਜ਼ਖ਼ਰਿਆਹ ਤੱਕ ਦੇ ਲਹੂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਉੱਤੇ ਹੈ। ਚੌਥੀ ਪੀੜ੍ਹੀ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਧਰ ਹਨ, ਦਾ ਨਿਆਂ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਇਸਰਾਏਲ ਦੇ ਬਾਹਰੀ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚੋਂ ਦੋ ਸਾਕਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਇਸਰਾਏਲ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚੋਂ ਦੋ ਸਾਕਸ਼ੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲੂਕਾ ਅਧਿਆਇ ਤਿੰਨ ਚੌਥੀ ਅਤੇ ਆਖ਼ਰੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਵਿਸ਼ਧਰਾਂ ਬਾਰੇ ਚਾਰ ਹਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਆਖ਼ਰੀ ਹਵਾਲਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਕੇਵਲ ਮੱਤੀ ਅਧਿਆਇ ਤਿੰਨ ਦਾ ਸਮਾਂਤਰ ਹੈ। ਚਾਰ ਹਵਾਲੇ ਇਹ ਪਛਾਣ ਕਰਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਦੇ ਘਰ ਦੇ ਅੰਤਿਮ ਨਿਆਂ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਚੌਥੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੌਰਾਨ, ਇੱਕ ਵਰਗ ਆਪਣਾ ਚਰਿੱਤਰ ਸ਼ੈਤਾਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਧੀਆਂ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰੇਗਾ, ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਵਰਗ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਧੀਆਂ ਵਜੋਂ। ਪਰਖ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ, ਜੋ ਵੱਖਰੇ ਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਦੂਤ ਜੋ ਵਾਚਾ ਦੇ ਦੂਤ ਲਈ ਰਾਹ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਉੱਚੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਧਰਮ-ਗ੍ਰੰਥ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਤਾਣੇ-ਬਾਣੇ ਵਿੱਚ, ਨਾਮ ਕੇਵਲ ਚਿੰਨ੍ਹ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਸਗੋਂ ਫੁਸਫੁਸਾਉਂਦੀਆਂ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀਆਂ ਹਨ—ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਸਤਹ ਹੇਠਾਂ ਗਾਏ ਗਏ ਦੂਜੇ ਗੀਤ, ਜੋ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਆਦਮ ਤੋਂ ਨੂਹ ਤੱਕ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਦੇ ਨਾਮਾਂ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਾਕ-ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਵਸਥਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਇੱਕ ਐਸਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਿਤ ਇਤਿਹਾਸ ਨਾਲ ਅਨੁਰੂਪ ਹੈ। Adam ਦਾ ਅਰਥ “ਮਨੁੱਖ” ਹੈ, ਅਤੇ Seth ਦਾ ਅਰਥ “ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ” ਹੈ। Enosh ਦਾ ਅਰਥ “ਮਰਣਹਾਰ” (ਮੌਤ ਦੇ ਅਧੀਨ) ਹੈ, ਅਤੇ Kenan ਦਾ ਅਰਥ “ਸ਼ੋਕ” ਹੈ। “ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ/ਆਸ਼ੀਸ਼” (Mahalalel) ਦੇ ਰਾਹੀਂ, ਸੁਰਗ “ਹੇਠਾਂ ਉਤਰੇਗਾ” (Jared)। ਸੁਰਗ “ਸਮਰਪਿਤ ਜਾਂ ਅਭਿਸ਼ਿਕਤ ਜਣੇ” (Enoch) ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੇਠਾਂ ਉਤਰਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ Methuselah (“ਜਦੋਂ ਉਹ ਮਰੇਗਾ, ਇਹ ਭੇਜਿਆ ਜਾਵੇਗਾ”) ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਨਿਆਂ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਪਵਿੱਤਰ ਆਤਮਾ ਦੇ ਇੱਕ “ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ” ਉਡੇਲ ਦੇ ਸ਼ਿਖਰ-ਬਿੰਦੂ ਵਾਂਗ ਹੋਵੇਗੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਿਤਵ Lamech (ਸਾਹ) ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ Methuselah ਨਾਲ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੁੜਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਦੀ ਪੁਕਾਰ ਦੂਜੇ ਦੂਤ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਸੀ। Methuselah ਦੂਜਾ ਦੂਤ ਸੀ ਅਤੇ Lamech ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਦੀ ਪੁਕਾਰ, ਜਿਸ ਦਾ ਸ਼ਿਖਰ ਨੂਹ ਦੇ ਜਲ-ਪਲਾਵਨ ਵਿੱਚ ਆਇਆ।

ਹੋਰ ਨਿਚੋੜ ਕੇ ਕਹੀਏ, ਤਾਂ ਇਹ ਨਾਮ ਇਹ ਐਲਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ: “ਪਹਿਲੇ ਆਦਮ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਮਰਣਹਾਰ ਠਹਿਰਾਇਆ ਗਿਆ, ਜੋ ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਮੌਤ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੈ; ਪਰ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਦੀ ਆਸ਼ੀਸ਼ ਰਾਹੀਂ ਮਸੀਹ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਉਤਰ ਕੇ ਆਉਣ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਸਲੀਬ ਉੱਤੇ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਦੁਆਰਾ ਨਿਆਂ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਵਿੱਤਰ ਆਤਮਾ ਦਾ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਉਡੇਲ ਹੋਇਆ।”

ਇਹ ਦਸ ਨਾਮ ਸੁਸਮਾਚਾਰ ਦੇ ਸੰਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਸਮੇਟਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਪਿਛਲੀ ਵਰਖਾ ਤੱਕ ਧਰਤੀ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਰੇਖਾ ਖਿੱਚਦੇ ਹੋਏ ਦੂਜੇ ਆਗਮਨ ਵਿੱਚ ਪਰਾਕਾਸ਼ਠਾ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਪ੍ਰਤੀਕਵਾਦ, ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸਮਕੱਖ ਨੂੰ ਲੱਭਦਾ ਹੈ। ਉਤਪੱਤੀ ਅਲਫਾ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਪੁਸਤਕ 7 ਦੇ 144,000 ਮੋਹਰਬੰਦ ਬਾਕੀਏ ਵਿੱਚ ਓਮੇਗਾ ਪੂਰਤੀ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਯਹੂਦਾ ਦਾ ਅਰਥ “ਸਤਿਕਾਰ” ਹੈ, ਰਊਬੇਨ ਦਾ ਅਰਥ “ਵੇਖੋ, ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ” ਹੈ, ਗਾਦ ਦਾ ਅਰਥ “ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ/ਫੌਜ” ਹੈ, ਆਸ਼ੇਰ ਦਾ ਅਰਥ “ਖੁਸ਼/ਧੰਨ” ਹੈ, ਅਤੇ ਨਫ਼ਤਾਲੀ ਦਾ ਅਰਥ “ਕੁਸ਼ਤੀ” ਹੈ। ਮਨੱਸ਼ੇਹ ਦਾ ਅਰਥ “ਭੁਲਾਣ ਵਾਲਾ” ਹੈ, ਸ਼ਿਮਓਨ ਦਾ ਅਰਥ “ਸੁਣਨਾ” ਹੈ, ਲੇਵੀ ਦਾ ਅਰਥ “ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ/ਲੱਗਿਆ ਹੋਇਆ” ਹੈ, ਇੱਸਾਖਾਰ ਦਾ ਅਰਥ “ਇਨਾਮ” ਹੈ, ਜ਼ਬੂਲੂਨ ਦਾ ਅਰਥ “ਆਦਰ/ਨਿਵਾਸ” ਹੈ, ਯੂਸਫ਼ ਦਾ ਅਰਥ “ਵਾਧਾ” ਹੈ, ਅਤੇ ਬਿਨਯਾਮੀਨ ਦਾ ਅਰਥ “ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਦਾ ਪੁੱਤਰ” ਹੈ।

ਜੋ ਯਹੂਦਾ ਦੇ ਗੋਤ ਦੇ ਸਿੰਘ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਅਤੇ ਚੰਗੇ ਭਾਗ ਨਾਲ ਧੰਨ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਯਾਕੂਬ ਵਾਂਗ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਦੀ ਪਰਖੀ ਹੋਈ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਸੰਘਰਸ਼ ਰਾਹੀਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਉਸ ਪਵਿਤ੍ਰੀਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਭੁਲਾ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਦੇ ਬਚਨ ਨੂੰ ਸੁਣਨ ਦੁਆਰਾ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਅੱਗੇ ਚੱਲ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਸੀਹ ਨਾਲ ਇੱਕ ਵਾਚਿਕ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਨਾਮ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਮਸੀਹ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਸਿੰਘਾਸਨ ਉੱਤੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਨਿਵਾਸ ਕਰਨ, ਆਕਾਸ਼ੀ ਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਠਾਏ ਜਾਣ, ਜਦੋਂ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਦਾ ਹੈ—ਬਾਬਲ ਵਿੱਚੋਂ ਵੱਡੀ ਭੀੜ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸੱਜੀ ਬਾਂਹ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਜੋਂ ਬੁਲਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ।

ਲਿਆਹ ਦੇ ਛੇ ਪੁੱਤਰ ਰੂਬੇਨ, ਯਹੂਦਾ, ਸ਼ਿਮਓਨ, ਲੇਵੀ, ਇਸਸਾਖਾਰ ਅਤੇ ਜ਼ਬੂਲੂਨ ਸਨ। ਉਸ ਦੀ ਦਾਸੀ ਜ਼ਿਲਪਾਹ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਾਮ ਦਾ ਅਰਥ “ਸੁਗੰਧਿਤ ਟਪਕਣਾ” ਹੈ, ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਸਨ—ਗਾਦ ਅਤੇ ਆਸ਼ੇਰ। ਰਾਖੇਲ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਯੂਸੁਫ਼ ਅਤੇ ਬਿਨਯਾਮੀਨ ਸਨ। ਰਾਖੇਲ ਦੀ ਦਾਸੀ ਬਿਲਹਾਹ ਦਾ ਅਰਥ “ਲਜਾਲੂ ਜਾਂ ਡਰਪੋਕ” ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾਨ ਅਤੇ ਨਫ਼ਤਾਲੀ ਸਨ। ਭਵਿੱਖਬਾਣੀਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਦਿੱਤੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਵਿਚਾਰ ਲਈ ਕਈ ਰੇਖਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਤਪੱਤੀ ਅਧਿਆਇ ਪੰਜ ਵਿੱਚ ਅਲਫਾ ਅਤੇ ਦੱਸ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਤੋਂ ਭਿੰਨ, ਓਮੇਗਾ ਦੇ ਬਾਰਾਂ ਵੰਸ਼ਜ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਇਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀਕ ਪਰਿਵਰਤਨ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇੱਕ ਲੱਖ ਚੁਮਾਲੀ ਹਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਦਾਨ ਦਾ ਉਲੇਖ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਮਨੱਸ਼ੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਇਫ਼ਰਾਇਮ ਦੀ ਥਾਂ ਲੈ ਲਈ।

ਉਤਪੱਤੀ ਦੀ ਅਲਫਾ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਓਮੇਗਾ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਨਾਲ ਸੰਗਤ ਰੱਖਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਤਪੱਤੀ ਮੁਕਤੀ ਵਿੱਚ ਮਸੀਹ ਦੇ ਦਿਵਿਆ ਕੰਮ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਅਲਫਾ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਦੀ ਓਮੇਗਾ ਪੂਰਤੀ ਵਿੱਚ, ਉਸੇ ਅਲਫਾ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਵਾਅਦੇ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਨੂੰ ਪੂਰਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਨਾਂ ਰੇਖਾਵਾਂ ਦਾ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ ਅਕਸਰ ਧਰਮ-ਸ਼ਾਸਤਰੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕਦੇ ਵੀ ਰੇਖਾ ਉੱਤੇ ਰੇਖਾ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਨਾਲ ਨਹੀਂ। ਉਤਪੱਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀਆਂ ਦੋ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀਆਂ ਦੋ ਗਵਾਹ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਦੂਜੇ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਬੋਲਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਾ ਲਿਖਤੀ ਸਾਖੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਹ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਸਾਖੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਦੂਜੀ ਰੇਖਾ ਪ੍ਰਤੀਕਾਤਮਕ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਧਰਮ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ ਕਿ ਉਤਪੱਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਨਾਮਾਂ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸੰਦੇਸ਼ ਬਾਰੇ ਸਿਰਫ਼ ਉਪਰਲੀ ਪੱਧਰ ਦੀਆਂ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਕਰ ਲੈਣ। ਜੋ ਕੁਝ ਉਹ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਉਹ ਇੱਕ ਨਵੀਂ-ਨਵੀਂ ਗੱਲ ਵਜੋਂ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਮਨੁੱਖੀ ਬੁੱਧੀ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਵੱਧ ਬੋਲਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨਾਮਾਂ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਰੂਪਕ ਨੂੰ ਦੇਖ ਲੈਣ ਦੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਧਰਮਧਾਰੀ ਦਿਖਾਵੇਬਾਜ਼ ਸਮਰੱਥਾ ਤੋਂ ਸਾਬਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਇਸ਼ਮਾਏਲ ਦੇ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੇ ਸੰਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ। ਉਹ ਮੱਤੀ ਅਤੇ ਲੂਕਾ ਵਿੱਚ ਯਿਸੂ ਦੀਆਂ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀਆਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ। ਉਹ ਯਹੂਦਾ ਦੇ ਆਖਰੀ ਸੱਤ ਰਾਜਿਆਂ ਅਤੇ ਇਸਰਾਏਲ ਦੇ ਆਖਰੀ ਸੱਤ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀਆਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ, ਨਾਂ ਹੀ ਯਹੂਦਾ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸੱਤ ਰਾਜਿਆਂ ਜਾਂ ਇਸਰਾਏਲ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸੱਤ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀਆਂ ਨੂੰ।

ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਉਹ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ, ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਭਾਵ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਗੂਗਲ ਤੋਂ ਪੁੱਛੋ ਕਿ ਕੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀਆਂ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਉੱਤਰ “ਹਾਂ” ਹੋਵੇਗਾ—ਉਤਪੱਤੀ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਆਦਮ ਤੋਂ ਨੂਹ ਤੱਕ ਲਈ—ਅਤੇ “ਹਾਂ” ਹੀ ਇਕ ਲੱਖ ਚੁਆਲੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਲਈ ਵੀ। ਪਰ ਕੀ ਉਹ ਉਤਪੱਤੀ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ਦੇ ਅਧਿਆਇ ਗਿਆਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਬਰਾਮ ਦੇ ਦਸ ਵੰਸ਼ਜਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਢੰਗ ਨਾਲ ਲਾਗੂ ਕਰਦੇ ਹਨ? ਨਹੀਂ। ਕੀ ਉਹ ਕਾਇਨ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਅਤੇ ਸੇਥ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਦੇ ਹਨ? ਹਾਂ, ਪਰ ਅਸਲ ਅਰਥ ਤੋਂ ਇੰਨੇ ਦੂਰ ਕਿ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਹੀ ਵਿਸ਼ੇ ਉੱਤੇ ਹੋਣ। ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਉਹ ਮੱਤੀ ਅਤੇ ਲੂਕਾ ਵਿੱਚ ਮਸੀਹ ਦੀਆਂ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀਆਂ ਦੀ ਚਰਚਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਉਹ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੂਰ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਤੁਸੀਂ ਪੁੱਛਦੇ ਹੋ, ਇਹ ਗੱਲ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਿਉਂ ਹੈ? ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਰਾ ਉਦੇਸ਼ ਇਨ੍ਹਾਂ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀਮਈ ਵੰਸ਼-ਰੇਖਾਵਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸਰਵੇਖਣਾ ਪੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮੈਂ ਬਾਈਬਲੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵਜੋਂ ਚੌਥੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਮਹੱਤਵ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀਆਂ ਦੀ ਇਹ ਸਰਵੇਖਣਾ ਉਸ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਹੋਵੇਗੀ, ਪਰ ਜੇ ਕੋਈ ਇਹ ਸਮਝੇ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਸਧਾਰਣ ਸੰਖੇਪ, ਜੋ ਅੱਗੇ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਹੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵੰਸ਼-ਰੇਖਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਸਮਝਣ ਲਈ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਉਸ ਦੀ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਹੋਵੇਗੀ।

ਆਦਮ ਤੋਂ ਨੂਹ ਤੱਕ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਸੀਂ ਉਤਪੱਤੀ ਦੀਆਂ ਚੌਥੀ ਅਤੇ ਪੰਜਵੀਂ ਅਧਿਆਇਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀਆਂ ਦੀਆਂ ਦੋ ਰੇਖਾਵਾਂ ਪਾਉਂਦੇ ਹਾਂ। ਉਹ ਦੋ ਰੇਖਾਵਾਂ ਕਾਇਨ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਅਤੇ ਸੇਥ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਆਦਮ ਤੋਂ ਨੂਹ ਤੱਕ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਤੋਂ ਭਿੰਨ, ਜੋ ਦਸ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਸੀ, ਸੇਥ ਅਤੇ ਕਾਇਨ ਦੀਆਂ ਦੋਹਾਂ ਰੇਖਾਵਾਂ ਅੱਠ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੀ ਪਹਿਚਾਣ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਕਾਰਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਚਾਰ-ਚਾਰ ਦੇ ਦੋ ਅਵਧੀਆਂ ਵਜੋਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸੇਥ ਅਤੇ ਕਾਇਨ ਵਾਚਾ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹਨ, ਅਤੇ ਕਾਇਨ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਿਤਵ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਯਸਾਯਾਹ ਅੱਠਾਈ ਅਤੇ ਉਨੱਤੀ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਨਾਲ ਵਾਚਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਉੱਫਣਦੀ ਮਾਰ ਦੇ ਵੇਲੇ ਰੱਦ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਹੈ। ਉਹ ਉਹੀ ਹਨ ਜੋ ਆਪਣੇ ਘਰ ਰੇਤ ਉੱਤੇ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਚੱਟਾਨ ਉੱਤੇ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਜੀਵਨ ਦੀ ਵਾਚਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾ ਪਤਰਸ, ਅਧਿਆਇ ਦੋ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਚੱਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਭੂ ਭਲਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ “ਚੁਣੀ ਹੋਈ ਪੀੜ੍ਹੀ” ਹਨ। “ਬਹੁਤੇ” ਰੇਤ ਉੱਤੇ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ “ਥੋੜੇ” ਚੁਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਕਾਇਨ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਨਾਮਾਂ ਦੀ ਸਿੰਫਨੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਗਾਵਤੀ ਸੁਰ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਨਾਮ ਮਨੁੱਖੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹਨ ਜੋ ਵਿਅਰਥ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਸਮਾਨ ਵੱਲੋਂ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਿਸ਼ਾਨੇਹੀਣ ਭਟਕਣ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਚੇਤਾਵਨੀ ਦੀ ਅਣਗਹਿਲੀ ਕਰਦਿਆਂ, ਕਾਇਨ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਇੱਕ ਝੂਠੀ ਦਿਵਿਆਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਬਦਲੇਖੋਰ ਮਨੁੱਖੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿੱਚ ਲਿਪਟੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੀਆਂ ਕਲਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਤਿਨਿਧਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਲੋਹੇ ਦੀ ਇੱਕ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਰਚਨਾ ਘੜਦੀ ਹੈ; ਸੁੰਦਰ, ਪਰ ਹਿੰਸਕ, ਅਤੇ ਆਸ ਤੋਂ ਰਿੱਤੀ ਹੋਈ। ਇਹ ਆਖਰੀ ਕਥਨ ਕਾਇਨ ਦੀਆਂ ਅੱਠ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨਿਹਿਤ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਸਰਵੇਖਣ ਹੈ, ਜੋ ਨਾਮਾਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ।

ਸੇਥ ਦੀ ਵੰਸ਼ਰੇਖਾ ਕਾਇਨ ਦੀ ਵੰਸ਼ਰੇਖਾ ਦਾ ਉੱਤਰ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਮਨੁੱਖਤਾ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਮਨੁੱਖੀ ਦੁਰਬਲਤਾ ਵਿੱਚ, ਜਿਹੜੇ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਨੂੰ ਪੁਕਾਰਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਆਕਾਸ਼ ਉਤਰਦਾ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਦੁੱਖ ਸਤਿਕਾਰ ਵਿੱਚ ਬਦਲਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਕ ਪਰਖ-ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਮਹਿਮਾ ਵੱਲ ਚੜ੍ਹਦੇ ਰਾਹ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸਯੋਗਤਾ ਨਾਲ ਤੁਰਦੇ ਹੋਏ, “ਆਸ” ਦੀ ਪੁਕਾਰ ਤੱਕ, ਛੁਟਕਾਰੇ ਦੇ ਜਲਾਂ ਰਾਹੀਂ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅੰਤਿਮ ਵਾਕ ਸੇਥ ਦੀਆਂ ਅੱਠ ਪੀੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨਿਹਿਤ ਉਸ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਅਵਲੋਕਨ ਹੈ ਜੋ ਨਾਮਾਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ।

ਅੱਠ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਨੂੰ ਚਾਰ-ਚਾਰ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਦੇ ਦੋ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਵਾਅਦੇ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਮਿਸਰ ਦੀ ਗੁਲਾਮੀ ਬਾਰੇ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਨੂੰ 400 ਸਾਲਾਂ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿ ਉਹ 400 ਸਾਲ ਚੌਥੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਵਿੱਚ ਸਮਾਪਤ ਹੋਣਗੇ। ਜਦੋਂ ਪੌਲੁਸ ਦੀ ਗਵਾਹੀ ਨੂੰ ਅਲਫਾ ਵਾਅਦੇ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ 215 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਦੋ ਅੰਤਰਾਲ ਉਤਪੰਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹਰ ਅੰਤਰਾਲ ਚਾਰ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। 430 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇਹ ਅੱਠ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ 215 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਦੋ ਅੰਤਰਾਲਾਂ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਹਿਲਾ ਅੰਤਰਾਲ ਉਸ ਚੰਗੇ ਫਿਰਔਨ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਯੂਸੁਫ਼ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਸੀ। 215 ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਫਿਰਔਨ ਉੱਠਿਆ, ਜੋ ਯੂਸੁਫ਼ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਚਾਰ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਦਾ ਅਗਲਾ ਸਮੂਹ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।

ਅੱਠ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ, ਜੋ ਸਮਾਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੋ ਅਵਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿਹੜੀਆਂ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ’ਤੇ ਚਾਰ-ਚਾਰ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਅਲੱਗ ਅਵਧੀਆਂ ਵਜੋਂ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਹਨ, ਕਾਇਨ ਅਤੇ ਸੇਥ ਦੀਆਂ ਅੱਠ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਲਾਗੂਕਰਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਤੁਸੀਂ ਸੇਥ ਦੀਆਂ ਅੱਠ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਨੂੰ ਕਾਇਨ ਦੀਆਂ ਅੱਠ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਦੇ ਸਮਕੱਖ ਕਤਾਰਬੱਧ ਪਾਉਂਦੇ ਹੋ। ਕਾਇਨ ਉਹਨਾਂ ਅਨੇਕਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ ਜੋ ਪਸ਼ੂ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸੇਥ ਉਹਨਾਂ ਥੋੜ੍ਹਿਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ ਜੋ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਦੀ ਮੋਹਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕਾਇਨ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੇਥ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦਾ ਉਹ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੈ ਜੋ ਨੋਹ ਦੇ ਵਾਚੇ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਦੈਵੀਅਤਾ ਨਾਲ ਸੰਯੁਕਤ ਹੈ; ਜਦਕਿ ਯੂਸੁਫ਼ ਅਤੇ ਮੂਸਾ ਦੀ ਵੰਸ਼ਰੇਖਾ ਅਬਰਾਮ ਦੇ ਵਾਚੇ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਹੈ।

ਫਿਰ ਗਿਆਰ੍ਹਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ, ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਸ਼ੇਮ ਤੋਂ ਅਬਰਾਮ ਤੱਕ ਦਸ ਨਾਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਗਿਆਰ੍ਹਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਬਾਬਲ ਦੇ ਗੁੰਬਦ ਦੀ ਕਥਾ ਹੈ, ਪਰ ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਵੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਿਤਵ ਅਬਰਾਹਾਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਗਿਆਰ੍ਹਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਇੱਕ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਵਿਧ ਵਾਚਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਸੀ। ਤੀਜਾ ਅਤੇ ਅੰਤਿਮ ਪੜਾਅ ਬਾਈਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਇਸਹਾਕ ਦੀ ਬਲੀ ਸੀ। “ਗਿਆਰ੍ਹਾਂ” ਅਧਿਆਇ ਅਲਫਾ ਆਰੰਭ ਹੈ ਅਤੇ “ਬਾਈ” ਅਧਿਆਇ ਓਮੇਗਾ ਅੰਤ ਹੈ। ਨਾਮਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਵਿੱਚ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣਨ ਲਈ ਜੋ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਲੋੜੀਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਬਚਨ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣਨ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਤੋਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਯੋਗ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਧਰਮਸ਼ਾਸਤਰੀਆਂ ਨੇ ਨਹੀਂ ਅਪਣਾਇਆ, ਇਸ਼ਮਾਏਲ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਹੈ, ਜੋ ਇਸਲਾਮ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ।

> ਅਤੇ ਇਹ ਹਨ ਇਸਮਾਏਲ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪੀੜੀਆਂ ਮੁਤਾਬਕ: ਇਸਮਾਏਲ ਦਾ ਜੇਠਾ ਨਬਾਯੋਥ; ਅਤੇ ਕੇਦਾਰ, ਅਤੇ ਅਦਬਏਲ, ਅਤੇ ਮਿਬਸਾਮ, ਅਤੇ ਮਿਸ਼ਮਾ, ਅਤੇ ਦੂਮਾਹ, ਅਤੇ ਮੱਸਾ, ਹਦਾਰ, ਅਤੇ ਤੇਮਾ, ਯਤੂਰ, ਨਾਫੀਸ਼, ਅਤੇ ਕੇਦੇਮਾਹ: ਇਹ ਹਨ ਇਸਮਾਏਲ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਅਤੇ ਇਹ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਗਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਿਲਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ; ਆਪਣੀਆਂ ਜਾਤੀਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਬਾਰਾਂ ਸਰਦਾਰ। ਉਤਪੱਤੀ 25:13–16।

ਜਦੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਨਾਮਾਂ ਦੀਆਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਬਿਆਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: “ਭਵਿੱਖਬਾਣੀਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਇਸ਼ਮਾਏਲ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਇੱਕ ਫਲਦਾਰ ਕਾਲੀ-ਚਮੜੀ ਵਾਲੀ ਕੌਮ ਹੈ ਜੋ ਯੋਧਿਆਂ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਪਰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀਕ ਤੌਰ ’ਤੇ 11 ਅਗਸਤ, 1840 ਨੂੰ, ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 11 ਸਤੰਬਰ, 2001 ਨੂੰ, ਸ਼ੋਕ-ਗ੍ਰਸਤ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਬਾਈਬਲੀ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਬ ਦੇ ਬੱਚੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਅਰਬ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਸੁਗੰਧਿਤ ਮਸਾਲੇ ਉੱਗਦੇ ਹਨ ਜੋ ਇਬਰਾਨੀ ਪਵਿੱਤਰ ਅਸਥਾਨ ਦੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। “Assassins” ਸ਼ਬਦ ਇਸਲਾਮੀ ਇਤਿਹਾਸ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਮੌਤ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਚੁੱਪਚਾਪ ਲਿਆਂਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਲੀਬੀ ਯੁੱਧਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਇਸਲਾਮ ਨੇ ਕੈਥੋਲਿਕ ਯੂਰਪ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ, ਚਾਰੋਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਵਲਿਆ ਅਤੇ ਘੇਰਾਬੰਦੀ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸੰਯਮ ਨੇ 1840 ਤੋਂ 1844 ਤੱਕ ਦੀ ਤਾਜ਼ਗੀ ਦੇ ਆਗਮਨ ਨੂੰ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ 9/11 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਐਤਵਾਰੀ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਸੰਕਟ ਤੱਕ ਵੀ। ਇਸ਼ਮਾਏਲ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਨਾਮਾਂ ਦੀਆਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਪਿਛਲੇ ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ ਮੋਟੇ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲੇ ਲੇਖਨ ਦੁਆਰਾ ਸਭ ਦਰਸਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।”

ਇਸ਼ਮਾਏਲ ਦੀ ਵੰਸ਼-ਰੇਖਾ ਦੇ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਨਾਮ ਤੇਰ੍ਹਾਂ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਮਾਏਲ ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰੋ। ਤੇਰ੍ਹਾਂ “ਬਗਾਵਤ” ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕਾਤਮਕ ਅੰਕ ਹੈ, ਅਤੇ ਹਾਗਰ ਨੇ ਇਹੀ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਅਬਰਾਹਾਮ ਨੇ ਹਾਗਰ ਅਤੇ ਇਸ਼ਮਾਏਲ ਨੂੰ ਕੱਢ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ। ਪੌਲੁਸ ਉਸ ਘਟਨਾ ਦਾ ਉਪਯੋਗ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਇਸਰਾਏਲ ਨੂੰ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਦੀ ਵਾਚਾਬੱਧ ਪ੍ਰਜਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਠੀਕ ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਸੀਹੀ ਦੁਲਹਨ ਨਾਲ ਇੱਕ ਵਾਚਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।

> ਕਿਉਂਕਿ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਅਬਰਾਹਾਮ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਸਨ, ਇੱਕ ਦਾਸੀ ਤੋਂ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਸੁਤੰਤਰ ਇਸਤ੍ਰੀ ਤੋਂ। ਪਰ ਜੋ ਦਾਸੀ ਤੋਂ ਸੀ, ਉਹ ਸਰੀਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਜੰਮਿਆ; ਅਤੇ ਜੋ ਸੁਤੰਤਰ ਇਸਤ੍ਰੀ ਤੋਂ ਸੀ, ਉਹ ਵਾਅਦੇ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਸੀ। ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਰੂਪਕ ਹਨ; ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਦੋ ਨੇਮ ਹਨ; ਇੱਕ ਸੀਨਾਈ ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਹੈ, ਜੋ ਗੁਲਾਮੀ ਲਈ ਸੰਤਾਨ ਜਣਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਹਾਗਰ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਹਾਗਰ ਅਰਬ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੀਨਾਈ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਯਰੂਸ਼ਲਮ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਸਮੇਤ ਗੁਲਾਮੀ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਪਰ ਜੋ ਯਰੂਸ਼ਲਮ ਉੱਪਰਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੁਤੰਤਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਸਾਡੇ ਸਭ ਦੀ ਮਾਤਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਲਿਖਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਬਾਂਝੇ, ਜੋ ਨਹੀਂ ਜਣਦੀ, ਅਨੰਦ ਕਰ; ਹੇ ਤੂੰ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਵ ਪੀੜਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਉੱਛਲ ਪੈ ਅਤੇ ਪੁਕਾਰ; ਕਿਉਂਕਿ ਤਿਆਗੀ ਹੋਈ ਦੇ ਬੱਚੇ ਉਸ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਵੱਧ ਹਨ ਜਿਸ ਦਾ ਪਤੀ ਹੈ। ਹੁਣ, ਹੇ ਭਰਾਵੋ, ਅਸੀਂ ਇਸਹਾਕ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਾਅਦੇ ਦੀਆਂ ਸੰਤਾਨ ਹਾਂ। ਪਰ ਜਿਵੇਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਹ ਜੋ ਸਰੀਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਜੰਮਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਤਾਂਦਾ ਸੀ ਜੋ ਆਤਮਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਜੰਮਿਆ ਸੀ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਹੁਣ ਵੀ ਹੈ। ਤਦ ਭੀ ਪਵਿੱਤਰ ਲਿਖਤ ਕੀ ਆਖਦੀ ਹੈ? ਦਾਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਕੱਢ ਦੇ; ਕਿਉਂਕਿ ਦਾਸੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੁਤੰਤਰ ਇਸਤ੍ਰੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ ਵਾਰਸ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਭਰਾਵੋ, ਅਸੀਂ ਦਾਸੀ ਦੇ ਬੱਚੇ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸੁਤੰਤਰ ਇਸਤ੍ਰੀ ਦੇ ਹਾਂ। ਗਲਾਤੀਆਂ 4:22–31।

ਇਸ਼ਮਾਏਲ ਇਸਲਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ਼ਮਾਏਲ ਦੀ ਮਾਂ ਹਾਜਰ ਮੌਤ ਦੀ ਵਾਚਾ ਦੀ ਕਲੀਸਿਆ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ਇਸਹਾਕ ਇਸਾਈ ਧਰਮ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਾਰਾਹ ਜੀਵਨ ਦੀ ਵਾਚਾ ਦੀ ਕਲੀਸਿਆ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਾਰਣ ਇਸ਼ਮਾਏਲ ਦੇ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਪੁੱਤਰ ਸਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਦੀ ਵਾਚਾ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਲਾਮ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਦੀ ਵਾਚਾ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਜਾਲਸਾਜ਼ ਨਕਲ ਹੈ।

ਸੁਸਮਾਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਸੀਹ ਲਈ ਦੋ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀਆਂ ਹਨ। ਇੱਕ ਮੱਤੀ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਲੂਕਾ ਵਿੱਚ।

> ਅਤੇ ਯਾਕੂਬ ਤੋਂ ਯੂਸੁਫ਼ ਜੰਮਿਆ, ਜੋ ਮਰਯਮ ਦਾ ਪਤੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਯਿਸੂ ਜੰਮਿਆ, ਜੋ ਮਸੀਹ ਕਹਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਅਬਰਾਹਾਮ ਤੋਂ ਦਾਊਦ ਤੱਕ ਕੁੱਲ ਚੌਦਾਂ ਪੀੜੀਆਂ ਹਨ; ਅਤੇ ਦਾਊਦ ਤੋਂ ਬਾਬੁਲ ਵਿੱਚ ਬੰਦੀ ਬਣਾਏ ਜਾਣ ਤੱਕ ਚੌਦਾਂ ਪੀੜੀਆਂ ਹਨ; ਅਤੇ ਬਾਬੁਲ ਵਿੱਚ ਬੰਦੀ ਬਣਾਏ ਜਾਣ ਤੋਂ ਮਸੀਹ ਤੱਕ ਚੌਦਾਂ ਪੀੜੀਆਂ ਹਨ। ਹੁਣ ਯਿਸੂ ਮਸੀਹ ਦਾ ਜਨਮ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੋਇਆ: ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੀ ਮਾਤਾ ਮਰਯਮ ਦੀ ਯੂਸੁਫ਼ ਨਾਲ ਮੰਗਣੀ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਆਤਮਾ ਤੋਂ ਗਰਭਵਤੀ ਪਾਈ ਗਈ। ਮੱਤੀ 1:16–18.

ਮੱਤੀ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਚੌਦਾਂ-ਚੌਦਾਂ ਦੇ ਤਿੰਨ ਸਮਾਨ ਅਰਸਿਆਂ ਦੀ ਪਹਿਚਾਣ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਮਿਲ ਕੇ ਬਿਆਲੀ ਦਾ ਇੱਕ ਅਰਸਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਵਾਅਦੇ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਮੂਸਾ ਅਲਫਾ ਹੋਣ ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਮਸੀਹ ਉਸੇ ਵਾਅਦੇ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਓਮੇਗਾ ਹੈ। ਮੂਸਾ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਸੀਹ “ਉਸ ਵਰਗਾ” ਹੋਵੇਗਾ। ਮੂਸਾ ਦੇ ਇੱਕ ਸੌ ਵੀਹ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਚਾਲੀ-ਚਾਲੀ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਤਿੰਨ ਅਰਸੇ ਸਨ। ਮੂਸਾ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਹਰ ਚਾਲੀ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਅਰਸਾ, ਜਦੋਂ ਪੰਕਤੀ ਉੱਤੇ ਪੰਕਤੀ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਾਦੇਸ਼ ’ਤੇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ 1863 ਅਤੇ ਐਤਵਾਰ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ਮਸੀਹ ਦੇ ਤਿੰਨ ਅਰਸੇ ਦਾਊਦ, ਬਾਬਲ ਦੀ ਕੈਦ, ਅਤੇ ਸਲੀਬ ਉੱਤੇ ਆਪਣੇ ਲਹੂ ਨਾਲ ਵਾਅਦੇ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਸੀਹ ’ਤੇ ਖਤਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਦਾਊਦ ਐਤਵਾਰ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਸਮੇਂ ਜਿੱਤੂ ਕਲੀਸਿਆ ਦੇ ਉੱਪਰ ਉਠਾਏ ਜਾਣ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਲਾਈਨ ਐਤਵਾਰ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਸਮੇਂ ਮੂਰਖ ਕੁਆਰੀਆਂ ਨੂੰ ਬਾਬਲ ਵੱਲ ਲਿਜਾਏ ਜਾਣ ਦੀ ਪਹਿਚਾਣ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਤੀਜਾ ਅਰਸਾ ਸਲੀਬ ’ਤੇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਐਤਵਾਰ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਰੂਪ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਮਸੀਹ ਇੱਕ ਲੱਖ ਚੁਮਾਲੀ ਹਜ਼ਾਰ ਨਾਲ ਅਬਰਾਹਾਮ ਦੇ ਵਾਅਦੇ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਭੀੜ ਨਾਲ ਨੂਹ ਦੇ ਵਾਅਦੇ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਜਦੋਂ ਇਹ ਦੋ ਰੇਖਾਵਾਂ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਉੱਪਰ ਰੱਖੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਕੁਝ ਸਮਝ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ ਉਹ ਅਦਭੁਤ ਹੈ। ਮੂਸਾ ਦੇ ਇੱਕ ਸੌ ਵੀਹ ਸਾਲ ਨੋਹ ਦੇ 120 ਸਾਲਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਮਸੀਹ ਦੀਆਂ ਬਿਆਲੀ ਪੀੜੀਆਂ ਐਤਵਾਰ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਵੇਲੇ ਪ੍ਰਤੀਕਾਤਮਕ ਬਿਆਲੀ ਮਹੀਨਿਆਂ ਲਈ ਰਾਜ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਸੀਹ-ਵਿਰੋਧੀ ਨਾਲ ਜੁੜਦੀਆਂ ਹਨ।

> ਅਤੇ ਯਹੋਵਾਹ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਮੇਰਾ ਆਤਮਾ ਮਨੁੱਖ ਨਾਲ ਸਦਾ ਤੱਕ ਯਤਨ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਵੀ ਮਾਸ ਹੀ ਹੈ; ਤਦਾਪਿ ਉਸ ਦੀ ਉਮਰ ਇੱਕ ਸੌ ਵੀਹ ਸਾਲ ਹੋਵੇਗੀ। ਉਤਪੱਤੀ 6:3.

ਮੱਤੀ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਜੋ ਅਬਰਾਹਾਮ ਦੀ ਵਾਚਾ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਮਸੀਹ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ, ਜਿਵੇਂ ਲੂਕਾ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੱਕ ਸਾਰੀ ਪਿੱਛੇ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੀਵਨ ਦੀ ਉਸ ਵਾਚਾ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਦਮ ਨੇ ਏਦਨ ਵਿੱਚ ਤੋੜਿਆ ਸੀ। ਲੂਕਾ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਯਿਸੂ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਵੰਸ਼-ਰੇਖਾ ਵਿੱਚ ਪਿੱਛੇ ਮੁੜਦੀ ਹੋਈ ਆਦਮ ਤੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਪਛਾਣ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਲੜੀ ਸੰਪੂਰਣ ਦੂਜੇ ਆਦਮ ਨਾਲ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸੰਪੂਰਣ ਪਹਿਲੇ ਆਦਮ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਹਿਲੇ ਆਦਮ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਦੂਜੇ ਆਦਮ ਤੱਕ 77 ਪੀੜੀਆਂ ਦਰਸਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।

ਧਰਮ-ਗ੍ਰੰਥ ਦੀਆਂ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀਆਂ ਸੱਚਾਈ ਦੀਆਂ ਰੇਖਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਸੀਂ ਹੁਣੇ ਹੀ ਅਜਿਹੀਆਂ ਕਈਆਂ ਦੀ ਪਹਿਚਾਣ ਕੀਤੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਸੱਚਾਈ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੇ ਗਵਾਹਾਂ ਨਾਲੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਵੱਧ ਹਨ। ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਰੇਖਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪੂਰਤੀਆਂ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀਕ ਪੂਰਵ-ਸੂਚਨਾਵਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਲਮੋਨੀ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵੀ ਹੈ—ਭੇਦਾਂ ਦਾ ਅਦਭੁੱਤ ਗਿਣਤੀਕਰਤਾ—ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਅੰਕੀ ਭੇਦ-ਪਹੇਲੀਆਂ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਰੇਖਾਵਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਰੱਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਇੱਕ ਦੂਜੀ ਆਵਾਜ਼ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਦੋ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਇੱਕ ਹੋਰ ਤੀਜੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਸੁਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਦਭੁੱਤ ਭਾਸ਼ਾਵਿਦ ਦੀ ਆਵਾਜ਼, ਜਿਸ ਨੇ ਸਭ ਕੁਝ ਰਚਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖਾਂ, ਸਥਾਨਾਂ ਅਤੇ ਵਸਤੂਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਜਦੋਂ ਯੂਹੰਨਾ ਉਸ ਆਵਾਜ਼ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲਈ ਮੁੜਿਆ ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰਿਆਂ ਜਲਾਂ ਦੀ ਧੁਨੀ ਵਰਗੀ ਸੀ; ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਦਾਨੀਏਲ ਨੇ ਉਹੀ ਦਰਸ਼ਨ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਭੀੜ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਰਗੀ ਸੀ। ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਤੱਖ ਸੰਦੇਸ਼, ਅਤੇ ਉਸ ਸੰਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਨਾਮ, ਅਤੇ ਸੰਦੇਸ਼ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਗਿਣਤੀ—ਇਹ ਤਿੰਨੋਂ ਇੱਕ ਹੀ ਅਨੁਛੇਦ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਤਿੰਨ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਪੰਕਤੀ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਸਮਾਂਤਰ ਪੰਕਤੀ ਉੱਪਰ ਰੱਖਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਤਿੰਨ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਬਣ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

> ਅਤੇ ਸਿੰਹਾਸਨ ਤੋਂ ਇੱਕ ਆਵਾਜ਼ ਨਿਕਲੀ, ਜੋ ਕਹਿੰਦੀ ਸੀ, ਸਾਡੇ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰੋ, ਹੇ ਉਸ ਦੇ ਸਭ ਸੇਵਕੋ, ਅਤੇ ਹੇ ਉਸ ਤੋਂ ਭੈ ਰੱਖਣ ਵਾਲਿਓ, ਛੋਟੇ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਸਭੋ। ਅਤੇ ਮੈਂ ਜਿਵੇਂ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਭੀੜ ਦੀ ਆਵਾਜ਼, ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਾਣੀਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼, ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰਚੰਡ ਗੜਗੜਾਹਟਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣੀ, ਜੋ ਕਹਿੰਦੀ ਸੀ, ਹੱਲੇਲੂਯਾਹ: ਕਿਉਂਕਿ ਸਰਬਸ਼ਕਤੀਮਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਪੁਸਤਕ 19:5, 6.

ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਇਸਰਾਏਲ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸਰਾਏਲ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸੱਤ ਰਾਜੇ, ਅਰਥਾਤ ਉੱਤਰੀ ਰਾਜ ਦੇ, ਅਹਾਬ, ਯਜ਼ੇਬਲ ਅਤੇ ਏਲੀਆਹ ਨਾਲ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਐਤਵਾਰ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉੱਤਰੀ ਗੋਤਾਂ ਦੇ ਆਖਰੀ ਸੱਤ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਲੜੀ ਐਤਵਾਰ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਪਰਖ-ਅਵਧੀ ਦੇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਣ ਤੇ ਖਤਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਦਾਨੀਏਲ 12 ਵਿੱਚ ਮੀਖਾਏਲ ਖੜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਯਹੂਦਾਹ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸੱਤ ਰਾਜੇ ਐਤਵਾਰ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਮੀਖਾਏਲ ਦੇ ਖੜੇ ਹੋਣ ਤੱਕ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਆਖਰੀ ਸੱਤ ਰਾਜੇ ਉਸ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਪਹਿਚਾਣ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਐਤਵਾਰ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਤੱਕ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੋ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਲੜੀਆਂ, ਦੋਵੇਂ ਇੱਕ ਅਲਫਾ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਇੱਕ ਓਮੇਗਾ ਇਤਿਹਾਸ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਲਫਾ ਇਤਿਹਾਸ 9/11 ਤੋਂ ਐਤਵਾਰ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਤੱਕ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੈ, ਅਤੇ ਓਮੇਗਾ ਅਵਧੀ ਐਤਵਾਰ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਤੋਂ ਪਰਖ-ਅਵਧੀ ਦੇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਣ ਤੱਕ ਹੈ। ਇਸਰਾਏਲ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸੱਤ ਰਾਜੇ ਯਹੂਦਾਹ ਦੇ ਆਖਰੀ ਸੱਤ ਰਾਜਿਆਂ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਇਸਰਾਏਲ ਦੇ ਆਖਰੀ ਸੱਤ ਰਾਜੇ ਯਹੂਦਾਹ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸੱਤ ਰਾਜਿਆਂ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੇ ਹਨ।

ਅਸੀਂ ਅਗਲੇ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਰੱਖਾਂਗੇ।

> “ਅੰਤ ਤਕ ਅਡਿੱਗ ਰਹੋ”

> “[ਪਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਪੋਥੀ 1:1, 2, ਉਧਰਿਤ।] ਸਾਰੀ ਬਾਈਬਲ ਇੱਕ ਪਰਕਾਸ਼ਨਾ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਹਰ ਪਰਕਾਸ਼ਨਾ ਮਸੀਹ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਉਸ ਵਿੱਚ ਹੀ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਹੈ। ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਬਚਨ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਅਸੀਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਛੁਟਕਾਰੇ ਦੁਆਰਾ ਹਾਂ। ਮਸੀਹ ਯੂਹੰਨਾ ਕੋਲ, ਜੋ ਪਤਮੁਸ ਦੇ ਟਾਪੂ ਉੱਤੇ ਨਿਰਵਾਸਿਤ ਸੀ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਆਖਰੀ ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਸੱਚਾਈ ਦੇਣ ਵਾਸਤੇ ਆਇਆ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਖਾਵੇ ਜੋ ਜਲਦੀ ਹੀ ਘਟਿਤ ਹੋਣਾ ਹੈ। ਯਿਸੂ ਮਸੀਹ ਦਿਵਯ ਪਰਕਾਸ਼ਨਾ ਦਾ ਮਹਾਨ ਭੰਡਾਰੀ ਹੈ। ਉਸੇ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਸਾਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਗਿਆਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਧਰਤੀ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਸਮਾਪਤੀਕਾਲ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਨੂੰ ਕਿਸ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਨੀ ਹੈ। ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਨੇ ਇਹ ਪਰਕਾਸ਼ਨਾ ਮਸੀਹ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ, ਅਤੇ ਮਸੀਹ ਨੇ ਉਹੀ ਯੂਹੰਨਾ ਨੂੰ ਸੰਚਾਰਿਤ ਕੀਤੀ।”

> “ਪਿਆਰਾ ਚੇਲਾ ਯੂਹੰਨਾ ਉਹ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਹ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਚੁਣੇ ਗਏ ਚੇਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਆਖ਼ਰੀ ਜੀਵਤ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਨਵੇਂ ਨੇਮ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਹੇਠ ਉਸ ਦਾ ਉਹੋ ਜਿਹਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜਿਵੇਂ ਪੁਰਾਣੇ ਨੇਮ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਹੇਠ ਨਬੀ ਦਾਨੀਏਲ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

> ਯੂਹੰਨਾ ਨੂੰ ਸੁਣਾਇਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਇਹ ਉਪਦੇਸ਼ ਇੰਨਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੀ ਕਿ ਮਸੀਹ ਆਪ ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਆਇਆ ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਆਪਣੇ ਸੇਵਕ ਨੂੰ ਦੇਵੇ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਖਿਆ ਕਿ ਇਹ ਕਲੀਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਭੇਜੇ। ਇਹ ਉਪਦੇਸ਼ ਸਾਡੇ ਸਾਵਧਾਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾਪੂਰਵਕ ਅਧਿਐਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਅਸੀਂ ਅਜੇਹੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਜੀ ਰਹੇ ਹਾਂ ਜਦੋਂ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਆਤਮਾ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਹੇਠ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਝੂਠੀਆਂ ਸਿੱਧਾਂਤਕ ਧਾਰਣਾਵਾਂ ਲੈ ਆਉਣਗੇ। ਇਹ ਮਨੁੱਖ ਉੱਚੇ ਅਹੁਦਿਆਂ ਵਿੱਚ ਖੜੇ ਰਹੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨ ਲਈ ਮਹੱਤਵਾਕਾਂਕਸ਼ੀ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਹਨ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਾਰੀ ਸਥਿਤੀ ਦੀ ਰੂਪ-ਰેખਾ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਚੇਸ਼ਟਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਅਜਿਹਿਆਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਯੂਹੰਨਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ ਕਿ ਉਹ ਉਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਲਿਖੇ ਜੋ ਇਸ ਧਰਤੀ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਅੰਤਿਮ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰਨੀ ਸੀ।

> “ਸਮੇਂ ਦੇ ਬੀਤ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸਯੋਗ ਅਨੁਯਾਇਆਂ ਨੂੰ ਵਰਤਮਾਨ ਸੱਚਾਈ ਦੇ ਅਮੋਲਕ ਸਿਧਾਂਤ ਸੌਂਪੇ। ਇਹ ਸਿਧਾਂਤ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਹਿਲੇ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਦੂਤ ਦੇ ਸੰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਕਰਮੀਆਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਇਸ ਕਾਰਜ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।”

> “ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਨੁਭਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹੋ ਕੇ ਗੁਜ਼ਰਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਚਟਾਨ ਵਾਂਗ ਅਡੋਲ ਰਹਿਣ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਸੱਤਵੇਂ-ਦਿਨ ਦੇ ਐਡਵੈਂਟਿਸਟ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ਉਹ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਦੇ ਨਾਲ ਸਹਿਕਾਰਕ ਕਰਮਚਾਰੀ ਹੋਣ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਚੇਲਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਗਵਾਹੀ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹਦੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਬਿਵਸਥਾ ਉੱਤੇ ਮੋਹਰ ਲਾਉਂਦੇ ਹੋਏ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਡੇ ਕੰਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਬਾਈਬਲ-ਸੱਚਾਈ ਦੀ ਨੀਂਹ ਉੱਤੇ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ, ਜਿਹੜੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਹੀ ਰਾਹ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਮੁੱਲ ਵਾਲੇ ਕਰਮਚਾਰੀ ਸਮਝੇ ਜਾਣ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਪੁਰਦ ਕੀਤੀਆਂ ਸੱਚਾਈਆਂ ਬਾਰੇ ਨਿੱਜੀ ਅਨੁਭਵ ਤੋਂ ਬੋਲ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਵਿਸ਼ਵਾਸ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਦੇਣੀ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਦੇਣੀ ਕਿ ਤੀਜੇ ਦੂਤ ਦਾ ਝੰਡਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੈ ਲਿਆ ਜਾਵੇ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਰੋਸੇ ਦੇ ਆਰੰਭ ਨੂੰ ਅੰਤ ਤੱਕ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਤਾ ਨਾਲ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ।”

> “ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਸਮਾਪਤੀ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਬੀਤੇ ਹੋਏ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਉਚਾਰਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਹਰ ਉਹ ਸੱਚਾਈ ਜੋ ਉਸ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਅੰਤਿਮ ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਹੈ। ਹਰ ਉਹ ਖੰਭਾ ਜੋ ਉਸ ਨੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਹੁਣ ਉਸ ਨੇਹ ਤੋਂ ਹਟ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ ਜੋ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਨੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਹੁਣ ਕਿਸੇ ਨਵੇਂ ਸੰਗਠਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ; ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਸੱਚਾਈ ਤੋਂ ਧਰਮਤਿਆਗ ਹੋਵੇਗਾ।”

> “ਚਿਕਿਤਸਕੀ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਕੰਮ ਨੂੰ ਹਰ ਉਸ ਚੀਜ਼ ਤੋਂ ਸ਼ੁੱਧ ਅਤੇ ਸਾਫ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਭੂਤਕਾਲੀ ਅਨੁਭਵ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰੇ। ਏਦਨ, ਸੁੰਦਰ ਏਦਨ, ਪਾਪ ਦੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਨਾਲ ਪਤਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਹੁਣ ਇਹ ਲੋੜ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਅਨੁਭਵ ਨੂੰ ਫਿਰ ਦੁਹਰਾਇਆ ਜਾਵੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ ਸਾਡੇ ਕੰਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ ਸੀ।”

> “ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਤੇ ਅਸੀਂ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮਹਾਨ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਮੌਤ-ਸੂਚਨਾਵਾਂ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਾਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਮਾਂ ਅਚਾਨਕ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ। ਬਹੁਤੇ, ਜੋ ਚੰਗੀ ਸਿਹਤ ਵਿੱਚ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਕਿਸੇ ਭੋਜਨ-ਉਤਸਵ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਾਂ ਆਪਣੀ ਹੀ ਮਹਿਮਾ-ਵਾਧੇ ਲਈ ਸੁਆਰਥੀ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਬਣਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਬਚਨ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ, ‘ਉਹ ਆਪਣੇ ਮੂਰਤੀਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਿਆ ਹੈ; ਉਸ ਨੂੰ ਇਕੱਲਾ ਛੱਡ ਦਿਓ।’ ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਭੂ ਹੁਣ ਉਸ ਨੂੰ ਹਾਨੀ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਬਚਾਉਂਦਾ। ਅਚਾਨਕ ਮੌਤ ਆ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਜੀਵਨ-ਭਰ ਦੇ ਕੰਮ ਦੀ ਕੀ ਕੀਮਤ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ? ਉਸ ਦਾ ਜੀਵਨ ਅਸਫਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਦਰੱਖਤ ਇਸ ਲਈ ਡਿੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਜਿਸ ਸ਼ਕਤੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਥੰਮਿਆ ਰੱਖਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਮੂਰਤੀਪੂਜਕ ਬਲੀ ਉੱਤੇ ਛੱਡ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।”

> “ਪੁਰਸ਼ ਅਤੇ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਕਿਸੇ ਅਜਿਹੀ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹਨ ਜਿਸ ਦਾ ਉਹ ਆਨੰਦ ਮਾਣ ਸਕਣ। ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਆਤਮਾਵਾਂ ਵਿਅਰਥ ਦੇ ਬਦਲੇ ਵੇਚ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਆਪਣੀ ਦੀਰਘਸਹਿਨਸ਼ੀਲ ਸਹਿਨਸ਼ੀਲਤਾ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਖਿੱਚ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਚੋਣ ਉੱਤੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।”

> “ਕੁਝ ਅਜੇਹੇ ਲੋਕ ਹਨ ਜੋ ਵਰਤਮਾਨ ਸੱਚਾਈ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਨ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਲੈ ਆਏ ਹਨ ਅਤੇ ਜੋਤ ਵਿੱਚ ਤੁਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਕੌਣ ਆਪਣੇ ਸਵਾਰਥੀ, ਸੰਸਾਰੀ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗੇਗਾ? ਹੁਣ ਕੌਣ ਆਤਮਾ ਦੇ ਮੁੱਲ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਯਤਨ ਕਰੇਗਾ? ਜੇ ਮਨੁੱਖ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਏ, ਪਰ ਆਪਣੀ ਹੀ ਆਤਮਾ ਗੁਆ ਬੈਠੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕੀ ਲਾਭ ਹੋਵੇਗਾ? ਜਾਂ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀ ਆਤਮਾ ਦੇ ਬਦਲੇ ਕੀ ਦੇਵੇਗਾ? ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਜੀਵਨ ਦੀ ਰੋਟੀ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਜਲ ਲਈ ਭੁੱਖੇ ਅਤੇ ਤਰਸਦੇ ਹੋ? ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਉਹਨਾਂ ਆਤਮਾਵਾਂ ਦੇ ਮੁੱਲ ਨੂੰ ਸਮਝਦੇ ਹੋ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਮਸੀਹ ਮਰਿਆ? ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਸੀਹੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕੀ ਉਹ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੇ ਦਾਅਵੇ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਜੀ ਰਹੇ ਹਨ? ਕੀ ਉਹ ਆਤਮਾ ਦੇ ਮੁੱਲ ਤੋਂ ਜਾਗਰੂਕ ਹਨ? ਕੀ ਉਹ ਸੱਚਾਈ ਦੀ ਆਗਿਆਕਾਰਤਾ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੀਆਂ ਆਤਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਨ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ?” Manuscript Releases, volume 20, 150, 151.

Back to Articles