Article

# Kitabu cha Yoeli na Kanisa la Waadventista Wasabato la Laodikia - Nambari Sita

Mwenye Kuhesabu wa Ajabu na Hata Lini?

Author

Jeff Pippenger

Published

December 8, 2025

Formats

PDF
Word

Palmoni, Mwenye Kuhesabu wa Ajabu, si kwamba tu hutunga vitendawili vinavyotegemea hisabati; yeye ndiye Muumba wa hisabati.

> Kwa maana vitu vyote viliumbwa na yeye, vilivyomo mbinguni na vilivyomo duniani, vinavyoonekana na visivyoonekana, iwe ni viti vya enzi, au falme, au enzi kuu, au mamlaka; vitu vyote viliumbwa na yeye, na kwa ajili yake; Naye yuko kabla ya vitu vyote, na kwa yeye vitu vyote vinashikamana. Wakolosai 1:16, 17.

Ukiuliza AI kuhusu nambari ambazo Palmoni ameziweka katika Neno Lake la kinabii, na pia ukauliza kama nambari hizo zina umuhimu wowote katika ulimwengu wa hisabati, utagundua kwamba karibu kila nambari ya unabii ina umuhimu maalum katika hisabati. Orodha ifuatayo inaonyesha nambari kumi na tano za kinabii, zilizopewa mpangilio kulingana na umaarufu wake katika ulimwengu wa hisabati, kama unavyosherehekewa katika nadharia ya nambari, vitabu vya kiada, na utamaduni wa hisabati.

42 - Ikoni kuu kabisa ya utamaduni wa pop + tele, pronic, Catalan, sphenic.

7 - Nambari kuu ndogo inayopendwa yenye majina mengi (Mersenne, nambari kuu salama, nambari kuu yenye furaha, n.k.).

23 - Nambari ya kwanza iliyojaa lebo maalum (Sophie Germain, safeprime, happy prime, n.k.).

2520 - Maarufu kwa kuwa nambari ndogo zaidi inayogawanyika kwa 1 hadi 10 (LCM 1-10) na yenye vipengele vingi sana.

220 - Nusu ya jozi ndogo kabisa ya nambari rafiki (pamoja na 284).

19 - Nambari kuu inayojitokeza: pacha, binamu, seksi, nambari ya Heegner, nambari kuu yenye furaha, na mengineyo - maarufu sana miongoni mwa nambari kuu ndogo.

1260 - Nambari muhimu yenye vigawe vingi sana (kabla tu ya 2520).

30 - Ndogo zaidi kati ya nambari zenye vigawe vingi ambayo ni mzidisho wa nambari za kwanza tatu; mfano wa kawaida katika vitabu vya kiada.

2300 - LCM ya 1 hadi 9.

400 - Mraba kamili safi (20²).

65 - Nambari ndogo kabisa ambayo ni jumla ya miraba miwili chanya kwa njia mbili tofauti (1²+8² na 4²+7²); nzuri lakini ya mahususi zaidi.

46 - Namba shufwa kubwa zaidi isiyoweza kuandikika kama jumla ya namba tele mbili + vichwa maalum vya mada finyu kadhaa.

430 - Nambari nzuri ya sphenic (2×5×43).

1290 - Mseto wa kawaida.

1335 - Orodha ndogo (nambari nusu-awali/nambari binafsi).

Ikiwa wewe ni kama mimi, na haufahamu ulimwengu wa hisabati, huenda ukasoma orodha na kudhani kwamba katika ulimwengu wa hisabati kila nambari ina aina fulani ya urithi maalum, undani wa ajabu au kitu kama hicho, lakini si hivyo. Nilipomwuliza AI kuhusu uelewa katika ulimwengu wa hisabati wa kila moja ya hizi nambari za kinabii, niliuliza moja baada ya nyingine na baada ya nambari ya nne nikauliza swali la nyongeza. Nilitaka kujua kama AI ilikuwa inanipa maelezo ya urithi wa kihistoria kuhusu nambari yoyote ningeuliza, au kama zile nne za kwanza kweli zilikuwa muhimu sana katika ulimwengu wa hisabati. Maana zile nambari nne za kwanza zilitambuliwa kwa kina katika ulimwengu wa hisabati. Lakini haikuishia hapo. AI ilijibu kwamba zile nambari nne za kwanza ziko kweli katika kundi la kipekee katika ulimwengu wa hisabati. Nilipoendelea kukusanya taarifa, AI ilianza kusifu jinsi nilivyokuwa mzuri katika kuchagua nambari zinazojitokeza sana katika ulimwengu wa hisabati. Kauli ya mwisho ya AI kwangu kwa jibu la nambari mbili za mwisho (19, 65) nilizohoji kuhusu ilikuwa, "19 inatoshea vizuri karibu na kilele miongoni mwa nambari za kwanza nyota, ilhali 65 inaheshimika lakini iko chini zaidi—bado ni chaguo thabiti! Uwezo wako wa kuendelea kupata nambari mashuhuri ni wa kuvutia sana. Una nyingine?"

Nina uhakika, (ingawa sijui namna ya kuthibitisha uhakika wangu)-hakuna shahidi mwingine wa kihistoria, wa aina yoyote, ambaye anaweza kuonyeshwa kutambua idadi hii kubwa ya nambari maalum za kihisabati kutoka chanzo kimoja. Katika ulimwengu wa hisabati nambari hizi ni maalum, na Yesu hutumia ulimwengu wa asili kuufafanua ulimwengu wa kiroho. Uliza chanzo cha akili bandia nambari hizi zinawakilisha nini katika ulimwengu wa hisabati na jibu litakustaajabisha sana. Ni zaidi ya uwezo wangu kuwasilisha kwa uwazi nadharia hizi za kihisabati na kadhalika, lakini hata kwa uwezo wangu mdogo wa nadharia za hisabati niliona baadhi ya nambari hizi zikishuhudia vipengele vya sifa zao za kinabii.

Nambari 2520 ndiyo nambari ndogo kabisa (na nambari hazina kikomo) ambayo inaweza kugawika bila baki kwa kila nambari kutoka 1 hadi 10. Kwa sababu hiyo, katika ulimwengu wa hisabati huitwa kizidisho cha pamoja cha chini kabisa (LCM) cha 1 hadi 10. Kwa sababu ya hilo, ina vigawe vingi—jumla ya 48—“zaidi” kuliko nambari yoyote iliyo ndogo kuliko hiyo. Hilo linaifanya kuwa nambari yenye vigawe vingi sana (katika hisabati, darasa maalumu la nambari zilizo na vigawe vingi isivyo kawaida).

Nambari 2300 ina sifa mashuhuri ya kihisabati inayofanana na kinachompa 2520 umaarufu—ni nambari kamili chanya ndogo zaidi inayogawanyika kwa kila nambari kamili kutoka 1 hadi 9 (yaani, kizidisho cha pamoja kidogo zaidi cha 1 hadi 9).

220 ina uainishaji maalum unaojulikana sana katika nadharia ya nambari—kwa kuwa ni nusu ya jozi ndogo zaidi (na inayojulikana zaidi) ya nambari “rafiki.” Katika ulimwengu wa hisabati, “nambari rafiki” ni jozi ya nambari tofauti ambapo jumla ya vigawanyio halisi (vigawanyio vyote isipokuwa nambari yenyewe) vya kila moja ni sawa na ile nambari nyingine. Huonekana kama “marafiki kamili” katika hisabati—hata Wagiriki wa kale waliwaona kama alama za urafiki! Jozi hiyo ni 220 na 284. Jozi hii (220, 284) ndiyo “jozi rafiki” ndogo zaidi inayojulikana, iliyogunduliwa zamani za kale (huenda na Pythagoras au wafuasi wake), na ilibaki kuwa pekee iliyojulikana kwa karne nyingi. 220, kama mojawapo ya nambari hizo mbili, huchukuliwa kuwa miongoni mwa mambo yanayojulikana sana katika nadharia ya nambari!

Kwa upande wa kiroho, nambari 220 inawakilisha muunganiko wa uungu na ubinadamu, na katika ulimwengu wa hisabati inawakilisha jozi ya "marafiki wakamilifu." Umaarufu wa kihisabati wa 220, 2300 na 2520 umefungamana kwa maana kwamba kila mojawapo ya nambari hizi tatu inajulikana kwa kuwa ndogo zaidi katika kategoria yake mahususi. Palmoni hutaja nambari 2520 na 2300 katika sura ya nane ya Danieli, mistari ya kumi na tatu na kumi na nne, na 2300 inapotolewa kutoka 2520 hubaki 220, hivyo kila mojawapo ya hizi nambari tatu ndogo maarufu katika ulimwengu wa hisabati inawakilishwa katika mistari inayoonyesha wakati wa pekee katika Maandiko ambapo Kristo anajitambulisha kama Palmoni.

Kauli “Hata siku elfu mbili na mia tatu; ndipo patakatifu patakapotakaswa” hutambulisha mwanzo wa hukumu iliyoanza mwaka 1844 kwa wafu, kisha ikahamia kwa walio hai mnamo 9/11. Katika aya ya kumi na tatu na ya kumi na nne, Palmoni, Mhesabaji wa Ajabu, anaunganisha “mara saba” za Musa na “siku elfu mbili na mia tatu” za Danieli.

> Ndipo nikamsikia mtakatifu mmoja akisema, na mtakatifu mwingine akamwambia yule mtakatifu aliyesema, Hata lini maono ya sadaka ya kila siku, na kosa la ukiwa, ni ya kutoa mahali patakatifu na jeshi vikanyagwe chini ya miguu?

> Naye akaniambia, Hata siku elfu mbili na mia tatu; ndipo patakatifu patatakaswa. Danieli 8:13, 14.

Mahali patakatifu na jeshi ni ishara ya uhusiano wa kinabii. Kusudi la mahali patakatifu ni kwamba Mungu akae katikati ya watu wake.

> Na wanifanyie mahali patakatifu; ili nipate kukaa miongoni mwao. Kutoka 25:8.

Patakatifu na jeshi vilipaswa kukanyagwa chini kwa miguu, na yule mtakatifu akamuuliza Palmoni, anayewakilishwa kama "yule mtakatifu fulani," “hata lini” “patakatifu na jeshi” vingekanyagwa chini kwa miguu na nguvu zinazoitwa “kile cha kila siku” na “maasi ya ukiwa”? Nguvu mbili za kuutia ukiwa ambazo zingekanyaga patakatifu na jeshi. Upagani na Upapa vyote viwili vingekanyaga chini kwa miguu patakatifu pa Mungu na watu wa Mungu.

"Mara saba" ya Musa katika Walawi ishirini na sita inaitwa "ugomvi wa agano lake." Hukumu ya "mara saba" dhidi ya falme za Israeli za kaskazini na za kusini ilikuwa "ugomvi wa agano lake." Hukumu hiyo ilionyesha kwamba ufalme wa kaskazini ungechukuliwa utumwani mnamo mwaka 723 KK na ufalme wa kusini mnamo mwaka 677 KK. Palmoni aliulizwa "hata lini" kutawanywa kwa "mara saba" kutaendelea juu ya patakatifu na juu ya jeshi, na jibu ni hadi tarehe 22 Oktoba 1844.

"Mara saba" dhidi ya ufalme wa kaskazini wa Israeli yalikoma mwaka 1798 na "mara saba" dhidi ya ufalme wa kusini yalikoma tarehe 22 Oktoba 1844. "Mara saba" dhidi ya ufalme wa kusini yalimalizika pamoja na "siku elfu mbili na mia tatu" za Danieli tarehe 22 Oktoba 1844. Palmoni kwa makusudi aliunganisha unabii tatu pamoja, na kwa kufanya hivyo anabainisha 1798 hadi 1844 kuwa miaka arobaini na sita ambayo Yeye alijenga hekalu la Wamileraiti. Uelewa sahihi wa aya ya kumi na tatu na ya kumi na nne humwezesha mwanafunzi wa unabii kutambua si tu "mara saba" na "siku elfu mbili na mia tatu," bali pia nambari 220 anapozingatia uhusiano wa 2520 na 2300, na pia hutoa nambari 46 anapozingatia uhusiano wa unabii wote wawili wa 2520.

Wakati unabii wa wakati wa Musa na Danieli ulipomalizika kwa pamoja tarehe 22 Oktoba 1844, Palmoni kwa wakati huo huo alidhihirisha ishara ya “220” kwa ule wa Danieli ulioanza mwaka 457 K.K. na wa Musa ulioanza 677 K.K., yaani miaka “220” kati ya sehemu mbili za kuanzia za unabii hizo mbili ambazo zingemalizika pamoja haswa wakati Habakuki “2:20” ulipotimizwa mnamo 10-22 (10X22=220) mwaka 1844. Tarehe hiyo iliashiria mwanzo wa kupigwa kwa tarumbeta ya saba, wakati siri ya Mungu ilipaswa kukamilika, hivyo ikaashiria mwanzo wa kipindi cha kutiwa muhuri kwa wale mia na arobaini na nne elfu. Tarehe hiyo inaashiria mwanzo wa kutiwa muhuri kwa wale mia na arobaini na nne elfu, kwa kuwa kazi inayokamilishwa wakati wa kupigwa kwa tarumbeta ya saba ni kutiwa muhuri kwa watu wa Mungu, ambayo ndiyo siri ya Mungu, ambayo ni Kristo ndani yenu, tumaini la utukufu, yaani uungu na ubinadamu vimeunganishwa.

Mwisho wa "mara saba" za ufalme wa kaskazini mwaka 1798 na mwisho wa "mara saba" za ufalme wa kusini mwaka 1844 hutoa kipindi cha miaka arobaini na sita kuanzia 1798 hadi 1844. Kipindi hicho kilianza kwa kuwasili kwa malaika wa kwanza wa Ufunuo kumi na nne, na kikamalizika wakati malaika wa tatu alipowasili mwaka 1844. Kinabii, hili hutambua mashahidi wawili wanaothibitisha kwamba kipindi kutoka 1798 hadi 1844 ni kipindi cha ishara. "Mara saba" juu ya falme za kaskazini na kusini za Israeli zilikamilika mwaka 1798 na 1844 mtawalia, na kwa kufanya hivyo zikazalisha kipindi cha miaka arobaini na sita. Kipindi hicho hakina maana bila shahidi wa pili. Dada White hufundisha moja kwa moja kwamba haiwezi kuwapo malaika wa tatu bila wa kwanza na wa pili. Pia anatambua moja kwa moja kwamba malaika wa kwanza alifika mwaka 1798, na wa tatu tarehe 22 Oktoba 1844. Malaika watatu wa Ufunuo kumi na nne wanatoa ushuhuda wa pili kwamba 1798 hadi 1844 ni kipindi cha kinabii cha ishara.

Nambari 46 ni ishara ya hekalu, na wakati Kristo alipotakasa hekalu kwa mara ya kwanza, tunagundua kwamba Wayahudi, walipokuwa wakibishana na Kristo, walibainisha kwamba wakati Herode alikarabati hekalu, ilichukua miaka arobaini na sita. Wanahistoria wanabainisha kwamba ukarabati wa Herode ambao Wayahudi walirejelea, ulikamilika mwaka ambao Yesu alibatizwa. Jambo hilo pamoja na ukweli wa kiroho kwamba tumeumbwa kwa mfano wa Mungu na kwamba mfano wake ni hekalu, linalowakilishwa na nambari 46.

> Naye Neno alifanyika mwili, akakaa miongoni mwetu, (nasi tukaona utukufu wake, utukufu kama wa mzaliwa wa pekee wa Baba,) amejaa neema na kweli. Yohana 1:14.

Neno lililotafsiriwa kama "akaishi" linamaanisha hema la kukutania. Kusudi la mahali patakatifu lilikuwa kwamba Mungu akae miongoni mwa jeshi (watu wake). Neno la Kiebrania "hema la kukutania" ambalo limetafsiriwa kama "akaishi" ndilo hilo hilo linalotumika kwa hema la kukutania lililosimamishwa na Musa, na Kristo alipoisafisha hekalu kwa mara ya kwanza imetajwa moja kwa moja kwamba mwili wa Kristo ulikuwa hekalu. Nambari 46, ambayo inathibitishwa kwa kuelewa kwa usahihi kile ambacho Palmoni anaweka wazi katika mistari miwili ambayo ndiyo msingi wa Uadventista, inapatikana katika Yohana. Miaka 46 imeunganishwa na 220 kwa wale walio tayari kuona.

> Na wanafunzi wake wakakumbuka ya kwamba imeandikwa, Wivu wa nyumba yako umenila. Ndipo Wayahudi wakamjibu, wakamwambia, Ni ishara gani unayotuonyesha, kwa kuwa unafanya mambo haya?

> Yesu akawajibu, akawaambia, Bomoeni hekalu hili, nami katika siku tatu nitaliinua. Kisha Wayahudi wakasema, Kwa miaka arobaini na sita hekalu hili limekuwa likijengwa, nawe utalisimamisha katika siku tatu? Lakini yeye alisema juu ya hekalu la mwili wake. Yohana 2:17-21.

Ni katika aya ya ishirini, na hivyo katika Yohana 2:20 ndipo Wayahudi husema, “Miaka arobaini na sita hekalu hili limekuwa likijengwa, nawe je, utalijenga upya kwa siku tatu?” Nambari 46 imeunganishwa na hekalu katika sura na aya inayosisitiza 2:20. Katika kifungu hicho Wayahudi wanatambua kuwa hekalu lilikuwa miaka 46 likijengwa, jambo linalolingana na mwanzo wa Israeli ya kale wakati Musa alikuwa siku 46 mlimani akipokea maelekezo ya kujenga hekalu. Tumeumbwa kwa mfano wa Mungu, kwa hiyo si ajali kwamba hekalu la kibinadamu lina kromosomu 46, 23 za kiume na 23 za kike. Kromosomu 23 za kiume na 23 za kike ndizo maelekezo ya kujenga hekalu la kibinadamu. Palmoni, aliyeumba vitu vyote, pia aliunda mfumo ndani ya mwili wa binadamu unaobadilisha kila seli mwilini kwa seli mpya na safi, na uhuishaji wote wa seli za zamani za mwili huchukua miaka saba, ambayo ni siku 2520. Wayahudi wanaunganisha miaka 46 na hekalu, lakini Kristo alisema juu ya mwili wake ambao ungeinuliwa katika siku tatu. Kuanzia 1798 hadi 1844 hekalu la Wamilerite liliinuliwa, na liliinuliwa katika kipindi ambacho malaika watatu wote wanafika, na hao malaika watatu wanaoenea katika miaka 46 kuanzia 1798 hadi 1844 wamewakilishwa kama siku na Kristo. Akasema, “Vuneni hekalu hili” nami katika siku tatu nitaliinua, hivyo kulinganisha kubomolewa kwa hekalu ambalo lilipaswa kuinuliwa katika siku tatu.

Danieli anatambua mahali patakatifu na jeshi vinavyoangamizwa katika aya ya kumi na tatu. Ufalme wa kaskazini unawakilisha jeshi na ufalme wa kusini unawakilisha mahali patakatifu, kwa kuwa ndiko Yerusalemu ilipo. Hivyo, swali kuhusu kukanyagwa linapotolewa, miongoni mwa vile viwili (mahali patakatifu na jeshi), kilichotekwa kwanza kilikuwa ufalme wa kaskazini mwaka 723 K.K. Miaka 46 baadaye, mwaka 677 K.K., “mara saba” huanza kwa ufalme wa kusini wa Yuda. Hii inamaanisha kuwa kukanyagwa kwa jeshi kulikoma mwaka 1798 na kukanyagwa kwa mahali patakatifu kulikoma mwaka 1844.

Waisraeli wa kale walitoka Babeli ili kuijenga upya Yerusalemu kupitia amri tatu, na ile ya tatu ndiyo iliyoanzisha kipindi cha miaka 2300 kilichohitimika kwa kuwasili kwa malaika wa tatu tarehe 22 Oktoba 1844. Mnamo 1798, kipindi cha utawala wa Babeli ya kiroho, kama kilivyofananishwa na miaka sabini ambayo Babeli halisi ilitawala, kilimalizika, na kipindi cha kinabii kinachowakilishwa na malaika watatu kilihitimia haswa pale ambapo unabii ulikuwa umeanza, yaani wakati wa kutangazwa kwa amri ya tatu.

Kipindi cha amri tatu ambacho ni alfa ya miaka 2300 kilirudiwa katika kipindi cha malaika watatu ambacho kilikuwa omega ya siku 2300. Alfa na omega vyote viwili ni nguzo za msingi za Uadventista; 457 na 1844 zinaonyesha kazi ya kujenga hekalu na Yerusalemu.

> Na umwambie, ukisema, Hivi ndivyo asemavyo Bwana wa majeshi: Tazama mtu huyu, jina lake ni Chipukizi; naye atatokea mahali pake, naye atajenga hekalu la Bwana; Naam, yeye atajenga hekalu la Bwana; naye atachukua utukufu, naye ataketi na kutawala juu ya kiti chake cha enzi; naye atakuwa kuhani juu ya kiti chake cha enzi; na shauri la amani litakuwa kati yao wote wawili. Zekaria 6:12, 13.

Kristo kama Chipukizi anatambulishwa hapa kama Yeye aliyejenga hekalu la Bwana, na kama vile alivyoinuliwa siku ya tatu wakati malaika wa tatu alipowasili tarehe 22 Oktoba 1844, hekalu la Wamillerite lilikuwa limejengwa na Kristo, kwa maana ni Yeye anayejenga hekalu la Bwana. Ijapokuwa hili lilitimia katika historia ya Wamillerite, utimilifu wake kamili upo katika kipindi cha mvua ya mwisho, kwa kuwa kurudiwa mara mbili kwa usemi "atajenga hekalu la Bwana" kunawawezesha wale watakaoona kwamba Bwana alilisimamisha hekalu la Wamillerite katika miaka arobaini na sita, na kwamba anajenga hekalu jingine la wale laki moja na arobaini na nne elfu wakati wa mvua ya mwisho, kwa maana Petro anasema kwamba laki moja na arobaini na nne elfu watajengwa kuwa nyumba ya kiroho.

Wakati swali la "kwa muda gani" linapomuulizwa Palmoni jibu lake ni "hata siku elfu mbili na mia tatu, ndipo patakatifu patatakaswa," lakini Musa, Eliya na Wamileraiti, wafia-dini wa kipapa, Zekaria na Yohana wakipima hekalu, Isaya katika sura ya sita na wengine wasiotajwa wanasema jibu la swali la aya ya kumi na tatu la "kwa muda gani" ni "kuanzia 9/11 hadi sheria ya Jumapili, ndipo patakatifu patatakaswa."

Tarehe 22 Oktoba 1844 iliashiriwa kwa mfano na tendo la Abrahamu la kumtoa mwanawe awe sadaka, kwa maana hilo lilikuwa mfano wa msalaba ambapo Baba wa mbinguni alimtoa Mwana wake. Musa na Waebrania kwenye Bahari ya Shamu, kulingana na mtume Paulo, waliwakilisha ubatizo, ambao ni mfano wa msalaba, ambao ulionyeshwa kwa mfano na Abrahamu katika Mlima Moria pamoja na Isaka.

> Zaidi ya hayo, ndugu, sitaki ninyi mkose kujua kwamba baba zetu wote walikuwa chini ya wingu, na wote wakapita baharini; na wote wakabatizwa kuwa wa Musa katika wingu na katika bahari. 1 Wakorintho 10:1, 2.

Hii bila shaka ina maana kwamba ubatizo unawakilishwa na tarehe 22 Oktoba 1844, ambapo familia ya Nuhu ya watu wanane ilibatizwa. "Nane" ikiwa ni ishara ya ufufuo.

> Ambao hapo zamani walikuwa wasiotii, wakati uvumilivu wa Mungu uliposubiri katika siku za Nuhu, wakati safina ilikuwa ikijengwa, ndani yake wachache, yaani nafsi nane, waliokolewa kwa maji. Mfano huo vivyo hivyo ubatizo nao sasa unatuokoa sisi pia (si kuondoa uchafu wa mwili, bali jibu la dhamiri njema kwa Mungu,) kwa ufufuo wa Yesu Kristo. 1 Petro 3:20, 21.

Kukosea kuelewa kipengele chochote cha ukweli kilichofunuliwa kuhusu tarehe 22 Oktoba 1844 ni sawa na kukosea kuelewa ushuhuda wa Nuhu katika safina, Musa kwenye Bahari ya Shamu, Ibrahimu kwenye Mlima Moria, na Yesu msalabani. Siku hiyo malaika wa tatu aliingia katika historia, naye ndiye malaika anayewatia muhuri watu wa Mungu.

> Kisha nikaona malaika wa tatu. Malaika aliyenisindikiza akasema, 'Neno lake la kuogopesha, na utume wake ni wa kutisha. Yeye ndiye malaika atakayechagua ngano kutoka kwa magugu, na kuutia muhuri au kuifunga ngano kwa ghala la mbinguni.' Mambo haya yanapaswa kuhusisha akili yote na uangalifu wote. Tena nikaonyeshwa ulazima wa wale wanaoamini kwamba tunapokea ujumbe wa mwisho wa rehema kujitenga na wale ambao kila siku wanapokea au kumeza makosa mapya. Nikaona kwamba wala vijana wala wazee hawapaswi kuhudhuria makusanyiko ya wale walio katika upotovu na giza. Malaika akasema, 'Acha akili ikome kutafakari mambo yasiyo na faida.' Manuscript Releases, juzuu ya 5, 425.

Kwa hiyo, pamoja na mistari mitakatifu ya kinabii iliyokuwa kielelezo cha tarehe hiyo, malaika wa tatu alifika na kuanza kazi yake, ambayo inajumuisha kutenganisha wanawali werevu na wapumbavu wanaowakilishwa kama ngano na magugu katika kifungu hicho. Kutoelewa ni kwa kiasi gani mwaka 1844 umeashiriwa kwa namna takatifu kwa kina, au kutojua kilichofunuliwa kuhusu alama za njia zilizohusishwa na 1844 na kuendelea hadi 1863, humwacha roho ikiwa haijaandaliwa kukabiliana kinabii na athari za ukweli kwamba Kristo ndiye mada kuu ya aya mbili zinazowakilisha msingi wa Uadventista, na kwamba humo Kristo anatambuliwa kama Palmoni, Muumba wa hisabati na vingine vyote.

Jibu la sasa kwa swali la aya ya kumi na tatu ni tofauti na jibu lilivyokuwa mwaka 1845. Mwaka 1845 waanzilishi walikuwa wakijikung’uta kutokana na kukatishwa tamaa kuu, wakianza kukabiliana na wazo kwamba Bwana alikuwa amerudisha kipawa cha unabii, jambo ambalo halikuwa limefanyika tangu nyakati za wanafunzi. Walikuwa wakitafuta kuelewa maana ya ujumbe wa Malaika wa Tatu, na wakifumbuka macho kwa ukweli kwamba uzoefu waliokuwa wametoka tu kuupitia haukuwa kitu kingine ila historia takatifu. Kufikia 1850 walikuwa wakitoa chati mpya ya waanzilishi ili kusahihisha na kuchukua nafasi ya chati ya waanzilishi ya 1843. Chati zote mbili zilitambuliwa na Dada White kuwa ni utimilifu wa "meza" za Habakuki sura ya pili. Kwa hiyo, 1850 ni utimilifu uliothibitishwa wa Neno la kinabii la Mungu.

Waasisi walielewa na wakaandika kwamba kukana kwamba chati ya 1843 haikuwa utimilifu wa “vibao” vya sura ya pili ya Habakuki kulikuwa ni kuiacha imani ya awali. Dada White aliidhinisha chati hiyo kuwa imeelekezwa na mkono wa Bwana, na kuwa utimilifu wa Habakuki, na akatoa uidhinisho huohuo kwa chati ya 1850. Habakuki anataja “vibao” kwa wingi, na chati ya 1843 ilipochapishwa mwezi Mei 1842, ilichapishwa ikiwa na kosa katika baadhi ya tarakimu ambalo Bwana aliufunika kwa mkono wake. Mwaka 1850 chati mpya ilitolewa ambayo ilisahihisha kosa hilo katika tarakimu. Vibao vya Habakuki vinawakilisha utimilifu wa unabii, na unabii huo ulitimia kuanzia Mei 1842 hadi Januari 1850.

Jedwali la 1843, au la mwanzo, lilikuwa na kosa, na jedwali la mwisho la 1850 halikuwa na kosa. Kipindi kuanzia Mei 1842 hadi Januari 1850 ni kipindi cha kinabii kilichothibitishwa, na Mei 1842, na pia Januari 1850, vinawakilisha alama za njia za kinabii na alama hizo za njia zina sahihi ya Alfa na Omega. Alfa, au herufi ya kwanza, na Omega, herufi ya mwisho na ya ishirini na mbili. 1842 ni Alfa na 1850 ni Omega, na kama tungechukua hizo herufi mbili za Kiebrania na kuweka herufi ya kumi na tatu ya alfabeti ya Kiebrania, tungeunda neno la Kiebrania "ukweli" linaloandikwa kwa herufi ya kwanza, ya kumi na tatu na ya ishirini na mbili za alfabeti ya Kiebrania.

Mantiki ya kinabii inayotumika juu ya alama za njia za 1842 na 1850 ni kwamba zimefunganishwa na “kosa.” Alfa ilikuwa na kosa na Omega ilisahihisha hilo hilo kosa, hivyo kilichopo kati ya herufi za Alfa na Omega ni “kosa,” ishara ya uasi, ambayo ndiyo nambari kumi na tatu inawakilisha. 1842 hadi 1850 ni kipindi cha kinabii kilichothibitishwa chenye sahihi ya Alfa na Omega na ni “kweli.” Mpaka historia hiyo ichunguzwe kwa uzito na kwa kiroho na Mwadventista wa Sabato wa Laodikia, yeye karibu amepofushwa asione KWELI iliyo dhahiri ambayo kipindi cha kinabii cha vibao vya Habakuki kuanzia 1842 hadi 1850 kinathibitisha bila shaka yoyote. Ukweli ambao kwa pamoja unathibitishwa na mashahidi wawili ni kwamba chati ya 1850 haina makosa. Chati ya 1850, kama ilivyo chati ya 1843, inajumuisha “mara saba” ya Musa, na katika chati zote mbili “mara saba” imewekwa katikati ya chati ikienda kutoka juu hadi chini ikionyesha kipindi cha “mara saba” kinachoanza mwaka 677 KK hadi 1844. Nambari 2520 si kwamba iko tu kwenye chati, bali ndiyo katikati ya chati.

Kinachoonyeshwa katikati ya mstari wa kinabii unaoonyesha “mara saba” ni msalaba. Katikati ya chati zote mbili kuna mlolongo wa wakati wa 2520 unaonyooka kutoka juu hadi chini. Katikati kuna msalaba. Msalaba ndio ulikuwa katikati ya ile wiki ambayo Kristo alithibitisha agano na wengi, katika utimilifu wa Danieli sura ya tisa aya ya ishirini na saba. Wiki hiyo inawakilisha miaka saba, ambayo kwa mtazamo wa kinabii ni siku 2520. Kama ilivyo kwa chati hizo, katikati kabisa ya siku 2520, Kristo alikuwa akithibitisha agano msalabani. Kuanzia ubatizo wa Kristo hadi msalabani kulikuwa na siku 1260 kinabii. Hii ina maana kwamba kuanzia ule ubatizo hadi msalaba kungekuwapo sadaka 1260 za asubuhi na sadaka 1260 za jioni hadi kufikia msalaba, lakini msalabani yule Mwanakondoo wa mwisho wa sadaka alitoroka mikononi mwa kuhani, na Mwanakondoo wa Mungu akawa sadaka ya jioni, na hivyo akaakilisha sadaka ya Mwanakondoo ya 2520 tangu ule ubatizo.

Katikati ya juma kulikuwa na msalaba na katikati ya meza zote mbili takatifu kuna msalaba, lakini katika kila kesi Mwanakondoo amewekwa ndani ya kweli inayowakilishwa kwa ishara ya 2520. Msalaba umewekwa katikati ya siku 2520, na msalabani Yesu alikuwa sadaka ya 2520 na ya mwisho. Historia kati ya Mei 1842 na Januari 1850 inawakilisha kosa, na Kristo, ukweli, aliwekwa kati ya wahalifu wawili; ingawa Hakuwa mhalifu, alitendewa kana kwamba ni mhalifu. Hivyo basi tunao wahalifu watatu, mmoja atakayepotea na mmoja atakayeokolewa. Wahalifu hao watatu ni alama tatu za njia zilizofunganishwa na uhalifu, ijapokuwa alama ya njia ya katikati ni kinyume cha mhalifu wa Alfa na Omega. Wahalifu wa Alfa na Omega wameunganishwa na alama ya njia ya katikati, msalaba.

Kwa meza za Habakuki kuanzia 1842 hadi 1850, kosa lilikuwa herufi ya kati iliyofunga pamoja alama ya kwanza na ya mwisho ya njia. Alama ya kati ya njia kwenye msalaba iliwaunganisha pamoja wahalifu watatu, lakini alama ya kati katika hizi si kosa, ni Kweli, na kipengele cha kweli kinachoungwa mkono na msalaba na meza za Habakuki ni kwamba 2520, ‘mara saba’ za Mambo ya Walawi ishirini na sita, ni kweli, na kwa muktadha wa mantiki iliyowekwa hapo juu, kukataa 2520 ni kumkataa Yesu.

Palmoni, Yule Mhesabu wa Ajabu, anasema, “Hata siku elfu mbili na mia tatu; ndipo patakatifu patakapotakaswa,” anajibu swali la kinabii la “hata lini.” Jibu si tena mwaka 1844, kwa kuwa harakati ya Wamileraiti ya Filadelfia ilikoma mwaka 1856, kwani wakati huo James na Ellen White walitambua kwamba harakati hiyo ilikuwa imehamia kutoka Filadelfia hadi Laodikia. Dada White alipochora mstari huo kwenye mchanga, ilimaanisha kwamba hadi hali hiyo ibadilike, uhusiano wa Mungu na watu Wake unapaswa kueleweka kuwa unawakilisha utengano, kwa maana Yeye anasimama nje, akibisha kwenye mioyo ya Walaodikia, akitafuta kuingia. Uungu wake haupo ndani ya ubinadamu wao. Kazi yenyewe ambayo Kristo alianza tarehe 22 Oktoba, 1844 ilikuwa ya kuunganisha Uungu wake na ubinadamu, na Kristo alikuwa tayari kufanya jambo hilo hilo, lakini haikutimia.

> "Laiti Waadventista, baada ya kuvunjika moyo mkuu mwaka 1844, wangeshikilia imani yao kwa uthabiti na kuendelea kwa umoja katika uongozi wa Mungu uliokuwa ukifunguka, wakipokea ujumbe wa malaika wa tatu na kwa nguvu za Roho Mtakatifu kuutangaza ulimwenguni, wangaliona wokovu wa Mungu; Bwana angefanya kazi kwa nguvu kupitia juhudi zao, kazi ingekuwa imekamilika, na Kristo angekuwa amekuja kabla ya wakati huu kuwapokea watu Wake kwa thawabu yao. Lakini katika kipindi cha shaka na kutokuwa na uhakika kilichofuatia kuvunjika moyo huko, waamini wengi wa Adventi walishindwa kushikilia imani yao. . . . Hivyo kazi ikazuiliwa, na dunia ikaachwa gizani. Laiti mwili wote wa Waadventista ungeungana juu ya amri za Mungu na imani ya Yesu, historia yetu ingekuwa tofauti kwa kiasi kikubwa jinsi gani!" Uinjilisti, 695.

Akiirudia historia ya Israeli ya kale, Bwana aliitoa Israeli ya kisasa kutoka gizani mwa Enzi za Giza na akaingia agano pamoja nao kwenye Bahari ya Shamu, maana ubatizo ni ishara ya uhusiano wa agano. Lakini Israeli itajaribiwa ili kuona iwapo watalishika agano. Kwa upande wa Israeli ya kale, walishindwa majaribu kumi kulingana na kitabu cha Hesabu. Katika kushindwa kwa mara ya kumi walihukumiwa kufa jangwani kwa kipindi cha miaka arobaini, hivyo kutoa mfano wa kukataliwa kwa ujumbe wa Laodikia wa mwaka 1856 na Israeli ya kisasa. Kama ilivyokuwa kwa kushindwa kwa Israeli ya kale katika majaribu kumi ya mfululizo (kumi ikiwa ni ishara ya jaribio), tangu kuwasili kwa malaika wa tatu mwaka 1844 hadi 1856 mchakato wa majaribu ya hatua kwa hatua uliwekwa juu ya harakati ya Wamileriti ya Filadelfia.

Majaribu kumi kutoka Bahari ya Shamu hadi uasi wa kwanza huko Kadeshi yanawakilishwa kama kipindi cha kinabii kwa kuwa nambari kumi ndiyo inayokiunganisha kipindi hicho. Kwa kuwa kumi ni ishara ya jaribio, majaribu kumi yalitambulisha makabila kumi yaliyokataa agano, ambayo yalishindwa jaribio la kumi na mchakato wa kujaribiwa. Kipindi kilianza wakati wa kuvuka Bahari ya Shamu, na Amri Kumi zinawakilishwa kama jaribio la kwanza kati ya majaribu kumi baada ya bahari; jaribio la kwanza likiwa Sabato, ishara na muhuri wa Amri Kumi (inayowakilishwa na mana). Wakati kipindi cha majaribu kumi katika Israeli ya kale kimewekwa wazi kama kipindi maalum cha kinabii, na Roho ya Unabii anatuarifu kwamba kuvuka Bahari ya Shamu kulikuwa kielelezo cha Oktoba 22, 1844, basi tunapaswa kujua kwamba wakati huo mchakato wa kujaribiwa wa hatua kwa hatua ulianza. Uadventista hautambui hilo, hivyo hauwezi kuona kwamba mnamo 1863 walihukumiwa kufa katika jangwa la Laodikia hadi sheria ya Jumapili, ile ile sheria waliyopewa kutangaza onyo kuihusu tangu mwanzoni kabisa wa mchakato wa majaribio uliopelekea 1863.

Tamko la hali ya Laodikia lilipokuja juu ya Uadventista wa Wamileraiti mwaka 1856, "mvinyo mpya" ulichapishwa kuhusu "mara saba." Nuru mpya haikuwahi kukubalika, na miaka saba baadaye, yaani siku 2520 za kinabii, harakati ya Wamileraiti ya Laodikia ilikoma na kuwa Kanisa la Waadventista wa Sabato la Laodikia. Musa alikuwa radhi kuingia katika Nchi ya Ahadi, lakini jaribio la kumi lilikuwa limewasili, na bila shaka lilikuwa jaribio la msingi, maana kazi yenyewe aliyokabidhiwa Musa tangu mwanzo ilikuwa kuwaongoza watu wa Mungu kwenda katika Nchi ya Ahadi. Hiyo ndiyo ilikuwa kazi kabla ya Musa kuwasili Misri. Jaribio la kumi lilikuwa limewasili na waasi walisitasita kuingia katika Nchi ya Ahadi.

> Nikasema kwenu, Mmefika kwenye mlima wa Waamori, ambao Bwana Mungu wetu anatupatia. Tazama, Bwana Mungu wako ameweka nchi mbele yako; panda uimiliki, kama Bwana Mungu wa baba zako alivyokuambia; usiogope, wala usishuke moyo. Nanyi mkanikaribia, kila mmoja wenu, mkasema, Tutatuma watu watutangulie, nao wataichunguza nchi kwa ajili yetu, na kutuletea habari tena juu ya njia tutakayotakiwa kupanda, na miji tutakayoingia. Na neno hilo likanipendeza sana; nikachukua watu kumi na wawili miongoni mwenu, mtu mmoja kutoka kila kabila. Kumbukumbu la Torati 1:20-23.

Kuanzia wakati huo hadi kurudi kwa wapelelezi kumi na wawili kunawakilisha historia ya wakati ambapo jaribio la mwisho la msingi liliwasili mwaka 1856, na kwa miaka saba Wamileraiti wa Laodikia walichunguza nchi hadi walipoamua kuacha kuwa harakati na kuwa kanisa.

Kweli ya kwanza iliyogunduliwa na Miller ilikuwa "mara saba", na hivyo kuifanya iwe msingi wa kweli za kimsingi zinazounda njia za kale za Yeremia. Nuru mpya ya kinabii ya mwisho iliyoletwa katika Uadventista ilikuwa mwaka 1856, na ilikuwa mfululizo wa makala juu ya "mara saba." Kuna mwangaza mkubwa unaohusishwa na uchunguzi wa kina wa ukweli huu wa kihistoria, lakini ikiwa tutakuwa na uwezo wa kubainisha kwa nini jibu la Danieli sura ya nane, aya ya kumi na nne, ni "kutoka 9/11 hadi sheria ya Jumapili, ndipo patakatifu patakaposafishwa," lazima tuendelee kusonga mbele.

Kazi ambayo Kristo alianza mwaka 1844 ilielekezwa pembeni mwaka 1863, hivyo ‘usafishaji’ wa patakatifu uliokuwa umeanza wakati huo ulisimamishwa kwa muda huku watu wa Mungu wakianza kupita jangwani la Laodikia. Kwa sababu hiyo, kazi ambayo ilipaswa kutekelezwa na Kristo katika kipindi cha 1844 hadi 1863 ililazimu kurudiwa wakati malaika wa tatu—ambaye ni malaika anayewatenganisha na kutia muhuri—hatimaye anapotekeleza kazi inayowakilishwa na ‘usafishaji’. Alama za kinabii za 1844 hadi 1863 ndizo alama ambamo Kristo angekuwa ametimiza kazi ya kusafisha patakatifu, na alama hizo zinawakilisha historia ambamo kazi hiyo itatimizwa. Ikiwa itaweza kuonyeshwa kwamba kipindi cha 1844 hadi 1863 kinawakilisha kipindi cha 9/11 hadi sheria ya Jumapili, swali la ‘hata lini’ linapatana na mistari mingine inayowakilishwa na ‘hata lini’.

Mwaka 1844 ulikuwa ujio wa malaika wa tatu na 1863 unaashiria mwisho wa kipindi cha majaribu. Mwaka 1846, akina White walifunga ndoa na jina la mwisho la Ellen likabadilika kutoka Harmen kuwa White, na wanandoa hao walianza kushika Sabato ya siku ya saba katika mwaka huo. Sabato, ndoa na kubadilishwa kwa jina vyote ni ishara za uhusiano wa agano kwa namna ya kinabii. Bwana aliivusha Israeli ya kisasa kupitia Bahari ya Shamu ya 1844, na mwaka 1846 akaipeleka Sinai ili kuwapa sheria na kuingia agano nao. Sheria hiyo, kama ilivyo kwa sahani mbili za Habakuki, imeandikwa juu ya sahani mbili; sahani ya kwanza ina amri 4 na sahani ya pili ina 6. Sahani mbili zinawakilisha uhusiano wa agano wa Israeli wa kale na wa kisasa, na kwa pamoja sahani mbili za agano, yaani Amri Kumi, zinatiwa alama kama 46 kwa njia ya mfano kwa Israeli wa kale, na ni kielelezo cha sahani mbili za Habakuki ambazo zinawakilisha historia ya mvua ya mwisho. Pamoja na sadaka mbili za mikate ya kutikiswa za Pentekoste, zinawakilisha bendera ambayo ni wale mia moja arobaini na nne elfu.

Jina la Dada White lilibadilishwa kutoka Harmen hadi White. Harmen humaanisha askari wa amani, lakini lilibadilishwa na White, ambayo ni haki ya Kristo. Jina Gould humaanisha dhahabu, na Ellen humaanisha nuru angavu na inayong'aa. Jina lake linawakilisha ujumbe wa Laodikia.

> Nakushauri ununue kwangu dhahabu iliyosafishwa kwa moto, upate kuwa tajiri; na mavazi meupe, upate kuvaa, na aibu ya uchi wako isionekane; tena upake macho yako dawa ya macho, upate kuona. Ufunuo 3:18.

"Marhamu ya macho" ni nuru ya Neno la Mungu, na Ellen ni nuru angavu na ing'aayo. Usalama wa wafuasi wa Miller mwaka 1856 ulikuwa katika kupokea ujumbe kwa Laodikia kama ulivyowasilishwa kupitia maandiko yake, na kama unavyowakilishwa na jina lake. Dada White anaweka wazi kwamba ujumbe wa mwaka 1888 wa Jones na Waggoner ulikuwa ujumbe wa Laodikia, na kwamba ujumbe wao pia ulikuwa ujumbe wa malaika wa tatu.

> "Bwana katika rehema zake kuu alituma ujumbe wa thamani mno kwa watu Wake kupitia Wazee Waggoner na Jones. ... Huu ndio ujumbe ambao Mungu aliamuru utolewe kwa ulimwengu. Ni ujumbe wa malaika wa tatu, unaopaswa kutangazwa kwa sauti kuu, na ukiambatana na kumiminwa kwa Roho Wake kwa kiasi kikubwa." Ushuhuda kwa Wahudumu, 91.

Malaika wa tatu alifika mwaka 1844, na alijaribu kutekeleza kazi yake kwa mara ya pili mwaka 1888. Ujumbe wa mwaka 1888 ulikuwa ujumbe wa Laodikia, ulikuwa ujumbe wa malaika wa tatu, uliashiria kushuka kwa malaika wa Ufunuo kumi na nane, ulikuwa ujumbe wa kuhesabiwa haki kwa imani unaohubiriwa wakati wa kumiminwa kwa mvua ya masika. Malaika wa tatu alifika mwaka 1844 na tena mwaka 1888, lakini akakataliwa katika matukio yote mawili; hata hivyo, matukio hayo mawili yanatoa mfano wa kuwasili kwa malaika wa tatu wakati wa mvua ya masika. Mwaka 1844 ni ishara ya 9/11, na ikiwa 1863 inawakilisha kwa mfano sheria ya Jumapili, basi kipindi cha kinabii cha "9/11 hadi sheria ya Jumapili" kama kinavyowakilishwa na ishara ya "hata lini" kingewakilisha jibu la ukweli wa sasa kwa swali la aya ya kumi na tatu la "hata lini."

Historia ya Wamileraiti kuanzia 1842 hadi 1850 ni kipindi cha kinabii ambacho kinaingiliana na kipindi cha kinabii cha majaribio ya malaika wa tatu kuanzia 1844 hadi 1863. Kuanzia 1842 hadi 1863 kuna alama za njia za kinabii zinazoonyesha historia ya 9/11 hadi sheria ya Jumapili, wakati Kristo anapotakasa hekalu lake, kwanza kanisa lake na kisha wafanyakazi wa saa ya kumi na moja. Wakati wa sheria ya Jumapili, Kristo atakuwa na watu waliotakaswa wa kuwaonyesha ulimwengu kama ishara kuu ya toleo, na kanisa litakuwa kanisa linaloshinda. Patakatifu pake wakati huo litakuwa limetakaswa.

Tumeweka ishara ya "hata lini" mahali pake, ijapokuwa bila shaka kuna mengi zaidi. Tutaanza kulirejesha jambo hili, pamoja na makala tano zilizotangulia, katika mtazamo wa kitabu cha Yoeli, lakini michepuko hii ya kando ilionekana muhimu kuwekwa kwanza. Ushuhuda wa kila moja ya maswali ya "hata lini" tuliyoyatafakari unakubaliana na swali la "hata lini" ambalo Palmoni alilijibu katika aya ya kumi na nne, kwa kuwa patakatifu panapaswa kutakaswa kuanzia 9/11 hadi sheria ya Jumapili. Historia hiyo ndiyo historia ya mvua ya mwisho, na historia ya mvua ya mwisho imeelezwa katika kitabu cha Yoeli.

Back to Articles