Article

# Kitabu cha Yoeli na Kanisa la Waadventista Wasabato la Laodikia - Nambari ya Nne

Nambari Nne

Author

Jeff Pippenger

Published

December 7, 2025

Formats

PDF
Word

Katika Isaya ishirini na nane, "wanaume wenye dharau wanaotawala" "Yerusalemu" wamewakilishwa kama "walewi wa Efraimu," na kama "taji la kiburi." "Taji" linawakilisha uongozi na "kiburi" kinawakilisha tabia ya kishetani.

Walevi wanatofautishwa na masalia ("mabaki") ambao wanakuwa "taji la utukufu" wa Mungu, kwa kuwa wakati wa mvua ya mwisho Bwana huanzisha "ufalme wa utukufu" wake, kama ilivyoonyeshwa kwa mfano kupitia kuanzishwa kwa "ufalme wa neema" msalabani. Ufalme wa neema msalabani unatoa kielelezo cha ufalme wa utukufu wakati wa sheria ya Jumapili. Mvua ya mwisho ilianza mnamo 9/11, wakati kutia muhuri kwa wale laki moja na arobaini na nne elfu na hukumu ya walio hai kulipoanza.

> Niliona kwamba kila kitu kinaangalia kwa makini sana na kuelekeza kwa nguvu mawazo yake kwenye mgogoro unaokaribia ulioko mbele yake. Dhambi za Israeli lazima ziende katika hukumu mapema. Kila dhambi lazima iungamwe katika patakatifu, ndipo kazi itasonga mbele. Hilo lazima lifanywe sasa. Masalia katika wakati wa taabu watalia, “Mungu wangu, Mungu wangu, kwa nini umeniacha?”

> Mvua ya masika inakuja juu ya wale walio safi—basi wote hao wataipokea kama hapo kwanza.

> Malaika wanne watakapoachilia, Kristo atasimamisha ufalme wake. Hakuna anayepokea mvua ya masika ila wale wanaofanya yote wawezayo. Kristo angetusaidia. Wote wangeweza kuwa washindi kwa neema ya Mungu, kupitia damu ya Yesu. Mbingu yote ina nia katika kazi hiyo. Malaika wana nia. Spalding na Magan, 3.

Pepo nne za Ufunuo pia zinawakilishwa na Isaya kama upepo mkali uliokuwa umezuiliwa katika siku ya upepo wa mashariki, kama vile pepo nne za mizozo katika Ufunuo zinavyoshikiliwa na malaika wanne. Pepo nne hizo zimetambuliwa na Dada White kama “farasi mwenye hasira anayetaka kujitoa huru” akileta “mauti na uharibifu.” Pepo nne hizi zinaachiliwa hatua kwa hatua, kuanzia 9/11, kisha zikazidishwa sana wakati wa sheria ya Jumapili, na hatimaye kuachiliwa kabisa wakati mlango wa rehema wa wanadamu unafungwa.

## Kuachiliwa na Kuzuiwa

Parapanda ya saba, ambayo pia ni ole wa tatu, inayotangaza kukamilika kwa fumbo la Mungu, ilipigwa kinabii wakati wa 9/11 wakati Uislamu uliachiliwa kisha ukazuiwa kinabii na George W. Bush baada ya 9/11. Mama wa Uislamu, Hagari, mama yake Ismaeli, ni ishara ya kizuizi na kuachiwa. Aliachiliwa na Sara ili azaliane na Ibrahimu kwa ruhusa ya Sara, kisha kwa sababu ya wivu akazuiwa na Sara, jambo lililomsababisha Hagari kukimbia, hadi malaika akamzuia Hagari asikimbie na kumwambia arudi. Baada ya kuzaliwa kwa Isaka, mzozo wa Hagari na Sara uliendelea hadi Ibrahimu akamfukuza yule mjakazi, hivyo kuweka kizuizi kingine juu yake.

Malaika wanne wa Uislamu waliachiliwa mwanzoni mwa unabii wa miaka mia tatu tisini na moja na siku kumi na tano wa Ufunuo sura ya tisa aya ya kumi na tano, na kisha wakazuiliwa tarehe 11 Agosti 1840.

> Na yule malaika wa sita akapiga tarumbeta, nami nikasikia sauti kutoka kwenye pembe nne za madhabahu ya dhahabu iliyo mbele za Mungu, ikimwambia yule malaika wa sita aliyekuwa na tarumbeta, “Fungua wale malaika wanne waliokuwa wamefungwa kwenye mto mkubwa Frati.” Na wale malaika wanne wakafunguliwa, waliokuwa wameandaliwa kwa saa moja, na siku moja, na mwezi mmoja, na mwaka mmoja, ili wauwe theluthi ya wanadamu. Ufunuo 9:13-15.

Baada ya Uislamu wa ole wa tatu kuachiliwa ili kushambulia mnamo 9/11, George W. Bush alianzisha vita yake ya kimataifa dhidi ya ugaidi na akaweka kizuizi dhidi ya Uislamu. Kutajwa kwa mara ya kwanza kwa Ishmaeli, ishara ya Uislamu, kunaonyesha kwamba wazao wa Ishmaeli wangekuwa dhidi ya kila mtu na kila mtu angekuwa dhidi yao.

> Malaika wa Bwana akamwambia, Tazama, u mja mzito, nawe utazaa mwana wa kiume, nawe utamwita jina lake Ishmael; kwa sababu Bwana amesikia mateso yako. Naye atakuwa mtu wa porini; mkono wake utakuwa dhidi ya kila mtu, na mkono wa kila mtu utakuwa dhidi yake; naye atakaa mbele ya ndugu zake wote. Mwanzo 16:11, 12.

Uislamu ndiyo nguvu mwishoni mwa dunia ambayo ‘mkono wa kila mtu’ utakuwa dhidi yake, na Uislamu utakuwa dhidi ya kila mtu, kama inavyotimizwa kikamilifu leo. Kazi mahsusi ya Uislamu kama ishara ya unabii ni kuleta vita vya dunia. Mada hii inathibitishwa na simulizi ya Eliya, Yohana Mbatizaji, na inawakilishwa kama ‘kuwakasirisha mataifa’ katika kitabu cha Ufunuo.

> "'Kuanza kwa wakati huo wa taabu,' kunakotajwa hapa hakurejelei wakati ambapo mapigo yataanza kumwagwa, bali kipindi kifupi tu kabla hayajamwagwa, wakati Kristo yuko katika patakatifu. Wakati huo, kazi ya wokovu ikihitimishwa, taabu itakuwa ikiikumba dunia, na mataifa yatakuwa na hasira, lakini yatadhibitiwa ili yasizuie kazi ya malaika wa tatu. Wakati huo 'mvua ya masika,' au burudisho litokalo mbele za Bwana, itakuja ili kutoa nguvu kwa sauti kuu ya malaika wa tatu, na kuwaandaa watakatifu kusimama katika kipindi ambacho mapigo saba ya mwisho yatamwagwa." Early Writings, 85.

Katika "siku" ambapo mvua ya baadaye inanyesha, Kristo anaanzisha ufalme wake wa utukufu kama inavyoonyeshwa katika kitabu cha Danieli.

> Na katika siku za wafalme hao Mungu wa mbinguni atausimamisha ufalme ambao hautaangamizwa kamwe; wala ufalme huo hautaachiwa watu wengine; bali utavunja vipandevipande na kuangamiza falme hizi zote, nao utasimama milele. Danieli 2:44.

Katika "siku" ambazo Kristo atakaposimamisha ufalme wake wa utukufu, wale ambao ni "taji" la utukufu wa Kristo wanatofautishwa na walevi wanaovaa "taji" la kiburi. "Maono" ya Habakuki yaliyopaswa kuandikwa na kufanywa wazi juu ya "vibao" yanaonyesha kwa uwazi ushuhuda wa kihistoria wa kweli za msingi za Uadventista. Katika ushuhuda wa Habakuki, makundi mawili ya Yoeli ya aidha "kiburi" au "utukufu" yanawakilishwa kama kundi linalohesabiwa haki kwa imani au linaloinuliwa kwa kiburi. Aya ya nne ya sura ya pili inazungumzia makundi hayo mawili, nayo yanafanana na mfano maarufu wa farisayo na mtoza ushuru. Mtoza ushuru alirudi nyumbani amehesabiwa haki, na "nafsi" ya farisayo "si nyoofu" kwa kuwa "imeinuka."

> Tazama, roho yake iliyoinuliwa si nyoofu ndani yake; bali mwenye haki ataishi kwa imani yake. Habakuki 2:4.

Katika aya inayofuata Habakuku anatambua kundi ambalo mioyo yao imeinuliwa kwa kiburi kuwa ni walevi, hivyo akiunganisha walevi wa Isaya na wa Habakuku na "kiburi."

> Naam, tena, kwa sababu hupotoka kwa mvinyo, ni mtu mwenye kiburi, wala hasikai nyumbani; huipanua tamaa yake kama kuzimu, naye ni kama mauti, wala hashibi, bali hukusanya kwake mataifa yote, na hujilimbikizia watu wote. Habakuki 2:5.

Ya kukumbukwa ni kwamba mistari hii katika Habakuki haikutimia tu katika historia ya Wamillerite, bali utimilifu wake ulikuwa mada ya kawaida kwa wote wawili, Ellen White na waanzilishi wa mapema wa Uadventista. Wale waliohesabiwa haki kwa imani inayowakilishwa katika mstari wa nne wa historia ya Wamillerite walikuwa wale waliovumilia mgogoro wa kukatishwa tamaa ya kwanza, uliotia alama wakati wa kusubiri na kuwasili kwa ujumbe wa malaika wa pili uliotangaza kuanguka kwa Babeli. Wamillerite walielewa ndani ya historia hiyo ya majaribu kwamba watu wa agano wa zamani, ambao kihistoria walikuwa Waprotestanti, walikuwa wamekuwa binti za Babeli. Waprotestanti hao walikuwa wale wanaowakilishwa na kanisa la Sardi, wakiwakilisha watu wa agano, kwa maana walikuwa na “jina”, ishara ya tabia na uhusiano wa agano, lakini walikuwa wafu.

> Na kwa malaika wa kanisa lililoko Sardi andika; Haya ndiyo anenayo yeye aliye na Roho saba za Mungu, na nyota saba; Nayajua matendo yako, ya kuwa una jina la kuwa hai, nawe umekufa. Ufunuo 3:1.

Katika mchakato wa kujaribiwa wa mwaka 1844 uliyoanza Aprili 19 na baadaye kuisha Oktoba 22—wale walioshindwa mchakato huo wa kujaribiwa walijikweza kwa kiburi, na iwapo tungezisoma tu aya zinazofuata aya ya tano, tabia ya kiburi cha kibinadamu inaonyeshwa pale kwa mfano wa jeuri ya kipapa na kujikweza. Inaishia katika aya ya ishirini ambapo inatangazwa kwamba Bwana yumo katika hekalu lake takatifu, dunia yote na inyamaze kimya.

> Lakini Bwana yuko katika hekalu lake takatifu; nchi yote na inyamaze kimya mbele zake. Habakuki 2:20.

Aya ya pili ya Habakuki sura ya pili inabainisha kukatishwa tamaa kwa mara ya kwanza tarehe 19 Aprili 1844, na sura hiyo inaishia katika aya ya ishirini, ambayo kwa wazi inaashiria tarehe 22 Oktoba 1844, wakati Bwana alikuja ghafla hekaluni Mwake.

## Ujio mara nne tarehe 22 Oktoba 1844 (mstari juu ya mstari)

> Kuja kwa Kristo kama Kuhani Mkuu wetu hadi Patakatifu pa Patakatifu, kwa ajili ya utakaso wa patakatifu, kama ilivyoletwa wazi katika Danieli 8:14; kuja kwa Mwana wa Adamu kwa yule Mzee wa Siku, kama ilivyoonyeshwa katika Danieli 7:13; na kuja kwa Bwana katika hekalu lake, kulikotabiriwa na Malaki, ni maelezo ya tukio lile lile; na hili pia limewakilishwa na kuja kwa bwana-arusi kwenye arusi, kama lilivyoelezwa na Kristo katika mfano wa wanawali kumi, wa Mathayo 25.

Aya ya tatu na ya nne zinabainisha makundi mawili yanayozalishwa na mchakato wa kujaribiwa uliotajwa katika aya ya pili hadi ya ishirini, mchakato wa kujaribiwa wa Aprili 19, 1844 hadi Oktoba 22, 1844. Aya ya nne hadi ya kumi na tisa zinahusu mamlaka ya kipapa, isipokuwa aya ya kumi na nne inayohusu historia inayofuata kushuka kwa malaika wa Ufunuo sura ya kumi na nane mnamo 9/11.

> Kwa maana dunia itajazwa na maarifa ya utukufu wa Bwana, kama maji yafunikavyo bahari. Habakuki 2:14.

Katika kipindi cha kujaribiwa cha malaika wa pili katika historia ya Millerite, makundi mawili ya waabudu yaliibuka, na baadaye yakajidhihirisha katika mgogoro wa tarehe 22 Oktoba 1844. Tabia ya waovu katika kifungu hicho ni tabia ya upapa, na katika kipindi hicho cha kujaribiwa, Wamillerite waaminifu walikuja kutangaza kwa kuafikiana na ujumbe wa malaika wa pili kwamba Kanisa la Kiprotestanti lilikuwa limekuwa binti za Roma kupitia kukataa kwao ujumbe wa Millerite. Mjadala uliodhihirika kati ya mwanzo tarehe 19 Aprili na mwisho tarehe 22 Oktoba ndiko tabia inapodhihirika—iwe kama mlevi mwenye kiburi wa divai ya Babeli, kama Belshaza, au kama mtu ambaye, kama Danieli mbele ya Belshaza, alihesabiwa haki kwa imani yake. Mjadala huo ndiko tamthilia inapoendelea ambayo huizamsha dunia kwa uhalisia wa milele unaohusishwa na ujumbe wa malaika wa tatu. Mandhari ya mlevi dhidi ya aliyehesabiwa haki imewekwa katika muktadha wa hoja kuhusu jinsi dunia inavyoangaziwa juu ya masuala hayo, "Kwa maana dunia itajaa maarifa ya utukufu wa Bwana, kama maji yanavyoifunika bahari." Kuangaziwa huko kulianza 9/11.

Mwishoni mwa historia inayowakilishwa katika Habakuki sura ya pili, Bwana alikuja ghafla kwenye hekalu Lake tarehe 22 Oktoba 1844. Alifanya hivyo kutimiza unabii alioutoa kama Palmoni katika aya ya kumi na nne ya Danieli sura ya nane.

## Palmoni

Siku ya kumi ya mwezi wa saba wa kalenda ya Biblia, ambayo mnamo mwaka 1844 iliangukia siku ya ishirini na mbili ya mwezi wa kumi, Habakuki 2:20 ulitimia, na nambari ya kiishara “220” yaweza kuonekana katika marejeo ya “sura na mstari” yanayotambulisha mabadiliko ya kipindi katika kazi ya Kristo katika patakatifu pa mbinguni. Sifa ya kinabii ya wale mia moja arobaini na nne elfu ni kwamba ni wale wamfuatao Mwanakondoo popote aendako. Kumfuata Kristo kunamaanisha kumfuata katika Neno lake.

Katika Neno Lake, nambari "220" kwa njia ya mfano inawakilisha mchanganyiko wa uungu na ubinadamu, na kazi yenyewe ambayo Kristo alianza katika tarehe hiyo ilikuwa kazi ya kuunganisha uungu Wake na ubinadamu. Mwaka 1844, tarehe ishirini na mbili ya mwezi wa kumi, au kwa mfano ishirini na mbili mara kumi sawa na "220" (22 X 10 = 220), au unaweza kusema, katika tarehe ileile inayolingana kwa mfano na "220," Habakuki "2:20" ilitimia wakati Kristo alihamia kutoka Patakatifu kwenda Patakatifu pa Patakatifu ili kuanza hukumu ya uchunguzi.

Palmoni, Nambari ya Ajabu, yumo ndani ya ‘swali na jibu’ ambalo ndilo nguzo kuu ya Uadventista, na Waadventista wengi hawafahamu kabisa ukweli huo.

> Andiko ambalo, kuliko mengine yote, lilikuwa msingi na nguzo kuu ya imani ya Adventi lilikuwa tamko hili: ‘Hata siku elfu mbili na mia tatu; ndipo patakatifu patatakaswa.’ [Danieli 8:14.] Mzozo Mkubwa, 409.

Danieli sura ya nane, aya ya kumi na tatu na ya kumi na nne, zinajumuisha swali katika aya ya kumi na tatu linalofuatiwa na jibu katika aya ya kumi na nne. Neno la Kiebrania Palmoni limetafsiriwa kama "yule mtakatifu fulani" katika aya ya kumi na tatu, na jina hilo mahususi la Kristo linamaanisha mwenye kuhesabu wa ajabu au mwenye kuhesabu wa siri.

Ellen White anapotambua kwamba aya ya kumi na nne ndiyo nguzo kuu na msingi wa Uadventista, anaweka msisitizo wa kimungu juu ya swali na jibu la aya hizi mbili, ambavyo vinadai kwamba Kristo, kama Mhesabunaji wa Ajabu, lazima awe rejeleo kuu. Dada White alisisitiza mara kwa mara umuhimu wa kumtazama Kristo kama ukweli wa kiini wa kifungu chochote, na katika aya ya kumi na tatu na ya kumi na nne kuna kuonekana kwa moja kwa moja kwa Kristo - "yule mtakatifu fulani" - ambaye ni Palmoni.

Uadventista ulipokataa “mara saba” za Walawi ishirini na sita mwaka 1863, ulijifumbia macho kuhusu Palmoni, kwa kuwa muundo wa kinabii wa swali na jibu unategemea uhusiano kati ya “mara saba” za Musa na “siku elfu mbili mia tatu” za Danieli. “Mara saba” za Musa, yaani miaka elfu mbili mia tano na ishirini, na “jioni na asubuhi elfu mbili mia tatu” za Danieli, yaani miaka elfu mbili mia tatu, uhusiano wao wa kinabii unathibitishwa na wakati, ambao unawakilishwa na nambari, na yule Mwenye Kuhesabu wa Ajabu yuko katikati ya swali na jibu, ambavyo ni nguzo kuu ya Uadventista. Wale ambao huenda wamesoma maandishi ya Josephus wanaweza kukumbuka hoja zake za kimantiki zinazotambua mambo mawili maalum yaliyoundwa na Mungu. Moja lilikuwa lugha ya Kiebrania na lingine lilikuwa muda unaoweza kupimika, ambao nao unahitaji hisabati.

Aya ya kumi na tatu inauliza "Hata lini?" Aya hiyo haiulizi "lini," inauliza "hata lini?" Iwapo swali linahusu muda unaochukua (hata lini?) au iwapo swali linahusu wakati maalum (lini?) ni jambo muhimu kwa kuelewa kwa usahihi. Jibu la swali katika aya ya kumi na nne linaweza kuwa kubainisha wakati maalum, au kipindi cha muda, na huenda vyote viwili; lakini lolote jibu litakalokuwa, lazima liwekwe ndani ya muktadha wa swali la aya ya kumi na tatu. Ili kuligawa neno kwa usahihi, yaani, kuelewa kwa usahihi jibu la aya ya kumi na nne, kunahitaji uelewa sahihi wa muktadha wa swali. Je, ni "lini" au "ndipo"?

Walewi wa Efraimu hufundisha kwa namna isiyo dhahiri kwamba aya ya kumi na nne inatambua wakati maalum, ambao wao wanautaja kuwa ni tarehe 22 Oktoba 1844, na wanapofanya hivyo wanaweza kabisa kurejelea kifungu tulichonukuu hivi punde kutoka The Great Controversy, lakini Neno la Mungu halibadiliki kamwe wala halishindwi. Swali la “kwa muda gani” linabainisha urefu wa muda, si wakati maalum. Tarehe 22 Oktoba 1844 ilianza kipindi cha hukumu ya uchunguzi, na kweli zinazohusiana na kazi hiyo zinawakilisha injili ya milele na ni muhimu zaidi kuliko tu tarehe ilipoanza.

Sarufi ya Kiebrania iko wazi, na maana hiyo hiyo ilitafsiriwa katika Tafsiri ya King James. Siyo tu kwamba sarufi inaweka kwa uwazi swali hilo katika muktadha wa muda unaochukua, bali swali “kwa muda gani” ni ishara ya unabii wa kibiblia. Inaweza kudhihirishwa kwa ushuhuda kadhaa kwamba swali “kwa muda gani” kama ishara linawakilisha historia ya 9/11 hadi sheria ya Jumapili. Kwanza tutaangalia ishara ya “kwa muda gani” kabla ya kurudi kwa Palmoni na Joel.

## Mpaka lini? Isaya Sura ya Sita

Katika Isaya sura ya sita aya ya tatu, malaika wanatambua kwamba dunia imejaa utukufu wa Mungu.

> Na mmoja akamwita mwingine, akasema, Mtakatifu, mtakatifu, mtakatifu, ni Bwana wa majeshi; dunia yote imejaa utukufu wake. Isaya 6:3.

Dada White anaunganisha kushuka kwa malaika wa Ufunuo kumi na nane na malaika ikiwa ni aya ya tatu.

> "Wanapoona [malaika] siku za usoni, wakati dunia yote itakapojazwa na utukufu wake, wimbo wa ushindi wa sifa unasikika kwa mwangwi kutoka kwa mmoja hadi mwingine kwa uimbaji wa kupendeza, 'Mtakatifu, mtakatifu, mtakatifu, ni Bwana wa majeshi.'" Review and Herald, Desemba 22, 1896.

Isaya yuko kwenye 9/11 na anauliza, “hadi lini” lazima awasilishe ujumbe wa 9/11 kwa watu wa Laodikia wasiotaka kuona wala kusikia. Anaambiwa lazima avumilie hadi miji ivunjwe, na maangamizi ya miji hayo huanza wakati wa sheria ya Jumapili wakati uasi wa kitaifa unapofuatwa na uharibifu wa kitaifa.

> Ndipo nikasema, Bwana, hata lini? Naye akajibu, Hata miji iharibike bila mkazi, na nyumba bila mtu, na nchi iwe ukiwa kabisa; na Bwana awaondoe watu mbali, na kuwe na kuachwa kukuu katikati ya nchi. Lakini bado ndani yake kutakuwepo sehemu ya kumi, nayo itarudi, nayo italiwa; kama mti wa teil na kama mwaloni, ambao kiini chao kimo ndani yao, wanapopukutisha majani yao; vivyo hivyo mbegu takatifu itakuwa ndilo kiini chake. Isaya 6:11-13.

Mnamo 9/11, wakati dunia ilitiwa nuru kwa utukufu wa Mungu, Isaya anatiwa mafuta ili kuwasilisha ujumbe wa mvua ya mwisho, naye anauliza, “hata lini” anahitaji kuwasilisha ujumbe wa 9/11 kwa watu ambao mioyo yao imenona? Jibu ni “mpaka” sheria ya Jumapili, wakati kutakuwepo “mahame makubwa katikati ya nchi.” Hayo “mahame makubwa” husababishwa na Uadventista wa Laodikia, unaowakilishwa na Isaya katika sura ya ishirini na mbili kama Shebna.

> Tazama, Bwana atakuchukua uhamishoni kwa nguvu kuu, na kwa yakini atakufunika. Hakika atakupindua kwa nguvu na kukutupa kama mpira katika nchi pana; huko utakufa, na huko magari ya fahari yako yatakuwa aibu ya nyumba ya bwana wako. Nami nitakuondoa katika nafasi yako, na kutoka katika cheo chako atakushusha. Isaya 22:17-19.

Uadventista wa Laodikia unaiacha kweli wakati wa sheria ya Jumapili, na ndipo "unashindwa" kama inavyoonyeshwa katika Danieli sura ya kumi na moja, aya ya arobaini na moja.

> Naye ataingia pia katika nchi tukufu, na mataifa mengi yataangushwa; lakini hawa wataponyoka mkononi mwake, yaani Edomu, na Moabu, na wakuu wa wana wa Amoni. Danieli 11:41.

Isaya anapouliza, "Hata lini?" anaambiwa awasilishe ujumbe kwa Uadventista hadi sheria ya Jumapili, wakati wale "wengi" wa Danieli kumi na moja aya arobaini na moja "wataangushwa," watakapoiacha Sabato na Mungu. Kisha watatapikwa kutoka kinywani mwa Bwana kama inavyowakilishwa katika kitabu cha Ufunuo, ambako vitabu vyote vya Biblia hukutana na kuhitimika, na ambako Isaya ishirini na mbili anamwonyesha Shebna akitupwa "kwa nguvu" "kama mpira katika nchi kubwa," nao "wakiondolewa" "mbali sana."

Katika kipindi hicho mabaki, yanayowakilishwa kama “sehemu ya kumi” (ambayo ni fungu la kumi), “watarudi”; ambao katika kifungu hicho wanalinganishwa na miti yenye “kiini” kinachobaki inapovua majani yake. “Majani” yanawakilisha ukiri wa imani katika ishara za kinabii. Wakati Uadventista utakapofikia sheria ya Jumapili na kuukubali siku ya kwanza ya juma badala ya Sabato ya Mungu, watayatupilia mbali majani yao ya “ukiri” na hawatadai tena kushika Sabato ya Mungu ya siku ya saba.

> Kulaaniwa kwa mti wa tini kulikuwa mfano uliodhihirishwa kwa tendo. Mti ule tasa, uliokuwa ukionyesha majani yake ya majivuno mbele ya uso wa Kristo, ulikuwa ishara ya taifa la Wayahudi. Mwokozi alitamani kuwafafanulia wanafunzi wake sababu na uhakika wa maangamizi ya Israeli. Kwa kusudi hili aliupa mti sifa za maadili, na kuufanya mfunua wa ukweli wa Mungu. Wayahudi walisimama wakiwa tofauti na mataifa mengine yote, wakikiri utii kwa Mungu. Walikuwa wamependelewa naye kwa namna ya pekee, nao walidai haki kuliko watu wengine wote. Lakini waliharibiwa na upendo wa dunia na tamaa ya faida. Walijisifia maarifa yao, lakini walikuwa wajinga kuhusu matakwa ya Mungu, na walijaa unafiki. Kama ule mti tasa, walitandaza matawi yao ya kujionyesha juu, yakiwa yamenawiri kwa mwonekano, na ya kupendeza machoni, lakini hawakutoa "ila majani tu." Dini ya Kiyahudi, pamoja na hekalu lake la kifahari, madhabahu zake takatifu, makuhani wake waliovaa vilemba na sherehe zake za kuvutia, kwa kweli ilikuwa nzuri kwa mwonekano wa nje, lakini unyenyekevu, upendo, na wema vilikosekana.

> Miti yote katika bustani ya mitini ilikuwa haina matunda; lakini miti isiyo na majani haikuibua matarajio yoyote, wala haikusababisha kukatishwa tamaa. Kwa miti hii, watu wa Mataifa waliwakilishwa. Walikuwa hawana utauwa kama ilivyokuwa kwa Wayahudi; lakini hawakudai kumtumikia Mungu. Hawakujigamba wakijidai kuwa watu wema. Walikuwa vipofu kuhusu matendo na njia za Mungu. Kwao msimu wa matini haukuwa umefika bado. Bado walikuwa wakingoja siku ambayo ingewaletea nuru na tumaini. Wayahudi, ambao walikuwa wamepokea baraka kubwa zaidi kutoka kwa Mungu, waliwajibishwa kwa matumizi mabaya ya zawadi hizi. Mapendeleo waliyoyajivunia yaliongeza tu hatia yao. The Desire of Ages. 582, 583.

Wakati wa sheria ya Jumapili, madai ya Uadventista wa Laodikia kwamba wao ni watu wa agano la Mungu yanatoweka wanapokubali alama ya agano la mauti na kukataa muhuri wa agano la uzima. Kisha hutupilia mbali majani ya ungamo wao, na kinachoonekana ni masalia yanayowakilishwa na Isaya, ambaye katika 9/11 “alirudi” kwenye njia za kale, kisha akanyenyekezwa hadi mavumbini alipotambua uzoefu wake uliopotoka, na baadaye akatakaswa kwa mkaa uliotwaliwa kutoka madhabahuni. Dada White anatufahamisha kwamba mkaa kutoka madhabahuni unaashiria utakaso, lakini utakaso ni kile tu kinachofanyika kwa mkaa huo kugusa midomo ya Isaya.

> Kipande cha mkaa chenye moto ni ishara ya utakaso. Kikiguza midomo, hakuna neno najisi litakalotoka humo. Kipande cha mkaa chenye moto pia kinaashiria nguvu ya jitihada za watumishi wa Bwana. Review and Herald, Oktoba 16, 1888.

"Makaa" kutoka madhabahuni yanayotupwa duniani katika siku za mwisho ni makaa yanayotupwa duniani wakati muhuri wa saba na wa mwisho unafunguliwa katika mistari mitano ya kwanza ya Ufunuo sura ya nane. Isaya, na hivyo pia wale mia moja arobaini na nne elfu, wanatakaswa na kaa linapogusa midomo yao, lakini "kaa" hilo ni ujumbe. Linagusa midomo yao wanapochukua kitabu kutoka mkononi mwa malaika na kukila.

> Uwatakase kwa ile kweli; neno lako ndiyo kweli. Yohana 17:17.

Wale wanao "rudi" na kuwa masalia (mabaki) wanaonyeshwa kuwa ni miti ya mwaloni na teal, na kama vile Kristo alikuwa ame "upa mti sifa za kimaadili, na kuufanya kuwa mfasiri wa ukweli wa kimungu" miti ya Isaya ina "sifa ya kimaadili" ndani yake kama inavyowakilishwa na "dutu." Dutu hubaki pamoja na miti, hata pale wale ambao walikuwa majani tu ya ungamo wanapotupiliwa mbali. "Mbegu takatifu" ni "dutu" na Kristo ni "mbegu takatifu" ya unabii. Miti hiyo inayowakilishwa kama masalia na pia na Isaya mwenyewe katika sura ya sita inawakilisha wanadamu na hivyo ubinadamu, na mbegu takatifu inawakilisha uungu. Hivyo, Isaya sura ya sita inatambulisha utakaso wa Uadventista kuanzia 9/11 hadi sheria ya Jumapili, na maelezo ambayo Isaya anachangia katika historia hiyo ya kinabii yote yanawakilishwa na swali lake la "kwa muda gani". Kwake Isaya jibu la "kwa muda gani" lilikuwa kutoka 9/11 hadi sheria ya Jumapili.

## Kwa muda gani? 1840-1844

Agosti 11, 1840 ilikuwa mfano wa 9/11, na pamoja na historia ya kinabii ya Agosti 11, 1840 hadi Oktoba 22, 1844, pambano la Mlima Karmeli kati ya Eliya na manabii wa Yezebeli lilitokea. Hatimaye manabii wa Baali walithibitishwa kuwa manabii wa uongo na wakauawa na Eliya, lakini mwanzoni kabisa wa makabiliano hayo Eliya akauliza swali, "hata lini" mtasita kati ya maoni mawili?

> Na Eliya akaja kwa watu wote, akasema, Hata lini mtasitasita kati ya mawazo mawili? Kama Bwana ni Mungu, mfuateni; lakini kama Baali, mfuateni yeye. Watu hawakumjibu hata neno. Kisha Eliya akawaambia watu, Mimi, mimi peke yangu tu, nimesalia nabii wa Bwana; lakini manabii wa Baali ni watu mia nne hamsini. 1 Wafalme 18:21, 22.

Eliya yupo mnamo Agosti 11, 1840; akiuliza kizazi hicho iwapo ujumbe wa Wamileraiti ni wa kweli au ni wa uongo? Ni ujumbe mwingine kwa Laodikia, kama ilivyokuwa Isaya sura ya sita.

> Maelfu waliongozwa kuukumbatia ukweli ulihubiriwa na William Miller, na watumishi wa Mungu waliinuliwa katika roho na nguvu za Eliya kutangaza ujumbe. Kama Yohana, mtangulizi wa Yesu, wale waliouhubiri ujumbe huu mzito walihisi kulazimika kuliweka shoka penye mzizi wa mti, na kuwaita watu wazae matunda yapasayo toba. Ushuhuda wao ulikusudiwa kuamsha na kuathiri kwa nguvu makanisa na kudhihirisha tabia zao halisi. Na onyo hili zito la kukimbia ghadhabu ijayo lilipotolewa, wengi walioungana na makanisa walipokea ujumbe wa uponyaji; waliona kurudi nyuma kwao, nao kwa machozi ya uchungu ya toba na maumivu makuu ya nafsi, wakajinyenyekeza mbele za Mungu. Na Roho wa Mungu alipowatulia juu yao, wakasaidia kupaza mwito, 'Mcheni Mungu, na mpeni utukufu; kwa maana saa ya hukumu yake imekuja.' Maandishi ya Mapema, 233.

Katika kipindi cha majaribu cha 1840 hadi 1844, Waprotestanti waliokataa ujumbe wa Eliya wakawa binti za Roma na wakalikabidhi joho la Uprotestanti kwa Uadventista wa Milleraiti. Pamoja na Isaya na Eliya, tunao mashahidi wawili wanaoshuhudia kwamba swali “Hata lini” ni ishara ya historia inayoanza 9/11 na kukamilika katika sheria ya Jumapili. Katika historia ya Milleraiti, 11 Agosti 1840 inalingana na 9/11, na 22 Oktoba 1844 inalingana na sheria ya Jumapili. Moto uliposhuka kutoka mbinguni na kuteketeza sadaka ya Eliya, yale mawe kumi na mawili yote yalitiwa nuru pamoja na sadaka hiyo, hivyo yakiwatambulisha elfu mia moja arobaini na nne kama ishara, wakilishiwa kama mawe yaliyong’aa. Manabii wa uongo kisha waliuawa na Eliya, kama vile Marekani, yule nabii wa uongo, itaangamizwa kama ufalme wa sita wakati wa sheria ya Jumapili.

Isaya 6 inasisitiza mchakato wa kujaribiwa, kusafishwa na kutakaswa miongoni mwa watu wa Mungu kuanzia 9/11 hadi sheria ya Jumapili. Eliya anashughulikia mtazamo wa Laodikia wa watu wa Mungu, na pia anatoa ushahidi kati ya nabii wa kweli na wa uongo na hivyo pia kati ya ujumbe wa kweli na wa uongo. Hivyo, kuanzia Agosti 11, 1840 na kukamilika Oktoba 22, 1844, jaribio la kinabii liliwaletwa juu ya Waprotestanti wa kipindi cha Sardi, na kama vile moto kwenye Mlima Karmeli ulisababisha mgawanyiko wa madarasa mawili, madarasa mawili yalidhihirika mwaka 1844. Darasa moja katika mchakato wa majaribu lilikuwa watu wa agano waliokuwa karibu kuwa “wa zamani”, na darasa lingine lilikuwa Uadventista wa Wamileraiti ambao Mungu angeingia nao agano Oktoba 22, 1844. Kipindi cha majaribu na mgawanyiko ni hadithi ya shamba la mizabibu, kwani Uadventista wa Wamileraiti ulionyeshwa kuwa nabii wa kweli wakati huohuo ambapo Uprotestanti wa Sardi ulianza kutimiza wajibu wake kama Uprotestanti ulioritadi. Na kama vile manabii wa Baali walifichuliwa kuwa wa uongo, vivyo hivyo watu wa agano wa zamani walifichuliwa, kisha wakatambuliwa na Wamileraiti kuwa binti wa Roma. Hadithi ya Mlima Karmeli na pia utimilifu wa historia hiyo katika wakati wa Wamileraiti hutoa shahidi wa pili kwa Isaya 6 kwamba swali, “hata lini,” ni ishara ya kipindi cha wakati kuanzia 9/11 hadi sheria ya Jumapili.

> "Bwana Mungu wa Ibrahimu, Isaka, na Israeli," nabii anasihi, "na ijulikane leo kwamba Wewe ndiwe Mungu katika Israeli, na kwamba mimi ni mtumishi Wako, na kwamba nimefanya mambo haya yote kwa neno Lako. Unisikie, Ee Bwana, unisikie, ili watu hawa wajue kwamba Wewe ndiwe Bwana Mungu, na kwamba umeugeuza moyo wao tena."

> Kimya, kinachokandamiza kwa taadhima yake, kimetanda juu ya wote. Makuhani wa Baali wanatetemeka kwa hofu kuu. Wakitambua hatia yao, wanangoja adhabu ya haraka.

> Mara tu sala ya Eliya inapomalizika, miali ya moto, kama miale angavu ya umeme, inashuka kutoka mbinguni juu ya madhabahu iliyoinuliwa, ikiteketeza dhabihu, ikiyaramba maji kwenye mtaro, na hata ikateketeza mawe ya madhabahu. Uangavu wa mwako huo unaangaza mlima na kupofusha macho ya umati. Katika mabonde ya chini, ambako wengi wanatazama kwa wasiwasi mienendo ya walioko juu, kushuka kwa moto kunaonekana wazi, na wote wanastaajabu kwa mandhari hiyo. Inafanana na nguzo ya moto ambayo huko Bahari ya Shamu iliwatenganisha wana wa Israeli na jeshi la Wamisri.

> Watu walioko mlimani wanajitupa kifudifudi kwa kicho mbele za Mungu asiyeonekana. Hawathubutu kuendelea kutazama ule moto uliotumwa kutoka mbinguni. Wanaogopa kwamba wao wenyewe watateketezwa; na, wamesadikishwa kuhusu wajibu wao wa kumkiri Mungu wa Eliya kuwa ndiye Mungu wa baba zao, ambaye kwake wanadaiwa utii, wanapaza sauti kwa pamoja kana kwamba kwa sauti moja, ‘Bwana ndiye Mungu; Bwana ndiye Mungu.’ Kwa uwazi wa kushangaza, kilio hicho kinarindima juu ya mlima na mwangwi wake unasikika katika tambarare iliyo chini. Hatimaye Israeli imeamshwa, imeng'amua, imetubu. Hatimaye watu wanaona jinsi walivyomkosea Mungu heshima kwa kiasi kikubwa. Tabia ya ibada ya Baali, ikilinganishwa na huduma ya busara inayohitajika na Mungu wa kweli, imefunuliwa kikamilifu. Watu wanatambua haki na rehema za Mungu katika kuzuilia umande na mvua hadi walipoletwa kukiri jina lake. Sasa wako tayari kukiri kwamba Mungu wa Eliya yuko juu ya kila sanamu.” Manabii na Wafalme, 153.

## Hadi lini? Moses

Mara ya kwanza ambapo swali la kiishara, "hata lini" linaibuliwa katika Neno la unabii ni katika pigo la nane juu ya Wamisri, wakati wa Musa. Pigo la nane ni "nzige" (ishara ya Uislamu) wanaoletwa na "upepo wa mashariki" (ishara ya Uislamu).

> Ndipo Musa na Haruni wakaingia kwa Farao, wakamwambia, Hivi ndivyo asemavyo Bwana Mungu wa Waebrania: Hata lini utakataa kujinyenyekesha mbele zangu? Waache watu wangu waende, ili wanitumikie. La sivyo, ukikataa kuwaacha watu wangu waende, tazama, kesho nitaleta nzige katika nchi yako; nao watafunika uso wa nchi, hata mtu asiuone ardhi; nao watakula mabaki ya yaliyookoka, yaliyokubakieni baada ya mvua ya mawe, na watakula kila mti unaokua kwenu mashambani; nao watajaza nyumba zako, na nyumba za watumishi wako wote, na nyumba za Wamisri wote; mambo ambayo wala baba zako, wala baba za baba zako hawajayaona, tangu siku walipokuwapo duniani hata leo. Kisha akageuka, akatoka kwa Farao.

> Na watumishi wa Farao wakamwambia, Hata lini mtu huyu atakuwa mtego kwetu? Waache wanaume waende, ili wamtumikie Bwana Mungu wao; je, hujui bado ya kwamba Misri imeharibika?

> Na Musa na Haruni wakaletwa tena kwa Farao; naye akawaambia, Nendeni, mkamtumikie Bwana Mungu wenu; lakini ni nani watakaokwenda?

> Musa akasema, Tutaenda na vijana wetu na wazee wetu, na wana wetu na binti zetu; pamoja na kondoo zetu na ng’ombe zetu tutaenda; maana twapaswa kumfanyia Bwana sikukuu.

> Akawaambia, Bwana awe hivyo pamoja nanyi, kama nitakavyowaacha mwende, pamoja na watoto wenu wadogo; tahadharini; maana uovu uko mbele yenu. Si hivyo: enendeni sasa ninyi wanaume, mkamtumikie Bwana; maana hilo ndilo mlilotaka. Wakafukuzwa kutoka mbele ya Farao.

> Bwana akamwambia Musa, Nyosha mkono wako juu ya nchi ya Misri kwa ajili ya nzige, ili waje juu ya nchi ya Misri, na kula kila mmea wa nchi, naam, yote yaliyosalia baada ya mvua ya mawe. Basi Musa akanyosha fimbo yake juu ya nchi ya Misri, naye Bwana akaleta upepo wa mashariki juu ya nchi siku ile yote, na usiku kucha; na kulipokucha, ule upepo wa mashariki ukawaleta nzige. Nao nzige wakapanda juu ya nchi yote ya Misri, wakatuwa katika mipaka yote ya Misri; walikuwa wenye madhara makubwa sana; kabla yao hakuwapo nzige kama hao, wala baada yao hakutakuwapo kama hao. Maana walifunika uso wa nchi yote, hata nchi ikatiwa giza; wakala kila mmea wa nchi, na matunda yote ya miti yaliyosalia baada ya mvua ya mawe; wala hakusalia kitu chochote cha kijani katika miti, wala katika mimea ya mashamba, katika nchi yote ya Misri.

> Kisha Farao akawaita Musa na Haruni kwa haraka; akasema, Nimetenda dhambi dhidi ya Bwana Mungu wenu, na dhidi yenu. Basi sasa, nakusihi, unisamehe dhambi yangu mara hii tu, na umwombe Bwana Mungu wenu, ili aniondolee kifo hiki tu. Kisha akatoka kwa Farao, akamsihi Bwana. Naye Bwana akasababisha upepo mkali sana wa magharibi, ukaondoa nzige na kuwatupa katika Bahari ya Shamu; hakusalia hata nzige mmoja katika mipaka yote ya Misri. Kutoka 10:3-19.

Kwanza, "Bwana Mungu wa Waebrania" anauliza, "Hata lini utakataa kujinyenyekeza mbele yangu?" kisha watumishi wa Farao wakamwuliza Farao tena, "Hata lini mtu huyu atakuwa mtego kwetu?" Swali hilo linaulizwa wakati wa pigo la nane, ambalo linaambatana na 9/11 kwa sababu kadhaa. Pigo la kumi ni kuuliwa kwa wazaliwa wa kwanza, ambalo linaambatana na msalaba na hufuatiwa na kukatishwa tamaa kando ya Bahari ya Shamu, ambayo, kwa uvuvio, inaambatana na kukatishwa tamaa kwa wanafunzi msalabani, kunakoambatana na kukatishwa tamaa kuu kwa Wamileraiti mnamo 1844. Mashahidi hao watatu wote wanaambatana na sheria ya Jumapili. Pigo la kumi ni sheria ya Jumapili, na mapigo mawili kabla yake pigo la nane lilileta "nzige" kupitia "upepo wa mashariki." "Nzige" walijaza dunia yote, kama vile Uislamu unatikisa ulimwengu mzima leo kwa kuwa umeeneza giza lake kupitia uhamiaji wa kulazimishwa. Jina la Kilatini la "nzige wa jangwani" ni "locusta migratoria," linalowakilisha kuenea kwa Uislamu kupitia uhamiaji kunakofananishwa katika ulimwengu wa asili kama uhamaji.

Pigo la tisa lilikuwa giza lililoweza kuguswa.

> Bwana akamwambia Musa, nyoosha mkono wako kuelekea mbinguni, ili kuwepo giza juu ya nchi ya Misri, hata giza linaloweza kuhisiwa. Naye Musa akanyoosha mkono wake kuelekea mbinguni; kukawa giza nene katika nchi yote ya Misri kwa siku tatu. Hawakuonana, wala mtu yeyote hakuinuka kutoka mahali pake kwa siku tatu; bali wana wote wa Israeli walikuwa na nuru katika makao yao. Kutoka 10:21-23.

Katika ishara ya “hata lini” inayowakilishwa na Mlima Karmeli na Eliya, kuna tofauti inayodhihirika wakati moto unashuka kutoka mbinguni. Mungu wa Eliya alifanya kile Baali hawezi kufanya. Katika historia ya Wamileri, kulitofautishwa kati ya Uprotestanti wa Sardi uliokuwa umeanguka na Uadventista wa Wamileri. Kwa Musa, tofauti ilikuwa giza au nuru. Kulikuwa na nuru katika nyumba za Waebrania. Isaya anatufahamisha zaidi kwamba wale wasio na nuru katika mstari wa Musa, ambao pia ndio wanaoangamizwa na Eliya, na wale wanaopoteza joho la Uprotestanti katika kipindi cha Wamileri, ni watu wanaosikia kwa hakika, lakini hawaelewi; na wanaona kwa hakika, lakini hawatambui. Kisha hutolewa tamko juu ya watu hawa lisemalo, “Ufanye moyo wa watu hawa kuwa mzito, na masikio yao uyafanye kuwa mazito, na macho yao uyafumbe; wasije wakaona kwa macho yao, na kusikia kwa masikio yao, na kuelewa kwa mioyo yao, na kuongoka, na kuponywa.”

Niko radhi kufanya kazi, lakini nimelemewa na jukumu la kuhubiria wale wasiosikiliza. Isaya "kisha akasema," "Bwana, mpaka lini?"

Mapigo matatu ya mwisho kati ya yale kumi ya Misri hutoa ushuhuda wa hatua tatu kutoka 9/11 hadi sheria ya Jumapili. Tarehe 11 Agosti 1840 ujumbe wa malaika wa kwanza ulipewa nguvu, na tarehe 19 Aprili 1844 malaika wa pili alifika na akapewa nguvu katika Mkutano wa Kambi wa Exeter tarehe 12–17 Agosti, na malaika wa tatu alifika tarehe 22 Oktoba 1844. Malaika wa tatu anaendana na sheria ya Jumapili, na hivyo inaonyesha mchakato wa hatua tatu, kwa kuwa huwezi kuwa na ya tatu bila ya kwanza na ya pili.

> "Ujumbe wa kwanza ulitolewa mwaka 1843, na wa pili mwaka 1844, na sasa tuko chini ya tangazo la ujumbe wa tatu; lakini ujumbe wote watatu bado lazima utangazwe. Ni muhimu sasa kama ilivyokuwa wakati wowote uliopita kwamba ujumbe huo urudiwe kwa wale wanaotafuta ukweli. Kwa kalamu na kwa sauti tunapaswa kulitoa tangazo hilo, tukionyesha mpangilio wa ujumbe huo, na matumizi ya unabii yanayotufikisha kwenye ujumbe wa malaika wa tatu. Haiwezekani kuwa na wa tatu bila wa kwanza na wa pili. Ujumbe huu tunapaswa kuupeleka kwa ulimwengu katika machapisho na katika hotuba, tukionyesha katika mlolongo wa historia ya kinabii mambo yaliyokuwapo na yatakayokuwapo." Ujumbe Ulioteuliwa, kitabu cha 2, 104, 105.

Pigo la kumi la Misri limewekwa sambamba kwa uvuvio na msalaba na kuvunjika moyo kulikofuata kulikohusishwa na msalaba huo. Kwa hiyo pigo la kumi ndilo ujumbe wa tatu, ambao kwa ulazima wa kinabii ni lazima utanguliwe na ujumbe wa kwanza na wa pili. Katika 9/11 Bwana alimwuliza Farao, "hata lini" na mara tu baada ya hapo watumishi wa Farao pia wakauliza, "hata lini." Baada ya Musa kumfikishia Farao swali la Mungu la "hata lini", na kabla tu ya watumishi kurudia swali la Musa kwa Farao, Musa anaweka alama ya mgeuko hivi: "akageuka, akatoka kwa Farao." Exodus 10:6.

9/11 ulikuwa mgeuko wa kinabii, uliodhihirishwa kwa mfano wakati Musa alileta pigo la nzige lililokuja kwa upepo wa mashariki.

> "Kuna nyakati ambazo ni za mabadiliko makubwa katika historia ya mataifa na ya kanisa. Kwa uongozi wa Mungu, wakati migogoro hii mbalimbali inapofika, nuru ya wakati huo hutolewa." Bible Echo, Agosti 26, 1895.

Pigo lililofuata lilileta giza au nuru kulingana na kundi ambalo ulikuwa ndani yake. 9/11 ilikuwa "mgeuko muhimu katika historia ya mataifa na ya kanisa." Wakati huo watu wa Mungu waliitwa kurejea na kutembea katika njia za kale, lakini walikataa kutembea humo wala hawakusikiliza sauti ya tarumbeta. Mgawanyiko kati ya giza na nuru ulitimizwa baada ya Eliya, na Musa akauliza, "Hata lini?" Zaidi ya hayo, anaendelea kusema katika kifungu hicho:

> Kuna vipindi ambavyo ni nyakati za mgeuko katika historia ya mataifa na ya kanisa. Katika maongozi ya Mungu, misukosuko mbalimbali inapofika, nuru ya wakati huo hutolewa. Ikiwa inapokelewa, kuna maendeleo ya kiroho; ikikataliwa, kudidimia kwa kiroho na maangamizi hufuata. Bible Echo, Agosti 26, 1895.

Tutaendelea na mada ya "kwa muda gani" katika makala inayofuata.

> Mnamo Mei, 1842, Mkutano Mkuu uliitishwa huko Boston, Massachutes. Katika ufunguzi wa mkutano huu, Ndugu Charles Fitch na Apollos Hale, wa Haverhill, waliwasilisha unabii wa picha wa Danieli na Yohana, ambao walikuwa wameuchora kwenye kitambaa, pamoja na nambari za kinabii, zikionyesha kutimia kwa unabii huo. Ndugu Fitch, akieleza kutoka kwa chati yake mbele ya Mkutano huo, alisema kwamba, alipokuwa akichunguza unabii huu, alikuwa amewaza kuwa, kama angeweza kuandaa kitu cha aina hii kama kilivyo wasilishwa hapa, kingerahisisha mada na kumfanya iwe rahisi kwake kuiwasilisha kwa hadhira. Hapa kulikuwa na nuru zaidi katika njia yetu. Ndugu hawa walikuwa wakifanya kile ambacho Bwana alikuwa amemwonyesha Habakuki katika maono yake miaka 2,468 kabla, akisema, 'Andika maono na uyafanye yawe wazi juu ya vibao, ili asomaye apate kukimbia. Kwa maana maono bado ni kwa wakati uliowekwa.' Habakuki 2:2.

> Baada ya majadiliano fulani juu ya suala hilo, ilipigiwa kura kwa kauli moja kwamba mia tatu zilizo sawa na hii moja zichapishwe kwa lithografia, na hilo lilikamilishwa haraka. Ziliitwa 'chati za '43'. Huu ulikuwa Mkutano muhimu sana. Wasifu wa Kujieleza wa Joseph Bates, 263.

> "Nimeona kwamba chati ya 1843 iliongozwa na mkono wa Bwana, na kwamba haipaswi kubadilishwa; kwamba hesabu zilikuwa kama alivyotaka; kwamba mkono wake ulikuwa juu yake na ukaficha kosa katika baadhi ya hesabu, ili lisionekane na yeyote, hadi mkono wake ulipoondolewa." Maandishi ya Awali, 74.

> “Ilikuwa ni ushuhuda wa pamoja wa wahadhiri na machapisho ya Ujio wa Pili, waliposimama juu ya ‘imani ya asili,’ kwamba kuchapishwa kwa chati kulikuwa utimilifu wa Habakuki 2:2, 3. Ikiwa chati ilikuwa somo la unabii (na wale wanaoikana huiacha imani ya asili), basi inafuata kwamba KK 457 ulikuwa mwaka ambao kutoka kwake zile siku 2300 zipigwe tarehe. Ilikuwa ni lazima kwamba 1843 uwe wakati wa kwanza uliochapishwa ili ‘maono’ ‘yachelewe,’ au kwamba kuwepo na wakati wa kukawia, ambapo kundi la mabikira lilipaswa kusinzia na kulala juu ya somo kuu la wakati, muda mfupi kabla ya kuamshwa kwa Kilio cha Usiku wa Manane.” Second Advent Review and Sabbath Herald, Juzuu ya I, Namba 2, James White.

Back to Articles