Article

# Eliya — Lwesibili

Senyatriu A Propesi

Author

Jeff Pippenger

Published

September 27, 2023

Formats

PDF
Word
Song MP3

M’chigawo cham’mbuyomu tinafotokoza Eliya monga chizindikiro. Mogwirizana ndi malamulo a William Miller, “zizindikiro” zingakhale ndi matanthauzo oposa limodzi. Choncho, Eliya monga chizindikiro angayimirenso gawo limodzi la chizindikiro cha mbali ziwiri cha Eliya ndi Mose. Chizindikiro cha mbali ziwiri cha Eliya ndi Mose chikuyenda m’buku lonse la Chivumbulutso, ndipo kukhala wosatsimikiza pa chimene chizindikiro cha mbali ziwiricho chikuyimira ndi kukhala wosatsimikiza pa uthenga wa m’buku la Chivumbulutso umene ukuvumbulutsidwa pang’ono probeshoni isanatsekedwe. Pa chifukwa chimenechi, tsopano tikambirana mwachindunji makhalidwe ena a uneneri amene amadziwika ndi chizindikiro cha Eliya.

Tine zvapupu zvikuru zvitatu zvinosimbisa hunhu uhwo hwechiporofita. Zvapupu izvozvo muporofita Erija, Johane Mubhabhatidzi, naWilliam Miller, avo kufemerwa kunovaratidza sezviratidzo zvinotsinhana.

> “මනුෂ්‍යයන් දහස් ගණනක් විලියම් මිලර් විසින් ප්‍රකාශ කරන ලද සත්‍යය වැළඳගැනීමට මෙහෙයවනු ලැබූහ; එලියාගේ ආත්මය හා බලයෙන් දෙවියන්වහන්සේගේ සේවකයෝද ඒ පණිවුඩය ප්‍රකාශ කිරීම සඳහා උත්ථාපනය කරනු ලැබූහ. යේසුස්වහන්සේගේ අග්‍රගාමියා වූ යොහන් මෙන්, මෙම ගැඹුරු පණිවුඩය ප්‍රකාශ කළ අය, පොරොව ගසේ මුලට තැබීමටත්, පසුතැවිල්ලට සුදුසු ඵල ගෙන එන ලෙස මිනිසුන්ට ආයාචනා කිරීමටත් බලකෙරී සිටියහ. ඔවුන්ගේ සාක්ෂිය සභාවන් අවදි කිරීමටත් බලවත් ලෙස බලපෑම් කිරීමටත්, ඒවායේ සැබෑ ස්වභාවය ප්‍රකාශ කිරීමටත් අදහස් කරන ලද්දකි. එමෙන්ම, පැමිණෙන උදහසින් පලා යන ලෙස වූ ගැඹුරු අනතුරු ඇඟවීම ප්‍රකාශ කරන ලද්දා මෙන්ම, සභාවන්ට එක්ව සිටි බොහෝදෙනෙක් සුවදායක පණිවුඩය පිළිගත්හ; ඔවුහු තම පසුබැසීම් දැක, පසුතැවිල්ලේ කටුක කඳුළුවලින්ද, ආත්මයේ ගැඹුරු වේදනාවෙන්ද, දෙවියන්වහන්සේ ඉදිරියේ තමන්ම නමවා ගත්හ. දෙවියන්වහන්සේගේ ආත්මය ඔවුන් මත රැඳී සිටිය කල්හි, ‘දෙවියන්වහන්සේට භයවන්න, උන්වහන්සේට ගෞරවය දෙන්න; මක්නිසාද උන්වහන්සේගේ විනිශ්චයේ පැය පැමිණ තිබේ’ යන හඬ ප්‍රකාශ කිරීමට ඔවුහුද උපකාර කළහ.” Early Writings, 233.

Elijah, John the Baptist, na Miller ba nyinaa nyaa honhom pɔtee bi a ɛkyerɛɛ wɔn kwan na ɛmaa wɔn adwuma no nyaa ne su. Wɔn adansedi no yɛɛ ade “a wɔahyehyɛ ama ɛsɔre no ahonim na ɛka asafo ahorow no yiye, na ɛda” saa asafo ahorow no “suban ankasa” adi. Sɛ́ ɛyɛ Ahab bere mu, Yohane Osuboni bere mu, anaa William Miller bere mu no, asafo ahorow a na wɔrekasa akyerɛ wɔn no nyinaa wɔ Laodikea ani furafura bi a emu dɔ na ɛyɛ sum ara ma enti na ɛsɛ sɛ asɛm no yɛ tee sɛnea wɔde “agyan tow dua no nhini so” no. Na ɛka adom bere no awiei ho amanneɛbɔ ho, a Yohane Osuboni de no bɔɔ kɔkɔ wɔ “abufuw” a “ɛreba” no ho. Miller nkrasɛm a ɛkae sɛ, “Monsuro Onyankopɔn na momma no anuonyam; efisɛ n’atemmu dɔnhwerew no adu,” no nso yɛɛ kɔkɔbɔ faa abufuw a ɛreba no ho.

> “Izwi raJohani rakasimudzwa separumbeta. Basa rake raiva rokuti, ‘Ratidza vanhu vangu kudarika kwavo, neimba yaJakobho zvivi zvavo’ (Isaya 58:1). Akanga asina kuwana dzidzo ipi neipi yavanhu. Mwari nezvisikwa ndizvo zvakanga zvave vadzidzisi vake. Asi pakanga padiwa mumwe wokugadzira nzira pamberi paKristu aiva noushingi hwakakwana kuti inzwi rake rinzwike savaporofita vekare, achidana rudzi rwakatsauka kuti rupfidze.” Selected Messages, bhuku 2, 148.

Eliya aliamuru kizazi chake kuchagua siku hiyo kama wangemtumikia Mungu au Baali, na kizazi hicho hakikujibu neno lolote, jambo ambalo ni sawa na kumchagua Baali.

> “Hazvina kutombovapo pava nekudiwa kukuru kwazvo kweyambiro dzakatendeka nokutsiurwa, pamwe nokubata vanhu pedyo, kwakatwasuka, kupfuura panguva chaiyo ino. Satani aburuka nesimba guru, achiziva kuti nguva yake ipfupi. Ari kufashamira nyika nengano dzinofadza, uye vanhu vaMwari vanoda kuti vataurirwe zvinhu zvinonyaradza nzeve. Chivi nousarurami hazvichinyanyosemwi. Ndakaratidzwa kuti vanhu vaMwari vanofanira kuita kushanda kwakasimba zvikuru, kwakatsiga uye kwakatsunga, kuti vadzosere shure rima riri kupinda. Basa rakadzama roMweya waMwari ndiro rinodiwa zvino kupfuura kare kose. Kuremerwa kwepfungwa kunofanira kuzununguswa kubviswe. Tinofanira kumuka kubva muhope dzekusava nehanya dzichazova kuparadzwa kwedu kana tisingadzidzivisi. Satani ane simba guru rinotonga pfungwa dzevanhu. Vaparidzi navanhuwo zvavo vari mungozi yokuzowanikwa vari kurutivi rwemasimba erima. Panguva ino hapana chinhu chakadai sechinzvimbo chisina kwachakarerekera. Tose tiri pachena kudivi rechokwadi kana kuti tiri pachena pamwe nechakaipa. Kristu akati: ‘Uyo asingavi neni anondipikisa; uye uyo asingaunganidzi neni anoparadzira.’” Testimonies, volume 3, 327.

Yohana aliita “taifa lililoharibika” la historia yake “uzao wa nyoka.” Hatimaye, Wamilleri walilitambua taifa lililoharibika la historia yao kuwa ni binti za Babeli. Awe Eliya, Yohana, au Miller, hakuna hata mmoja kati ya hao watatu aliyekuwa mwanatheolojia. Wote waliitwa kutoka katika maisha ya kawaida ya watu.

> “සත්‍යය යේසුස් තුළ ඇති ආකාරයෙන්ම, උන්වහන්සේ මෘදු වලාකුළින් වැසී සිටි කල උන්වහන්සේ විසින් ප්‍රකාශ කරන ලද්දේ, අපගේ මේ දවසේ ද නියත සත්‍යය සහ සත්‍යයම වන අතර, අතීතයේ මනස් අලුත් කළාක් මෙන්ම එය පිළිගන්නාගේ මනසද ඒ තරම්ම නිසැකව අලුත් කරනු ඇත. ක්‍රිස්තුස් වහන්සේ ප්‍රකාශ කළසේක, ‘ඔවුන් මෝසෙස් සහ අනාගතවක්තෘවරුන්ට සවන් නොදෙති නම්, මළවුන්ගෙන් එක් කෙනෙකු නැඟී ආවත් ඔවුන් විශ්වාස කරවනු නොලබන්නෝය.’ (Luke 16:31).”

> “සෙනඟක් වශයෙන්, ශුද්ධාත්මයාණන්ගේ සර්වෝත්කෘෂ්ට මඟපෙන්වීම යටතේ, සුභාරංචිය එහි පවිත්‍රත්වය තුළ ප්‍රචාරය වීම පිණිස, අපි ස්වාමීන්වහන්සේගේ මාර්ගය සූදානම් කළ යුතු වෙමු. ජීවමාන ජලධාරාව තම ගමන්මඟ තුළ තව තවත් ගැඹුරු වී පුළුල් විය යුතුය. සමීපවූද දුරස්ථවූද සියලු ක්ෂේත්‍රවල, පුරුෂයන් හලෙන්ද, මනස ප්‍රධාන වශයෙන් ආක්‍රමණය කරගෙන සිටින සාමාන්‍ය වාණිජ වෘත්තීන්ගෙන්ද කැඳවනු ලබනු ඇත; ඔවුන් අත්දැකීම් ලත් පුරුෂයන් සමඟ සම්බන්ධව අධ්‍යාපනය ලබනු ඇත—එනම්, සත්‍යය අවබෝධ කරගත් පුරුෂයන් සමඟය. දෙවියන්වහන්සේගේ අති විශ්මයජනක ක්‍රියාකාරකම් මඟින්, අපහසුතාවයන්ගේ කඳු ඉවත් කර මුහුදට හෙළනු ලබනු ඇත. යේසුස්වහන්සේ තුළ තිබෙන ලෙස සත්‍යයේ බලය අත්දැක ඇති අය ලෙස අපි කටයුතු කරමු.”

> “Pane nguva ino, pachava nezviitiko zvakatevedzana zvicharatidza kuti Mwari ndiye Ishe anotonga mamiriro ezvinhu. Chokwadi chichaparidzirwa nomutauro wakajeka, usingagoni kukanganisika. Avo vanoparidza chokwadi vachashingaira kuratidza chokwadi ichocho noupenyu hwakarongwa zvakanaka nokufamba kwoumwari. Uye sezvavanoita izvi, vachava nesimba mukutsigira chokwadi, nokuchipa kushandiswa kwacho kwechokwadi uko Mwari akachipa.”

> “අපේක්ෂාව දැනගෙනත් එය උගන්වා තිබූ මනුෂ්‍යයෝ මානව බුද්ධියට හැරී, මෝහිත මනස්වලට තමන්ගේ කල්පිත කතාමය ආහාර බෙදා දෙන කල, එක් කලෙක සුබාරංචි සේවයේ කම්කරුවන්ව සිටි නමුත් ආපනශාලා, ආහාර ගබඩා, සහ වෙනත් වාණිජ කටයුතු කළමනාකරණයට ඇදගෙන ගොස් ඇති අය පෙළට පැමිණ, තම බයිබලය උනන්දුවෙන් අධ්‍යයනය කර, දෙවියන්වහන්සේගේ වචනය අතෙහි තබාගෙන, ස්වර්ගීය දූතයන් සමඟ සහයෝගයෙන් බයිබල් සත්‍යය, එනම් ආත්මික ආහාරය, බෙදා දීමට මෙය අතිශය සුදුසු කාලය ය. මේ කාර්යය දැන් දේවීය නියෝගයෙන් පත් කළ කම්කරුවන් සඳහා මහත් ශබ්දයෙන් ආරාධනා කරයි. එවිට සර්වශක්තිමත් බලය දුෂ්කරතා නමැති කඳු වෙත, ‘ඔබ ඉවත් වී සමුදුරට හෙළා දැමින’ යයි කියනු ඇත.” Paulson Collection, 73, 74.

Eliya, Johane na Miller vaiva uye nokudaro vanomirira varume vanodanwa kubva mu“mabasa” “anowanzowanika,” nokuti “varume” vaimbodzidzisa chokwadi pakupedzisira “vanotsauka vachienda kukunzwisisa kwevanhu, uye vanogovera kundangariro dzakanyengedzwa ndiro yavo yengano.” Varumewo zvavo vanodanwa vachapa “kushandiswa kwechokwadi” kwechiporofita cheBhaibheri sezvo “Mwari akachipa.” Kaviri, mundima iyi, Hanzvadzi White akaratidza “makomo” se“makomo ezvinetso.” Basa revarume ava raisanganisira kuderedza “gomo rimwe nerimwe.” Basa rinoitwa nevarumewo zvavo vakadanwa kubva paharava remamiriro ekuzvininipisa rinomirira basa rokuzivisa nzira yakarurama yeBhaibheri mukududzirwa, richipesana nendiro dzengano dzevanhu dzinogoverwa nenyanzvi dzezvouMwari dzenguva iyoyo.

> “Basa raJohane Mubhabhatidzi, pamwe chete nebasa ravaya avo mumazuva okupedzisira vanobuda nomweya nesimba raEriya kuti vamutse vanhu kubva mukusakendenga kwavo, zvakafanana munzira zhinji. Basa rake mufananidzo webasa rinofanira kuitwa munguva ino. Kristu achauya kechipiri kuzotonga nyika mukururama. Nhume dzaMwari dzinotakura shoko rokupedzisira reyambiro rinofanira kupiwa kunyika, dzinofanira kugadzirira nzira yokuuya kwechipiri kwaKristu, sezvakaita Johane pakugadzirira nzira yokuuya kwake kokutanga. Mubasa iri rokugadzirira, ‘mupata mumwe nomumwe uchasimudzwa, uye gomo rimwe nerimwe nechikomo zvichaderedzwa; zvakakombama zvicharuramiswa, nenzvimbo dzakakombama dzichaitwa bani’ nokuti nhoroondo ichadzokororwa, uye zvakare ‘kubwinya kwaJehovha kucharatidzwa, uye nyama yose ichazviona pamwe chete; nokuti muromo waJehovha wataura izvozvo.’ Southern Watchman, March 21, 1905.”

Hunhu hwevagadziridzi vatatu hwakazivikanwa naIsaya ndehwekuti mipata yose ichakwiridzirwa, gomo rimwe nerimwe richaderedzwa, zvakakombama zvicharuramiswa, uye nzvimbo dzine makakatanwa dzichaitwa dzakatsetseka. Nzira yaShe inogadzirirwa nokukwidziridza mipata, nokuderedza makomo, nokururamisa zvakakombama, uye nokutsetseka nzvimbo dzine makakatanwa, ndiyo nzira dzekare.

> Ijwi renzwi romunhu anodanidzira murenje richiti, Gadzirirai Ishe nzira, ruramisai murenje mugwagwa mukuru waMwari wedu. Mupata mumwe nomumwe uchasimudzirwa, uye gomo rimwe nerimwe nechikomo zvichaderedzwa; zvakakombama zvicharuramiswa, nenzvimbo dzakaomarara dzichaitwa bani; uye kubwinya kwaIshe kucharatidzwa, uye vanhu vose vachakuona pamwe chete; nokuti muromo waIshe wakazvitaura. Isaya 40:3–5.

Xana Vayuda lava a vulavula hi ku kanakana va vutisa Yohane Mubabatisi loko a ri Eliya la taka, u hlamurile a ku a hi yena, kambe endzhaku a titivisa tanihi loyi a vulavuriwaka hi yena eka ndzimana ya Esaya.

> Uye ichi ndicho chipupuriro chaJohani, vaJudha pavakatuma vaprista navaRevhi kubva kuJerusarema kundomubvunza vachiti, Ndiwe ani? Akabvuma, akaramba kusaramba; asi akapupura achiti, Handisi Kristu. Vakamubvunza vachiti, Ko zvino? Ndiwe Eria here? Akati, Handisi. Ndiwe muporofita uya here? Akapindura akati, Kwete. Zvino vakati kwaari, Ndiwe ani? kuti tipe mhinduro kuna avo vakatituma. Unoti kudii pamusoro pako? Akati, Ndini inzwi reanodanidzira murenje richiti, Ruramisa nzira yaShe, sezvakataurwa nomuporofita Isaya. Johani 1:19–23.

Ukulungiselelwa “kwendlela yeNkosi” kuchaza indlela izingelosi ezahola ngayo uMiller ukuba ayiqonde futhi ayisebenzise ukuze kulungiswe ukuqonda kweBhayibheli “kwendlela” abantu ababefanele ukuhamba kuyo. Yonke “intaba” kwakufanele yehliswe, ngokuba izintaba zesiprofetho seBhayibheli zimelela amaqiniso okuthi ekuqaleni kubonakale sengathi anzima kakhulu ukuwaqonda. Ukuqonda intaba ekhazimulayo engcwele kaDaniyeli isahluko seshumi nanye ivesi lamashumi amane nanhlanu, inkosi yasenyakatho ezama ukuyinqoba, kuqondwa kuqala ngokukhomba intaba engokoqobo ekhazimulayo engcwele eJerusalema, echaza ngokwesiprofetho intaba ekhazimulayo engcwele engokomoya. Ukuchaza intaba ekhonjwa njenge-Armagedoni, okusho intaba yaseMegido, umuntu kufanele aye eMegido elingokoqobo. Ubunzima besiprofetho obumeleka njengobunzima buyasuswa lapho kusetshenziswa isimiso sokuthi ukuqala kwento kufanekisa ukuphela kwento.

Mbinu inayowakilishwa na Isaya, na kutajwa na Yohana, na kuwekwa wazi na Miller, huiinua kila bonde. Iwe ni “bonde la maono” katika Isaya ishirini na mbili, “bonde la mifupa iliyokufa” katika Ezekieli, au “bonde la Yehoshafati” katika kitabu cha Yoeli, mbinu ambayo imejengwa juu ya uelewa sahihi wa tabia ya Kristo kama anavyowakilishwa kama Palmoni, Mhesabu wa Ajabu, katika historia ya Wamilleri, au kama Alfa na Omega, mwanaisimu wa ajabu, katika historia yetu, ndiyo huiinua kweli za kinabii zinazowakilishwa katika “mabonde” ya Neno la Mungu.

Zvinhu zvakakombama zvinofanira kururamiswa, nenzvimbo dzakaomarara dzinoitwa dzakatsetseka, zvinomirira basa rokugadzirisa tsika netsika dzechivanhu dzinoshandiswa nouprista hweRaodhikia kutsigira ndiro dzavo dzine chepfu dzengano. Basa raEria rinotsanangurwa pachena serinomirira nzira yakarurama yeBhaibheri ichipikisana nengano dzavanodzidzisi vezvouMwari navaprista. Basa iroro rinoitwa na“vanhuwo zvavo,” kwete navaprista navadzidzisi vezvouMwari vakadzidza. Mukati mezviratidzo zvouporofita zvezvapupu zvitatu izvi munezve chokwadi chiri nyore chokuti Eria anofanira kuuya achava murume.

Cherechedzo icho chingaratidzika sechisina kukosha, asi sezvo vadzidzi vezvouMwari veAdventism vachitsvaka kutsigira ngano dzavo, vakatora ndima kubva kuna Hanzvadzi White apo vanotaura munguva inouya pamusoro pomunhu aizouya mumweya nesimba raEria, vakawedzera ngano yavo pachavo yokutsanangura, uye vanosimbirira kuti Hanzvadzi White vakanga vachitaura pamusoro pavo pachavo.

> “Unabii lazima utimizwe. Bwana asema: ‘Tazama, nitawapelekea Eliya nabii kabla haijaja siku ile kuu na ya kuogofya ya Bwana.’ Mtu fulani atakuja katika roho na nguvu za Eliya, [Tazama kiambatisho.] na atakapoonekana, watu wanaweza kusema: ‘Wewe una bidii mno, huzitafsiri Maandiko kwa njia iliyo sahihi. Acha nikuambie jinsi ya kufundisha ujumbe wako.’”

> “Kune vakawanda vasingagoni kusiyanisa pakati pebasa raMwari neromunhu. Ndichataura chokwadi sokuchipiwa kwandinoitwa naMwari, uye ndinotaura zvino, kuti kana muchiramba muchitsvaka mhosva, muine mweya wokupesana, hamungazombosviki pakuziva chokwadi. Jesu akati kuvadzidzi Vake, ‘Ndichine zvinhu zvizhinji zvokukuudzai, asi hamugoni kuzvitakura zvino.’ Vakanga vasati vari mumamiriro okukoshesa zvinhu zvitsvene nezvisingaperi; asi Jesu akavimbisa kutuma Munyaradzi, aizovadzidzisa zvinhu zvose, uye aizovayeuchidza zvinhu zvose zvaakanga avaudza.”

> “Brethren, hatifaniri kuisa kuvimba kwedu mumunhu. ‘Regerai munhu, ane mweya wake uri mumhino dzake; nokuti anofanira kuverengerwei?’ Munofanira kusungirira mweya yenyu isingazvibatsiri kuna Jesu. Hazvina kufanira kwatiri kunwa patsime romupata kana pane tsime riri mugomo. Ngatisiyei hova dziri pasi; ngatiuyei kuzvitubu zviri kumusoro. Kana pane chinhu chechokwadi chamusinganzwisisi, chamusingawirirani nacho, chiongororei, enzanisai Rugwaro neRugwaro, nyudzai mugodhi wechokwadi pasi zvakadzika mumugodhi weShoko raMwari. Munofanira kuzviisa imi pachenyu pamwe chete nemaonero enyu paartari yaMwari, bvisai pfungwa dzenyu dzamakambotora kare, uye regai Mweya wokudenga akutungamirirei muchokwadi chose.” Testimonies to Ministers, 475, 476.

> “Kwa roho na nguvu ya Eliya kuna mtu anayepaswa kuja: Maneno haya yametumiwa kimakosa na baadhi ya watu kumhusu mtu fulani ambaye ilidhaniwa kwamba angejitokeza na ujumbe wa kinabii baada ya maisha na kazi ya Bi. White. Aya tatu zinazounda makala hii yenye kichwa ‘Acha Mbingu Iongoze’ ni sehemu ndogo tu ya hotuba iliyotolewa na Ellen White huko Battle Creek, Michigan, asubuhi ya Januari 29, 1890. Kwa kuwa jambo hili lilichapishwa katika Review and Herald la Februari 18, 1890, lilibeba kichwa cha ‘Jinsi ya Kushughulikia Hoja ya Mafundisho Inayobishaniwa.’ Dondoo nyingine zilizochukuliwa kutoka katika makala hii na kutumiwa kwa kiasi kikubwa kujaza kurasa fulani za juzuu hii, zinaweza kupatikana katika kurasa 23, 104, 111, 119, 158, 278, na 386. Makala hiyo imechapishwa tena kwa ukamilifu wake katika Selected Messages 1:406–416, huku sehemu inayounda dondoo lenye kichwa ‘Acha Mbingu Iongoze’ ikionekana katika kurasa 412 na 413. Makala hiyo inaposomwa kwa ukamilifu wake, inakuwa dhahiri kwamba Ellen White, katika kauli hii aliyoitoa zaidi kidogo ya mwaka mmoja baada ya Mkutano wa Minneapolis kwa kikundi huko Battle Creek, alikuwa akizungumza juu ya huduma yake mwenyewe. Wengine walikuwa wameanza kuikosoa kazi yake. Tambua kwamba katika aya inayotangulia ile inayoonekana katika juzuu hii kwenye ukurasa 475, Ellen White anasema:”

> “‘Tinofanira kusvika pachinzvimbo apo kusiyana kwose kuchanyunguduka. Kana ndichifunga kuti ndine chiedza, ndichaita basa rangu mukuchiburitsa. Ngatitii ndakabvunza vamwe pamusoro peshoko iro Ishe vaida kuti ndipe vanhu, musuwo ungagone kuvharwa kuitira kuti chiedza chisazosvika kune avo Mwari vaakanga vatuma kwavari. Jesu paakapinda muJerusarema akatasva, `chaunga chose chevadzidzi chakatanga kufara nokurumbidza Mwari nenzwi guru nokuda kwamabasa ose esimba avakanga vaona; vachiti, Ngaarumbidzwe Mambo unouya muzita raShe: rugare kudenga, nokubwinya kumusoro-soro. Uye vamwe vevaFarisi kubva pakati pechaunga vakati kwaAri, Tenzi, rayirai vadzidzi venyu. Akavapindura akati kwavari, Ndinokuudzai kuti, kana ava vakanyarara, mabwe aizodanidzira pakarepo’ (Ruka 19:37–40).

> “‘VaYuda vakaedza kumisa kuparidzwa kweshoko rakanga ratoratidzwa mushoko raMwari.’”

> “Teu anjeunna deui ngarujuk kana pangalaman dirina sorangan:

> “‘Ulosi uyenera kukwaniritsidwa. Ambuye akuti, “Taonani, ndidzakutumizirani Eliya mneneri kusanafike tsiku lalikulu ndi loopsa la Ambuye” (Malaki 4:5). Wina ayenera kubwera mu mzimu ndi mphamvu za Eliya, ndipo akadzawonekera, anthu anganene kuti, “Ndiwe wowumiriza kwambiri, sukumasulira Malemba m’njira yoyenera.”’—Selected Messages, voliyumu 1, 412.

> “Loko a be a bua ka maitemogelo a gagwe ka sebele go supiwa gape ka temana e e latelang, moo a bolelang jaana:”

> “‘Ndzi ta byela ntiyiso hilaha Xikwembu xi ndzi nyikaka wona hakona….’” Xiengetelo xa Testimonies to Ministers.

Chokwadi chakuti Ellen White anayenera kuyankha ku nthano za akatswiri a zaumulungu ndi atsogoleri a m’nthawi yake sichipereka umboni uliwonse wakuti ankadzidziwitsa yekha monga “munthu” amene adzabwera m’tsogolo mwa mzimu ndi mphamvu ya Eliya. Uli kuti umboni uliwonse wa adani ambiri a Ellen White mkati mwa Adventism amene ankatsutsa njira ya kugwiritsa ntchito Baibulo imene iye ankagwiritsa ntchito? Kodi iye anauzidwapo liti kuti, “simamasulira Malemba m’njira yoyenera”? Iye akudziwitsa momveka bwino kuti padzakhala gulu la anthu pa mapeto a dziko lapansi limene lidzapatsidwa mphamvu ndi mzimu ndi mphamvu ya Eliya, ndipo palibe njira yovomerezeka yonenera kuti iye ankaganiza kuti kayendedweko ka kulira kwakukulu kwa mngelo wachitatu kanali kuchitika pa nthawi imene iye ananenera za kuonekera kwa m’tsogolo kwa mphamvu ya Eliya. Akatswiri a zaumulungu a Adventist a ku Laodikaya angafune kuti gulu lawo likhulupirire kuti Sister White “ankatanthauza” “zomwe anakumana nazo iyeyo” monga kukwaniritsidwa kwa mneneri Eliya amene adzatumizidwa chisanafike tsiku lalikulu ndi loopsa la Ambuye.

> “Tarirai, ndichakutumirai Eria muporofita, zuva guru rinotyisa raJehovha risati rasvika.” Maraki 4:5.

Humwe hunhu hweuporofita hwaEria sechiratidzo ndehwekuti anoratidza nzira yeBhaibheri inopikisa ngano dzehupirisita hunogovera ngano dzetsika nemagariro. Basa rake rokugadzirira nzira (“iyi ndiyo nzira, fambai mairi”) rinoitwa nenzira yeBhaibheri inopikisa dzidziso dzehupirisita hwakashatiswa. Uye maererano nezvapupu zvitatu zvaEria, Johane Mubhabhatidzi naMiller; zvichiperekedzwa neuchapupu hwaSista White pamusoro pokuonekwa kwaEria kwaiva kuchiri kumberi panguva iyoyo, iye achava murume, kwete mukadzi. Kana nzira yaPalmoni neAlpha neOmega yanyatsonzwisiswa nenzira kwayo, inozivikanwa kwete chete sechikamu chemitemo yeBhaibheri yokududzira Magwaro, asi sechinyorwa chechimiro chaKristu, chinova ndiko kubwinya Kwake.

> Na utukufu wa Bwana utafunuliwa, na wote wenye mwili watauona pamoja; maana kinywa cha Bwana kimenena hayo. Isaya 40:5.

Unhu chaihwo hwaKristu hunomiririrwa nenzira inofanira kushandiswa pakunzwisisa Shoko rake, nokuti iye ndiye Shoko.

> “Murayiro wa Xikwembu endhawini yo kwetsima etilweni i wona xikombiso lexikulu xa masungulo, lexi milawu leyi tsariweke ehenhla ka maribye ya swiphepherhele naswona yi tsariweke hi Muxe eka Pentateuch a yi ri nkandziyiso lowu kongomeke lowu nga hoxekiki wa xona. Lava fikeke eku twisiseni ka mhaka leyi ya nkoka, hi ndlela yoleyo va rhangeriwile ku vona ku kwetsima ni vumunhu lebyi nga cinciwiki bya murayiro wa Xikwembu. Va vone, hi ndlela leyi a va nga si tshama va yi vona emahlweni, matimba ya marito ya Muponisi lama nge: ‘Ku kondza tilo ni misava swi hundza, ku nga ka ku nga hundzi nchumu ni wun’we wo tanihi nhlanga kumbe xihlukanyana xin’we xa murayiro.’ Mateo 5:18. Murayiro wa Xikwembu, tanihi leswi wu nga mpfuno wa ku paluxa ku rhandza ka Yena, ku nga nkandziyiso wa vumunhu bya Yena, wu fanele ku tshama hilaha ku nga heriki, ‘tanihi mbhoni yo tshembeka etilweni.’ A ku na nawu ni wun’we lowu herisiweke; a ku na nhlanga kumbe xihlukanyana lexi cinciweke. Mutsari wa Tipisalema u ri: ‘Hi masiku hinkwawo, Yehovha, rito ra wena ri tiyisiwe etilweni.’ ‘Milawu ya yena hinkwayo yi tshembekile. Yi tiyile hilaha ku nga heriki ni hilaha ku nga heriki.’ Pisalema 119:89; 111:7, 8.” The Great Controversy, 434.

Njengoba iMiyalo Eyishumi iyisibonakaliso esingenakuguqulwa sesimilo sikaKristu, kanjalo nemithetho yokuhunyushwa kweziprofetho iyisibonakaliso sesimilo saKhe.

> Tinofanira kuzviziva pachedu kuti chiKristu chii, chokwadi chii, kutenda kwatakatambira chii, uye kuti mitemo yeBhaibheri ndeipi—mitemo yatakapiwa nesimba repamusoro-soro. Kune vazhinji vanotenda vasina chikonzero chavangatsamira pachiri pakutenda kwavo, vasina humbowo hwakakwana pamusoro pechokwadi chechinhu chacho. Kana pfungwa ikaiswa pamberi pavo inoenderana nemaonero avakange vatotangira nawo, vanobva vangoigamuchira. Havafungi kubva pachikonzero vachisvika pamhedzisiro; kutenda kwavo hakuna hwaro hwechokwadi, uye panguva yokuedzwa vachazoona kuti vakanga vavaka pamusoro pejecha.

> “ယခုအခါ မိမိ၌ရှိသော သမ္မာကျမ်းစာဆိုင်ရာ မပြည့်စုံသေးသော အသိပညာကိုသာ လုံလောက်ပြီဟုထင်ကာ၊ ထိုအရာက မိမိ၏ ကယ်တင်ခြင်းအတွက် စုံလင်လောက်ပြီဟု ကျေနပ်၍ အနားယူနေသူသည် အသက်ပျက်စေသော လှည့်ဖြားမှုတစ်ရပ်အပေါ် အနားယူနေခြင်းဖြစ်သည်။ မှားယွင်းမှုကို ခွဲခြားသိမြင်နိုင်ရန်နှင့် အမှန်တရားအဖြစ် ထိုးသွင်းတင်ပြထားခဲ့သည့် ရိုးရာဓလေ့များနှင့် အယူသီးမှုအလုံးစုံကို ပြစ်တင်ငြင်းပယ်နိုင်ရန် သမ္မာကျမ်းစာအထောက်အထားများဖြင့် အပြည့်အစုံ မပြင်ဆင်ထားရသေးသူများ အများအပြားရှိကြသည်။ စာတန်သည် ခရစ်တော်၏ ဧဝံဂေလိတရား၏ ရိုးရှင်းသန့်ရှင်းမှုကို ဖောက်ပြန်စေရန်အလို့ငှာ ဘုရားသခင်၏ ကိုးကွယ်ခြင်းထဲသို့ မိမိ၏ အယူအဆများကို ထည့်သွင်းခဲ့သည်။ ယနေ့အတွက် အမှန်တရားကို ယုံကြည်သည်ဟု ကြေညာသူ အများအပြားသည် တစ်ကြိမ်တည်း သန့်ရှင်းသူတို့ထံ အပ်နှင်းခဲ့သော ယုံကြည်ခြင်း—သင်တို့အထဲရှိသော ခရစ်တော်၊ ဘုန်းအသရေ၏ မျှော်လင့်ခြင်း—သည် အဘယ်အရာဖြစ်သည်ကို မသိကြ။ သူတို့သည် ရှေးဟောင်း နယ်မှတ်များကို ကာကွယ်နေကြသည်ဟု ထင်သော်လည်း နွေးတုန်နွေးချမ်း၍ စိတ်မဝင်စားကြပေ။ ချစ်ခြင်းနှင့် ယုံကြည်ခြင်း၏ အစစ်အမှန် တန်ခိုးကို မိမိတို့၏ အတွေ့အကြုံထဲသို့ ရောနှောယက်ကန်းကာ ပိုင်ဆိုင်ရခြင်းသည် မည်သို့ဖြစ်သည်ကို သူတို့မသိကြ။ သူတို့သည် သမ္မာကျမ်းစာကို အနီးကပ် လေ့လာသူများ မဟုတ်ဘဲ ပျင်းရိ၍ ဂရုမစိုက်ကြသူများဖြစ်ကြသည်။ သမ္မာကျမ်းစာပိုဒ်များအပေါ် အမြင်ကွဲလွဲမှုများ ပေါ်ပေါက်လာသောအခါ ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် မလေ့လာခဲ့ဘဲ မိမိတို့ ယုံကြည်သောအရာ၌လည်း မတည်ငြိမ်မဆုံးဖြတ်ရသေးသူတို့သည် အမှန်တရားမှ လွဲချော်ကျဆင်းသွားကြသည်။ လူအပေါင်းတို့အပေါ် ဘုရားသခင်၏ အမှန်တရားကို အလွန်ဂရုတစိုက် ရှာဖွေစုံစမ်းရမည့် လိုအပ်ချက်ကို ကျွန်ုပ်တို့ ပြင်းပြစွာ ထင်ရှားစေရမည်၊ ထို့ကြောင့် သူတို့သည် အမှန်တရားဟူသမျှကို မိမိတို့ အမှန်တကယ် သိကြောင်း သိနိုင်ကြမည်။ အချို့သည် အသိပညာ များစွာရှိသည်ဟု ဆိုကာ မိမိတို့၏ အခြေအနေကို ကျေနပ်ကြသော်လည်း၊ ထိုသူတို့သည် အလုပ်တော်အတွက် ပိုမိုသော စိတ်အားထက်သန်မှုမရှိ၊ ဘုရားသခင်နှင့် ခရစ်တော် သေတော်မူခဲ့သော ဝိညာဉ်များအတွက် ပိုမိုသော ပူပြင်းလောင်မြိုက်သည့် ချစ်ခြင်းမရှိကြ၊ ဘုရားသခင်ကို တစ်ခါမျှ မသိခဲ့သူများကဲ့သို့ပင် ဖြစ်နေကြသည်။ သူတို့သည် မိမိတို့၏ ဝိညာဉ်များအတွက် အနှစ်သာရနှင့် အဆီအနှစ်ကို ကိုယ်ပိုင်အဖြစ် ခံယူရယူရန် သမ္မာကျမ်းစာကို မဖတ်ကြ။ ထိုကျမ်းသည် မိမိတို့အား ပြောနေသော ဘုရားသခင်၏ အသံတော်ဖြစ်သည်ဟုလည်း သူတို့ မခံစားကြ။ သို့သော် ကယ်တင်ခြင်း၏ လမ်းကို ကျွန်ုပ်တို့ နားလည်လိုလျှင်၊ တရားမျှတခြင်း၏ နေမင်း၏ ရောင်ခြည်တန်းများကို မြင်လိုလျှင်၊ သမ္မာကျမ်းစာ၏ ကတိတော်များနှင့် ပရောဖက်ပြုချက်များသည် ကယ်တင်ခြင်းအစီအစဉ်တော်အပေါ် ဘုန်းအသရေတော်၏ ပြတ်သားသော ရောင်ခြည်များကို ဖြာလှန်ပေးသောကြောင့်၊ ကျွန်ုပ်တို့သည် ရည်ရွယ်ချက်တစ်ရပ်ဖြင့် သမ္မာကျမ်းစာကို လေ့လာရမည်ဖြစ်သည်။ ထိုကြီးမြတ်သော အမှန်တရားများကိုမူ ရှင်းလင်းစွာ နားမလည်ကြသေးပေ။” The 1888 Materials, 403.

Kuva muKristu zvechokwadi kunoreva kuva saKristu. Chitsauko ichi chinoratidza kuti isu “tinofanira kuzviziva pachedu kuti chiKristu chii.” Chinoti isu “tinofanira kuziva” “kuti chokwadi chii.” Isu “tinofanira kuziva” “kuti kutenda kwatakatambira ndokwei.” Tinofanira kuziva “kuti mitemo yeBhaibheri ndeipi—mitemo yatakapihwa nesimba guru kupfuura ose.” Kuva saKristu kunoda kuziva kuti mitemo yeBhaibheri yatakapihwa nesimba guru kupfuura ose ndeipi. Pasina mitemo iyoyo hatigoni kuva saKristu, nokuti mitemo yakapiwa nesimba guru kupfuura ose chinyorwa chakanyorwa chehunhu Hwake.

Chimwe chiratidzo chaEria ibasa rokugadzirira nzira yomutumwa wesungano. Eria anomirira basa rinopedziswa mukati menhoroondo apo vaimbova vanhu vakasarudzwa vari kupfuurwa, uye panguva imwe cheteyo vanhu vatsva vakasarudzwa vari kusarudzwa. Nhoroondo iyoyo inomirira nzira yokunatswa inobudisa vanhu vanomiririrwa sechibayiro chakachena, zvichipesana nevaimbova vanhu vakasarudzwa vasina kuchena.

> Tarirai, ndichatuma nhume yangu, uye ichagadzira nzira pamberi pangu; uye Ishe, wamunotsvaka, achangoerekana auya kutemberi yake, iye nhume yesungano, wamunofarira; tarirai, achauya, ndizvo zvinotaura Jehovha wehondo. Asi ndiani angatsungirira zuva rokuuya kwake? uye ndiani angamira paanoratidzwa? nokuti wakaita somoto womunyungudutsi, uye sesipo yavamuki; Uye achagara somunyungudutsi nomunatsi wesirivha; uye achanatsa vanakomana vaRevhi, nokuvanatsa segoridhe nesirivha, kuti vape kuna Jehovha chipiriso mukururama. Ipapo chipiriso chaJudha neJerusarema chichafadza Jehovha, sapamazuva akare, uye sapamakore ekutanga. Maraki 3:1–4.

Johane Mubhabhatidzi akagadzirira nzira kuti Kristu auye pakarepo azonatsa temberi Yake. Kunatswa kwetemberi pakutanga nepamagumo poushumiri hwaKristu kwakanga kuri kuzadziswa kwechitsauko chechitatu chaMaraki. Johane ndiye akanga ari mutumwa akagadzirira nzira yomutumwa wesungano kuti achenese vanakomana vaRevhi.

> “Pakuchenesa tembere, Jesu akanga achizivisa basa Rake seMesia, uye achipinda mukuita kwebasa Rake. Tembere iyoyo, yakavakwa kuti ive nzvimbo yokugara yoKuvapo kwaMwari, yakanga yakarongerwa kuva chidzidzo chinoonekwa kuna Israeri nokunyika yose. Kubva kumazera asingaperi chakanga chiri chinangwa chaMwari kuti chisikwa chose, kubva kuserafi anopenya uye mutsvene kusvikira kumunhu, chive tembere yokugara mukati yoMusiki. Nemhaka yechivi, vanhu vakarega kuva tembere yaMwari. Yakasvibiswa nokusvibiswa kwezvakaipa uye yakasvibiswa netsvina yakaipa, mwoyo womunhu wakanga usisacharatidzi kubwinya koUyo woKudenga. Asi nokuitwa munhu koMwanakomana waMwari, chinangwa choDenga chinozadzikiswa. Mwari anogara muvanhu, uye nenyasha dzinoponesa mwoyo womunhu unovazve tembere Yake. Mwari akaronga kuti tembere yaiva muJerusarema ive chapupu chinoramba chiripo pamusoro pomugumo wakakwirira wakazarukira mweya mumwe nomumwe. Asi vaJudha vakanga vasina kunzwisisa kukosha kwechivako icho chavaitarira nokudada kukuru. Havana kuzvipa ivo pachavo setembere tsvene dzoMweya waMwari. Zvivanze zvetembere yaiva muJerusarema, zvakazara nokupopota kwokutengeserana kusiri kutsvene, zvaimiririra nenzira yakanyatsovimbika tembere yomwoyo, yakasvibiswa nokuvapo kwekuchiva kwenyama nepfungwa dzisiri kutsvene. Mukuchenesa tembere kubva kuvatengi navatengesi venyika, Jesu akazivisa basa Rake rokuchenesa mwoyo kubva pakusvibiswa kwechivi,—kubva kuzvishuvo zvenyika, kuchiva kwoudyire, netsika dzakaipa, zvinoodza mweya. ‘Ishe, wamunotsvaka, achauya pakarepo kutembere Yake, ndiye Mutumwa wesungano, wamunofarira; tarirai, achauya, ndizvo zvinotaura Jehovha wehondo. Asi ndiani angatsungirira zuva rokuuya kwake? Ndianiko angamira kana achinge aonekwa? Nokuti akafanana nomoto womunyungudutsi, uye nesipo yovawachi; achagara somunyungudutsi nomuchenesi wesirivha; achachenesa vanakomana vaRevhi, achavachenesa segoridhe nesirivha.’ Maraki 3:1–3.” The Desire of Ages, 161.

Johane Mubhapatidzi ndiye akanga ari mutumwa akagadzirira nzira yokuti Kristu auye pakarepo azochenesa temberi Yake, uye William Miller akaita basa rimwe chetero rokugadzirira Kristu kuti auye pakarepo kuNzvimbo Tsvene-tsvene musi wa22 Gumiguru, 1844.

> “Ukuza kukaKristu njengomPristi wethu oMkhulu endaweni engcwele kakhulu, ukuze kuhlanjululwe ingcwele, njengoba kuboniswe kuDaniyeli 8:14; ukuza kweNdodana yomuntu kuMdala Wezinsuku, njengoba kuvezwe kuDaniyeli 7:13; kanye nokuza kweNkosi ethempelini laYo, njengoba kwabikezelwa nguMalaki, kuyizincazelo zesenzakalo esisodwa; futhi lokhu futhi kufanekiswa ukuza komkhwenyana emshadweni, njengoba kuchazwe nguKristu emfanekisweni wezintombi eziyishumi, kuMathewu 25.” The Great Controversy, 426.

Joni na Miller walifananisha utakaso uliowakilishwa na Malaki ambao sasa unatimizwa katika historia yetu ya sasa.

> “Muprofita anoti, ‘Ndakaona mumwe mutumwa achiburuka kubva kudenga, ane simba guru; uye nyika yakavhenekerwa nokubwinya kwake. Akadanidzira nesimba nenzwi guru, achiti, Bhabhironi guru rawa, rawa, uye rava ugaro hwamadhimoni’ (Zvakazarurwa 18:1, 2). Iri ndiro shoko rimwe chetero rakapiwa nomutumwa wechipiri. Bhabhironi rawa, ‘nokuti rakadirisa ndudzi dzose waini yehasha dzoufeve hwaro’ (Zvakazarurwa 14:8). Waini iyoyo chii?—Dzidziso dzaro dzenhema. Rakapa nyika sabata yenhema panzvimbo yeSabata yomurayiro wechina, uye rakadzokorora nhema idzo Satani akatanga kuudza Evha muEdheni—kusafa kwomweya kunobva pachisikigo. Zvikanganiso zvizhinji zvemhando imwe chete rakazviparadzira kwose kwose, ‘richidzidzisa semidzidziso mirayiro yavanhu’ (Mateo 15:9).

> “Jesús nisqa llapan runakunapa ñawpaqman llank’ayta qallarispa, Templota ch’uyanchasqa, mana yupaychasqa millay qhellichasqa kashaqmanta. Hinallataq, Paypa llank’ayninpa qhipa ruwaykuna ukhupiqa, Temploqa iskay kutitaq ch’uyanchasqa karqan. Chay hinaqa, pacha tukukuypi kay pachata waqaychanapaq qhepaman willakuy ruwaypi, iglesiakunaman iskay sut’i qayaykuna ruwasqa kanku. Iskay ñiqin angelpa willakuyninqa kaymi: ‘Babilonia urmasqa, urmasqa, hatun llaqtamanta, llapa nacionkunata machachirqan wayna warmi huchanpa phiñakuyninpa vinonta upyachispa’ (Apocalipsis 14:8). Hinaspa kimsa ñiqin angelpa willakuyninpa sinchi qapariyninpi, hanaq pachamanta huk kunkam uyarisqa nin: ‘Lloqsimuychis paymanta, aylluy runakuna, ama huchankunapi rakinakuychispaq, ama ñak’ariyninkunatapas chaskiychispaq. Huchankunaqa hanaq pachakama chayanña, Diospas mana allin rurayninkunata yuyarisqanña’ (Apocalipsis 18:4, 5).” Selected Messages, libro 2, 118.

దేవుని సేవకాలమందలి క్రీస్తు చేసిన దేవాలయ శుద్ధీకరణలు రెండును, మిల్లరైట్ చరిత్రలో జరిగిన దేవాలయ శుద్ధీకరణలు రెండును, మలాకీ మూడవ అధ్యాయానికి నెరవేర్పులుగా నుండినవి; అలాగే అవి 2001 సెప్టెంబరు 11న ఆరంభమైన మరిన్ని రెండు దేవాలయ శుద్ధీకరణలను సూచిస్తూ ముందుకు చూపుచున్నవి—ఆ దినమున న్యూయార్క్ నగరంలోని మహా భవనములు దేవుని స్పర్శతో పడగొట్టబడినప్పుడు, ప్రకటన గ్రంథము పద్దెనిమిదవ అధ్యాయములోని బలమైన దూత తన మహిమతో భూమిని ప్రకాశింపజేయుటకు దిగివచ్చెను. ఇతర విషయములతో పాటు, ఇది ప్రభువు యొక్క గొప్పదియు భయంకరమైన దినమునకు ముందు వచ్చు ఎలీయా ప్రవక్త ఎలెన్ వైట్ అయి యుండెనని వాదించు ఆడ్వెంటిజములోని లయోదికయా తత్వవేత్తలు సమర్పించిన కల్పితకథల పాత్రను అసత్యమని నిరూపించుచున్నది. ప్రకటన గ్రంథము పద్దెనిమిదవ అధ్యాయములోని దూత దిగివచ్చునప్పుడు సంభవించే దేవాలయ శుద్ధీకరణ, ఎలెన్ వైట్ సమాధి చేయబడిన ఎనభై ఆరు సంవత్సరముల తరువాత ఆరంభమాయెను.

Johane Mubhabhatidzi nevadzidzi vake, Miller nevaMillerite, pamwe chete neFuture for America, vanomirira vatumwa vanogadzirira nzira kuti Mutumwa wesungano agozouya pakarepo kutembere yake, uye aichenese kubva mukusvibiswa kwayo kwekuzvidza zvinhu zvitsvene.

Eliya, tanihi xifanekiselo, u yimela munhu. U yimela munhu loyi a vitaniweke a huma eka maendlelo ya ntolovelo ya vutomi, naswona a hi mutivi wa vukhongeri bya vuprista. Vutirheli bya yena byi kombisa ndlela leyinene ya Bibele, ku nga milawu leyi nyikeriweke hi Vuhosi lebyi tlakukeke ngopfu. Vutirheli bya yena byi le ku lwisaneni ni ndlela ya vuprista bya sweswi bya Lawodikiya ya switori swa mavunwa, mikhuva ni mindhavuko. U lunghiselela ndlela ya endlelo ro basisa leri tlakusaka vanhu lavantshwa lava hlawuriweke ku suka eka masalela ya vanhu lava hlawuriweke lava hundzisiweke. Endlelo ro basisa ri vekiwe endzeni ka mongo wa ku humelela hi xitshuketa.

Eliya anomirirawo obuweereza n’omulimu Katonda gw’ateekawo mu ngeri ey’enjawulo era gw’ategeeza ng’obuweereza bwa Katonda bwokka.

Tizasonyeza izi m’mbiri ya aMillerite m’nkhani yotsatira.

> Zvino zvakaitika panguva yokupirwa kwechibayiro chamadekwana, kuti Eria muporofita akaswedera, akati, Haiwa Jehovha, Mwari waAbrahama, Isaka, nowaIsraeri, ngazvizikanwe nhasi kuti imi muri Mwari muIsraeri, uye kuti ini ndiri muranda wenyu, uye kuti ndakaita zvinhu izvi zvose neshoko renyu. 1 Madzimambo 18:36.

Back to Articles