Article

# Panium - Nambari Kumi na Mbili

Danieli 11:40 na Kufunguliwa Mara Tatu kwa Unabii

Author

Jeff Pippenger

Published

September 12, 2025

Formats

PDF
Word

Aya ya arobaini ya Danieli kumi na moja ni mojawapo ya aya zenye kina zaidi katika Biblia. Inawakilisha kufunuliwa kwa kitabu cha Danieli katika miaka ya 1798, 1989 na 2023. Nyakati hizo tatu ambazo kitabu kilifunguliwa zinatia alama hitimisho la kutawanywa kwa “nyakati saba.” Mwaka 1798 uliashiria hitimisho la miaka elfu mbili mia tano na ishirini ya kutawanywa iliyoanza mwaka 723 KK, wakati Ashuru ilipochukua yale makabila kumi ya kaskazini kwenda utumwani. Mwaka 1989 uliashiria hitimisho la miaka 126 tangu uasi wa 1863, wakati Kanisa la Waadventista Wasabato lilipoitenga rasmi “nyakati saba” za Mambo ya Walawi ishirini na sita. Mwaka 2023 uliashiria hitimisho la siku tatu na nusu za mashahidi wawili wa Ufunuo kumi na moja kuwa wafu katika njia kuu. Katika hitimisho la ile miaka 2,520, (ile miaka 126 na zile siku 3½—zote zikiwa ni ishara za “nyakati saba”), kitabu cha Danieli kilifunuliwa.

Dada White anatufahamisha kwamba mwaka 1798 ilikuwa muhimu kwamba watu waelezwe matukio yanayohusiana na kufungwa kwa mlango wa rehema. Anaporekodi jambo hili, anabainisha historia sambamba, kwa kuwa pia anaonyesha ujumbe wa siku za mwisho kama matukio yanayohusiana na kufungwa kwa mlango wa rehema. Akizungumzia historia ya Wamileraiti anaandika:

> Ilipasa watu waamshwe kuhusu hatari yao; wachochewe kujiandaa kwa matukio ya adhimu yanayohusiana na mwisho wa wakati wa rehema. Pambano Kuu, 310.

Akizungumzia siku za mwisho, anaandika:

> Kabla ya kusulubiwa Kwake, Mwokozi aliwaeleza wanafunzi Wake kwamba angeuawa na kufufuka tena kutoka kaburini, na malaika walikuwepo ili kuyatia maneno Yake akilini na moyoni. Lakini wanafunzi walikuwa wakitarajia ukombozi wa muda kutoka nira ya Warumi, nao hawakuweza kuvumilia wazo kwamba Yeye ambaye matumaini yao yote yaliegemea Kwake apitie kifo cha aibu. Maneno waliyopaswa kuyakumbuka yakafutika akilini mwao; na wakati wa majaribu ulipokuja, uliwakuta hawajajiandaa. Kifo cha Yesu kiliharibu kikamilifu matumaini yao kana kwamba hakuwa amewatangulia kuwaonya. Vivyo hivyo, katika unabii, wakati ujao umefunguliwa mbele yetu kwa uwazi uleule kama ulivyofunuliwa kwa wanafunzi kwa maneno ya Kristo. Matukio yanayohusiana na mwisho wa muda wa rehema na kazi ya maandalizi kwa wakati wa taabu yamewasilishwa kwa uwazi. Lakini makutano wengi hawana uelewa wa kweli hizi muhimu zaidi ya kana kwamba hazijawahi kufunuliwa. Shetani anakesha ili kunyakua kila athari ambayo ingewafanya wawe na hekima ya wokovu, na wakati wa taabu utawakuta hawako tayari. Pambano Kuu, 595.

Ujumbe wa Wamileraiti ulifunuliwa mwaka 1798, nao uliwasilisha “matukio yanayohusiana na kufungwa kwa mlango wa rehema.” Anapozungumza juu ya siku za mwisho, anatumia historia ya wanafunzi kuonyesha kwamba “matukio yanayohusiana na kufungwa kwa mlango wa rehema” ndiyo yanayowafanya watu wawe na hekima kwa ajili ya wokovu, lakini hayafahamiwi. Ujumbe uliofunuliwa katika miaka ya 1798, 1989 na 2023 ulikuwa ujumbe uliobainisha “matukio yanayohusiana na kufungwa kwa mlango wa rehema.”

Aya ya arobaini inawakilisha mstari wa kihistoria wakati kitabu cha Danieli kinapofunguliwa mihuri mara tatu. Mwaka 1798 maono ya Danieli ya Mto Ulai, yanayowakilisha sura za saba hadi tisa, yalifunguliwa mihuri. Mwaka 1989 maono ya Danieli ya Mto Hidekeli, yanayowakilisha sura za kumi hadi kumi na mbili, yalifunguliwa mihuri. Mwaka 2023 historia iliyofichwa ya aya ya arobaini ya Danieli sura ya kumi na moja ilifunguliwa mihuri.

Historia ya aya ya arobaini inawakilisha kipindi cha kuanzia 1798 hadi sheria ya Jumapili ya aya ya arobaini na moja, ambacho ni historia ya Marekani, ambayo pia ni mnyama wa nchi wa Ufunuo kumi na tatu, nabii wa uongo wa Ufunuo kumi na sita, na ufalme wa sita katika unabii wa Biblia. Historia hiyo hiyo inayowakilishwa katika aya ya arobaini ya Danieli kumi na moja pia inawakilishwa katika aya moja katika kitabu cha Ufunuo.

> Nami nikaona mnyama mwingine akipanda kutoka katika nchi; naye alikuwa na pembe mbili kama za mwanakondoo, naye akanena kama joka. Ufunuo 13:11.

Aya hii, kama ilivyo katika aya ya arobaini, ni historia inayaanza na Sheria za Wageni na Uchochezi za 1798 na kuishia katika sheria ya Jumapili wakati taifa linaposema kama joka, historia inayaanza wakati Roma ya kipapa inaondolewa kwenye kiti cha enzi na kuishia wakati Roma ya kipapa inarejeshwa kwenye kiti cha enzi. Historia inayowakilishwa na Ufunuo 13:11 pamoja na Danieli 11:40 inaanza kwa kuondolewa kwa ufalme wa tano wa unabii wa Biblia na kuishia kwa kuondolewa kwa ufalme wa sita wa unabii wa Biblia.

Miaka "sabini" ambayo Babeli ilitawala kama ufalme wa kwanza wa unabii wa Biblia hadi ufalme wa pili wa unabii wa Biblia inawakilisha historia ya aya ya arobaini kuanzia 1798 hadi sheria ya Jumapili.

> Tena itakuwa katika siku hiyo, kwamba Tiro atasahaulika miaka sabini, sawasawa na siku za mfalme mmoja; baada ya mwisho wa miaka sabini Tiro ataimba kama kahaba. Twaa kinubi, uzunguke mjini, wewe kahaba uliyekuwa umesahauliwa; piga kwa utamu, imba nyimbo nyingi, ili upate kukumbukwa. Tena itakuwa baada ya mwisho wa miaka sabini, kwamba Bwana atamwangalia Tiro, naye atarudia ujira wake, naye atafanya uasherati na falme zote za ulimwengu juu ya uso wa nchi. Isaya 23:15–17.

Historia ya 1798 hadi sheria ya Jumapili pia ni historia ya wakati ambapo kahaba wa Tiro anasahauliwa, kama ilivyorekodiwa katika Isaya sura ya ishirini na tatu, ambayo inaeleza kipindi hicho kama "miaka sabini" na kama "siku za mfalme mmoja." Kuanzia Nebukadneza hadi Belshaza, ufalme wa kwanza katika unabii wa Biblia ulitawala, hivyo ukiwa kielelezo cha ufalme wa sita katika unabii wa Biblia, ambao ulianza kama mwanakondoo lakini ukaishia kunena kama joka. Nebukadneza anawakilisha mfuasi wa mwanakondoo na Belshaza mfuasi wa joka.

Historia kuanzia 1798 hadi sheria ya Jumapili pia ni historia ya malaika watatu wa Ufunuo sura ya kumi na nne, inayoanza na matengenezo ya wafuasi wa Miller na kuishia na matengenezo ya wale mia moja arobaini na nne elfu. Ujumbe wa malaika watatu ni ujumbe wa saa ya hukumu. Wafuasi wa Miller walitangaza matukio yaliyohusiana na kufunguliwa kwa hukumu, na wale mia moja arobaini na nne elfu hutangaza matukio yanayohusiana na kufungwa kwa mlango wa rehema.

Matukio yanayohusishwa na mwisho wa muda wa rehema yameonyeshwa katika mistari ya ndani na ya nje ya unabii, na matukio hayo hutokea kimsingi katika historia inayowakilishwa na aya ya arobaini ya Danieli kumi na moja. Matukio ya aya ya arobaini hufikia kikomo kwenye sheria ya Jumapili nchini Marekani, kwa hiyo matukio ya kukusanywa kwa mwisho kwa watoto wengine wa Mungu ambao bado wamo Babeli hayaonyeshwi katika aya ya arobaini; hata hivyo, krisi ambayo wakati huo inaukabili ulimwengu imetamatika tu nchini Marekani. Matukio hayo yanawakilisha hukumu juu ya Marekani na utakaso wa kanisa la Mungu kabla ya kanisa kuinuliwa kama bendera.

Matukio ya ndani yanayohusiana na mwisho wa kipindi cha rehema yanabainisha kazi ya Kristo kama Kuhani Mkuu katika kukamilisha siri ya Mungu miongoni mwa watu Wake wa siku za mwisho. Matukio ya nje yanabainisha jukumu la Marekani katika kurejeshea Upapa mamlaka. Historia yote ya Marekani kama ufalme wa sita katika unabii wa Biblia, na historia yote ya Laodikia, hutokea wakati wa historia inayowakilishwa na aya ya arobaini.

Mistari ya ndani na ya nje katika aya ya arobaini yanawakilishwa na pembe mbili za mnyama atokaye katika nchi. Pembe ya Mfumo wa Jamhuri ni mstari wa nje na pembe ya Uprotestanti ni mstari wa ndani. Mistari yote miwili yapo katika historia ya ufalme wa sita, na mwishoni mwa historia ya ufalme wa sita hukumu ya Mungu inaleta juu ya pembe zote mbili, pembe ya Uprotestanti na pembe ya Mfumo wa Jamhuri. Ujumbe unaotambua matukio yanayohusiana na mwisho wa wakati wa rehema ndio ujumbe unaotambua matukio yanayoletwa juu ya Marekani inapojaza kikombe chake cha wakati wa rehema. Ujumbe unaotambua matukio yanayohusiana na mwisho wa wakati wa rehema pia ndio ujumbe unaotambua matukio yanayoletwa juu ya Uadventista wa Sabato inapojaza kikombe chake cha wakati wa rehema.

Ndani ya historia ya aya ya arobaini kuna nyakati tatu ambazo kitabu cha Danieli kinafunuliwa, na kila moja ya mara hizo tatu huzalisha mstari wa ndani na wa nje unaowasilisha matukio yanayohusiana na kufungwa kwa mlango wa rehema. Kila moja ya alama tatu za njia hutanguliwa na kutawanyika kwa nyakati saba. Kwa hiyo aya ya arobaini inawakilisha historia kuanzia 1798 hadi sheria ya Jumapili, na alama za kinabii ndani ya historia hiyo ni “matukio yanayohusiana na kufungwa kwa mlango wa rehema.” Ndani ya historia ya aya ya arobaini, mstari wa ndani unawakilisha mabadiliko kutoka Filadelfia hadi Laodikia mwanzoni, na mabadiliko kutoka Laodikia hadi Filadelfia mwishoni. Mwanzo uliwakilisha harakati ya urekebisho kama ilivyoonyeshwa na mfano wa mabikira kumi, ambao uliashiria harakati ya urekebisho mwishoni iliyotimiza pia mfano huo kwa maana halisi kabisa.

Harakati ya Millerite ya Filadelfia ilianza kwa utimilifu wa "nyakati saba" za Mambo ya Walawi ishirini na sita mwaka 1798, na kisha utimilifu mwingine wa "nyakati saba" tarehe 22 Oktoba, 1844. Kufikia angalau mwaka 1856, James White na Dada White wote walitambua harakati hiyo kuwa katika hali ya Laodikia. Katika mwaka huohuo nuru mpya juu ya "nyakati saba" iliwasilishwa katika chapisho rasmi la kanisa ambalo halikuwahi kukamilishwa. "Nyakati saba" zilitimizwa mwaka 1798, na baadaye William Miller aligundua "mwanzo wa mnyororo wa ukweli" kama alivyokiita Dada White, na mwanzo wa mnyororo wa ukweli ulikuwa "nyakati saba." Mwaka 1798 ulikuwa utimilifu wa "nyakati saba"; baada ya hapo Miller akafanya ugunduzi wake wa msingi wa "nyakati saba" wakati kitabu cha Danieli kikifunguliwa. Baada ya hapo, tarehe 22 Oktoba, 1844 inaashiria utimilifu mwingine wa "nyakati saba", ambao kisha ulifuatwa na mpito wa harakati hiyo kutoka Filadelfia hadi Laodikia katika mwaka huohuo ambapo nuru mpya juu ya "nyakati saba" iliachwa bila kukamilishwa. Mwaka 1863, kile kilichokuwa harakati ya Millerite ya Filadelfia hadi 1856 ilipojigeuza kuwa harakati ya Millerite ya Laodikia, kiligeuka kuwa kanisa lililosajiliwa kisheria, kwa kiasi kikubwa kutokana na hoja na shinikizo za Vita vya wenyewe kwa wenyewe na kwa kulinda vijana wa kanisa. Harakati hiyo ilimalizika mwaka 1863 ilipokuwa kanisa. Miaka saba kabla, mwaka 1856, Laodikia iliweka kando ujumbe wa nuru mpya juu ya mada ileile ambayo ndiyo ilikuwa ugunduzi wa kwanza wa kinabii wa William Miller.

Harakati ya Millerite na nuru iitwayo “mwanzo wa mnyororo wa ukweli,” nuru ya “nyakati saba,” ilifunuliwa kwa uongozi wa harakati ya Laodikia ambao hatua kwa hatua waliweka kando hamu ya kudumisha “nyakati saba,” na mwishoni mwa miaka saba (“nyakati saba”) mwaka 1863, kulitolewa chati mpya na ujumbe wa kinabii bila marejeo yoyote kwa “nyakati saba.”

Mnamo 1863, hitimisho la unabii wa miaka sitini na tano wa Isaya lilifikia kikomo pale pale lilipoanzia, yaani kwa vita vya wenyewe kwa wenyewe kati ya kaskazini na kusini. Suala la utumwa mnamo 1863 lilikuwa limefananishwa na utekwa wa falme zote mbili, ya kaskazini na ya kusini, katika utimilifu wa “nyakati saba”, na utumwa ambao Waisraeli walichukuliwa ndani yake uliwakilisha vyema masuala ya utumwa mwishoni. Mwaka 1863 unawakilisha mwisho wa muundo wa kinabii uliotegemea unabii wa miaka sitini na tano wa Isaya.

> Hivi ndivyo asemavyo Bwana Mungu, haitasimama, wala haitatukia. Maana kichwa cha Shamu ni Dameski, na kichwa cha Dameski ni Resini; na baada ya miaka sitini na mitano Efraimu atavunjika, asiwe taifa. Na kichwa cha Efraimu ni Samaria, na kichwa cha Samaria ni mwana wa Remalia. Kama hamtaamini, hakika hamtathibitika. Isaya 7:7-9.

Ikiwa imeeleweka ipasavyo, unabii huu unaoanza mwaka 742 KK unatambua alama tatu za njia ndani ya kipindi cha miaka sitini na tano. Mbili kati ya alama hizo za njia zinabainisha sehemu za kuanzia za miaka elfu mbili mia tano na ishirini ya utekwa na utumwa kwa falme zote mbili za Israeli, ya kaskazini na ya kusini. Mwaka 742 KK falme za kaskazini na kusini zilihusika katika vita vya wenyewe kwa wenyewe, na makabila kumi ya kaskazini yalikuwa yameunda muungano na Siria ili kuvamia ufalme wa kusini wa Yuda. Miaka kumi na tisa baadaye, mwaka 723 KK, makabila kumi ya kaskazini yalichukuliwa utumwani na Waashuru. Miaka arobaini na sita baadaye, mwaka 677 KK, Waashuru walimteka Manase na kumpeleka Babeli. Miaka elfu mbili mia tano na ishirini baada ya 723 KK inafikia mwaka 1798, wakati wa mwisho na mwanzo wa aya ya arobaini. Miaka arobaini na sita baadaye, “mara saba” dhidi ya ufalme wa kusini uliokuwa umeanza mwaka 677 KK ulimalizika mwaka 1844. Miaka kumi na tisa baadaye, mwaka 1863, sifa za kinabii za 742 KK zinatimia kwa kila herufi. Vita vya wenyewe kwa wenyewe kati ya falme za kaskazini na kusini vinaendelea mwaka 742 KK na mwaka 1863. Mwaka 742 KK unabii uliotolewa na Isaya kwa mfalme mwovu Ahazi ulihusu utumwa uliokuwa ukikaribia kuwakumba falme zote mbili, ya kaskazini na ya kusini, na mwaka 1863, katikati kabisa ya Vita vya wenyewe kwa wenyewe, Rais Lincoln alitangaza Tamko la Ukombozi na kuanzisha mchakato wa kumaliza utumwa. Onyo alilopewa mfalme mwovu Ahazi mwaka 742 KK lilipewa katika nchi tukufu halisi likiwa kielelezo cha ujumbe uliotolewa na Lincoln katika nchi tukufu ya kiroho.

Miaka saba baada ya kuchapishwa kwa ujumbe wa “mara saba” wa Hiram Edson mwaka 1856, Uadventista ulitoa chati ya 1863 iliyoondoa mafundisho ya Wamileraiti ya mara saba, hivyo ikiweka mashakani vifungu vingi ambavyo Ellen White anafundisha kwamba tunapaswa kurudia ujumbe wa Wamileraiti, na pia kwamba tunapaswa kuutetea ujumbe huo dhidi ya mashambulizi. Mwaka huohuo wakawa kanisa lililosajiliwa kisheria. Kuna mengi zaidi yanayoweza kuandikwa kuhusu 1863 na athari zake za kinabii, lakini ninachobainisha hapa ni kwamba kuna mashahidi kadhaa, wa ndani na wa nje, wanaotambua uasi wa 1863, iwe ni uasi wa nje uliohusisha majimbo ya kusini, au uasi wa ndani wa kukataa ukweli wa msingi wa kwanza. 1863 ni mojawapo ya matukio ndani ya historia ya aya ya arobaini yanayowakilisha alama ya njia inayounda “matukio yanayohusiana na kufungwa kwa muda wa rehema.”

Mwaka 1863 unalingana na mwanzo wa miaka arobaini jangwani kwa Waisraeli wa kale wa kimwili. Mwisho wa miaka hiyo arobaini, Yoshua aliwaongoza Waisraeli wa kale kuingia Nchi ya Ahadi, wakaangusha Yeriko na wakatamka laana kwa yeyote atakayeijenga upya Yeriko. Mwaka 1863 uongozi wa Uadventista wa Laodikia uliijenga upya Yeriko. Mwaka 1863 unawakilishwa katika mwanzo na mwisho wa miaka arobaini jangwani. Mwaka 1863 ni alama ya njia ya kinabii inayounganisha pamoja historia ya mistari ya nje na ya ndani ya aya ya arobaini. Kuna kanisa la saba, "kanisa lililohukumiwa" kama neno "Laodikia" linavyomaanisha, linaloingia katika kipindi kinachowakilishwa na kizazi kizima kinachokufa jangwani. Wakati huohuo, rais wa kwanza wa Chama cha Republican anatekeleza kazi ya kuwaweka huru watumwa, hivyo akitoa kielelezo cha Marais wa mwisho wa Chama cha Republican ambao wataweka sheria ya kijeshi katika kipindi cha mgogoro kinachopelekea kile ambacho uvuvio unakiita "uharibifu wa taifa."

Katika alama za njia za mwanzo, alama za njia za mwisho zimewakilishwa, na matukio yanayohusiana na mwisho wa hukumu yalionyeshwa kwa mfano katika matukio yanayohusiana na mwanzo wa hukumu. Uasi uliotokea Kadeshi kwa kukataa ujumbe wa Yoshua na Kalebu mwanzoni mwa miaka arobaini ulikuwa kielelezo cha uasi wa Musa alipougonga Mwamba huko Kadeshi mwishoni mwa miaka arobaini. Mwaka 1863 unatambulisha sheria ya Jumapili ambako Laodikia inatapikwa kutoka katika kinywa cha Bwana, na ambako wazee ishirini na watano huko Yerusalemu wanasujudia jua katika Ezekieli sura ya nane, na ambako Shilo inarudiwa juu ya wale wanaotumainia maneno ya uongo, "sisi ni hekalu la Bwana."

Tutaendelea na utafiti huu wa Panium katika makala inayofuata.

Back to Articles