Article

# Wa Nane ni wa Wale Saba - Nambari Mbili

Falme za Unabii wa Biblia

Author

Jeff Pippenger

Published

September 15, 2023

Formats

PDF
Word

Katika makala iliyotangulia tulibaini kwamba Wamillerite hawakuweza kuiona Roma kama zaidi ya Roma ya kipagani na ya kipapa, ingawa walizungumzia tofauti kati ya nguvu hizo mbili. Kwa Wamillerite, tofauti kati ya Roma ya kipagani na Roma ya kipapa hazikuwapelekea kutambua kwamba Roma ya kipapa ilikuwa ufalme wa tano ulioufuata ufalme wa nne wa Roma ya kipagani. Baada ya kuvunjika kwa matumaini mwaka 1844, Dada White alitambua nguvu tatu za Ufunuo sura ya kumi na mbili na kumi na tatu kuwa ni joka katika sura ya kumi na mbili; kisha upapa, kama mnyama aliyetoka baharini katika sura ya kumi na tatu; na kufuatia hilo, Marekani kama mnyama aliyetoka nchi kavu. Baada ya msingi kuwekwa, Bwana alifunua nuru juu ya muungano wa sehemu tatu wa joka, mnyama na nabii wa uongo ambao katika sura ya kumi na sita ya Ufunuo unaiongoza dunia hadi Har-Magedoni.

> Mfululizo wa unabii ambamo ishara hizi hupatikana huanza katika Ufunuo 12, kwa kutajwa yule joka aliyenuia kumwangamiza Kristo alipozaliwa. Inasemekana kwamba joka ni Shetani (Ufunuo 12:9); ndiye aliyemsukuma Herode kumwua Mwokozi. Lakini wakala mkuu wa Shetani katika kupiga vita dhidi ya Kristo na watu Wake katika karne za kwanza za Enzi ya Kikristo alikuwa Dola la Kirumi, ambamo upagani ulikuwa dini iliyotawala. Hivyo, ingawa joka, kimsingi, linamwakilisha Shetani, kwa maana ya pili ni ishara ya Roma ya kipagani.

> Katika sura ya 13 (mistari 1-10) anaelezwa mnyama mwingine, ‘aliye kama chui,’ ambaye joka alimpa ‘nguvu zake, na kiti chake cha enzi, na mamlaka kuu.’ Alama hii, kama Waprotestanti wengi walivyoamini, inawakilisha upapa, uliorithi nguvu na kiti cha enzi na mamlaka yaliyowahi kushikiliwa na Dola la Roma la kale. Kuhusu yule mnyama aliye kama chui imetangazwa: ‘Akapewa kinywa kilichonena maneno makuu na makufuru.... Naye akaufungua kinywa chake kwa kumkufuru Mungu, kukufuru jina lake, na maskani yake, na wale wakaao mbinguni. Naye akapewa kufanya vita na watakatifu, na kuwashinda; tena akapewa mamlaka juu ya makabila yote, na lugha, na mataifa.’ Unabii huu, ambao unakaribiana sana na maelezo ya pembe ndogo ya Danieli 7, bila shaka unaashiria upapa.

> 'Akapewa mamlaka ya kuendelea kwa miezi arobaini na miwili.' Na, asema nabii, 'Niliona kichwa chake kimoja kama kilichopata jeraha la mauti.' Na tena: 'Aongozae watu utumwani ataenda utumwani; auaye kwa upanga imempasa kuuawa kwa upanga.' Miezi arobaini na miwili ni sawa na 'wakati na nyakati na nusu ya wakati,' miaka mitatu na nusu, yaani siku 1260, ya Danieli 7 - kipindi ambacho mamlaka ya kipapa ilipaswa kuwatesa watu wa Mungu. Kipindi hiki, kama ilivyoelezwa katika sura zilizotangulia, kilianza kwa ukuu wa upapa, A.D. 538, na kikakoma mwaka 1798. Wakati huo papa alifanywa mfungwa na jeshi la Ufaransa, mamlaka ya kipapa ikapokea jeraha lake la mauti, na utabiri ukatimia, 'Aongozae watu utumwani ataenda utumwani.'

> Katika hatua hii ishara nyingine inaingizwa. Asema nabii: ‘Nikaona mnyama mwingine akipanda kutoka katika nchi; naye alikuwa na pembe mbili kama mwanakondoo.’ Aya ya 11. Mwonekano wa mnyama huyu na jinsi alivyoibuka vyote vinaonyesha kwamba taifa analoliwakilisha ni tofauti na yale yaliyowasilishwa chini ya ishara zilizotangulia. Falme kuu zilizotawala dunia ziliwasilishwa kwa nabii Danieli kama wanyama wawindaji, zikiibuka wakati ‘pepo nne za mbinguni ziliposhindana juu ya bahari kuu.’ Danieli 7:2. Katika Ufunuo 17 malaika alieleza kwamba maji yanawakilisha ‘watu, na makutano, na mataifa, na lugha.’ Ufunuo 17:15. Upepo ni ishara ya migogoro. Pepo nne za mbinguni zikishindana juu ya bahari kuu zinawakilisha matukio ya kutisha ya uvamizi na mapinduzi ambayo kwayo falme zimepata mamlaka.

> Lakini mnyama mwenye pembe kama za mwana-kondoo alionekana ‘akipanda kutoka katika nchi.’ Badala ya kupindua mamlaka nyingine ili kujianzisha, taifa lililowakilishwa hivyo lilipaswa kuibuka katika eneo ambalo hapo awali halikuwa limekaliwa na kukua taratibu na kwa amani. Lisingeweza, basi, kuibuka miongoni mwa mataifa yaliyojaa na yanayong’ang’ania ya Dunia ya Kale—ile bahari yenye msukosuko ya ‘watu, na makutano, na mataifa, na lugha.’ Lazima litafutwe katika Bara la Magharibi.

> Ni taifa gani la Ulimwengu Mpya ambalo mwaka 1798 lilikuwa likiinuka kuwa na nguvu, likionyesha ahadi ya nguvu na ukuu, na kuvutia umakini wa dunia? Matumizi ya ishara hiyo hayana utata wowote. Taifa moja, na moja tu, ndilo linalokidhi masharti ya unabii huu; linaelekeza bila ya shaka kwa Marekani. Mara kwa mara, wazo—karibu maneno yaleyale—la mwandishi mtakatifu limetumiwa bila kujua na mwanahotuba na mwanahistoria katika kuelezea kuibuka na kukua kwa taifa hili. Mnyama alionekana ‘akitokea kutoka ardhini;’ na, kwa mujibu wa watafsiri, neno lililotafsiriwa hapa ‘akitokea’ kihalisi linamaanisha ‘kukua au kuchipuka kama mmea.’ Nasi, kama tulivyoona, taifa hilo lazima liinuke katika eneo ambalo hapo kabla halikuwa limekaliwa. Mwandishi mashuhuri, akieleza kuibuka kwa Marekani, anazungumzia ‘siri ya kutoka kwake katika utupu,’ naye anasema: ‘Kama mbegu kimya kimya tulikua tukawa milki.’—G. A. Townsend, The New World Compared With the Old, ukurasa wa 462. Jarida moja la Ulaya mnamo 1850 liliizungumzia Marekani kama milki ya ajabu, iliyokuwa ‘ikijitokeza,’ na ‘katikati ya ukimya wa dunia ikiongeza kila siku nguvu na fahari yake.’—The Dublin Nation. Edward Everett, katika hotuba juu ya waanzilishi Wahujaji wa taifa hili, alisema: ‘Je, walitafuta mahali pa faragha, pasipo kuudhi kwa sababu ya kufichika kwake, na pa salama kwa sababu ya umbali wake, ambapo kanisa dogo la Leyden lingeweza kufurahia uhuru wa dhamiri? Tazama maeneo makuu ambayo, kwa ushindi wa amani, ... wamezibeba bendera za msalaba!’—Hotuba iliyotolewa huko Plymouth, Massachusetts, 22 Desemba 1824, ukurasa wa 11.

> "'Na alikuwa na pembe mbili kama mwana-kondoo.' Pembe hizo kama za mwana-kondoo zinaashiria ujana, kutokuwa na hatia, na upole, zikiwakilisha vyema tabia ya Marekani ilipoonyeshwa kwa nabii kama 'ikichipuka' mwaka 1798. Miongoni mwa wakimbizi Wakristo waliokimbilia Amerika kwa mara ya kwanza na kutafuta hifadhi dhidi ya uonevu wa kifalme na kutovumilia kwa makasisi kulikuwa na wengi waliodhamiria kuanzisha serikali juu ya msingi mpana wa uhuru wa kiraia na wa kidini. Maoni yao yalipata nafasi katika Tangazo la Uhuru, linaloweka wazi ukweli mkuu kwamba 'wanadamu wote wameumbwa sawa' na wametunukiwa haki isiyoweza kuondolewa ya 'maisha, uhuru, na kutafuta furaha.' Na Katiba inawahakikishia watu haki ya kujitawala, ikitoa kwamba wawakilishi waliochaguliwa kwa kura ya walio wengi watatunga na kutekeleza sheria. Uhuru wa imani ya kidini pia ulitolewa, kila mtu akiruhusiwa kumwabudu Mungu kulingana na matakwa ya dhamiri yake. Ujamhuri na Uprotestanti zikawa kanuni za msingi za taifa. Kanuni hizi ndizo siri ya nguvu na ustawi wake. Waliodhulumiwa na waliokandamizwa kote katika ulimwengu wa Ukristo wameuelekeza macho yao kwa nchi hii kwa shauku na tumaini. Mamilioni wamezielekea fukwe zake, na Marekani imeinuka hadi nafasi miongoni mwa mataifa yenye nguvu zaidi duniani."

> Lakini yule mnyama mwenye pembe kama za mwana-kondoo ‘akanena kama joka. Naye hutumia mamlaka yote ya yule mnyama wa kwanza mbele yake, na husababisha nchi na wale wakaao ndani yake kumwabudu yule mnyama wa kwanza, ambaye jeraha lake la mauti liliponywa; … akiwaambia wale wakaao duniani kwamba watengeneze sanamu kwa yule mnyama, aliyejeruhiwa kwa upanga, naye akaishi.’ Ufunuo 13:11-14. Pambano Kuu, 438-441.

Uandiko huu unaonyesha kwamba sura ya kumi na mbili na kumi na tatu zinawatambulisha joka, mnyama na nabii wa uongo, zile nguvu tatu katika Ufunuo sura ya kumi na sita zinazouongoza ulimwengu kuelekea Har-Magedoni. Nguvu hizo tatu kila moja ina sura yake maalum inayoshughulikia historia ile ile ya kinabii. Mistari sita ya mwisho ya Danieli sura ya kumi na moja inaanza kwa maneno, "Na wakati wa mwisho," yaani mwaka 1798. Kisha mistari hiyo sita inaeleza harakati za mwisho za upapa hadi, katika aya ya kwanza ya Danieli sura ya kumi na mbili, Mikaeli anasimama na mlango wa rehema kwa wanadamu unafungwa, na kufungua njia ya mapigo saba ya mwisho. Katika aya ya arobaini na nne ya sura ya kumi na moja, ujumbe wa saa hii unaomghadhibisha upapa na kuanzisha umwagaji damu mkubwa unaotokea muda mfupi kabla ya kufungwa kwa mlango wa rehema umeonyeshwa kama "habari kutoka mashariki na kutoka kaskazini."

Ujumbe wa mashariki na kaskazini unawakilisha ujumbe wa onyo la mwisho, kwani unatolewa muda mfupi kabla ya Mikaeli kusimama. Huo ni ujumbe wa malaika wa tatu unaotangazwa wakati wa kumiminwa kwa Roho Mtakatifu. Danieli aliuonyesha ujumbe huo kama wa sehemu mbili. Ujumbe wa “kaskazini” unaoughadhibisha upapa ni ujumbe unaomtambua “mfalme wa kaskazini” kuwa mamlaka ya kipapa, na ujumbe wa “mashariki” ni ujumbe wa wana wa mashariki, ambao ni Uislamu. Bila shaka, una maana nyingine muhimu pia, lakini mashariki ni ishara ya Uislamu na mpinga Kristo ni bandia wa mfalme wa kweli wa kaskazini. Ujumbe wa malaika wa tatu unaoonya dhidi ya kupokea alama ya mfalme wa kaskazini (alama ya mnyama) pia unaonya kwamba Uislamu utashambulia wakati kikombe cha uovu kitakapojaa kwa Marekani, na Marekani hujaza kikombe chake cha uovu wakati wa sheria ya Jumapili.

Ufunuo sura ya kumi na tatu, kuanzia aya ya kumi na moja na kuendelea, unaonyesha historia ileile ya kinabii, na pia unaanza wakati wa mwisho mnamo mwaka 1798.

> "Ni taifa gani la Ulimwengu Mpya ambalo mnamo mwaka 1798 lilikuwa likiinuka kwa mamlaka, likitoa ahadi ya nguvu na ukuu, na kuvutia macho ya dunia? Matumizi ya ishara hiyo hayana shaka yoyote. Taifa moja, na moja tu, ndilo linalotimiza vigezo vya unabii huu; unaelekeza bila utata kwa Muungano wa Majimbo ya Amerika." The Great Controversy, 440.

Historia ileile ya kinabii inashughulikiwa katika Ufunuo sura ya kumi na tatu, aya ya kumi na moja hadi kumi na nane, kama ilivyo katika Danieli sura ya kumi na moja, aya ya arobaini hadi arobaini na tano. Kama ilivyo katika aya za Danieli, simulizi kuhusu jukumu la Marekani linaishia kwa kufungwa kwa rehema, wakati Marekani inailazimisha dunia kuukubali alama ya mnyama. Kisha, kama ilivyo katika Danieli sura ya kumi na moja, ujumbe wa wakati huu unaoneshwa katika sura ya kumi na nne. Ni muundo uleule katika vifungu vyote viwili, isipokuwa kwamba aya za Danieli zinaelezea matendo ya kipapa, na Ufunuo sura ya kumi na tatu inatambulisha jukumu la Marekani. Kwa mistari hiyo miwili tunagundua kwamba sura ya kumi na saba ya Ufunuo inashughulikia historia hiyo hiyo, lakini inaangazia jukumu la joka, linalowakilishwa na wafalme kumi, ambao ni Umoja wa Mataifa. Sura hizo tatu, zikitazamwa mstari juu ya mstari, zinatambua jukumu la joka, mnyama na nabii wa uongo ambao katika sura ya kumi na sita wanaiongoza dunia hadi Armagedoni; kwa hiyo ni jambo la maana kwamba Yohana anatujulisha kuwa sura ya kumi na saba inapoanza, ni mmoja wa malaika waliomimina mapigo saba ya mwisho anayekuja kumwambia Yohana juu ya hukumu ya kahaba wa Roma.

> Kisha akaja mmoja wa wale malaika saba waliokuwa na vile bakuli saba, akasema nami, akaniambia, Njoo huku; nitakuonyesha hukumu ya yule kahaba mkuu anayeketi juu ya maji mengi; ambaye wafalme wa dunia wamezini naye, na wakazi wa dunia wameleweshwa kwa divai ya uzinzi wake. Ufunuo 17:1, 2.

Kwa Wamileraiti ilikuwa kuhusu Roma ya kipagani na Roma ya kipapa, lakini hatimaye ni kuhusu muungano wa mara tatu. Kama alivyotambua zile nguvu tatu katika sura za kumi na mbili na kumi na tatu, anamtambua waziwazi mwanamke wa sura ya kumi na saba kuwa upapa.

> Mwanamke [Babeli] wa Ufunuo 17 anaelezwa kuwa 'amevikwa zambarau na nyekundu, na amepambwa kwa dhahabu na vito vya thamani na lulu, akiwa na kikombe cha dhahabu mkononi mwake kilichojaa machukizo na uchafu:... na juu ya kipaji cha uso wake palikuwa na jina limeandikwa, "Siri, Babeli Mkuu, mama wa makahaba."' Asema nabii: 'Nilimwona yule mwanamke amelewa kwa damu ya watakatifu, na kwa damu ya mashahidi wa Yesu.' Babeli pia imetangazwa kuwa 'mji ule mkuu, utawalaye juu ya wafalme wa dunia.' Ufunuo 17:4-6, 18. Nguvu ambayo kwa karne nyingi sana ilidumisha utawala wa mabavu juu ya wafalme wa ulimwengu wa Kikristo ni Roma. Pambano Kuu, 382.

Hivyo, historia ya kinabii inayowakilishwa katika sura ya kumi na saba inaanza lini?

> Basi akanichukua katika Roho hata jangwani; nami nikamwona mwanamke ameketi juu ya mnyama wa rangi nyekundu iliyokolea, aliyejaa majina ya kukufuru, mwenye vichwa saba na pembe kumi. Na yule mwanamke alikuwa amevikwa nguo za rangi ya zambarau na nyekundu iliyokolea, na kupambwa kwa dhahabu na vito vya thamani na lulu, akiwa na kikombe cha dhahabu mkononi mwake kilichojaa machukizo na uchafu wa uasherati wake; na juu ya kipaji cha uso wake kulikuwa na jina lililoandikwa, SIRI, BABELI MKUU, MAMA WA MAKAHABA NA MACHUKIZO YA DUNIA. Nami nikamwona yule mwanamke amelewa kwa damu ya watakatifu, na kwa damu ya mashahidi wa Yesu; na nilipomwona, nikastaajabu sana. Ufunuo 17:3-6.

Ili Yohana amwone yule mwanamke, anabebwa kinabii hadi jangwa, ambalo Yohana mwenyewe tayari amelilitambua pamoja na mashahidi wawili kuwa ni miaka elfu moja mia mbili na sitini ya utawala wa Upapa katika sura ya kumi na mbili.

> Naye yule mwanamke akakimbilia nyikani, ambako ana mahali palipoandaliwa na Mungu, ili wamlishe huko siku elfu moja mia mbili na sitini. . . . Naye yule mwanamke akapewa mabawa mawili ya tai mkubwa, ili apate kuruka kwenda nyikani, mahali pake, ambako anatunzwa kwa wakati, na nyakati, na nusu ya wakati, mbali na uso wa yule nyoka. Ufunuo 12:6, 14.

Yohana alihamishwa kinabii hadi katika kipindi cha jangwani, lakini aya ya tatu na kuendelea inaeleza kwa uwazi ni wapi hasa ndani ya ile miaka elfu moja mia mbili na sitini Yohana alipelekwa, kwa kuwa yule mwanamke tayari alikuwa amelewa kwa damu ya mateso, na tayari alikuwa “mama wa makahaba.” Yohana alipelekwa mwisho wa kipindi cha jangwani kwa sababu mwanamke huyo tayari alikuwa amekunywa damu ya mateso na makanisa ya Kiprotestanti tayari yalikuwa yanarudi kundini mwake na kuwa binti zake, kwa maana katika kipindi hicho alitambuliwa kama “mama wa makahaba.” Tayari alikuwa na binti. Ushuhuda wa Yohana katika sura ya kumi na saba unaanza mwaka 1798 kama ilivyo kwa historia ile ile ya kinabii iliyomwakilisha yule mnyama katika Danieli sura ya kumi na moja na nabii wa uongo katika Ufunuo sura ya kumi na tatu.

Kama ilivyo kwa mistari mingine miwili, sura ya kumi na saba inapotamatika, sura ya kumi na nane ndipo hutambulisha ujumbe wa wakati huu. Mistari mitatu ya kinabii, mmoja kwa kila sehemu ya muungano wa sehemu tatu. Yote yanaonyeshwa juu ya muundo uleule wa kihistoria unaoanza mwaka 1798 na kuendelea hadi kufungwa kwa muda wa rehema, na yote matatu yanasisitiza ujumbe wa onyo la mwisho.

Vibao vya Habakuki vinashughulikia mada ya Ufunuo sura ya kumi na saba kwa undani mkubwa zaidi, kwa hivyo sasa nitarukia fumbo lililowakilishwa katika sura inayoweka bayana falme nane za unabii wa Biblia.

> Na hapa pana akili yenye hekima. Vichwa saba ni milima saba, ambayo juu yake mwanamke ameketi. Na kuna wafalme saba: watano wameanguka, mmoja yupo, na mwingine bado hajaja; naye atakapokuja, lazima adumu kwa muda mfupi. Na yule mnyama aliyekuwako, wala hayupo, yeye ndiye wa nane, naye ni miongoni mwa wale saba, naye aenda katika maangamizi. Ufunuo 17:9-11.

Danieli alimwambia Nebukadneza, "Wewe ndiwe kichwa hiki cha dhahabu."

> Na popote binadamu waishipo, wanyama wa kondeni na ndege wa angani amewatia mikononi mwako, naye amekufanya mtawala juu yao wote. Wewe ndiwe kichwa hiki cha dhahabu. Danieli 2:38.

Danieli pia alimwambia Nebukadneza, "Wewe, Ee mfalme, ndiwe mfalme wa wafalme."

> Wewe, ee mfalme, u mfalme wa wafalme: kwa maana Mungu wa mbinguni amekupa ufalme, uwezo, nguvu na utukufu. Danieli 2:37.

Nebukadneza alikuwa “kichwa” naye alikuwa mfalme, na alikuwa mfalme wa wafalme kwa kuwa aliwakilisha ufalme wa kwanza miongoni mwa falme zilizowakilishwa katika ile sanamu. Nebukadneza alikuwa mfalme aliyewakilishwa kwa dhahabu, na falme na wafalme wengine wangewakilishwa kwa metali nyingine katika sanamu hiyo, lakini Nebukadneza alikuwa wa kwanza na kwa hiyo mfalme wa wafalme. Ngazi nyingine ambayo hatutaizungumzia sasa ni kwamba ufalme wa Babeli unaashiria ufalme unaotaka kumwiga Kristo kimaghushi, ambaye ndiye Mfalme wa wafalme wa kweli.

Mwanzoni mwa ushuhuda wa Isaya kuhusu unabii wa miaka elfu mbili mia tano na ishirini (mara saba za Walawi sura ya ishirini na sita), Isaya anawatambua wafalme kama vichwa.

> Kwa maana kichwa cha Siria ni Dameski, na kichwa cha Dameski ni Resini; na ndani ya miaka sitini na tano Efraimu atavunjika, asiwe taifa. Na kichwa cha Efraimu ni Samaria, na kichwa cha Samaria ni mwana wa Remalia. Msipoamini, hakika hamtathibitika. Isaya 7:7, 8.

Isaya anaweka bayana tu hatua ya kuanzia kwa vipindi viwili vya miaka elfu mbili mia tano na ishirini dhidi ya ufalme wa kaskazini wa Samaria na ufalme wa kusini wa Yuda, na anapofanya hivyo anajumuisha mashahidi wawili kwamba mji mkuu wa taifa ndio kichwa chake, na kwamba mfalme ndiye kichwa cha mji mkuu. “Kichwa” ni mfalme na ufalme. Katika Ufunuo mstari uleule wa unabii unaendelezwa kama ilivyo katika Danieli.

Hivyo basi, Yohana anapopelekwa hadi mwaka 1798 na kupewa kitendawili kinachobainisha kwamba kuna "vichwa" saba, anabaini kwamba kuna falme saba. Kisha anaambiwa kwamba tano kati ya hivyo vichwa, yaani falme, vimeanguka. Mwaka 1798, ufalme wa tano wa unabii wa Biblia ulikuwa tu umeanguka ulipopokea jeraha la mauti ambalo hatimaye lingeponywa.

Yohana ambaye amesimama katika historia ya wakati wa mwisho mwaka 1798, pia anaambiwa kwamba moja ya vichwa ‘ni.’ Ufalme wa sita wa unabii wa Biblia ulianza mwaka 1798, hivyo Yohana alipohamishwa kinabii hadi 1798, ufalme uliokuwapo wakati huo ni Marekani, na akaarifiwa zaidi kwamba ufalme wa saba bado ulikuwa wa wakati ujao kuhusiana na 1798, kwa kuwa haukuwa umefika bado. Ufalme wa saba ambao bado ulikuwa wa wakati ujao kuhusiana na 1798, ni Umoja wa Mataifa ambao unawakilishwa na wafalme kumi, na ndilo somo la Ufunuo sura ya kumi na saba. Lakini kuna pia wa nane, ambaye ni wa wale saba. Roma daima hujitokeza kama wa nane na ni wa wale saba.

Kuna mengi ya kusemwa kuhusu yaliyomo katika sura ya kumi na saba, lakini tunabainisha tu falme nane za unabii wa Biblia zinazowakilishwa katika sura ya kumi na saba ili tuone jinsi uelewa wa Wamileraiti kuhusu falme nne unavyoendana na falme nane za Ufunuo sura ya kumi na saba.

Tutashughulikia hili katika makala ijayo.

Back to Articles