Article

# Mweya wo Bupolofeti: Ukubilikisha kwa Pakatikati ka Bushiku

ហាបាគុក និងផ្ទាំងពីរ

Author

Jeff Pippenger

Published

October 13, 2012

Formats

PDF
Word
Song MP3

Izwi Rokucacisa

Munguva yapfuura takatanga kugadzirira kunyorwa pasi kweMatafura Maviri aHabhakuki kuti ashandurwe mumitauro yakasiyana-siyana inomiririrwa pawebhusaiti yedu. Basa rekushandura mharidzo yakataurwa kuti ive mharidzo yakanyorwa ibasa guru zvikuru kupfuura zvingafungwa nomunhu asina kujairana nezvose zvinofanira kupfuurwa mazviri kuti mharidzo yakataurwa ishandurwe ive yakanyorwa, pamwe chete nezvinetso zvinodikanwa zvokuzopedzisira zvashandurwa zvinyorwa zvacho mumitauro yakasiyana-siyana iri pawebhusaiti. Tichangotanga chete kugadzirisa magwaro edu okutanga emharidzo yokutanga pakati pemharidzo makumi mapfumbamwe neshanu, uye ndakawana chimwe chipingamupinyi chatinofanirawo kupfuuramo. Chine chokuita nekufambira mberi kunoita kukudziridzwa kweshoko iri kubva muna 1989 kusvikira munhoroondo yedu yazvino.

Mumharidzo dzakapiwa anenge makore gumi nemashanu apfuura dzaiva nechokwadi chakanga chichiri muchimiro chehucheche hwekunzwisisa. Chekutanga chezvokwadi izvozvo chandinofanira kujekesa kusvika kwengirozi yechipiri munhoroondo yeMillerite. Panguva iyoyo ndakanzwisisa kuti ngirozi yechipiri yakasvika apo machechi ePurotesitendi akatanga kuvhara mikova yawo achirwisa mharidzo yaMiller yeshoko rengirozi yokutanga, zvichipindirana nokupera kwegore ra1843. William Miller akashanda pamusoro pokuverengwa kwenguva kwaaitenda kuti kwairatidza kuti makore a1843 akatanga musi wa22 Kurume 1843 uye akapera musi wa22 Kurume 1844. Aifunga kuti uporofita hutatu hwakazopedzisira hwaiswa pamachati matsvene maviri hwaizopera mugore ra1843, uye aitenda kuti gore iroro rakaguma musi wa22 Kurume 1844. Akanga akanganisa pazvinhu zviviri.

Uprofita hutatu wa siku 1335 za Danieli kumi na mbili, miaka 2520 ya “nyakati saba” ya Mambo ya Walawi ishirini na sita, na siku 2300 za Danieli nane, Miller alielewa kuwa vilikoma mwezi wa Machi 1844. Baadaye Bwana alimwongoza Samuel Snow kuelewa si tu kwamba unabii huo haukuishia mwaka 1843, bali 1844; bali Snow pia akaanza kutumia hesabu ya wakati ya Wakaraite, ambayo haikuwa matumizi ya wakati ambayo Miller alikuwa ametumia. Miller alikuwa akitumia hesabu ya wakati ya Kiyahudi ya Marabi/inayozingatia ikwinoksi, iliyoweka mwaka kutoka majira ya kuchipua hadi majira ya kuchipua.

Apo apo tikawona Matebulo Yobilo ya Habakkuk, tikaŵa tindamvetiske unenesko wa mbiri uwu, ndipo tikagwiliskiranga ntchito chokumana nacho cha Miller kulemba pa March 22, 1844 ngati kufika kwa mngelo wachiwiri ndi kuyamba kwa nyengo ya kudikirira. Nkhapulikiska, ndipo nikupitirizga kupulikiska, kuti kufika kwa mngelo yura kukayanana na nyengo iyo Aprotestanti ŵakakana uthenga wa mngelo wakwamba wa Miller, ndipo ndime yakulondezgapo ndiyo yikaŵa chakundilongozgera.

> “Muna Chikumi, 1842, VaMiller vakapa nhevedzano yavo yechipiri yehurukuro pakereke yeCasco Street muPortland. Ndakanzwa iri ropafadzo huru kwandiri kupinda pahurukuro idzi; nokuti ndakanga ndawira mukuora mwoyo, uye ndakanga ndisinganzwi ndakagadzirira kusangana noMuponesi wangu. Nhevedzano iyi yechipiri yakamutsa kufarira kukuru zvikuru muguta kupfuura yekutanga. Kunze kwevashoma, masangano akasiyana-siyana echechi akavhara mikova yemachechi awo pamberi paVaMiller. Hurukuro zhinji dzakabva mumapurupiti akasiyana-siyana dzakatsvaka kufumura zvikanganiso zvainzi zvokupengereka zvomudzidzisi uyu; asi mapoka makuru avateereri vaiva nokushushikana akapinda misangano yavo, uye vazhinji vakatadza kupinda mumba yacho. Ungano dzakanga dzakanyarara zvikuru uye dzakateerera.” Life Sketches, 27.

Ndakanzwisisa kuti kuvharwa kwamasuo kumharidzo yaMiller kwakaratidza kutanga kwekurambwa kwengirozi yokutanga, uye, mukuwirirana nekunzwisisa kwaMiller kwekuverengwa kwenguva kwechiRabhi/kwakavakirwa paequinox, ndakafungidzira kuti 22 Kurume 1844 ndiko kwakaratidza kupera kwa1843. Mharidzo yaMiller muPortland muna Chikumi 1842 inotova chiratidzo chenzira chinoratidza kurambwa kwaienderera mberi uko kwakazozoguma musi wa18 Kubvumbi 1844, asi panguva yemharidzo idzodzo takanga tisati taziva kushandiswa kwakaitwa naSamuel Snow kwekuverengwa kwenguva kwechiKaraite.

Muchirongwa chokutanga chatakatanga kugadzirisa mutauro, ndakatanga kuona kuti zvakanyorwa panguva iyoyo zvinoita sokunge zvinopikisa zvatinodzidzisa zvino. Zvinodaro uye hazvidaro. Zvinongova kusimbisa kusvika kunofambira mberi kwengirozi yechipiri, uyezve mufananidzo wekuzarurwa kunofambira mberi kweshoko iri, sezvakanga zvakaitikawo munhoroondo yevaMillerite. Chitsamba ichi chekutsanangura chinofanira kugadzirisa avo vakagumburwa nekuzivisa kwedu kwa19 Kubvumbi, 1844 sekusuwa kwekutanga kwevaMillerite uye nezvakaidzidziswa kare.

> “Mharidzo yokutanga neyechipiri yakapiwa muna 1843 na1844, uye zvino tiri pasi pekuziviswa kwemharidzo yechitatu; asi mharidzo idzi dzose nhatu dzichiri kufanira kuziviswa. Zvakangokosha zvino sezvazvaigara zvakadaro kuti dzidzokororwe kune avo vari kutsvaka chokwadi. Nechinyoreso nenzwi tinofanira kuridza kuziviswa uku, tichiratidza hurongwa hwadzo, uye mashandisirwo ezviporofita zvinotisvitsa kumharidzo yengirozi yechitatu. Hakungavi neyechitatu pasina yekutanga neyechipiri. Mharidzo idzi tinofanira kudzipa nyika muzvinyorwa zvakabudiswa, mumharidzo, tichiratidza, mumutsara wenhoroondo yezviporofita, zvinhu zvakange zviripo nezvinhu zvichazovapo.” Selected Messages, bhuku 2, 104.

## Amajadwali Amabili KaHabakuki 1 kwangu-95

## Kuyambika ku Mipango Yiwiri ya Habakkuk na Kulila kwa Pakatikati pa Usiku

Muruturikirane uru, tuzarebera hamwe ameza abiri ya Habakuki—amashati ya 1843 n’aya 1850—mu gihe kirambuye. Tuzatangira dushyira mu mwanya Ukurira kwa Saa Sita z’ijoro. Nk’uko byavuzwe, ibyinshi mu biganiro by’ibanze bizaba ari isubiramo ku bamenyereye ubu butumwa; ariko kuko dutegura urukurikirane rushobora kwigwa n’abantu bashya kuri ubu butumwa, tugomba kubabakira ibitekerezo bimwe by’ishingiro. Tuzatangirira ku Kurira kwa Saa Sita z’ijoro, twibanda ku ngingo iboneka mu iyerekwa rya mbere rya Ellen White. Reka dusome paragarafu ya mbere yo mu gitabo Christian Experience and Teachings, paji ya 57.

> “Ndzi nga si heta nkarhi wo leha endzhaku ka ku hundza ka nkarhi hi 1844 loko xivono xa mina xo sungula xo vonaka erivaleni xi nyikiwa mina. A ndzi endzile ndzi ya etivakatsini ta Nkk. Haines ePortland, Maine, makwerhu la rhandzekaka eka Kriste, loyi mbilu yakwe a yi hlanganisiwe ni ya mina. Hina hi ntlhanu, hinkwavo hi vavasati, a hi khinsame hi ku miyela emahlweni ka alitari ya ndyangu. Loko a hi ri karhi hi khongela, matimba ya Xikwembu ma tile ehenhla ka mina hi ndlela leyi ndzi nga si tshama ndzi yi vona emahlweni.”

Vakadzi vashanu ava, vane mwoyo yakanga yakasungirirana naSista White, vakanga vasingapikisi kuratidzwa kupi nokupi kwesimba raMwari. Chinokosha kucherechedza ndechekuti, vose vakanga vari vakadzi, vachimiririra kereke, uye vakanga vari vashanu, izvo zvinogona kuonekwa sokuti imhandara shanu dzakachenjera. Uku kungori kucherechedza bedzi.

> Ndakaita sendakakomberedzwa nechiedza uye ndichisimudzirwa kumusoro nokumusoro kubva panyika. Ndakatendeuka kuti nditsvake vanhu veAdvent munyika, asi handina kuvawana, apo inzwi rakati kwandiri, “Tarirazve, uye utarise zvishoma kumusoro.” Ipapo ndakasimudza meso angu ndikaona nzira yakarurama uye yakamanikana, yakasimudzwa kumusoro zvikuru pamusoro penyika. Panzira iyi, vanhu veAdvent vakanga vachifamba vachienda kuguta, rakanga riri kumucheto kwekupedzisira kwenzira. Vakanga vane chiedza chinopenya chakaiswa shure kwavo pakutanga kwenzira, icho mutumwa akandiudza kuti chaiva Kuchema kwePakati pousiku. Chiedza ichi chaipenya munzira yose uye chaivhenekera tsoka dzavo kuti varege kugumburwa. Kana vakaramba vakatarisa meso avo kuna Jesu, akanga ari pamberi pavo chaipo, achivatungamirira kuguta, vakanga vakachengeteka. Asi pasina nguva vamwe vakatanga kuneta vakati guta rakanga richiri kure zvikuru, uye vaitarisira kuti vangadai vakatopinda mariri kare. Ipapo Jesu aivakurudzira nokusimudza ruoko rwake rworudyi rune kubwinya, uye kubva paruoko rwake pakabuda chiedza chakazunguzika pamusoro peboka reAdvent, uye vakadanidzira vachiti, “Hareruya!” Vamwe vakakurumidza kuramba chiedza chakanga chiri shure kwavo, vakati haasi Mwari akanga avatungamirira kusvika kure kwakadaro. Chiedza chaiva shure kwavo chikadzima, zvikasiya tsoka dzavo murima rakazara, uye vakagumburwa vakasazocherechedza chiratidzo naJesu, vakawa kubva panzira vachidzika munyika yerima neyakaipa yakanga iri pasi.

## UWilliam Miller neSikhalo Saphakathi Kobusuku

Muca nkhani yakwamba iyi, pambuyo poyamba kukhazikitsa mfundo zingapo, tidzakambirana za Msonkhano wa Adventist wa ku Low Hampton wa mu Disembala 1844. Pa msonkhanowu, a Millerite ena anasonkhana, ndipo William Miller anakana kumvetsetsa kwa Kufuula kwa Pakati pa Usiku. Lingaliro pano ndilakuti masomphenya awa, ngakhale ali a ife tonse, anali makamaka a William Miller.

Mumwedzi iwoyo chaiwo, William Miller akaramba chiedza chaiva shure kwavo—Kudanidzira kwaPakati pousiku—icho chaizomukonzera kuwira kubva panzira achienda kunyika yakaipa iri pasi. Tichaongorora zvinorehwa neizvi. Uchapupu hwenhoroondo hunoratidza kuti vaMillerite vose vaitenda kuti vakanga vachizadzisa mufananidzo wemhandara gumi; ichi chaiva chinhu chaizivikanwa navo vose. Ticharatidza kuti William Miller akanga aine kunzwisisa kwekuti Kudanidzira kwaPakati pousiku kwaive chii. Miller aitenda kuti Kudanidzira kwaPakati pousiku kwaive shoko renguva yokutongwa raDanieri 8:14 naZvakazarurwa 14:6-9. Aitenda kuti shoko raakanga atanga kuparidza mukutanga kwema1830 ndiro raiva Kudanidzira kwaPakati pousiku, “Tarirai, chikomba chinouya,” uye kuti Jesu akanga achiuya kunyika sechikomba.

Kwambiri m’mbiri ya aMillerite, ankakhulupirira kuti akukwaniritsa fanizo la anamwali khumi, koma ankaganiza kuti Kulira kwa Pakati pa Usiku kunatanthauza uthenga umene akhala akulalikira. Komabe, pofika chilimwe cha 1844, kunatuluka kumvetsetsa kwatsopano ndi kolondola: Kulira kwa Pakati pa Usiku kunali gulu la Mwezi Wachisanu ndi Chiwiri, pamene Yesu ankayembekezeka kubwera pa tsiku la khumi la mwezi wachisanu ndi chiwiri. Kumene kunali Kulira kwa Pakati pa Usiku koona. Pamene Miller anakana Kulira kwa Pakati pa Usiku koona mu Disembala 1844, anali kukana mbiri ya chilimwe cha 1844 ndi kubwerera ku maganizo ake akale akuti kunali kokha uthenga wamba wa m’ma 1830. Kumvetsetsa kayendedwe ka Kulira kwa Pakati pa Usiku n’kofunika kwambiri. Ngati simukumvetsa 2520 monga momwe aMillerite anamvetsetsera, simungathe kumvetsa Kulira kwa Pakati pa Usiku. Ngati simungathe kumvetsa Kulira kwa Pakati pa Usiku monga momwe aMillerite anamvetsetsera, mumagwa kuchoka pa njira kupita ku dziko loipa lili pansi.

Mu mharidzo ino, tichatanga nezvimwe zvokwadi zviri pachati zvinorambwa pachena neAdventism nhasi. Biblical Research Institute yeSeventh-day Adventist Church pamwe nevazhinji vevadzidzi vezveumwari vechiAdventist vanoramba 2520. Tichabata nyaya iyi tichishandisa Bhaibheri sezvatinoenderera mberi, asi pakutanga ticharatidza kuti Ellen White anotsigira zvizere 2520. Institute iyi pamwe nevazhinji vevadzidzi vezveumwari vanorambawo kunzwisisa kwevavambi pamusoro peDaily. Ticharatidza kuti kuramba kunzwisisa kwevavambi kwekuti Daily ihupagani, kuramba mweya wechiporofita. Institute iyi inorambawo pachena kunzwisisa kwevavambi pamusoro pemabhosvo—Bhosvo rechishanu neBhosvo rechitanhatu. Tichatanga nekuratidza kuti kuramba kunzwisisa kwevavambi pamusoro pemabhosvo kuramba Mweya Wechiporofita.

Nhasi, maAdventist mazhinji havana kujeka zvachose, kana zvimwe chete zvishoma, pamusoro pe1290 ne1335. Pasina kunzwisisa kwevapiyona pamusoro pe1335, hapana chikonzero cheBhaibheri chinoruramisa kuzivikanwa kwenguva yokunonoka yakatanga musi wa22 Kurume, 1844. Pasina kunzwisisa nguva yokunonoka, munhu haagoni kubata mafambiro omukati eKudanidzira kwePakati pousiku. Pasina kunzwisisa Kudanidzira kwePakati pousiku, munhu anowira kubva panzira achienda kunyika yakaipa iri pasi. Ticharatidza chokwadi ichi pachati maererano nokusimbiswa kwakajeka kweMweya weChiporofita, uye ipapo tichachiongorora kubva muShoko raMwari. Asi kutanga, tinofanira kuona zvakakomberedza nhoroondo yavaMillerite uye zvakabudisa Kudanidzira kwePakati pousiku.

## Na Musi ni Wamilleri na Kufika kwa Malaika wa Kwanza

Tinotanga naUraya Smith kubva mubhuku rinonzi *Thoughts on Daniel and Revelation*, peji 521, kuti tiratidze nhoroondo yeMillerite uye titaure pamusoro pa1798. Uraya Smith anonyora achiti, “Kuverengwa kwenguva kwezviitiko zviri muna Zvakazarurwa 10 kunoramba kuchisimbiswa nechokwadi chokuti mutumwa uyu akafanana nomutumwa wokutanga waZvakazarurwa 14.” Muna Zvakazarurwa 10, mutumwa ane simba anoburuka kubva kudenga aine kabhuku kaduku kakazaruka muruoko rwake. Ellen White anotizivisa kuti mutumwa uyu ane simba ndiJesu Kristu, uye kabhuku kaduku ikoko iBhuku raDanieri. Pakupera kwechitsauko chegumi, Johane anoudzwa kuti adye kabhuku kaduku ikako, kanozova kanotapira mumuromo make asi kunovava mudumbu make. Johane anomirira nhoroondo yeMillerite, apo shoko raDanieri rinotapira asi richizotungamirira kukuodzwa mwoyo kunovava. Mutumwa ane simba waZvakazarurwa 10, maererano nemapiyona, ndiye mutumwa wokutanga waZvakazarurwa 14—ndiye mutumwa mumwe chete.

Kazhinji hatipedzeri nguva yakawanda tichinyatsotsanangura nezvengirozi idzi dziri muna Zvakazarurwa, asi taifanira kudaro. Ngirozi ine simba iri muna Zvakazarurwa 10 ndiyo zvakare ngirozi iyo William Miller aitenda kuti yakanga ichizadzisa Kuchema kwePakati pousiku nokupedzisa basa rengirozi yokutanga yaZvakazarurwa 14: “Ityai Mwari, mumupe mbiri; nokuti nguva yokutongwa kwake yasvika.” Nguva yokutongwa kwake inoreva Danieri 8:14. Ngirozi idzi dzinoratidza zvikamu zvakasiyana-siyana zvebasa rakapedziswa.

Mukudzokera kuna Uriah Smith: “Kuverengwa kwenguva kwezviitiko zveZvakazarurwa 10 kunosimbiswazve nechokwadi chokuti mutumwa uyu ndiye mumwe chetewo nemutumwa wokutanga waZvakazarurwa 14.” Anotsanangura zvinovabatanidza achiti: vose vane shoko rakakosha rokuzivisa, vose vanotaura chiziviso chavo nenzwi guru, vose vanoshandisa mutauro wakafanana unonongedzera kuMusiki, uye vose vanozivisa nguva—mumwe achipika kuti nguva haichazovipozve, uye mumwe achizivisa kuti nguva yokutongwa kwaMwari yasvika. Shoko reZvakazarurwa 14:6 rinowanikwa kudivi rino rokutanga kwenguva yokuguma.

Uriah Smith anotaura kuti nguva yokuguma i1798, uye shoko reZvakazarurwa 14 rinouya shure kwaizvozvo. Anonyora achiti, “Asi shoko reZvakazarurwa 14:6 rinoiswa kudivi rino rokutanga kwenguva yokuguma. Iro ishoko rokuzivisa kuti awa yokutonga kwaMwari yasvika, uye naizvozvo rinofanira kuva nokushanda kwaro muchizvarwa chokupedzisira. Pauro haana kuparidza kuti awa yokutonga yasvika. Rutheri navabatsiri vake havana kuiparidza. Pauro akataura achitsinhira pamusoro pokutonga kuchauya, kuri mberi munguva nenzira isina kunyatsotsanangurwa, uye Rutheri akarugadza rwuri kure nemazuva ake nemakore angasvika mazana matatu. Uyezve, Pauro anoyambira kereke pamusoro pokuparidzwa kwakadai sokuti awa yokutonga kwaMwari yasvika kusvikira imwe nguva yasvika.” Muna 2 VaTesaronika 2:1-3, Pauro anoti zuva raKristu harisati rava pedyo kusvikira kutanga kwasvika kurasika pakutanga uye munhu wechivi aburitswa pachena. Pauro anosuma munhu wechivi, nyanga duku, upapa, uye anofukidza nengwariro nguva yose youmambo hwake, hwakagara makore 1260, huchiguma muna 1798.

Muna 1798, kurambidzwa pamusoro pokuzivisa kuti zuva raKristu raswedera kwakaguma. Nguva yokupedzisira yakatanga, uye chisimbiso chakabviswa pabhuku duku. Kubva ipapo, mutumwa waZvakazarurwa 14 akabuda. Uriah Smith anoti, “Kana muchizviona,” kubvira muna 1798, shoko romutumwa wokutanga rakaenda mberi. Muna 1798, mutumwa wokutanga waZvakazarurwa 14 anopinda munhoroondo—uku ndiko kunzwisisa kwavamapiyona. Kubva ipapo, mutumwa waZvakazarurwa 14 akaparidza kuti awa yokutonga kwaMwari yasvika, uye mutumwa wechitsauko chegumi akamira pamusoro pegungwa nepanyika, achipika kuti nguva haichazovipozve. Kuzivikanwa kwavo sechinhu chimwe hakupikiki. Nharo dzose dzinoronga umwe dzinoshanda kune mumwewo. Chizvarwa chiripo zvino chiri kuona kuzadzikiswa kwezviprofita zviviri izvi. Mukuparidzwa kwekuuya kwaKristu, zvikurukuru kubva muna 1840 kusvika muna 1844, ndimo makatangira kuzadzikiswa kwazvo kuzere uye kwakatsanangurika kwezviprofita izvi.

Smith anataja mwaka 1840 na 1844 akirejelea malaika wa kwanza wa Ufunuo 14 aliyewasili mwaka 1798, lakini pia anamwonyesha malaika wa kwanza mwaka 1840, ambapo ujumbe unapewa nguvu. Katika kuhubiriwa kwa ujio, hasa kuanzia 1840 hadi 1844, ndipo utimilifu wake kamili ulipoanza. Nafasi ya malaika akiwa na mguu mmoja juu ya bahari na mmoja juu ya nchi huonyesha upana mkubwa wa tangazo lake. Ujumbe huo ungeivuka bahari na kuenea kwa mataifa mbalimbali, na kwa kweli tangazo la ujio lilifika katika kila kituo cha umishonari duniani. Tangu mwaka 1840, ujumbe wa malaika wa kwanza, kulingana na Ellen White, ulipelekwa katika kila kituo cha umishonari duniani. Hili lilitimizwa wakati kanuni ya mwaka-siku ya unabii wa Biblia ilipothibitishwa kwa kuanguka kwa Dola ya Ottoman. Kwa wakati huu hatughuliki na maelezo ya jambo hilo, bali tunaweka msingi wa historia ya Wamillerite na mienendo ya Kilio cha Usiku wa Manane.

## Pfungwa Dzakakosha dzeNhoroondo: 1833 uye Kudonha kweNyeredzi

Muna 1833, kuwa kwenyeredzi kwakaitika. Ellen White anotsinhira muna *The Great Controversy*, peji 333, achiti: “Muna 1833, makore maviri mushure mokunge Miller atanga kuratidza pachena uchapupu hwokuuya kwaKristu nokukurumidza, chekupedzisira chezviratidzo chakazviratidza, icho chakanga chavimbiswa noMuponesi sezviratidzo zvokudzoka kwake kwechipiri. Jesu akati: ‘Nyeredzi dzichawa kubva kudenga.’ Mateu 24:29. Uye Johane, muna Zvakazarurwa, akazivisa, sezvaaiona muchiratidzo zviitiko zvaifanira kuzivisa zuva raMwari, achiti: ‘Nyeredzi dzokudenga dzikawira panyika, somuonde unorasa maonde awo asati aibva, kana uchizununguswa nemhepo ine simba.’ Zvakazarurwa 6:13. Uprofita uhu hwakazadzikiswa nenzira inoshamisa uye ine simba guru pakunaya kukuru kwenyeredzi dzinopfuta kwaNovember 13, 1833.”

Ushuhuda wa William Miller unasimulia hivi: “Jumamosi baada ya kifungua kinywa—katika majira ya kiangazi ya mwaka 1833, niliketi kwenye dawati langu kuchunguza hoja fulani, na niliposimama ili kutoka kwenda kazini, likanijia moyoni kwa nguvu kuliko wakati mwingine wowote, ‘Enenda ukaiambie dunia.’ Msukumo huo ulikuwa wa ghafula sana na ukaja kwa nguvu nyingi kiasi kwamba nilitua tena kwenye kiti changu nikisema, ‘Siwezi kwenda, Bwana.’ ‘Kwa nini siwezi?’ ikaonekana kuwa ndiyo jibu, ndipo visingizio vyangu vyote vikajitokeza, upungufu wangu wa uwezo; lakini huzuni yangu ikawa kubwa mno hata nikaingia katika agano la dhati na Mungu kwamba ikiwa Yeye angefungua njia, ningeenda na kutekeleza wajibu wangu kwa dunia. ‘Unamaanisha nini kwa kufungua njia?’ ikaonekana kunijia. Basi, nikasema, ikiwa ningepata mwaliko wa kusema hadharani mahali popote, nitaenda na kuwaambia yale ninayoyaona katika Biblia kuhusu kuja kwa Bwana. Mara hiyo mzigo wangu wote ukaondoka. Nami nikafurahi kwamba huenda nisingeitwa hivyo, kwa maana sikuwahi kupata mwaliko wa namna hiyo, majaribu yangu hayakujulikana, nami nilikuwa na matumaini kidogo sana ya kualikwa katika uwanja wowote wa kazi. Yapata nusu saa baada ya wakati huo, kabla sijaondoka chumbani, mwana wa Bwana Guilford wa Dresden, takriban maili kumi na sita kutoka makazi yangu, akaingia na kusema kwamba baba yake alikuwa amenituma na alitaka niende nyumbani pamoja naye, nikidhani kwamba angependa kuniona kwa jambo fulani la shughuli. Nikamwuliza anataka nini. Akajibu kwamba kesho yake kusingekuwa na mhubiri kanisani mwao, na baba yake alitaka nije nizungumze na watu kuhusu somo la kuja kwa Bwana. Mara moja nikajikasirikia kwa kuwa nimefanya agano nililokuwa nimefanya. Mara hiyo nikamwasi Bwana na kuazimia kutokwenda. Nikamwacha yule kijana bila kumpa jibu lolote, nami nikaenda kwa huzuni kuu katika kijisitu kilichokuwa karibu. Hapo nikashindana na Bwana kwa muda wa karibu saa moja, nikijaribu kujifungua kutoka katika agano nililokuwa nimefanya naye, lakini sikuweza kupata ahueni yoyote. Ilitiwa mkazo juu ya dhamiri yangu, ‘Je, utafanya agano na Mungu kisha ulivunje upesi hivyo?’ na ubaya uliopitiliza wa kufanya hivyo ukanifunika kabisa. Hatimaye nikatii na kumwahidi Bwana kwamba ikiwa angenitegemeza, ningeenda, nikimtumainia Yeye kunipa neema na uwezo wa kutekeleza yote ambayo angenitaka. Nikarudi nyumbani na kumkuta yule kijana bado akingoja. Alibaki hata baada ya chakula cha mchana, nami nikarudi naye Dresden.” Hivyo ndivyo Miller, katika majira ya kiangazi ya mwaka 1833, alivyoanza kuutangaza ujumbe hadharani. Mnamo Desemba 1833, kuanguka kwa nyota kuliongeza uzito wa ibada katika ujumbe wake.

## 1840: Kuzadzikiswa kweChiporofita noHumambo hweOttoman

Muna 1840, Ellen White anotsinhira pamusoro pokuzadzika kunoshamisa kwechiporofita. Ndima iyi inowanzopikiswa muMweya weChiporofita, vamwe vachipikisa vachiti Uriah Smith ndiye akaipinza muThe Great Controversy, asi nharo idzodzo hadzina hwaro. Vari kutaura pamusoro pehurongwa hwekuzadzika kwechiporofita hwakatungamirira kusvika muna 1840, kusanganisira kudonha kwenyeredzi neZuva reRima. Vanonyora vachiti, “Mugore ra1840, kumwe kuzadzika kunoshamisa kwechiporofita kwakamutsa kufarira kwakapararira.”

Anoreva kuuchidza kuuprofita kweBhaibheri, kwete kungova kufembera kwevanhu kwaJosiah Litch. Makore maviri zvisati zvaitika, Josiah Litch, mushumiri aitungamirira mukuparidza nezvekudzoka kwechipiri, akabudisa dudziro ye Zvakazarurwa 9, achifanotaura kudonha kweHumambo hweOttoman. Maererano nekuverenga kwake, simba iri raifanira kukundwa musi waNyamavhuvhu 11, 1840. Panguva yakatarwa, Turkey, kubudikidza nevamiriri varo, yakagamuchira kuchengetedzwa neMasimba Akabatana eEurope, nokudaro ikazviisa pasi pokutongwa nendudzi dzechiKristu. Chiitiko ichi chakazadzisa kufanotaura uku chaizvo. Pakazozivikanwa izvi, vazhinji vakagutsikana nezvekururama kwemisimboti yekududzirwa kweuprofita yakanga yagamuchirwa naMiller navamwe vaaishanda navo, uye sangano reAdvent rakapiwa simba rinoshamisa. Varume vekudzidza nenzvimbo dzakakwirira vakabatana naMiller mukuparidza nokubudisa maonero ake, uye kubva muna 1840 kusvika muna 1844, basa iri rakawedzera nokukurumidza.

Ուրիա Սմիթը մեզ ասել էր, որ Հայտնության 14-րդ գլխի առաջին հրեշտակը հայտնվեց 1798 թվականին, սակայն նա նույն հրեշտակն է, ինչ Հայտնության 10-րդ գլխի հրեշտակը։ Հայտնության 10-րդ գլխում Հովհաննեսին ասվում է՝ հրեշտակի ձեռքից վերցնել փոքրիկ գիրքը և ուտել այն, և այն քաղցր պիտի դառնա նրա բերանում։ Միլլերական պատգամը քաղցր դարձավ 1840 թվականի օգոստոսի 11-ին՝ Աստվածաշնչյան մարգարեության տարի-օր սկզբունքի հիման վրա Օսմանյան կայսրության փլուզումը երկու տարի կանխասելուց հետո։ Երբ այդ իրադարձությունը ճշգրտորեն կատարվեց, այն պատգամը, որ նրանք հռչակում էին, քաղցր դարձավ նրանց բերանում։

ថ្ងៃទី 11 ខែសីហា ឆ្នាំ 1840 សារនោះបានក្លាយជាផ្អែមនៅក្នុងមាត់របស់ពួកគេ។ យ៉ូហានត្រូវបានប្រាប់ឲ្យយកសៀវភៅតូចនោះចេញពីដៃទេវតាដែលបានចុះមក។ ទេវតានោះចុះមកនៅថ្ងៃទី 11 ខែសីហា ឆ្នាំ 1840 ហើយទេវតានៃ វិវរណៈ 10 នេះ គឺដូចគ្នានឹងទេវតាទីមួយនៃ វិវរណៈ 14 ផងដែរ។ ទេវតានៃ វិវរណៈ 14 មកដល់នៅឆ្នាំ 1798 ក្នុងពេលវេលាចុងបញ្ចប់ ប៉ុន្តែសាររបស់គាត់ត្រូវបានប្រទានអំណាចនៅឆ្នាំ 1840។ Ellen White និយាយថា នៅពេលព្រឹត្តិការណ៍នោះបានក្លាយជារឿងដែលគេស្គាល់ទូទៅ មនុស្សជាច្រើនបានជឿជាក់លើភាពត្រឹមត្រូវនៃគោលការណ៍នៃការបកស្រាយទំនាយ ដែល Miller និងសហការីរបស់គាត់បានយកមកប្រើ។ ចាប់តាំងពីទសវត្សរ៍ 1930 ដោយចាប់ផ្តើមនៅឆ្នាំ 1919 ប៉ុន្តែជាពិសេសនៅក្នុងទសវត្សរ៍ 1930 សាសនា Adventism បានបដិសេធច្បាប់នៃការបកស្រាយទំនាយដែល Miller និងសហការីរបស់គាត់បានយកមកប្រើ—ច្បាប់ទាំងនោះគឺជាវិធីសាស្ត្រសិក្សាព្រះគម្ពីរតាមរយៈបទគម្ពីរយោង។

## Cārṭi ya 1843 na Nguva Yekunonoka

Chiratidzo chinotevera munhoroondo ichati ya1843, yakagadzirwa muna Chivabvu 1842. Ellen White anoti, “Ndakaona kuti chati ya1843 yakanga ichitungamirirwa noruoko rwaShe uye kuti yaisafanira kushandurwa, kuti manhamba acho akanga akaita sezvaaida Iye, uye kuti ruoko rwake rwakanga rwuri pamusoro paro rukavanza chikanganiso mune mamwe manhamba kuitira kuti pasava naigona kuchiona kusvikira ruoko rwake rwabviswa.” Chati iyi chiratidzo chemuporofita, chakagadzirwa muna Chivabvu 1842. Muna Chikumi 1842, machechi ePurotesitendi akavhara mikova yawo uye mutumwa wechipiri anosvika.

Kubva muTestimonies, vhoriyamu rekutanga, peji 21: “Muna Chikumi wa1842, VaMiller vakapa nhevedzano yavo yechipiri yezvidzidzo paCasco Street Church muPortland, Maine. Kunze kwezvishoma zvisingawanikwi, masangano akasiyana-siyana echechi akavharira VaMiller mikova yemachechi awo.” Ellen White anotizivisa kuti, sevaKristu veSeventh-day Adventist, tinofanira kudzidza kufunga tichibva pachikonzero tichienda pamugumisiro. Chikonzero chakaita kuti machechi echiPurotesitendi avhare mikova yawo kwaiva kuunzwa kwechati iyi. Chati payakaunzwa muna Chivabvu, machechi echiPurotesitendi akafunga kuti vaMillerite vaiva vanopenga vakanyengedzwa.

Kunyadziswa kwekutanga kunotevera. Kubva mubhuku rinonzi *The Great Controversy*, peji 393: “Kare muna 1842, murayiro wakapiwa muchiporofita ichi wokuti nyora chiratidzo, uchiite kuti chinyatsojeka pamatafura, kuti anochiverenga agomhanya, wakanga wakurudzira Charles Fitch kugadzira chati yechiporofita yokuratidza zviratidzo zvaDhanieri neZvakazarurwa.” Charles Fitch, akafa nguva pfupi isati yasvika Kunyadziswa Kukuru kwa22 Gumiguru 1844, akashandiswa naIshe munhoroondo iyi. Akagadzira chati yacho, iyo yakabudiswa muna Chivabvu 1842.

Kuburitswa kwechati iyi kwakaonekwa sekuzadziswa kwemurayiro waHabakuki. Zvisinei, hapana akacherechedza kunonoka kunooneka pakuzadzikiswa kwechiratidzo. Nguva yokumirira inoratidzwawo muuprofita humwe chete ihwohwo. Mushure mekuodzwa mwoyo, Rugwaro urwu rwakaonekwa rwune kukosha: “Nokuti chiratidzo chichiri chenguva yakatarwa, asi pakupedzisira chichataura chisingarevi nhema; kunyange chikanonoka, chimirira, nokuti zvirokwazvo chichauya, hachizononoki. Akarurama achararama nokutenda.” Nguva yokumirira ndiyo kuodzwa mwoyo kwekutanga, kwakaitika musi wa22 Kurume, 1844. VaMillerite vakanga vachiparidza kuguma kwenyika muna 1843, vachishandisa kuverengwa kwenguva kweBhaibheri. Ishe pavakanga vasati vauya panguva iyoyo, kuodzwa mwoyo kwekutanga kwakabva kwatanga musi wa22 Kurume, 1844. Ndiyo nguva yokumirira.

Iyi ndiyo nguva yokunonoka iri mumufananidzo wemhandara gumi, muna Habhakuki 2, uye muna Danieri 12. Danieri 12:11 inoti, “Uye kubva panguva iyo chibayiro chezuva nezuva chichabviswa...” Mapiyona ainzwisisa kuti chihedheni chakadzikiswa muna 508, apo Clovis akakunda maVisigoth. Kubva panguva iyo chihedheni chinobviswa uye upapa hwogadzwa (makore makumi matatu gare gare muna 538), pachava namazuva 1290. Ndima inotevera inoti, “Akaropafadzwa uyo anomirira uye anosvika kumazuva ane chiuru chimwe namazana matatu namakumi matatu namashanu.” 508 kuwedzera 1335 zvinoita 1843. “Akaropafadzwa uyo anosvika kuna 1843.” Zuva ra1335 rinoratidza nguva yokunonoka, richiti, “Akaropafadzwa uyo anomirira uye anosvika kuna 1843.” Kana ukatsigira kunzwisisa kwemapiyona pamusoro pechezuva nezuva, sezvinoita Ellen White, izvi zviri pachena.

Kuti tinyatsofotokozere mopitirira, Yesaya 30:18 imati, “Ndipo chifukwa chake Yehova adzadikira.” Pano, Yehova ndiye mkwati wa fanizo la anamwali khumi, ndipo akuchedwa. “Ndipo chifukwa chake mkwati adzachedwa kuti akuchitireni chisomo, ndipo chifukwa chake adzakwezedwa kuti akuchitireni chifundo; pakuti Yehova ndi Mulungu wa chiweruzo. Odala onse amene amamuyembekezera.” Izi zikugwirizana ndi Danieli 12:12: “Wodala iye amene ayembekezera nafika pa 1335.” Mkwati akuchedwa pa March 22, 1844. Pali dalitso lolumikizidwa ndi kufika pa kukhumudwitsidwa koyamba kenako nkumadikira. Mukafika pano, muyenera kudikira. Mukudikira chiyani? Habakuku 2:3 imati, “Pakuti masomphenyawo adakali a nthawi yoikidwiratu, koma pa mapeto pake adzalankhula osati kunama; ngakhale atachedwa, adikire.” Dalitso la kufika pa 1335 ndi dalitso la kufika m’mbiri iyi, pamene Yehova adzakwaniritsa Kufuula kwa Pakati pa Usiku.

Si gbogbo ènìyàn ni a óò jẹ́ kí wọ́n kópa nínú Ìkéde Òru Àárín. Àwọn kan rìn pọ̀ mọ́ àwọn Millerite kì í ṣe nítorí ìrírí tiwọn fúnra wọn pẹ̀lú Jésù Kristi tàbí ìkẹ́kọ̀ọ́ tiwọn fúnra wọn nípa Ọ̀rọ̀ Ọlọ́run, bí kò ṣe nítorí ìbẹ̀rù. Kí Ìkéde Òru Àárín tó dé, Olúwa máa ya àwọn arákùnrin wọ̀nyí kúrò nínú ìṣísẹ̀ náà. Ìdààmú àkọ́kọ́ jẹ́ apá kan nínú ìlànà ìmúrasílẹ̀ fún Ìkéde Òru Àárín. Gẹ́gẹ́ bí Ellen White ṣe sọ, bí a kò bá lóye èyí, a máa ṣubú kúrò lójú ọ̀nà sí ayé àwọn ènìyàn búburú tí ó wà ní ìsàlẹ̀.

## Kuwezeshwa kwa Ujumbe wa Malaika wa Pili

Kuchokera mu *Early Writings*, tsamba 238: “Pafupi ndi mapeto a uthenga wa mngelo wachiwiri, ndinaona kuwala kwakukulu kochokera kumwamba kukuwalira pa anthu a Mulungu. Mizinga ya kuwala kumeneku inkaoneka yowala monga dzuwa, ndipo ndinamva mawu a angelo akufuula kuti, ‘Taonani, mkwati akudza.’” Uwu unali Mfuwu wa Pakati pa Usiku, umene unayenera kupatsa mphamvu uthenga wa mngelo wachiwiri. Apainiya anamvetsetsa kuti uthenga wa mngelo woyamba unafika mu 1798 koma unalimbikitsidwa ndi kugwa kwa Ufumu wa Ottoman mu 1840. Mauthenga onse amafika pa nthawi inayake ndipo pambuyo pake amalimbikitsidwa. Uthenga wa mngelo wachiwiri umafika pa March 22, 1844 pamene mipingo ya Chiprotestanti inatseka zitseko zawo motsutsana ndi uthenga wa a Millerite. Mfuwu wa Pakati pa Usiku umalimbikitsa uthenga wa mngelo wachiwiri. Uthenga wa mngelo wachitatu umafika pa October 22, 1844, ndipo umalimbikitsidwa pamene mngelo wamphamvu wa Chivumbulutso 18 alowa nawo. Uthenga uliwonse umafika m’mbiri ndipo pambuyo pake umalimbikitsidwa. Ichi ndi chofunika kuchimvetsa.

ក្រហូងរាត្រីកណ្ដាល​បាន​ប្រទាន​អំណាច​ដល់​សារ​របស់​ទេវតា​ទីពីរ។ ទេវតា​ទាំងឡាយ​ត្រូវ​បាន​ចាត់​ចេញ​ពី​ស្ថានសួគ៌ ដើម្បី​ដាស់តឿន​ពួក​បរិសុទ្ធ​ដែល​បាក់ទឹកចិត្ត ហើយ​រៀបចំ​ពួកគេ​សម្រាប់​កិច្ចការ​ដ៏​ធំ​ដែល​នៅ​ខាងមុខ​ពួកគេ។ មនុស្ស​ដែល​មាន​ទេពកោសល្យ​បំផុត​មិនមែន​ជា​អ្នក​ដំបូង​ដែល​ទទួល​សារ​នេះ​ទេ។ វីល្លៀម មីល្លឺរ មិនមែន​ជា​អ្នក​ដំបូង​ដែល​ទទួល​សារ​នេះ​ទេ; ផ្ទុយទៅវិញ គាត់​ជា​អ្នក​ចុងក្រោយ​ដែល​ទទួល​វា។ គាត់​ជា​អ្នក​ដែល​មាន​ទេពកោសល្យ​បំផុត​ក្នុង​ការ​យល់​អំពី​សារ​នេះ ខណៈ​ដែល សាមូអែល ស្នូ គឺ​ជា​អ្នក​ដំបូង។ អ្នក​ទាំងឡាយ​ដែល​ធ្លាប់​ដឹកនាំ​ក្នុង​កិច្ចការ​នេះ​ពី​មុន មក​ជា​អ្នក​ចុងក្រោយ​ដែល​ទទួល ហើយ​ជួយ​បន្ថែម​កម្លាំង​ដល់​សំឡេង​អំពាវនាវ​នោះ។ តាម​ប្រវត្តិសាស្ត្រ មនុស្ស​ចុងក្រោយ​ដែល​ទទួល​យក​សារ​នៃ​ក្រហូង​រាត្រី​កណ្ដាល គឺ វីល្លៀម មីល្លឺរ។

Kubva mu bhuku rinonzi *The Great Controversy*, 376: Panguva yekusimbiswa kweKuchema kwaPakati peUsiku, vanenge 50,000 vakabuda mumachechi. Sezvo basa raMiller raiwanzosimudzira machechi, pakutanga rakagamuchirwa zvakanaka; asi vashumiri nevatungamiri vezvitendero pavakafunga kuramba dzidziso yeKuuya kwaKristu uye vakashuva kudzvinyirira kumutsa kwose pamusoro penyaya iyi, vakaripikisa vari papurupiti uye vakarambidza nhengo dzavo ropafadzo yekuenda kunonzwa kuparidzwa kwekuuya kwechipiri kana kunyange kutaura nezvetariro yavo pamisangano yekudyidzana. Vatungamiri muChechi yeAdventist nhasi vanorambidza kudzidziswa kweshoko iri muchechi uye kunyange mudzimba dzevanhu pachavo, vanofanotaurirwa pano mukufamba kwevaMillerite.

Asingakholwa azifumana esekuvivinyweni okukhulu nasekudidekeni. Ayezithanda iicawa zawo yaye ayengathandi ukwahlukana nazo, kodwa ekubeni abona ubungqina beLizwi likaThixo bucinezelwa, kwanokuba ilungelo lawo lokuphanda iziprofeto liyaliwe, ava ukuba ukunyaniseka kuThixo kwakungawavumeli ukuba azithobe. Abo babefuna ukuvala ngaphandle ubungqina beLizwi likaThixo babengenakuthatyathwa njengabamisela iBandla likaKristu. Ngenxa yoko, ava ukuba anesizathu esivakalayo sokwahlukana nobudlelane bawo bangaphambili. Ngehlobo lowe-1844, malunga nama-50,000 abarhoxa kwiicawa.

## ဖန်းဆော်ဆာ၏ နားလည်မှုနှင့် စစ်မှန်သော “အာဓာညသန်းခေါင်အော်သံ”

Kubva mubhuku raMukuru Damsteegt, *Foundation of Seventh-day Adventist Message and Mission*, Miller aitenda kuti kuziviswa kwaDanieri 8:14 nengirozi yokutanga yaZvakazarurwa 14 ndiko kwaiva Kudanidzira kwePakati pousiku—“Tarirai, mukwasha wouya.” Aitenda kuti shoko iri rakanga richiratidza kuuya kwechipiri kwaKristu. Miller aifunga kuti nhoroondo yose ndiyo yaiva Kudanidzira kwePakati pousiku, asi Ellen White anotaura kuti Kudanidzira kwePakati pousiku kwakazadzikiswa pane imwe nguva yakatarwa. Samuel Snow akatumidza mharidzo yake kuti “The True Midnight Cry” kuti aisiyanise nedzidziso yevaMillerite yokuti Kudanidzira kwePakati pousiku kwaiva shoko guru rose.

Avo vaive vezvemweya zvikuru ndivo vakatanga kugamuchira shoko iri, uye avo vaimbove vakatungamira mubasa ndivo vakazova vekupedzisira kurigamuchira nokubatsira kuwedzera kuchema uku. William Miller, uyo akanga atungamirira basa kubva muna 1833 zvichienda mberi, akatambudzika neshoko reMidnight Cry parakasvika muna Nyamavhuvhu 1844. Akanga asina chokwadi pamusoro pokuzviparadzanisa nemakereke uye akanga ave nemakore mazhinji achidzidzisa imwe nzwisiso yeMidnight Cry.

William Miller alinyora kuti, ‘Sindinakhalepo wotsimikiza za tsiku lenileni la kuwonekera kwa Ambuye, pokhulupirira kuti palibe munthu amene angadziwe tsiku ndi ola. M’misonkhano yanga yonse yosindikizidwa, monga zidzaonekere pa tsamba la mutu wake, ndinkati pafupifupi chaka cha 1843. M’maulaliki anga onse a pakamwa, nthawi zonse ndinkauza omvera anga kuti nyengozo zidzatha mu 1843 ngati panalibe cholakwa pa mawerengedwe anga, koma kuti sindinganene kuti mapeto sangathe kubwera ngakhale nthawi imeneyo isanafike, ndipo kuti ayenera kukhala okonzeka mosalekeza. Mu 1842, ena mwa abale analalikira motsimikiza kwambiri chaka chenicheni, ndipo anandidzudzula chifukwa choyikamo “ngati.”’ Mu Meyi 1842, tchati la 1843 linasindikizidwa, ndipo abale anauza Miller kuti achotse “ngati” m’mafotokozedwe ake.

Miller akaenderera achiti, “Mapepanhau eruzhinji akanga aparadzirawo mashoko okuti ndakanga ndasarudza zuva rakati chairo, iro ramakumi maviri nematatu raKubvumbi, serokuuya kwaIshe. Naizvozvo, muna Zvita wegore iroro, sezvo ndakanga ndisingaoni kukanganisa mukuverenga kwangu, ndakabudisa kutenda kwangu kuti pane imwe nguva pakati paKurume 21, 1843, naKurume 21, 1844, Ishe aizouya.” Miller akanga atotopedza kusvika pachisungo pamusoro pezuva regumi romwedzi wechinomwe, uye nguva refu Samuel Snow asati ashandisa chisungo ichi kuzivisa Mhere yoPakati Po usiku, Miller akanga atonyora pamusoro pacho. Miller ndiye akashandiswa naIshe kuunganidza pamwechete pfungwa dzine musoro dzakashandiswa naSamuel Snow pakuzivisa Gumiguru 22, 1844.

UMiller wabhala wathi, “Ngomnyaka ka-1843, ukulahlwa nokugxekwa okunamandla kakhulu kwagxunyekelwa phezu kwami kanye nalabo ababengihlangene nami yizindaba kanye namanye amapulpiti. Izizathu zethu zahlaselwa, izimiso zethu zamelwa kabi, nezimilo zethu zahlambalazwa.” Isikhathi saqhubeka, futhi uMashi 21, 1844, wedlula ngaphandle kokubonakala kweNkosi. Ukudumala kwaba kukhulu, futhi abaningi abasahambanga nabo. Ngaphambi kwalesi sikhathi, kusukela ngo-1840, kwakulinganiselwa ukuthi kwakukhona amaMillerite angu-200,000, kodwa ngalesi sikhathi kwase kusasele angu-50,000 kuphela.

Miller akaenderera mberi achiti, “Izvi zvisati zvaitika, mumatsutso a1843, vamwe vehama dzangu vakatanga kudana machechi kuti Bhabhironi uye kukurudzira kuti waive basa revaAdventist kubuda maari. Pamusoro peizvi, ndakashungurudzika zvikuru. Kwete chete kuti mugumisiro wazvo wakanga wakaipa kwazvo, asi ndakazvionawo sokutsaukwisa Shoko raMwari, sekumonyorora kwaMagwaro.” Miller akatambudzika neshoko remutumwa wechipiri, izvo zvakamutadzisa zvakanyanya kugamuchira shoko rechokwadi reKudanidzira kwePakati pousiku. Tsika iyi yakapararira, uye machechi akavavharira, zvichikonzera ruvengo uye zvichiparadzanisa vazhinji vevaAdventist kubva kumachechi avo avakanga vari maari.

A ta ndee pamhume yakwe yakabudiswa yapfuura, Miller akabvuma kuora mwoyo kwake pamusoro penguva chaiyo, asi akaramba akasimba mukutenda kwake. Akaramba achiita mabasa ake kuMadokero munguva yezhizha ra1844 kusvikira panguva yesangano reMwedzi Wechinomwe. Haana kutora rutivi musangano iri kunze kwetsamba yaakanga anyora mwedzi gumi nemisere kare pamusoro pemicherechedzo yeMutemo waMozisi yainongedzera kumwedzi iwoyo. Akanga asingatarisiri kuti nyaya idzodzo dzaizoshandiswa nenzira yakadaro kana kuti kutenda muumbowo hwakadaro kwaizova muyedzo weruponeso. Akanga asina kubatana nesangano iri kusvikira mavhiki maviri kana matatu pamberi pa22 Gumiguru 1844. Mutsamba yaakanyorera Himes musi wa6 Gumiguru 1844, Miller akanyora achiti, “Ndinoona kubwinya mumwedzi wechinomwe kwandisina kumbobvira ndaona kare... Zvino, ngarikudzwe zita raShe, ndinoona runako, kuwirirana, nekubatana muMagwaro, zvandagara ndichinyengeterera kwenguva refu asi ndisina kuzviona kusvikira nhasi. Vonga Jehovha, iwe mweya wangu. Hama Snow, Hama Storrs, nevamwe, ngavakomborerwe nokuda kwekushandiswa kwavo pakuzarura meso angu. Ndava pedyo zvikuru nekusvika kumusha. Mbiri, mbiri, mbiri, mbiri.”

Pashure pazvo, Miller akafungazve nezve Kudanidzira kwePakati peUsiku, achikudaidza kuti kupenga kwechitendero. Damsteegt anocherechedza kuti Snow akatora pfupiso huru yeshoko reKudanidzira kwePakati peUsiku kubva mubasa raMiller rakanga ranyorwa kare.

ការគណនារបស់ Snow ដែលបានបោះពុម្ពផ្សាយនៅខែមីនា ឆ្នាំ 1844 បានជំរុញឲ្យមានការយកចិត្តទុកដាក់តិចតួចប៉ុណ្ណោះ រហូតដល់សន្និបាតជំរំ Exeter ថ្ងៃទី 12–17 ខែសីហា ឆ្នាំ 1844។ នៅទីនោះ កាលបរិច្ឆេទច្បាស់លាស់របស់គាត់សម្រាប់ការយាងត្រឡប់មកវិញរបស់ព្រះគ្រីស្ទ បានកម្រើកចិត្តពួក Millerite ជាច្រើន ដោយនាំឲ្យកិច្ចខិតខំផ្សព្វផ្សាយសាសនារបស់ពួកគេឈានដល់កម្រិតខ្ពស់បំផុត។ ការឆ្លើយតបរបស់ពួកគេត្រូវបានស្គាល់ថា ជាចលនាខែទីប្រាំពីរ។ ទោះបីជាមេដឹកនាំ Millerite ដំបូងឡើយមានការសង្ស័យក្តី ប៉ុន្តែប៉ុន្មានសប្តាហ៍មុនព្រឹត្តិការណ៍ដែលបានរំពឹងទុក ពួកគេបានចូលរួមជាមួយចលនានោះ ហើយអនុញ្ញាតឲ្យទស្សនៈរបស់ Snow ត្រូវបានបោះពុម្ពផ្សាយ និងគាំទ្រ។

## Kulira kwa Pakati pa Usiku ndi Zotsatira Zake

Chiono chekutanga chaEllen White chinoratidza vanhu vaMwari vari munzira inoenda kudenga, vaine chiedza shure kwavo chainzi Kuchema kwePakati peUsiku. Shoko rakapiwa naSamuel Snow rinofanira kunzwisiswa. Muna Chivabvu 1842, machati 300 akadhindwa kuti ashandiswe nevaparidzi 300. Pakazosvika Kurume 22, 1844, mushure mekuodzwa mwoyo kwekutanga, chati yakaiswa parutivi, uye vazhinji vakasiya sangano iri. Avo vakasara vaifanira kumirira. Pamusangano wemisasa weExeter, Snow akaratidza kuti Ishe vaizouya pana Gumiguru 22, 1844, Zuva reKuyananisira. Izvi zvakavamanikidza kuzivisa shoko iri.

Joseph Bates akalonga kuti pambuyo pa msonkhano wa msasa wa ku Exeter, pamene anayenda mʼngolo za sitima, anamva mawu akubwerezabwereza kuti, “Taonani, mkwati akudza!” Gulu ili linafalikira mʼdziko lonse la United States mʼmiyezi iwiri, ndipo linatsogolera ku Chikhumudwitso Chachikulu pa October 22, 1844.

Damsteegt anotsinhira pamusoro peMusangano wevaAdventist wekuLow Hampton waZvita 28–29, 1844, waibatanidza Himes naMiller. Himes akakurudzira kunyaradza vatsvene, kumutsa nyika yechiKristu, uye kuparidza ruponeso kuvatadzi. Mavhiki mashoma akatevera, Advent Press yakatangazve, uye Himes akazivisa kuti musuwo weruponeso wakanga wakazaruka. Miller zvishoma nezvishoma akasiya pfungwa yakanyanyisa yemusuwo wakavharwa, akadzokera pamaonero ake ekutanga eKuchema kwaPakati peUsiku. Mumwedzi iwoyo iwoyo, Ellen White akava nechiratidzo chake chokutanga, chichiratidza kuti avo vanoramba Kuchema kwaPakati peUsiku vanowira pasi kubva munzira. Chiratidzo ichocho chakanga chakaitirwa William Miller sezvakanga chakaitirwawo vamwe vose.

## Mtihani wa Mwisho na Urithi wa William Miller

Kubva mu *Early Writings*, peji 257: “Ndakazobva ndaratidzwa William Miller. Aitaridza kuvhiringidzika, uye akanga akotamiswa nokushushikana nokurwadziwa pamusoro pevanhu vake. Boka rakanga rakabatana uye rine rudo muna 1844 rakanga richirasikirwa norudo rwaro, richipikisana, uye richiwira muchimiro chinotonhora chokudzokera shure. Paakaona izvi, kusuwa kwakapedza simba rake. Ndakaona varume vaitungamirira vachimucherechedza, zvikurukuru Joshua Himes, vachitya kuti angagamuchira shoko rengirozi yechitatu.” Shoko rengirozi yechitatu, muchirevo ichi, iSabata. Apo Miller akaswedera kuchiedza chaibva kudenga, varume ava vaironga nzira dzokutsausa pfungwa dzake. Simba revanhu rakamuchengeta murima uye rakaramba richichengeta simba rake pakati peavo vaipikisa chokwadi. Pakupedzisira, Miller akasimudza inzwi rake achipikisa chiedza chaibva kudenga—Sabata. Akakundikana kugamuchira shoko raizotsanangura kuora mwoyo kwake uye raizovhenekera nekubwinya pamusoro pezvakapfuura. Akavimba nouchenjeri hwavanhu panzvimbo paMwari. Sezvo akanga apwanyika nebasa nezera, akanga asina mutoro wakafanana noweavo vakamudzivisa pachokwadi. Chivi chiri pamusoro pavo. Dai Miller akanga aona chiedza chengirozi yechitatu, zvinhu zvizhinji zvaizova zvakatsanangurwa. Asi hama dzake dzaiti dzinomuda zvikuru zvokuti akafunga kuti aisazombokwanisa kuzvibvisa kwavari. Mwari akabvumira kuti awire pasi pesimba rerufu uye akamuvanza muguva kubva kuna avo vakamubvisa pachokwadi. Mozisi akatadza asati apinda muNyika Yechipikirwa; saizvozvowo, Miller akatadza panguva yaakanga ava kuda kupinda muKenani yokudenga. Vamwe ndivo vakamutungamirira kuita izvi; ivo ndivo vanofanira kuzvidavirira. Asi vatumwa vanochengeta guruva rinokosha romushumiri uyu waMwari uye richabuda pakurira kwehwamanda yokupedzisira.

## Mhedziso: Zvidzidzo zveNhasi

Pakugumisira, William Miller anomiririra maSeventh-day Adventist pakuguma kwenyika. Chiratidzo chokutanga chaEllen White ndechezuva redu kupfuura zvachakanga chiri chezuva rake pacharo. Pakuguma kwenyika, maSeventh-day Adventist acharamba chiedza cheMhere yePakati pousiku. Chiedza cheMhere yePakati pousiku chinogona kunzwisiswa chete nokunzwisisa nhoroondo iyi. Kuodzwa mwoyo kwokutanga kwakachenesa sangano reMillerite kubva kune vaya vakanga varimo nezvikonzero zvisiri izvo uye kwakagadzirira vanhu chiitiko chokuedzwa chaizovatungamirira kupinda muNzvimbo Tsvene-tsvene. Avo vanosvika pakuodzwa mwoyo kwokutanga vanokomborerwa chete kana vakamirira October 22, 1844. Nguva iyi yakagadzwa naMwari kuti ibudise vanhu vaAchazounganidza muNzvimbo Tsvene-tsvene. Kuramba Mhere yePakati pousiku nokuwira kubva panzira ndiko kuramba nhoroondo iyi yose.

William Miller akakanganisa katatu, uye nguva dzose tinoedzwa nemiedzo mitatu. Kukanganisa kwake kwekutanga kwaiva kuramba Kudanidzira kwePakati peUsiku muna Zvita 1844. Kwechipiri kwaiva kuteerera vanhu panzvimbo paMwari, izvo zvakamutungamirira kukukanganisa kwake kwechitatu: kuramba Sabata. Pakuguma kwenyika, maSeventh-day Adventist acharamba nhoroondo yeKudanidzira kwePakati peUsiku pamwe chete nokudanwa kwokudzokera kunzira dzekare nokuti vanoteerera vatungamiri vavo. Nokuita saizvozvo, vanozvigadzirira chiratidzo chechikara, vachidzokorora nzira yaMiller yematanho matatu okuedzwa, iyo inotanga nemabatiro avanoita shoko nenhoroondo yeKudanidzira kwePakati peUsiku.

Kuna unabii mbili tu zinazoshughulikia historia kutoka katika kukatishwa tamaa kwa kwanza hadi kukatishwa tamaa kwa pili: siku 2300 (“Ijapokuwa maono yanakawia, yangojee”) na 2520. Kukataa 2520 ni kuikataa Kilio cha Usiku wa Manane. Kukataa Kilio cha Usiku wa Manane ni kuanguka kutoka katika njia kwenda kwa ulimwengu mwovu ulio chini.

Nitociyongera kuri ibi biruseho mu kiganiro gikurikira.

Back to Articles