Article

# ලාවෝදිකියා - අංක හතර

අතිච්ඡාදිත ඉතිහාසයන්

Author

Jeff Pippenger

Published

September 1, 2023

Formats

PDF
Word
Song MP3

ස්ටීවන් හැස්කල් සමහරවිට නොදුටු නමුත්, මෙම සත්‍යය ප්‍රකාශයට පත් කරන සත්‍යයන් ඔහු විසින් හඳුනාගැනීම මඟින් ඔහු ස්ථාපිත කර සිටි බව මම පෙන්වා දුන් අංශය නම්, පුරාණ ඉශ්‍රායෙල්ගේ අවසාන ඉතිහාසයේදී, එම එකම ඓතිහාසික කාලපරිච්ඡේදය මත එකවරම ආධුනික ඉශ්‍රායෙල්ගේ ආරම්භය ද එකිනෙකට අතිච්ඡාදනය වී පෙනෙන බවය. ක්‍රිස්තුස් වහන්සේ බොහෝ දෙනා සමඟ සතියක් සඳහා ගිවිසුම ස්ථිර කරමින් සිටියදී (දින දෙදහස් පන්සිය විස්සක්), පුරාණ ඉශ්‍රායෙල් ලාඔදිසෙයාගේ අත්දැකීම ජීවත් කරමින්, ස්වාමීන්වහන්සේගේ මුඛයෙන් උග්‍රවා දමනු ලැබීමට ආසන්නව සිටියේය. ඒ සමගම ආධුනික ඉශ්‍රායෙල් එපෙසයේ අත්දැකීම ජීවත් කරමින් සිටියේය. පුරාණ ඉශ්‍රායෙල්ගේ ලාඔදිසෙයා විසුරුවා හරිනු ලැබෙමින් සිටියදී, ආධුනික ඉශ්‍රායෙල්ගේ එපෙසය එම එකම ඉතිහාසය තුළ එක්රැස් කරනු ලැබෙමින් තිබුණි.

තවද, ඔබ විමසන්නේ නම්, “ඔව්,” දානියෙල් නවවැනි පරිච්ඡේදයේ පූර්ණත්වයෙහි ක්‍රිස්තුස් වහන්සේ ගිවිසුම ස්ථිර කළ සතිය, උන්වහන්සේගේ බෞතිස්මයෙන් ආරම්භ වී ස්තේපනොස්ට ගල් ගසා මරණයට පත් කළ අවස්ථාවෙන් අවසන් වූ එම සතිය, වචනාර්ථයෙන් දින දෙදහස් පන්සිය විස්සක් නොවූ බව මම දනිමි; එහෙත් പ്രവචනාත්මක අර්ථයෙන් එය නිසැකවම එසේය, මක්නිසාද പ്രവචනාත්මක ලෙස එක් අවුරුද්දක් දින තුන්සිය හැටකට සමාන වේ. දින තුන්සිය හැට හතෙන් ගුණ කළ විට දින දෙදහස් පන්සිය විස්සක් වේ, සහ එම പ്രവචනාත්මක සතියේ “නිශ්චිත මධ්‍යස්ථානය” යනු කුරුසියයි. പ്രവචනාත්මක ලෙස ක්‍රිස්තුස් වහන්සේ දින දෙදහස් පන්සිය විස්සක ප්‍රවචනාත්මක කාලපරිච්ඡේදයේ නිරවද්‍ය මධ්‍යයේ කුරුසිය ස්ථාපිත කළ සේක; එමගින් ලෙවී කථාව විසිහයේ සඳහන් “සත් වර” යනු ක්‍රිස්තුස්ගේ කුරුසිය මඟින් ස්ථාපිත කරනු ලබන සහ තහවුරු කරනු ලබන දෙයක් බව පෙන්වයි. සිස්ටර් වයිට්, හබක්කුක්ගේ ශුද්ධ වගු දෙකම — 1843 සහ 1850 ප්‍රස්ථාර — දින දෙදහස් පන්සිය විසි අවුරුදු ප්‍රවචනය ප්‍රස්ථාරයේ නිරවද්‍ය මධ්‍යයේ තබා ඇති බව ඉගැන්වීමටත්, එම ප්‍රස්ථාර දෙකම එම රූපකරණයේ නිරවද්‍ය මධ්‍යයේ කුරුසිය තබා ඇති බවත් ඉගැන්වීම අහඹු කරුණක් නොවේ.

> “මෙලොව සඳහා හෝ එන ජීවිතය සඳහා සුදුසුකරනු ලැබීමට මනුෂ්‍යයන්ට අවබෝධ කරගත යුතු සියලු මූලධර්ම බයිබලයේ අන්තර්ගතය. තවද මේ මූලධර්ම සියල්ලන්ටම තේරුම්ගත හැකි ය. එහි ඉගැන්වීම අගය කිරීමට ඇති චිත්තභාවයෙන් යුක්ත කිසිවෙකුට බයිබලයෙන් එක් අංශයක් වත් කියවා එයින් උපකාරක සිතුවිල්ලක් කිසියම් ප්‍රමාණයකින් නොලබා සිටිය නොහැක. එහෙත් බයිබලයේ ඉතා වටිනා ඉගැන්වීම අහඹු හෝ විසන්ධි වූ අධ්‍යයනයකින් ලබාගත නොහැක. එහි විශාල සත්‍ය පද්ධතිය ඉක්මන් හෝ නොසැලකිලිමත් පාඨකයාට හඳුනාගත හැකි වන පරිදි ඉදිරිපත් කර නොමැත. එහි බොහෝ වස්තුසම්පත් මතුපිටින් බොහෝ පහළින් සැඟවී ඇත; ඒවා ලබාගත හැක්කේ කඩිසර සොයාබැලීම හා අඛණ්ඩ උත්සාහය මගිනි. ඒ මහා සම්පූර්ණය ගොඩනඟන සත්‍යයන් සෙවිය යුතුය, රැස්කරගත යුතුය, ‘මෙතැන ටිකක්, එතැන ටිකක්.’ යෙසායා 28:10.”

> “මේ ආකාරයෙන් සොයා බලා එකට එක්කරනු ලැබූ කල, ඒවා එකිනෙකට සම්පූර්ණයෙන්ම ගැළපෙන බව දක්නට ලැබේ. සුවිශේෂයන් එක් එක්කෙනා අනෙක් සුවිශේෂයන්ට අතිරේකයකි; සෑම අනාවැකියක්ම තවත් අනාවැකියකට විවරණයකි; සෑම සත්‍යයක්ම තවත් යම් සත්‍යයක විකාශනයකි. යුදෙව් ආර්ථික ක්‍රමයේ ප්‍රතිරූප සුවිශේෂය මඟින් පැහැදිලි කරනු ලැබේ. දෙවියන් වහන්සේගේ වචනයෙහි සෑම මූලධර්මයකටම එයට යෝග්‍ය ස්ථානයක් ඇත; සෑම කරුණකටම එහි අදාළතාවය ඇත. සැලසුමෙන්ද ක්‍රියාත්මක කිරීමෙන්ද සමන්විත සම්පූර්ණ ව්‍යුහය එහි කර්තෘවරයා පිළිබඳ සාක්ෂි දරයි. එවන් ව්‍යුහයක් අසීමිත තැනැන් වහන්සේගේ මනස හැර වෙන කිසිදු මනසකට කල්පනා කිරීමට හෝ නිර්මාණය කිරීමට නොහැක.” Education, 123.

සත් මණ්ඩලයන් එක් එක් මිලරීය ඉතිහාසයෙහිද, එසේම අපගේ ඉතිහාසයෙහිද නැවත නැවත ප්‍රකාශ වන බවට වූ මූලධර්මය සමඟම, ආදී ඇඩ්වෙන්ටිස්වාදය පිළිගත් තවත් වැදගත් මූලධර්මයක්ද තිබේ. එම මූලධර්මය දර්ශනය කරන්නේ එකම ඉතිහාසයක “අභ්‍යන්තර” හා “බාහිර” අනාවැකි රේඛා සත්‍යය ප්‍රකාශ කිරීම සඳහා ශුද්ධාත්මයාණන් විසින් භාවිත කරනු ලබන බවය. මිලර් මෙය හඳුනාගෙන එය සෘජුවම ඉගැන්වීය. ඔහු නිවැරදිව ඉගැන්වූයේ එළිදරව් පොතේ සත් මුද්‍රා මණ්ඩලයන්ට සමන්තර ඉතිහාසයක් නිරූපණය කරන බවය; නමුත් එම සමන්තර නිරූපණයේදී මුද්‍රා එකම ඉතිහාසයේ බාහිර සත්‍යයක්ද, මණ්ඩලයන් අභ්‍යන්තර සත්‍යයක්ද නිරූපණය කරයි. උරියා ස්මිත්ද මෙම මූලධර්මය පිළිබඳව සලකා බලා “අභ්‍යන්තර” සහ “බාහිර” යන වචන භාවිත කරයි; මා හට පෙනෙන අන්දමට එය එම සමන්තර රේඛා දෙක ප්‍රකාශ කිරීමට වඩාත් යෝග්‍ය ක්‍රමය වේ.

> මුද්‍රා අපගේ අවධානයට එළිදරව් පොතේ 4 වන, 5 වන, සහ 6 වන පරිච්ඡේදවල හඳුන්වා දෙනු ලැබේ. මෙම මුද්‍රා යටතේ ඉදිරිපත් කරන ලද දර්ශන එළිදරව් 6 වන පරිච්ඡේදයේද, එළිදරව් 8:1 හිද දෘශ්‍යමාන කරනු ලැබේ. ඒවා මෙම අනුග්‍රහ යුගය ආරම්භ වීමෙන් ක්‍රිස්තුස්වහන්සේගේ පැමිණීම දක්වා සභාව සම්බන්ධ වන සිදුවීම් ආවරණය කරන බව පැහැදිලි ය.

> “සත් සභා මඟින් සභාවේ අභ්‍යන්තර ඉතිහාසය ඉදිරිපත් කරනු ලබන අතර, සත් මුද්‍රා මඟින් එහි බාහිර ඉතිහාසයේ මහත් සිදුවීම් දර්ශනයට ගෙන එයි.” Uriah Smith, The Biblical Institute, 253.

දැන් අපි සත් සභා පිළිබඳ අපගේ සලකා බැලීම ආරම්භ කරමු. පළමු සභා දෙකද, අනතුරුව තෙවන හා සිව්වන සභාවන්ද, එකට සලකා බැලිය යුතු බව ඉල්ලා සිටින “හේතු සහ ප්‍රතිඵල” සම්බන්ධතාවයක් ඇති බව හඳුනා ගැනීම වැදගත්ය. ස්මුර්නා යනු රෝමය විසින් පීඩා කරනු ලබන්නන් නියෝජනය කරන සභාව වන අතර, එපෙසය යනු සුභාරංචිය මුළු ලෝකයට ගෙන ගිය සභාවය.

> “ශිෂ්‍යයන් පළමුවෙන් ‘ක්‍රිස්තියානීන්’ ලෙස හැඳින්වනු ලැබුවේ අන්තියොක්‍යාවේදීය. ඔවුන්ට එම නාමය දෙන ලද්දේ ක්‍රිස්තුස්වහන්සේ ඔවුන්ගේ ප්‍රකාශනයේද, ඔවුන්ගේ ඉගැන්වීමේද, ඔවුන්ගේ සංවාදයේද ප්‍රධාන තේමාව වූ බැවිනි. ඔහුගේ භූමික සේවය පැවති දිනවල සිදු වූ සිද්ධීන්, එනම් ඔහුගේ ශිෂ්‍යයන් ඔහුගේ පෞද්ගලික සන්නිධානයෙන් ආශීර්වාද ලැබූ කාලයෙහි සිදු වූ දේ, ඔවුහු නිරන්තරයෙන් යළි යළිත් විස්තර කළහ. ඔවුහු ඔහුගේ ඉගැන්වීම්ද, ඔහුගේ සුවකිරීම් අද්භූතකම්ද නොකම්මැලිව සිහිපත් කරමින් ඒවා පිළිබඳ දිගටම කථා කළහ. කම්පිත තොල්වලින් හා කඳුළු පිරුණු නෙත්වලින් ඔවුහු උයනෙහි ඔහුගේ වේදනාව, ඔහුට කළ පාවාදීම, විනිශ්චය, හා මරණ දඬුවම ගැනද, ඔහුගේ සතුරන් විසින් ඔහු මත පනවන ලද නින්දා හා වධහිංසාව ඔහු ඉවසා දරාගත් ඉවසීම හා නිහතමානිකම ගැනද, සහ ඔහුට පීඩා කළ අය උදෙසා ඔහු යාච්ඤා කළ දේවීය කරුණාව ගැනද කථා කළහ. ඔහුගේ උත්ථානය හා ස්වර්ගාරෝහණය, සහ වැටුණු මනුෂ්‍යයා උදෙසා මැදිහත්කරු ලෙස ස්වර්ගයේ කරමින් සිටින ඔහුගේ කාර්යයද, ඔවුන් ප්‍රීතියෙන් සලකා බැලීමට ප්‍රිය කළ මාතෘකා විය. ඔවුන් ක්‍රිස්තුස්වහන්සේව ප්‍රකාශ කරමින්, ඔහු කරණකොටගෙන දෙවියන්වහන්සේ වෙත තම යාච්ඤා ඉදිරිපත් කළ බැවින්, අජාතිකයන් ඔවුන් ‘ක්‍රිස්තියානීන්’ ලෙස හැඳින්වූයේ සුදුසු ලෙසමය.”

> “ක්‍රිස්තියානි යන නාමය ඔවුන්ට දුන්නේ දෙවියන්වහන්සේය. මෙය ක්‍රිස්තුස්වහන්සේ සමඟ තමාන් එක්කරගන්නා සියල්ලන්ට දෙනු ලබන රාජකීය නාමයකි. පසුව යාකොබ් මෙකී නාමය පිළිබඳ මෙසේ ලිවීය: ‘ධනවන්තයෝ ඔබ සැමට පීඩා නොකරද්ද, ඔබව විනිශ්චය ආසන ඉදිරියට ඇදගෙන නොයද්ද? ඔබ කැඳවනු ලැබූ ඒ ගෞරවණීය නාමයට ඔව්හු අපහාස නොකරද්ද?’ යාකොබ් 2:6, 7. එමෙන්ම පේතෘස් ප්‍රකාශ කළේය: ‘යම් මනුෂ්‍යයෙක් ක්‍රිස්තියානියෙකු වශයෙන් දුක් විඳිනවා නම්, ඔහු ලජ්ජා නොවිය යුතුය; එහෙත් මේ කාරණය නිසා ඔහු දෙවියන්වහන්සේට මහිමය දිය යුතුය.’ ‘ඔබ ක්‍රිස්තුස්වහන්සේගේ නාමය නිසා නින්දාවට ලක් වන්නේ නම්, ඔබ ආශීර්වාදලත්ය; මක්නිසාද මහිමයේ ආත්මයද දෙවියන්වහන්සේගේ ආත්මයද ඔබ මත විශ්‍රාම කරයි.’ 1 පේතෘස් 4:16, 14.” අපෝස්තුලුවරුන්ගේ ක්‍රියා, 157.

එපෙසස් සභාව නියෝජනය කළේ “ක්‍රිස්තු යේසුස් තුළ භක්තිවන්තව” ජීවත් වූ ආදිකාලීන සභාවය; එය සෑමවිටම “ප්‍රතිඵලයක්” උපදවන “හේතුවක්” වේ.

> එසේය, ක්‍රිස්තු යේසුස් තුළ භක්තිවන්ත ලෙස ජීවත්වීමට කැමති සියල්ලෝම පීඩා භෝග කරන්නෝය. 2 තිමෝති 3:12.

එපීසීය සභාවේ භක්තිමත්කම, ස්මර්ණා සභාවෙන් නිරූපණය කරනු ලබන පීඩනය සිදුවීමට හේතු විය. එම සභා දෙක හේතුවක් හා ප්‍රතිඵලයක් යන සම්බන්ධතාවයක් නියෝජනය කරයි; ප්‍රතිඵලය හේතුවකින් පෙරට යාම අනිවාර්යයෙන්ම නොහැකි බැවින්, එයට හේතුවක් පෙර සිටිය යුතුය. ඉරිදා නීති අර්බුදයේ පීඩනය උද්දීපනය කරනු ලබන්නේ සොහොයුරිය වයිට් “මුල්කාලීන භක්තිමත්කම” යැයි හඳුන්වන දෙයක ප්‍රකාශනයකින්ය. එය අතීත, එනම් මුල්කාලීන ඉතිහාසයන් තුළ නිදර්ශනය කර දක්වා ඇති භක්තිමත්කමකි.

> “විශ්වාසය සහ භක්තිය පුළුල් ලෙස පහත වැටී තිබුණද, මේ සභාවල ක්‍රිස්තුස්වහන්සේගේ සැබෑ අනුගාමිකයෝ සිටිති. දෙවියන්වහන්සේගේ විනිශ්චයන් පෘථිවිය මත අවසාන වරට පැමිණීමට පෙර, ස්වාමීන්වහන්සේගේ ජනතාව අතර ප්‍රේරිත සමයෙන් පසු කිසිදා දැක නොතිබූ මූලික දේවභක්තියේ එවන් පුනරුත්ථානයක් ඇතිවනු ඇත. දෙවියන්වහන්සේගේ ආත්මයත් බලයත් උන්වහන්සේගේ දරුවන් මත වැගිරෙනු ඇත. ඒ කාලයේදී මේ ලෝකයට ඇති ප්‍රේමය දෙවියන්වහන්සේටත් උන්වහන්සේගේ වචනයටත් ඇති ප්‍රේමය වෙනුවට ආදේශ කර ඇති එම සභාවලින් බොහෝ දෙනෙක් තමන්ව වෙන් කරගනු ඇත. දේවසේවකයන්ගෙන්ද සාමාන්‍ය ජනතාවගෙන්ද බොහෝ දෙනෙක්, ස්වාමීන්වහන්සේගේ දෙවැනි පැමිණීම සඳහා ජනතාවක් සූදානම් කිරීමට මේ කාලයේ ප්‍රකාශ කරවීමට දෙවියන්වහන්සේ කටයුතු කළ ඒ මහත් සත්‍යයන් සතුටින් පිළිගනු ඇත. ආත්මයන්ගේ සතුරා මෙම කාර්යයට බාධා කිරීමට ආශා කරයි; එවැනි චලනයක් ඇතිවීමට නියමිත කාලය පැමිණීමට පෙර, ව්‍යාජයක් හඳුන්වා දීමෙන් එය වැළැක්වීමට ඔහු උත්සාහ කරනු ඇත. ඔහුගේ වංචනික බලය යටතට ගෙන ඒමට හැකි වන සභාවලදී, දෙවියන්වහන්සේගේ විශේෂ ආශීර්වාදය වගුරුවා ඇතැයි පෙනෙන ලෙස ඔහු සිදු කරනු ඇත; මහත් ආගමික උනන්දුවක් ඇතැයි සිතනු ලබන දෙය එහි ප්‍රකාශ වනු ඇත. එම කාර්යය වෙනත් ආත්මයක කාර්යය වුවද, දෙවියන්වහන්සේ ඔවුන් වෙනුවෙන් අද්භූත ලෙස ක්‍රියා කරමින් සිටින බවට සමූහ විශාල ප්‍රමාණයක් ප්‍රීතියෙන් උද්දාම වනු ඇත. ආගමික ආවරණයක් යටතේ, සාතන් ක්‍රිස්තියානි ලෝකය පුරා තම බලපෑම පුළුල් කිරීමට උත්සාහ කරනු ඇත.” The Great Controversy, 464.

“අන්තිම දවස්”හි “මධ්‍යරාත්‍රි හඬ” යනු එම ඡේදයේ හඳුනාගත් “ප්‍රාථමික භක්තිශීලීත්වය” නැවත ජීවනය ලබීමයි. එය සිදුවන්නේ සභාවක් තුළ නොව, ව්‍යාපාරයක් තුළ ඇතිවන පුනරුජ්ජීවනයකි. මෙම පුනරුජ්ජීවනය විස්තර කිරීමට සහෝදරි වයිට් භාවිත කරන ඉතිහාසය “ප්‍රේරිත සමය”හි ඉතිහාසය වන අතර, එය එපෙසුස් සභාවෙන් නිරූපිතය. එම පුනරුජ්ජීවනය “පීඩා” උත්පාදනය කරනු ඇත.

> “බොහෝ දෙනෙක් සිරගත කරනු ලබන්නෝය; බොහෝ දෙනෙක් තම ජීවිත රැකගැනීම සඳහා නගර හා ගම්වලින් පලා යන්නෝය; සත්‍යය රැකවරණය කරමින් එහි ආරක්ෂාවට ස්ථිරව සිටීම නිසා ක්‍රිස්තුස්වහන්සේගේ නාමයෙන් බොහෝ දෙනෙක් ශහීදයන් වන්නෝය.” Selected Messages, book 3, 397.

ඊළඟ ඡේදයේ සඳහන් “පෘථිවියෙහි ක්‍රිස්තුස්වහන්සේගේ ජීවිතය” එපෙසුව සභාවේ ආරම්භය නිරූපණය කරයි; එහෙත් එය ලෝක අවසානයේ ලාඔදිකියා අද්වෙන්තිස්මයේ ඉතිහාසයද පූර්වරූපයෙන් දක්වයි.

> “‘විනිශ්චය පසුබැස ගොස් ඇත, ධර්මිෂ්ඨකම දුරින් සිටී; මක්නිසාද සත්‍යය වීථියෙහි වැටී ඇත, සාධාරණකමට ඇතුල් විය නොහැක. එසේය, සත්‍යය හිඟවී ගොස් ඇත; නපුරෙන් ඉවත්වන තැනැත්තා තමාම බිලිගැනීමක් කරගනියි.’ යෙසායා 59:14, 15. මෙය ක්‍රිස්තුස්වහන්සේගේ භූමියේ ජීවිතයේදී සම්පූර්ණ විය. උන්වහන්සේ දෙවියන්වහන්සේගේ ආඥාවලට විශ්වාසවන්තව සිටිමින්, ඒවායේ ස්ථානයෙහි උසස් කරනු ලැබූ මනුෂ්‍ය සම්ප්‍රදායයන් හා අයදුම්කම් පසෙකලා තැබූසේක. එබැවින් උන්වහන්සේ ද්වේශයට ලක්වී පීඩා කරනු ලැබූසේක. මෙම ඉතිහාසය නැවතත් සිදු වෙයි.” Christ’s Object Lessons, 170.

එපීසුවෙන් නිරූපිත අත්දැකීම ලාඕදිකයාවේ අත්දැකීමට සමකාලීනව සිදුවේ. වාදවිවාදකාර යුදෙව්වෝ ප්‍රාචීන ඉශ්‍රායෙලයේ ලාඕදිකයාවරු වූහ; ක්‍රිස්තුස්වහන්සේ සහ උන්වහන්සේගේ ශ්‍රාවකයෝ නවීන ඉශ්‍රායෙලයේ එපීසීයයෝ වූහ. යොහන් බප්තිස්තස් එපීසුවේ සභාව හඳුන්වා දුන්නේය; ඔහු තමන් යුදෙව්වෝ යැයි කියන නමුත් එසේ නොවන, ලාඕදිකයාවරුන් විසින් විරුද්ධ කරනු ලබන “අන්තිම දවස්වල” සභාව නියෝජනය කරයි.

> “ජෝන් බව්තිස්තගේ සේවයත්, අවසාන දිනවල එලියාගේ ආත්මයෙහිද බලයෙහිද ඉදිරියට ගොස් ජනතාවගේ උදාසීනත්වයෙන් ඔවුන් අවදි කරන අයගේ සේවයත්, බොහෝ අංශවලින් එක සමාන වේ. ඔහුගේ සේවය, මේ යුගයේ කළ යුතු සේවයට ආදර්ශයක් වේ. ක්‍රිස්තුස් වහන්සේ ධර්මිෂ්ඨකමෙන් ලෝකය විනිශ්චය කිරීමට දෙවන වර පැමිණීමට නියමිතය. ලෝකයට දිය යුතු අවසාන අනතුරු ඇඟවීමේ පණිවිඩය දරන දෙවියන්වහන්සේගේ දූතයෝ, ජෝන් ඔහුගේ පළමු පැමිණීම සඳහා මාර්ගය සූදානම් කළ ලෙසම, ක්‍රිස්තුස්වහන්සේගේ දෙවන පැමිණීම සඳහා මාර්ගය සූදානම් කළ යුතුය. මෙම සූදානම් කිරීමේ කාර්යයෙහි, ‘සෑම මිටියාවතක්ම උසස් කරනු ලබන්නේය, සෑම කන්දක්ම පහත් කරනු ලබන්නේය; වක්‍ර දෑ සෘජු කරනු ලබන්නේය, අනතුරුව ගැටළු සහිත ස්ථාන සමතලා කරනු ලබන්නේය,’ මක්නිසාද ඉතිහාසය නැවත නැවත සිදුවීමට යයි, තවද නැවත වරක් ‘ස්වාමීන්වහන්සේගේ මහිමය ප්‍රකාශ කරනු ලබන්නේය, සියලු මාංසය එකට එය දකින්නේය; මක්නිසාද ස්වාමීන්වහන්සේගේ මුඛය එය කථා කර ඇත.’” Southern Watchman, March 21, 1905.

එපෙසස් යනු “හේතුව” වන අතර ස්මර්ණා යනු “ප්‍රතිඵලය” වේ. පෙර්ගමොස් සහ ත්‍යාතිරා ද හේතු-ප්‍රතිඵල සම්බන්ධතාවයක් නියෝජනය කරයි. පෙර්ගමොස් යනු පිළිසරණය කළ සභාව වන අතර, ක්‍රිස්තියානියත්වය අන්‍යජාතික ආගම් සමඟ සංයෝජනය කිරීමෙන් එය දූෂිත කළේය. අන්‍යජාතිකත්වයේ මූර්තිපූජාව තම සීමාභූමිය තුළ සමකාමීව පවතිනු හැකි බව පිළිගත් විට ක්‍රිස්තියානි සභාව පතනය විය. අධිරාජ්‍ය කොන්ස්ටන්ටයින් එම පිළිසරණකාරී ඉතිහාසයේ සංකේතය වන අතර, පාප්වාදය ප්‍රකාශයට පත් කිරීමට පෙර සැබෑ ක්‍රිස්තියානියත්වයෙන් වැටී යාම නිෂ්පාදනය කිරීම ඔහුගේ අනාවැකිමය භූමිකාව විය.

> කිසිවෙකු කිසි ආකාරයකින් ඔබව මුළා නොකරන්න; මක්නිසාද පළමුව විශ්වාසයෙන් වැටී යාමක් පැමිණ, පාපයේ මනුෂ්‍යයා, විනාශයේ පුත්‍රයා, ප්‍රකාශ කරනු නොලැබුවහොත්, ඒ දවස නොපැමිණෙන්නේය. ඔහු නම්, දෙවියන් ලෙස කියැවෙන සියල්ලට හෝ නමස්කාර කරනු ලබන සියල්ලට විරුද්ධව සිටින, තමාම ඒ සියල්ලට වඩා උසස් කරගන්නා තැනැත්තාය; එපමණක් නොව, තමා දෙවියන් බව පෙන්වමින්, දෙවියන්ගේ මාලිගාවෙහි දෙවියන් ලෙස හිඳ සිටින්නේය. මම තවමත් ඔබ සමඟ සිටියදී මේ දේවල් ඔබට කී බව ඔබට මතක නැද්ද? තවද, ඔහු තම කාලයේදී ප්‍රකාශ වන්නේ පිණිස ඔහුව වැළැක්වීම කුමක්ද යන්න ඔබ දැන් දන්නහුය. මක්නිසාද අධර්මයේ අභිරහස දැනටමත් ක්‍රියාකරමින් පවතී; නමුත් දැන් වැළැක්වීම කරන තැනැත්තා, ඔහු මාර්ගයෙන් ඉවත් කරනු ලබන තුරු, එසේම වැළැක්වීම කරනු ඇත. එවිට ඒ දුෂ්ටයා ප්‍රකාශ කරනු ලබන්නේය; ස්වාමීන්වහන්සේ තම මුඛයේ ආත්මයෙන් ඔහුව නාශ කරනු ඇත, තවද තම පැමිණීමේ ප්‍රභාවයෙන් ඔහුව විනාශ කරනු ඇත. 2 තෙසලෝනික 2:3–8.

පර්ගමොස් සභාව “හේතුව” වූ අතර තියාතිරා “ප්‍රතිඵලය” විය. දානියෙල් ප්‍රොපේතවරයා බොහෝ විට යාච්ඡාභ්‍රෂ්ටවාදය පාප්වාදයට මඟ හැර දෙන ඉතිහාසය ඉදිරිපත් කරයි; තවද පාවුල් හඳුනා දුන් පාප් පදවිය පිහිටුවීමට පෙර සිදු වූ ඇද වැටීම දානියෙල් එකොළොස්වැනි පරිච්ඡේදයේ සලකා බැලේ.

> කිත්තිම් නැව් ඔහුට විරුද්ධව පැමිණෙන බැවින්, ඔහු ශෝකයට පත්ව නැවත හැරී, ශුද්ධ ගිවිසුමට විරුද්ධව කෝපය දරන්නේය. එසේ ඔහු කරන්නේය; ඔහු නැවත හැරී, ශුද්ධ ගිවිසුම අත්හරින අය සමඟ සම්බන්ධතා ඇතිකර ගන්නේය. තවද හමුදා ඔහුගේ පාර්ශ්වයෙන් නැගිටිනු ඇත; ඔව්හු බලකොටු වූ ශුද්ධස්ථානය අපවිත්‍ර කරනු ඇත; දෛනික පූජාව ඉවත් කරනු ඇත; හා පාළුකරන පිළිකුල එහි පිහිටුවනු ඇත. දානියෙල් 11:30–31.

පාප්වරුන්ගේ බලය ඉතිහාසයේ ප්‍රකාශයට පත්වීමට පෙර ඇදහිල්ලෙන් වැළඳ වැටී ගිය සමঝෝතාත්මක සභාව, දානියෙල් විසින් “ශුද්ධ ගිවිසුම” අත්හැර දැමූ “ඔවුන්” ලෙස නිරූපණය කර ඇත. ඔවුන් ගිවිසුම අත්හැර දැමූ පසු, දානියෙල් විසින් “විනාශය ඇති කරන පිළිකුල” ලෙස නිරූපණය කරන ලද පාප්වරුන්ගේ පද්ධතිය භූමියේ සිංහාසනය මත පිහිටුවන ලදී. සහෝදරී වයිට්, “දානියෙල්ගේ එකොළොස්වන පරිච්ඡේදයේ ඇති අනාවැකිය සම්පූර්ණ ඉෂ්ටවීම කරා බොහෝ දුරට පැමිණ ඇත” යනුවෙන් ප්‍රකාශ කරන විට, දානියෙල් 11 වන පරිච්ඡේදයේ අවසාන පද හය හඳුනා දක්වයි. එම අවසාන පද හය දානියෙල් 11 හි අවසාන ඉෂ්ටවීම වන අතර, ඇය උගන්වන්නේ එම අවසාන පද මඟින් නිරූපිත ඉතිහාසය, දානියෙල් 11:30–36 මඟින් ආදර්ශවත් කර දක්වනු ලැබූ බවය; එය පෙර්ගමොස් සහ තියාතිරා මඟින් නිරූපිත ඓතිහාසික “හේතුව සහ ප්‍රතිඵලය” හඳුනා දක්වයි.

> “අපට අපතේ හැරීමට කිසි කාලයක් නැත. අපට ඉදිරියෙහි අශාන්ත කාල පවතී. ලෝකය යුද්ධයේ ආත්මයෙන් උද්වේගයට පත් වී ඇත. ඉක්මනින්ම අනාවැකිවල සඳහන් වූ විපත්තිකාරී දර්ශන සිදුවනු ඇත. දානියෙල් පොතේ එකොළොස්වන පරිච්ඡේදයේ අනාවැකිය එහි සම්පූර්ණ ඉටු වීමට ආසන්නව පැමිණ ඇත. මෙම අනාවැකිය ඉටු වීමෙන් සිදු වී ඇති ඉතිහාසයේ බොහෝ කොටස් නැවත පුනරාවර්තනය වනු ඇත.”

> “තිස්වැනි පදයේදී, ‘30 වන පදයෙන් 36 වන පදය දක්වා උපුටා දක්වා ඇත’ යනුවෙන් සඳහන් වූ බලයක් පිළිබඳ කතා කර ඇත.”

> “මෙම වචනවල විස්තර කර ඇති ඒවාට සමාන දර්ශන සිදුවනු ඇත.” Manuscript Releases, අංක 13, 394.

පර්ගමොස් සහ තියාතිරාගේ හේතු-ඵල සම්බන්ධතාවයද, එසේම එෆෙසස් සහ ස්මර්ණාගේ හේතු-ඵල සම්බන්ධතාවයද “අන්තිම දිනවල” නැවත සිදුවේ. එක්සත් ජනපදයේ ප්‍රොටස්තන්තිකයෝ, පර්ගමොස් විසින් නිරූපිත ප්‍රතිමාපූජාව සමඟ සමගිවීම් කරනු ඇත (ප්‍රතිමාපූජාවේ ප්‍රධානතම ලකුණ වන්නේ සූර්ය නමස්කාරයයි), ඔවුන් විශ්වාසයෙන් පිරිහී වැටෙන විට, පාපයේ මනුෂ්‍යයා නැවත වරක් අනාගතවාක්‍යමය ලෙස හෙළිදරව් වීමට මාර්ගය සූදානම් කරනු ලැබේ. විශ්වාසයෙන් පිරිහී වැටීමද පාප්පදවිය සිංහාසනය මත පිහිටුවීමද නැවත සිදුවන අතරතුර, දෙවියන්වහන්සේ එකවරම, එෆෙසස් විසින් සංකේතවත් කරනු ලබන සභාවක් ලෝකයට දානියෙල් සහ එළිදරව් පොතේ පණිවිඩය රැගෙන යාම සඳහා නැගීසිටුවන සේක, සහ ස්මර්ණා විසින් නිරූපිත පීඩාවද නැවත සිදුවනු ඇත.

පළමු සභා හතරින් නිරූපිත අභ්‍යන්තර සත්‍ය රේඛාවට සමාන්තරව දිවෙන, එළිදරව්වෙහි පළමු මුද්‍රා හතර බාහිර සත්‍ය රේඛාවක් වන බවට ඇති සත්‍යය අපි සලකා බැලූ පසු, අවසාන සභා තුන පිළිබඳව මම අවධානය යොමු කරමි. දැනටමත් සටහන් කර ඇති පරිදි, Uriah Smith මෙය මෙසේ ප්‍රකාශ කරයි:

> “සත් සභාවන් සභාවේ අභ්‍යන්තර ඉතිහාසය ඉදිරිපත් කරන අතර, සත් මුද්‍රා එහි බාහිර ඉතිහාසයේ මහත් සිදුවීම් දෘශ්‍යමාන කරයි.” Uriah Smith, The Biblical Institute, 253.

අපි පෙන්වා දී ඇත්තේ පළමු සභා හතර “හේතුව සහ ප්‍රතිඵලය” යන සම්බන්ධතා දෙකක් නියෝජනය කරන බවත්, ඒවා “අවසාන දවස්වල” නැවත නැවතත් පුනරාවර්තනය වන බවත්ය. අද්වෙන්තිවාදයේ පුරෝගාමීන්ගේ අවබෝධය මත පදනම් වූවත්, ඊට වඩා වැදගත් ලෙස දෙවියන්වහන්සේගේ වචනයේ අධිකාරිය මත පදනම්ව, සභාවේ එම අභ්‍යන්තර ඉතිහාස හතරට, පළමු මුද්‍රා හතර මඟින් නිරූපිත සමාන්තර බාහිර ඉතිහාසයක් තිබිය යුතුය. පළමු හා දෙවන මුද්‍රා, එපෙසස් හා ස්මූර්ණාගේ එකම ලක්ෂණ ප්‍රතිධ್ವනිකරන නමුත්, ක්‍රිස්තියානි ධර්මය ලෝකයට ගෙන යාමේ කාර්යය නිරූපණය කිරීමට සුදු අශ්වයෙකු භාවිත කරයි. එය සභාවේ බාහිර කාර්යය නියෝජනය කරන අතර, දෙවන මුද්‍රාව රතු අශ්වයෙකු මඟින් ස්මූර්ණාගේ ලේ වැගිරීම නියෝජනය කරයි.

> තවද, බැටළු පැටවා මුද්‍රාවන්ගෙන් එකක් විවෘත කළ විට මම දුටුවෙමි; එවිට ගර්ජනා ශබ්දයක් මෙන්, සත්වයන් සතරෙන් එක් සත්වයෙක්, “එන්න, බලව” යයි කියන බව මම ඇසුවෙමි. එවිට මම බැලුවෙමි; බලව, සුදු අශ්වයෙක් තිබුණේය; එහි පිට වාඩි වූ තැනැත්තාට දුන්නක් තිබුණේය; ඔහුට කිරුළක් ද දෙන ලද්දේය; ඔහු ජයගනිමින්ද ජයගැනීමටද පිටත්ව ගියේය. තවද ඔහු දෙවන මුද්‍රාව විවෘත කළ විට, දෙවන සත්වයා, “එන්න, බලව” යයි කියන බව මම ඇසුවෙමි. එවිට තවත් අශ්වයෙක්, එනම් රතු අශ්වයෙක්, පිටත්ව ගියේය; එහි පිට වාඩි වූ තැනැත්තාට, පොළොවෙන් සමාදානය ඉවත් කිරීමටත්, මනුෂ්‍යයන් එකිනෙකා මරාගන්නා ලෙස කිරීමටත් බලය දෙන ලද්දේය; ඔහුට මහත් කඩුවක් ද දෙන ලද්දේය. එළිදරව්ව 6:1–4.

සෙකරියාහි, එළිදරව්වෙහි පළමු මුද්‍රා හතර තුළ නිරූපිත අශ්වයන් හතර සෘජුව හඳුනාදෙන ඡේද කිහිපයක් අඩංගු වේ. ඒවායින් එකක් වන දහවන පරිච්ඡේදයේ, සෙකරියා හඳුනාදෙන්නේ අග වැස්ස වගුරුවනු ලබන කල, දෙවියන්වහන්සේගේ “ගෘහය” වන “යූදාගේ පසුපස” “යුද්ධයේදී ඔහුගේ අලංකාර අශ්වයා” බවට පත් කරනු ලබන බවයි.

> අවසාන වර්ෂාවේ කාලයේදී ස්වාමීන්වහන්සේගෙන් වර්ෂාව ඉල්ලන්න; එවිට ස්වාමීන්වහන්සේ දීප්තිමත් වලාකුළු සෑදීමෙන්, එක් එක් කෙනාටත් කෙතෙහි තණකොළ සඳහාත් වර්ෂා වැසි දෙනු ඇත. මක්නිසාද, රූපයන් නිෂ්ඵල දේ කථා කර ඇත; ශකුණකරුවන් බොරුවක් දැක, බොරු සිහින ප්‍රකාශ කර ඇත; ඔවුන් නිෂ්ඵල ලෙස සැනසීම දී ඇත. එබැවින් ඔව්හු රැළක් මෙන් තම මාර්ගයෙන් ගොස්, එඬේරෙකු නොතිබූ බැවින් පීඩිත වූහ. මාගේ කෝපය එඬේරුන්ට විරුද්ධව දැල්වුණේය, මම පිරිමි එළුවන්ට දඬුවම් කළෙමි; මක්නිසාද, සේනාවල ස්වාමීන්වහන්සේ තම රැළ වූ යූදාගේ ගෘහය වෙත පැමිණ, යුද්ධයේදී ඔවුන් තම අලංකාර අශ්වයා මෙන් කර ඇත. සෙකරියා 10:1–3.

එලන් වයිට් පෙන්තකොස්තයේදී ශුද්ධාත්මයාණන්ගේ වගුරුවීම දැන් වැටෙමින් පවතින පශ්චාත් වර්ෂාවට ආදර්ශවත් බව නැවත නැවතත් හඳුන්වා දෙයි. පෙන්තකොස්තයේදී ලෝකය උදෙසා සිදු කළ කාර්යය එෆෙසස් සභාව මගින් නිරූපිත වන අතර, එෆෙසස් විසින් ස්මිර්ණා මගින් නිරූපිත පීඩා කිරීම හටගන්වයි; එය යොහන් දෙවන මුද්‍රාවේ “රතු අශ්වයා” ලෙස නිරූපණය කරයි. පළමු මුද්‍රා දෙක පළමු සභා දෙකට සමාන්තරව ගමන් කරන අතර, පශ්චාත් වර්ෂාව වගුරුවනු ලබන “අවසාන දින” ඒවා මගින් දර්ශනය කරයි.

අනාගතවාක්‍යයේ ආත්මය තුන්වන මුද්‍රාවේ අවසානයද සතරවන මුද්‍රාවේ ආරම්භයද එකසේ තෝරා ගනිමින්, ඒවා හේතු-ඵල සම්බන්ධයෙන් එකට බැඳ දක්වයි; එසේ කරමින් ඇය එයින් නිරූපිත ඉතිහාසය තම දිනවලද “අන්තිම දවස්වල”ද පවතින එකක් ලෙස ස්ථානගත කරයි.

> “අද දින ද, එළිදරව් 6:6–8 හි නිරූපිත එම ආත්මයම දැකිය හැක. ඉතිහාසය නැවත පවතිනු ඇත. යම් දෙයක් කලින් තිබුණේද, එය නැවතත් පවතිනු ඇත.” Manuscript Releases, volume 9, 7.

සහෝදරි වයිට්ගේ පුද්ගලික ඉතිහාසයේ (1898 දී ලියා තිබූ) පැපසිත්වය නැවත වරක් සිංහාසනාරූඪ කිරීමට මාර්ගය සූදානම් කරන සම්මුතිකාරී ආත්මය එවිටත් සජීවව හා බලවත්ව පවතිමින් තිබුණේය; මක්නිසාද 1844 වසන්තයේදී පළමු දූතයාගේ පණිවිඩය ප්‍රතික්ෂේප කිරීමත් සමඟ ආරම්භ වූ ප්‍රොටෙස්ටන්ට්වාදයේ පල්ලම් බැසීම, එවිටත් (1863 දී) ප්‍රොටෙස්ටන්ට් අද්වෙන්ටිස්ට්වාදයේ අඟය ආක්‍රමණය කිරීමට පටන්ගෙන තිබුණේය.

තුන්වන මුද්‍රාවේ “තරාදි යුගලයක්” ලෙස පෙර්ගමොස්ගේ සමරසය නිරූපණය කර ඇත. මැනීම සඳහා වූ තරාදි දෙකක් අවිශ්වාසනීය මිනුමක් නියෝජනය කරයි. තුන්වන මුද්‍රාව “මරණය” නම් වූ “පසලොස් අශ්වය” මඟින් නිරූපිත වූ සිව්වන මුද්‍රාව වෙත ගෙන යයි; එසේ එය අඳුරු යුගයන් තුළ පාප්තන්ත්‍රය විසින් ලක්ෂ ගණනින් මිනිසුන් ඝාතනය කළ බව නියෝජනය කරයි. පාප්තන්ත්‍රයේ පසලොස් අශ්වයා අනුව පැමිණෙන්නේ “නිරය” ය. තුන්වන සහ සිව්වන මුද්‍රාවල ඉතිහාසය පෙර්ගමොස් සහ තියාතීරා සභාවන්ගේ ඉතිහාසයට සමාන්තර වේ. කොන්ස්ටන්ටීනුස්ගේ සමරසය ක්‍රමක්‍රමයෙන් සිදු වූ කාර්යයක් වූ බැවින්, සමරසයේ ආත්මය සිස්ටර් වයිට්ගේ පුද්ගලික ඉතිහාසය තුළ දැනටමත් ක්‍රියාශීලීව සිටියේය; එයම පාවුල් “අධර්මිෂ්ඨකමේ අභිරහස දැන්මත් ක්‍රියා කරයි” යයි පැවසූ කාලය තුළද පැවති දේය. පාප්තන්ත්‍රය රාජාභිෂේකයට පත් වීමට පෙර සිදුවන වැටීම සෑම විටම ක්‍රමක්‍රමයෙන් ගොඩනැඟෙන ඉතිහාසයක් වන අතර, එම “ඉතිහාසය නැවත සිදු කිරීමට නියමිතය. සිදුවී තිබූ දේ නැවතත් සිදුවනු ඇත.”

> එවිට සතර සත්වයන්ගේ මැදින් හඬක් මෙසේ කියනවා මට ඇසිණි: දිනක වැටුපකට තිරිඟු මිනුමක්ද, දිනක වැටුපකට යව මිනුම් තුනක්ද; එහෙත් තෙල් හා මිදි රසයට හානි නොකරන්න. තවද ඔහු සිව්වන මුද්‍රාව ඇරිය විට, සිව්වන සත්වයාගේ හඬ, එන්න, බලාපන්, යයි කියනවා මට ඇසිණි. එවිට මම බැලුවෙමි; බලව, පැහැරැලි අශ්වයෙක් තිබුණේය. ඒ මත හිඳ සිටි තැනැත්තාගේ නාමය මරණයය; පාතාලයද ඔහු පිටුපසින් එනු ලැබුවේය. කඩුවෙන්ද, සාගින්නෙන්ද, මරණයෙන්ද, පෘථිවියේ මෘගයන්ගෙන්ද මරාදැමීමට, පෘථිවියේ හතරෙන් එක් කොටසක් මත ඔවුන්ට බලය දෙන ලද්දේය. එළිදරව් 6:6–8.

ජේම්ස් වයිට් සභා සතෙහි සහ මුද්‍රා සතෙහි තවත් භවिष्यවක්තෘමය අසංගතියක් හඳුනාගත්තේය. ඔහු පළමු සභා හතර සහ අවසාන සභා තුන අතර අරමුණුසහිත වූ වෙන්කිරීමක් හඳුනාගනී; ඉන්පසුව නැවතත්, පළමු මුද්‍රා හතර සහ අවසාන මුද්‍රා තුන තුළද එමම සංසිද්ධියම දක්නට ලැබේ.

> “අපි දැන් සභාවන්, මුද්‍රා, සහ මෘගයන් හෝ ජීවමාන සත්වයන්, ඒවා එකම කාලපරිච්ඡේද ආවරණය කරමින් එකිනෙකට සසඳා දැක්විය හැකි තාක් දුරට අනුවලස්වා ඇත. මුද්‍රා සංඛ්‍යාවෙන් සතකි; මෘගයන් නම් හතරක් පමණි. තවද මෙහිදී සලකා බැලීම යෝග්‍ය වන්නේ, පළමු, දෙවන, තෙවන, සහ සිව්වන මුද්‍රා විවෘත කළ විට පළමු, දෙවන, තෙවන, සහ සිව්වන මෘගයන් ‘එන්න, බලන්න’ යයි කියන හඬ අසන්නට ලැබෙන නමුත්; පස්වන, හයවන, සහ සත්වන මුද්‍රා විවෘත කරන විට එවැනි හඬක් අසන්නට නොලැබේ. එසේම අවසාන සභා තුන සහ අවසාන මුද්‍රා තුන, පළමු සභා හතර සහ පළමු මුද්‍රා හතර කරන පරිදි, එකම කාලපරිච්ඡේද ආවරණය කරමින් එකිනෙකට සසඳා නොයයි. එහෙත්, අප පෙන්වා දී ඇති පරිදි, සභාවන්, මුද්‍රා, සහ මෘගයන්, වර්තමාන කාලයෙන් අඩසියවසකට තරමක් වැඩි ප්‍රමාණයක් දක්වා අප පැමිණෙන තුරු, සම්පූර්ණයෙන් වසර 1800කට ආසන්න කාලයක් එකම කාලපරිච්ඡේද ආවරණය කරමින් එකඟ වෙයි.” James White, Review and Herald, February 12, 1857.

ජේම්ස් වයිට් එකම රටාව හොරණෑ තුළද පවතින බව සඳහන් නොකළේය; එහෙත් එය එසේමය. පළමු හොරණෑ සතර හොරණෑය, නමුත් අවසාන හොරණෑ තුන විපත් තුනය. පළමු හොරණෑ සතර ක්‍රිස්තු වර්ෂ 321 දී කොන්ස්ටන්ටීන්ගේ ඉරිදා නීතිය හේතුවෙන් අජාතික රෝමය මත පැමිණි දෙවියන්වහන්සේගේ විනිශ්චය නියෝජනය කරන අතර, හොරණෑ විපත් තුන ඉස්ලාම් නියෝජනය කරයි. පළමු හොරණෑ විපත් දෙක ක්‍රිස්තු වර්ෂ 538 දී පාප් රාජ්‍ය රෝමය විසින් පනවනු ලැබූ ඉරිදා නීතියට එරෙහි විනිශ්චයන් වූ අතර, තුන්වන හොරණෑ විපත ඉතා ආසන්න අනාගතයේ පැමිණෙන්නාවූ ඉරිදා නීති අර්බුදය සඳහාය.

ජෝසෙෆ් බේට්ස් අවසාන සභා තුන පිළිබඳ අග්‍රගාමී අවබෝධය එකම සංකේතයක් ලෙස භාවිත කරමින්, මිලරයිට් කාලපරිච්ඡේදයේ සමකාලීන සභා තුනක් විස්තර කරයි. මෙම ඡේදයේ ඇති සියලු අවධාරණය බේට්ස් විසින්ම සපයන ලදී.

> “‘ස්වාමීන්වහන්සේ වදාරනසේක: මුළු දේශය තුළ එහි කොටස් දෙකක් කපා දමනු ලැබ මැරෙනු ඇත; එහෙත් තුන්වන කොටස එහි ඉතිරිවනු ඇත. දෙවියන්වහන්සේ කියනසේක, උන්වහන්සේ එම තුන්වන කොටස ගින්න මධ්‍යයෙන් ගෙන යමින්, ඔවුන් පිරිසිදු කරනු ඇත. ඔවුන් උන්වහන්සේට යාච්ඤා කරනු ඇත, උන්වහන්සේ ඔවුන්ට ඇහුම්කන් දෙනසේක. උන්වහන්සේ, ‘මේ මාගේ ජනතාවය’ යයි කියනසේක; ඔවුහුද ‘ස්වාමීන්වහන්සේ මාගේ දෙවියන්වහන්සේය’ යයි කියනු ඇත.’ පළමු කොටස, සාර්දිස්, නාමමාත්‍ර සභාව හෝ බබිලෝනිය. දෙවන කොටස, ලාඕදිසියා, නාමමාත්‍ර ඇඩ්වෙන්ටිස්ට්වරුය. තුන්වන කොටස, ෆිලදෙල්ෆියා, පෘථිවිය මත දෙවියන්වහන්සේගේ එකම සැබෑ සභාවය; මක්නිසාද ඔවුන් දෙවියන්වහන්සේගේ නගරයට පරිවර්තනය කරනු ලැබීමට නියමිත බැවිනි. එළිදරව් 3:12; හෙබ්‍රෙව් 12:22–24. යේසුස්ගේ නාමයෙන්, සොදොමය හා ගොමොරාවෙන් පලා යන්නාක් මෙන්, ලාඕදිසියානුවන්ගෙන්ද පලා යන ලෙස මම ඔබට නැවතත් අවවාද කරමි. ඔවුන්ගේ ඉගැන්වීම් බොරු සහ මුළාකාරීය; ඒවා සම්පූර්ණ විනාශයට ගෙන යයි. මරණය! මරණය!!* සදාකාලික මරණය!!! ඔවුන්ගේ පසුපසම ඇත. ලෝත්ගේ බිරිඳ සිහි කරන්න.” Joseph Bates, Review and Herald, volume 1, November 1850.

මිලරයිට් ඉතිහාසයේ සර්දිස් යනු ජීවමාන බව ප්‍රකාශ කරන නාමයක් තිබූ නමුත් මළාව තිබූ සභාවයි.

> සාර්දිස්හි සභාවේ දූතයාට මෙසේ ලියන්න; දෙවියන්වහන්සේගේ ආත්ම සතද, තාරකා සතද ඇති තැනැත්තා මෙසේ කියයි; නුඹගේ ක්‍රියා මම දනිමි, නුඹ ජීවමාන බවට නාමයක් ඇතත්, නුඹ මළව සිටින්නෙහිය. එළිදරව් 3:1.

දෙවියන්වහන්සේගේ ජනතාවට සැමවිටම නාමයක් ඇත. එෆෙසස් සිට පෙර්ගමොස් දක්වා වූ ඉතිහාස කාලය තුළ එම නාමය “ක්‍රිස්තියානි” ය. පාප් පාලන සමයේ එම නාමය වූයේ “වනාන්තරයේ සභාව” ය. උදෑසන තාරකාව වූ ජෝන් වයික්ලිෆ්ගේ හඳුන්වාදීමෙන් පසු එම නාමය “ප්‍රොටස්ටන්ට්” විය. අවසාන කාලයේ, එනම් 1798දී, ප්‍රොටස්ටන්ට්වරුන් රෝමීය සමාගමට තම ආපසු හැරීම දැනටමත් ආරම්භ කර තිබුණි. එවිට අවශ්‍ය වූයේ, ඔවුන් ප්‍රකාශ කරන නාමය තිබියදීත්, ඔවුන් තවදුරටත් තෝරාගනු ලැබූ සභාව නොවන බව ප්‍රකාශයට පත් කරන පරීක්ෂාවක් පමණි. 1844 වසන්තයේදී, ඔවුන් ක්‍රිස්තුස්වහන්සේගේ ගිවිසුම් නාමය දරාගෙන ගිය සභාව තවදුරටත් නොවන බව ප්‍රකාශයට පත් කරන පරීක්ෂාවට ඔවුන් ළඟා වූහ. මෙම සත්‍යය පිළිබඳ ඉතා විස්තරාත්මක දෙවන සාක්ෂියක් එලියාගේ කථාව සපයයි. ඔවුන්ගේ සැබෑ ස්වභාවය ප්‍රකාශ වූ විට, ප්‍රොටස්ටන්ට්වරුන් බබිලෝනියේ දූවරුන් බවට පත්වී ඇති බව ඔවුන් පෙන්වා දී ඇති බව මුලදී හඳුනාගැනීම මිලෙරයිට්වරුන්ට දුෂ්කර විය. එහෙත් මිලෙරයිට්වරු අවසානයේ ඒම කාර්යයම කළහ, සහ දෙවන දූතයාගේ පණිවිඩය ඉටු කිරීමෙහිදී එම වැටී ගිය සභාවලින් ආත්මයන් පිටතට කැඳවීමට ආරම්භ කළහ. ඉන්පසු, මිලෙරයිට්වරුන්ගේම ස්වභාවය ප්‍රකාශයට පත් කරවන පරීක්ෂණ ක්‍රියාවලියක් තිබුණි. ඔවුන් පිලදෙල්පියානුවෝද, නැතහොත් ලායෝදිකියානුවෝද?

ෆිලඩෙල්ෆියා සභාවට අයත් අය ක්‍රිස්තුස්වහන්සේව අනුගමනය කරමින් අතිශුද්ධස්ථානය තුළට ප්‍රවේශ වූහ; එසේ කිරීමට ප්‍රතික්ෂේප කළ ඒ මිලෙරයිට්වරු ලාවොදිකෙයානුවන්ගේ චරිතය ප්‍රකාශ කළහ. මෙසේ, එකම ඉතිහාසයක සමකාලීනයන් ලෙස සභා තුන හඳුනාගැනීම සම්බන්ධයෙන් බේට්ස්ගේ නිර්ණයට යුතුකම අපට හමුවේ. එම ඉතිහාසය දස කන්‍යාවන්ගේ උපමාවේ අනාවැකිමය ව්‍යුහය තුළ සම්පූර්ණ විය; එය අක්ෂරයෙන් අක්ෂරය දක්වාම සම්පූර්ණ වී ඇතත්, සම්පූර්ණ වන්නටද ඇතැයි ප්‍රේරණය අපට දන්වයි.

> “මතෙව් 25හි සඳහන් කන්‍යාවන් දහ දෙනාගේ උපමාාවද ඇඩ්වෙන්ටිස්ට් ජනතාවගේ අත්දැකීම නිරූපණය කරයි.” The Great Controversy, 393.

> “බුද්ධිමත් කන්‍යාවන් පස්දෙනෙකුත්, මෝඩ කන්‍යාවන් පස්දෙනෙකුත් සිටි දස කන්‍යාවන්ගේ උපමාව වෙත මා නිතර යොමු කරනු ලැබෙමි. මෙම උපමාව අකුරට අකුරින් ඉටු වී ඇත, තවද ඉටු වනු ඇත; මක්නිසාද එය මේ කාලයට විශේෂ අදාළකමක් ඇති බැවින්ය. තෙවන දූතයාගේ පණිවිඩය මෙන්ම, එයද ඉටු වී ඇත, සහ කාලය අවසන් වන තුරු වර්තමාන සත්‍යය ලෙස දිගටම පවතිනු ඇත.” Review and Herald, August 19, 1890.

අවසන් සභා තුනෙන් සර්දිස් සභාව මඟින් මිනුම්කරු චලනයෙන් පිටත සිටින අය නිරූපණය කරනු ලබන අතර, එම චලනය තුළ සිටින අය ෆිලඩෙල්ෆියා හෝ ලවදිසියා යන සභාවන්ගෙන් එකකින් නිරූපණය කරනු ලබති. එම සභා තුන හෙළිදරව් පොතේ තුන්වන පරිච්ඡේදයේ හඳුනාගනු ලබන අතර, පළමු සභා හතර දෙවන පරිච්ඡේදයේ ඇත. එබැවින්, සහෝදරි වයිට් හෙළිදරව් පොතේ තුන්වන පරිච්ඡේදයේ ඉතිහාසය උපුටා දක්වන විට, ඇය ජෝසප් බේට්ස් යම් මොහොතකට පෙර හඳුනාගත් ඒම සභාවන්ම හඳුනා දක්වමින් සිටියි.

> “අහෝ, මෙය කෙතරම් විස්තරයක්ද! මේ භයානක තත්ත්වයෙහි සිටින අය කොපමණ සිටින්නෝද! සෑම සේවකයෙකුටම මම අවංකවම අයැද සිටින්නේ එළිදරව් පොතේ තුන්වැනි අධ්‍යායය උනන්දුවෙන් අධ්‍යයනය කරන ලෙසය; මන්ද එහි අවසාන දිනවල පවතින තත්ත්වය නිරූපණය කර ඇත. මෙම අධ්‍යායයේ සෑම පදයක්ම සාවධානයෙන් අධ්‍යයනය කරන්න, මන්ද මේ වචන මගින් යේසුස් ඔබ සමඟ කථා කරමින් සිටින බැවිනි.” Manuscript Releases, volume 18, 193.

මිලරයිට් ඉතිහාසයේ සමකාලීන සභා තුන, අද්වෙන්ටිස්ට් ව්‍යාපාරයේ අවසානයේ නැවත පුනරාවර්තනය වේ. ජෝසෆ් බේට්ස්, මිලරයිට් යුගයේ ගතිවිධි හඳුනාගනිමින්, දෙවන දූතයාගේ පණිවිඩයේ ඉලක්කගත ශ්‍රෝතා සමූහය වූ බබිලෝනියේ දියණියන් ලෙස සාර්දිස් හඳුනාගත්තේය. ඔහු අවධානය යොමු කළේ, 1844 ඔක්තෝබර් 22 දින ක්‍රිස්තුස්වහන්සේ අතිශුද්ධස්ථානය තුළට අනුගමනය කළ කුඩා රැළ සහ ශුද්ධස්ථානයෙන් පිටතට ගමන් කිරීමට ප්‍රතික්ෂේප කළ අය අතර වූ අරගලය වෙතය. ඔහු ලාඔදිකයාවරුන් ලැබී තිබූ අන්ධකාරයෙන් පිටතට කැඳවීමට උත්සාහ කළේය; ඔවුන්ගේ ලාඔදිකයානු අන්ධභාවයේ අවම වශයෙන් කොටසක්වත්, විලියම් මිලර් ලාඔදිකයානු ව්‍යාපාරයේ ප්‍රමුඛ ස්ථානයක් ගෙන සිටීම නිසා ඇතිවූ එකක් විය. ෆිලඩෙල්ෆියාට දුන් පණිවිඩයේ හඳුනාගත් අරගලයද මෙයමය.

> බලන්න, යූදයෝ යැයි තමන් කියන නමුත් එසේ නොව, බොරු කියන සාතන්ගේ සභාවේ ඔවුන්ගෙන් කිහිපදෙනෙකු මම ගෙනෙන්නෙමි; බලන්න, ඔවුන් නුඹේ පාද ඉදිරියෙහි පැමිණ නමස්කාර කරවන අතර, මම නුඹට ප්‍රේම කළ බව ඔවුන් දැනගන්නා ලෙස කරමි. එළිදරව් 3:9.

මහා බලාපොරොත්තු බිඳවැටීමේදී සිදු වූවාක් මෙන්, ආගමික අර්බුදයක් සෑම විටම නමස්කාරකයන්ගේ පංති දෙකක් උපදවයි. ඔවුන් රෝමය වෙත නැවත හැරී නිල වශයෙන් රෝමයේ දියණිය බවට පත්වූ බැවින්, ප්‍රොටෙස්තන්තවාදයේ අංගවස්ත්‍රය සර්දිස්ගෙන් ඉවත් කරනු ලැබීය. එවිට එම අංගවස්ත්‍රය මිලර්වාදී අද්වෙන්තිස්වාදය විසින් දරනු ලැබීය; එහෙත් ඉතා ඉක්මනින්ම, පරීක්ෂාවක් කුඩා පරපුර බව ප්‍රකාශ කළ පංති දෙකක් උපදවනු ඇත. සැබෑ පරපුරක් සහ ව්‍යාජ පරපුරක්. අතිශුද්ධ ස්ථානයට ක්‍රිස්තුස්වහන්සේ අනුව ගිය කුඩා පරපුර නියෝජනය කළේ බේට්ස්ය. ඔහුගේ අරගලය වූයේ තමන් කුඩා පරපුර බව ප්‍රකාශ කළ ලවෝදිකයානුවන් සමඟය. ෆිලදෙල්ෆියානු කෙනෙකු ලෙස, බේට්ස්ගේ අරගලය වූයේ සාතන්ගේ සභාව සමඟය; එනම්, තමන් දෙවියන්වහන්සේගේ ජනතාව බව ප්‍රකාශ කළද, බොරු කීවෝය, යුදෙව්වෝ නොවූ කණ්ඩායමක් සමඟය.

ඇඩ්වෙන්ටිස්තවාදයේ අවසානයේදී මෙම උපමාව අවසාන වරට සම්පූර්ණ වන කල, ක්‍රිස්තුස්ගේ උපතේදී යුදෙව් නායකත්වය පසුකර දමනු ලැබූ ආකාරයටම, 1989 දී කාලයේ අවසානයේදී පසුකර දමනු ලැබූ තෝරාගත් ගිවිසුම් ජනතාවක් එහි සිටින්නෝ වෙති; එය එම പ്രവචන ඉතිහාසයේ කාලයේ අවසානය නියෝජනය කරයි. ක්‍රිස්තුස්ගේ ඉතිහාසය යෙරුසලමට වූ ජයග්‍රාහී ඇතුළුවීමට ළඟා වූ විට, මිලෙරයිට් කාලයේ මධ්‍යරාත්‍රි හඬේ ඉතිහාසය පූර්වආකාරයෙන් නිරූපිත විය. ප්‍රබෝධය නැවත නැවතත් කුරුසියේ මාර්ගසලකුණ 1844 දී වූ මහත් බලාපොරොත්තු භංගය සමඟ සමාන්තර කරයි. යූදස් ක්‍රිස්තුස්ගේ ඉතිහාසයේ ලාඔදිසීයාවරුන් නියෝජනය කරයි, අපෝස්තුලයන් වනාහි ෆිලදෙල්ෆියානුන් වූහ. කුරුසියෙන් පසු අවුරුදු තුනහමාරක් පුරා, බේට්ස් විසින් නිරූපිත ෆිලදෙල්ෆියානුන්, ශ්‍රාවක යූදස් ඉස්කාරියොත් විසින් නිරූපිත වැටීගිය සභාවකින් ලාඔදිසීයාවරුන් පිටතට කැඳවීමට උත්සාහ කළහ.

1989 දී, පෙර තෝරාගනු ලැබූ ගිවිසුම් ජනතාව මුද්‍රා විවෘත කරනු ලැබූ ආලෝකය ප්‍රතික්ෂේප කළහ; එබැවින් ඔවුන් පසු කරනු ලැබූහ. 2020 ජූලි 18 දින ප්‍රථම බලාපොරොත්තු බිඳවැටීම පැමිණි විට, පෙර එකම චලනයට අයත් බව පෙනී සිටි අය අතර පරීක්ෂා කිරීමේ ක්‍රියාවලිය ආරම්භ විය. එහෙත් එක් පන්තියක් ලාඔදිකියානුය, අනෙක් පන්තිය පිලඩෙල්පියානුය. කුරුසියේ පෙර, යූදස් ක්‍රිස්තුස් වහන්සේ පාවා දීමට සන්හෙද්‍රිනය සමඟ තෙවරක් ගිවිසුම් බැඳගත්තාක් මෙන්ම, 2001 සැප්තැම්බර් 11 න් පසු ඉතිහාසයේ ලාඔදිකියානුවන් පසුතැවිලි වීමට ලැබුණු අවස්ථා තුනක් අසමත් කරනු ඇත. ඉක්මනින් පැමිණෙන ඉරුදින නීතියේදී, ගසක එල්ලී මියගිය යූදස් මෙන්ම නියත වශයෙන්ම, ලාඔදිකියානුවන් පිලඩෙල්පියානුවන්ගෙන් වෙන්ව සිටින බව ප්‍රකාශ වනු ඇත. කැටයම් කොළ ගෝධුමයෙන් වෙන් කරනු ලබන්නේ අස්වැන්නේදී ය. අපි ඉතා වේගයෙන් එම අස්වැන්න කරා ළඟා වෙමින් සිටිමු.

මෙම සත්‍යයන් හඳුනාගනු ලබන්නේ, ‘සත්‍යය’ අනාවරණය කර ස්ථාපිත කළ හැකි එකම බයිබලීය ක්‍රමවේදය “ඉතිහාසවාදය” බව අප තේරුම්ගැනීමට කැමති වන්නේ නම් සහ එසේ වන විට පමණි. සත්‍ය ක්‍රමවේදය ප්‍රීටරිස්මය නොවෙයි, ෆියුචරිස්මය නොවෙයි, ඩිස්පෙන්සේෂනලීස්මය නොවෙයි, වෝක්-ඉස්මය නොවෙයි, ව්‍යාකරණාත්මක හෝ ඉතිහාසමය ප්‍රවීණතාවය නොවෙයි, එසේම සාතන්ගේ බොහෝ ව්‍යාජ අනුකරණයන්ගෙන් කිසිවක් හෝ ඒවායේ කිසියම් වෙනස්කමක් ද නොවෙයි. ජීන්-ජැක් රූසෝ නම් දහහත්වැනි සියවසේ දාර්ශනිකයෙකුට අදාළ කරනු ලබන, බොහෝ ආකාරවලින් නැවත ප්‍රකාශ කර ඇති, සාමාන්‍යයෙන් ප්‍රසිද්ධ වාක්‍යයක් තිබේ; එහි අදහසේ සාරය මෙසේය: “දෝෂයට බොහෝ මුල් තිබේ, නමුත් සත්‍යයට ඇත්තේ එකක් පමණි.” “සත්‍යය” වන්නේ වියළි භූමියෙන් නැඟී එන මූලයක් මෙන් වන ඇල්ෆා සහ ඔමේගාය.

> “එසේම, උන්වහන්සේගේ කරුණාවේ සම්පත් නිතරැස්ව ඇති භාණ්ඩාගාරය වන බයිබලය සම්බන්ධයෙන්ද එය සත්‍යය. ස්වර්ගය තරම් උසස්ව, සදාකාලය වටා අළලා පැතිරී ඇති එහි සත්‍යයන්ගේ මහිමය අවබෝධ නොකෙරේ. මනුෂ්‍ය වර්ගයේ මහත් බහුතරයට, ක්‍රිස්තුස්වහන්සේම ‘වියළි භූමියකින් නඟි ආ මූලයක් මෙන්’ වන අතර, ඔවුහු උන්වහන්සේ තුළ ‘අප විසින් උන්වහන්සේ ආශා කරනු පිණිස කිසි අලංකාරයක් නැතැයි’ දකිති. යෙසායා 53:2. යේසුස්වහන්සේ මනුෂ්‍යයන් අතර සිටිය කල, මනුෂ්‍යත්වය තුළින් දෙවියන්වහන්සේගේ එළිදරව්ව වූ උන්වහන්සේට, ලේඛකයෝ හා පරිසිවරු, ‘නුඹ සමාරීයෙකුය, නුඹට භූතයෙක් ඇත’යි ප්‍රකාශ කළහ. යොහන් 8:48. උන්වහන්සේගේ ගෝලයන් පවා තමන්ගේ සිත්හි ස්වයංප්‍රේමයෙන් එතරම් අන්ධව සිටි බැවින්, පියාණන්වහන්සේගේ ප්‍රේමය ඔවුන්ට ප්‍රකාශ කිරීමට පැමිණි උන්වහන්සේව තේරුම් ගැනීමට ඔවුහු ප්‍රමාද වූහ. මේ හේතුව නිසා යේසුස්වහන්සේ මනුෂ්‍යයන් මධ්‍යයේ හුදෙකලාව ගමන් කළහ. උන්වහන්සේ සම්පූර්ණයෙන් අවබෝධ කරනු ලැබුවේ ස්වර්ගයෙහි පමණි.” Thoughts from the Mount of Blessing, 25.

අපි මේ වන විට බෙදාහදා ගනිමින් සිටින සත්‍යයන්, ඉතිහාසය පුරා සත්‍යයේ වර්ධනය ක්‍රමානුගතව ඉදිරියට යන බව යන සන්දර්භය තුළ හඳුනාගත යුතුය; එසේම, ඊට වඩාත් වැදගත් වන්නේ, සත්‍යය පිළිබඳ අපගේ අවබෝධය අල්ෆා සහ ඔමේගා යන සන්දර්භය තුළ ස්ථානගත කළ යුතු වීමයි—එනම්, යේසුස්වහන්සේ යම් දෙයක අවසානය එහි ආරම්භය සමඟ සම්බන්ධ කර හඳුනාදෙන සන්දර්භය තුළය.

සිව්වන සභාව තියාතිරාය; එය බයිබල් අනාවැකියේ පස්වන රාජ්‍යය ලෙස පාප්කම්පදය පාලනය කළ කාලය නියෝජනය කරයි; එනම් වනයෙහි සිටි සභාව වහල්කමට ලක්ව සිටි සමයයි. ආත්මික ඉශ්‍රායෙලය ආත්මික බබිලෝනය විසින් වසර එක්දහස් දෙසිය හැටක කාලයක් වහල්භාවයට ගෙන යාම, යථාර්ථ ඉශ්‍රායෙලය යථාර්ථ බබිලෝනයෙහි වසර හැත්තෑවක් වහල්කමට ගෙන යාමෙන් පූර්වරූපිත කරන ලදී.

> “අද දින දෙවියන්වහන්සේගේ සභාවට, විනාශයට පත්වූ මනුෂ්‍ය වර්ගයක ගැළවීම සඳහා වූ දේවීය සැලැස්ම සම්පූර්ණත්වයට ගෙන යාමට නිදහස ඇත. බොහෝ ශතවර්ෂ ගණනාවක් පුරා දෙවියන්වහන්සේගේ ජනතාව ඔවුන්ගේ නිදහස් අයිතිවාසිකම්වල සීමාකිරීමකට ලක්ව සිටියහ. ශුභාරංචිය එහි පවිත්‍රත්වය තුළ ප්‍රකාශ කිරීම තහනම් කරනු ලැබීය; මනුෂ්‍යයන්ගේ ආඥා නොපිළිපදින්නට ධෛර්ය කළ අය මත ඉතාමත් දැඩි දඬුවම් පනවනු ලැබීය. එහි ප්‍රතිඵලයක් වශයෙන්, ස්වාමීන්වහන්සේගේ මහත් නෛතික මිදිවත්ත සම්පූර්ණයෙන්ම පාහේ අකෘෂ්ටව තිබුණි. ජනතාව දෙවියන්වහන්සේගේ වචනයේ ආලෝකයෙන් වංචිත කරනු ලැබූහ. වැරදි සහ අන්ධවිශ්වාසයේ අඳුර සත්‍ය ආගම පිළිබඳ දැනුම මකා දැමීමට තර්ජනය කළේය. පෘථිවිය මත ඇති දෙවියන්වහන්සේගේ සභාව, මෙම අවිච්ඡින්න පීඩන කාලය තුළ, බබිලෝනියේ වහල්කමක පිටුවහල් වීමේ කාලය තුළ වහල් කරගෙන සිටින ලද ඉශ්‍රායෙල් පුත්‍රයන් මෙන්ම සැබවින්ම වහල්කමට යටත්ව සිටියාය.” Prophets and Kings, 714.

බාබිලෝනයේ අවුරුදු හැත්තෑක වහල්භාවය තියාතිරා සභාව මඟින් නිරූපණය කෙරේ. තියාතිරා සභාව යනු පෙර්ගමොස් මඟින් නිරූපණය කරන ලද හේතුවෙන් උත්පාදිත වූ ප්‍රතිඵලයයි. පෙර්ගමොස් යනු මූර්තිපූජාව ක්‍රිස්තියානි ධර්මය සමඟ ඒකාබද්ධ කළ අධිරාජයා වූ කොන්ස්ටන්ටයින් මඟින් සංකේතවත් කරයි. ඔහුගේ මූර්තිපූජාවේ සංකේතය වූයේ සූර්යයාගේ නමස්කාරයයි. ප්‍රාචීන ඉශ්‍රායෙල් තියාතිරාහි අවුරුදු හැත්තෑක වහල්භාවයට ගෙනයනු ලැබීමට බයිබලානුකූල හේතුව වූයේ, ඔවුන්ගේ රජවරු දෙවියන්වහන්සේගේ වචනයට සෘජු විරුද්ධකමින් තම අවට සිටි මූර්තිපූජක ජාතීන් සමඟ සම්බන්ධතා හා සන්ධාන ඇතිකරගැනීමයි. දෙවියන්වහන්සේ නැවත නැවතත් ඉශ්‍රායෙල්ට ඔවුන් අවට සිටි අනෙකුත් ජාතීන් සමඟ මිශ්‍ර නොවන ලෙස අනතුරු ඇඟවූසේක. දස ආඥා—ප්‍රාචීන ඉශ්‍රායෙල් භාරකරුවන් වශයෙන් තබාගැනීමට නියමිත වූ එම දෙයම—මූර්තිවලට නමස්කාර කිරීම දැඩි ලෙස තහනම් කරයි. ස්වාමීන්වහන්සේ හොරෙබ්හි ගුහාව අසල මෝසෙස් අසලින් ගමන් කරමින් තම චරිතය ප්‍රකාශ කළ කල, අප සඳහන් කරමින් සිටින එම අනතුරු ඇඟවීම උන්වහන්සේ දෙවරක්ම ඇතුළත් කළසේක.

> ඒවිට උන්වහන්සේ කීසේක: “බලව, මම ගිවිසුමක් කරමි. නුඹේ සියලු ජනතාව ඉදිරියේ මම ආශ්චර්යයන් කරමි; ඒවා මුළු පොළොවේ කිසි තැනකවත්, කිසි ජාතියකවත් කෙරී නොතිබුණා වූ දේවල්ය. එවිට නුඹ සිටින අතරේ සිටින සියලු ජනතාව ස්වාමීන්වහන්සේගේ ක්‍රියාව දකින්නෝය; මක්නිසාද මම නුඹ සමඟ කරන්නේ භයානක දෙයක්ය. අද දින මම නුඹට අණ කරන දේ නුඹ සලකා පිළිපදින්න. බලව, මම නුඹ ඉදිරියෙන් අමෝරිවරුන් ද කානානිවරුන් ද හිත්තිවරුන් ද පෙරිස්සිවරුන් ද හිවීවරුන් ද යෙබූසිවරුන් ද පන්නා දමමි. නුඹ යන දේශයේ වාසීන් සමඟ නුඹ ගිවිසුමක් නොකරන ලෙස නුඹ ගැනම සැලකිලිමත් වන්න; එසේ නොවුවහොත් එය නුඹ අතරෙහි උගුලක් වන්නේය. එහෙත් නුඹලා ඔවුන්ගේ පූජාසන විනාශ කළ යුතුය, ඔවුන්ගේ රූප බිඳ දැමිය යුතුය, ඔවුන්ගේ අෂේරා කපා හෙළිය යුතුය. මක්නිසාද නුඹ වෙනත් කිසි දෙවියෙකුට නමස්කාර නොකළ යුතුය; මක්නිසාද ස්වාමීන්වහන්සේ, උන්වහන්සේගේ නාමය ඊර්ෂ්‍යාවය, ඊර්ෂ්‍යාකාර දෙවියන්වහන්සේය. එසේ නොවුවහොත් නුඹ දේශයේ වාසීන් සමඟ ගිවිසුමක් කරනු ඇත; ඔවුහු තම දෙවියන් පිටුපස වේශ්‍යාකම කරමින්, තම දෙවියන්ට පූජා ඔප්පු කරමින්, එක් අයෙකු නුඹට කැඳවන්නේය, එවිට නුඹ ඔහුගේ පූජාවෙන් කන්නේය. තවද නුඹ ඔවුන්ගේ දූවරුන් නුඹේ පුතුන්ට ගන්නෙහිය; ඔවුන්ගේ දූවරු තම දෙවියන් පිටුපස වේශ්‍යාකම කරමින්, නුඹේ පුතුන්ද තම දෙවියන් පිටුපස වේශ්‍යාකම කිරීමට සැලැස්වෙති.” නික්මයාම 34:10–16.

මෙම ඡේදය තුළම දෙවියන් වහන්සේ දෙවරක්ම ප්‍රාචීන ඉශ්‍රායෙලයට අනතුරු ඇඟවූ සේක; තවද, ඔවුන් වටා සිටි විග්‍රහාරාධක ජාතීන් සමඟ කිසිදු ගිවිසුමක් නොකරන ලෙස ප්‍රාචීන ඉශ්‍රායෙලයට දී තිබූ ආඥාව පිළිබඳ බයිබලයේ තවත් බොහෝ සාක්ෂි ඇත. එම සමථයන් ආරම්භ වූයේ ප්‍රාචීන ඉශ්‍රායෙලය දෙවියන් වහන්සේවද, උන්වහන්සේගේ දේවපාලන රාජ්‍යයද ප්‍රතික්ෂේප කිරීමෙන්ය. ඔවුන් රජෙකු අභිලාෂා කළ විට, දෙවියන් වහන්සේ ඔවුන්ට රජෙකු ලැබීමට ඉඩ දුන් සේක; එම අවස්ථාවේ සිට සියලු රජවරුන්ගෙන් බහුතරය, සහ විශේෂයෙන්ම උතුරු ගෝත්‍ර දහයේ සෑම රජෙකුම, එම ආඥාව නොසලකා හැරියෝය. ඉශ්‍රායෙලය තමන් වටා සිටි විග්‍රහාරාධක ජාතීන්ගෙන් වෙන්ව, විශේෂ ජනතාවක් විය යුතු බව ඉල්ලා සිටි මූලධර්මය ප්‍රතික්ෂේප කරනු ලැබූ අතර, පසුකාලීනව කොන්ස්ටන්ටයින් සංකේතයක් බවට පත්වන එම සමථයෙන් එය ප්‍රකාශයට පත් විය. පෙර්ගමොස් සහ කොන්ස්ටන්ටයින් යන දෙකම, දෙවියන් වහන්සේගේ සභාව තුළට විග්‍රහාරාධනය ගෙන ආ ඉශ්‍රායෙලයේ රජවරුන්ගේ කැරැල්ල නියෝජනය කරයි. සාවුල් රජු සමඟ ආරම්භ වූ ඇදවැටීම, ආත්මික බැබිලෝනියේ වහල්කම කරා ගෙන ගිය ක්‍රිස්තියානි සභාවේ ඇදවැටීමට පූර්ව රූපයක් විය. සාවුල් රජුගෙන් ආරම්භ වී බැබිලෝනියේ වහල්කම දක්වා පැතිරෙන පූජනීය ඉතිහාසය පෙර්ගමොස් සභාව මඟින් සංකේතවත් කරනු ලැබේ. ඉන් අනතුරුව පැමිණි අවුරුදු හැත්තෑවක වහල්කම තියාතීරා සභාව විය.

එපෙසස්, පොරොන්දු දේශය ජයගැනීම සඳහා ඉදිරියට යන සභාව නියෝජනය කරයි. එපෙසස්, මෝසෙස්ගේ කාලයත් මිසරයේ වහල්භාවයෙන් ඉශ්‍රායෙලය මුදාගැනීමත් නියෝජනය කරයි.

> “මෙම අවසාන පරම්පරාව සඳහා බයිබලය තම නිධාන සංග්‍රහ කර එකට බැඳ තබා ඇත. පරණ ගිවිසුමේ ඉතිහාසයේ සියලුම මහා සිද්ධීන් සහ ගාම්භීර ක්‍රියාකාරකම්, මෙම අවසාන දිනවල සභාව තුළ නැවත සිදුවී ඇත, සහ සිදුවෙමින් පවතී.” Selected Messages, book 3, 338, 339.

මිසරයෙන් මුදාගැනීමෙන් නිරූපිත ඉතිහාසය අවසාන දිනවල නැවත සිදුවේ. එබැවින් එය මිලර්වාදී ඉතිහාසයේද නැවත සිදුවිය. ඒ නිසාම සහෝදරී වයිට් මිලර්වාදී ඉතිහාසය විස්තර කිරීම සඳහා එම ඉතිහාසයට නැවත නැවත යොමු වෙයි. ඇය 1844 මහත් බලාපොරොත්තුභංගය සමාන කරන්නේ, පාරාවෝගේ හමුදාව ඔවුන්ට පිටුපසින් ළඟා වෙමින් තිබියදී රතු මුහුද ඉදිරියේ සිටි හෙබ්‍රෙව්වරුන්ගේ බලාපොරොත්තුභංගය සමඟය. තවද ඇය මිසරයෙන් මුදාගැනීමේ ඉතිහාසය ක්‍රිස්තුස්වහන්සේගේ කාලය සමඟද සමාන කරයි; එබැවින් කුරුසියේදී ගෝලයන් අත්දුටු බලාපොරොත්තුභංගය, රතු මුහුද අසල බලාපොරොත්තුභංගයෙන් මූර්තිමත් කරනු ලැබූයේය; එය 1844 මහත් බලාපොරොත්තුභංගයද මූර්තිමත් කළේය. කුරුසියේ බලාපොරොත්තුභංගය එපෙසුස් සභාවේ ආරම්භය නිරූපණය කළේය. පුරාණ ඉශ්‍රායෙල්හි ආරම්භයේ මෝසෙස්ගේ කාලය, එපෙසුස් සභාවෙන් නිරූපිත වූ අතර, එය ක්‍රිස්තුස්වහන්සේගේ කාලයේ නවීන ඉශ්‍රායෙල්හි ආරම්භයද මූර්තිමත් කළේය. ඉතිහාස දෙකම එපෙසුස් සභාවෙන් නිරූපිතය. අප මෙහි හඳුනාගනිමින් සිටින සත්‍යයන් වසර ගණනාවක් පුරා Future for America විසින් ප්‍රසිද්ධියේ බොහෝ වාරයක් ඉදිරිපත් කර ඇත; එබැවින් මම සරලව සමස්ත දළ විශ්ලේෂණයක් පමණක් සපයමි.

ක්‍රිස්තුස්වහන්සේගේ ඉතිහාසය තුළ, පෙර ගිවිසුම්-තෝරාගත් ජනතාව ඉක්මවා යනු ලබන අතර නව ගිවිසුම් ජනතාව උත්ථාපනය කරනු ලබන අයගේ ආරම්භය අපට හමුවේ. ක්‍රිස්තුස්වහන්සේගේ ඉතිහාසය පුරාතන ඉශ්‍රායෙලයේ අවසානය වන අතර, පුරාතන ඉශ්‍රායෙලයේ ආරම්භයේ මිසරයෙන් ගැළවීමේ ඉතිහාසය තුළ නව ගිවිසුම් ජනතාවක් සඳහා ඉක්මවා යනු ලැබූ පෙර තෝරාගත් ගිවිසුම් ජනතාවක් තිබුණි.

ක්‍රිස්තුස්වහන්සේගේ ඉතිහාසය තුළ, පෙර තෝරාගනු ලැබූ ජනතාව ක්‍රිස්තු වර්ෂ 70 දී යෙරුසලමේ විනාශය සමඟ තම අවසාන නිගමනයට පැමිණියහ. ආරම්භයේදී, මෝසෙස්ගේ සමයේ, පෙර තෝරාගනු ලැබූ ජනතාව වසර හතළිහක කාලයක් තුළ වනාන්තරයේ මිය ගියහ; පොරොන්දු දේශයට පණිවිඩය රැගෙන යාමට නියමිත වූ නව තෝරාගනු ලැබූ ජනතාවගේ නියෝජිතයන් ලෙස යෝෂුවා සහ කාලෙබ් පත්වූහ, එසේම එපීසියේ සභා කාල පරිච්ඡේදයේ අපෝස්තුලුවරුන් ශුභාරංචිය ලෝකයට රැගෙන ගියහ.

පුරාණ ඉශ්‍රායෙල්හි ආරම්භයත් අවසානයත්, එමෙන්ම නවීන ඉශ්‍රායෙල්හි ආරම්භයත්, සියල්ලම පෙර තෝරාගනු ලැබූ ජනතාවකින් නව තෝරාගනු ලැබූ ජනතාවකට සිදුවන සංක්‍රාන්තියක් හඳුන්වා දෙයි. කරුණක් සාක්ෂිකරුවන් දෙදෙනෙකු හෝ තිදෙනෙකුගේ සාක්ෂිය මත ස්ථිර කරනු ලබයි; තවද මේ සාක්ෂි රේඛා තුනෙන් එක් එක් රේඛාවම පෙර තෝරාගනු ලැබූ ජනතාවගේ දික්කසාදය හඳුනා දක්වයි, සහ මේ සාක්ෂිකරුවන් ආරම්භය තුළින් අවසානය හඳුන්වා දක්වන ඒ ඇල්ෆා සහ ඔමේගාගේ අත්සන දරති. දෙවියන් වහන්සේ එක් ලක්ෂ හතළිස් හතර දහස සමඟ ගිවිසුමකට ඇතුළුවන විට, පසෙකින් දමනු ලබන පෙර තෝරාගනු ලැබූ ජනතාවක් සිටිනු ඇත. දෙවියන් වහන්සේ අවුල්භාවයේ කර්තෘ නොවන සේක; උන්වහන්සේ කිසිදා වෙනස් නොවන සේක, සහ උන්වහන්සේගේ වචනය කිසිදා අසාර්ථක නොවන්නේය.

මිසරයෙන් වූ ගැළවීමත්, යෝෂුවා මාර්ගයෙන් දෙවියන් විසින් ඉටුකරනු ලැබූ ජයග්‍රහණත්, එෆෙසස් සභාවෙන් නිරූපණය කරනු ලැබේ; එහෙත් එෆෙසස් තම ප්‍රථම ප්‍රේමය අහිමි කිරීමට නියමිතව තිබුණි. යෝෂුවා විශ්‍රාමයට පත් කරනු ලැබූ කල, ස්මර්නා විසින් නිරූපණය කරනු ලබන කාලය සලකුණු කළ තවත් පරම්පරාවක් උද්භව විය. පොරොන්දු දේශය පිරිසිදු කිරීම පිණිස යෝෂුවා ඉටු කළ අද්භූත කාර්යය කිසි කලෙක සම්පූර්ණයෙන් ඉටු නොවූයේ, ජනතාව තමන් ගැන සෑහීමකට පත් වී යෝෂුවාට භාර දෙන ලද කාර්යය අත්හැර දැමූ බැවිනි. ඔවුහු තම ප්‍රථම ප්‍රේමය අහිමි කළහ. එම කාලය ඉශ්‍රායෙල් දෙවියන් ප්‍රතික්ෂේප කර සාමුවෙල් විසින් සාවුල් රජු අභිෂේක කරන තුරුම පැවති අතර, ඒ අනුව පෙර්ගමොස් සභාවේ යුගය ආරම්භ විය.

> ආසියා සුළු දේශයේ පිහිටි සභාවක් වූ ස්මර්ණාට මෙම පණිවිඩය පැමිණියේය; එසේම දෙවන හා තෙවන ශතවර්ෂයන්හි සමස්ත ක්‍රිස්තියානි සභාවටත් එය අදාළ විය. එය ලෝකයේ ප්‍රමුඛත්වය සඳහා අසත්දේවවාදය තම අවසාන ප්‍රතිරෝධය දක්වමින් සිටි කාලයක් විය. ක්‍රිස්තියානිය අතිවිශ්මයජනක වේගයකින් පැතිර ගොස්, එය ලෝකය පුරාම ප්‍රසිද්ධවිය. සමහරුන් ක්‍රිස්තුස්වහන්සේගේ ඇදහිල්ල වැලඳගත්තේ හෘදය පරිවර්තනය නිසාය; තවත් සමහරුන්, ඉදිරිපත් කරන ලද තර්කශක්තියේ බලය නිසාය; තවත් අය, අසත්දේවවාදයේ කාරණය ක්ෂීණ වෙමින් පවතින බව දැක, ජයග්‍රහණය වනු ඇති බවට පොරොන්දු වූ පාර්ශවයට ප්‍රතිපත්තිමය හේතු මත එක්විය. මේ තත්ත්වයන් සභාවේ ආත්මීයත්වය දුර්වල කළේය. අපෝස්තලික සභාව විශේෂත්වයට පත් කළ අනාවැකි කිරීමේ ආත්මය ක්‍රමයෙන් නැතිව ගියේය. මෙය විශ්වාසයේ ඒකත්වයට භාර දෙන ලද සභාව ගෙන එන දීමනාවකි. සැබෑ අනාගතවක්තෘවරුන් තවදුරටත් නොසිටි කල්හි, අසත්‍ය ඉගැන්වීම් වේගයෙන් පැතිර ගියේය; ග්‍රීකයන්ගේ දර්ශනය ශුද්ධ ලියවිලිවල වැරදි අර්ථකථනයකට මඟ පෙන්වූ අතර, ක්‍රිස්තුස්වහන්සේ විසින් බොහෝවිට දෝෂාරෝපණය කළ පුරාතන පරිසිවරුන්ගේ ස්වයං-ධර්මිෂ්ඨකම නැවතත් සභාවේ මධ්‍යයේ ප්‍රකාශ විය. කොන්ස්ටන්ටයින්ගේ රාජ්‍යකාලයට පෙර පැවති ශතවර්ෂ දෙක තුළ, පසුව පැමිණි ශතවර්ෂ දෙක තුළ සම්පූර්ණයෙන් වර්ධනය වූ ඒ අකුසලතා සඳහා පදනම තැබුණේය. මෙම කාලය තුළ, රෝම අධිරාජ්‍යයේ බොහෝ ප්‍රදේශවල ශහීදභාවය ජනප්‍රිය විය. මෙය කොතරම් අමුතු දෙයක් ලෙස පෙනුණ ද, එය එසේම සත්‍යයකි. එය ක්‍රිස්තියානින් සහ අසත්දේවවාදීන් අතර පවතින සම්බන්ධතාවයේ ප්‍රතිඵලය විය.

> “රෝම ලෝකයේ සියලු ජාතීන්ගේ ආගම ගෞරවයට පාත්‍ර විය; එහෙත් ක්‍රිස්තියානීන් ජාතියක් නොව, ඔවුන් පිළිකුල් කළ ජාතියක පාර්ශවයක් පමණක් වූහ. එබැවින් ඔවුන් සියලු පන්තීන්ට අයත් මිනිසුන්ගේ ආගම හෙළාදකිමින් සිටි කල, රහස් රැස්වීම් පැවැත්වූ කල, සහ තමන්ගේ අති ආසන්න ඥාතීන්ගේත් අති සමීප මිත්‍රයන්ගේත් චාරිත්‍ර හා ක්‍රියාපිළිවෙත් වලින් සම්පූර්ණයෙන්ම වෙන්ව සිටි කල, ඔවුන් පිළිකුලූ බලධාරීන්ගේ සැකයටත්, බොහෝ විට පීඩනයටත් ලක්වූහ. පාලකයන්ගේ සිත් තුළ විරුද්ධත්වයේ ආත්මයක් නොතිබූ අවස්ථාවලදී පවා, බොහෝ විට ඔවුන් තමන්ම පීඩනය තමන් මතට කැඳවාගෙන ආහ. මෙම ආත්මභාවය පැහැදිලි කිරීම සඳහා, ඉතිහාසය කාර්තේජ්හි බිෂොප්වරයා වූ Cyprianගේ දණ්ඩනය ක්‍රියාත්මක කළ ආකාරය පිළිබඳ විස්තර සපයයි. ඔහුගේ දඬුවම ප්‍රකාශ කර කියවනු ලැබූ විට, එය අසා සිටි ක්‍රිස්තියානීන්ගේ සමූහයෙන් පොදු හඬක් නැඟී, ඔවුහු, ‘අපි ඔහු සමඟ මරමු’ යැයි කීහ.”

> “බොහෝ දෙනා තමන් ක්‍රිස්තියානීන් බව ප්‍රකාශ කළ අය මරණය පිළිගත් ආත්මභාවය, එසේම අනිවාර්ය නොවූ තත්ත්වයන්හි පවා රජයේ වෛරභාවය උද්දීපනය කළ ආකාරය, ක්‍රි. ව. 303 දී, අධිරාජ්‍යයා වූ ඩියෝක්ලීෂන් සහ ඔහුගේ සහායක ගැලේරියස් විසින් පීඩන ආඥාව ප්‍රකාශයට පත් කිරීමට බොහෝ දුරට හේතු වූවා විය හැක. එම ආඥාව සිය ස්වභාවයෙන්ම සර්වව්‍යාපී වූ අතර, වසර දහයක් පුරා වැඩි හෝ අඩු තදබලකමකින් බලාත්මක කරන ලදී.” Steven Haskell, The Story of the Seer of Patmos, 50, 51.

ස්මූර්නා යනු ස්වාමීන්වහන්සේගෙන් කිසිඳු දණ්ඩනයක් නොලබන සභා දෙකෙන් එකක් වුවද, එම කාලපරිච්ඡේදයේදී මාර්ත්‍ය වූවන් අතර සමහරුන්ගේ ප්‍රේරණා දේවීය නොව මනුෂ්‍යමය උද්දීපන මත පදනම් වූ බව ඉතිහාසය සාක්ෂි දරයි. විනිශ්චයකාරයන්ගේ පොත යෝෂුවාගේ මරණය හඳුන්වා දෙමින් ආරම්භ වේ; එම පොතෙහි විනිශ්චයකාරයන්ගේ ඉතිහාසය නිර්වචනය කරන, දෙවරක් පුනරාවර්තනය වන පදයක් ඇත. එම පදය දෙවන වරට උපුටා දක්වනු ලබන්නේ පොතෙහි අවසාන පදය ලෙසය. පොතෙහි පළමු පදය යෝෂුවාගේ අවසානය සලකුණු කරන අතර, අවසාන පදය එහි ඉතිහාසය සාරාංශගත කරයි.

> යෝෂුවාගේ මරණයෙන් පසු, ඉශ්‍රායෙල්ගේ පුත්‍රයෝ යෙහෝවාගෙන් විමසමින්, “කානානිවරුන්ට විරුද්ධව යුද්ධ කිරීමට අප වෙනුවෙන් පළමුවෙන් ඉහළට යන්නේ කවුද?”යි කීහ… ඒ දවස්වල ඉශ්‍රායෙලයේ රජෙක් නොසිටියේය; එහෙත් සෑම මනුෂ්‍යයෙකුම තමාගේම ඇස්වලට හරි යයි පෙනුණු දේ කළේය… ඒ දවස්වල ඉශ්‍රායෙලයේ රජෙක් නොසිටියේය; සෑම මනුෂ්‍යයෙකුම තමාගේම ඇස්වලට හරි යයි පෙනුණු දේ කළේය. විනිශ්චයකාරයන් 1:1; 17:16; 21:25.

ස්මර්නාගේ ඉතිහාසයේදී මෙන්ම, “ස්වයං” යනු ආරම්භයේ සිට අවසානය දක්වා ප්‍රධාන තේමාවක් විය. ඔවුන්ට රජෙකු නොතිබූ බැවින්, තමන් කැමති ඕනෑම දෙයක් කිරීමට ඔවුහු තීරණය කළහ. ක්‍රියාශීලී අනාවැකික ආත්මයක් නොතිබීමෙන් නිරූපිත වූ ස්මර්නාගේ ඉතිහාසයේ දී හෑස්කල් හඳුනාගත් දෙය නම් මඟපෙන්වීමේ අඩුවයි. ඉතිහාස දෙකෙහිම මඟපෙන්වීමේ හිඟය, පුද්ගලයෙකුගේම ස්වකීය උද්යෝගයන් මත පදනම්ව තීරණ ගනු ලැබීමට දොර විවර කළේය. එෆෙසස් මිසරයෙන් ගැළවීම නිරූපණය කරයි. විනිශ්චයකාරයන්ගේ පොතෙහි සටහන්ව ඇති ඉතිහාසය ස්මර්නා සභාවෙන් නිරූපණය කරනු ලැබේ. සාවුල් රජුගේ කාලයෙන් බබිලෝනීය වහල්කම දක්වා කාලය පෙර්ගමොස් සභාවෙන් නිරූපණය කරනු ලබන අතර, බබිලෝනයේ වහල්කම තියාතිරා සභාවෙන් නිරූපණය කරනු ලබයි.

පුරෝගාමීන් විසින් හඳුනාගන්නා ලද එම ප්‍රතිඵලයට අනුකූලව, සභා, මුද්‍රා සහ හොරණෑ තුළ හතරකින් හා තුනකින් වූ බෙදීමක් තිබේ; එසේම ප්‍රාචීන ඉශ්‍රායෙල්ගේ ඉතිහාසයේ පළමු සභා හතර මිසරීය බැඳීව සිටීමෙන් ආරම්භ වී බබිලෝනීය බැඳීව සිටීමෙන් අවසන් වෙයි, මක්නිසාද ඇල්ෆා සහ ඔමේගා සෑමවිටම ආරම්භය සමඟ අවසානය හඳුන්වා දෙයි. නවීන ඉශ්‍රායෙල්ගේ ඉතිහාසයේ පළමු සභා හතර යුදෙව්වන් රෝම අධිකාරියට යටත් කරනු ලැබීමෙන් ආරම්භ වන අතර, එම සභා හතර ආත්මික යුදෙව්වන් වසර දහස් දෙසිය හැටක් පුරා ආත්මික රෝමයට යටත් කරනු ලැබීමෙන් අවසන් වෙයි.

තියතිරාට අනුව පැමිණියේ සර්දිස්ය; එය ආරම්භ වූයේ, තියතිරා මඟින් සංකේතවත් කරන ලද බබිලෝනීය වහල්භාවයෙන් ඔවුන් පිටතට පැමිණි කලය. සර්දිස් යනු ජීවමාන බවට නාමයක් තිබූ නමුත් ජීවමාන නොවූ සභාවයි. ඔවුන්ගේ ජීවිතය පිළිබඳ ප්‍රකාශය බොරුවක් විය. සිත්ගන්නාසුළු කරුණක් නම්, සභා සත අතරින් අර්ථ විවරණයක් නොමැත්තේ සර්දිස් යන වචනයටම පමණක් වීමය. ඉතිහාසයේ හා වාක්‍යවල සන්දර්භය මත පදනම්ව සර්දිස් සඳහා විවරණ අර්ථ නියම කර තිබුණද, එම නාමයට ව්‍යුත්පත්තිමය අර්ථ විවරණයක් නොමැත. එයට නාමයක් ඇත, නමුත් නැත.

> “එහෙත් දෙවන මාලිගාව මහත්කමේදී පළමු මාලිගාවට සමාන වූයේ නැත; එසේම පළමු මාලිගාවට අයත් වූ දේවීය සන්නිධියේ දෘශ්‍ය ලකුණු මගින්ද එය පවිත්‍ර කරනු ලැබුවේ නැත. එහි අර්පණය සනිටුහන් කරන පිණිස අතිභෞතික බලයේ කිසිදු ප්‍රකාශනයක් නොතිබුණි. අලුතින් ගොඩනගන ලද ශුද්ධස්ථානය පුරවාලන තේජෝමය වලාකුළක් දක්නට නොලැබුණි. එහි පූජාසනය මත වූ පූජාව දහනය කිරීමට ස්වර්ගයෙන් ගිනි බැස ආවේ නැත. අතිශුද්ධ ස්ථානයේ කෙරුබින්වරුන් අතර ශෙකීනාව තවදුරටත් වාසය කළේ නැත; ගිවිසුම් පෙට්ටිය, කෘපාසනය සහ සාක්ෂියේ පුවරු එහි සොයාගැනීමට නොතිබුණි. යෙහෝවාගේ කැමැත්ත විමසූ පූජකයාට එය දැනුම් දෙන පිණිස ස්වර්ගයෙන් කිසිදු හඬක් නැඟුණේ නැත.” The Great Controversy, 24.

බබිලෝනීය වහල්කමෙන් පසු ඔව්හු යෙරුසලම සහ මන්දිරය නැවත ගොඩනැගූහ. එවිට දෙවියන් වහන්සේ තම නාමය යෙරුසලම තුළ තබන බව පොරොන්දු වී සිටි නිසා, ඔවුන්ට නැවතත් නාමයක් ලැබුණේය. නමුත් උන්වහන්සේගේ නාමය උන්වහන්සේගේ චරිතය නියෝජනය කරන අතර, උන්වහන්සේගේ පෞද්ගලික සන්නිධානයේ අඩුව ඔවුන් සතු වූයේ ජීවනය නියෝජනය කරන නාමය පමණක් බවත්, නමුත් සත්‍ය වශයෙන් ඔවුන්ට ජීවනය උපදවන සන්නිධානය තවදුරටත් නොතිබූ බවත් හඳුනා දුන්නේය. ඇත්ත වශයෙන් ඔවුන් සතු වූයේ පිළිගැනීමේ ප්‍රකාශය සහ මවාපෑම පමණි.

සාර්දිස්හි අවසාන හඬ, प्रभුවාණන්ගේ මහත් හා භයානක දවසට පෙර පැමිණීමට නියමිත එලියා පිළිබඳ පොරොන්දුවක් කළේය. පුරාණ ඉශ්‍රායෙලයට යෙරුසලමේ විනාශයම प्रभුවාණන්ගේ මහත් හා භයානක දවස විය. මේ හේතුවෙන්, සහෝදරි වයිට් ක්‍රි.ව. 70 දී යෙරුසලමේ විනාශය, අවසාන පීඩා සත ලෙස නිරූපිත प्रभුවාණන්ගේ මහත් හා භයානක දවස පිළිබඳ උදාහරණයක් ලෙස සඳහන් කරයි. ෆිලදෙල්ෆියා සභාව ආරම්භ වූයේ අරණ්‍යයේ හඬ නගමින් හඬා පවසන යොහන් බප්තිස්ත තුමාගේ හඬ සමඟය; ඒ අනුව එය විලියම් මිලර්ගේ හඬට ආදර්ශයක් වේ. යොහන් බප්තිස්ත තුමාගේ හා විලියම් මිලර්ගේ හඬවල්, සියල්ල සුහදින් පවතින බව විශ්වාස කළ, නමුත් සැබවින්ම සියල්ල සම්පූර්ණයෙන් වැරදියි වූ ජනතාවක් වෙත ලාඔදිසියා පණිවුඩය ඉදිරිපත් කරමින් සිටියහ. යොහන් බප්තිස්ත තුමාද විලියම් මිලර්ද ගසෙහි මුල වෙත පොරොව තැබූහ. සාර්දිස් වෙත වූ පණිවුඩය වූයේ, “සාර්දිස්හි පවා තමන්ගේ වස්ත්‍ර අපවිත්‍ර නොකළ නම් කිහිපයක් තිබේ; ඔවුන් සුදු වස්ත්‍ර ඇඳ මාව සමඟ ඇවිදිනු ඇත: මක්නිසාද ඔවුන් එයට සුදුසුය” යන්නයි. යොහන් බප්තිස්ත තුමා හා විලියම් මිලර්, සාර්දිස් මඟින් නිරූපිත කාල පරිච්ඡේදයෙන් පිටතට පැමිණ, ක්‍රිස්තුස් සමඟ ඇවිදීමට සුදුසු වූවන් නියෝජනය කරති.

> “විලියම් මිලර් විසින් ප්‍රකාශිත සත්‍යය වැළඳගැනීමට දහස් ගණනක් මඟ පෙන්වනු ලැබූහ; එමෙන්ම දෙවියන්වහන්සේගේ සේවකයන් එලියාගේ ආත්මය සහ බලය තුළ මෙම පණිවිඩය ප්‍රකාශ කිරීමට උත්ථාන කරනු ලැබූහ. යේසුස්වහන්සේගේ පූර්වගාමියා වූ යොහන් මෙන්, මෙම ගැඹුරු පණිවිඩය දේශනා කළවුන් ගසේ මුලට කූර තැබීමටත්, පසුතැවිල්ලට සුදුසු ඵල ගෙන එන ලෙස මනුෂ්‍යයන්ට අභියාචනා කිරීමටත් අනිවාර්යයෙන්ම පෙලඹී සිටියහ. ඔවුන්ගේ සාක්ෂිය සභාවන් අවදි කිරීමටත්, ඒවාට බලවත් ලෙස බලපාමින් ඒවාගේ සැබෑ ස්වභාවය ප්‍රකාශ කිරීමටත් සකස් කර තිබුණි. එළැඹෙන උදහසින් පලා යන ලෙස වූ එම ගැඹුරු අනතුරු ඇඟවීම නාද කරනු ලැබූ විට, සභාවන් සමඟ එක්ව සිටි බොහෝදෙනෙක් සුවකරන පණිවිඩය පිළිගත්හ; ඔවුන් තමන්ගේ පසුබැසීම් දුටුවෝය, පසුතැවිල්ලේ කටුක කඳුළින් හා ආත්මයේ ගැඹුරු වේදනාවෙන් දෙවියන්වහන්සේ ඉදිරියෙහි තමන්වම පහත් කරගත්තෝය. දෙවියන්වහන්සේගේ ආත්මය ඔවුන් මත නැවතී සිටියදී, ‘දෙවියන්වහන්සේට භයවන්න, උන්වහන්සේට ගෞරවය දෙන්න; මක්නිසාද උන්වහන්සේගේ විනිශ්චයේ පැය පැමිණ ඇත’ යන හඬ නාද කිරීමට ඔවුහු උපකාර කළහ.” Early Writings, 233.

එළිදරව් පොතෙහි සඳහන් සභා සත, අපෝස්තලයන්ගේ යුගය සිට ක්‍රිස්තුස් වහන්සේගේ දෙවන පැමිණීම දක්වා වූ ඉතිහාසය නියෝජනය කරයි; එමෙන්ම, සභා සත, ප්‍රාචීන ඉශ්‍රායෙල්හි ඉතිහාසයද, එනම් මෝසෙස් නබිවරයාගෙන් ක්‍රිස්තුස් වහන්සේගේ පළමු පැමිණීම දක්වා වූ කාලයද නියෝජනය කරයි.

> ඉශ්‍රායෙල් පුත්‍රයන්ගේ පරීක්ෂාවන්ද, ක්‍රිස්තුස්වහන්සේගේ පළමු පැමිණීමට මඳ පෙර ඔවුන් දැක්වූ ආකල්පයද, ක්‍රිස්තුස්වහන්සේගේ දෙවන පැමිණීමට පෙර වූ අත්දැකීමෙහි දෙවියන්වහන්සේගේ ජනතාවගේ ස්ථානය නිදර්ශනය කරයි.

> “ඉශ්‍රායෙල් පුත්‍රයන් කානාන් දේශයට ඇතුළුවීමට ඉතා ආසන්නව සිටි කල ඔවුන් උදෙසා සාතන්ගේ උගුල් අතුරා තිබූ ලෙසම, අප උදෙසාද ඒවා නිසැකවම අතුරා තිබේ. අපි එම ජනතාවගේ ඉතිහාසය නැවත නැවත සිදු කරමින් සිටිමු.”

> “ඔවුන්ගේ ඉතිහාසය අපට ගම්भीर අනතුරු ඇඟවීමක් විය යුතුය. ස්වාමීන්වහන්සේට තම ජනතාව සඳහා ආලෝකය ඇති විට, සාතන් නිශ්ශබ්දව අසල සිට ඔවුන් එය ලබන ලෙස කිසි උත්සාහයක් නොකරනු ඇතැයි අප කිසිවිටෙකත් අපේක්ෂා නොකළ යුතුය. දෙවියන්වහන්සේ එවන ආලෝකය අපට ප්‍රියවන ආකාරයකින් නොපැමිණෙන නිසා, අපි එය ප්‍රතික්ෂේප නොකරන ලෙස සාවධාන වෙමු.... ආලෝකය තමන්ම නොදකිමින් එය පිළිගැනීමට අසමත් වන කිසියම් අය සිටී නම්, ඔවුහු අනෙකුත් අයගේ මාර්ගයට බාධාවක් වී නොසිටිත්වා.

> “‘මම අද දින ඔබට විරුද්ධව ස්වර්ගයත් පොළොවත් සාක්ෂි වශයෙන් කැඳවමි; මක්නිසාද මම ඔබ ඉදිරියෙහි ජීවිතයත් මරණයත්, ආශීර්වාදයත් ශාපයත් තබා ඇත. එබැවින් ජීවිතය තෝරාගන්න, ඔබත් ඔබගේ සන්තතියත් ජීවත්වන පිණිස; ඔබගේ දෙවිවූ යෙහෝවාට ආදරය කරන පිණිසද, ඔහුගේ හඬට කීකරු වන පිණිසද, ඔහුට ඇලුම්ව සිටින පිණිසද; මක්නිසාද ඔහු ඔබගේ ජීවිතයද, ඔබගේ දවස්වල දිගද වන බැවින්; යෙහෝවා ඔබගේ පියවරුන් වූ ආබ්‍රහම්ටද, ඉසාක්ටද, යාකොබ්ටද ඔවුන්ට දෙන බවට දිවුරුම් කළ දේශයේ ඔබ වාසය කරන පිණිසය.’”

> “මෙම ගීතය ඓතිහාසික නොව, අනාවැකිමය එකක් විය. එය අතීතයේ දෙවියන් වහන්සේ තම ජනතාව සමඟ කළ විස්මිත ක්‍රියා සිහිපත් කළ නමුත්, එය අනාගතයේ මහත් සිදුවීම්ද, ක්‍රිස්තුස් වහන්සේ බලයෙන් හා මහිමයෙන් දෙවන වරට පැමිණෙන විට විශ්වාසවන්තයන් ලබන අවසාන ජයග්‍රහණයද, පෙරදැක්වීය.”

> “ලෝකයේ මේ යුගයේ ජීවත් වන්නන්ගේ ප්‍රයෝජනය පිණිස—එනම් ලෝකයේ අවසානයන් පැමිණ තිබෙන අයගේ ප්‍රයෝජනය පිණිස—ඉශ්‍රායෙලියන්ගේ සංචාරවලදී ලැබූ අත්දැකීම් ලියා තබා ඇති බව අපෝස්තුල පාවුල් පැහැදිලිව ප්‍රකාශ කරයි. අපගේ අනතුරු හෙබ්‍රෙව්වරුන්ගේ අනතුරුවලට වඩා කිසිසේත් අඩු යයි අපි නොසලකමු; එසේ නොව, ඒවා ඊටත් වඩා මහත්ය.” Healthful Living, 280, 281.

මිසරයෙන් ගැලවීම එෆෙසස් සභාව විසින් නිරූපණය කරනු ලැබේ; එම ඉතිහාසයේ එෆෙසස් සභාවේ සංකේතය යෝෂුවා විය. දෙවියන්වහන්සේ මිසරයෙන් පිටතට ගෙන ආ අය අඛණ්ඩ වාර දහයක පරීක්ෂාවන්හි අසමත් වූ පසු, ස්වාමීන්වහන්සේ එම ගිවිසුම කැරලිකරුවන්ගෙන් ඉවත් කර, එය යෝෂුවා සහ කාලෙබ්ට දුන්සේක.

> “මම ජීවත් වන තරම් සැබෑවෙන්ම, යෙහෝවාණන් වහන්සේ කියනසේක, ඔබලා මාගේ කන්වලට ඇසෙන ලෙස කී පරිදිම මම ඔබලාට කරමි. ඔබලාගේ මළකඳන් මේ කාන්තාරයේ වැටී යනු ඇත. ඔබලාගෙන් ගණන් කරනු ලැබූ සියල්ලෝද, ඔබලාගේ මුළු ගණන අනුව, අවුරුදු විස්සක් වයස හා ඉහළ වූ, මට විරුද්ධව කෙඳිරිගෑ සියල්ලෝද, නියතවශයෙන්ම ඔබලා එම දේශයට ඇතුල් නොවන්නහුය; එහි ඔබලා වාසය කරවන්නට මම දිවුරුම් කළ දේශය එයය. එහෙත් යෙපුන්නේගේ පුත් කාලෙබ් සහ නූන්ගේ පුත් යෝෂුවා හැර.” ගණන් කථාව 14:28–30.

සහෝදරි වයිට් යෝෂුවා සහ කාලෙබ් හඳුනා දක්වන්නේ “ලෝකයේ අවසාන කාලය පැමිණ තිබෙන” සහ “බලියක් මඟින් දෙවියන් වහන්සේ සමඟ ගිවිසුමක් කරන” අය නියෝජනය කරන්නන් ලෙසය.

> “ලෝකයේ අන්ත කාලයන් පැමිණ තිබෙන අපගේ අවවාදය පිණිස, මේ ඉතිහාසය ලියා තබන ලද්දේය. අද දවසේ දෙවියන්වහන්සේගේ ජනතාව ඉශ්‍රායෙල් සන්තතියේ අත්දැකීම කොපමණ වාර ගණනක් නැවත ජීවත් කරන්නේද! ඔවුන් කොපමණ වාර ගණනක් මුමුණමින් පැමිණිලි කරන්නේද! ස්වාමින්වහන්සේ ඔවුන්ට ඉදිරියට යන්න අණ කරන විට, ඔවුන් කොපමණ වාර ගණනක් පසුබට වන්නේද! කාලෙබ් සහ යෝෂුවා වැනි, විශ්වාසවන්තකමින් සහ අචල භාරෝසාවෙන් යුත් මනුෂ්‍යයන් හිඟවීම නිසා දෙවියන්වහන්සේගේ කාරණය දුක් විඳින්නේය. දෙවියන්වහන්සේ තම ආත්මයෙන් පිරී යන පිණිස තමන්ම උන්වහන්සේට කැප කරන මනුෂ්‍යයන් කැඳවන්නේය. ක්‍රිස්තුස්වහන්සේගේද මනුෂ්‍යත්වයේද කාරණය, ශුද්ධකරන ලද, ස්වයං-පරිත්‍යාගී මනුෂ්‍යයන්—කඳවුරින් පිටතට ගොස් නින්දාව දරාගෙන යන මනුෂ්‍යයන්—ඉල්ලා සිටියි. ඔවුන් ශක්තිමත්, වීර, වටිනා කාර්යයන් සඳහා සුදුසු මනුෂ්‍යයන් වේවා; තවද යාගයකින් දෙවියන්වහන්සේ සමඟ ගිවිසුමක් කරගන්නා ලෙස ඔවුන් කටයුතු කරත්වා.” Review and Herald, May 20, 1902.

යෝෂුවා සහ කාලෙබ් සමඟ නවීකරණය කරන ලද ගිවිසුමෙන් නිරූපිත වන පරිදි, නවීකරණය කරනු ලබන ගිවිසුම වන්නේ එක්ලක්ෂ හතළිස් හතර දහසත් මහත් සමූහයත් සමඟ ඇති ගිවිසුමය. එය මුල් ගිවිසුමට අයත් තෝරාගත් ජනතාව දෙවියන්වහන්සේගෙන් දික්කසාද කරනු ලැබ, වනයේ මරණයට පත් වීමට පවරනු ලැබූ පසු නවීකරණය කරනු ලැබේ. එක්ලක්ෂ හතළිස් හතර දහස සමඟ ඇති ගිවිසුම සම්පූර්ණ වන්නේ පෙර තෝරාගත් ජනතාවක් ප්‍රතික්ෂේප කරනු ලබන එම ඉතිහාසය තුළමය.

එපෙසස් යන්නෙහි අර්ථය අභිලෂණීය යන්නයි; යෝෂුවාද ප්‍රාරම්භක සභාවද ඉටු කළ කාර්යය “අභිලෂණීය” වූයේය. යෝෂුවා දෙවියන්වහන්සේගේ ජනතාව පොරොන්දු දේශයට නායකත්වයෙන් ගෙන ගිය කල, ඔහු ජයගනිමින් ඉදිරියට ගියේය. පළමු මුද්‍රාව එපෙසස් සභාව සමඟ සමාන්තරව දිවෙයි; එය ජයගනිමින් ඉදිරියට යන සුදු අශ්වයකින් නිරූපණය කරනු ලැබේ. මෙය යෝෂුවා පිළිබඳවත් ප්‍රේරිත සභාව පිළිබඳවත් සත්‍යය විය. පළමු මුද්‍රාව පුරාතන ඉශ්‍රායෙලයේද ආධුනික ඉශ්‍රායෙලයේද එපෙසස් සභාව සමඟ සමාන්තරව දිවෙයි.

ස්මර්ණා යන නාමය, මියගිය අයගේ දේහ ආරක්ෂණය සඳහා භාවිත කළ තෙල් වර්ගයක් වූ “මුරු” යන වචනයෙන් උද්භව වී ඇත. දෙවන මුද්‍රාව නිරූපණය කරනු ලබන්නේ “මහා කඩුවක්” සහ “බලය” දෙන ලද රතු අශ්වයෙකු විසින්ය; එනම් “පෘථිවියෙන් සමාදානය ඉවත් කිරීමට” ඔහුට දෙන ලද බලය, එම ඉතිහාසයේ මනුෂ්‍යයන් “එකිනෙකා ඝාතනය කරනු ඇත” යන්න අර්ථවත් කළේය. දෙවන මුද්‍රාව ස්මර්ණා සභාවට සමාන්තරව ගමන් කරන අතර, එය දෙවියන්වහන්සේගේ සතුරන්ට දෙන ලද එම අධිකාරිය නිරූපණය කරයි; ඒ මඟින් ඔවුන්ට දෙවියන්වහන්සේගේ ජනතාව ජයගෙන ඔවුන් ඝාතනය කිරීමට අවසර ලැබුණි. මෙය අපෝස්තලික සභාවෙන් අනතුරුව පැමිණි කාලය තුළද, විනිශ්චයකාරයන්ගේ ඉතිහාසය තුළද සම්පූර්ණ විය. ඉතිහාස දෙකෙහිම, දෙවියන්වහන්සේ තම ජනතාවට පිටත වූ බලයන්ට තම ජනතාව මත යුද්ධය හා මරණය ගෙන එන්නට ඉඩ දුන්නාහ. අපෝස්තලික සභාවේදී එම යුද්ධය, ක්‍රිස්තුස්වහන්සේගේ ආගම ප්‍රතික්ෂේප කිරීමෙන් ප්‍රේරණය විය; එම ආගම පෙර තිබූ එෆෙසස් කාලයේදී, සුභාරංචිය ලෝකයට ගෙන යන අතරතුර, ජය කළ නොහැකි එකක් වී තිබුණි. විනිශ්චයකාරයන්ගේ කාලයේ දෙවියන්වහන්සේගේ ජනතාවගේ සතුරන්ගේ ප්‍රේරණය පදනම් වූයේ, පෙර තිබූ එෆෙසස් කාලය මතය; එහිදී දෙවියන්වහන්සේ මිසරයටත්, පසුව යෝෂුවාගේ මඟින් ජයග්‍රහණය කරන ලද ජාතීන්ටත් එරෙහිව තම බලය ප්‍රදර්ශනය කළාහ. දෙවන මුද්‍රාව පුරාණ ඉශ්‍රායෙලයෙහිද නූතන ඉශ්‍රායෙලයෙහිද ස්මර්ණා සභාවට සමාන්තරව ගමන් කරයි.

පර්ගමොස් යනු “බලකොටුගත කුටිරය” යන්න අදහස් කරයි; එබැවින් එය රජෙකුගේ මාලිගාවක් නියෝජනය කරයි. තුන්වන මුද්‍රාව පර්ගමොස් සමඟ සමාන්තරව ගමන් කරමින්, දෙවියන්වහන්සේගේ විනිශ්චයට විරුද්ධව, පොළොවේ රජවරුන් විසින් මානව විනිශ්චය ක්‍රියාත්මක කරනු ලබන ඉතිහාසය නියෝජනය කරයි. එබැවින්, “තිරිඟු,” “යව,” “තෙල්” සහ “වයින්” තූලනය කරන “දෙ” පරාසයන් විසින් නියෝජනය කරනු ලබන මැනීම, හෝ විනිශ්චය, දෙවියන්වහන්සේගේ විනිශ්චය සමඟ සම්බන්ධයෙන් සෑමවිටම දෝෂ සහිත වන රාජකීය මානව අධිකාරිය හඳුනා දෙයි. මතක තබාගන්න, සත්‍යවාදී මැනීමක් හෝ සත්‍යවාදී තූලනයක් සඳහා පරාස දෙකක් අවශ්‍ය නොවේ. පරාස දෙකක් අසමාන විනිශ්චය නියෝජනය කරයි.

“යව” යනු පාස්කුවේ උත්සවයේ “පළමු ඵල” පූජාවේ සංකේතයකි; “තිරිඟු” යනු පෙන්තකොස්ත උත්සවයේ “සෙලවෙන රොටි දෙකේ” පූජාවේ සංකේතයකි. “තෙල්” යනු ශුද්ධාත්මයාණන්ගේ සංකේතයකි, සහ “වයින්” යනු ධර්මෝපදේශයේ සංකේතයකි. පුරාණ ඉශ්‍රායෙල්ගේ කාලයේ පර්ගමොස් යනු, පාස්කුවෙන් පෙන්තකොස්ත සමය දක්වා නිරූපිත දෙවියන්වහන්සේගේ නමස්කාර පද්ධතිය මත විනිශ්චය ගෙන ආ, සම්මුතික ඉශ්‍රායෙල් රජවරුන්ගේ යුගයයි. දෙවියන්වහන්සේගේ වචනයේ සත්‍යයන් “වයින්” සහ “තෙල්” මඟින් නිරූපිත වේ. පුරාණ සහ ආධුනික ඉශ්‍රායෙල් දෙකෙහිම, පර්ගමොස් සභාවේ යුගය යනු, ස්මර්නා මඟින් නිරූපිත ඉතිහාසයේ රුධිරය වැගිරවීමෙන් සாத்தාන්ට කරගත නොහැකි වූ දෙය ඉටු කිරීමට ඔහු උත්සාහ කරන කාලයයි. පර්ගමොස්හිදී, ස්මර්නාහි නිරූපිත ලෙස රුධිරය වැගිරවීමෙන් නොව, සම්මුතිය මඟින් දෙවියන්වහන්සේගේ ජනතාවත් දෙවියන්වහන්සේගේ සත්‍යයත් විනාශ කිරීමට සாத்தාන් උත්සාහ කළේය. පුරාණ ඉශ්‍රායෙල්ගේ රජවරුන්ගේ සම්මුතිය, ආධුනික ඉශ්‍රායෙල්හි කොන්ස්ටන්ටීන්ගේ සම්මුතියට පූර්වරූපයක් වේ.

තියාතිරා යන්නෙහි අර්ථය “පශ්චාත්තාපයේ පූජාව” යනුය; එය තම නාමය නිසා ඝාතනය කරනු ලබන තම ජනතාවට දෙවියන් සපයන ශහීදත්වයේ ආත්මය පිළිබඳ කථා කරයි. පශ්චාත්තාපයේ පූජාව, අවුරුදු හැත්තෑක බන්ධන කාලය තුළ දානියෙල්, ශද්‍රක්, මේෂක් සහ අබේදනෙගෝ විසින් නිරූපිත පරිදි, ඉතා කഠින තත්ත්වයන් තුළ ක්‍රිස්තුස්වහන්සේට සේවය කිරීමට ඇති කැමැත්ත නියෝජනය කරයි; එමෙන්ම එය, අවුරුදු එක්දහස් දෙසිය හැටක ඉතිහාසය තුළ, පාප් සභා බලධාරීත්වය විසින් यातනා කරනු ලැබූ, සිරගත කරනු ලැබූ, අපහාස කරනු ලැබූ සහ ඝාතනය කරනු ලැබූ වල්දෙන්සියන්වරුන්, හියුගනෝට්වරුන් සහ අනෙකුත් අයගේ පූජාවද නියෝජනය කරයි. සිව්වන මුද්‍රාව තියාතිරා සභාව සමඟ සමාන්තරව ගමන් කරන අතර, පැරණි බබිලෝනිය විසින් පැරණි ඉශ්‍රායෙලයට එල්ල කළ පීඩනය සහ නවීන බබිලෝනිය විසින් නවීන ඉශ්‍රායෙලයට එල්ල කරන පීඩනය නියෝජනය කරයි. බන්ධන දෙකෙහිම ඉතිහාසය මුලින්ම සත්‍යයෙන් වැටී යාමක් අවශ්‍ය කළේය; එය ඉශ්‍රායෙලයේ රජවරුන් සහ සම්‍රාට් කොන්ස්ටන්ටයින් විසින් සිදු කරන ලද්දේය. එම දෙකම තියාතිරා විසින් නියෝජනය කරනු ලබන කාලපරිච්ඡේදයක් සඳහා මඟ සකස් කළේය.

සාර්දිස්ට, එය නාමයක් ප්‍රකාශ කරමින් සිටීම සමඟ සංගත වන කිසිදු අර්ථයක් නැත; එහෙත් එම ප්‍රකාශය බොරුවකි. ෂෙකිනාගේ සන්නිධිය කිසි කලෙක දෙවන දේවමාළිගාවේ ප්‍රකාශ වූයේ නැත. ක්‍රිස්තුස්වහන්සේගේ සන්නිධිය කිසි කලෙක සාර්දිස්ගේ ඉතිහාසය තුළ ප්‍රකාශ වූයේ නැත. අන්ධකාර යුගයන්හි ප්‍රතිසංස්කරණය මූලික වශයෙන් එක් පියවරක් ඉදිරියට තබා දෙකක් ආපසු යෑමේ අනුක්‍රමයක් විය. ප්‍රොටස්තන්ට් ප්‍රතිසංස්කරණයේදී සාර්දිස්ගේ ඉතිහාසය විසින් ඉටු කළ යුතු වූ කාර්යය කිසි කලෙක අවසන් කරනු ලැබුවේ නැත.

ෆිලඩෙල්ෆියා යනු සහෝදර ප්‍රේමය යන අර්ථය වන අතර, ඔබ පළමුව දෙවියන්වහන්සේට ප්‍රේම නොකරන්නේ නම්, ඔබගේ සහෝදරයාට ප්‍රේම කිරීම අසම්භව ය.

> යමෙක්, “මම දෙවියන්වහන්සේට ප්‍රේම කරමි” යි කියා, තම සහෝදරයාට ද්වේෂ කරන්නේ නම්, ඔහු බොරුකාරයෙකි. මක්නිසාද, දුටු තම සහෝදරයාට ප්‍රේම නොකරන්නා, නොදුටු දෙවියන්වහන්සේට කෙසේ ප්‍රේම කළ හැකිද? තවද, දෙවියන්වහන්සේට ප්‍රේම කරන්නා තම සහෝදරයාටත් ප්‍රේම කළ යුතු බවට වූ මේ ආඥාව අපට උන්වහන්සේගෙන් ලැබී ඇත. 1 යොහන් 4:20, 21.

පිලදෙල්පියා දෙවියන්වහන්සේට ප්‍රේම කරන සභාව නියෝජනය කරයි; එබැවින් පිලදෙල්පියාට විරුද්ධව කිසිදු දෝෂාරෝපණයක් හෝ තරවටුවක් එල්ල නොවේ.

> පිලදෙල්පියාහි සභාවේ දූතයාට මෙසේ ලියව: ශුද්ධ වූද සත්‍ය වූද, දාවිද්ගේ යතුර ඇතිවූද, විවෘත කරන කල කිසිවෙකු වැසිය නොහැකිද, වසා දමන කල කිසිවෙකු විවෘත කළ නොහැකිද තැනැත්තා මෙසේ කියන්නේය; මම නුඹේ ක්‍රියාවන් දනිමි: බලව, මම නුඹ ඉදිරියෙහි විවෘත දොරක් තබා ඇත්තෙමි, එය කිසිවෙකුට වසා දැමිය නොහැක: මක්නිසාද නුඹට ස්වල්ප බලයක් තිබුණත්, නුඹ මාගේ වචනය රැකගෙන, මාගේ නාමය ප්‍රතික්ෂේප නොකළෙහිය. බලව, තමන් යුදෙව්වරුන් යයි කියන නමුත් නොවී, බොරු කියන්නාවූ සාතන්ගේ සභාගෘහයට අයවූ ඔවුන්ගෙන් සමහරෙකු මම නුඹේ පාද ඉදිරියට පැමිණ නමස්කාර කිරීමටද, මම නුඹට ප්‍රේම කළ බව දැනගැනීමටද සලස්වන්නෙමි. නුඹ මාගේ ධෛර්යයේ වචනය රැකගත් බැවින්, පොළොවෙහි වාසය කරන්නන් පරීක්ෂා කිරීම පිණිස මුළු ලෝකය මත පැමිණෙන පරීක්ෂාවේ පැයයෙන් මමද නුඹ රැකගන්නෙමි. බලව, මම ඉක්මනින් පැමිණෙමි: කිසිවෙකු නුඹේ කිරුළ නොගන්නා පිණිස නුඹට ඇති දේ තදින් අල්ලාගෙන සිටින්න. ජයගන්නා තැනැත්තා මාගේ දෙවියන්වහන්සේගේ මාලිගාවේ ස්ථම්භයක් කරනු ඇත; ඔහු එයින් තවදුරටත් පිටතට නොයන්නේය: මම ඔහු මත මාගේ දෙවියන්වහන්සේගේ නාමයද, මාගේ දෙවියන්වහන්සේගෙන් ස්වර්ගයෙන් බැස එන මාගේ දෙවියන්වහන්සේගේ නගරය වන නව යෙරුසලමගේ නාමයද, මාගේ නව නාමයද ලියන්නෙමි. එළිදරව් 3:7–12.

ෆිලඩෙල්ෆියාට “දාවිද්ගේ යතුර” දෙන ලදී; පුරාතන ඉශ්‍රායෙල්හි ෆිලඩෙල්ෆියානු ඉතිහාසයේදී ඔවුන්ට දාවිද්ගේ පුත්‍රයා දෙන ලදී. එය අනෙක් කරුණු අතර, අල්ෆා සහ ඔමේගා යන—පළමුවැන්නා හා අන්තිමයා—අනාගතවාදී මූලධර්මය නිරූපණය කරයි. එම යතුර “ඉතිහාසවාදය” නම් ක්‍රමවේදය නියෝජනය කරයි. පුරාතන ඉශ්‍රායෙල්ගේ අවසානයේ ෆිලඩෙල්ෆියානු සභාවෙන් නිරූපිත කාලයේදී, බයිබල් අනාගතවාදයේම කර්තෘවරයා යතුර විය. මිලරයිට් ඉතිහාසයේ ෆිලඩෙල්ෆියානු සභාවෙන් නිරූපිත කාලයේදී විලියම් මිලර්ට එම යතුර දෙන ලදී. එම ඉතිහාස දෙක තුළ ක්‍රිස්තුස්වහන්සේ තමන් අබ්‍රහම්ගේ පුත්‍රයන් යැයි සිතූ නමුත් එසේ නොවූ යුදෙව්වන් සමඟ කටයුතු කළහ. මිලර් තමන් ආත්මික යුදෙව්වන් යැයි සිතූ නමුත් එසේ නොවූ ප්‍රොටස්ටන්ට්වරුන් සමඟ කටයුතු කළේය.

> කන් ඇති තැනැත්තා ආත්මයාණන් සභාවන්ට කියන දේ අසත්වා. එළිදරව් 3:13.

“ලාඔදිසෙයා” යනු විනිශ්චයට ලක් වූ ජනතාවක් යන්න අදහස් කරයි; ක්‍රිස්තුස් වහන්සේගේ කාලයේ යුදෙව්වරුන් වූ ලාඔදිසෙයානුවන් අවසානයේ ක්‍රි.ව. 70 දී යෙරුසලමේ විනාශයේදී විනිශ්චය කරනු ලැබූහ. ධර්මභ්‍රෂ්ට ප්‍රොටෙස්ටන්තවාදයේ අවසාන විනිශ්චය ඉරිදා නීති අර්බුදයේදී සිදු වේ; එහෙත් ඔවුන් 1844 වසන්තයේදී පළමු දේවදූතයාගේ පණිවිඩය ප්‍රතික්ෂේප කළ විට තම විනිශ්චය හමු වූ අතර, අනතුරුව දේවීය ලෙස බැබිලෝනියේ දියණියන් ලෙස ප්‍රකාශ කරනු ලැබූහ. එසේ වැටී ගිය ප්‍රොටෙස්ටන්තයන් විමර්ශන විනිශ්චයේ අවසාන දිනවල ලාඔදිසෙයානු ඇඩ්වෙන්ටිස්වාදයට ප්‍රතිරූප වෙති.

දැන් අපි, එළිදරව් පොතෙහි ඇති සභා හත නිවැරදිව භාවිතික සංකේත ලෙස කෙසේ අවබෝධ කරගත හැකිද, සහ අනතුරුව භාවිතිකව කෙසේ අදාළ කළ හැකිද යන්න පිළිබඳ විවිධ මාර්ග කිහිපයක් මූලික වශයෙන් සමාලෝචනය කර ඇත්තෙමු. එහෙත් ඒවා “අති උත්තම අධිකාරිය විසින් අපට දෙන ලද” භාවිතික නීතිවල පසුබිම තුළම අවබෝධ කරගෙන අදාළ කළ යුතුය.

සභා හතට දෙන ලද පණිවිඩ, යොහන් එම පණිවිඩ ලියා තැබූ කාලයේ පැවති සභා හතට දෙන ලද පණිවිඩය. සභා හතට දෙන ලද පණිවිඩ ඉතිහාසය පුරා සියලු සභාවන් සඳහා උපදෙස්ද අනතුරු ඇඟවීම්ද සපයයි. සභා හතට දෙන ලද පණිවිඩ ඉතිහාසය පුරා එක් එක් ක්‍රිස්තියානීන් සඳහාද උපදෙස්ද අනතුරු ඇඟවීම්ද සපයයි. සභා හත, ප්‍රේරිතයන්ගේ කාලයේ සිට ලෝකයේ අවසානය දක්වා ක්‍රිස්තියානි ඉතිහාසය නියෝජනය කරයි. සභා හත, මෝසෙස්ගේ කාලයේ සිට ක්‍රිස්තු වර්ෂ 70 දී යෙරුසලමේ විනාශය දක්වා පුරාණ ඉශ්‍රායෙල්ගේ ඉතිහාසය නියෝජනය කරයි. සභා හත හඳුනාගෙන අදාළ කරගත හැක්කේ, මුල් සභා සතර හා අවසාන සභා තුන අතර ඇති භේදය හඳුනාගැනීම මගිනි.

අපි හඳුනාගෙන සිටින විවිධ අනාවැකිමය අදාළකම් හය අතරින්, ඒම අදාළකම්ම සත් මුද්‍රාවලද නිරූපිතව ඇත.

අපි මෙම සත්‍යයන් ඊළඟ ලිපියේදී විමසා බලමු.

Back to Articles