Article

# Ukweli ni nini? - Nambari Moja

Muundo wa Ukweli: Ufunuo, Mifanano ya Kinabii, na Alfa na Omega

Author

Jeff Pippenger

Published

August 5, 2023

Formats

PDF
Word

Kabla hatujashughulikia mada ya ukweli ni nini, tunabainisha kwamba tumelianza somo hili kwa mistari mitatu ya kwanza ya Ufunuo sura ya kwanza, na baadaye tukaongeza makala kuhusu Eliya. Baadhi ya madhumuni ya masomo haya ni kutambua nafasi ya Marekani katika unabii, kufungua ujumbe wa Ufunuo wa Yesu Kristo, kutambua nafasi ya manabii kama alama za watu wa Mungu, na kuzingatia athari za kile kinachomaanisha kwamba Yesu ni Alfa. Tulionyesha kwamba mistari mitatu ya kwanza ya Ufunuo inawiana na mistari ya mwisho ya kitabu hicho, na katika hali zote mbili, mwanzoni na mwishoni, Yesu anajitambulisha kuwa Alfa na Omega, mwanzo na mwisho, wa kwanza na wa mwisho.

Tulitumia mjadala mfupi kuhusu Eliya katika somo la pili ili kuonyesha kwamba aya za ufunguzi za Biblia zinapatana na aya za mwisho za Agano la Kale na Agano Jipya, na zaidi kwamba aya za ufunguzi za Agano Jipya pia zinapatana na mwanzo au mwisho wa Biblia, kwa vyovyote unavyotaka kuichukulia, iwe kama kitabu kizima au kama maagano mawili.

Hoja nyingine tunayotaka kuendeleza ni ufahamu kwamba Uungu umefanya kazi kufunua taratibu asili ya Kimungu katika historia. Hii ndiyo sababu tumeona kwamba kadiri wakati unavyoendelea katika mada ya kibiblia ya historia ya agano, Mungu hatua kwa hatua alifunua zaidi na zaidi tabia yake kupitia ishara zilizomo katika majina yake mbalimbali. Mungu Mwenyezi alimnenea Abrahamu, na Mungu yuleyule alimnenea Musa, lakini akamjulisha Musa kwamba kuanzia wakati huo jina lake lingejulikana kama Yehova. Kisha Kristo alipokuja, alijitambulisha kwa jina ambalo halikujulikana katika Agano la Kale, isipokuwa usemi mmoja wa jina hilo na Mbabiloni mmoja katika sura ya tatu ya Danieli. Siyo tu kwamba Yesu alionyesha kwamba yeye alikuwa Mwana pekee aliyezaliwa wa Baba, bali pia katika historia hiyo mahsusi ya agano alijitambulisha kama Mwana wa Adamu. Mungu pia alitoa jina kwa Uadventisti wa Milleraiti alipoingia katika agano mwanzoni mwa Uadventisti.

> "Wakati huu, ambapo tuko karibu sana na mwisho, je, tutajikuta tumekuwa kama dunia katika matendo kiasi kwamba watu watatafuta bure bila mafanikio kuwapata watu wa Mungu waliotambulishwa kwa jina Lake? Je, kuna mtu atakayeuza sifa zetu za kipekee kama watu waliochaguliwa na Mungu kwa faida yoyote ile ambayo dunia inaweza kutoa? Je, kibali cha wale wavunjao sheria ya Mungu kitahesabiwa kuwa cha thamani kubwa? Je, wale ambao Bwana amewaita watu Wake watadhani kwamba kuna nguvu iliyo juu kuliko Yule MIMI NIKO Mkuu? Je, tutajaribu kufuta vipengele vya imani vinavyotutofautisha vilivyotufanya kuwa Waadventista Wasabato?" Uinjilisti, 121.

Jina lililopewa Waadventista wa Sabato lilipewa na Bwana, na Dada White mara nyingi huwataja Waadventista kama watu wa Mungu waliopewa jina. "Denominated" humaanisha kupewa jina. Makanisa mawili tu ambayo Dada White anayabainisha kuwa ni watu wa Mungu waliopewa jina ni Israeli wa kale na Israeli wa sasa.

Hivyo basi, tunapoendelea katika somo letu la Kitabu cha Ufunuo, napendekeza kwamba "jina jipya" linalofunuliwa kwa Wafiladelfia, ambao pia wanawakilishwa kama elfu mia na arobaini na nne, ni sehemu kubwa ya siri ya kinabii inayofunuliwa muda mfupi kabla ya muda wa rehema kufungwa.

> Yeye ashindaye nitamfanya kuwa nguzo katika hekalu la Mungu wangu, wala hatatoka humo tena; nami nitaandika juu yake jina la Mungu wangu, na jina la mji wa Mungu wangu, ambao ni Yerusalemu Mpya, ushukao kutoka mbinguni kwa Mungu wangu; nami nitaandika juu yake jina langu jipya. Yeye aliye na sikio, na asikie kile Roho anachosema kwa makanisa. Ufunuo 3:12, 13.

Ujumbe wa mwisho wa onyo ni ule wa Ufunuo wa Yesu Kristo, na ni ufunuo wa tabia Yake.

> "Wale wanaosubiri kuja kwa Bwana-arusi wanapaswa kuwaambia watu, 'Tazameni Mungu wenu.' Miale ya mwisho ya nuru ya rehema, ujumbe wa mwisho wa rehema utakaotolewa kwa ulimwengu, ni ufunuo wa tabia Yake ya upendo. Watoto wa Mungu wanapaswa kudhihirisha utukufu Wake. Katika maisha yao na tabia yao wenyewe wanapaswa kufunua kile neema ya Mungu imewatendea." Christ's Object Lessons, 415, 416.

Tunayo mengi zaidi ya kuweka katika kumbukumbu kuhusu Yesu kama Neno, lakini sasa tutalishughulikia neno 'kweli.' Kuelewa "kweli", pamoja na neno "kweli", na hata herufi zinazotumiwa kuunda "neno la kweli", ni kuelewa tabia ya Kristo.

> Pilato akamwambia, Je, basi wewe ni mfalme? Yesu akajibu, Wewe umesema kwamba mimi ni mfalme. Kwa kusudi hili nilizaliwa, na kwa sababu hii nilikuja ulimwenguni, ili nishuhudie ile kweli. Kila mtu aliye wa kweli huisikia sauti yangu. Pilato akamwambia, Kweli ni nini? Na alipokwisha kusema hayo, akatoka tena akawaendea Wayahudi, akawaambia, Siioni ndani yake kosa lolote kabisa. Yohana 18:37, 38.

Neno la Kigiriki lililotafsiriwa kama "kweli" katika mstari huo limetokana na neno la Kiebrania, ambalo pia ni herufi na hata nambari. Herufi ya kwanza ya alfabeti ya Kiebrania ni "aleph." Kwa kweli, herufi mbili za kwanza za alfabeti ya Kiebrania ni "aleph" na "beth," na zinafanana sana na herufi mbili za kwanza za Kigiriki ambazo ni alpha na beta. Kwa pamoja zinaunda asili ya neno "alfabeti." Neno "alpha" (kutoka herufi ya Kiebrania aleph) kwa hiyo linatumika kama herufi, neno, nambari na pia mojawapo ya majina mengi ya Yesu.

Wakati Pilato alipouliza swali, "Kweli ni nini?" Yesu tayari alikuwa amemwambia kwamba sababu ya "kuja kwake ulimwenguni," na pia kwamba sababu ya "kuzaliwa kwake" ilikuwa kuishuhudia "kweli." Akaongeza kwamba "kila aliye wa kweli huisikia" sauti yake.

> Heri anayesoma, na wale wanaosikia maneno ya unabii huu, na kushika mambo yaliyoandikwa humo; kwa maana wakati umekaribia. Ufunuo 1:3.

UKWELI: G225-Kutoka G227; ukweli: - kweli, X kwa kweli, ukweli, hakika. G227-Kutoka G1 (kama chembe ya kukanusha) na G2990; kweli (kwa maana ya kutoficha): - kweli, kwa kweli, ukweli. G1; Α. Ya asili ya Kiebrania; herufi ya kwanza ya alfabeti: kwa maana ya mfano tu (kutokana na matumizi yake kama tarakimu) ya kwanza. Alfa.

> Yesu akamwambia, Mimi ndimi njia, ukweli, na uzima; hakuna mtu anayekuja kwa Baba isipokuwa kupitia kwangu. Yohana 14:6.

Aliposema Yesu, "Mimi ndimi... kweli." Alikuwa akisema kwamba Yeye ni herufi, nambari na neno; kwamba herufi alfa, neno alfa, na nambari alfa vyote ni "kweli." Katika kitabu cha Danieli, Kristo alijidhihirisha kama mhesabu wa ajabu; hiyo ndiyo maana ya neno la Kiebrania "Palmoni," ambalo limetafsiriwa kama "yule mtakatifu fulani aliyenena," katika Danieli sura ya nane.

> Ndipo nikamsikia mtakatifu mmoja akisema, na mtakatifu mwingine akamwambia yule mtakatifu aliyekuwa akinena, Hata lini yatadumu maono kuhusu dhabihu ya kila siku na uasi wa uharibifu, ili mahali patakatifu pamoja na jeshi viwe kitu cha kukanyagwa? Akaniambia, Hata siku elfu mbili na mia tatu; ndipo mahali patakatifu patatakaswa. Danieli 8:13, 14.

Yule "mtakatifu fulani" katika aya ya kumi na tatu ni "Palmoni" - mhesabu wa ajabu, au mhesabu wa siri. Aya hizi mbili ndiko kunapoainishwa unabii wa miaka 2300 na unabii miwili wa miaka 2520. Miaka 2300 inahusu "patakatifu" na ule unabii miwili wa miaka 2520 unahusu "jeshi," kwa kuwa patakatifu na jeshi vyote viwili vingekanyagwa chini na Roma. Unabii wa miaka 2520 unawakilisha kukanyagwa chini kwa patakatifu la Mungu na watu wake. Unabii watatu wenye kina uliofungamana, unaotegemea wakati, mahali pale pale katika Biblia ambapo Yesu anajitambulisha kama mhesabu wa ajabu wa siri. Si tu kwamba alichagua aya hizi mbili kujitambulisha kama Bwana wa wakati, bali aya hizo mbili ambamo anajifunua zinabainisha wakati ambao angeingia agano na Israeli wa kiroho wa kisasa, na aya hizo mbili pia ndizo msingi na nguzo kuu ya Uadventista.

> Andiko ambalo, kuliko mengine yote, lilikuwa msingi na nguzo kuu ya imani ya Adventi lilikuwa tamko hili: ‘Hata siku elfu mbili na mia tatu; ndipo patakatifu patatakaswa.’ [Danieli 8:14.] Mzozo Mkubwa, 409.

Katika wakati wa mwisho mnamo mwaka 1798, kitabu cha Danieli kilifunguliwa na ujumbe wa kwanza wa malaika ukatokea katika historia, ukiashiria ongezeko la maarifa ya kinabii lililotokea katika kipindi cha harakati za Wamileraiti, ambazo zilikuwa mwanzo wa Uadventista wa Sabato. Kitabu cha Danieli kilipofunguliwa kwa Wamileraiti, ujumbe kutoka kwa Palmoni, ujumbe wa wakati, ulieleweka. Neno la Mungu halishindwi kamwe, na daima huutambulisha mwisho kwa kuuhusianisha na mwanzo. Hivyo, mwishoni mwa Uadventista wa Sabato bila shaka kutakuwa na ufunuo wa tabia Yake, kama ilivyokuwa katika historia ya Wamileraiti. Jambo hili linategemea mwanzo na mwisho wa Uadventista wa Sabato, lakini pia linategemea uhusiano uliotajwa kati ya kitabu cha Danieli na kitabu cha Ufunuo. Danieli na Ufunuo vinawakilisha kitabu kimoja, na katika uwakilisho huo, ni mashahidi wawili, wa kwanza akiwa Danieli na wa mwisho akiwa Ufunuo.

> "Vitabu vya Danieli na Ufunuo ni kimoja. Kimoja ni unabii, kingine ni ufunuo; kimoja ni kitabu kilichotiwa muhuri, kingine ni kitabu kilichofunguliwa." Maoni ya Biblia ya Waadventista Wasabato, juzuu 7, 972.

Danieli na Ufunuo ni vitabu viwili ambavyo ni kitabu kimoja, kama vile Biblia ni kitabu kimoja kilichogawanywa katika Agano la Kale na Agano Jipya, au mwanzo na mwisho. Katika Ufunuo sura ya kumi na moja, mashahidi wawili wanaowasilishwa kama Musa na Eliya ni Agano la Kale na Agano Jipya.

> Kuhusu mashahidi wale wawili, nabii anasema zaidi: ‘Hizi ndizo miti miwili ya mizeituni, na vinara viwili vya taa vinavyosimama mbele za Mungu wa nchi.’ ‘Neno lako,’ alisema mtunga zaburi, ‘ni taa ya miguu yangu, na mwanga wa njia yangu.’ Ufunuo 11:4; Zaburi 119:105. Mashahidi hao wawili wanawakilisha Maandiko ya Agano la Kale na Agano Jipya. Pambano Kuu, 267.

Danieli na Yohana ni mashahidi wawili ambao wote waliteswa, wote walichukuliwa mateka, wote walipewa mfululizo uleule wa historia ya kinabii wa kuandika, wote wakiwakilisha elfu mia arobaini na nne, wote wakiishi katika kipindi cha baada ya maangamizi ya Yerusalemu, wote wakiwa alama za mauti na ufufuo, (Yohana kutoka kwenye mafuta yanayochemka na Danieli kutoka tundu la simba).

Danieli anatambua ufunuo maalum wa tabia ya Kristo, na anafanya hivyo katika mistari miwili ambayo uvuvio huiita “nguzo kuu na msingi” wa Kanisa la Waadventista Wasabato. Mistari hiyo miwili ilikuwa “jiwe la mwisho,” jiwe la mwisho lililowekwa katika misingi iliyowakilishwa na kazi za William Miller. Jiwe hilo la mwisho lilileta pamoja nalo uelewa wa patakatifu pa mbinguni, sheria ya Mungu, Sabato, hukumu ya uchunguzi, na malaika watatu wa Ufunuo kumi na nne. Danieli ni mwanzo wa kitabu, Yohana ndiye mwisho.

Maandiko ya Yohana yatabainisha ufunuo wa tabia ya Kristo mwishoni mwa Uadventista. Mwanzoni mwa Israeli ya kisasa, Alijidhihirisha kama Mwenye kuhesabu wa ajabu, Muumba wa kila kitu cha kihisabati; na mwishoni mwa Israeli ya kisasa Anajidhihirisha kama mwanaisimu wa ajabu. Yeye ni Muumba wa kila kitu kinachohusiana na lugha, iwe ni muundo wa lugha, kanuni za sarufi, maneno na hata herufi za alfabeti. Yeye aliumba mawasiliano yanayotekelezwa kwa maneno, yanayoongozwa na kanuni za sarufi, yawe yameandikwa au yamesemwa, yaliyoandikwa kwa alfabeti aliyobuni Yeye mwenyewe, na zaidi ya hayo, Yeye ndiye Neno. Kwa Neno hilo huwageuza Walaodikia wasioona na wasio tayari kuwa Wafiladelfia waliotakaswa.

> Uwatakase kwa ile kweli; neno lako ndiyo kweli. Yohana 17:17.

Neno linalotafsiriwa kama "kutakasa" linamaanisha kufanya kuwa takatifu. Elfu mia moja arobaini na nne watakuwa watakatifu, na watakuwa wameipata hali hiyo ya tabia kwa "kweli" au unaweza kusema, kwa "neno" lake, kwa maana Yesu ni Neno naye ndiye kweli.

> Hapo mwanzo kulikuwa Neno, na Neno alikuwa pamoja na Mungu, na Neno alikuwa Mungu. Hilo hilo lilikuwa mwanzoni pamoja na Mungu. Vitu vyote vilifanyika kupitia kwake; wala pasipo yeye hakikufanyika chochote kilichofanyika. Yohana 1:1-3.

Tambua kwamba hili ndilo jambo la kwanza ambalo Yohana anaandika katika Injili yake. Bila shaka linashabihiana na jambo la kwanza lililoandikwa katika Mwanzo. Nalo linaongeza katika ushuhuda, likibainisha kwa uwazi zaidi kile kilichoelezwa katika Mwanzo sura ya kwanza.

> Mwanzoni Mungu aliumba mbingu na nchi. Mwanzo 1:1.

Neno lililotafsiriwa kama "Mungu" katika mstari wa kwanza liko katika wingi, hivyo kuonyesha tangu "mwanzo" kwamba Mungu si mmoja tu. "Hapo mwanzo" katika Injili ya Yohana Neno lilikuwa pamoja na Mungu na Neno alikuwa Mungu. Na Neno ndilo Muumba.

Yesu ni Neno, naye aliileta Biblia kwa kuunganisha uungu na ubinadamu, uungu ukiwakilishwa na Roho Mtakatifu na ubinadamu ukidhihirishwa kupitia wale walioandika maneno katika vitabu vilivyokusudiwa kutumwa kwa makanisa. Hivyo, Biblia ni mchanganyiko wa ubinadamu na uungu kama alivyo Yesu. Biblia, licha ya ushiriki wa wanadamu wa kimwili walioanguka, ni takatifu, na hivyo wanaume waliotunga maandishi yake walikuwa watakatifu pia.

> Tena tunalo pia neno la unabii lililo thabiti zaidi; nanyi mtafanya vema mkilizingatia, kama taa iangazayo mahali pa giza, hadi alfajiri ipambazuke, na nyota ya asubuhi ichomoze mioyoni mwenu; mkijua kwanza hili, kwamba hakuna unabii wa Maandiko unaotokana na tafsiri ya mtu binafsi. Kwa maana unabii haukuja zamani kwa mapenzi ya mtu, bali watu watakatifu wa Mungu walinena walipokuwa wakiongozwa na Roho Mtakatifu. 2 Petro 1:19-21.

Ingawa manabii walikuwa watu watakatifu, bado walikuwa wanadamu walioanguka, kwa maana wote wamefanya dhambi na kupungukiwa na utukufu wa Mungu. Hata hivyo, Biblia ni muungano wa uungu na ubinadamu, na ni takatifu, kwa kuwa Neno la Mungu alikuja kuonyesha katika maisha Yake na katika Neno Lake lililoandikwa kwamba ubinadamu uliounganishwa na uungu hautendi dhambi. Kilicho kweli kuhusu Biblia ni kweli kuhusu Kristo, kwa maana Yeye ndiye Biblia.

Yesu alichukua juu yake mwili wenye dhambi wala hakutenda dhambi kamwe, hivyo akitoa mfano kwamba ubinadamu ukiunganishwa na uungu hautendi dhambi.

> "Hadithi ya Bethlehemu ni mada isiyo na ukomo. Ndani yake imefichwa 'kina cha utajiri wa hekima na maarifa ya Mungu.' Warumi 11:33. Tunashangaa juu ya dhabihu ya Mwokozi ya kubadilisha kiti cha enzi cha mbinguni kwa hori, na ushirika wa malaika wanaomsujudu kwa wanyama wa zizi. Kiburi cha kibinadamu na kujitosheleza kwa mwanadamu vinakaripiwa katika Uwepo Wake. Hata hivyo, hili lilikuwa tu mwanzo wa kujishusha Kwake kwa ajabu. Ingekuwa karibu ni kujishusha kusiko na mipaka kwa Mwana wa Mungu kuchukua asili ya mwanadamu, hata wakati Adamu alipokuwa katika kutokuwa na hatia yake huko Edeni. Lakini Yesu alikubali ubinadamu wakati jamii ya wanadamu ilikuwa imedhoofishwa na miaka elfu nne ya dhambi. Kama kila mtoto wa Adamu, Alikubali matokeo ya utendaji wa sheria kuu ya urithi. Yalivyokuwa matokeo hayo yanaonyeshwa katika historia ya mababu Zake wa kidunia. Alikuja akiwa na urithi wa namna hiyo ili kushiriki huzuni zetu na majaribu yetu, na kutupa mfano wa maisha yasiyo na dhambi." The Desire of Ages, 48.

Yesu ni Neno, na Yesu pamoja na Biblia ni muungano wa ubinadamu na uungu. Yesu alipoileta Biblia kupitia karne nyingi, aliweka kanuni ndani ya Biblia ili kuwaruhusu wale watakaosikia wasikie. Kanuni zinazoongoza Biblia pia ni sifa za tabia Yake.

> "Katika Ufunuo vitabu vyote vya Biblia hukutana na kuhitimika. Hapa ndipo ukamilisho wa kitabu cha Danieli ulipo." Matendo ya Mitume, 585.

Neno “complement” linamaanisha kuleta hadi ukamilifu. Ushuhuda wa Danieli hufikia kikomo katika Ufunuo, hivyo kufanya ushuhuda wa Danieli kuwa mwanzo na Ufunuo kuwa mwisho. Mwanzo wa Ufunuo hurudiwa mwishoni mwa Ufunuo, na katika mstari wa kwanza wa sura ya kwanza ya Danieli kuna vita kati ya Israeli wa kimwili na Babeli ya kimwili ambapo Babeli inashinda, lakini mwishoni mwa historia ya kipindi cha rehema katika Danieli 11:45, 12:1; Babeli ya rohoni iko vitani na Israeli wa rohoni, na mwishoni, Babeli inashindwa na Israeli inashinda. Kama ilivyo kwa Yohana katika Ufunuo, mwanzo wa ushuhuda wa Danieli unakubaliana na mwisho wa ushuhuda wake. Basi, ukweli ni nini?

Fundisho ni neno linalotambulisha kile ambacho kundi la waumini wanaelewa kuwa sahihi. Madhumuni yake au matumizi yake hayajazuiliwa kwa Biblia au Ukristo pekee. Katika kile kinachoitwa Ukristo, huenda kuna “mafundisho” ya uongo mengi kuliko ya kweli, kwa kuwa Babeli ya kiroho, upapa, ni kizimba cha kila ndege mchafu na mwenye kuchukiwa, na hao ndege wanawakilisha uovu, ambao unaendelezwa na kufunikwa na makanisa kupitia mafundisho ya uongo, kama vile sheria imebatilishwa. Lakini kuna fundisho la kweli.

> Akili za watu wa Beroya hazikuwa zimefungwa na upendeleo. Walikuwa tayari kuchunguza ukweli wa mafundisho yaliyohubiriwa na mitume. Walisoma Biblia, si kwa udadisi, bali ili wajifunze yale yaliyoandikwa kuhusu Masihi aliyeahidiwa. Kila siku walichunguza maandiko yaliyovuviwa, na walipolinganisha andiko kwa andiko, malaika wa mbinguni walikuwa pamoja nao, wakiwaangazia akili zao na kuigusa mioyo yao.

> Popote pale kweli za injili zinapotangazwa, wale wanaotamani kwa uaminifu kutenda yaliyo sawa huongozwa kuchunguza kwa bidii Maandiko. Ikiwa, katika vipindi vya mwisho vya historia ya dunia hii, wale ambao kweli zinazowajaribu zinatangaziwa wangefuata mfano wa Waberea, wakichunguza Maandiko kila siku na kulinganisha ujumbe waliowaletewa na neno la Mungu, leo kungekuwapo idadi kubwa ya watu waaminifu kwa maagizo ya sheria ya Mungu, ambapo sasa wapo wachache kwa kulinganisha. Lakini wakati kweli za Biblia zisizopendwa zinapowasilishwa, wengi hukataa kufanya uchunguzi huu. Ingawa hawawezi kupinga mafundisho ya wazi ya Maandiko, bado huonyesha kusita mno kuchunguza ushahidi uliotolewa. Baadhi hudhani kwamba hata kama mafundisho haya ni ya kweli, haijalishi sana kama wanakubali au la ile nuru mpya, nao hushikilia hadithi za kubuni zinazopendeza ambazo adui hutumia kuwapotosha nafsi. Hivyo, akili zao hupofushwa na upotovu, na hutenganishwa na mbingu.

> Wote watahukumiwa kwa kadiri ya nuru waliyopewa. Bwana huwatuma mabalozi wake pamoja na ujumbe wa wokovu, na wale wanaousikia atawawajibisha kwa jinsi wanavyoyashughulikia maneno ya watumishi wake. Wale wanaoutafuta ukweli kwa unyofu watafanya uchunguzi makini wa mafundisho yanayowasilishwa kwao, kwa mwanga wa Neno la Mungu. Matendo ya Mitume, 231, 232.

Kuna "mafundisho" ambayo ni "kweli za injili" na yanahitaji kuchunguzwa. Baadhi yake, (ikiwa si yote), ni "kweli za jaribio." Sabato ni kweli ya jaribio iliyo rahisi kuelewa. Kuna mafundisho ya kweli na ya uongo. Baadhi ya mafundisho ya kweli huleta jaribio kwa wale wanaoyasikia. Kuna pia aina ya kweli iliyokusudiwa kwa kipindi fulani cha wakati. Kweli hizi huitwa "kweli za wakati huu."

> Kuna kweli nyingi za thamani zilizomo katika Neno la Mungu, lakini ni ‘kweli ya sasa’ ndiyo kundi linahitaji sasa. Nimeona hatari ya wajumbe kuchepuka kutoka kwenye vipengele muhimu vya kweli ya sasa, na kujishughulisha na mada zisizokusudiwa kuunganisha kundi na kutakasa nafsi. Shetani hapa atatumia kila fursa iwezekanayo kuudhuru kazi hiyo.

> Lakini masomo kama vile patakatifu, kwa uhusiano na zile siku 2300, amri za Mungu na imani ya Yesu, yanatosha kabisa kufafanua harakati ya Advent iliyopita na kuonyesha tulipo sasa, kuimarisha imani ya wenye shaka, na kutoa uhakika wa wakati ujao mtukufu. Haya, nimeona mara nyingi, yalikuwa mada kuu ambazo wajumbe walipaswa kuziangazia kwa kina. Early Writings, 63.

Waadventista mara nyingi hutumia kifungu hiki ili kuepuka kile kinachosema kwa hakika. Wanadai kwamba yote yanayopaswa kusisitizwa katika ujumbe wetu wa ‘kweli ya sasa’ ni patakatifu, siku 2300, amri, na imani ya Yesu. Wanadai hivyo ili kuepuka kile kilichobainishwa kuhusu mada hizi nne.

Kusudi la hizi kweli kuu nne ni kwamba zimekuwa "zimepangwa kikamilifu ili kueleza harakati ya Waadventista ya wakati uliopita na kuonyesha msimamo wetu wa sasa ni upi, kuimarisha imani ya wenye shaka, na kutoa uhakika wa mustakabali mtukufu." Mafundisho haya manne ya kweli ya wakati huu yamekusudiwa kuonyesha kwamba mwanzo wa Uadventista (harakati ya Waadventista ya wakati uliopita) unaonyesha mwisho wa Uadventista (msimamo wetu wa sasa). Mafundisho yale manne ya msingi yame "pangwa kikamilifu" kueleza kanuni kwamba mwisho unaonyeshwa na mwanzo. Kulingana na kifungu hiki cha uvuvio, hii ndiyo "kweli ya wakati huu" ambayo "kundi linahitaji sasa."

Israeli ya kale ni mwanzo wa Israeli na Israeli ya kisasa ni mwisho. Israeli halisi ya kale ilikuwa kielelezo cha watu wa Waadventista Wasabato kuanzia wakati wa mwisho mnamo 1798 hadi sheria ya Jumapili. Kabla ya kuja kwa kwanza kwa Kristo, "kweli ya sasa" haikuonekana na Wayahudi, kwa maana walikuwa vipofu (wa Laodikia) kwa sababu ya kutegemea kwao desturi na mapokeo.

> "Tunataka kuelewa nyakati tunazoishi. Hatuzielewi hata nusu. Hatuziingiza akilini hata nusu. Moyo wangu unatetemeka ndani yangu ninapofikiri ni adui wa namna gani tunapaswa kumkabili, na jinsi tulivyo tumejiandaa vibaya kumkabili. Majaribu ya wana wa Israeli, na msimamo wao kabla tu ya ujio wa kwanza wa Kristo, yamewasilishwa mbele yangu mara kwa mara ili kuonyesha hali ya watu wa Mungu katika uzoefu wao kabla ya ujio wa pili wa Kristo—jinsi adui alivyotafuta kila nafasi ya kuutawala akili za Wayahudi, na leo anatafuta kuzipofusha akili za watumishi wa Mungu, ili wasiweze kutambua ukweli wa thamani." Ujumbe Teule, kitabu cha 2, 406.

Kwa mujibu wa rejea yetu inayofuata, Wayahudi walikuwa hawauoni tena "ukweli wa asili wa Mungu," na ukweli huo wa asili kwa Wayahudi ulikuwa historia ya ukombozi kutoka Misri. Historia ya ukombozi huo ilikuwa ukweli wao wa asili; ulikuwa ukweli waliagizwa kuwafundisha watoto wao katika vizazi vyao vyote. Walishindwa, kama ilivyoshindwa Uadventista. Ili kuwasilisha ukweli kwa Wayahudi waliopofushwa, Yesu aliweka ukweli katika mfumo.

> Wakati wa Mwokozi, Wayahudi walikuwa wamefunika sana vito vya thamani vya ukweli kwa takataka za mapokeo na ngano, hadi ikawa haiwezekani kutofautisha cha kweli na cha uongo. Mwokozi alikuja kuondoa takataka za ushirikina na makosa yaliyoshikiliwa kwa muda mrefu, na kuweka vito vya Neno la Mungu katika muundo wa ukweli. Mwokozi angefanya nini kama angekuja kwetu sasa kama alivyokuja kwa Wayahudi? Angehitaji kufanya kazi kama hiyo ya kuondoa takataka za mapokeo na taratibu za sherehe. Wayahudi walifadhaika sana alipoifanya kazi hii. Walikuwa hawauoni tena ukweli wa asili wa Mungu, lakini Kristo aliudhihirisha tena. Ni kazi yetu kuziweka huru kweli za thamani za Mungu kutoka kwa ushirikina na makosa.

> Kweli tukufu zimezikwa mbali na macho, na zimefanywa zisizo na mng'ao wala mvuto kwa sababu ya makosa na ushirikina. Yesu hufunua nuru ya Mungu, na huleta mng'ao mzuri wa ukweli katika utukufu wake wote wa uungu. Akili za wenye unyofu hujazwa na mshangao. Mioyo yao huvutwa katika mapendo matakatifu kuelekea yeye aliyetoa vito vya ukweli na kuviweka wazi kwa uelewa wao.

> Wayahudi walielewa sehemu fulani ya kweli, na walifundisha sehemu ya neno la Mungu; lakini hawakuelewa upeo mpana wa sheria ya Mungu. Kristo alifagia mbali takataka za mapokeo, na akaonyesha kiini halisi na moyo wa makusudi ya Mungu. Alipofanya hili, wakachukizwa kupita kiasi, hata kushindwa kujidhibiti. Wakasambaza habari za uongo kutoka mji mmoja hadi mwingine kwamba Kristo alikuwa akiharibu kazi ya Mungu. Lakini wakati Yesu akiondoa taratibu za zamani, aliweka upya kweli za kale, akaziweka katika mfumo wa ukweli. Akazilinganisha na kuziunganisha pamoja, akaunda mfumo kamili na wenye uwiano wa ukweli. Hii ndiyo kazi aliyofanya Mwokozi wetu; na sasa tutafanya nini? Je, tusifanye kazi kwa upatanifu na Kristo? Je, tuongozwe na uvumi? Je, tuache mawazo yetu wenyewe yatufiche nuru ya Mungu? Tunapaswa kusoma kwa makini, kusikiliza kwa ufahamu, na kuwafundisha wengine pia mambo tuliyojifunza. Ni lazima tuwe daima na njaa ya mkate wa uzima, tukitafuta kila wakati maji yaliyo hai na theluji ya Lebanoni, ili tuweze kuwaongoza watu kwenye maji yaliyo hai na yanayotuliza ya chemchemi ya ukweli. Review and Herald, Juni 4, 1889.

Katika kuja kwake kwa kwanza, Yesu “alirejesha kweli za zamani, akiziweka katika mfumo wa ukweli. Aliziwianisha na kuziunganisha pamoja, akiunda mfumo kamili na ulio sawia wa ukweli.” Yesu alitumia historia ya mwanzoni mwa Israeli ya kale ili kurejesha kweli za zamani, naye alifanya hivyo kwa kuziwianisha hizo kweli (kwa mada) na kuziunganisha pamoja (sambamba, mstari juu ya mstari). Alifanya hivyo kwa kusudi la kuwaweka Wayahudi huru kutoka kwa desturi na mapokeo yaliyokuwa yamewapofusha. Historia hiyo ilikuwa historia ya mwisho ya Israeli halisi.

Uadventista unarudia historia ya mwisho wa Israeli ya kale, na mfumo wa kuweka ukweli ndani yake ili kuondoa upofu wa Laodikia wa mapokeo na desturi unatekelezwa sasa kama ilivyokuwa wakati Kristo aliposhughulika na Wayahudi. "Kweli za zamani" zinapaswa kuwekwa ndani ya "mfumo" wa ukweli, ili kuleta mistari ya kinabii pamoja na mistari mingine ya kinabii, "mstari juu ya mstari," sambamba, ili, ikiwezekana, kumweka huru Mlaodikia kutoka katika upofu wake. Kristo ni mfano wetu, katika mambo yote.

Kuna kweli katika Biblia zinazotambuliwa kama mafundisho, na "kuna kweli nyingi za ajabu," lakini pia kuna "ukweli wa sasa" ambao ni "jaribio kwa watu wa" "kizazi" kinachoishi wakati ukweli huo unafunuliwa. Kinabii hili hutokea katika kizazi cha nne cha Uadventista, na "ukweli wa sasa" "ambao ni jaribio kwa kizazi hiki" haukuwa jaribio kwa vizazi vya awali vya Uadventista.

> Kuna katika Maandiko mambo ambayo ni magumu kuyaelewa, na ambayo, kama asemavyo Petro, wasio na elimu na wasio thabiti huyapotosha hata kwa maangamizi yao wenyewe. Huenda tusiweze, katika maisha haya, kufafanua maana ya kila kifungu cha Maandiko; lakini hakuna vipengele muhimu vya kweli ya vitendo vitakavyofunikwa na mafumbo. Wakati utakapowadia, katika maongozi ya Mungu, kwa ulimwengu kujaribiwa juu ya ile kweli ya wakati huo, akili zitaamshwa na Roho wake kuchunguza Maandiko, hata kwa kufunga na kwa kuomba, hadi kiungo baada ya kiungo kigunduliwe na kuunganishwa katika mnyororo mkamilifu. Kila jambo linalohusu moja kwa moja wokovu wa nafsi za watu litawekwa wazi kiasi kwamba hakuna atakayelazimika kupotoka wala kutembea gizani.

> Tulipofuatilia mfululizo wa unabii, ukweli uliofunuliwa kwa wakati wetu umeonekana wazi na kufafanuliwa. Sisi tunawajibika kwa mapendeleo tunayofurahia na kwa nuru inayong’aa juu ya njia yetu. Wale walioishi katika vizazi vilivyopita walikuwa na wajibu kwa nuru iliyoruhusiwa kuwaangazia. Akili zao zilishughulishwa kuhusu hoja mbalimbali za Maandiko zilizowajaribu. Lakini hawakuelewa kweli ambazo sisi tunaelewa. Hawakuwajibika kwa nuru ambayo hawakuwa nayo. Walikuwa na Biblia, kama tulivyo nayo sisi; lakini wakati wa kufunuliwa kwa kweli maalum kuhusiana na hatua za mwisho za historia ya dunia hii ni wakati wa vizazi vya mwisho vitakavyoishi duniani.

> "Kweli maalum zimetolewa kuendana na hali za vizazi kadiri zilivyokuwapo. Kweli ya sasa, iliyo jaribio kwa watu wa kizazi hiki, haikuwa jaribio kwa watu wa vizazi vilivyopita sana. Kama nuru inayotuangazia sasa kuhusu Sabato ya amri ya nne ingekuwa imepewa vizazi vilivyopita, Mungu angewahesabia kuwajibika kwa nuru hiyo." Shuhuda, juzuu ya pili, 692, 693.

Kwa wale wanaoweza kutaka kukanusha kwamba kuna vizazi vinne katika historia ya Uadventista, ningewaelekeza kwenye Vibao vya Habakuki. Njia rahisi sana ya kuelewa ukweli huu ni kwamba jina Laodicea linamaanisha watu waliohukumiwa. Mwanzo wa Uadventista ulitangaza ufunguzi wa hukumu na mwisho wa Uadventista unatangaza kufungwa kwa hukumu. Kufungwa kwa hukumu kunatokea katika vizazi vya tatu na vya nne.

> Usijitengenezee sanamu ya kuchongwa, wala umbo la kitu chochote kilicho mbinguni juu, au kilicho duniani chini, au kilicho katika maji yaliyo chini ya nchi; usivisujudie wala kuvitumikia; kwa maana mimi, Bwana Mungu wako, ni Mungu mwenye wivu, nawaadhibu watoto kwa uovu wa baba zao hata kizazi cha tatu na cha nne cha wale wanionao chuki; nami naonyesha rehema kwa maelfu ya wale wanipendao na kuzishika amri zangu. Kutoka 20:4-6.

Mwishoni mwa hukumu, kizazi cha mwisho cha Waadventista wa Walaodikia (watu waliohukumiwa) kitahukumiwa na kutapikwa kutoka katika kinywa cha Bwana, kama ilivyotokea kwa Israeli ya kale wakati wa uharibifu wa Yerusalemu. Mafundisho ya Kibiblia ni kweli, na pia kuna kweli za jaribio, na kisha kuna kweli za wakati huu. Kweli ya wakati huu daima ni kweli ya jaribio, lakini hutambulisha kweli ya jaribio iliyoundwa mahsusi kwa kizazi kinachoishi sasa. Hata hivyo, ilivyo zaidi ni kwamba kweli yoyote ya neno la Mungu tunayoamua kuikataa imekuwa tu kweli ya jaribio tuliyoshindwa.

Yesu ni Neno la Mungu, naye ni kweli. Alimjulisha Pilato kwamba sababu ya Yeye "kuja" "ulimwenguni" ilikuwa "kushuhudia kweli", na kwamba kila mtu aliyesikia sauti Yake, "ni wa kweli". Neno "kweli" ambalo Pilato na Yesu walilitaja linatokana na neno la Kiebrania linalotafsiriwa kama "kweli" na linapatikana mara mia moja ishirini na saba katika Agano la Kale. Neno hilo la Kiebrania (H571) hutafsiriwa kwa maneno mbalimbali ya Kiingereza, lakini limetafsiriwa mara tisini na mbili kama "kweli" katika Agano la Kale. Ni mojawapo ya maneno yenye nguvu kubwa sana, katika ngazi nyingi.

Neno linalotafsiriwa kama "kweli" katika Agano la Kale lina herufi tatu za Kiebrania, na katika herufi za Kiebrania, kila herufi ina maana yake yenyewe, hivyo neno linaloundwa kutokana na herufi hizo huchanganya maana za kila herufi ili kutoa maana kamili ya neno hilo. Neno "kweli" linaundwa na herufi tatu za Kiebrania: herufi ya kwanza ya alfabeti ya Kiebrania, herufi moja ya katikati, na herufi ya mwisho ya alfabeti ya Kiebrania. "Kweli" katika Agano la Kale inawakilishwa na herufi ya kwanza na ya mwisho ya alfabeti, pamoja na herufi moja katikati!

Huu ndio ufafanuzi wa “kanuni ya kibiblia ya kutajwa kwa mara ya kwanza.” Mara ya kwanza somo linapowasilishwa ndilo rejeleo muhimu zaidi kwa neno, ambalo ni mbegu, nalo linabeba DNA yote inayohitajika kuzaa simulizi nzima. Rejeleo la pili kwa umuhimu katika “kanuni ya kutajwa kwa mara ya kwanza” ni rejeleo la mwisho, kwa maana hapo ndipo simulizi zote zinazotokea kati ya mwanzo na mwisho hufungwa pamoja. “Katika Ufunuo vitabu vyote vya Biblia hukutana na kuhitimishwa,” na Ufunuo ndicho kitabu cha mwisho cha Biblia.

Neno la Kiebrania la “ukweli” tunalolichunguza linaanza na herufi “Aleph”, herufi ya kumi na tatu ni “Mem”, na herufi ya ishirini na mbili na ya mwisho ni “Tav”. Bila shaka, kuna vivuli mbalimbali vya maana katika ufafanuzi wa herufi hizi, kutegemea ni mwanaisimu yupi unayemrejea kwa ufafanuzi, lakini ufafanuzi wa jumla ni wa kuelimisha sana.

א (Aleph): Herufi ya kwanza ya alfabeti ya Kiebrania, ambayo mara nyingi inahusishwa na umoja, na inawakilisha Uungu na umilele, ikisimbolisha uhusiano kati ya Mungu na uumbaji.

מ (Mem): Herufi ya kumi na tatu ya alfabeti ya Kiebrania na mara nyingi inahusishwa na maji.

ת (Tav): Herufi ya mwisho ya alfabeti ya Kiebrania, na hubeba maana ya "alama" au "ishara." Mara nyingi inahusishwa na dhana ya ukamilifu au "muhuri" wa uumbaji. Katika Kiebrania cha kale, herufi Tav ilikuwa na umbo la msalaba.

Neno la Kiebrania linalotafsiriwa kama "kweli" tunalolizingatia linaundwa na herufi tatu, ambazo kwa pamoja zinawakilisha injili ya milele. Vipi? Hili hutambulika kwa urahisi ukielewa kwamba ujumbe wa malaika watatu ndio injili ya milele. Hutambulika kwa sababu maana za herufi hizi tatu zinawakilisha ujumbe wa malaika watatu.

Malaika wa kwanza wa Ufunuo kumi na nne anatambulisha injili ya milele kisha anaambia ulimwengu wote "mcheni Mungu" na kumtukuza Yeye kwa kumwabudu Muumba. Ufafanuzi wa (Aleph), ya kwanza kati ya zile herufi tatu, ni "Mungu wa Kimungu, wa Milele, na kama Muumba wa wanadamu, Mungu ambaye wanadamu wanapaswa kumcha kwa heshima na kumwabudu."

Aleph inawakilisha ujumbe wa malaika wa kwanza.

Ujumbe wa malaika wa pili huwaita watu watoke Babeli, huashiria wakati ambapo Roho Mtakatifu anamiminwa na hutambulisha uasi wa Babeli. Maana ya (Mem) inahusishwa na maji (ishara ya kumiminwa kwa Roho) na ni nambari ya kumi na tatu katika alfabeti, nambari kumi na tatu ikiwa ishara ya uasi, hivyo kuitambua Babeli. Mem inawakilisha ujumbe wa malaika wa pili.

Malaika wa tatu anawaonya watu dhidi ya kupokea alama ya mnyama, anabainisha makundi mawili ya waabudu na ghadhabu ya Mungu. Ufafanuzi wa (Tav) ni kwamba inawakilisha “alama” (alama ya mnyama), inawakilisha pia muhuri wa uumbaji (muhuri wa Mungu). Herufi yenyewe ina umbo la msalaba. Tav inawakilisha ujumbe wa malaika wa tatu.

> Je, muhuri wa Mungu aliye hai ni nini, unaowekwa katika vipaji vya nyuso za watu Wake? Ni alama ambayo malaika wanaweza kuisoma, lakini si macho ya kibinadamu; kwa maana malaika mharibu lazima aione alama hii ya ukombozi. Akili yenye ufahamu imeona ishara ya msalaba wa Kalvari katika wana na binti walioasiliwa na Bwana. Dhambi ya kuvunja sheria ya Mungu imeondolewa. Wamevaa vazi la arusi, na ni watii na waaminifu kwa amri zote za Mungu.

> "Bwana hatawasamehe wale wanaojua ukweli ikiwa hawatii amri zake kwa neno na tendo." Maranatha, 243.

Neno la Kiebrania linalotafsiriwa kama "kweli" linaundwa na herufi tatu ambazo kila moja ina maana yake. Maana hizo tatu pia ndizo maana za ujumbe wa malaika watatu. Pia ndizo maana za ujumbe wa malaika wa kwanza, kwa kuwa ujumbe wa malaika wa kwanza ulikuwa ujumbe mwanzoni mwa Uadventista na ujumbe wa malaika wa tatu ni ujumbe mwishoni mwa Uadventista. Kwa sababu Yesu huonyesha mwisho kwa mwanzo, malaika wa kwanza ana alama zote za njia za kinabii za ujumbe wa malaika wa tatu. Kwa kufanya hivyo, maana za zile herufi tatu za Kiebrania zinakuwa alama si tu za ujumbe wa malaika wa tatu, bali pia alama za ujumbe wa malaika wa kwanza.

Yohana katika Ufunuo aliambiwa aandike mambo yaliyokuwapo wakati huo, na kwa kufanya hivyo angekuwa wakati huohuo akiandika mambo yatakayokuwa katika wakati ujao. Aliandika mwanzo ili kuonyesha mwisho. Kwa uwazi usioacha shaka, Waadventista Wasabato wameambiwa wajifunze na watangaze ujumbe wa Wamilleraiti, ambao ni ujumbe wa malaika wa kwanza. Katika kujifunza na kutangaza kweli hizo na historia hiyo, tutakuwa tukitangaza ujumbe wa malaika wa tatu na kurudia historia ya malaika wa kwanza.

> “Mungu hatupi ujumbe mpya. Tunapaswa kutangaza ujumbe ambao mnamo 1843 na 1844 ulitutoa kutoka katika makanisa mengine.” Review and Herald, 19 Januari 1905.

> Ujumbe wote uliotolewa kuanzia 1840-1844 unapaswa kusisitizwa kwa nguvu sasa, kwa kuwa kuna watu wengi waliopoteza dira yao. Ujumbe huo unapaswa kufikishwa kwa makanisa yote. Manuscript Releases, juzuu ya 21, 437.

> "Kweli tulizopokea mwaka 1841, '42, '43, na '44 sasa zinapaswa kuchunguzwa na kutangazwa." Manuscript Releases, juzuu ya 15, 371.

> Onyo limekuja: Hakuna chochote kitakachoruhusiwa kuingia ambacho kitavuruga msingi wa imani ambao juu yake tumekuwa tukijenga tangu ujumbe ulipokuja mwaka 1842, 1843, na 1844. Nilikuwa katika ujumbe huu, na tangu hapo nimeendelea kusimama mbele ya ulimwengu, mwaminifu kwa nuru ambayo Mungu ametupa. Hatuna kusudio la kuondoa miguu yetu kutoka kwenye jukwaa ambalo miguu yetu iliwekwa siku baada ya siku tulipomtafuta Bwana kwa maombi ya bidii, tukitafuta nuru. Je, unadhani kwamba ningeweza kuiacha nuru ambayo Mungu amenipa? Inapaswa kuwa kama Mwamba wa Milele. Nuru hiyo imekuwa ikiniongoza tangu ilipotolewa. Review and Herald, Aprili 14, 1903.

Ujumbe wa malaika wa kwanza, na historia ambamo ujumbe huo uliwasilishwa, vinafanana na kufafanua historia yetu ya sasa—pamoja na baadhi ya tanbihi za kinabii. Historia hizo zote mbili pia zinawakilishwa na herufi tatu zilizotumiwa na mwanaisimu wa Mungu kuunda neno “kweli.” Na neno hilo “kweli” linawakilisha injili ya milele.

Historia ya wafuasi wa Miller mwanzoni mwa Uadventista, inayowakilisha malaika wa kwanza, na historia mwishoni mwa Uadventista inayowakilishwa na malaika wa tatu ni historia zilizo sambamba, lakini zina tofauti fulani.

Malaika wa kwanza hutangaza ufunguzi wa hukumu na malaika wa tatu hutangaza kufungwa kwa hukumu. Muundo wa kinabii ambao historia ya Uadventista ilijengeka juu yake ni sawa katika mwanzo wake na katika mwisho wake. Mwisho wowote unaweza kuonyeshwa kufuata hatua tatu za wale malaika watatu wanapoingia katika historia. Na malaika hao watatu pia ni zile herufi tatu. Kwa hiyo, mfululizo wa kinabii wa matukio katika pande zote mbili za Uadventista unategemea hatua tatu za wale malaika watatu, ambazo ni alama za njia ambazo pia zinawakilishwa na zile herufi tatu za Kiebrania zinazounda neno "kweli".

Alfa ni mwanzo wa Uadventista, Omega ni mwisho wa Uadventista, na herufi ya katikati, ambayo ni herufi ya kumi na tatu, hivyo inaonyesha uasi wa Uadventista tangu mwanzo wake hadi mwisho wake.

Tunaelekezwa kuhusu mahali ilipo njia ya Mungu:

> Njia yako, Ee Mungu, iko katika patakatifu; ni nani aliye Mungu mkuu kama Mungu wetu? Zaburi 77:13.

Katika patakatifu tunagundua kwamba njia ya Mungu ni zile zile hatua tatu kama zilivyo katika ujumbe wa malaika watatu. Katika ua wa nje, kumcha Mungu humwelekeza mtu kutoa dhabihu na kupata kuhesabiwa haki. Katika Patakatifu, utakaso unawakilishwa na maisha ya maombi yanayowakilishwa na madhabahu ya uvumba, maisha ya kujifunza yanayowakilishwa na meza ya mikate ya uwepo, na maisha ya huduma yanayowakilishwa na vinara vya taa. Patakatifu pa Patakatifu huwakilisha hukumu. Tunapokuwa na kumcha Mungu kama kunavyowakilishwa katika ujumbe wa malaika wa kwanza, tunatafuta kuhesabiwa haki miguuni pa msalaba, katika ua wa nje. Tunapohesabiwa haki (kufanywa wenye haki) tunatembea katika upya wa maisha yaliyotakaswa (kukua katika utakatifu) kama kunavyowakilishwa na Patakatifu. Patakatifu linaashiria kazi ya Mkristo kama ilivyotekelezwa na Wamileraiti wakati wa ujumbe wa malaika wa pili uliokuwa ukiandamana na Kilio cha Usiku wa Manane. Tukiwa tumehesabiwa haki na kutakaswa, tunaandaliwa kwa hukumu inayowakilishwa na Patakatifu pa Patakatifu. Hatua tatu za patakatifu, zinazowakilisha, miongoni mwa mambo mengine, istilahi tatu za kitheolojia: kuhesabiwa haki, utakaso na kutukuzwa, na pia zikiwakilisha ujumbe wa malaika watatu, na bila shaka pia zikiwakilisha ujumbe wa malaika wa kwanza, na bila shaka pia zikiwakilisha herufi tatu zinazotumiwa kuunda neno "truth".

Katika ua wa patakatifu, tunapata hatua zote tatu pia. Hatua ya kwanza ya kuingia patakatifuni lazima ionyeshe hatua ya mwisho ya patakatifu, kama vile malaika wa kwanza analingana na malaika wa tatu. Hatua ya kwanza katika ua ni kuchinjwa kwa dhabihu, jambo linalowakilisha kuhesabiwa haki. Hatua ya pili ni birika la kunawia ambako mafuta (dhambi) yanaondolewa na dhabihu husafishwa kabla ya hatua za mwisho. Maji ya birika la kunawia ni sifa bainifu ya hatua ya pili. Hatua ya tatu ni dhabihu ya kuteketezwa yenyewe, iliyokuwa mfano wa Kristo msalabani ambako hukumu ilitimizwa. Hatua zile zile tatu zimo katika hatua ya kwanza ya patakatifu, kama vile hatua zile zile tatu zimo katika ujumbe wa malaika wa kwanza. Kanuni ya Alfa na Omega imo ndani ya patakatifu, kama ilivyo katika ujumbe wa malaika watatu, kama ilivyo katika herufi zinazounda neno "kweli".

Unabii wa miaka 2300 una muundo uleule. Unabii huo ulianza kwa amri tatu na ukaishia kwa kuwasili kwa ujumbe wa malaika wa tatu tarehe 22 Oktoba 1844. Unabii huo unaweka mbele mistari mitano ya kinabii, na historia ya mwanzoni mwa unabii wa miaka 2300 inawakilisha historia ya mwisho ya kila mojawapo ya ile mistari mitano ya kinabii. Mwanzoni mwa unabii kamili wa miaka 2300 kuna amri tatu, nao unahitimishwa kwa ujumbe tatu.

Mwanzo wa unabii mwaka 457 KK ulitokea katika nyakati za taabu na uliwaruhusu Wayahudi kurejea na kujenga upya hekalu na mji. Kwa mujibu wa unabii huo, miaka 49 baada ya kazi iliyoanzishwa mwaka 457 KK, kazi hiyo ilikamilika katika nyakati za taabu. Mwanzo wa miaka 49 unaakisi mwisho wa miaka 49.

Mwaka 457 KK unaashiria mwanzo wa unabii unaotambulisha upako wa Kristo wakati wa ubatizo wake. Upako wake uliashiria mwanzo wa kazi yake ya kuwakusanya watu wawe raia wa Yerusalemu Mpya, si wa Yerusalemu wa Kale, kama vile Israeli ya kale ilivyokusanywa ili kujenga upya Yerusalemu halisi mnamo mwaka 457 KK.

457 KK pia inaashiria mwanzo wa unabii unaotaja ni lini Kristo angesulubiwa. Dada White anaweka historia ya msalaba sambamba na Kukatishwa Tamaa Kuu la Oktoba 22, 1844, na pia anaweka historia ya uvukaji wa Bahari ya Shamu sambamba na Kukatishwa Tamaa Kuu. Mnamo 457 KK kulikuwa na kukatishwa tamaa kulikokuwa mfano wa kukatishwa tamaa kwa Waebrania kwenye Bahari ya Shamu, Kukatishwa Tamaa Kuu kwa Waadventista, kukatishwa tamaa kwa wanafunzi msalabani, na kwa Ezra mnamo 457 KK.

> "Ezra alikuwa ametarajia kwamba idadi kubwa ingerudi Yerusalemu, lakini idadi ya wale walioitikia mwito ilikuwa ndogo kwa kusikitisha. Wengi waliokuwa wamejipatia nyumba na mashamba hawakutamani kutoa dhabihu ya mali hizi. Walipenda raha na starehe na waliridhika kabisa kubaki. Mfano wao ulithibitisha kuwa kikwazo kwa wengine ambao vinginevyo wangechagua kujiunga na wale waliokuwa wakisonga mbele kwa imani." Manabii na Wafalme, 612.

Mwaka 457 K.K. pia unaashiria mwanzo wa unabii unaobainisha ni lini Israeli ya kale ingeachwa na Mungu na injili kupelekwa kwa Mataifa, ukiashiria mwisho wa kipindi maalum cha rehema cha miaka 490 hasa kwa Israeli ya kale. Kwa hiyo, mwaka 457 K.K. unaashiria mwanzo wa kipindi chao cha rehema na mwaka 34 B.K. unaashiria mwisho wa kipindi chao cha rehema, kikionyesha kwa mfano kwamba kipindi cha rehema cha Uadventista kilianza mwaka 1844 na kitaisha wakati wa sheria ya Jumapili.

Kuna unabii wengine wachache wa wakati wa ndani katika unabii wa miaka 2300, lakini wote wana saini ya Alfa na Omega. Mianzo yao inaonyesha miisho yao.

Ni muhimu kutambua kwamba Waisraeli wa kale walifanywa kuwa wahifadhi wa sheria ya Mungu, na kwamba Waisraeli wa kisasa walifanywa si tu wahifadhi wa sheria Yake, bali pia wahifadhi wa unabii Wake. Bwana alipoingia agano na Waisraeli wa kale, aliwafanya kuwa wahifadhi wa Amri Kumi kama zilivyoandikwa juu ya vibao viwili vya mawe. Alipoingia agano na Waisraeli wa kisasa katika historia ya Wamileraiti, aliwafanya kuwa wahifadhi wa neno Lake la kinabii kama linavyowakilishwa juu ya vibao viwili vya Habakuki vinavyoonyeshwa na chati za waanzilishi za 1843 na 1850. Mwanzo wa Waisraeli wa kale unaonyesha mwanzo wa Waisraeli wa kisasa.

> Bwana aliwaita watu wake Israeli, akawatenga mbali na ulimwengu, ili awaaminishe amana takatifu. Aliwafanya wawe wahifadhi wa sheria Yake; naye alikusudia kupitia kwao kuhifadhi miongoni mwa wanadamu maarifa ya Yeye mwenyewe. Kupitia kwao nuru ya mbinguni ilipaswa kung'aa hadi sehemu za giza za dunia, na sauti ilipaswa kusikika ikiwasihi mataifa yote wageuke kutoka katika ibada ya sanamu wamtumikie Mungu aliye hai na wa kweli.

> Lau kama Waebrania wangelikuwa waaminifu kwa amana yao, wangelikuwa nguvu duniani. Mungu angekuwa ulinzi wao, naye angewakweza juu ya mataifa yote mengine. Nguvu yake na kweli yake zingedhihirishwa kupitia kwao, nao wangesimama chini ya utawala wake wenye hekima na utakatifu kama mfano wa ubora wa utawala wake juu ya kila namna ya ibada ya sanamu. Lakini hawakulishika agano lao na Mungu. Wakafuata desturi za kuabudu sanamu za mataifa mengine; na badala ya kulifanya jina la Muumba wao kuwa sifa duniani, walililetea dharau.

> Walakini kusudi la Mungu lazima litimizwe. Maarifa ya mapenzi yake lazima yatolewe kwa ulimwengu. Mungu alileta mkono wa dhuluma juu ya watu wake, na akawatawanya kama mateka miongoni mwa mataifa. Katika mateso wengi wao walitubu maasi yao, wakamtafuta Bwana. Hivyo, wakiwa wametawanyika katika nchi za wapagani, walieneza maarifa ya Mungu wa kweli.

> Katika wakati huu, Mungu ameita kanisa Lake, kama Alivyoliita Israeli ya kale, kusimama kama nuru duniani. Kwa kutumia shoka kuu la ukweli—yaani ujumbe wa malaika wa kwanza, wa pili, na wa tatu—Ametenganisha watu kutoka katika makanisa na ulimwengu, ili kuwaleta katika ukaribu mtakatifu na Yeye Mwenyewe. Amewafanya kuwa wahifadhi wa sheria Yake, na amewaaminisha kweli kuu za unabii za wakati huu. Kama vile maneno matakatifu yaliyokabidhiwa Israeli ya kale, hizi ni amana takatifu ya kuwasilishwa kwa ulimwengu.

> Unabii hutangaza kwamba malaika wa kwanza atatoa tangazo lake kwa 'kila taifa, na kabila, na lugha, na watu.' Onyo la malaika wa tatu, ambalo ni sehemu ya ule ujumbe uleule wa sehemu tatu, na ambalo ndilo ujumbe wa wakati huu, litakuwa limeenea kwa upana usiopungua. Bendera iliyoandikwa, 'Amri za Mungu na imani ya Yesu,' inapaswa kuinuliwa juu. Nguvu ya ujumbe wa kwanza na wa pili itazidishwa katika wa tatu. Ujumbe huu umeonyeshwa katika unabii kama ukitangazwa kwa sauti kuu na malaika arukaye katikati ya mbingu, na utavuta umakini wa ulimwengu.

> "Tishio la kutisha zaidi kuwahi kuelekezwa kwa wanadamu limo katika ujumbe wa malaika wa tatu. Lazima hiyo iwe dhambi ya kutisha inayoshusha ghadhabu ya Mungu isiyochanganyika na rehema. Lakini wanadamu hawajaachwa gizani kuhusu jambo hili muhimu; onyo dhidi ya kuabudu mnyama na sanamu yake linapaswa kutolewa kwa ulimwengu kabla ya kutembelewa na hukumu za Mungu, ili wote wajue kwa nini hukumu hizo zinatekelezwa, na wapate nafasi ya kuepuka." Signs of the Times, 25 Januari 1910.

Utengenezaji wa vibao viwili, kwa kutimiza sura ya pili ya Habakuki, ulikuwa kutimia kwa unabii kadhaa.

> Nitasimama kwenye zamu yangu ya ulinzi, na kusimama juu ya mnara; nitatazama nione atakaloniambia, na nitakachojibu nitakapokemewa. Naye Bwana akanijibu, akasema, Andika ono hilo, ulifanye liwe wazi juu ya vibao, ili aisomaye aende kwa haraka. Kwa maana ono hilo bado ni kwa wakati uliowekwa; lakini mwisho wake litasema, wala halitadanganya. Ijapokawia, lingoje; kwa kuwa hakika litatimia, halitakawia.

> Tazama, nafsi yake inayojivuna si iliyo nyoofu ndani yake; bali mwenye haki ataishi kwa imani yake. Habakuki 2:1-4.

Kutengenezwa kwa chati za watangulizi za 1843 na 1850 kulikuwa utimizaji wa unabii. Uchunguzi wa Vibao vya Habakuki hutoa ushahidi wa kutosha wa hili. Lakini kifungu kilichoko katika kitabu cha Habakuki hutoa mchango muhimu kwa hoja hii katika mjadala wetu.

> "Nimeona kwamba chati ya 1843 ilielekezwa kwa mkono wa Bwana, na kwamba haipaswi kubadilishwa; kwamba tarakimu zilikuwa kama Alivyotaka; kwamba mkono Wake ulikuwa juu yake na ukaficha kosa katika baadhi ya tarakimu, ili mtu yeyote asiweze kuliona, mpaka mkono Wake ulipoondolewa." Early Writings, 74, 75.

Baada ya mwaka 1843 Bwana alielekeza kutengenezwa chati nyingine, lakini chati ya kwanza (ya 1843) isibadilishwe, isipokuwa kwa uvuvio.

> Niliona kwamba ukweli unapaswa kufanywa wazi juu ya vibao, kwamba nchi na vyote viijazavyo ni vya Bwana, na kwamba rasilimali zinazohitajika zisizuiliwe ili kuufanya uwe wazi. Niliona kwamba chati ya zamani iliandaliwa chini ya uongozi wa Bwana, na kwamba wala tarakimu yoyote ya chati hiyo isibadilishwe ila kwa uvuvio. Niliona kwamba tarakimu za chati hiyo zilikuwa kama Mungu alivyotaka ziwe, na kwamba Mkono Wake ulikuwa juu yake na ukaficha kosa katika baadhi ya tarakimu, kusudi mtu yeyote asilione mpaka Mkono Wake ulipoondolewa. Spalding na Magan, 2.

Alipokuwa akiishi na Ndugu Nichols (aliyechora chati ya 1850), katika kipindi alichokuwa akiitengeneza chati hiyo, Dada White alisema aliona chati ya 1850 katika Biblia.

> Niliona kwamba Mungu alihusika katika uchapishaji wa chati uliofanywa na Ndugu Nichols. Niliona kwamba kulikuwa na unabii kuhusu chati hii katika Biblia, na ikiwa chati hii imekusudiwa kwa watu wa Mungu, ikiwa inamtosha mmoja, inamtosha mwingine pia, na kama mmoja alihitaji chati mpya iliyotayarishwa kwa ukubwa mkubwa zaidi, basi wote wanaihitaji vilevile. Manuscript Releases, juzuu ya 13, ukurasa 359.

Habakuki alikuwa ameamuru, "Andika maono, uyafanye wazi juu ya vibao." Vibao viwili vya Habakuki vilikuwa ishara ya agano ambalo Mungu alifanya na Waadventista alipowafanya kuwa wahifadhi wa unabii wake, kama alivyofanya alipoingia katika agano na Israeli ya kale na akatoa vibao viwili vya sheria pamoja na jukumu la kuwa wahifadhi wa sheria. Lakini Habakuki anabainisha makundi mawili ya waabudu kuhusiana na vibao hivyo vilivyotakiwa kufanya maono yawe wazi. Kundi moja ambalo "nafsi yake imejivuna" na "si mnyoofu," na kundi lingine linalotambulika kama "wenye haki" ambao "wataishi kwa imani yake."

Muktadha wa Habakuki unabainisha kwamba wale wanaohesabiwa haki wanaishi kwa imani inayotegemea Neno la kinabii, kama inavyowakilishwa na mabao mawili, na kwa hiyo wale wasiohesabiwa haki wameukataa mwanzo wa Uadventista. Hoja ninayotaka kuwasilisha inategemea kifungu tulichokizingatia muda fulani uliopita. Kinasoma hivi:

> Lakini masomo kama vile patakatifu, kwa uhusiano na zile siku 2300, amri za Mungu na imani ya Yesu, yanatosha kabisa kufafanua harakati ya Advent iliyopita na kuonyesha tulipo sasa, kuimarisha imani ya wenye shaka, na kutoa uhakika wa wakati ujao mtukufu. Haya, nimeona mara nyingi, yalikuwa mada kuu ambazo wajumbe walipaswa kuziangazia kwa kina. Early Writings, 63.

Tumepitia tu hizi kweli nne; patakatifu, siku 2300, amri za Mungu na imani ya Yesu. Tuliweka hizi kweli zote nne katika mfumo wa kweli ambao “umepangwa kikamilifu ili kufafanua Harakati ya Adventi iliyopita na kuonyesha msimamo wetu wa sasa.” Mfumo huo ni “kanuni ya kutajwa kwa mara ya kwanza,” ni saini ya Alfa na Omega, nao ni mfumo wa kweli, kwa maana neno “kweli” linabeba saini ile ile kama zile kweli nne zote zinazotambulika kuwa “kweli ya wakati huu” iliyokusudiwa kufafanua mwanzo wa Uadventista.

Iwapo hakuna kingine chochote, hili linamaanisha kwamba neno lililotafsiriwa kama "kweli" ambalo tunalizingatia ndilo muundo wa injili ya milele, na ndilo muundo wa ujumbe wa onyo la mwisho, na ndilo muundo wa ujumbe wa malaika wa tatu, na ni sehemu kubwa ya Ufunuo wa Yesu Kristo.

Ujumbe wa onyo la mwisho unaowakilishwa kama Ufunuo wa Yesu Kristo katika mistari mitatu ya kwanza ya sura ya kwanza ya Ufunuo unashuhudiwa kwa mara ya pili mwishoni mwa Ufunuo. Mwisho wa Ufunuo unashuhudia kuhusu mistari ya kwanza ya Agano la Kale, na pia mistari ya mwisho ya Agano la Kale. Kwa marejeo hayo manne, inaweza kuhitimishwa, kwa kutumia kanuni ya kimungu ya kuweka mstari wa kinabii juu ya mstari wa kinabii, kwamba ujumbe wa onyo la mwisho unahusiana na uhusiano wa Muumba na viumbe Vyake. Unahusu nguvu Zake za uumbaji. Unahusu jinsi nguvu Zake za uumbaji zinavyofikishwa kwa kanisa Lake. Unahusu sifa ya Uungu inayounganisha mwisho na mwanzo. Ni ujumbe unaowasili kabla tu ya kufungwa kwa mlango wa rehema, na zaidi. Yakiwa yamezingatiwa pamoja, ni kuhusu nguvu za uumbaji za Mungu! Na kumbukumbu ya kwanza ya nguvu Zake za uumbaji iko mwanzoni mwa Mwanzo sura ya kwanza, kuanzia mstari wa kwanza hadi sura ya pili, mstari wa tatu.

> Hapo mwanzo Mungu aliumba mbingu na nchi. Nayo nchi ilikuwa isiyo na umbo na tupu; na giza lilikuwa juu ya uso wa vilindi. Na Roho ya Mungu alitanda juu ya uso wa maji.

> Mungu akasema, Iwe nuru; ikawa nuru. Mungu akaona ya kuwa nuru ni njema; Mungu akatenga nuru na giza. Mungu akaiita nuru Mchana, na giza akaliita Usiku. Ikawa jioni ikawa asubuhi, siku ya kwanza.

> Mungu akasema, Iwe anga katikati ya maji, ikawe itenganishe maji na maji. Mungu akafanya anga, akatenga maji yaliyokuwa chini ya anga na maji yaliyokuwa juu ya anga; ikawa hivyo. Mungu akaliita anga Mbingu. Ikawa jioni ikawa asubuhi, siku ya pili.

> Mungu akasema, Maji yaliyo chini ya mbingu yakusanyike mahali pamoja, na nchi kavu ionekane; ikawa hivyo. Mungu akaiita nchi kavu Ardhi; na mkusanyiko wa maji akauita Bahari; na Mungu akaona ya kuwa ni vyema. Mungu akasema, Nchi na itoe majani, mimea itoayo mbegu, na mti utoao matunda kwa jinsi yake, ambao mbegu yake imo ndani yake, juu ya nchi; ikawa hivyo. Nchi ikatoa majani, na mimea itoayo mbegu kwa jinsi yake, na mti utoao matunda, ambao mbegu yake imo ndani yake, kwa jinsi yake; na Mungu akaona ya kuwa ni vyema. Ikawa jioni ikawa asubuhi, siku ya tatu.

> Mungu akasema, Iwe mianga katika anga la mbingu ili kutenganisha mchana na usiku; nayo iwe kwa ishara, na kwa majira, na kwa siku, na miaka; nayo iwe mianga katika anga la mbingu ili kuutia nuru juu ya nchi; ikawa hivyo. Mungu akafanya mianga miwili mikubwa; ule mwanga mkubwa ili kuutawala mchana, na ule mwanga mdogo ili kuutawala usiku; akafanya na nyota pia. Mungu akaviweka katika anga la mbingu ili kuutia nuru juu ya nchi, na kuutawala mchana na usiku, na kuutenga nuru na giza; naye Mungu akaona ya kwamba ni vyema. Ikawa jioni ikawa asubuhi, siku ya nne.

> Mungu akasema, Maji yatoe kwa wingi viumbe vinavyosonga vyenye uhai, na ndege waruke juu ya nchi katika anga lililo wazi la mbingu. Mungu akaumba samaki wakubwa, na kila kiumbe hai kinachosonga ambacho maji yalizalisha kwa wingi, kila kimoja kwa aina yake, na kila ndege mwenye mabawa kwa aina yake; na Mungu akaona kuwa ni vyema. Mungu akawabariki, akisema, Zaeni, mkaongezeke, mkayajaze maji ya bahari, na ndege waongezeke katika nchi. Na ikawa jioni, ikawa asubuhi, siku ya tano.

> Mungu akasema, Nchi na itoe kiumbe hai kwa jinsi zake; wanyama wa kufugwa, na vitambaavyo, na wanyama wa nchi kwa jinsi zao; ikawa hivyo. Mungu akafanya wanyama wa nchi kwa jinsi zao, na wanyama wa kufugwa kwa jinsi zao, na kila kitambaacho juu ya nchi kwa jinsi yake; Mungu akaona ya kuwa ni vyema. Mungu akasema, Na tumfanye mwanadamu kwa sura yetu, kwa mfano wetu; na watawale juu ya samaki wa baharini, na juu ya ndege wa angani, na juu ya wanyama wa kufugwa, na juu ya nchi yote, na juu ya kila kitambaacho kinachotambaa juu ya nchi. Basi Mungu akamwumba mwanadamu kwa mfano wake mwenyewe; kwa mfano wa Mungu alimwumba; mwanamume na mwanamke aliwaumba. Mungu akawabarikia, Mungu akawaambia, Zaeni, mkaongezeke, mkaijaza nchi, na kuitiisha; mkatawale samaki wa baharini, na ndege wa angani, na kila kiumbe hai kinachotembea juu ya nchi. Mungu akasema, Tazama, nimewapa kila mmea uzaao mbegu ulioko juu ya uso wa dunia yote, na kila mti ambao ndani yake mna tunda la mti uzaao mbegu; vitakuwa kwenu chakula. Na kwa kila mnyama wa nchi, na kwa kila ndege wa angani, na kwa kila kitambaacho juu ya nchi, ambamo mna uhai, nimewapa kila mmea wa kijani kuwa chakula; ikawa hivyo. Mungu akaona kila kitu alichokifanya, na tazama, kilikuwa chema sana. Ikawa jioni ikawa asubuhi, siku ya sita. Hivyo mbingu na nchi zikamalizika, na jeshi lao lote. Na siku ya saba Mungu akamaliza kazi yake aliyokuwa ameifanya; akapumzika siku ya saba kutokana na kazi yake yote aliyokuwa ameifanya. Mungu akaibarikia siku ya saba, akaifanya kuwa takatifu; kwa sababu katika siku hiyo alipumzika kutoka katika kazi yake yote ambayo Mungu aliiumba na kuifanya. Mwanzo 1:1-2:3.

Aya zilizotangulia zinawakilisha ushuhuda mzima wa uumbaji, zikisisitiza kwamba neno la Mungu lina uwezo wa kuumba.

> Dunia yote na imwogope Bwana; wote wakaao duniani wamche. Maana alisema, ikawa; akaamuru, ikasimama imara. Zaburi 33:8, 9.

Nguvu ile ile ya uumbaji iliyoumba ulimwengu hutumiwa na Kristo kubadilisha wanadamu.

> Nguvu ya uumbaji iliyoleta ulimwengu kuwepo imo katika neno la Mungu. Neno hili hutoa nguvu; huzaa uzima. Kila amri ni ahadi; ikikubaliwa kwa hiari, ikipokelewa katika nafsi, huleta pamoja nayo uzima wa Yule Asiye na kikomo. Hubadili asili na huumba upya nafsi kwa mfano wa Mungu.

> Uhai huo uliotolewa hivyo hudumishwa vivyo hivyo. 'Kwa kila neno litokalo katika kinywa cha Mungu' (Mathayo 4:4) mwanadamu ataishi. Elimu, 126.

Ufunuo wa Yesu Kristo unasisitiza jinsi Neno la Mungu linavyowasilishwa kwa wanadamu. Hutoka kwa Baba, kwa Mwana, kwa malaika, kisha kwa nabii anayeliandika na kulituma kwa makanisa. Mchakato wa mawasiliano uliotajwa mwanzoni na mwishoni mwa kitabu cha Ufunuo pia unaonyeshwa kwa mfano wa ngazi ya Yakobo, ambayo malaika hupanda na kushuka juu yake. Unaonyeshwa pia kwa mabomba mawili ya dhahabu ya Zakaria yanayoleta mafuta katika mahali patakatifu. Mchakato wa mawasiliano kati ya Mungu na mwanadamu ni mada ya unabii wa Biblia, na ujumbe unaotumwa una nguvu ya uumbaji iliyoumba ulimwengu. Katika mchakato wa mawasiliano katika sura ya kwanza ya Ufunuo, yapasa kueleweka kwamba ujumbe uliokabidhiwa kwa makanisa una uwezo wa kumgeuza mtu wa Laodikia kuwa mtu wa Filadelfia.

Iwapo tukiangalia mwanzo au mwisho wa Agano la Kale au Agano Jipya, ujumbe ni ule ule. Mungu anawasilisha ujumbe wa onyo la mwisho, nao unabeba nguvu ya uumbaji ya Mungu ikiwa unasikiwa na kutunzwa na wale wanaousikia. Ujumbe unaotekeleza hili umewekwa ndani ya mfumo wa kimungu wa Alfa na Omega. Mwanzo, katikati na mwisho. Herufi tatu za Kiebrania zinazoungana kuunda neno “kweli” ndizo injili ya milele, na herufi hizo na maana zao, na neno ambalo huzalishwa na herufi hizo zinapounganishwa pamoja, vinawakilisha kanuni hiyo na pia Yule aliye Alfa na Omega. Hilo linasisitiza nguvu Yake ya uumbaji. Maneno matatu ya mwisho ya simulizi ya uumbaji, kila moja huanza na zile herufi tatu, kwa mpangilio unaounda neno “kweli.”

Maneno matatu yanayohitimisha simulizi la uumbaji yanaanza na herufi tatu ambazo kwa pamoja huunda neno "ukweli." Maneno matatu ya mwisho ya aya yanaanza kwa mpangilio na herufi א (Aleph), מ (Mem), na ת (Tav). Maneno hayo matatu hutafsiriwa kama "Mungu," "aliumba" na "alifanya." Maneno haya matatu, kila moja likianza na herufi א (Aleph), מ (Mem), na ת (Tav) kwa mpangilio huo, yanasisitiza zaidi ukamilifu na mpangilio wa simulizi la uumbaji. Mtindo huu umetambuliwa na wafafanuzi Wayahudi kama kipengele cha kuvutia cha kiisimu katika maandishi ya Kiebrania.

Hadithi ya uumbaji huanza kwa maneno "hapo mwanzo" na inaishia kwa maneno matatu yanayowakilisha Alfa na Omega, mwanzo na mwisho, wa kwanza na wa mwisho. Nguvu ya kuumba iliyoonyeshwa katika ushuhuda wa Mwanzo huanza na kuhitimishwa kwa saini ya mwanalugha wa ajabu.

Nabii Yohana alisisitiza kwamba mwanzo wa jambo huonyesha mwisho wa jambo, alipokuwa akiandika yaliyokuwapo wakati huo, wakati huohuo alikuwa akiandika yatakayokuwapo.

Ujumbe wa onyo la mwisho wa Eliya uliowakilishwa mwishoni mwa Agano la Kale unabainisha kanuni ileile ya kinabii, katika muktadha wa mzozo wa sheria ya Jumapili na mapigo saba ya mwisho yanayokaribia.

"Kanuni ya kutajwa kwa mara ya kwanza" pamoja na vyote inavyowakilisha ndio "mfumo" ambamo "ukweli wa sasa" unapaswa kuwekwa. Mfumo huo ni "kanuni ya kutajwa kwa mara ya kwanza" ambayo pia ni mojawapo ya sifa za Mungu.

Katika kitabu cha Danieli kinachowakilisha mwanzo wa Uadventista na kitabu cha Ufunuo kinachowakilisha mwisho wa Uadventista, tunapata mifanano ya ajabu tunapokiangalia kwa kanuni kwamba la kwanza linaonyesha la mwisho. Kitabu cha Danieli kinaweka wazi sifa ya Yesu kinapotumia jina Palmoni, lenye maana ya mhesabu wa ajabu wa siri. Danieli pia anamwonyesha Yesu kama Mikaeli malaika mkuu. Yohana anatumiwa kufanya kile kile alichofanya Danieli, naye hatambulishi bingwa wa hisabati, wala kiongozi wa malaika, bali bingwa wa lugha. Tunapomtazama Yesu kama bingwa wa alfabeti, tunapaswa kuzingatia Zaburi 119, sura ndefu zaidi katika Biblia.

Zaburi 119 ni akrostiki ya alfabeti, ikimaanisha kwamba herufi za kwanza za kila kundi la aya nane huanza kwa herufi ileile. Alfabeti ya Kiebrania ina herufi ishirini na mbili, kwa hiyo kuna sehemu ishirini na mbili za aya nane. Kila sehemu huanza na herufi ya alfabeti kwa mpangilio wa alfabeti, na kisha kila moja ya aya nane zilizohusishwa na herufi hiyo huanza na herufi hiyo. Kuna aya nane kwa kila herufi, hivyo aya nane mara herufi ishirini na mbili za alfabeti ya Kiebrania ni sawa na mistari mia moja na sabini na sita. Zaburi hii inasisitiza utii kwa Mungu ambaye ni Mungu wa utaratibu (ndiyo maana ya muundo wa akrostiki), si wa machafuko.

Mada kuu nyingine katika Zaburi 119 ni ukweli wa kina kwamba Neno la Mungu linajitosheleza kikamilifu. Kote katika Zaburi hiyo kuna maneno manane tofauti yanayorejelea Neno la Mungu: sheria, ushuhuda, maagizo, masharti, amri, hukumu, neno, na taratibu. Katika karibu kila mstari, Neno la Mungu linatajwa. Zaburi 119 inathibitisha si tu tabia ya Maandiko, bali pia kwamba Neno la Mungu linaakisi tabia ya Mungu Mwenyewe. Angalia sifa hizi za Mungu zilizowekwa bayana katika Zaburi 119:

1. Uadilifu (aya 7, 62, 75, 106, 123, 138, 144, 160, 164, 172)

2. Uaminifu (aya ya 42)

3. Ukweli (aya 43, 142, 151, 160)

4. Uaminifu (aya ya 86)

5. Kutobadilika (aya ya 89)

6. Umilele (aya 90, 152)

7. Mwanga (aya ya 105)

8. Usafi (aya ya 140)

Zaburi hii inaanza na heri mbili. “Heri” ni wale ambao njia zao hazina lawama, wanaoishi kulingana na sheria ya Mungu, waishikao masharti yake na wanaomtafuta kwa moyo wao wote. Haya ndiyo mafunzo kwetu katika Zaburi hii kuu. Neno la Mungu linatosha kutufanya tuwe wenye hekima, kutufundisha katika haki, na kututayarisha kwa kila kazi njema (2 Timotheo 3:15-17).

Bila shaka, Zaburi 119 ni sehemu ya mada ambayo kwa kiasi kikubwa haijatuliwa katika ulimwengu wa dini. Inahusu ni aya ipi ndiyo aya ya katikati ya Biblia na ni sura ipi ndiyo sura ya katikati ya Biblia. Ukitafuta kwenye mtandao, utapata hoja mbalimbali zinazozunguka swali la ni Biblia gani unayotumia na kadhalika. Tatizo la kila msimamo katika hoja hiyo ni kwamba ufafanuzi wa katikati ya Biblia, iwe ni aya au sura, unapaswa kufafanuliwa na mwandishi wa Biblia, si mwanafunzi au mkosoaji wa kibinadamu wa Biblia.

Biblia inafundisha kwamba kila kitu kina mwanzo na mwisho. Kwa kila jambo kuna majira yake.

> Kwa kila jambo kuna majira yake, na wakati wa kila kusudi chini ya mbingu: wakati wa kuzaliwa, na wakati wa kufa; wakati wa kupanda, na wakati wa kung'oa kilichopandwa. Mhubiri 3:1, 2.

Kuna wakati wa kuzaliwa na wakati wa kufa, lakini pia kuna maisha yanayotokea katikati ya mwanzo na mwisho wa maisha yetu. Kuzaliwa ni tukio la muda mfupi, kama ilivyo kifo. Maisha ndiyo katikati, na kwa kawaida yana historia ndefu zaidi inayohusishwa nayo kuliko kipindi tunapozaliwa na kipindi tunapokufa.

Katikati katika "kanuni ya kutajwa kwa mara ya kwanza" kwa kawaida huwa na ushuhuda mwingi zaidi kuliko mwanzo na mwisho. Kutafuta aya moja au sura moja katika Biblia na kuifafanua kama katikati ni kupuuza ushahidi wa kibiblia, hata kama mwanzo na mwisho kimsingi ni nukta za wakati; katikati kwa kawaida ni kipindi cha muda. Bila shaka, mwanzo, mwisho na katikati vitaafikiana, ingawa mara nyingi alama ileile ya njia iliyopo mwishoni huwa kinyume cha mwanzo.

Yesu alimtambua Yohana Mbatizaji kuwa ni Eliya, na wote wawili wanaonyesha mfuatano uleule wa matukio ya kinabii, lakini Eliya aliteswa na mwanamke mwovu (Yezebeli) aliyekuwa akitaka kumfunga na kumuua, lakini hakuwahi kufanikiwa. Yohana, ambaye alikuwa ishara ya Eliya, alitafutwa na mwanamke mwovu (Herodia) ili amfunge na kumuua, naye akafanya hivyo. Eliya na Yohana ni ishara zinazoweza kubadilishana, lakini wana baadhi ya sifa za kinabii ambazo ni za kinyume, ilhali bado zinakwenda sambamba. Eliya hakuwahi kufa, Yohana alikufa. Kuelewa kwamba vielekezi vya kinabii vinavyolingana mara nyingi huwa vya kinyume kunawawezesha wale wanaotaka kuona kwamba katikati ya Biblia ni Zaburi 118.

Tunapotumia kanuni ya kutajwa kwa mara ya kwanza kama tumekuwa tukiifafanua, tunagundua kwamba mwanzo wa katikati ya Biblia ni Zaburi 117, sura fupi zaidi katika Biblia, yenye aya mbili. Inafuatiwa na sura ya 118, ambayo ndiyo katikati ya Biblia, na sura ya 118 inafuatiwa na 119 ambayo ndiyo sura ndefu zaidi katika Biblia na ambayo pia ndiyo mwisho wa sehemu ya katikati ya Biblia. Mtaalamu mahiri wa lugha anaweka alama ya mwanzo kwa sura fupi zaidi, kisha anaweka alama ya mwisho kwa sura ndefu zaidi. Ni sura mbili zilizo kinyume. Mwanzo ni mbegu, na mwisho ni mahali ambapo mmea umepevuka kikamilifu, ambamo ushuhuda wote ulioko katikati umefungamanishwa pamoja. Zingatia Zaburi 117.

> Ee, msifuni Bwana, enyi mataifa yote; msifuni, enyi watu wote. Kwa maana fadhili zake za huruma ni kuu juu yetu; na kweli ya Bwana hudumu milele. Msifuni Bwana. Zaburi 117:1, 2.

Neno tunalolizingatia, ambalo linaundwa na herufi tatu, limetafsiriwa kuwa “kweli” katika aya ya pili, na linawakilisha mwanzo wa katikati ya Biblia (katikati ya Biblia ikiwa ni Zaburi 117–119). Mwisho wa katikati ni Zaburi 119. Zaburi 118 ndiyo katikati ya katikati. Zaburi 118 iko kati ya sura fupi zaidi na ndefu zaidi katika Biblia, na ile fupi, ambayo ndiyo mwanzo, inaweka wazi neno “kweli” linaloundwa na herufi tatu zinazowakilisha hatua tatu za injili ya milele, na ndizo msingi wa kuelewa kweli. Msingi huo ni kanuni inayowakilisha tabia ya Kristo kama Alfa na Omega.

Mwisho wa sehemu ya katikati, yaani sura ya 119, ni akrostiki ya alfabeti iliyowekwa katikati ya Biblia, ikisisitiza mtaalamu wa lugha wa ajabu. Mara nne katika sura ya 119 neno hilo hilo limetafsiriwa kama ukweli.

> Wala usiondoe kabisa neno la kweli kutoka kinywani mwangu; maana nimezitumainia hukumu zako. Aya ya 43.

> Haki yako ni haki ya milele, na sheria yako ndiyo kweli. Aya 142.

> Wewe u karibu, Ee Bwana; na amri zako zote ni kweli. Aya 151.

> Neno lako ni kweli tangu mwanzo; na kila moja ya hukumu zako za haki inadumu milele. Aya ya 160.

Kweli katika mistari hii ni kanuni ya unabii wa Biblia inayotambua mwisho tangu mwanzo, na kweli katika mistari hiyo ni kwamba Alfa na Omega ameweka saini Yake katikati ya Biblia, kama alivyofanya kwa mwanzo na mwisho. Saini ya Yule wa kwanza na wa mwisho ndiyo "muundo" wa kuwasilisha ujumbe wa onyo la mwisho wa malaika wa tatu. Mwisho wa sehemu ya katikati unajumuisha mistari minne inayotumia neno linalotafsiriwa kuwa "ukweli," ingawa rejeo la nne limetafsiriwa tu kama "wa kweli." Wa mwisho kati ya mistari hiyo minne unabainisha kwamba "tangu mwanzo," neno ni "la kweli."

Mwanzoni, katika simulizi la uumbaji la Mwanzo sura ya kwanza na ya pili, neno “truth”, ingawa halijaandikwa moja kwa moja, linawakilishwa katika maneno matatu ya mwisho ya simulizi la uumbaji, kwani kila neno huanza na herufi, kwa mpangilio, zinazounda neno “truth”. Mwanzoni palikuwapo Neno, na kwa Yeye vitu vyote vikaumbwa, na ushuhuda wa uumbaji katika Mwanzo huanza na maneno “Hapo mwanzo” na kuishia na maneno matatu yanayowakilisha kweli zinazohusishwa na sifa ya Kristo ambayo katika Isaya inafafanuliwa kuwa ushahidi kwamba Yeye ndiye Mungu wa pekee.

Katikati ya Biblia (Zaburi 117-119) huanza katika sura ya 117 kwa kurejelea ukweli kwamba mwanzo unawakilisha mwisho kupitia matumizi ya neno "kweli". Neno hilo limeundwa kwa herufi tatu zinazowakilisha injili ya milele na ujumbe wa malaika watatu, na hutambulisha mwisho wa simulizi la uumbaji. Sehemu ya mwisho ya katikati ya Biblia ni uwasilishaji wa alfabeti, ambao mwanaisimu wa ajabu aliutoa ili kuthibitisha uelewa kwamba kinachofunuliwa sasa kuhusu tabia Yake kinapatana na maana ya neno "ufunuo", kwa kuwa Ufunuo wa Yesu Kristo ni ujumbe uliokusudiwa kuwasilisha sehemu ya tabia ya Kristo ambayo hadi sasa haijatambuliwa kikamilifu, kama umewahi kutambuliwa hata kidogo. Ufunuo huo unalingana na mfululizo wa historia ya agano, kwa maana historia ya agano inajumuisha ushahidi wa juhudi za Mungu za kujifunua kupitia majina kadiri Historia Yake ilivyoendelea kufunguka.

> Kanuni kuu za sheria, za asili yenyewe ya Mungu, zimejidhihirisha katika maneno ya Kristo mlimani. Yeyote anayejenga juu yao anajenga juu ya Kristo, Mwamba wa Milele. Katika kupokea neno, tunampokea Kristo. Na ni wale tu wanaopokea maneno Yake kwa namna hii ndio wanaojenga juu Yake. 'Msingi mwingine hakuna mtu awezaye kuuweka kuliko ule uliowekwa, ambao ni Yesu Kristo.' 1 Wakorintho 3:11. 'Wala hakuna jina lingine chini ya mbingu, lililopewa wanadamu, ambalo kwalo lazima tuokolewe.' Matendo ya Mitume 4:12. Kristo, Neno, ufunuo wa Mungu—udhihirisho wa tabia Yake, sheria Yake, upendo Wake, uzima Wake—ndiye msingi wa pekee ambao tunaweza kujengea tabia itakayodumu. Mlima wa Baraka, 148.

Bila shaka kuna mengi zaidi ya kujadili kuhusu ukweli huu, lakini tutaishia hapa.

Back to Articles