Article

# හතළිස්වැනි පදයේ සැඟවුණු ඉතිහාසය - අංක දහසය

දෙවන දුක්වීම - තුන්වන කොටස

Author

Jeff Pippenger

Published

June 18, 2026

Formats

PDF
Word
Song MP3

## ජෝන්ස්ගේ තර්කය

ප්‍රකාශනයේ දාහතරවන පරිච්ඡේදයේ පළමු දූතයා අනුවර්තනය වන අනෙක් දූතයන් දෙදෙනාගෙන් වෙන් කළ නොහැකි යැයි ජෝන්ස් ඉදිරිපත් කළ තර්කය ගල්පර්වතයක් මෙන් අතිශය දෘඪය. එම දූතයන් තිදෙනා සහ තූරිය දූතයන් අතර ඇති ව්‍යුහාත්මක සම්බන්ධතාවය ඔහු හඳුනාගැනීම සම්පූර්ණයෙන්ම අභೇදනීය ය. ඔහුගේ අවධාරණය නිසැකවම ප්‍රකාශනයේ දාහතරවන පරිච්ඡේදයේ දූතයන් තිදෙනා මත තිබුණි; නමුත් ඔවුන් “වෙන් කළ නොහැකි” ලෙස අදාළ කරගැනීම සඳහා ඇති තර්කය, ඔවුන්ට පෙර සිටි සියලු දූතයන්ටද එසේම සම්පූර්ණයෙන්ම වලංගුය.

එළිදරව් 14 වන පරිච්ඡේදයේ දූතයන් තුන්දෙනා කෙරෙහි ඔහු අවධානය යොමු කර සිටි බැවින්, තමන්ගේම තර්කය එහි අන්තिम නිගමනය දක්වා ගෙන ගියේ නැත. අවසානයේදී, පස්වැනි, හයවැනි සහ හත්වැනි “අපදා” කහළ දූතයන් එළිදරව් 14 හි දූතයන් තුන්දෙනා සමඟ සම්බන්ධ කිරීමට ඔහු භාවිත කළ තර්කය, කහළ දූතයන්ගේ රේඛාව සත් කහළ දූතයන්ගෙන් පළමුවැනියා දක්වාම ආපසු ගෙන යාමද ඇතුළත් කළේය.

> දෙවියන්වහන්සේ ඉදිරියෙහි සිටි සත් දූතයන් මම දුටිමි; ඔවුන්ට සත් හොරණෑ දෙන ලද්දේය. … සත් හොරණෑ තිබූ සත් දූතයෝ ඒවා හඬවීමට තමන් සූදානම් කරගත්හ. එළිදරව් 8:2, 6.

දේවදූතයන්ගේ මාලාව ආරම්භ වන්නේ “හත්” තුරඟ හඬවන දේවදූතයන්ගෙනි; එළිදරව් පොතෙහි දේවදූතයන්ගේ පෙළපතද පළමු තුරඟ හඬවීමෙන් ආරම්භ වී මෘගයාගේ සලකුණ පිළිබඳ තුන්වන දේවදූතයාගේ අනතුරු ඇඟවීම දක්වා දිව යයි. මුල් තුරඟ හතරත් අවසාන අහෝ තුරඟ තුනත් අතර වූ භේදය හඳුනාගැනීම පිළිබඳ ජෝන්ස් නිවැරදිය; මක්නිසාද “හතර සහ තුන” යන එම අනාගතවාණිමය ව්‍යුහය සභාවලද මුද්‍රාවලද ද දක්නට ලැබේ. එළිදරව් පොත තුළ සාක්ෂි තුනක් මත ස්ථාපිත වූ බැවින්, දකිනු කැමති අයට හත් යන්න සංකේතයක් වශයෙන්ම නොව, හතරද සංකේතයක් ලෙසත් තුනද සංකේතයක් ලෙසත් අන්තර්ගත වන බව දැකගත හැක.

## දිව්‍යමය සම්බන්ධතාවයක්

අපි අසන්නා වූ අතීතයේදී හඳුනාගනිමින් සිටියේ, එළිදරව් 14හි පළමු හා දෙවන දූතයන් පළමු හා දෙවන අහෝකාරයන්ට අයත් ඉස්ලාමයේ කාල-අනාවැකියක් මගින් බලගන්වනු ලබන බවත්, තුන්වන දූතයාගේ බලගැන්වීම 9/11 දින තුන්වන අහෝකාරය සම්පූර්ණ වීමෙන් සිදුකරනු ලබන බවත්ය. ජෝන්ස්ගේ යෙදවීම හඳුනාදක්වන්නේ, (ඔහු මාගේ කරුණ ඉදිරිපත් නොකළද,) එළිදරව් 8හි පළමු හොරණෑ-දූතයාගෙන් ආරම්භ වී එළිදරව් 11හි තුන්වන අහෝකාරයේ හොරණෑව දක්වා සෑම දූතයෙකුම එළිදරව් 14හි දූතයන් තිදෙනා සමඟ වෙන් කළ නොහැකි ලෙස සම්බන්ධ වී ඇති බවය. ඒවා එකම අනාවැකි-රේඛාව තුළ ඇති සංකේතයන්ය. එක් එක් දූතයා නිරූපණය කරන විවිධ භූමිකාවන් අවබෝධ කරගැනීම සඳහා, ඒවා එලෙසම හඳුනාගත යුතුය. එබැවින්, සභා සත්, මුද්‍රා සත් හා හොරණෑ සත් එකතුවෙන් සත් සංඛ්‍යාව නිරූපණය කරනවා මෙන්ම, සත් යන සමස්ත සංකේතවාදය (සභා, මුද්‍රා සහ හොරණෑ) ඇතුළත හතර සහ තුන යන සංකේතයද නිරූපණය කරන බැවින්, හොරණෑ-දූතයන් සත්දෙනාගෙන් පළමුවැන්නාගෙන් ආරම්භ වී තුන්වන දූතයා දක්වා වූ දූතයන්ගේ රේඛාව සමස්තයක් ලෙස සැලකිය යුතුය. මෙයින් දූතයන් එකොළොස්දෙනෙකුගෙන් යුත් රේඛාවක් හඳුනාගැනේ.

ප්‍රකාශනය දහහතර වන अध्यायයේ දූතයන් තුන්දෙනා, විනිශ්චය ආරම්භ වීම ප්‍රකාශ කළ මිලර්වාදීන්ගේ අනතුරු ඇඟවීමේ පණිවිඩයද, ඉන්පසු විනිශ්චය අවසන් වීම ප්‍රකාශ කරමින් සිටින එක්ලක්ෂ හතළිස් හතර දහසගේ අනතුරු ඇඟවීමේ පණිවිඩයද නියෝජනය කරති.

සත් හොරන්බෑ වනාහි සූර්ය-නමස්කාරය බලාත්මක කළ ජාතීන් මත විනිශ්චය ගෙන එනු පිණිස දෙවියන් වහන්සේ තම ප්‍රභුත්වමය ප්‍රවීණතාවයෙන් භාවිත කළ බලයන් නිරූපණය කරයි.

පළමු හොරණෑ සතර, ක්‍රි.ව. 476 වන විට බටහිර රෝමයේ ක්‍රමික පතනය හඳුනා දක්වයි.

පස්වන හා සයවන ඒවා 1449 සිට 1453 දක්වා වූ කාලයේ නැගෙනහිර රෝමයේ පතනය හඳුනා දක්වයි.

අවසාන තූරිය තුන, විපත්ති තුනෙහි ඉස්ලාමය නියෝජනය කරයි.

අපොකලීප්ස දහවන अध्यायයේ දූතයා ක්‍රිස්තුස්වහන්සේය; ආරම්භයේදී චලනය බලගන්වනු පිණිස ඔහු අවතීර්ණ වන අතර, අවසානයේදීද එම චලනය බලගන්වනු පිණිස ඔහු නැවත අපොකලීප්ස අටළොස්වන अध्यायයේ අවතීර්ණ වේ.

නිර්ඝෝෂ හත්වැනි ශංඛය 1844 ඔක්තෝබර් 22 වන දින, ප්‍රතිරූපීය පාවිත්‍රකරණ දිනය වන විනිශ්චය ආරම්භ වූ අවස්ථාවේදී නාද වීමට පටන් ගත්තේය. යූබිලේ ශංඛය පාවිත්‍රකරණ දිනයේදී නාද කළ යුතු විය. එබැවින් විනිශ්චයෙහිදී ශංඛ දෙකක් නාද කරනු ලැබේ; යූබිලේ ශංඛයත් හත්වැනි ශංඛයත්ය.

> එවිට ඔබ සත්වන මාසයේ දසවන දින ජුබිලියේ බෙරය නාද කරවන්න. ප්‍රායශ්චිත්ත දිනදී ඔබ ඔබේ මුළු දේශය පුරාම එම බෙරය නාද කරවන්න. තවද ඔබ පනස්වන අවුරුද්ද ශුද්ධකර, එහි සියලු වැසියන්ට මුළු දේශය පුරා නිදහස ප්‍රකාශ කරන්න; එය ඔබට ජුබිලියක් වන්නේය. ඔබෙන් එක් එක් මනුෂ්‍යයා තම තමාගේ අයිතියට නැවත පැමිණිය යුතුය; ඔබෙන් එක් එක් මනුෂ්‍යයා තම තමාගේ පවුල වෙත නැවත පැමිණිය යුතුය. එම පනස්වන අවුරුද්ද ඔබට ජුබිලියක් වන්නේය. එහිදී ඔබ වපුරන්න නොකළ යුතුය; එහි ස්වභාවයෙන් වැඩී එන දේ ඔබ නෙළන්න නොකළ යුතුය; කප්පාදු නොකළ ඔබේ දාක් වැලෙන් එහි මිදි එකතු නොකළ යුතුය. ලෙවී කථාව 25:9–11.

ලෙවී කථාවෙහි ඊළඟම අධ්‍යායයේ පිහිටුවා ඇති, ඉශ්‍රායෙල් “සත් වාරයකට” විසිරවනු ලැබීම හඳුන්වා දෙන සන්දර්භය, ප්‍රායශ්චිත්ත දිනෙහි ජුබිලි හොරණෑව නාද කිරීමට අදාළ ආඥාව වෙත මඟ පෙන්වන පදවලින් ප්‍රකාශ කරනු ලැබේ.

> ඉශ්රායෙල් පුත්‍රයන්ට කථා කර ඔවුන්ට මෙසේ කියන්න: මම ඔබට දෙන දේශයට ඔබ පැමිණි කල, එවිට එම දේශය ස්වාමීන්වහන්සේ උදෙසා සබත් දවසක් පවත්වනු ඇත. අවුරුදු හයක් ඔබගේ කෙත වපුරන්න, අවුරුදු හයක් ඔබගේ මිදිවත්ත කැපකර එහි පල එකතුකර ගන්න. නමුත් හත්වන අවුරුද්දේ දේශයට සම්පූර්ණ විවේකයේ සබත්යක්, ස්වාමීන්වහන්සේ උදෙසා සබත්යක්, තිබිය යුතුය. ඔබගේ කෙත වපුරන්නද නොකළ යුතුය, ඔබගේ මිදිවත්ත කැපකරන්නද නොකළ යුතුය. ඔබගේ අස්වැන්නෙන් ස්වයංව වැඩුණු දේ ඔබ නෙළාගන්න නොකළ යුතුය; කපාපෝෂණය නොකළ ඔබගේ වැලේ මිදි එකතුකරන්නද නොකළ යුතුය. මක්නිසාද එය දේශයට විවේකයේ අවුරුද්දකි. දේශයේ සබත ඔබට ආහාරයක් වන්නේය; ඔබටත්, ඔබගේ සේවකයාටත්, ඔබගේ සේවිකාවටත්, ඔබ සමඟ වාසය කරන කුලී සේවකයාටත්, ඔබ සමඟ නවාතැන් ගන්නා විදේශියාටත්, ඔබගේ ගවයන්ටත්, ඔබගේ දේශයේ සිටින වනමෘගයන්ටත්, එහි සියලු වැඩිවීම ආහාර වන්නේය. තවද ඔබ ඔබට අවුරුදු සබත් සත් ගණන් කළ යුතුය, සත් වරක් අවුරුදු සත් බැගින්; එවිට එම අවුරුදු සබත් සතේ කාලය ඔබට අවුරුදු හතළිස් නවයක් වන්නේය. ලෙවී කථාව 25:2–8.

මిల్లර් විසින් විසි හයවන අධ්‍යායයේ දී භූමියට අදාළ සබත් විවේකය උල්ලංඝනය කළ බැවින් ඉශ්‍රායෙල්ට එරෙහි විනිශ්චය හඳුනාගත් විට, දවසක් වසරක් නියෝජනය කරයි යන මූලධර්මය ඔහු අදාළ කර, වසරක් දින තුන්සිය හැටකින් යුක්ත බව සොයාගෙන, තුන්සිය හැට ගුණා හත යනු ගිවිසුම උල්ලංඝනය කිරීම සඳහා වූ දඬුවමේ වසර දෙදහස් පන්සිය විස්සක් බව අවබෝධ කරගත්තේය. එය ඔහු සොයාගත් පළමු අනාගතවාණිමය සත්‍යය විය. එය, මில்லර්ගේ සේවය තුළින් ක්‍රිස්තුස්වහන්සේ තැබූ පදනම ගොඩනැගූ සත්‍යයන්ගේ පදනමය. යෝබෙල් හොරණෑව විමුක්තිය සහ නිදහස ප්‍රකාශ කරන නිවේදනයකි.

තුන්වැනි විපත්තියේ සත්වැනි හොරණෑව නම් ඉස්ලාමයයි.

> එහෙත් හත්වන දූතයාගේ හඬ ඇති දිනවලදී, ඔහු හඬ නඟා ආරම්භ කරන කල, දෙවියන්වහන්සේගේ අභිරහස නිම වන්නේය; උන්වහන්සේ එය තම සේවකයන් වන අනාගතවක්තෘවරුන්ට ප්‍රකාශ කළ පරිද්දෙනි. එළිදරව් 10:7.

ඉස්ලාමයේ සත්වන කහළය බාහිර ප්‍රකාශිත සත්‍යය වන අතර, යුබිලී කහළය ඇදහිල්ලෙන් ධර්මිෂ්ඨ කරනු ලැබීමේ අභ්‍යන්තර ප්‍රකාශිත සත්‍යයය—පාපයෙන් මිදීමය; එය, සහෝදරි වයිට් අනුව, සත්‍ය වශයෙන්ම තුන්වැනි දූතයාය. සත්වන කහළය නාද වන කාලය තුළ, “ඔබ තුළ සිටින ක්‍රිස්තුස්වහන්සේ, මහිමයේ බලාපොරොත්තුව” යන අභිරහස, ක්‍රිස්තුස්වහන්සේ තම දිව්‍යත්වය එක්ලක්ෂ හතළිස් හතර දහසක මනුෂ්‍යත්වය සමඟ ඒකාබද්ධ කරන විට සම්පූර්ණ කරනු ලබන්නේය. එවිට දෙවියන්වහන්සේගේ මුද්‍රාව ලබන්නෝ, තුන්වැනි විපත ලෙසද, තුන්වැනි දූතයාගේ අනතුරු ඇඟවීම ලෙසද නිරූපිත අනතුරු ඇඟවීමේ කහළ පණිවුඩයක් ප්‍රකාශ කරනු ඇත. යේසුස් ක්‍රිස්තුස්වහන්සේට නොඅඩු පුද්ගලයෙකු වන දූතයා තම අතෙහි පණිවුඩයක් සමඟ බැස එන විට, තුන්වැනි විපත තුන්වැනි දූතයාගේ පණිවුඩයට බලය සපයයි.

පළමු සහ දෙවන අහෝව බලගැන්වූයේ පළමු දූතයාගේ පණිවිඩය වූ කාල අනාවැකියක් බවත්, තෙවන අහෝව බලගන්වනේ තෙවන දූතයාගේ පණිවිඩය වූ අනාවැකියක් බවත් අප හඳුනාගන්නා විට, අප හඳුනාගන්නේ හොරණෑ ලෙස ‘ඉරිදා බලහත්කාරයෙන් ක්‍රියාත්මක කිරීමකට ප්‍රතිචාර වශයෙන් රෝමය මත ගෙන ආ විනිශ්චයන්’ බවය. එම දේවීය විනිශ්චයන්, විශේෂයෙන් අවසාන අහෝ හොරණෑ තුන, එළිදරව් පොතේ දාහතරවන පරිච්ඡේදයේ දූතයන් තිදෙනාගේ අනතුරු ඇඟවීමේ පණිවිඩය සමඟ සමාන්තරව ගැලපෙයි. මිලෙරයිට් ඉතිහාසයේ අහෝ දෙකක් සහ දූතයන් දෙදෙනෙක්; එකලස්වූ එකලස්වූ එකලස්වූ එකලස්වූ එකලස්වූ එකලස්වූ එකලස්වූ එකලස්වූ එකලස්වූ එකලස්වූ එකලස්වූ එකලස්වූ එකලස්වූ එකලස්වූ එකලස්වූ ඉතිහාසයේ තෙවන අහෝව සහ තෙවන දූතයා. පළමු සහ දෙවන දූතයන්ගේ ආරම්භක ඉතිහාසයේ, විනිශ්චය විවෘතවීමේ පණිවිඩය පළමු සහ දෙවන අහෝවල ඉස්ලාමය ඉටුවීමක් මගින් බලගන්වන ලදී. තෙවන දූතයාගේ අවසාන ඉතිහාසයේ, විනිශ්චය අවසන්වීම ප්‍රකාශ කරන පණිවිඩය තෙවන අහෝවේ ඉස්ලාමය ඉටුවීමක් මගින් බලගන්වන ලදී.

ආරම්භයේද අවසානයේද වූ බලගැන්වීම, ප්‍රකාශිත වාක්‍ය 10 සහ 18 හි දූතයා විසින් නිරූපණය කරන ලදී, “ඔහු යේසුස් ක්‍රිස්තුස්වහන්සේට වඩා අඩු පුද්ගලයෙකු නොවීය.” ඉස්ලාමයේ බාහිර පණිවිඩයත් විනිශ්චයේ අභ්‍යන්තර පණිවිඩයත්, බාහිර තෙවන ශාප-කහළය වන අතර, විනිශ්චයේ අභ්‍යන්තර පණිවිඩය තෙවන දූතයාගේ කහළය වේ. ඉස්ලාමයේ බාහිර කහළය අවුරුදු දෙදහස් පන්සිය විස්සක අනාවැකිය වන අතර, තෙවන දූතයාගේ අභ්‍යන්තර කහළය අවුරුදු දෙදහස් තුන්සියයයි. මළවුන්ගේ විනිශ්චය ආරම්භ වන විට ඒ දෙකම පැමිණ හඬ නැඟූ අතර, ජීවතුන්ගේ විනිශ්චය ආරම්භ වන විට ඒ දෙකම නැවත පැමිණියහ.

එළිදරව් දහවන පරිච්ඡේදයේ දූතයා, ඉස්ලාමය පිළිබඳ අනාවැකියේ ඉටුවීමක් ලෙස 1840 අගෝස්තු 11 දින බැස ආවේය; එසේ කරමින්, එම දූතයා, ඉස්ලාමය පිළිබඳ අනාවැකියක ඉටුවීමක් සමඟ එළිදරව් දහඅටවන පරිච්ඡේදයේ දූතයාගේ බැස ආමට මූර්තිමත් නිදර්ශනයක් වූයේය. 321 දී ඉරිදා නීතියේ කැරැල්ල මතද, පසුව නැවත 538 දීද, දෙවියන්වහන්සේගේ විනිශ්චය පළමු හොරණෑ හයෙන් නිරූපණය කරනු ලැබේ; තවද ඉක්මනින් පැමිණීමට නියමිත ඉරිදා නීති කැරැල්ල සඳහා වූ උන්වහන්සේගේ විනිශ්චය හත්වන හොරණෑවෙන් නිරූපණය කරනු ලැබේ; එය තුන්වන විපතද, එමෙන්ම තුන්වන දූතයාද වේ. 1844 ඔක්තෝබර් 22 දින විනිශ්චය ආරම්භ වීම පිළිබඳ අනතුරු ඇඟවීමේ පණිවුඩයත්, 9/11 දින ජීවන්තයන්ගේ විනිශ්චය පිළිබඳ අනතුරු ඇඟවීමේ පණිවුඩයත්, ජෝන්ස් ඉදිරිපත් කළ අනුක්‍රමය තුළ හත්වන දූතයා විසින් බලගන්වනු ලැබූවෝය. අටවන හා නවවන පරිච්ඡේදවල හොරණෑ දූතයන් හයද; ඉන්පසු දහවන පරිච්ඡේදයේ, යේසුස් ක්‍රිස්තුස්වහන්සේට අඩු නොවන පුද්ගලයෙකු වන දූතයා බැස එයි. ඔහු, දූතයන්ගේ අනුක්‍රමයේ හත්වැන්නාය; ඔහුට පසු එක්සත් වන එකොළොස්වන පරිච්ඡේදයේ තුන්වන විපතය, එනම් 1844 දී ශබ්ද කිරීමට ආරම්භ කළ හත්වන හොරණෑවය; නමුත් එය, එළිදරව් දහහතරවන පරිච්ඡේදයේ නවවන, දසවන, සහ එකොළොස්වන දූතයන් වෙත ගෙනයන දූත මාලාවේ අටවැන්නාය.

තුන්වන දූතයාගේ පණිවිඩය පළමු සහ දෙවන දූතයන්ගේ පණිවිඩවලින් වෙන් කර තනිව සලකා බැලිය නොහැකි අතර, එය දෙවියන්වහන්සේගේ විශ්වාසභ්‍රෂ්ටත්වය පිළිබඳ විනිශ්චයන්ගේ හත්වන පූරක නාදවලින්ද වෙන් කළ නොහැක. ප්‍රකාශන පොතේ අටවන පරිච්ඡේදයේ විනිශ්චය පිළිබඳ පළමු පූරක නාද හතර, ක්‍රි.ව. 321 දී කොන්ස්ටන්ටයින් විසින් පළමු ඉරිදා නීතිය පනවාලීමෙන් පසු බටහිර රෝමයේ අනුක්‍රමික පරිහානිය හඳුන්වා දෙයි; එය ක්‍රි.ව. 330 දී ඔහු විසින් අධිරාජ්‍යය නැගෙනහිර හා බටහිර ලෙස බෙදා දැමීමෙන් ආරම්භ විය.

> “අපගේ ජාතිය, එහි ව්‍යවස්ථාදායක සභාවලදී, මනුෂ්‍යයන්ගේ ආගමික වරප්‍රසාද සම්බන්ධයෙන් ඔවුන්ගේ අන්තඃකරණයන් බැඳ තැබීමට නීති පනවා, ඉරිදා දින පිළිපැදීම බලයෙන් ක්‍රියාත්මක කරමින්, හත්වන දින සබ්බත් දවස පවත්වන්නන්ට විරුද්ධව පීඩාකාරී බලය යොදන කල, දෙවියන්වහන්සේගේ ව්‍යවස්ථාව අපගේ දේශයේ, සියලු ප්‍රායෝගික අර්ථවලින්, අවලංගු කරනු ලැබුවාක් මෙන් වනු ඇත; එවිට ජාතික අපස්ථානයට පසුව ජාතික විනාශය පැමිණෙනු ඇත.” Review and Herald, December 18, 1888.

ජාතික අපස්ථානය ජාතික විනාශය ගෙන එන මූලධර්මය, කොන්ස්ටන්ටයින්ගේ ජාතිය මත පැමිණියේ බටහිර රෝමය 476 වන විට අවසානයකට ගෙන ආ පළමු තුර්ය හතර සමඟින් ආරම්භ විය. නැගෙනහිර රෝමය 1453 දී තම අවසානයට පැමිණියද, එය භවिष्यවචනමය අර්ථයෙන් තම ජාතික සෛවරිත්වය 1449 ජූලි 27 වන දින අහිමි කර තිබුණි. එක් රාත්‍රියකදී පරාජය කරන ලද බැබිලෝනිය මෙන් නොව, බටහිරත් නැගෙනහිරත් වූ රෝමය ක්‍රමිකව ඔවුන්ගේ අවසානයන් වෙත ගෙන එනු ලැබීය. 476 වන විට පළමු තුර්ය හතර යටතේ බටහිර රෝමයේ පරිහානිය, තුර්ය හතර යටතේ එක්සත් ජනපදයේ පරිහානිය නියෝජනය කරයි; එය එක් මට්ටමකදී 1798 දී ආරම්භ වී ඉරිදා නීතියෙන් අවසන් වන එක්සත් ජනපදයේ පරම්පරා හතර නියෝජනය කරයි. එම පරම්පරා හතර, අද්වෙන්තිවාදයේ පරම්පරා හතරට සමාන්තර වන අතර, ඒවා එළිදරව් පොතේ දෙවන පරිච්ඡේදයේ පළමු සභා හතරටත්, එසකියෙල් අටවන පරිච්ඡේදයේ ක්‍රමයෙන් උග්‍ර වන පිළිකුල්කම් හතරටත්, යෝයෙල්ගේ පොතේ පළඟැටි රැළි හතරටත් සමාන්තර වේ.

> මන්ද ස්වාමිවූ දෙවියන්වහන්සේ මෙසේ කියනසේක: මම යෙරුසලම මත මාගේ දරුණු විනිශ්චයන් සතර වන කඩුවද, දුර්භික්ෂයද, අනර්ථකාරී මෘගයද, වසංගතයද යවා, එයින් මනුෂ්‍යයාත් මෘගයාත් නෂ්ට කර දැමීමට නම්, කොපමණ වැඩිද? එසකියෙල් 14:21.

පස්වැනි සහ හයවැනි නළා නැගෙනහිර රෝමය බිඳ හෙළීය; තවද, අනාගතවාදී සංකේතාත්මක සම්බන්ධතාවයෙන් බැලූ විට, බටහිර රෝමයට සම්බන්ධව නැගෙනහිර රෝමය රාජ්‍යය නිරූපණය කරයි. බටහිර රෝමය සභාව නිරූපණය කරයි. බටහිර රෝමය මුලින් ජයගනු ලබන, බටහිර රෝමය වූ පරිදිම, එක්සත් ජනපදයද නිරූපණය කරයි.

> “ඇමරිකාව, ආගමික නිදහසේ දේශය, මනස බලහත්කාරයෙන් වශීකරමින් සහ මිනිසුන්ට ව්‍යාජ සබතට ගෞරව කිරීමට බලකරමින් පාප් පදවිය සමඟ එක් වන්නේ නම්, ලෝකයේ සෑම රටකම ජනයා ඇයගේ ආදර්ශය අනුගමනය කිරීමට නායකත්වයට ලක්කරනු ලබන්නෝය.” Testimonies, volume 6, 18.

පළමු නළ හතර ඇමරිකානු ඉතිහාසයේ පරම්පරා හතර නියෝජනය කරයි. එක්සත් ජනපදය වැටෙන විට, දානියෙල් 11 වන පරිච්ඡේදයේ 41 වන වාක්‍යයේ සඳහන් ගෞරවවත් දේශය ඒ වනවිටම වැටී ඇත; එවිට ඊළඟ බාධකය වන්නේ ලෝකයේ අනෙක් ජාතීන්ගේ සංකේතයක් වූ මිසරයයි. එවිට, එළිදරව් 17 හි සඳහන් පරිදි, ‘කෙටි අවකාශයක්—එක් පැයක්’ සඳහා, රජවරු දසදෙනා වන එක්සත් ජාතීන්, තමන්ගේ සත්වන රාජ්‍යය පාප්පදවියට දීමට එකඟ වෙති. මෙය හෙරෝද්ගේ උපන් දින සභාවේදී සිදු වේ; එහිදී ඔහු තම රාජ්‍යයේ අඩක් දෙන බවට පොරොන්දු වෙයි. හෙරෝද්ගේ උපන් දින සභාවේදී, එම පැයේදී බිත්තිවල සුදුපස මත ලියවිල්ල දිස්වෙයි, බෙල්ෂස්සර් මරා දමනු ලබයි. එම පැය ඉරුදින නීතියේදී පැමිණ, මනුෂ්‍ය පරීක්ෂාකාලය අවසන් වන තෙක් දිගටම පවතී. 1453දී බිඳ වැටුණු කොන්ස්ටන්ටිනෝපල්ගේ ප්‍රාකාර නාශයෙන් පූර්වභාවිත වූ පරිදි, සත්වන රාජ්‍යය ජයගනු ලැබේ. 1449 මඟින් පූර්වභාවිත වූ පරිදි, එක්සත් ජනපදයේ ඉරුදින නීතියෙන් ආරම්භ වී, 1453දී කොන්ස්ටන්ටිනෝපල් වැටීම දක්වා සංකේතාත්මක අවුරුදු හතරකි. පාප්පදවිය 1798දී එහි මාරාන්තික තුවාලය ලැබීය.

දානියෙල් 11:40හි පාප් අධිරාජ්‍යය 1798දී, අවසාන කාලයේදී, වැටුණේය. අනතුරුව දකුණේ රජු 1989දී, අවසාන කාලයේදී, වැටුණේය. එක්සත් ජනපදය 41වන පදයේදී වැටෙයි; මිසරය 42වන පදයේදී වැටෙයි; සහ පාප් අධිරාජ්‍යය 45වන පදයේදී තම දෙවැනි හා අවසාන වැටීම වෙත පැමිණෙයි.

> “දානියෙල් සහ එළිදරව් පොත්වල පැහැදිලි කර ඇති පරිදි ජාතීන්ගේ උදය හා පතනය තුළින්, සරල බාහිර හා ලෝකීය මහිමය කෙතරම් නිෂ්ඵලදැයි අප ඉගෙන ගත යුතුය. තමන්ගේ සියලු බලය හා විභවය සමඟ, අපගේ ලෝකය ඉන්පසු කිසිදා නොදුටු තරම් වූ බැබිලෝනිය,—ඒ දවස්වල ජනතාවට එම බලය හා විභවය කොතරම් ස්ථිර හා ශාශ්වත සේ පෙනී සිටියේද,—කෙතරම් සම්පූර්ණයෙන් එය අතුරුදහන් වී ගොස් ඇත්ද! ‘තණකොළ මල’ මෙන්, එය විනාශ වී ගියේය. යාකොබ් 1:10. මෙදෝ-පර්සිය රාජ්‍යයද, ග්‍රීසියේත් රෝමයේත් රාජ්‍යයන්ද එලෙසම විනාශ විය. දෙවියන්වහන්සේ තම පදනම නොවන සෑම දෙයක්ම එසේම විනාශ වී යයි. පවතිනුයේ උන්වහන්සේගේ අරමුණ සමඟ බැඳී ඇති, උන්වහන්සේගේ චරිතය ප්‍රකාශ කරන දෙය පමණි. අපගේ ලෝකය දන්නා එකම අචල දේවල් උන්වහන්සේගේ සිද්ධාන්තයන්ය.” ප්‍රොපෙට්ස් ඇන්ඩ් කිංග්ස්, 548.

එක්සත් ජනපදයේ (බොරු අනාගතවක්තෘයාගේ) পতනය හතළිස් එකවන වගන්තියේ 1449 වර්ෂයෙන් පූර්වසාදෘශ්‍ය කරනු ලැබීය; එසේම මිසරයේ (නාගයාගේ) পতනය හතළිස් දෙවන වගන්තියේ 1453 වර්ෂයෙන් පූර්වසාදෘශ්‍ය කරනු ලැබීය; පප්පාධිපත්‍යයද (මෘගයා) 1798 වර්ෂයෙන් පූර්වසාදෘශ්‍ය කරන ලද පරිදි, උදව් කිරීමට කිසිවෙකු නොමැතිව එහි අවසානයට පැමිණෙයි. බොරු අනාගතවක්තෘයා සහ නාගයා तुरීය බලයන් විසින් පහතට හෙළනු ලබති; මෘගයා නම් නාග බලයකින් පහතට හෙළනු ලබයි.

අංක හතර රාජ්‍යයක් විසුරුවා හැරීමේ සංකේතයකි. අලෙක්සැන්ඩර්ගේ රාජ්‍යය රාජ්‍ය හතරකට බිඳ වැටුණේය; සිව්වන පරම්පරාවේදී මිසරය රතු මුහුදෙහි පහලට ගියේය; එසෙකියෙල් අටවන පරිච්ඡේදයේ සිව්වන අපවිත්‍රකම තුළ ඉශ්‍රායෙලය සූර්යයාට නමස්කාර කරමින් සිටියි. භූමි මෘගයා තුළ ප්‍රොටෙස්තන්ත්වාදයේද රිපබ්ලිකන්වාදයේද පරම්පරා හතර 1798 දී ආරම්භ වී, අංශු දෙකටම අදාළව ඉතා ළඟදී පැමිණෙන ඉරිදා නීතියෙන් අවසන් වෙයි. යෙරුසලම මත එසෙකියෙල්ගේ දරුණු විනිශ්චය හතර, එක්සත් ජනපදය මත ඇති විනිශ්චය හතරක් නිරූපණය කරයි; බයිබල් අනාවැකිවල හයවන රාජ්‍යය මත ඇති එම විනිශ්චය හතර, 1449 සිට 1453 දක්වා වූ අවුරුදු හතරට ආදර්ශවත් වන අතර, ඒ කාලයේ බයිබල් අනාවැකිවල හත්වන රාජ්‍යය, ටයර්හි වේශ්‍යාව රජකම් කරන සභාව-රාජ්‍ය සම්බන්ධතාවයක් තුළ තම රාජ්‍යයේ අර්ධය පාප්වාදයට දීමට එකඟ වෙයි.

1449 සිට 1453 දක්වා වූ අවුරුදු හතර, ඉරිදා නීතියේදී හත්වන රාජ්‍යයේ විනාශය නියෝජනය කරයි; එමෙන්ම ඒවා ඉරිදා නීතියේ සිට කරුණාකාලය අවසන් වීම දක්වා අටවන රාජ්‍යයේ විනාශකාලයද නියෝජනය කරයි. ලෝකය වන අතර පාප් පදවියට දෙනු ලැබූ ද්‍රාකෝණයාද වන මිසරය ජයගැනීම, 1449 සිට 1453 දක්වා වූ අවුරුදු හතරෙන් සංකේතවත් කරන කාලපරිච්ඡේදයේ ආරම්භයේ ඇති ප්‍රාක්ෂුද්‍ර රටාවකි. මෙය ඉරිදා නීතියේදී කොන්ස්ටන්ටිනෝපලයේ වැටීම හඳුනා දෙයි, එසේම මයිකල් නැඟී සිටින විටද නැවතත් එය හඳුනා දෙයි. මයිකල් නැඟී සිටින විට, ආභාෂය අනුව දේවදූතයන් හතරදෙනා සම්පූර්ණයෙන්ම නිදහස් කරනු ලැබේ.

> “ශුද්ධස්ථානය තුළ යේසුස්වහන්සේගේ කාර්යය නිම වන තුරු සතර දූතයන් සතර සුළඟ රඳවා තබන බව මම දුටුවෙමි; ඉන්පසු අවසාන වසංගත සත පැමිණෙනු ඇත.” Early Writings, 36.

අලෙක්සැන්ඩර්ගේ රාජධානියේ කොටස් සතරක්, බටහිර රෝමය පිට තූර්ය සතරක්, නැගෙනහිර රෝමය පිට නිදහස් කරන ලද සුළං සතරක්, යෙරුසලම පිට දැඩි විනිශ්චයන් සතරක්, සහ උපකාර කිරීමට කිසිවෙකු නොමැතිව පාප්ත්වය තම අවසානයට පැමිණෙන විට නිදහස් කරන ලද සුළං සතරක්. මෙසේ ප්‍රකාශිත කර ඇති මෙම භවिष्यවාචක සංකේත සමඟ, ඉක්මනින් පැමිණෙන ඉරිදා නීතියට එය අදාළ කිරීමේ සන්දර්භය තුළ අපි දෙවන දුක්වීම සලකා බලමු.

## ෆ්ලොරන්ස් සභාව

1439දී, ෆ්ලොරන්ස් සභාවේදී (ෆ්ලොරන්ස් එකමුතුව ලෙසද හැඳින්වෙන), නැගෙනහිර ආර්ථඩොක්ස් සභාවේ නියෝජිතයෝ (බයිසන්ටයින් අධිරාජ ජෝන් VIII පලායොලෝගොස් සහ කොන්ස්ටන්ටිනෝපල් පිතෘපතිවරයාගේ නායකත්වයෙන්) රෝමානු කතෝලික සභාව සමඟ එකමුතුව පිළිබඳ විධිමත් ආඥාපත්‍රයකට අත්සන් කළහ. මුළු සභාවේම ප්‍රධානයා (උත්තරීතර අධිකාරිය) ලෙස රෝමයේ පාප්වරයා හඳුනාගැනීමට ඔවුහු එකඟ වූහ.

> මක්නිසාද ස්වාමිපුරුෂයා භාර්යාවගේ හිස වන්නේය; එසේම ක්‍රිස්තුස් වහන්සේ සභාවේ හිස වන අතර, ඔහු ශරීරයේ ගැළවුම්කරුද වන්නේය. එපීස 5:23.

## නීසියානු විශ්වාස ප්‍රකාශය

අධිරාජයාත් පිතෘපදධාරියාත් නිකායා ආගමන ප්‍රකාශයේ “Filioque clause” යන වාක්‍යඛණ්ඩය පිළිගත්හ. එය නිකායා ආගමන ප්‍රකාශයට එක්කරන ලද එකතු කිරීමක් වූ අතර, ශුද්ධාත්මයාණන් පියාණන්ගෙන් සහ පුත්‍රයාණන්ගෙන් නික්මෙන බව ප්‍රකාශ කළේය. නිකායා ආගමන ප්‍රකාශය කතෝලික විශ්වාසයේ ඉතිහාසය තුළ ඉතාමත් වැදගත් සහ පුළුල්ව භාවිත වන ප්‍රකාශයන්ගෙන් එකකි. නිකායා ආගමන ප්‍රකාශය කතෝලික මූලික විශ්වාසයන්ගේ විධිමත් සාරාංශයකි. එය මුල් වරට ලියන ලද්දේ යේසුස් ක්‍රිස්තුස්වහන්සේ කවුරුන් ද යන්න පිළිබඳ සත්‍යය ආරක්ෂා කිරීම සඳහාය. ක්‍රි.ව. 325දී, අරියුස් නම් පූජකයෙකු යේසුස්වහන්සේ දෙවියන් පියාණන් විසින් මැවූ කෙනෙකු වන අතර සම්පූර්ණ දෙවියන් නොවන බව ඉගැන්වූ බැවින්, මහත් විවාදයක් මතු විය.

කොන්ස්ටන්ටීන් අධිරාජයා මෙම ප්‍රශ්නය විසඳීම සඳහා නිකියාහි පළමු සභාව කැඳවීය. එම සභාව යේසුස් වහන්සේ පියාණන් සමඟ “එකම සාරභූතභාවය” ඇති, සම්පූර්ණයෙන්ම දෙවියන් වහන්සේය යන කරුණ දැඩි ලෙස ස්ථිර කළේය. පසුව ක්‍රි.ව. 381 දී කොන්ස්ටන්ටිනෝපලයේ සභාවේදී එම විශ්වාස ප්‍රකාශය පුළුල් කරනු ලැබීය. මෙහිදී සලකා බැලිය යුතු කරුණක් නම්, නිකියානු විශ්වාස ප්‍රකාශය ප්‍රථම කොන්ස්ටන්ටීන්ගේ ඉතිහාසය තුළ ස්ථාපිත වූ අතර, එය අවසාන කොන්ස්ටන්ටීන් වූ, නැගෙනහිර බයිසන්තිනු අධිරාජ්‍යයේ අවසාන අධිරාජයා වූ එකොළොස්වන කොන්ස්ටන්ටීන් සඳහාද ප්‍රශ්නයක් විය යුතු බවයි. පළමුවැන්නා වූ මහා කොන්ස්ටන්ටීන් බයිබල් අනාවැකියේ විෂයයක් ලෙස නැවත නැවතත් ඉදිරිපත් කරනු ලැබේ. ඔහු නැගෙනහිර අධිරාජ්‍යයේ ආරම්භයේ පාලකයා වන බැවින්, නැගෙනහිර අධිරාජ්‍යයේ අවසානයේ පාලකයාටද ඔහු රූපක වශයෙන් සංකේතවත් කරයි. ආල්ෆා සහ ඔමේගා යන මූලධර්මය තේරුම් ගන්නේ නම්, නිකියානු විශ්වාස ප්‍රකාශය ආරම්භක සහ අවසාන ඉතිහාස දෙකෙහිම අංගයක් වන බව අනාවැකි අධ්‍යයන කරන ශිෂ්‍යයා විසින් අවධානයට ගත යුතුය.

381 දී, නයිසියානු ආගමික ප්‍රකාශය ශුද්ධිකරණ ස්ථානයේ ධර්මය සහ යූකරිස්තීය ධර්මය සමඟ යාවත්කාලීන කරන ලද අතර, යූකරිස්තය සඳහා පිනි නැති රොටි භාවිතය පිළිගනු ලැබීය; එය ලතින් චාරිත්‍රයක් විය. 381 ආගමික ප්‍රකාශය මුල් පාපය සහ මරණයෙන් පසු ජීවිතය පිළිබඳ කතෝලික අවබෝධයද පිළිගත්තේය. එය මෙම ප්‍රධාන වාක්‍යයෙන් අවසන් විය: “ශුද්ධ අපොස්තලික ආසනය සහ රෝම පූජ්‍ය පිතෘවරයා මුළු ලෝකය මත ප්‍රමුඛත්වය දරන බවත්, ඔහු ක්‍රිස්තුස්වහන්සේගේ සැබෑ නියෝජිතයා වන බවත් අපිද නිර්වචනය කරමු.”

ෆ්ලොරන්ස් සභාවේදී තවත් යාවත්කාලීන කළ අනුවාදයක් 1439 ජූලි 6 දින අත්සන් කරන ලදී; එය 1453 දී කොන්ස්ටන්ටිනෝපලය ඔටෝමානු තුර්කිවරුන් අතට පත් වීමට වසර 14 කට පෙර සිදු වූවකි. එම එක්සත්කම දැඩි දේශපාලන පීඩනය යටතේ අත්සන් කරන ලදී. ඉදිරියට ගමන් කළ ඔටෝමානු බලවේගයන්ට එරෙහිව බටහිරෙන් යුධ ආධාර ලබාගැනීම සඳහා බයිසන්තියානු අධිරාජ්‍යය අතිශය අසරණ තත්ත්වයක තිබිණි. ග්‍රීක නියෝජිතයන් තම නිවෙස්බිම් වෙත ආපසු පැමිණි විට, එම එකඟතාව නැගෙනහිර ප්‍රදේශයේ පූජකවරුන්, සන්‍යාසීන් සහ සාමාන්‍ය ජනතාවගේ බහුතරය විසින් දැඩි ලෙස ප්‍රතික්ෂේප කරන ලදී. එයට අත්සන් කළ බිෂොප්වරුන්ගෙන් බොහෝ දෙනෙක් පසුව තම සහය ඉවත් කර ගත්හ. එම එක්සත්කම කිසිවිටෙකත් සම්පූර්ණයෙන් ක්‍රියාත්මක නොකෙරුණ අතර, පසුවූ වර්ෂවලදී නැගෙනහිර ඔර්තොඩොක්ස් සභාව විසින් විධිමත් ලෙස ප්‍රතික්ෂේප කරන ලදී. 1453 දී කොන්ස්ටන්ටිනෝපලය වැටී යන කාලය වන විට, එම එක්සත්කම දැනටමත් ප්‍රායෝගිකව බිඳවැටී තිබිණි. ඉතිහාසඥයන් එය බොහෝවිට විස්තර කරන්නේ, ගැඹුරු තත්ත්වගත ශාස්ත්‍රීය, සංස්කෘතික සහ ජනප්‍රිය ප්‍රතිරෝධය හේතුවෙන් අසාර්ථක වූ දේශපාලන එක්සත්කමක් ලෙසය.

ක්‍රිස්තු වර්ෂ 325 දී පැවැත්වූ නිකයාවේ ප්‍රථම සභාවේදී නිකයා විශ්වාස ප්‍රකාශය පිළිගනු ලැබීය. එය “කාලයක්” ලෙස නිරූපිත දානියෙල් 11:24 හි අවුරුදු 360 අවසන් වූ ක්‍රිස්තු වර්ෂ 330ට වසර පහකට පෙර බව සලකුණු කර ඇත.

> ඔහු සමාදානයෙන් පළාතේ අති සාරවත් ස්ථානවලට පවා ඇතුල් වන්නේය; ඔහුගේ පියවරුන්වත්, ඔහුගේ පියවරුන්ගේ පියවරුන්වත් නොකළ දෙයක් ඔහු කරන්නේය; ඔහු ඔවුන් අතර යුද්ධලැබුම, කොල්ලය, සහ ධනය බෙදා හරිනු ඇත; එසේය, ඔහු බලකොටු වලට විරුද්ධව තම උපක්‍රම සැලසුම් කරන්නේය, නියමිත කාලයකට පමණක්ය. දානියෙල් 11:24.

ක්‍රි.පූ. 31 වර්ෂය හා 330 වර්ෂය යන දෙකම දානියෙල් එකොළොස්වන පරිච්ඡේදයේ විසිහත්වන හා විසි නවවන පදවල සඳහන් “නියමිත කාලය” සලකුණු කරයි.

> මෙම රාජවරුන් දෙදෙනාගේ හදවත් ද අකුසල් කිරීමට යොමු වන්නේය; ඔව්හු එකම මේසයක හිඳ බොරු කතා කරන්නේය; එහෙත් එය සාර්ථක නොවන්නේය, මක්නිසාද අවසානය තවමත් නියමිත කාලයේදී පැමිණෙන්නේය. … නියමිත කාලයේදී ඔහු නැවත පැමිණ, දකුණ දෙසට එන්නේය; එහෙත් එය පෙර වාරයේ මෙන්වත්, පසුව වාරයේ මෙන්වත් නොවන්නේය. දානියෙල් 11:27, 29.

නැගෙනහිර රෝමයේ අනාගතවාණිජ්‍යමය පෙළේ ආරම්භය (330) හා අවසානය (1449–1453) පළමු සහ අවසාන අධිරාජයා වූ කොන්ස්ටන්ටීන් විසින් නිරූපිත වේ. බයිසැන්තියානු අධිරාජ්‍යය ලෙස හැඳින්වෙන නැගෙනහිර රෝමයේ එම අනාගතවාණිජ්‍යමය පෙළේ ආල්ෆාව සහ ඔමේගාව, ක්‍රි.පූ. 31 දී ඇක්ටියම් සටනෙන් ආරම්භ වී ක්‍රි.ව. 330 දක්වා සර්වෝත්තම ලෙස පාලනය කළ, අවුරුදු තුන්සිය හැටක අධිරාජ්‍ය රෝමයේ අවසානය සමඟ සම්බන්ධ වී ඇති අතර, එතැන් සිට 1453 දක්වා දිග හැරෙයි. ක්‍රි.පූ. 31 දී ඇක්ටියම් සටනට පෙර මාර්ක් ඇන්ටනි සහ ඔගස්ටස් සීසර් එකම මේසයක අසත්‍ය කතා කළ නමුත් ඒවා සාර්ථක නොවීය. ක්‍රි.ව. 330 ට පෙර, 325 දී නිකියා ප්‍රකාශනය පිළිගනු ලැබීය. ක්‍රි.ව. 1453 ට පෙර එම නිකියා ප්‍රකාශනයේම යාවත්කාලීන කළ අනුවාදය පිළිගනු ලැබීය. ක්‍රි.පූ. 31 ට පෙර දේශපාලන චරිත දෙකක් එකම මේසයක අසත්‍ය කතා කළහ. 325 දී ආත්මික අසත්‍ය එකම මේසයක කියනු ලැබීය. එම සාක්ෂිකරුවන් දෙදෙනා 1439 දී ෆ්ලෝරන්ස් මණ්ඩලයේදී පිළිගනු ලැබූ දේශපාලනික සහ ආත්මික අසත්‍ය හඳුනා දෙති. එම යාවත්කාලීන කළ නිකියා ප්‍රකාශනය “එක්සත්භාවය පිළිබඳ ආඥාව” ලෙස හැඳින්වුණි.

එකම මේසයක සිට කපටිකම් කරන බොරුකම් පිළිබඳ පළමු මාර්ගසලකුණ ක්‍රි.පූ. 31 ට පෙර පැමිණි අතර, එය අධර්මිෂ්ඨ රෝමයේ දේශපාලන පක්ෂ දෙකක් අතර වූයේය. ඒ බොරුකම් සඳහා නියමිත කාලය ක්‍රි.පූ. 31 වන අතර, එය ඊජිප්තුව නියෝජනය කළ පුරුෂයෙකු සහ ස්ත්‍රියෙකුගෙන් සමන්විත සන්ධානයකට එරෙහිව රෝමයේ සංකේතයක් වූ Augustus ගෙන් සමන්විත විය. දෙවන බොරුකම් සමූහය 325 දී වූ අතර, ඒ සඳහා නියමිත කාලය 330 විය. තෙවන බොරුකම් සමූහය 1439 දී වූ අතර, ඒ සඳහා නියමිත කාලය 1449–1453 විය. 1439 දී මේසය අසල සිටි අය බටහිර සහ නැගෙනහිර රෝමය නියෝජනය කළ අතර, නැගෙනහිර රෝමය ආගමික තර්කයකට එකඟවීම මගින් දේශපාලන අරමුණක් සොයමින් සිටියේය. ක්‍රි.පූ. 31, එයට පසු 330, ඉන්පසු 1453 යන දින රෝමයේ රේඛාවේ ත්‍රිත්ව අයදුම්කිරීමක් නියෝජනය කරයි.

මාර්ක් ඇන්ටනි සහ ක්ලියෝපැට්රාගේ සන්ධානයේ දේශපාලනික තර්ජනය, ක්‍රි.ව. 325 දී ආරියන්වාදීය විමතිකාවේ ආත්මික තර්ජනයට ප්‍රතිරූපයක් වූ අතර, එය අනතුරුව ක්‍රි.ව. 1439 දී ඉස්ලාමීය තුර්කිවරුන්ගේ දේශපාලනික හා ආගමික තර්ජනයටද ප්‍රතිරූපයක් විය.

නිකායා සභාවේ ආගමික ප්‍රකාශයේ සිද්ධාන්ත බොරු වන අතර ඒවා තුළ කිසිදු සත්‍යයක් නැත. 1439 ජූලි 6 දින ෆ්ලොරන්ස් සභාවේදී අත්සන් කරන ලද ලේඛනය “එකමුතුව පිළිබඳ ආඥාප්‍රකාශය” ලෙස හැඳින්වූ අතර, එයද එම බොරුම සහ තවත් දේ නියෝජනය කළේය. 1439 දී නියෝජිතයන් කොන්ස්ටන්ටිනෝපලයට ආපසු පැමිණි විට, ඔවුන් කෝපයත් ද්‍රෝහිකම පිළිබඳ චෝදනාවලත් මුහුණ දුන්නෝය. එවිට ප්‍රචලිත වූ කියමන මෙසේය: “පාප්තුමාගේ මිත්‍රාවට වඩා තුර්කි පගාව හොඳය.”

එකමුතුවට අත්සන් කරනු ලැබුවේ ප්‍රධාන වශයෙන් බයිසන්තිනු අධිරාජයා ඔටෝමානුන්ට එරෙහිව බටහිර යුද සහාය අතිශය අත්‍යවශ්‍යව අවශ්‍ය කළ බැවිනි. ඉතා අල්ප (හෝ කිසිදු) යුද සහායක් පැමිණෙන බවක් නොපෙනෙන බව පැහැදිලි වූ විට, එම එකමුතුව සඳහා තිබූ සහයෝගය වියැකී ගියේය. 1450–1451 කාලයේදී නැගෙනහිර සභාසම්මත කිහිපයක් එම එකමුතුව ප්‍රතික්ෂේප කළ අතර, 1453 දී කොන්ස්තන්තිනෝපලය වැටීමෙන් පසු, එම එකමුතුව සම්පූර්ණයෙන්ම අත්හැර දමන ලදී. ෆ්ලොරන්ස්හි එකමුතු ප්‍රකාශයේ අවසාන ප්‍රතිඵලය, නැගෙනහිර ඔර්තඩොක්ස් සභාව විසින් අසාර්ථක වී ප්‍රතික්ෂේප කරන ලද සභාසම්මතියක් ලෙස සැලකේ. එය වලංගු ලෙස පිළිගනු නොලැබේ. එහෙත් රෝමානු කතෝලික සභාව තවමත් එය වලංගු විශ්වීය සභාසම්මතියක් ලෙස සලකයි.

දෙවන අභියෝගයේ අනාවැකිමය ලක්ෂණ තුන්වන අභියෝගයේ ඉතිහාසය තුළ නැවත ප්‍රකාශ වන ආකාරය අවබෝධ කරගැනීම සඳහා අපි තර්කය ස්ථාපිත කරමින් සිටිමු. පළමු අභියෝගයට අයත් වසර එක්සිය පනහක අනාවැකිය 1299 ජූලි 27 දින ආරම්භ වී 1449 ජූලි 27 දින අවසන් විය.

## 1449

කොන්ස්ටන්ටයින් XI පාලයෝලොගොස් 1404 දී උපත ලැබූ අතර, 1449 ජනවාරි සිට 1453 මැයි 29 දක්වා රාජ්‍යභාරය දැරීය. ඔහු වසර 1,100 කට අධික කාලයක් පැවති නැගෙනහිර රෝම (බයිසන්ටියානු) අධිරාජ්‍යයේ අවසාන අධිරාජයා විය. 1453 දී ඔටොමාන් වටලෑම අතරතුර, මෙහ්මඩ් IIගේ 80,000 කට වැඩි හමුදාවට එරෙහිව ආරක්ෂකයින් 7,000 සිට 8,000 පමණක් සමඟ, ඔහු කොන්ස්ටන්ටිනෝපලයේ ආරක්ෂාව ධైර්යයෙන් යුතුව නායකත්වය දුන්නේය. 1453 මැයි 29 දින කොන්ස්ටන්ටිනෝපලය අවසානයේ වැටුණු විට, ඔහු නගරයේ බිත්ති මත සටන් කරමින් මරණයට පත් විය. ඔහුගේ දේහය කිසිදා නිශ්චිතව හඳුනාගනු නොලැබීය. ඔහුගේ මරණය රෝම අධිරාජ්‍යයේ අවසානය සලකුණු කළේය (ක්‍රි.පූ. 27 දී ඔගස්ටස් විසින් පිහිටුවන ලද අධිරාජ්‍යයේ අවසාන සෘජු අඛණ්ඩතාව).

ග්‍රීක ඉතිහාසයෙහි හා ඕර්තඩොක්ස් සම්ප්‍රදායෙහි ඔහු වීර චරිතයක් ලෙස සිහිපත් කරනු ලබයි — පුරාවෘත්තයන්හි බොහෝ විට “මාර්බල් අධිරාජයා” ලෙස හඳුන්වනු ලබන අතර (එනම්, යම් දිනෙක ඔහු නැවත පැමිණ කොන්ස්ටන්ටිනෝපලය රැකගැනීමට යයි යන විශ්වාසය).

ජෝන් VIII පාලයෝලොගොස් (1392–1448) 1425–1448 කාලයේ රාජ්‍ය පාලනය කළ, අවසන් වීමට පෙර සිටි දෙවන බිසන්තින් අධිරාජයා විය. ඔහු අධිරාජ මැනුවෙල් II පාලයෝලොගොස්ගේ ජ්‍යේෂ්ඨ පුත්‍රයාද කොන්ස්ටන්ටීන් XIගේ වැඩිමහල් සහෝදරයාද විය. ජෝන් VIII තම රාජ්‍ය සමයේ වැඩි කොටසක් ඔටොමන්වරුන්ගෙන් මරණාසන්න බිසන්තින් අධිරාජ්‍යය ගැලවීමට අතිශයින් උත්සාහ කරමින් ගත කළේය. 1439 දී ඔහු ස්වයංම ඉතාලියට ගොස් ෆ්ලෝරන්ස් සභාවට අධ്യക്ഷත්වය දරමින්, තමන් සහ නැගෙනහිර ආර්ථඩොක්ස් නියෝජිත පිරිස රෝමානු කතෝලික සභාව සමඟ නැවත එක්වීමටත් පාප්තුමා සභාවේ ප්‍රධානියා ලෙස පිළිගැනීමටත් තාවකාලිකව එකඟ වූහ. මහා කොන්ස්ටන්ටීනුස් ද නීකියා සභාවට අධ്യക്ഷත්වය දරා තිබුණි. පාප් පීඨය සමඟ මෙම එකමුතුව තුළින් තුර්කයන්ට එරෙහිව බටහිර යුධමය ආධාර ලැබෙනු ඇතැයි ජෝන් VIII බලාපොරොත්තු විය; එහෙත් එම එකමුතුව කොන්ස්ටන්ටිනෝපලයේදී දැඩි ලෙස අප්‍රිය වූ අතර අවසානයේ අසාර්ථක විය. ජෝන් VIII 1448 දී (ස්වාභාවික හේතු නිසා) මිය ගියේය; එය 1453 දී කොන්ස්ටන්ටිනෝපලය පතන වීමට පෙර වසර පහක් පමණක් විය. ඉන්පසු ඔහුගේ සහෝදරයා වූ කොන්ස්ටන්ටීන් XI අධිරාජයා බවට පත් වී, නගරය ආරක්ෂා කරමින් මිය ගියේය.

1448 දී ජෝන් VIII මිය යාමෙන් පසු, ඔහුගේ සහෝදරයා වූ කොන්ස්ටන්ටයින් XI උත්තරාධිකාරියා ලෙස තෝරා ගන්නා ලදී. 1448 වන විට බයිසන්තීන් අධිරාජ්‍යය ඉතා කුඩා ආධීන රාජ්‍යයක් වූ අතර, කොන්ස්ටන්ටිනෝපලයේ සിംහාසනයේ ආසනගත වන්නේ කවුද යන්න පිළිබඳව ඔටෝමාන්වරුන්ට සැලකිය යුතු බලපෑමක් තිබිණි. 1449 ජූලි 27 දින, බයිසන්තීන් අධිරාජ්‍යයේ අවසන් වර්ෂවලදී ඉතා වැදගත් දේශපාලනික සිද්ධියක් සිදුවිය. බයිසන්තීන් අධිරාජ්‍යයා වූ ජෝන් VIII පාලයොලෝගොස්, ඊට පෙර 1448 දී මිය ගොස් තිබිණි. ඔහුගේ සහෝදරයා වූ කොන්ස්ටන්ටයින් XI පාලයොලෝගොස් (අවසාන අධිරාජ්‍යයා) කොන්ස්ටන්ටිනෝපලයේ අධිරාජ්‍යයා ලෙස ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී. කෙසේ වෙතත්, කොන්ස්ටන්ටයින් XI නිල වශයෙන් සിംහාසනයට ආරෝහණය වීමට පෙර, ඔහු ඔටෝමාන් සුල්තාන්වරයා (මුරාඩ් II) වෙත දූතයන් යවා, පාලනය කිරීමට අවසර ඉල්ලා සිටියේය. සුල්තාන්වරයා එම අවසරය ප්‍රදානය කළේය; එයින් පසුව පමණක් කොන්ස්ටන්ටයින් XI නිල වශයෙන් අභිෂේක කරනු ලැබ, අධිරාජ්‍යයා ලෙස පිළිගනු ලැබීය. මෙම ක්‍රියාව බයිසන්තීන් ස්වාධීනත්වය ස්වේච්ඡාවෙන් අත්හැරීමක් ලෙස සලකනු ලැබීය. පළමු වරට, බයිසන්තීන් අධිරාජ්‍යයෙකු තමන් ඔටෝමාන් තුර්කිවරුන්ගේ අවසරයෙන් පමණක් පාලනය කරන බව ප්‍රකාශයෙන් පිළිගත්තේය. වසර හතරක් ගත වීමට පෙරම, 1453 දී, කොන්ස්ටන්ටිනෝපලය ඔටෝමාන්වරුන් අතට පත්විය.

1449 ජූලි 27 දිනෙන් අවුරුදු තුන්සිය අනූ එක්කොට දින පහළොවක් පසු, එනම් 1840 අගෝස්තු 11 දින, තුර්කිවරුන් යුරෝපයේ මහත් බලවතුන් සිව්දෙනාට යටත් වෙමින් මිසරයෙන් ආරක්ෂාව සෙවූ අතර, එමගින් පැයක්, දවසක්, මාසයක් සහ අවුරුද්දක් යන අනාවැකිය සම්පූර්ණ කළහ. දැන් ඉක්මනින් පැමිණෙන ඉරිදා නීතියේදී පළමු හා දෙවන අහෝව යොදන පිණිස අපි තර්කානුකූල පදනම ස්ථාපිත කර ඇත්තෙමු. එක්ලක්ෂ හතළිස් හතර දහසගේ සංකේතයක් ලෙස පේත්‍රස් තුන්වන දේවදූතයාගේ චලනය නියෝජනය කරන අතර, විලියම් මිලර් පළමු හා දෙවන දේවදූතයන්ගේ චලනය නියෝජනය කරයි. මෙම චලනයන් දෙකම “යතුරු” සමඟ සම්බන්ධ වේ.

> දාවිත්ගේ ගෘහයේ යතුර මම ඔහුගේ උරහිස මත තබන්නෙමි; එවිට ඔහු විවෘත කරන කල කිසිවෙකුත් වසා නොදමනු ඇත; ඔහු වසා දමන කල කිසිවෙකුත් විවෘත නොකරනු ඇත. යෙසායා 22:22.

> තවද මම නුඹට කියමි: නුඹ පේතෘස්ය; මේ පර්වතය මත මම මාගේ සභාව ගොඩනඟන්නෙමි; පාතාලයේ දොරටු එයට එරෙහිව ජය නොගන්නෝය. තවද මම ස්වර්ග රාජ්‍යයේ යතුරු නුඹට දෙන්නෙමි; නුඹ භූමියෙහි බැඳන කුමක් වුවද එය ස්වර්ගයෙහි බැඳ තිබෙන්නේය; නුඹ භූමියෙහි මුදාහරින කුමක් වුවද එය ස්වර්ගයෙහි මුදාහැර තිබෙන්නේය. මතෙව් 16:18, 19.

අපි ඊළඟ ලිපියේදී නිනවෙහි සටන වෙත ළඟා වන්නේ අගාධ කුහරය පමණක් විවෘත කරන “යතුර” ලෙස නොව, දානියෙල් එකොළොස්වන පරිච්ඡේදයේ සම්පූර්ණ සාක්ෂිය සම්පූර්ණ පිළිවෙළකට ගලපා තබන අනාවැකිමය යතුර ලෙසය. මිලර්ගේ සිහිනයෙහි පෙට්ටියට අමුණා තිබූ “යතුර” වූයේ මිලර්ගේ බයිබල් අධ්‍යයන ක්‍රමයයි. මිලෙරයිට් ඉතිහාසයේ සාක්ෂ්‍ය-පාඨ භාවිතය, තෙවැනි දූතයාගේ ඉතිහාසයේ “පේළිය මත පේළිය” යන ක්‍රමය සමඟ එක්ව, එළිදරව් 9 වන පරිච්ඡේදයේ යතුරට හතළිස්වන වගන්තියේ බාහිර පණිවුඩයේ සැඟවුණු ඉතිහාසය විවෘත කර එය පිළිවෙළට ගලපා තැබීමට ඉඩ සලසන යතුර වේ.

අපගේ මෙම සලකා බැලීම් අපි ඊළඟ ලිපියේදී තවදුරටත් ඉදිරියට ගෙන යන්නෙමු.

> “අනාගතවක්තෘවරයාට රෝදයක් තුළ ඇති රෝදයද, ඒවාට සම්බන්ධ ජීවමාන සත්වයන්ගේ දර්ශනයන්ද, සියල්ල අතිශයින් සංකීර්ණ හා පැහැදිලි කළ නොහැකි ලෙස පෙනුණි. එහෙත් අසීමිත ප්‍රඥාවේ හස්තය එම රෝද අතරෙහි දක්නට ලැබේ, සහ එහි ක්‍රියාවේ ප්‍රතිඵලය සම්පූර්ණ ක්‍රමවත්භාවයයි. සෑම රෝදයක්ම අනෙකුත් සෑම රෝදයක් සමඟම සම්පූර්ණ සමානෝපකාරයෙන් ක්‍රියා කරයි.” Testimonies to Ministers, 214.

Back to Articles