Article

# Bhuku ra Danieri - Rimwe Zana Namakumi Mana neSere

Kufukula Mafula ya Ulosi: Chiono cha Habakuki na Loto ya Miller

Author

Jeff Pippenger

Published

March 20, 2024

Formats

PDF
Word
Song MP3

Kuengezeka kwa maarifa kunakowakilishwa na maono ya Mto Ulai ndiko ambako hatimaye kuliandikwa juu ya mabamba mawili ya Habakuki.

> “Zvairukwa pamwe chete neuprofita hwavainge vakatora sokuti hwaireva nguva yokuuya kwechipiri kwaiva nedzidziso yakanga yakanyatsokodzerana nemamiriro avo okusava nechokwadi nokumirira kwakavhenganiswa netarisiro, ichivakurudzira kuti vamirire nomwoyo murefu mukutenda kuti izvo zvino zvakanga zvisina kujeka pakunzwisisa kwavo zvaizojekeswa panguva yakafanira.”

> Pakati peziporofita izvi paiva nechaHabhakuki 2:1–4: “Ndichamira panzvimbo yangu yokurinda, ndigozvimisa pashongwe, uye ndicharinda kuti ndione zvaachataura kwandiri, nezvandichapindura kana ndarairwa. Zvino Jehovha akandipindura, akati, Nyora chiratidzo, uchijekese pamahwendefa, kuti anochiverenga agone kumhanya. Nokuti chiratidzo chichiri chenguva yakatarwa, asi pakuguma chichataura, uye hachizorevi nhema; kunyange chikanonoka, chimirira; nokuti zvirokwazvo chichasvika, hachizombononoki. Tarira, mweya wake unozvikudza hauna kururama maari; asi akarurama achararama nokutenda kwake.”

> “ຕັ້ງແຕ່ເຊົ້າຕັ້ງແຕ່ປີ 1842 ຄໍາແນະນໍາທີ່ໃຫ້ໄວ້ໃນຄໍາພະຍາກອນນີ້ວ່າ ‘ຈົ່ງຂຽນນິມິດນັ້ນ ແລະເຮັດໃຫ້ແຈ້ງໄວ້ເທິງແຜ່ນປ້າຍ ເພື່ອວ່າຜູ້ທີ່ອ່ານຈະແລ່ນໄດ້’ ໄດ້ກະຕຸ້ນໃຫ້ Charles Fitch ຈັດການຈັດເຮັດແຜນພູມຄໍາພະຍາກອນເພື່ອອະທິບາຍນິມິດຕ່າງໆໃນພຣະທໍາດານີເອນ ແລະ ພຣະນິມິດ. ການພິມເຜີຍແຜ່ແຜນພູມນີ້ໄດ້ຖືກມອງວ່າເປັນການສໍາເລັດຕາມພຣະບັນຊາທີ່ໄດ້ປະທານແກ່ Habakkuk. ແຕ່ໃນເວລານັ້ນບໍ່ມີຜູ້ໃດສັງເກດເຫັນວ່າ ໃນຄໍາພະຍາກອນດຽວກັນນັ້ນໄດ້ສະແດງເຖິງການຊັກຊ້າທີ່ເບິ່ງຄືວ່າຈະມີໃນການສໍາເລັດຂອງນິມິດ—ເປັນເວລາແຫ່ງການຄອຍຖ້າ. ຫຼັງຈາກຄວາມຜິດຫວັງ ພຣະຄໍາຕອນນີ້ໄດ້ປາກົດວ່າມີຄວາມໝາຍຢ່າງຍິ່ງ: ‘ເພາະວ່ານິມິດນັ້ນຍັງຄອຍຢູ່ສໍາລັບເວລາທີ່ກໍານົດໄວ້ ແຕ່ໃນວາລະສຸດທ້າຍມັນຈະກ່າວ ແລະຈະບໍ່ມຸສາ; ເຖິງແມ່ນມັນຈະຊັກຊ້າ ກໍຈົ່ງຄອຍມັນເຖີດ; ເພາະມັນຈະມາຢ່າງແນ່ນອນ ມັນຈະບໍ່ຊັກຊ້າ…. ຄົນຊອບທໍາຈະດໍາລົງຊີວິດໂດຍຄວາມເຊື່ອຂອງຕົນ.’ The Great Controversy, 391, 392.”

Matafura maviri aHabakuki, muchimiro chouprofita, zvapupu zviviri. Maererano neMagwaro, zvapupu zviviri zvinofanira kuunzwa pamwe chete kuti zvimisikidze chokwadi.

> Kambe kana asingakuteereri, tora pamwe newe mumwe kana vavirizve, kuti neshoko remiromo yezvapupu zviviri kana zvitatu shoko rimwe nerimwe risimbiswe. Mateo 8:16.

Habhakuki ezwibhile ezimbili (amashathi amaphayona ka-1843 no-1850) uma embekwe phezu komunye nomunye, aqinisekisa amaqiniso ayengama-“jewels” ephusheni likaMiller. Iphutha lika-1843, elimelelwe phezu kwetafula lokuqala, lapho selibekwe phezu kwetafula lesibili, limisa “isikhathi sokulibala” sombono. UMiller (umlindi ongokomfanekiso walowo mlando) wabuza ukuthi kwakufanele athini ngesikhathi sempikiswano yomlando wakhe.

> Ndichamira pamusoro penzvimbo yangu yokurinda, ndizvisimbise pashongwe, uye ndicharindira kuona zvaachataura kwandiri, uye zvandichapindura kana ndarairwa. Habhakkuki 2:1.

Ishe yakaraira Miller kuti anyore chiratidzo chacho, uye muhope dzake akaisa bhokisi raiva nechiratidzo chacho patafura yaiva pakati peimba yake.

> Zvino Ishe akandipindura, akati, Nyora chiratidzo ichi, uchijekese pamahwendefa, kuti anochiverenga amhanye. Habakuki 2:2.

Matafura aya anobva aratidza nguva yokunonoka uye kuodzwa mwoyo kwekutanga.

> Nokuba umbono usasele ixesha elimisiweyo, kodwa ekugqibeleni uya kuthetha, ungaxoki; nokuba uyacotha, linda wona; kuba uya kufika inene, awuyi kulibazisa. Habhakuki 2:3.

Na vaviri va matshamela lawa ya vonakaliswako hi ku ya emahlweni ka vutivi ma fanekiseriwa.

> Tazvionai, mweya wake wakazvikudza hauna kururama maari; asi wakarurama achararama nokutenda kwake. Habakkuki 2:4.

Mapoka maviri avanamati aizoratidzwa nenzira yokuedzwa iri muna Danieri chitsauko chegumi nembiri.

> Uye akati, Enda hako, Danieri; nokuti mashoko aya akavharwa nokunamirwa chisimbiso kusvikira panguva yokuguma. Vazhinji vachacheneswa, voitiswa vachena, uye vachaedzwa; asi vakaipa vachaita zvakaipa; uye hakuna kunyange mumwe wavakaipa achanzwisisa; asi vakachenjera vachanzwisisa. Danieri 12:9, 10.

“ඥානවන්තයන්” යනු දානියෙල් පොතේ සඳහන් වූ, විශ්වාසයෙන් ධර්මිෂ්ඨ කරනු ලැබූ මතෙව් විසිපහේ ඥානවන්ත කන්‍යාවන්ය; දුෂ්ටයන් වනාහි උඩඟුකමින් උද්ධත වූ අඥාන කන්‍යාවන්ය. මිලර්ගේ සිහිනයේ අවසානයේ, මැණික්වලින් නිරූපණය වන්නේ දස කන්‍යා දෘෂ්ටාන්තයේ තෙල්ය; එයම පණිවුඩය විය.

> “Imana ihinyuzwa iyo tutakira ubutumwa itwoherereza. Bityo twanga ya mavuta ya zahabu yashaka gusuka mu bugingo bwacu kugira ngo agezwe ku bari mu mwijima. Igihe ijwi rizavuga riti: ‘Dore umukwe araje; nimusohoke mumusanganire,’ abazaba batarakira ayo mavuta yera, abatabikiye ubuntu bwa Kristo mu mitima yabo, bazasanga, nk’inkumi z’ibipfapfa, ko batiteguye guhura n’Umwami wabo. Nta bushobozi bafite, muri bo ubwabo, bwo kubona ayo mavuta, kandi imibereho yabo irasenyuka.” Review and Herald, July 20, 1897.

Zvishongo zvaMiller mumazuva okupedzisira zvaizopenya kupenya kwakawedzerwa kagumi, uye nhamba gumi chiratidzo chokuedzwa, saizvozvowo nechiedza. Mumazuva okupedzisira, anomiririrwa pamagumo ehope dzaMiller, chiedza chechokwadi chinomiririrwa pamahwendefa aHabhakuki chinobudisa shoko rokuyedzwa, iro mumufananidzo wemhandara gumi riri shoko rokuyedzwa reKushevedzera kwapakati pousiku. Maitiro iwayo okuyedzwa kudzokororwa kwemaitiro okuyedzwa enhoroondo yeMillerite, nokuti mufananidzo wemhandara gumi unodzokororwa zvachose mumazuva okupedzisira.

> “Ndinowanzoreverwa kazhinji kumufananidzo wemhandara gumi, shanu dzacho dzakanga dzakangwara, uye shanu dzakapusa. Mufananidzo uyu wakazadziswa uye ucharamba uchizadziswa kusvika pashoko nechirevo chawo chose, nokuti une kushandiswa kwakakosha panguva ino, uye, semharidzo yengirozi yechitatu, wakazadziswa uye ucharamba uri chokwadi chazvino kusvikira pakuguma kwenguva.” Review and Herald, August 19, 1890.

බලා සිටි කාලයේ අත්දැකීම මිලර්ගේ සිහිනයේ අවසානයේ අකුරට අකුරෙන්ම නැවත සිදුවනු ඇත; එවිට ඔහුගේ මැණික් සූර්යයාට වඩා දස ගුණයකින් දීප්තිමත් ව පෙන්නුම් කරනු ඇත. ඒ අනුව, එම මැණික් දස කන්‍යාවන්ගේ උපමාවෙහි අවසාන පරීක්ෂාව නියෝජනය කරන බව හඳුනාගත හැක. දහය යනු පරීක්ෂාවක සංකේතයයි; දින දහයක අවසානයේ දානියෙල් සහ අනෙකුත් උතුම් තිදෙනා බබිලෝනියේ ආහාර අනුභව කළ අයවලට වඩා දෘශ්‍යමය වශයෙන් වඩා රූපශෝභන සහ වඩා පිළිමහත් වූහ. ඇදහිල්ලෙන් නොව, අනුමානය මත ජීවත්වූ හබක්කුක්හි අහංකාරයෝ බබිලෝනියේ චරිතය වර්ධනය කළහ. මිලරයිට් ඉතිහාසයේ ඔවුහු බබිලෝනියේ දූවරුන් බවට පත් වූහ; හබක්කුක්හිදී ඔවුන්ගේ චරිතය හඳුනාදීමට පාප් පදවිය භාවිත කරනු ලැබේ.

> Tarisai, mweya wake wakazvikudza hauna kururama maari; asi akarurama achararama nokutenda kwake. Zvirokwazvowo, nokuti anodarika nomwaini, iye munhu anozvikudza, haagari kumusha; anokudza kuchiva kwake seSheori, uye akaita sorufu, haaguti; asi anozviunganidzira marudzi ose, uye anozviturikira ndudzi dzose. Ko havazi vose ava vachamutangira chirevo, neshoko rokumuzvidza pamusoro pake, vachiti, Une nhamo iwe unowedzera zvisiri zvako! kusvikira riniko? uye iwe unozviremedza nevhu gobvu! Ko havangasimuki pakarepo here avo vachakuruma, uye havangamuki here avo vachakutambudza, uye iwe uchava chinhu chokupambwa kwavari? Nokuti wakapamba marudzi mazhinji, vakasara vose vavanhu vachakupamba; nokuda kweropa ravanhu, uye nechisimba chenyika, cheguta, uye chavose vanogaramo. Habhakuki 2:4–8.

Muitiro wokuedzwa wakawira pamusoro pemhandara dzaMateo makumi maviri neshanu unobereka boka ravanamati, vakakudziridza hunhu hwamambo wokumusoro (upapa), iro ririwo simba “rakapamba marudzi mazhinji.”

> Zvanzi Ishe, achiti, Tarirai, vanhu vari kuuya vachibva kunyika yokumusoro, uye rudzi rukuru ruchasimudzwa ruchibva kumigumo yenyika. Vachabata uta nepfumo; vane utsinye, uye havana tsitsi; inzwi ravo rinovhonera segungwa; uye vanotasva mabhiza, vakarongedzwa savanhu vehondo kuti vakurwise iwe, iwe mwanasikana weZioni. Tazvinzwa mukurumbira wazvo: maoko edu apera simba; kushushikana kwatibata, nokurwadziwa sokomukadzi ari pakusununguka. Musabuda muchienda kusango, kana kufamba munzira; nokuti munondo womuvengi nokutya zviri kumativi ose. Iwe mwanasikana wavanhu vangu, zvisunge nejira reshinda, ugokunguruka mumadota; zvichemedze, sezvinoitwa munhu anochemera mwanakomana wake mumwe oga, nokuungudza kunorwadza zvikuru; nokuti muparadzi achangoerekana auya pamusoro pedu. Jeremia 6:22–26.

Zvikamu zviviri zvaHabakuki ndezviya zvinoruramiswa nokutenda, uye neavo vakadya nokunwa dzidziso dzeBhabhironi. Avo vari mumazuva okupedzisira echiroto chaMiller vanomiririrwa savasikana mhandara, vangava vanokudziridza hunhu hwaKristu, nokudaro vogamuchira chisimbiso chaMwari, kana kuti vanokudziridza hunhu hweupapa vagamuchire chiratidzo chechikara.

> “Nguva yasvika yokuti chiedza chechokwadi chipenye pakati perima rehunhu. Shoko rengirozi yechitatu rakatumirwa kunyika, richinyevera vanhu pamusoro pokugamuchira chiratidzo chechikara kana chemufananidzo wacho pahuma dzavo kana pamaoko avo. Kugamuchira chiratidzo ichi kunoreva kusvika pachisarudzo chimwe chete chakaitwa nechikara, nokusimudzira pfungwa dzimwe chetedzo, mukupikisa kwakananga Shoko raMwari. Pamusoro pavose vanogamuchira chiratidzo ichi, Mwari anoti, ‘Iyeyo achanwa waini yokutsamwa kwaMwari, yakadururwa isina kusanganiswa mumukombe wokutsamwa kwake; uye achatambudzwa nomoto nesarufa pamberi pengirozi tsvene, uye pamberi peGwayana.’” Review and Herald, July 13, 1897.

Anasikana vanonwa waini yeBhabhironi pakupedzisira vachanwa waini yokutsamwa kwaMwari. Muna Isaya, zvidhakwa zvaEfuremu zvinoratidza upofu hwazvo hwokudhakwa nokupindurudza zvinhu pamusoro pasi, uye chiito ichocho chinofanira kuonekwa se“ivhu romuumbi.”

“Kila siku” kutambuliwa kuwa ni ishara ya Kristo kunageuza ukweli wa “kila siku” juu chini, kwa kuwa “kila siku” ni ishara ya kishetani. Utambuzi wa Miller kwamba “kila siku” ni upagani umeonyeshwa moja kwa moja juu ya mbao za Habakuki. Ugunduzi wa Miller wa kifungu katika Wathesalonike, uliomwezesha kuelewa kwamba ni upagani uliokuwa “umeondolewa,” ili “mtu wa dhambi” aketiye katika hekalu la Mungu afunuliwe, ndio ukweli mkuu uliomo katika 2 Wathesalonike, sura ya pili.

> “Ndzi ya emahlweni ndzi hlaya, kambe a ndzi nga ha kumi mhaka yin’wana leyi a ri kona eka yona [siku rin’wana ni rin’wana] handle ka le ka Daniyele ntsena. Kutani ndzi tlhela [hi ku pfuniwa hi buku ya ku landzelerisa marito eMatsalweni] ndzi teka marito lawa a ma yimile ma fambisana na rona, ‘susa;’ u ta susa siku rin’wana ni rin’wana; ‘ku sukela enkarhini lowu siku rin’wana ni rin’wana ri nga ta va ri susiwile,’ ni swin’wana. Ndzi ya emahlweni ndzi hlaya, ndzi ehleketa leswaku a ndzi nge kumi ku vonakala ehenhla ka tsalwa rero; eku heteleleni ndzi fika eka 2 Vathesalonika 2:7, 8. ‘Hikuva xihundla xa ku homboloka se xa tirha; ntsena loyi sweswi a sivelaka u ta ya emahlweni a sivela, ku fikela loko a susiwa endleleni, kutani hi nkarhi wolowo lowo homboloka u ta paluxiwa,’ ni swin’wana. Kutani loko ndzi fikile eka tsalwa rero, O, ntiyiso wu ve lowu tshembekaka ni lowu vangamaka njhani! Hi lowu! Hi wona siku rin’wana ni rin’wana! Kutani sweswi, Pawulo u vula yini hi ‘loyi sweswi a sivelaka,’ kumbe a sivela? Hi ‘munhu wa xidyoho,’ ni ‘lowo homboloka,’ ku vula Vupapa. Kutani ke, i yini lexi sivelaka leswaku Vupapa byi nga paluxiwi? Hikuva i Vugandzeri bya Vupfapfarhuti; kutani ke, ‘siku rin’wana ni rin’wana’ ri fanele ku vula Vugandzeri bya Vupfapfarhuti.’—William Miller, Second Advent Manual, tluka 66.” Advent Review and Sabbath Herald, January 6, 1853.

Inhlalakahle yenkulumo ethi “okwemihla ngemihla” kweyabaseThesalonika, uMiller ayitholayo, iyiqiniso eliyinhloko laleso siqephu. Lapho uPawulu echaza labo abangalithandi iqiniso, futhi ngenxa yalokho abayakwamukela ukudukiswa okunamandla, impela uchaza ukuzondwa kweqiniso ngomqondo ojwayelekile; kodwa iqiniso elikhonjiswa ngokuqondile kuleso siqephu yilokhu kokuthi “okwemihla ngemihla” kufanekisa iRoma yobuqaba.

> Chiedza chemuviri iziso; naizvozvo, kana ziso rako rakachena, muviri wako wose uchava uzere nechiedza. Asi kana ziso rako rakaipa, muviri wako wose uchava uzere nerima. Naizvozvo, kana chiedza chiri mauri chiri rima, iro rima guru sei! Hakuna munhu angashumira vatenzi vaviri; nokuti angavenga umwe, achida mumwe; kana kuti achanamatira kune umwe, achizvidza mumwe. Hamungashumiri Mwari naMamona. Mateo 6:22–24.

Kuli kokha kwacho chikondi cha choonadi, kapena chidani cha choonadi. Palibe malo apakati. Chinyengo champhamvu chimene chimawadzera anamwali opusa a pa Mateyu 25 chakhazikika pa kukana kwawo kuunika kwa miyala yamtengo wapatali ya Miller imene ikuimira mayeso omaliza. Mayeso omaliza a Israeli wakale anali mayeso awo achikhumi, ndipo miyala yamtengo wapatali ya Miller ikuwala mochuluka ka khumi m’masiku otsiriza. Chizindikiro cha kukana miyala yamtengo wapatali ya Miller ndi “ya tsiku ndi tsiku,” imene oledzera a Efraimu anaipindulira pansi m’badwo wachitatu wa Chiadventisti. “Ya tsiku ndi tsiku” ndi chizindikiro cha satana cha chikunja. Oledzera anabweretsa mwala wamtengo wapatali wonama, umene anatenga ku Chiprotestanti chopanduka, umene umatanthauza “ya tsiku ndi tsiku” monga chizindikiro cha Khristu.

Kuzwisisa kaMiller mayelana namagugu akhe kwakulinganiselwe ngumlando akhuliswe kuwo. Eqiniseka ukuthi ukuBuya Kwesibili kwakuyisigameko esilandelayo sesiprofetho, inxeba elibulalayo lobupapa ngo-1798 lalingamela kuphela umbuso wesine nowokugcina wasemhlabeni kaDaniyeli 2. UMiller wayelinganiselwe futhi ekuqondeni kwakhe “okwansuku zonke,” ngokuba ubufakazi bakhe buyilokhu ukuthi ngokwambulwa waholelwa endleleni ethile yokutadisha, lapho athi wasebenzisa khona iBhayibheli lakhe, iCruden’s Concordance, futhi wafunda namaphephandaba athile. Isinqumo sakhe sokutadisha ngaleyo ndlela sasivele nje sifike engqondweni yakhe.

> “මුල්පැත්තේ වසර දොළහක් මා දේවවාදීයෙකු වූ කාලය තුළ, සොයාගත හැකි සියලු ඉතිහාස පොත් මා කියෙව්වෙමි; එහෙත් දැන් මම බයිබලයට ප්‍රේම කළෙමි, මන්ද එය යේසුස් ගැන උගන්වා දුන්නේය! එසේ වුවද, බයිබලයේ බොහෝ අංශ තවමත් මට අඳුරු වූවක් විය. 1818 හෝ 1819 දී, මට බැලීමට ගිය මිතුරෙකු සමඟ සංවාදයක යෙදී සිටියදී, සහ මා දේවවාදීයෙකු වූ කාලයේ මා කථා කළ දේ ඔහු දැන සිටි බැවින් [අසා තිබූ බැවින්], ඔහු තරමක් අර්ථවත් ආකාරයකින් විමසීය: ‘ඔබ මේ පාඨය ගැනත්, අර පාඨය ගැනත් කුමක් සිතන්නේ ද?’ යනුවෙන්—මා දේවවාදීයෙකු වූ විට විරුද්ධ වූ පැරණි පාඨයන් වෙත යොමු කරමිනි. ඔහුගේ අදහස කුමක්දැයි මට වැටහුණි; එවිට මම පිළිතුරු දුන්නෙමි—ඔබ මට කාලය දෙනවා නම්, ඒවායේ අර්ථය කුමක්දැයි මම ඔබට කියන්නෙමි. ‘ඔබට කොපමණ කාලයක් අවශ්‍යද?’ ‘මම දන්නේ නැහැ; එහෙත් මම ඔබට කියන්නෙමි,’ යයි මම පිළිතුරු දුන්නෙමි; මන්ද, තේරුම්ගත නොහැකි එළිදරව්වක් දෙවියන් වහන්සේ දී ඇති බව මට විශ්වාස කළ නොහැකි විය. එවිට, ශුද්ධාත්මයාණන් වහන්සේ අදහස් කළේ කුමක්දැයි මට සොයාගත හැකි බව විශ්වාස කරමින්, මගේ බයිබලය අධ්‍යයනය කිරීමට මම අදිටන් කර ගත්තෙමි. නමුත්, මේ තීරණය ගත් සැණින්ම මගේ සිතට මේ සිතුවිල්ල පැමිණියේය—‘ඔබට තේරුම්ගත නොහැකි ඡේදයක් හමු වුවහොත්, ඔබ කුමක් කරන්නේද?’ එවිට බයිබලය අධ්‍යයනය කිරීමට මේ ක්‍රමය මගේ සිතට පැමිණියේය:—එවැනි ඡේදවල වචන ගෙන, ඒවා බයිබලය පුරා අනුව සොයා, මේ ආකාරයෙන් ඒවායේ අර්ථය සොයා බලන්නෙමි. මා සතුව ලෝකයේ හොඳම එක යැයි මම සිතන Cruden’s Concordance තිබුණි; එබැවින් මම එයත් මගේ බයිබලයත් ගෙන, මගේ මේසය අසල වාඩි වී, පුවත්පත් සුළු ප්‍රමාණයක් හැර වෙන කිසිවක් කියවූයේ නැත; මක්නිසාද යත්, මගේ බයිබලයේ අදහස කුමක්දැයි දැනගැනීමට මම අදිටන් කරගෙන සිටියෙමි. Apollos Hale, The Second Advent Manual, 65.”

Amabwebe ya Miller ntiyamenyekanye gusa binyuze ku buryo bwe bwo kwiga, ahubwo yanahishuriwe mu buryo butaziguye n’Imana.

> “Mulungu anatuma mngelo Wake kuti akakhudze mtima wa mlimi amene anali asanakhulupirire Baibulo, kuti amutsogolere kufufuza maulosi. Angelo a Mulungu ankamuyendera mobwerezabwereza wosankhidwayo, kuti atsogolere maganizo ake ndi kutsegula kumvetsa kwake kwa maulosi amene nthawi zonse anali amdima kwa anthu a Mulungu. Chiyambi cha unyolo wa choonadi chinapatsidwa kwa iye, ndipo anatsogoleredwa kupitiriza kufufuza ulalo ndi ulalo, kufikira anaona ndi kudabwa ndi kusirira Mawu a Mulungu. Pamenepo anaona unyolo wangwiro wa choonadi. Mawu amene anali atawaona ngati osauziridwa tsopano anatseguka pamaso pa masomphenya ake mu kukongola kwake ndi ulemerero wake. Anaona kuti gawo limodzi la Malemba limafotokoza lina, ndipo pamene ndime imodzi inali yotsekeka ku kumvetsa kwake, anapeza m’gawo lina la Mawu chimene chinkalifotokoza. Ankaona Mawu opatulika a Mulungu ndi chimwemwe, ndi ulemu waukulu koposa ndi mantha oyera.” Early Writings, 230.

Apo Hanzvadzi White pavakataura kuti “Mwari vakatuma mutumwa wavo” kuna Miller, vari kuratidza kuti Gabrieri ndiye mutumwa akatumwa kuna Miller, nokuti “mutumwa wavo” ishoko rinoreva Gabrieri.

> “Mazwi ya malaika, ‘Mimi ni Gabrieli, nisimamaye mbele za Mungu,’ yanaonyesha kwamba anashika cheo cha heshima kuu katika nyua za mbinguni. Alipokuja na ujumbe kwa Danieli, alisema, ‘Wala hapana ashikianaye nami katika mambo haya, ila Mikaeli [Kristo] mkuu wenu.’ Danieli 10:21. Kuhusu Gabrieli, Mwokozi anasema katika Ufunuo, kwamba ‘Akatuma akauonyesha kwa ishara kwa mkono wa malaika wake kwa mtumwa wake Yohana.’ Ufunuo 1:1.” Tumaini la Vizazi Vyote, 99.

Gabriyeli na malaika wengine waliongoza “akili ya” Miller na “wakafungua” “kwa ufahamu wake unabii ambao siku zote ulikuwa wa giza kwa watu wa Mungu.” Ujumbe wake haukuendelezwa tu kwa njia ya mbinu yake ya kujifunza, bali pia kwa ufunuo wa Kiungu. Mbinu yenyewe aliyotumia kuijifunza Biblia ilijia tu akilini mwake. Mungu anapoleta kweli akilini mwetu, huo ni ufunuo wa Kiungu, kinyume na kufikia kweli kupitia mchakato wa kuigawa Biblia kwa usahihi. Miller alifanya yote mawili, lakini ufunuo wa Kiungu ulikuwa sehemu ya jinsi Miller alivyofikia kuielewa mada ya “the daily.”

Miller aisazodawo kuziva kuchinjachinja kwemurume kana mukadzi kuri muna Danieri chitsauko 8, ndima 9 kusvika 12, nokuti zvose zvaaiva nazvo zvaingova Bhaibheri nekonkodhenzi isina ruzivo rwupi norwupi pamusoro pendimi dzeBhaibheri. Aisazomboona mutsauko uri pakati pe‘sur’ ne‘rum,’ ayo ose ari maviri anoshandurwa kuti “bvisa.” Uyezve, aisazomboona mutsauko uri pakati pe‘miqdash’ ne‘qodesh,’ ayo ose ari maviri anoshandurwa kuti “nzvimbo tsvene.”

Angadai asingaona chokwadi cheshoko rokuti ‘tamid’ rinowanikwa kaana zana nemana muBhaibheri. Chokwadi chaaisagona kuona (icho chiriwo chokwadi chaakaona), ndechokuti, panguva dzose dzine zana nemana idzo shoko rechiHebheru rokuti ‘tamid’ rinoshandiswa muBhaibheri, mubhuku raDanieri chete ndimo munoshandiswa shoko rechiHebheru rokuti ‘tamid’ sezita. ‘Tamid’ ishoko rechiHebheru rinoreva “chinopfuurira nguva dzose,” uye mubhuku raDanieri rinoshandurwa richinzi “zvemazuva ose.”

Ni katika kitabu cha Danieli pekee ambapo neno hilo limetumiwa kama nomino, na katika zile mara nyingine tisini na tisa limetumiwa kama kielezi. Kwa sababu hii, watafsiri wa Biblia ya King James walipokabiliwa na Danieli akilitumia neno hilo mara tano kama nomino, ilhali waandishi wengine wote wa Biblia walilitumia mara tisini na tisa kama kielezi, walilazimishwa na uzito wa ushahidi “kurekebisha” matumizi ya Danieli ya neno hilo kama nomino. Ili “kumrekebisha” Danieli, waliongeza neno “sadaka” kwenye neno hilo, na hivyo wakageuza nomino kuwa kielezi. Kisha, ili kuwarekebisha watafsiri, Ellen White alivuviwa kuandika kwamba yeye, “aliona kuhusiana na ‘Daily,’ kwamba neno ‘sacrifice’ liliongezwa kwa hekima ya mwanadamu, wala si sehemu ya andiko; na kwamba Bwana alitoa mtazamo sahihi wake kwa wale waliotoa kilio cha saa ya hukumu.”

Miller, zvichienderana neuchapupu hwake pachake, akanga achitsvaka kunzwisisa “zuva nezuva,” izvo zvaakazozvinzwisisa muna 2 VaTesaronika. Asiwo, zvichienderana neuchapupu hwake pachake, paaitsvaka kunzwisisa shoko, aifunga nzvimbo dzose dzairi kushandiswa, uye shoko iri rinoshandiswa dzimwe nguva makumi mapfumbamwe nemapfumbamwe muBhaibheri. Asi uchapupu hwake pamusoro pe“zuva nezuva” ndohwekuti haana kuriwana kumwe kwose kunze kwebhuku raDanieri, paakati, “Ndakaramba ndichiverenga, uye handina kuwana imwe nzvimbo yaraiwanikwa [zuva nezuva], kunze muna Danieri.” Miller akatungamirirwa kuzvishongo kwete nenzira yake yokudzidza bedzi, asiwo nechizaruro choumwari chaakapiwa kubudikidza noushumiri hwengirozi.

Ndi chifukwa chake kumvetsa kwake kwa “cha tsiku ndi tsiku” kunali kolondola, koma kochepa. Iye sanathe kuzindikira kuti pa nthawi zisanu zimene “cha tsiku ndi tsiku” chimatchulidwa m’buku la Danieli, imodzi mwa nthawi zitatu zimene “cha tsiku ndi tsiku” “chimachotsedwa,” inali ndi tanthauzo losiyana ndi nthawi zina ziwirizo. Nthawi imodzi “cha tsiku ndi tsiku” chimagwiritsidwa ntchito pamodzi ndi liwu la Chiheberi lakuti ‘rum’ ndipo nthawi zina ziwiri chimagwiritsidwa ntchito pamodzi ndi liwu la Chiheberi lakuti ‘sur.’ Mawu onsewa amamasuliridwa kuti kuchotsa, koma ‘rum’ pa Danieli chaputala eyiti, vesi la khumi ndi limodzi, limatanthauza kukweza ndi kulemekeza, ndipo m’chaputala khumi ndi chimodzi, vesi la makumi atatu ndi limodzi, ndi m’chaputala khumi ndi ziwiri, vesi la khumi ndi limodzi, liwu lakuti ‘sur’ limatanthauza kuchotsa.

Vafundisi vechitendero vanodya nekunwa zvekudya zveBhabhironi vanopikisa vachiti, kana ukabvisa chinhu kana kuti pose paunosimudza chinhu, zvose zviri zviviri zvinomirira rudzi rwokubviswa, saka mazwi ose ari maviri anofanira kunzwisiswa seanoreva chinhu chimwe chete. Vanopikisa vachiti panguva nhatu dzose panotaurwa nezve “chezuva nezuva,” pakunzi “chinobviswa” nguva dzose zvinoreva kubvisa; uye mukuita izvozvo, vanoratidza kuti Danieri akanga asina kungwarira pakusarudza mashoko ake. Havatauri izvozvo pachena, asi nokureva kwavanodzidzisa vanosvitsa pakuti Danieri aifanira kunge akashandisa shoko rokuti ‘sur’ pazviitiko zvacho zvitatu zvose, nokuti maererano nevafundisi vezvitendero, zvinofungidzirwa kuti aireva chinhu chimwe chete nguva dzose apo “chezuva nezuva” “chaibviswa.”

Vanoita chinhu chimwe chete nemashoko anoti “miqdash” na“qodesh,” ayo ose ari maviri anodudzirwa kuti “nzvimbo tsvene,” mundima gumi neimwe kusvika pagumi neina muchitsauko chechisere. Pakunongedzera kumwe nokumwe kwekuti “nzvimbo tsvene” mundima idzodzo ina, vanoomerera kuti zvose zvinomirira nzvimbo tsvene yaMwari. Nokududzira kunobva ipapo zvakare, Danieri aizofanira kungadai akangoshandisa “qodesh” pakunongedzera kwose katatu, uye asina kushandisa “miqdash” mundima yegumi neimwe. Miller angadai asina kucherechedza musiyano uripo pakati pemashoko iwayo, asi vadzidzisi vezvouMwari vemazuva ano vanocherechedza, uye pavanocherechedza, vanoomerera kuti hapana musiyano unofanira kubvumwa. Asi Miller, uyo asina kucherechedza misiyano pakati pemashoko aya, akasvika pakunzwisisa kwakapesana nekwavadzidzisi vezvouMwari vemazuva ano.

Chinhu chaivo ndechokuti Dhanyeri akanga ari munyori ainyatsochenjerera, aiziva mutauro wechiHebheru, uye akatongwa somunhu aiva akangwara kakapetwa kagumi kupfuura vamwe vose varume vakachenjera veBhabhironi. Kana paiva nomunhu aiziva mashandisirwo akarurama omutauro wechiHebheru, uye kuti waifanira kumiririrwa sei nenzira yakarurama munhoroondo iyoyo chaiyo, aiva Dhanyeri. Kana Dhanyeri akashandisa mazwi akasiyana, zvakanga zviri nokuti akanga akarongerwa kuunza zvirevo zvakasiyana, izvo iye pachake akatsvaka kumiririra nemaune. Apo kushandiswa kwakasiyana kwaDhanyeri kwamazwi anoshandurwa kuti “nzvimbo tsvene” kana kuti “kubvisa” kunobvumwa, kunotsigira kunzwisisa kwaMiller kwe“zuva nezuva,” kwakazivikanwa naMiller mundima chaiyo umo Pauro anoratidza kuti avo vanovenga chokwadi vakagadzirirwa kugamuchira kunyengerwa kwakasimba.

Avo vanovenga chokwadi uye vachitenda nhema dzinobereka kunyengedzwa kukuru, vanomirirwawo sezvidhakwa zvaEfuremu, izvo zvinomiririrwa muzvikwata zviviri. Rimwe boka hutungamiri hwakadzidza, uye rimwe boka nderavasina kudzidza vanongonzwa chete zvinodzidziswa navakadzidza. Ndivo vanozvivanza pasi penhema, uye vanoita sungano norufu. Ndivo mhandara dzakapusa dzaMateo makumi maviri neshanu, uye vaya vane mweya wakazvikudza muna Habhakuki mbiri. Ndivo vanoramba chokwadi dzepasi dzechiroto chaMiller, dzinopenya kakapetwa kagumi pakuguma (zvichimirira muedzo wegumi nowokupedzisira waIsraeri wazvino), sezvakaratidzwa nomufananidzo mukuedzwa kwegumi nokwokupedzisira kwaIsraeri wekare.

Tichaenderera mberi nechidzidzo ichi muchinyorwa chinotevera.

> Zvino Jehovha akati kuna Mozisi, Vanhu ava vachanditsamwisa kusvikira riniko? Uye vachanonoka kusvikira riniko kutenda kwandiri, zvisinei nezviratidzo zvose zvandakaratidza pakati pavo? Ndichavarova nedenda, ndigovatorera nhaka yavo; uye ndichakuita rudzi rukuru, rune simba kupfuura ivo. Zvino Mozisi akati kuna Jehovha, Ipapo vaIjipiti vachazvinzwa, nokuti imi makabudisa vanhu ava pakati pavo nesimba renyu. Uye vachazviudza vagere venyika ino; nokuti vakanzwa kuti imi Jehovha muri pakati pavanhu ava, kuti imi Jehovha munoonekwa chiso nechiso, uye kuti gore renyu rinomira pamusoro pavo, uye kuti munovafambira mberi, masikati mushongwe yegore, uye usiku mushongwe yomoto. Zvino kana mukauraya vanhu ava vose sokunge munhu mumwe chete, ndudzi dzakanzwa mukurumbira wenyu dzichataura dzichiti, Nokuti Jehovha akanga asingagoni kuisa vanhu ava munyika yaakavapikira, naizvozvo akavauraya murenje.

> Uye zvino, ndinokukumbirisai, simba raShe wangu ngarive guru, sezvamakataura, muchiti, Jehovha anononoka kutsamwa, uye ane ngoni huru, achikanganwira zvakaipa nokudarika, asi asingamboregi ane mhosva asingarangwi, achishanyira vana kuipa kwamadzibaba avo kusvikira kuzvizvarwa zvechitatu nezvechina. Kanganwiraiwo, ndinokukumbirisai, kuipa kwavanhu ava maererano noukuru hwengoni dzenyu, sezvamakakanganwira vanhu ava kubva Egipita kusvikira zvino. Jehovha akati, Ndakanganwira maererano neshoko rako; asi zvirokwazvo, noupenyu hwangu, nyika yose ichazadzwa nokubwinya kwaJehovha. Nokuti varume vose vakaona kubwinya kwangu, nezvishamiso zvangu, zvandakaita muEgipita nomurenje, vakandiidza zvino kagumi aka, uye havana kuteerera inzwi rangu; zvirokwazvo havangazooni nyika yandakapikira madzibaba avo, uye hakuna kana mumwe wavose vakanditsamwisa achaiona; asi muranda wangu Karebhi, nokuti akanga ane mumwe mweya maari, uye akanditevera zvizere, iye ndichamuisa munyika yaakapindamo; uye vana vake vachaigarwa nhaka yayo. Numeri 14:11–24.

Back to Articles