Article

# එලියා — අංක දහය

1856

Author

Jeff Pippenger

Published

October 13, 2023

Formats

PDF
Word
Song MP3

මිලර්වාදී ව්‍යාපාරය යෙසායාගේ සත්වන අධ්‍යායෙහි, ක්‍රි.පූ. 742 දී ආරම්භ වූ හැටපස් අවුරුදු අනාවැකියක් මඟින් නිරූපිත විය. යෙසායාගේ ඉතිහාසයේ සිදු වූ එම හැටපස් අවුරුදු, 1798 සිට 1863 දක්වා වූ හැටපස් අවුරුදු නියෝජනය කරයි. අල්ෆා සහ ඔමේගා සැමවිටම ආරම්භය සමඟ අවසානයද ප්‍රදර්ශනය කරනු ඇත. එම හැටපස් අවුරුදු අනාවැකිය ඉශ්‍රායෙල්හි උතුරු රාජ්‍යය සහ දකුණු රාජ්‍යය මත පැමිණෙන සත්වරක් වූ ශාපය හඳුනා දෙයි. උතුරු රාජ්‍යයට විරුද්ධ වූ පළමු සත්වරය ක්‍රි.පූ. 723 දී, යෙසායා අහාස් රජුට එම අනාවැකිය ප්‍රකාශ කළ පසු අවුරුදු දහනවයකින් පසු ආරම්භ විය. දකුණු රාජ්‍යයට විරුද්ධ වූ අවසාන සත්වරය, එම හැටපස් අවුරුදු අවසානයේදී, ක්‍රි.පූ. 677 දී ආරම්භ විය.

එප්‍රායිම්ට විරුද්ධව තිබූ සත් වරක පළමු ශාපය 1798දී අවසන් වූයේය; එය දානියෙල්ගේ අටවන හා නවවන අධ්‍යායවල උලායි ගංගාව පිළිබඳ දර්ශනය මුද්‍රාව ඉවත් කර අනාවරණය කරන ලද අවසාන කාලය වූයේය. එය අනාවැකිමය ලෙස පළමු දූතයාගේ පණිවුඩයේ පැමිණීමත්, මිලර්වාදී ව්‍යාපාරයේ අනාවැකිමය ආරම්භයත් සලකුණු කළේය. යූදාට විරුද්ධව තිබූ සත් වරක අවසාන ශාපය 1844දී අවසන් වූයේය; එය තුන්වන දූතයාගේ පණිවුඩයේ පැමිණීම විය. එයින් අවුරුදු දහනවයකට පසු, 1863දී, අනාවැකියේ ආරම්භයේ නිරූපිත වූ අවුරුදු හැට පහ, මිලර්වාදී ව්‍යාපාරයේ අවසානයත්, ලාඔදිකීය සෙවන්ත්-ඩේ ඇඩ්වෙන්ටිස්ට් සභාවේ ආරම්භයත් සලකුණු කළේය. 1863ට අවුරුදු හතකට පෙර, එනම් 1856දී, ජේම්ස් වයිට් මිලර්වාදී ව්‍යාපාරය ෆිලදෙල්ෆියා සභාව වීම නවතා, ලාඔදිකීය සභාව බවට පත්ව තිබෙන බව හඳුනාගැනීමට ආරම්භ කළේය. එලන් වයිට්ගේ ජීවചരිතය ලියන කල ඔහුගේ මුණුපුරා 1856 වසරේ ඉතිහාසයත්, ලාඔදිකීය පණිවුඩයත් පිළිබඳව ලියයි.

## “ලාඔදිකෙයා පණිවිඩය”

> “සබත් දින පාලනය කරන අද්වෙන්තිස්වරුන් ප්‍රකාශනය 2 සහ 3 හි සඳහන් සභා සතට දෙන ලද පණිවුඩ ශතවර්ෂ ගණනාවක් පුරා ක්‍රිස්තියානි සභාවේ අත්දැකීම නිරූපණය කරන්නේ යන ස්ථාවරය ගෙන තිබූහ. ලාඔදිකියා සභාවට දෙන ලද පණිවුඩය, ඔවුන් එවකට නාමමාත්‍ර අද්වෙන්තිස්වරුන් ලෙස හැඳින්වූ, සත්වැනි දින සබත පිළිගෙන නොතිබූ අය වෙත අදාළ වේ යන්න ඔවුන්ගේ නිගමනය විය. ඔක්තෝබර් 9 දිනැති Review සඟරාවේ කෙටි සංස්කාරක ලිපියකදී, ජේම්ස් වයිට්, පහත ප්‍රකාශයෙන් එය ආරම්භ කරමින්, සිත උද්දීපනය කරන ප්‍රශ්න කිහිපයක් ඉදිරිපත් කළේය:”

> “‘මුරකරුනි, රාත්‍රිය ගැන කුමක්ද?’ යන ප්‍රශ්නය නැවතත් අලුතින් උද්ගත වීමට පටන්ගෙන ඇත. වර්තමානයේ, එයට සම්බන්ධ විෂයය වෙත අවධානය යොමු කිරීමට අසන ප්‍රශ්න කිහිපයකට පමණක් ඉඩ ඇත. සම්පූර්ණ පිළිතුරක් ඉක්මනින්ම දෙනු ලැබේ යැයි අපි විශ්වාස කරමු.—Review and Herald, Oct. 9, 1856.

> ඔහු අසන ලද ප්‍රශ්න එකොළොස් අතරින්, ලාඔදිකයාවරුන් කෙරෙහි සෘජුවම ඉලක්ක කළේ හයවන ප්‍රශ්නයයි.

> “6. ලාඔදිකෙයයන්ගේ තත්ත්වය (උණුසුම් නොව, සීතලද නොව, මද උණුසුම්ව සිටීම) තුන්වන දූතයාගේ පණිවුඩය ප්‍රකාශ කරන බව පිළිගන්නා ජන සමූහයේ තත්ත්වය යෝග්‍ය ලෙස නිරූපණය නොකරන්නේද?—එම ස්ථානයේම.”

> “අවසාන ප්‍රශ්නය මෙම කාරණය විවෘතව ප්‍රකාශ කරයි:

> “11. ජනතාවක් ලෙස අපගේ තත්ත්වය මෙය නම්, සත්‍ය සාක්ෂිකරුගේ ‘අනුශාසනය’ අපි අවධානයෙන් පිළිනොගන්නේ නම්, දෙවියන්වහන්සේගේ ප්‍රසන්නත්වය බලාපොරොත්තු වීමට අපට සැබෑ හේතු කිසිවක් තිබේද? ගින්නෙහි පරීක්ෂා කළ රන් මාගෙන් මිලදී ගන්නා ලෙස මම නුඹට අනුශාසනා කරමි, එවිට නුඹ ධනවත් වන්නේය; තවද සුදු වස්ත්‍ර, එවිට නුඹ ඇඳුම්ලත් වන්නේය, නුඹගේ නග්නත්වයේ ලජ්ජාව ප්‍රකාශ නොවනු පිණිස; තවද නුඹ දකින්න පිණිස, ඇස්-ලේපයෙන් නුඹගේ ඇස් අභිෂේක කරගන්න. මම ආදරය කරන සියල්ලන්ටම මම දොස් පවරා දඬුවම් කරමි; එබැවින් උද්‍යෝගවත් වන්න, පසුතැවෙන්න. බලව, මම දොර අසල සිට තට්ටු කරමින් සිටිමි: යමෙකු මාගේ හඬ අසා දොර විවෘත කරන්නේ නම්, මම ඔහු වෙත ඇතුළුවී, ඔහු සමඟ භෝජනය කරමි, ඔහුද මා සමඟය. ජයගන්නාට, මම ද මාගේ පියාණන්ගේ සිංහාසනයෙහි ඔහු සමඟ අසුන් ගත්තේ මෙන්, මාගේ සිංහාසනයෙහි මා සමඟ අසුන් ගන්න දීමි. එළිදරව් 3:18–21.—එම ග්‍රන්ථය.”

> “මෙම කාරණයේ සත්‍යය ජේම්ස් වයිට්ගේ මනසේ අලුතින් උදාවෙමින් තිබූ බව පැහැදිලිය. ඉන්පසු නිකුත් වූ Review සඟරාවේ ඊළඟ සංස්කරණය එම ශීර්ෂය යටතේ සභා හත පිළිබඳ තීරු හතක විස්තරාත්මක ඉදිරිපත් කිරීමක් ඇතුළත් කළේය. තම ආරම්භක ප්‍රකාශයන්හි ඔහු මෙසේ ප්‍රකාශ කළේය:”

> “මෙම සභා හත මුළු ක්‍රිස්තියානි යුගය ආවරණය කරන කාලපරිච්ඡේද හතකදී ක්‍රිස්තියානි සභාවේ තත්ත්ව හත නියෝජනය කරන ලෙස අවබෝධ කරගත යුතු බව සම්බන්ධයෙන්, සමහර නවීන විවරණකරුවන් සමඟ අප එකඟ විය යුතුය.—එම කෘතියම, 1856 ඔක්. 16.

> “ඉන්පසු ඔහු එම අනාවැකිය අත්ගෙන, එක් එක් සභාව වෙන් වෙන්ව විමසමින් ඉදිරිපත් කළේය. හත්වන සභාව වූ ලාඔදිකයා සභාව වෙත පැමිණ, ඔහු ප්‍රකාශ කළේය:”

> මෙම සභාව පිළිබඳ ඇති මෙම දුක්බර විස්තරය අපි ජනතාවක් ලෙස කෙතරම් නමනයට පත් කරන්නේද! තවද, මෙම භයානක විස්තරය අපගේ වර්තමාන තත්ත්වයේ අතිශය සම්පූර්ණ චිත්‍රයක් නොවේද? එසේය; ලාඔදිසීය සභාවට අදාළ මෙම හෘදය විනිවිද පරීක්ෂා කරන සාක්ෂියේ බලය මගහැරීමට උත්සාහ කිරීමෙන් කිසිදු ප්‍රයෝජනයක් නොවන්නේය. එය පිළිගෙන, එයින් ලාභ ලබන පිණිස ස්වාමීන්වහන්සේ අපට උපකාර කරන සේක්.—එම ග්‍රන්ථයම.

> “ලාවොදිකියා සභාව පිළිබඳව ඔහු තීරු දෙකක් වෙන් කළ පසු, ඔහුගේ අවසාන ප්‍රකාශ බලාත්මක ආයාචනයක් කළේය:”

> “ප්‍රිය සහෝදරයෙනි, අපි ලෝකයත්, මාංසික ස්වභාවයත්, යක්ෂයාත් ජයගත යුතුය; එසේ නොවන්නේ නම්, අපට දෙවියන්වහන්සේගේ රාජ්‍යයේ කිසිම කොටසක් නොලැබෙන්නේය.... මේ කාර්යයට වහාම අතගසන්න, සහ ඇදහිල්ලෙන් පශ්චාත්තාප වන ලාඕදිකීයයන්ට දී ඇති කරුණාමය පොරොන්දු ඔබේ යයි අයිතිකම් පළ කරන්න. ස්වාමීන්වහන්සේගේ නාමයෙන් නැගිටින්න, ඔබගේ ආලෝකය උන්වහන්සේගේ ආශීර්වාදලත් නාමයේ මහිමය පිණිස බැබළෙන්නට ඉඩ දෙන්න.—එම ස්ථානයම”

> ක්ෂේත්‍රයෙන් ලැබුණු ප්‍රතිචාරය විදුලි කම්පනයක් මෙන් උද්දීපකාරී විය. ඔහයෝ ප්‍රාන්තයෙන් G. W. Holt ඔක්තෝබර් 20 දින මෙසේ ලිවීය:

> “ඔව්, දෙවියන්වහන්සේගේ ආඥා සහ යේසුස්වහන්සේගේ ඇදහිල්ල සමඟ තුන්වන පණිවිඩය තුළ සිටින අපි, මෙම භාෂාව යොමු කරනු ලැබූ සභාව බව මම සැබවින්ම විශ්වාස කරමි; එසේම අප දකින්නට හැකි වන පිණිස, පරීක්ෂා කරන ලද රන්, සුදු වස්ත්‍ර, සහ ඇස් මැළියම් ඉල්ලා සිටීමට ඉක්මන් වීමට අතිශය නොහැකිය.—එම ග්‍රන්ථයේම, 1856 නොවැ. 6.

> “උතුරු-නැගෙනහිරින් මෙම විෂය පිළිබඳ නව හඬක් ඇසුණි; එය මැසචුසෙට්ස් ප්‍රාන්තයේ ප්‍රින්ස්ටන්හි ස්ටීවන් එන්. හැස්කල්ගේ හඬය. පළමු-දින ඇඩ්වෙන්ටිස්වරයෙකු ලෙස ඔහු වයස අවුරුදු 20දී දේශනා කිරීමට ආරම්භ කර තිබුණේය; දැන්, අවුරුදු තුනකට පසු, ඔහු තුන්වන දූතයාගේ පණිවිඩය තුළ සිටියේය. බයිබලය ගැඹුරින් අධ්‍යයනය කළ ශිෂ්‍යයෙකු වූ ඔහු, සත් සභාවන්ගේ ප්‍රශ්නය හඳුන්වා දෙමින් වයිට් විසින් ලියා තිබූ කෙටි ආරම්භක සංස්කාරකීය ලිපිය දුටු පසු, Review සඳහා දිගු ලිපියක් ලිවීමට තෝරා ගත්තේය:”

> “සඳහන් කරන ලද විෂයය පසුගිය මාස කිහිපය පුරා මට ගැඹුරු උනන්දුවකට භාජනව තිබේ.... යම් කාලයක් තිස්සේ ලාඔදිකෙයන්ට දෙන ලද පණිවිඩය අපට අයත් වන බව, එනම් තුන්වන දූතයාගේ පණිවිඩය විශ්වාස කරන අපට අයත් වන බව, මම බොහෝ හේතු මත විශ්වාස කිරීමට මෙහෙයවනු ලැබ සිටිමි; ඒ හේතු යහපත් බව මම සලකමි. මම ඒවායින් දෙකක් සඳහන් කරමි.—Ibid.

> “ඔහු මෙය කරන්නේ, තම නිගමන සඳහා තීරු දෙකක්ම කැප කරමිනි. අවසන් කරමින් ඔහු මෙසේ ප්‍රකාශ කළේය:

> “තුන්වන දූතයාගේ පණිවිඩය පිළිබඳ න්‍යායයක් පමණක් කිසිදාමත්, කිසිදාමත් අපව ගළවා නොදෙනු ඇත, විවාහ වස්ත්‍රය නොමැතිව; එය ශුද්ධවන්තයන්ගේ ධර්මිෂ්ඨකමය. අපි ස්වාමින්වහන්සේ කෙරෙහි භයභක්තියෙන් ශුද්ධකම සම්පූර්ණ කළ යුතුය.—එම ස්ථානයේම.

> “ජේම්ස් වයිට් ලාඔදිකෙයා සභාවට දෙන ලද පණිවිඩය පිළිබඳ තම සංස්කාරකීය ලිපි දිගටම පළ කරගෙන යද්දී, සබත් දින පවත්නා ඇඩ්වෙන්ටිස්වරුන් Review තුළ දැන් කියවමින් සිටි සංකල්ප අතිශය විස්මය ජනකව තිබුණි; නමුත් සිතාබලා, යාච්ඤාපූර්වකව කරන ලද විමසීමකින් පසු ඒවා අදාළ වන බව ඔවුන් දුටහ. සංස්කාරකවරයා වෙත එවූ ලිපිවලින් බොහෝ දෙනෙකුගේ සාමාන්‍ය එකඟතාව ප්‍රකාශ වූ අතර, නවෝදයක් ක්‍රියාත්මක වෙමින් තිබුණු බවද එයින් පෙනී ගියේය. එම ආන්දෝලනකාරී පණිවිඩය හුදෙක් උද්දීපනයකින් උපන් ප්‍රතිඵලයක් නොවූ බව 1857 අප්‍රේල් මාසයේ ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද Testimony No. 3 හි පළමු ලිපිය වන Be Zealous and Repent යන ශීර්ෂය මඟින් සාක්ෂි දරයි. එය මෙසේ ආරම්භ වෙයි: “වර්තමානයේ උණුසුම්කමක් නැති ස්වභාවයේ සිටින සභාව පිළිබඳ කරුණු කිහිපයක් දෙවියන්වහන්සේ දර්ශනයකින් මට පෙන්වා දී ඇති අතර, ඒවා මම ඔබට ප්‍රකාශ කරන්නෙමි.”—1T, p. 141. මෙහිදී එලන් වයිට්, භූමික සම්පත් සහ දේපළ මඟින් සභාවට එරෙහිව සාතන් ගෙන ආ ප්‍රහාරයන් පිළිබඳ ඇයට පෙන්වා දී තිබූ දේ ඉදිරිපත් කළාය.” ආතර් වයිට්, Ellen G. White: The Early Years, volume 1, 342–344.

මිලේරයිට් ව්‍යාපාරය භවිතාමය අර්ථයෙන් ෆිලදෙල්ෆියා සභාව ලෙස ආරම්භ වූ අතර, 1856 දී එය ලාඔදිකියා සභාව බවට පත්විය. වසර හතකට පසු එම ව්‍යාපාරය අවසන් වූ අතර, සත්වන දින අද්වෙන්ටිස්ට් සභාව ලාඔදිකියා සභාව ලෙස ආරම්භ වී, ස්වාමීන්වහන්සේගේ මුඛයෙන් එය උගුරෙන් පිටකරනු ලබන තුරු එසේම පවතිනු ඇත. එක් ලක්ෂ හතළිස් හතර දහසේ ව්‍යාපාරය ලාඔදිකියා සභාවේ ගොවිපලෙන් පිටතට පැමිණියේය, යම්සේ මිලේරයිට් ව්‍යාපාරය සර්දිස් සභාවේ ගොවිපලෙන් පිටතට පැමිණියාක් මෙන්ය. එක් ලක්ෂ හතළිස් හතර දහසේ ව්‍යාපාරය මිලේරයිට් ව්‍යාපාරයට සමාන්තර වන්නේ, පළමු ව්‍යාපාරය ෆිලදෙල්ෆියා සිට ලාඔදිකියාට වෙනස් වූ අතර, අවසාන ව්‍යාපාරය ලාඔදිකියා සිට ෆිලදෙල්ෆියාට වෙනස් වන බැවිනි. මිලේරයිට් ඉතිහාසයේ ෆිලදෙල්ෆියා සිට ලාඔදිකියා වෙත සංක්‍රාන්ති ලක්ෂ්‍යය 1856 ලෙස විශේෂයෙන් සලකුණු කර ඇති බැවින්, දෙවියන්වහන්සේ කිසිදා වෙනස් නොවන නිසා, අවසාන ව්‍යාපාරය තුළද එම සංක්‍රාන්ති ලක්ෂ්‍යය සලකුණු කළ යුතුය. සංක්‍රාන්ති ලක්ෂ්‍යය වීථිවලදී මරණයට පත් කරනු ලබන අනාගතවක්තෘවරුන් දෙදෙනා සමඟ එළිදරව් 11 හි හඳුනාගනු ලැබේ.

> ඔවුන් තම සාක්ෂිය නිම කළ පසු, අගාධයෙන් නැගී එන මෘගයා ඔවුන්ට විරුද්ධව යුද්ධ කර, ඔවුන් ජයගෙන, ඔවුන් මරා දමන්නේය. තවද ඔවුන්ගේ මළ සිරුරු, ආත්මික අර්ථයෙන් සෝදොම සහ මිසරය යනුවෙන් හැඳින්වෙන, අපගේ ස්වාමීන්වහන්සේද කුරුසියේ ඇණ ගැසූ ඒ මහත් නගරයේ වීථියේ පවතින්නේය. එළිදරව් 11:7, 8.

අවසාන ව්‍යාපාරය මරණයට පත් වී, අනතුරුව නැගී සිට, ඉන්පසුව ලාංඡනය ලෙස නැවත ජීවනය ලැබීමට නියමිත විය. එසේ කිරීමෙන් එය රිපබ්ලිකන් අඟ සමඟ සමපාත වන්නේය. රිපබ්ලිකන් අඟ මෘගයාට පිළිමයක් ගොඩනඟයි; එය පිළිමයක් ගොඩනඟන එම මෘගයා එළිදරව් 17හි සඳහන් කර ඇත; එම මෘගයා, මාරක තුවාලයක් ලැබූ පස්වැනි හිස ලෙස හඳුනාගනු ලබන අතර, එය අටවැනි හිස ලෙස නැවත ජීවනය ලැබීමට නියමිත විය. එය හත්දෙනාගෙන් වූ අටවැනියා ලෙස නැවත ජීවනය ලැබීමට නියමිත විය.

> තිබූද, දැන් නැතිද වන මෘගයා, ඔහුම අටවැනියාද වෙයි; එසේම ඔහු සත්දෙනාගෙන්ය; ඔහු විනාශයට යයි. එළිදරව් 17:11.

රජවාදී අඟ එම මෘගයාගේ රූපයක් සාදනු ඇත; එබැවින් එය මරණයට පත් කරනු ලැබ, පසුව නැවත ජීවිතයට පත් කරනු ලැබේ. එය නැවත ජීවිතයට පත් කළ විට, පෙර තිබූ සත් හිස්වලට අයත් අටවැනි හිස වන්නේ එයයි. ප්‍රොටස්තන්ත අඟ ද රජවාදී අඟ මෙන්ම එම භූමි මෘගයා මත සවාරිය යන බැවින්, එයටද එකම අනාවැකිමය ගතිවිධාන අත්පත් විය යුතුය. මිලරයිට් ව්‍යාපාරයේ ෆිලඩෙල්ෆියා සිට ලාඔදිසෙයා දක්වා වූ සංක්‍රමණය, අවසාන ව්‍යාපාරයේ ලාඔදිසෙයා සිට ෆිලඩෙල්ෆියා දක්වා වූ සංක්‍රමණයට පූර්ව සංකේතනය කරයි.

අවසන් චලනය 2020 ජූලි 18 දින මාරාන්තික තුවාලයක් ලැබූ විට, එය ලාවෝදිකයා ලෙස මිය ගියේය. එය, එළිදරව් පොතේ එකොළොස්වන පරිච්ඡේදයේ නිරූපණය කර ඇති පරිදි, පිලදෙල්පියා වෙත මාරුවූ විට, එය අටවන සභාව නිරූපණය කරනු ඇත; එනම්, සතෙන් වූ එකක් වන අටවැනිය. 2020 වර්ෂයේ එම මරණය රිපබ්ලිකන් අඟයෙන් සමාන්තර විය; මන්ද 1989 දී අවසාන කාලය ආරම්භ වූ දා සිට ජනාධිපතිවරු හය දෙනෙක් සිටියහ. හයවන ජනාධිපති මාරාන්තික තුවාලයක් ලැබූ අතර, එය 2024 දී සුව කරනු ලැබේ. එවිට එම හිස 1989 දී අවසාන කාලය ආරම්භ වූ දා සිට එක්සත් ජනපදයේ අටවන හිස වනු ඇත, සහ එය සතෙන් වූ එකක් වනු ඇත. අඟ දෙකම හයවැනිය වූවත් අටවැනිය වන ඒවාය. මෙම සත්‍යය, කරුණා කාලය අවසන් වීමට මඳක් පෙර මුද්‍රාව ඉවත් කරනු ලබන යේසුස් ක්‍රිස්තුස්වහන්සේගේ එළිදරව් පණිවුඩයේ විශාල කොටසකි.

මේ හේතුව නිසා, අපගේ වර්තමාන ඉතිහාසයට ආදර්ශ වන Millerite ඉතිහාසය පිළිබඳව පැහැදිලිව සිටීම වැදගත්ය. Sister White 1856දී Laodicea යනුවෙන් මෙම ව්‍යාපාරයට James White විසින් කළ යොදාගැනීම තහවුරු කළ බැවින්, මෙය මානවීය තර්කයෙන් නිර්මාණය වූ යොදාගැනීමක් නොවේ. Seventh-day Adventist සභාව නීතිමය වශයෙන් Republican අඟට සම්බන්ධ කිරීමට වසර හතකට පෙර, එය ආනුභාවයෙන් Laodicean සභාව ලෙස හඳුන්වනු ලැබීය. එයින් අදහස් වන්නේ Seventh-day Adventist සභාවේ ඉතිහාසය තුළ, එය නග්නය, දිළිඳු, අන්ධ, දුක්ඛිත හා අවාසනාවන්ත නොවී තිබූ එක් දිනක්වත් කිසිදා නොතිබූ බවයි. මෙම අනාවැකිමය සත්‍යතාව, Ezekiel අටවන පරිච්ඡේදයේ ක්‍රමයෙන් උග්‍රවන පිළිකුල්කම් හතර, Adventism හි පරම්පරා හතර ලෙස හඳුනාගැනීම සඳහා පසුබිම සහ සාධාරණීකරණය සපයයි.

යෙසායා හත්වන පරිච්ඡේදයේ අවුරුදු හැට පහක ව්‍යුහය අනුව මිලරයිට් ඉතිහාසය අධිගමනය කරන විට, සත් වාරයේ අනාගතවචනය මිලරයිට් ව්‍යාපාරයේ සමස්ත ඉතිහාසය ආවරණය කරන අනාගතවාදී වියන බව හඳුනාගත යුතුය. 1856 දී, ලාඕදිකියා සභාවට දෙන ලද පණිවිඩය මිලරයිට් ඇඩ්වෙන්ටිස්ට්වාදය සඳහා වර්තමාන සත්‍යය බවට පත් විය. ලාඕදිකියාගේ පණිවිඩය ඉදිරිපත් කරන තැනැත්තා ජේම්ස් හෝ එලන් වයිට් නොව, විශ්වාසවන්ත සහ සත්‍ය සාක්ෂිකරුය.

> ලායොදිකීය සභාවේ දූතයාට මෙසේ ලියන්න: “ආමෙන් වන, විශ්වාසවන්ත හා සැබෑ සාක්ෂිකරු වන, දෙවියන්වහන්සේගේ මැවීමේ ආරම්භය වන තැනැත්තා මෙසේ කියයි: මම නුඹේ ක්‍රියා දනිමි, නුඹ සීතලත් නොව, උණුසුම්වත් නොවන බව. නුඹ සීතල හෝ උණුසුම් වන්නේ නම් මම කැමැත්තෙමි. එබැවින්, නුඹ මද උණුසුම්ව සිටින නිසාත්, සීතලත් නොව, උණුසුම්වත් නොවන නිසාත්, මම නුඹ මාගේ මුඛයෙන් වමනය කර දමන්නෙමි. මක්නිසාද නුඹ, ‘මම ධනවත්ය, සම්පත් වැඩිව ඇත, කිසි දෙයක අවශ්‍යතාවයක් මට නැත’ යයි කියන නමුත්, නුඹ දුක්ඛිතය, කරුණාජනකය, දුප්පත්ය, අන්ධය, නග්නය යන්න නොදන්නෙහිය. එබැවින් නුඹ ධනවත් වන පිණිස, ගින්නෙන් පරීක්ෂා කළ රන් මා වෙතින් මිලදී ගන්නා ලෙසත්, නුඹ වස්ත්‍රධාරී වන පිණිසත්, නුඹේ නග්නභාවයේ ලජ්ජාව ප්‍රකාශ නොවන පිණිසත්, සුදු වස්ත්‍ර මිලදී ගන්නා ලෙසත්, නුඹ දකින්නට හැකි වන පිණිස නුඹේ ඇස්වලට ඇස්ලේපයක් අලවන්නා ලෙසත් මම නුඹට උපදෙස් දෙමි. මම ආදරය කරන සියල්ලන්ට දෝෂාරෝපණය කර දණ්ඩනය කරමි. එබැවින් උද්යෝගවත් වන්න, පසුතැවිලි වන්න. බලව, මම දොර ළඟ සිට තට්ටු කරමි. යම් කෙනෙක් මාගේ හඬ අසා දොර විවෘත කරන්නේ නම්, මම ඔහු වෙත ඇතුල්වී, ඔහු සමඟ භෝජනය කරන්නෙමි, ඔහුද මා සමඟ භෝජනය කරන්නේය. ජය ගන්නා තැනැත්තාට, මමද ජයගෙන මාගේ පියාණන්වහන්සේගේ සිංහාසනයෙහි උන්වහන්සේ සමඟ හිඳගත් සේ, මාගේ සිංහාසනයෙහි මා සමඟ හිඳගැනීමට අවසර දෙන්නෙමි. කන් ඇති තැනැත්තා ශුද්ධාත්මයාණන්වහන්සේ සභාවලට කියන දේ අසා ගනීවා.” එළිදරව් 3:14–22.

සත්‍ය සාක්ෂිකරු මෙසේ හඳුන්වා දෙයි: යම් මනුෂ්‍යයෙකු උන්වහන්සේගේ හඬ “අසන්නේ” නම්, උන්වහන්සේ ඇතුළට පැමිණ “ඔහු සමඟ භෝජනය කරනු” ඇත. ලාඕදිකයා දොර විවර කළේ නම්, ක්‍රිස්තුස්වහන්සේ ඇතුළට පැමිණ ඔවුන් සමඟ භෝජනය කරනු ඇත. ක්‍රිස්තුස්වහන්සේට ඇතුළු වීමට ඉඩ දෙනු ලැබේ නම්, උන්වහන්සේ පණිවිඩයක් රැගෙන එන සේක; මන්ද ආහාර ගැනීමේ සංකේතය පණිවිඩයක් පිළිගැනීම නියෝජනය කරයි. එම පණිවිඩය සරලව ලාඕදිකයාගේ පණිවිඩය ලෙස සාමාන්‍යකරණය කළ හැකි වුවද, එය උන්වහන්සේ ඉදිරිපත් කරන පණිවිඩය නියෝජනය කරන දේ පිළිබඳ ඉතා සරල මට්ටමේ සලකා බැලීමක් පමණි. 1856 දී හයිරම් එඩ්සන්, දෙවියන්වහන්සේගේ දූතයන් විලියම් මිලර්ට හඳුනාගැනීමටත් ප්‍රකාශ කිරීමටත් නායකත්වය දුන් මුල්ම “කාල අනාවැකිය” පිළිබඳ අවබෝධය විස්තාර කරන අනාවැකිමය තොරතුරු අන්තර්ගත වූ ලිපි අටක මාලාවක් ඉදිරිපත් කළේය. එම ලිපි අට තුළ, එඩ්සන් යෙසායා සත්වන පරිච්ඡේදයේ අවුරුදු හැටපහ නිවැරදිව හඳුනාගනී.

මිලර්ගේ කාර්යයේ ආරම්භය වූයේ “සත් කාලයන්” පිළිබඳ සොයාගැනීමයි; තවද ඔහුගේ සේවයට අනුව නම් කළ ව්‍යාපාරය අවසන් වීමට වසර හතකට පෙර, ඒ අතිශයම එම අනාවැකිය පිළිබඳ ගැඹුරු හෙළිදරව්වක් මිලරයිට් ඇඩ්වෙන්ටිස්වාදයට පිරිනමන ලදී. එය ඔවුන් ප්‍රේරණයෙන් ලාඔදිසීයයන් ලෙස හඳුනාගනු ලැබූ එම වසරේම පිරිනමන ලදී. අනාවැකිමය වශයෙන්, දින දෙදහස් පන්සිය විස්සකට පසුව 1863 දී, අනාවැකිමය කාලය පිළිබඳ මිලර්ගේ පළමු සොයාගැනීම ප්‍රතික්ෂේප කරන ලදී. ඇඩ්වෙන්ට් ව්‍යාපාරය සඳහා ලාඔදිසීය පණිවුඩය 1856 දී පැමිණි අතර, ස්වාමීන් වහන්සේ දොරට අට වරක් අඬගසා, තමන්ට ඇතුල්වීමක් සොයාගත හැකිදැයි බැලීම සඳහා ලිපි අටක් සමඟ පැමිණියහ. ව්‍යාපාරයේ අවසානයේදී, සැබෑ සාක්ෂිකරු තම සෙනඟ සමඟ එකට භෝජනය කිරීමට ආශා කළේ, ව්‍යාපාරයේ ආරම්භයේ සිටම තිබූ කාලය පිළිබඳ අති ප්‍රථම පණිවුඩය භුක්තිවිඳීම මඟිනි. උන් වහන්සේගේ සෙනඟ කෑමට ප්‍රතික්ෂේප කළහ; එවිට වසර හතකට, එනම් අනාවැකිමය දින දෙදහස් පන්සිය විස්සකට පසුව, විලියම් මිලර්ගේ අතට තැබූ දාවිත්ගේ යතුරෙන් විවෘත කරනු ලැබූ දොර ඔවුන් වසාදමා ගත්හ. ඔවුන් නැවත පැරණි සමාරීය අනාගතවක්තෘවරයෙකු වෙත හැරී ගියහ; ඔහු ඔවුන්ට බොරුවකින් ආහාර සැපයූ අතර, ගැඩුවෙකුත් සිංහයෙකුත් අතර මිය යාමට ඔවුන්ගේ විධිය මුද්‍රා කර දැම්මේය.

1856දී, දර්ශනය නැති තැන ජනතාව විනාශ වන බැවින්, ප්‍රොටෙස්ටන්ත අඟ දර්ශන නිම්නයේ අර්බුදය තුළ සිටියේය. 1856දී, රිපබ්ලිකන් අඟ ද අර්බුදයක සිටියේය.

1856 වර්ෂය, “Bleeding Kansas” ලෙස ප්‍රසිද්ධ වූ, Kansas–Missouri දේශසීමා යුද්ධය නම් වූ ප්‍රචණ්ඩ ගැටුමේ අඛණ්ඩතාවයක් සනිටුහන් කළේය. එම අරගලය Kansas ප්‍රාන්තය නිදහස් ප්‍රාන්තයක් ලෙසද, නැතහොත් වහල් ප්‍රාන්තයක් ලෙසද සංගමයට ඇතුළත් වන්නේ ද යන්න පිළිබඳවය. මෙම ගැටුමට වහල්භාවයට පක්ෂ සහ වහල්භාවයට විරුද්ධ පදිංචිකරුවන් අතර ප්‍රචණ්ඩ සටන් ඇතුළත් විය.

1856 මැයි 22 වන දින, එක්සත් ජනපද සෙනට් සභා කුටියේද දරුණු සිද්ධියක් සිදුවිය. එහිදී දකුණු කැරොලිනාවේ වහල් ක්‍රමයට පක්ෂපාතී කොංග්‍රස් මන්ත්‍රී ප්‍රෙස්ටන් බෘක්ස්, මැසචුසට්ස් ප්‍රාන්තයේ සෙනට් මන්ත්‍රී චාල්ස් සම්නර්ට තම සැරයටියෙන් අතිශයින් කෲර ලෙස පහර දුන්නේය. සම්නර්, The Crime Against Kansas යන ශීර්ෂය දරන වහල් ක්‍රමයට විරුද්ධ කථාවක් ඉදිරිපත් කර තිබූ අතර, එය බෘක්ස් දැඩි ලෙස අපහාසයට ලක් කළේය. මෙම සැරයටි පහරදීමේ සිද්ධිය, වහල් ක්‍රමය පිළිබඳ ප්‍රශ්නය සම්බන්ධයෙන් උතුර සහ දකුණ අතර වැඩිවෙමින් පැවති ආතතිය ඉස්මතු කළේය.

1854 දී සම්මත කරන ලද Kansas-Nebraska පනත නිසා උද්ගත වූ දේශපාලන අර්බුදයට ප්‍රතිචාරයක් ලෙස, නව භූමිප්‍රදේශයන්ට දාසත්වය ව්‍යාප්ත කිරීම පිළිබඳව වර්ධනය වෙමින් පැවති විරෝධය මධ්‍යයේ, 1856 දී Republican Party පිහිටුවන ලදී. එම පක්ෂයේ ප්‍රථම ජාතික සම්මේලනය Philadelphia හි පැවැත්වුණු අතර, 1856 මැතිවරණයේදී ඔවුන්ගේ ප්‍රථම ජනාධිපති අපේක්ෂකයා ලෙස John C. Fremont තෝරාගනු ලැබීය.

කැන්සස්-නෙබ්‍රැස්කා පනත මඟින් කැන්සස් සහ නෙබ්‍රැස්කා ප්‍රදේශ සංවිධානය කරනු ලැබූ අතර, එම ප්‍රදේශවල පදිංචිකරුවන්ට තම සීමාවන් ඇතුළත වහල්කමට ඉඩ දෙනවාද නැද්ද යන්න තීරණය කිරීමට අවසර දෙන ලදී. “ජනප්‍රිය ස්වාධිපත්‍යය” ලෙස හැඳින්වූ මෙම සංකල්පය, ලුයිසියානා ප්‍රදේශය තුළ 36°30’ සමාන්තර රේඛාවට උතුරින් වහල්කම තහනම් කළ 1820 දී ඇතිකළ මිසූරි සම්මුතිය ප්‍රායෝගිකව අහෝසි කළේය. මෙම පනත ප්‍රදේශයන්හි වහල්කම සම්බන්ධ ප්‍රශ්නය කෙරෙහි ගැඹුරු බලපෑමක් ඇති කළේය. එය ප්‍රාදේශීය අංශ අතර ඇති ආතතිය නැවත ඇවිළවූයේ, කැන්සස් වැනි පෙර නිදහස් භූමිය ලෙස සැලකූ ප්‍රදේශයන්ට වහල්කම ව්‍යාප්ත විය හැකි හැකියාව විවෘත කළ බැවිනි. කැන්සස්-නෙබ්‍රැස්කා පනත සම්මත වීමෙන් පසුව, ජනප්‍රිය ස්වාධිපත්‍ය ඡන්දයේ ප්‍රතිඵලය කෙරෙහි බලපෑම් කිරීමට බලාපොරොත්තු වූ වහල්කම-පක්ෂ සහ වහල්කම-විරෝධී පදිංචිකරුවන් කැන්සස් ප්‍රදේශයට වේගයෙන් ගලා ආහ. ප්‍රදේශය පාලනය කිරීම සඳහා වූ මෙම තරඟය 1856 දී “Bleeding Kansas” ලෙස ප්‍රසිද්ධ වූ ප්‍රචණ්ඩ ගැටුම් සහ නීතිවිරහිතත්වයේ කාලපරිච්ඡේදයකට තුඩු දුන්නේය.

1856 ජනාධිපතිවරණය ප්‍රමුඛ දේශපාලනික සිද්ධියක් විය. එහිදී ඩිමොක්‍රැට් පක්ෂයේ ජේම්ස් බුකැනන්, රිපබ්ලිකන් පක්ෂයේ ජෝන් සී. ෆ්‍රෙමොන්ට්, සහ ඇමෙරිකානු පක්ෂයේ හිටපු ජනාධිපති මිලර්ඩ් ෆිල්මෝර් අතර තුන්කෝණීය තරඟයක් පැවැත්විණි. ජේම්ස් බුකැනන් එම මැතිවරණයෙන් ජයගෙන එක්සත් ජනපදයේ 15වන ජනාධිපතිවරයා බවට පත්විය.

ජේම්ස් බුකානන්ගේ ජනාධිපති ධුරය ප්‍රධාන වශයෙන් ප්‍රසිද්ධ වී ඇත්තේ උතුර සහ දකුණ අතර වර්ධනය වෙමින් තිබූ ආතති සහ භේදකම් ඵලදායී ලෙස විසඳා ගැනීමට අසමත් වූ බැවිනි; අවසානයේ ඔහු ධුරයෙන් ඉවත්ව ගිය අල්ප කාලයකින් පසු ඇමරිකානු සිවිල් යුද්ධය පුපුරා යාමෙන් එය නිමාවට පත් විය. නායකත්වය හා අර්බුද කළමනාකරණය සම්බන්ධ මෙම ගැඹුරු අසමත්වීම් හේතුවෙන්, ඔහුගේ ජනාධිපති ධුරය ඇමරිකානු ඉතිහාසයේ අඩුම සාර්ථක ජනාධිපති ධුරවලින් එකක් ලෙස බොහෝ විට සලකනු ලැබේ.

1857 දී ප්‍රසිද්ධ කුප්‍රකට Dred Scott තීන්දුව මඟින්, වහල්භාවයේ සිටින හෝ නිදහස් කරනු ලැබූ වහල්යන් වුවද පුරවැසියන් නොවන බවත්, ඔවුන්ට ෆෙඩරල් අධිකරණවල නඩු පවරා ගත නොහැකි බවත් ප්‍රකාශ කළේය. එය තවදුරටත් එක්සත් ජනපදයේ භූමි ප්‍රදේශයන්හි වහල්භාවය වැළැක්වීමට කොංග්‍රසයට නොහැකි බවද ප්‍රකාශ කළේය. ඩිමොක්‍රැට් Buchanan, වහල්භාවයට පක්ෂපාතී වූ Dred Scott තීන්දුව ප්‍රසිද්ධියේ අනුමත කළේය.

වහල්කමට පක්ෂපාතී ඩිමොක්‍රැට් බුකානන්ගේ ස්ථාවරය ආතති සිවිල් යුද්ධය දක්වා උත්සන්න වීමට ඉඩ දුන්නා පමණක් නොව, රටේ ආර්ථිකය කළමනාකරණය කිරීමට ඔහුට නොහැකි වීම 1857 භීතිකාවට ද හේතු විය; එය මහා අවපාතයට පෙර ඇමරිකානු ඉතිහාසයේ සිදු වූ අති විශාලතම ආර්ථික පසුබැසීම්වලින් එකකි. 1857 භීතිකාව වසර කිහිපයක් පුරා පැවති දරුණු ආර්ථික අවපාතයකට ප්‍රතිඵල විය. ව්‍යාපාර හා බැංකු වසා දැමුණි, बेरोज़गාරිතාව වැඩිවිය, සහ කොටස් වෙළඳපොළ පහත වැටුණි.

බුකානන්ගේ ජනාධිපති ධූර කාලය තුළ දකුණු ප්‍රාන්ත එකමුතුවෙන් වෙන්වීමේ තම ක්‍රියාවලිය ආරම්භ කළ අතර, 1860 දී රිපබ්ලිකන් පක්ෂයට අයත් ඒබ්‍රහම් ලින්කන්ගේ තේරීපත්වීමට ප්‍රතිචාර වශයෙන් ඔවුන් වෙන් වී ගියහ. බුකානන් වෙන්වීමේ අර්බුදය සම්බන්ධයෙන් නිෂ්ක්‍රිය ප්‍රවේශයක් අනුගමනය කළේ, වෙන්වීම බලහත්කාරයෙන් වැළැක්වීමට ෆෙඩරල් ආණ්ඩුවට බලය නොමැති බව තර්ක කරමිනි. මෙම තීරණාත්මක ක්‍රියාමාර්ග හිඟය වෙන්වීමේ ව්‍යාපාරයට වේගය ලබාගැනීමට ඉඩ දුන්නේය. ඔහුගේ දෘඪ නායකත්වයේ හිඟයත්, වෙන්වීමේ අර්බුදය මුහුණදීම සඳහා තීරණාත්මක ක්‍රියාමාර්ග ගැනීමට ඔහු දැක්වූ අනීහාවත්, දකුණට හමුදාමය විරෝධයකට මුහුණ නොදී එකමුතුවෙන් ඉවත්ව යා හැකි යැයි ඇති වූ අවබෝධයට දායක විය.

1860දී, පළමු රිපබ්ලිකන් ජනාධිපති වූ ඇබ්‍රහම් ලින්කන් තේරී පත්විය. 1863 ජනවාරි 1 වන දින, ජනාධිපති ලින්කන් අවසාන වශයෙන් නිදහස් කිරීමේ ප්‍රකාශනයට අත්සන් කර එය නිකුත් කළේය; එමගින් කොන්ෆෙඩරේට් පාලනය යටතේ තිබූ ප්‍රදේශවල සියලු වහල්කමට බැඳී සිටි ජනතාව නිදහස් කළ යුතු බව ප්‍රකාශ කරන ලදී. මෙම ක්‍රියාත්මක ජනාධිපති නියෝගය සිවිල් යුද්ධය කෙරෙහි සැලකිය යුතු බලපෑමක් ඇති කළේය, මන්ද එය එම ගැටුම එකමුතුව ආරක්ෂා කිරීම සඳහා පමණක් නොව, වහල්කම අවසන් කිරීම සඳහා වූ අරගලයක් බවට ද පරිවර්තනය කළ බැවිනි. නිදහස් කිරීමේ ප්‍රකාශනය සියලු වහල්භාවයට පත් පුද්ගලයන් ක්ෂණිකව නිදහස් කළේ නැත. එය විශේෂයෙන්ම කොන්ෆෙඩරේට් පාලනය යටතේ තිබූ ප්‍රදේශවලට අදාළ වූ අතර, එහිදී එකමුතුවට සීමිත අධිකාරියක් පමණක් තිබිණි. එකමුතු හමුදා ඉදිරියට ගොස් කොන්ෆෙඩරේට් ප්‍රදේශ පාලනයට ගත් විට, එම ප්‍රකාශනය බලාත්මක කරන ලද අතර, එම ප්‍රදේශවල වහල්භාවයට පත් ජනතාව නිදහස් කරන ලදී. නිදහස් කිරීමේ ප්‍රකාශනය එක්සත් ජනපදයේ වහල්කම අවසානයේ අහෝසි කිරීමට යොමු වූ අත්‍යවශ්‍ය පියවරක් වූ අතර, 1865 දෙසැම්බර් 6 වන දින සම්මත කර අනුමෝදනය කරන ලද එක්සත් ජනපද ව්‍යවස්ථාවේ දහතුන්වන සංශෝධනය සම්මත වීමට මාර්ගය සකස් කළේය.

1850 දශකයෙන් පසුව රිපබ්ලිකන් අඟය වහල්කම් ප්‍රශ්නයේ අර්බුදය තුළ සිටියේය. දේශපාලන චින්තනයේ ප්‍රධාන පන්තීන් දෙකක් මගින් නිරූපිත රටේ ප්‍රධාන බෙදීම් දෙකක් පැවතිණි. 1856 දී වහල්කමට විරුද්ධ හා වහල්කමට පක්ෂ කණ්ඩායම් තම වහල්කම් පිළිබඳ මත ආරක්ෂා කර තැබීමට උත්සාහ කරමින් කන්සාස් ප්‍රදේශයට ගමන් කළ විටම, ෆිලඩෙල්ෆියා ලාවෝදීකියාවෙන් වෙන් කරනු ලැබූ ඒ අකාරයෙන්ම, වෙන්වීමේ ක්‍රියාවලියක් ආරම්භ විය. ඩිමොක්‍රට්වරු වහල්කමට පක්ෂ වූ අතර රිපබ්ලිකන්වරු වහල්කමට විරුද්ධ වූහ.

1856 දී, “Bleeding Kansas” නුදුරු අනාගතයේ පැමිණෙන්නා වූ යුද්ධයේ කුඩා ආකෘතියක් නියෝජනය කළේය. එම අවුරුද්දේ වහල්කමට පක්ෂ ඩෙමොක්‍රැට්වරයෙකු රිපබ්ලිකන් අංශයේ නායකයා ලෙස තේරී පත් වූ අතර, ඔහුගේ අකාර්යක්ෂම නායකත්වය මේ සමීප අවසාන දින දක්වාම අකාර්යක්ෂම ජනාධිපතිත්වයක සංකේතය බවට පත් විය. බුකනන්ගේ ජනාධිපතිත්වය විසින් ඉතිරි කළ අවුල පිරිසිදු කිරීමට බලකෙරුණු ප්‍රථම රිපබ්ලිකන් ජනාධිපතිවරයාට ඔහු පෙර සිටියේය.

1863 වන විට, රිපබ්ලිකන් අඟය ප්‍රකාශනය 13හි භූමි-මෘගයාගේ ඉතිහාසයේ වඩාත්ම වැදගත් විධායක නියෝගය නිකුත් කළේය. එම විධායක නියෝගය වහල්කම සම්බන්ධයෙන්ය. එම ප්‍රකාශනයේ එක් ඡේදයක මෙසේ සඳහන් වේ: “අපගේ ස්වාමීන්වහන්සේගේ අවුරුද්ද එක දහස් අටසිය හැට තුනේ ජනවාරි මස පළමු දින, එක්සත් ජනපදවලට විරුද්ධව එවිට කැරලිගසමින් සිටින ජනතාවක් ඇති කවර හෝ ප්‍රාන්තයක හෝ ප්‍රාන්තයක ලෙස නියම කරන ලද කොටසක වහල්යන් ලෙස රඳවා තබාගෙන සිටින සියලු පුද්ගලයෝ, එම දින සිට, ඉන් පසු, සදහටම නිදහස් වන්නෝය; තවද, එහි යුද හා නාවික අධිකාරියද ඇතුළුව, එක්සත් ජනපදවල විධායක ආණ්ඩුව එවැනි පුද්ගලයන්ගේ නිදහස පිළිගෙන එය පවත්වාගෙන යනු ඇත; එමෙන්ම, ඔවුන්ගේ සැබෑ නිදහස උදෙසා ඔවුන් හෝ ඔවුන්ගෙන් කිසිවෙකු විසින් කරනු ලබන කවර හෝ උත්සාහයක් මැඩපවත්වා දමනු පිණිස කිසිදු ක්‍රියාවක් හෝ ක්‍රියාමාර්ග කිසිවක් නොකරනු ඇත.” එම අවස්ථාවේදී වහල්කම පිළිබඳ ගැටලුවට විසඳුම ඓතිහාසික වශයෙන් අසම්පූර්ණ වුවද, ලින්කන් “කවර හෝ ප්‍රාන්තයක වහල්යන් ලෙස රඳවා තබාගෙන සිටින සියලු පුද්ගලයෝ … එම දින සිට, ඉන් පසු, සදහටම නිදහස් වන්නෝය” යනුවෙන් ලියූ විට, ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ සාරය හඳුනාගනු ලැබේ.

ලිංකන් නැවත පැමිණෙමින් සිටියේ “සියලු මනුෂ්‍යයන් සමානව මැවී ඇති බව” හඳුන්වා දක්වන ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ ප්‍රකාශිත මූලික ප්‍රතිපත්තිය වෙතය. ලින්කන් එම මූලික සත්‍යයන් වෙත නැවත පැමිණෙමින් සිටි ඒ සමයේම, ප්‍රොතෙස්තන්ත අඟ මගින් තම මූලික අනාවැකිය වන වහල්කම පිළිබඳ අනාවැකිය ප්‍රතික්ෂේප කරමින් සිටියේය. එබැවින්, දාසත්වය සම්බන්ධයෙන් රිපබ්ලිකන් අඟ විසින් තම ඉතිහාසයේ අතිශය වැදගත්ම “විධායක නියෝගය” කරමින් සිටි එම නිශ්චිත කාලයේම, ප්‍රොතෙස්තන්ත අඟ ද මෝසෙස්ගේ දිවුරුම හා ශාපය මගින් නිරූපිත වහල්කම පිළිබඳ අනාවැකිය සම්බන්ධයෙන් තම අනාවැකිමය ඉතිහාසයේ අතිශය වැදගත්ම විධායක නියෝගය සිදු කළේය. රිපබ්ලිකන් අඟ මූලධර්ම වෙත නැවත පැමිණීමට තෝරාගත් අතර, ප්‍රොතෙස්තන්ත අඟ තම මූලධර්මය ප්‍රතික්ෂේප කර, කිසි දිනක නැවත නොපැමිණෙන ලෙස එයට උපදෙස් දී තිබූ අය වෙත නැවත යාම තෝරාගත්තේය.

1863 දී, රිපබ්ලිකන් අංශය කඳවුරු දෙකකට බෙදී ගියේය; එය පුරාතන ඉශ්රායෙල් රාජ්‍යය යෙරොබෝවම් සහ රෙහොබෝවම්ගේ කාලයේ බෙදී ගිය ලෙසිනි. 1863 දී, යෙරොබෝවම්ගේ බේතෙල් සහ දාන්හි පූජාසන දෙකින් නිරූපිත වන පරිදි, ප්‍රොටස්ටන්ට් අංශය නීතිමය ලෙස රිපබ්ලිකන් අංශයට බැඳී ගියේය. අංශ දෙක ඉතිහාසය තුළ එකිනෙක සමග සමාන්තරව ගමන් කරති; තවද 1863 හි ඉතිහාසය, විශේෂයෙන්, අවසාන දිනවල ඉතිහාසය නියෝජනය කරයි.

මිලේරයිට් ඉතිහාසය, අනාගතවාණීය විශේෂ සීමාකරණ කිහිපයක් සමඟ, එක්ලක්ෂ හතළිස් හතර දහසගේ ඉතිහාසයේ නැවත සිදුවේ. එම විශේෂ සීමාකරණවලින් එකක් නම්, මිලේරයිට් ඉතිහාසයේ ඉලක්කගත ප්‍රේක්ෂක පිරිස පළමුව එම ව්‍යාපාරයෙන් පිටත සිටි අය වූ අතර, ඉන්පසුව ව්‍යාපාරයම වූ බවය. එක්ලක්ෂ හතළිස් හතර දහසගේ ව්‍යාපාරයේදී, එළිදරව් පොතේ දහඅටවන පරිච්ඡේදයේ හඬ දෙක ඉලක්කගත ප්‍රේක්ෂක පිරිස් දෙකක් හඳුනා දක්වයි; එහෙත් එම ඉලක්ක, මිලේරයිට් ඉතිහාසයට ප්‍රතිවිරුද්ධ අනුපිළිවෙළකින් පිහිටයි. පළමු ඉලක්කය දෙවියන්වහන්සේගේ ජනතාව වන අතර, දෙවන හඬ තවමත් බැබිලෝනය තුළ සිටින දෙවියන්වහන්සේගේ අනෙක් රැළ වෙතය.

තවත් ප්‍රකාශනාත්මක අවවාදයක් නම්, එම ඉතිහාස දෙකම එක් සභාවකින් තවත් සභාවකට අතික්‍රමණය වුවද, මිලරයිට්වරු ෆිලඩෙල්ෆියා සිට ලවෝදිකියාවට ගමන් කළ අතර, තුන්වන දූතයාගේ බලවත් චලනය ලවෝදිකියාවෙන් ෆිලඩෙල්ෆියා වෙත ගමන් කරයි. මෙය, මිලරයිට්වරු හයවන සභාවෙන් හත්වන සභාව වෙත ගිය බවත්, එක් ලක්ෂ හතළිස් හතර දහස හත්වන සභාවෙන් සත් සභා අතරින් වන අටවන සභාව වෙත යන බවත් හඳුන්වා දෙයි.

1863 අවට ඉතිහාසය තුළ රිපබ්ලිකන් අඟය තම ගමන ආරම්භ කළේ දාසත්වයට පක්ෂ වූ ජාතියකින් දාසත්වයට විරුද්ධ ජාතියක් වෙතය. එම ඉතිහාසයේ අර්බුදය විසින් මෙම “අවසාන දවස්” තුළ ද එම ප්‍රතිවාදීන්ම වන දේශපාලන පක්ෂ දෙක ස්ථාපිත කළේය. එම ඉතිහාසයේ පළමු රිපබ්ලිකන් ජනාධිපතිවරයා යුද්ධය අවසන් වූ දින කිහිපයකට පසු ඝාතනය කරන ලද්දාක් මෙන්ම, අවසාන රිපබ්ලිකන් ජනාධිපතිවරයා ද සංකේතාත්මකව ඝාතනය කරනු ලැබ, ලෝකය ප්‍රීතිවෙමින් සිටියදී මළ අයෙකු මෙන් වීථියේ තබා දමන ලද්දේය. ඔහු ඝාතනය කරනු ලැබුවේ සිවිල් යුද්ධය අවසන් වූ දින කිහිපයකට පසුව පමණක් නොව, අවසාන සිවිල් යුද්ධය ආරම්භ වීමට පෙරමය.

පළමු රිපබ්ලිකන් ජනාධිපතිට පෙර ඇමරිකානු ඉතිහාසයේ අතිශය අකාර්යක්ෂම ජනාධිපතිවරයා සිටියේය; අවසාන රිපබ්ලිකන් ජනාධිපතිට පෙරද ඒ ආකාරයේම තත්ත්වය පවතිනු ඇත. පළමු රිපබ්ලිකන් ජනාධිපතිට පෙර සිටි ඩිමොක්‍රටික් ජනාධිපතිවරයාගේ අකාර්යක්ෂමතාවය, පසුව සිවිල් යුද්ධය බවට වර්ධනය වූ අර්බුදය උද්භවයට පත් කළේය; එම අකාර්යක්ෂමතාවයම දැන්ද සිදුවෙමින් පවතී. අවසාන රිපබ්ලිකන් ජනාධිපතිට පෙර සිටින ඩිමොක්‍රටික් ජනාධිපතිවරයා ආර්ථිකය එවැනි ආකාරයකින් කළමනාකරණය කළේය, එයින් එතෙක් කාලය දක්වා ඇමරිකානු ඉතිහාසයේ විශාලතම ආර්ථික කඩාවැටීම උද්ගත විය. අං දෙක ඉරිදා නීතිය දක්වා සමාන්තරව දිවෙයි. 1863දී අං දෙකෙහිම පළමු පරම්පරාව ආරම්භ විය; අං දෙකෙහිම සිව්වන හා අවසාන පරම්පරාව නැගෙනහිර දෙසට මුහුණලා, සූර්යයාට නමස්කාර කරමින් සිටිනු ඇත.

එලියාගේ පණිවිඩය සැමවිටම අනතුරු ඇඟවීමේ පණිවිඩය සනාථ කරන දෙවියන්වහන්සේගේ විනිශ්චයන් සමඟ අනුගමනය වේ. ලෝකයේ සමාජය දැන් ජලප්ලාවනයට පෙර සිටි ජනතාව මෙන් ජීවත්වෙමින් සිටියි. ඔවුහු කමින්, බොමින්, උද්ගත විය හැකි ඕනෑම ගැටලුවක් විසඳීමට ගෝලීය තාක්ෂණික මහාව්‍යාපාරයන් බලාපොරොත්තු වෙති. දෙවියන්වහන්සේගේ වචනය ලෝකය දැන් අතිවිශාල අර්බුදයක අසන්නාන්තික සීමාවෙහි සිටින බව හඳුන්වා දෙයි.

> “‘රාත්‍රිය ගැන කුමක් ද?’ මෙම පණිවිඩවල අර්ථභාරය මම විචාරයෙන් හඳුනාගනිම් ද? මහත් ප්‍රතිකාරක ක්‍රමයේ අවසාන කාර්යයේ ඒවා ගන්නා ස්ථානය මම අවබෝධ කරමි ද? ‘අනාගතවාක්‍යයේ ස්ථිර වචනය’ සමඟ මම එතරම්ම හුරුපුරුදු වී සිටිමි ද, එසේ මගේ අවට සිදුවෙමින් පවතින සිද්ධීන් තුළින් පැමිණෙන රජු සැබවින්ම දොරකඩ සිටින බවට නිශ්චිත සාක්ෂි මට දැකගත හැකි වන පරිදි? දෙවියන් වහන්සේ මට දී ඇති ආලෝකය සැලකිල්ලට ගනිමින්, මා මත විරාජමාන වන වගකීම මට සංවේදනය වේ ද? විනාශයට යමින් සිටින අය ගලවාගැනීම පිණිස, ඔහුගේ භාරකරු ලෙස මට භාර දී ඇති සෑම දක්ෂතාවයක්ම මම හොඳින් යොමුකළ උත්සාහයකින් භාවිත කරමි ද? එසේ නොව, මම උණුසුම්ද සීතලද නොවූ, අනුරාගශූන්‍ය වූවෙකු ලෙස, කොටසක් දුෂ්ට ලෝකයක් සමඟ මිශ්‍රවී, දෙවියන් වහන්සේ මට දී ඇති සම්පත් සහ හැකියාව බොහෝ දුරට ස්වයං-සන්තෘප්තිය සඳහා භාවිත කරමින්, ඔහුගේ කාර්යයේ ප්‍රගතියට වඩා මගේම පහසුව සහ සුවපහසුව ගැන වැඩි සැලකිල්ලක් දක්වමින් සිටිමි ද? මාගේ හැසිරීම මගින් ‘සත්වන දින ඇඩ්වෙන්ටිස්ට්වරු තුරුම්පුව අනිශ්චිත නාදයකින් නාද කරති, ලෝකිකයන්ගේ මාර්ගයෙහිම ගමන් කරති යන, ලෝකයේ වර්ධනය වෙමින් තිබූ තරයේ විශ්වාසය’ මම ශක්තිමත් කරමින් සිටිමි ද?”

> “ලෝකයේ අයුතුකම් නිසා එයට දඬුවම් කිරීමට පැමිණෙමින් සිටින දෙවියන්වහන්සේගේ පාදනිනാദය අපට ඇසෙයි. කාලයේ අවසානය අප වෙත ඉතා සමීප වී ඇත. ලෝකවාසීහු දහනය කරනු ලැබීම පිණිස මිටිවලට බැඳ එකතු කරනු ලබමින් සිටිති. ඔබ කුකුළුපලා සමඟ බැඳ එකතු කරනු ලැබීමට යන්නේද? සෑම වසරකම දහස් දහස්ද, දසදහස් ගණන්ද වූ ආත්මයන් විනාශ වෙමින්, තම පව්වලින්ම මිය යමින් සිටින බව ඔබට අවබෝධ වේද? දෙවියන්වහන්සේගේ වසංගත සහ විනිශ්චයන් දැනටමත් තම කාර්යය කරමින් සිටිති, සත්‍යයේ ආලෝකය ඔවුන්ගේ මාර්ගය මත බැබළවනු නොලැබූ බැවින් ආත්මයන් විනාශය කරා යමින් සිටිති.” General Conference Daily Bulletin, April 1, 1897.

> මගේ ආත්මයෙන් මම රාත්‍රියේ ඔබව ආශා කළෙමි; එසේය, මා තුළ ඇති මාගේ ආත්මයෙන් මම උදෑසනම ඔබව සොයන්නෙමි. මක්නිසාද ඔබගේ විනිශ්චයන් පොළොවේ ඇති කල, ලෝකවාසීහු ධර්මිෂ්ඨකම ඉගෙනගන්නෝය. යෙසායා 26:9.

Back to Articles