Article

# Kitabu cha Yoeli na Kanisa la Waadventista Wasabato la Laodikia - Nambari Kumi na Tano

Nambari Kumi na Tano

Author

Jeff Pippenger

Published

December 21, 2025

Formats

PDF
Word

Ninasisitiza kwamba ni muhimu kuelewa uhusiano kati ya ishara ya vizazi vinne na ujumbe wa mvua ya mwisho ili kuwa na tumaini bora zaidi la kutambua umuhimu wa mistari minne ya mwanzo ya sura ya kwanza ya Yoeli. Yoeli anaimba wimbo wa shamba la mizabibu, lakini ubeti wake wa ufunguzi ni uhusiano wa kinabii wa agano na vizazi vinne.

> Akamwambia Abramu, Ujue hakika ya kwamba uzao wako utakuwa mgeni katika nchi isiyo yao, nao watawatumikia; nao watawatesa miaka mia nne; na pia lile taifa, ambalo watalitumikia, nitalihukumu; na baada ya hayo watatoka na mali nyingi. Na wewe utaenda kwa baba zako kwa amani; utazikwa katika uzee mwema. Lakini katika kizazi cha nne watarudi hapa tena; maana uovu wa Waamori haujatimia bado. Mwanzo 15:13-16.

Kifungu hiki ni unabii uliotimizwa kupitia maisha ya Musa. Kitabu cha Yoeli kinapoanza wimbo wa shamba la mizabibu kwa kurejelea vizazi vinne vya uharibifu unaozidi kuongezeka, kinakiweka Kitabu cha Yoeli sambamba na kizazi cha nne cha kinabii, cha mwisho. Kizazi hicho ndicho "kizazi teule" cha Petro, ambacho kimeitwa kutoka gizani kuingia katika "nuru Yake ya ajabu." Wanapinganishwa na wenzao wa kizazi chao wanaowakilishwa kama kizazi cha nyoka. Kizazi hicho cha nne na cha mwisho kinaakilishwa na Yohana, ambaye ni ishara ya elfu mia na arobaini na nne, ambao "walioitwa, na wateule, na waaminifu."

Waliitwa mnamo 9/11, wakachaguliwa katika Kilio cha Usiku wa Manane na wakawa waaminifu wakati wa mgogoro wa sheria ya Jumapili, kama vile Walawi walivyokuwa waaminifu katika uasi wa ndama wa dhahabu wa Haruni na wa Yeroboamu. Nafsi zinazotakaswa kama fedha katika Malaki sura ya tatu ni Walawi wanaochaguliwa wakati wa ujumbe wa Kilio cha Usiku wa Manane, kwa maana kutiwa muhuri kunatimizwa kwa, na kwa njia ya, kumiminwa kwa Roho Mtakatifu.

Katika makala iliyotangulia tulionyesha vipengele kutoka katika historia ya Musa, ambaye Dada White anamtambua kama alfa ya unabii wa Biblia, anayounganika kinabii na Kristo kama omega ya unabii wa Biblia. Musa ni jiwe la msingi na Kristo ni jiwe la kilele. Wote wawili ni alama za ukombozi kutoka dhambini, kama inavyoonyeshwa na ukombozi kutoka Misri wakati wa Musa. Hata hivyo, maonyesho yote ya nguvu za Mungu yaliyotokea kwa mikono ya Musa yalipitwa kwa mbali wakati Kristo alipothibitisha agano na wengi kwa muda wa juma moja. Musa ndiye alfa na Kristo ndiye omega, na omega ni nambari "22" na alfa ni nambari "1."

Tunapomzungumzia Musa tunakuta kwamba ukombozi unaoenea katika ushuhuda wake wa kinabii umejikita katika maji. Uokozi wake kutoka kwenye maji ya Mto Naili alipozaliwa ulikuwa mfano wa Noa ndani ya safina. Ubatizo katika Bahari ya Shamu unalingana na Noa na wale wanane waliokuwa ndani ya safina, nao unalingana na ubatizo wa Yoshua katika Mto Yordani, uliorudiwa na Kristo mahali pale pale. Ushuhuda wa Musa unaanza na ukombozi katika Mto Naili na unamalizikia kwenye kingo za Mto Yordani. Ubatizo wa Kristo ulikuwa upako Wake wa kushuhudia kwa miaka mitatu na nusu hadi kufikia kifo Chake, kilichoashiriwa tangu mwanzo katika ubatizo Wake. Katika ufufuo Wake kulikuwa na matone machache hadi kumiminwa kikamilifu katika Pentekoste.

Ahadi ya Mungu ya agano kwa wanadamu inaanza na Nuhu, na ahadi yake ya agano kwa watu waliochaguliwa kupitia Ibrahimu ilitimizwa kupitia Musa. Musa, aliye alfa, alikuwa kielelezo cha Yesu, aliye omega, ambaye angekuja na kuthibitisha agano na “wengi,” si tu watu waliochaguliwa. Kama mfano wa Kristo, kuzaliwa kwa Musa kunalingana na agano alilopewa Nuhu, pamoja na upinde wa mvua ukiwa ishara kwa watu wote. Musa pia analingana na agano lililopewa watu waliochaguliwa, ambapo tohara ni ishara kwa watu waliochaguliwa. Kazi ya Musa kuhusu agano ilikuwa pamoja na “wengi,” si kwa watu waliochaguliwa tu. Kama isingekuwa hivyo, wasingekuwa wakisumbuliwa mara kwa mara na mkutano mchanganyiko.

Katikati ya ‘maji ya ukombozi’ mbalimbali yanayowakilishwa katika maisha yote ya Musa, ubatizo katika Bethabara kwenye Mto Yordani unaunganisha mwanzo wa historia ya agano la Waisraeli wa kale katika Nchi ya Ahadi na mwisho wa historia hiyo, wakati wa juma ambalo Kristo alithibitisha agano na wengi. Ubatizo wa Kristo unalingana na ubatizo wa Waisraeli wa kale, na historia zote mbili zinashuhudia kuhusu ufufuo wake alipopumua matone machache ya mvua, kabla ya manyunyu tele ya Pentekoste siku hamsini baadaye. Mfululizo mzima wa Alfa na Omega, kuanzia Musa hadi Kristo, umeonyeshwa ndani ya maji ya ukombozi.

> Katika kuwafundisha wanafunzi hawa, Yesu alionyesha umuhimu wa Agano la Kale kama ushuhuda wa utume wake. Wengi wanaojiita Wakristo sasa wanautupilia mbali Agano la Kale, wakidai kwamba halina tena faida yoyote. Lakini hayo si mafundisho ya Kristo. Alilithamini sana kiasi kwamba wakati fulani alisema, ‘Wasipomsikia Musa na manabii, hawatashawishika, hata mtu akifufuka kutoka kwa wafu.’ Luka 16:31.

> Ni sauti ya Kristo inayozungumza kupitia mababa wa imani na manabii, tangu siku za Adamu hata mwisho wa wakati. Mwokozi amefunuliwa katika Agano la Kale kwa uwazi ule ule kama katika Agano Jipya. Ni mwanga wa unabii wa zamani unaodhihirisha maisha ya Kristo na mafundisho ya Agano Jipya kwa uwazi na uzuri. Miujiza ya Kristo ni ushahidi wa uungu wake; lakini ushahidi wenye nguvu zaidi kwamba Yeye ni Mkombozi wa dunia hupatikana katika kulinganisha unabii wa Agano la Kale na historia ya Agano Jipya. The Desire of Ages, 799.

Katika makala zinazojadili kitabu cha Yoeli, tumekuwa “tukilinganisha unabii wa Agano la Kale na historia ya Agano Jipya,” na pia historia ya Israeli ya kiroho ya kisasa. Iwe ni Agano la Kale au Agano Jipya au historia ya malaika watatu iliyoanza mwaka 1798, yote hayo yanawakilishwa kama “sauti ya Kristo.” Ushuhuda ulioandikwa wa Biblia na Roho ya Unabii ni sauti ya Kristo, na sauti ya Kristo ni sauti ya Yeye aliye Neno la Mungu.

"Sauti" ya Neno la Mungu ni ujumbe wa Mungu kama unavyowakilishwa katika Neno Lake lililoandikwa. Ujumbe wake katika siku za mwisho ni ujumbe wa mvua ya mwisho, unaojumuisha mvua ya mwanzo, ikifuatiwa na mvua ya mwanzo na mvua ya mwisho, kulingana na Yoeli.

Yohana Mfunuaji anawakilisha wale 144,000 wanaorejea kwenye njia za kale, kwa maana anasikia "sauti" nyuma yake. "Sauti" iliyo nyuma ni sauti ya Kristo "tangu siku za Adamu" kuendelea.

> Nikageuka niione ile sauti iliyosema nami; na nilipogeuka, niliona vinara vya taa saba vya dhahabu. Ufunuo 1:12.

Mstari huu unaashiria mpito katika sura ya kwanza, kwa maana hadi mstari uliotangulia Yohana alikuwa katika kisiwa kiitwacho Patmo, lakini katika mstari wa kumi na mbili anageuka, na kuanzia hapo Yohana yuko katika Patakatifu pa Mbinguni. Anapogeuka, anafanya hivyo kwa kuwa katika mstari wa kumi alikuwa amesikia sauti kutoka nyuma yake.

> Nilikuwa katika Roho siku ya Bwana, nikasikia nyuma yangu sauti kuu, kama ya tarumbeta, ikisema, Mimi ni Alfa na Omega, wa kwanza na wa mwisho; na uonacho, uandike katika kitabu, na ukitume kwa makanisa saba yaliyo katika Asia; kwa Efeso, na kwa Smirna, na kwa Pergamo, na kwa Thiatira, na kwa Sardi, na kwa Filadelfia, na kwa Laodikia. Ufunuo 1:10, 11.

Yohana anawakilisha wale wanaosikia sauti ya Kristo nyuma yao. Anasikia ujumbe wa tarumbeta wa Yeremia wa kurudi kwenye njia za kale, zile njia ambazo waovu walikataa kuzipitia na tarumbeta ya onyo ambayo wanakataa kuisikiliza. Yohana alisikiliza, na sauti iliyokuwa nyuma yake ikajitambulisha kuwa Alfa na Omega—Yule anayeonyesha njia mpya, pamoja na ile ya kale.

> Na katikati ya vinara saba vya taa alikuwako mmoja aliyefanana na Mwana wa Adamu, amevalia vazi refu hata miguuni, naye amejifunga kifuani mshipi wa dhahabu. Kichwa chake na nywele zake zilikuwa nyeupe kama sufu, nyeupe kama theluji; na macho yake yalikuwa kama mwali wa moto; na miguu yake ilikuwa kama shaba iliyong’aa, kana kwamba imechomwa katika tanuru; na sauti yake ilikuwa kama sauti ya maji mengi. Naye katika mkono wake wa kuume alikuwa na nyota saba; na kutoka kinywani mwake kulitoka upanga mkali wenye makali mawili; na uso wake ulikuwa kama jua liangavyo kwa nguvu zake. Ufunuo 1:13-16.

Katika aya ya kumi na mbili Yohana akageuka akaona maono ya Kristo ambayo Dada White anayalinganisha na maono ya Kristo aliyokuwa nayo Danieli, ambayo pia ndiyo maono waliyokuwa nayo Isaya, Yeremia, Ezekieli na Paulo.

> Kwa shauku ya dhati ninatazamia wakati ambapo matukio ya siku ya Pentekoste yatarudiwa kwa nguvu kuu zaidi kuliko ilivyokuwa wakati huo. Yohana anasema, 'Niliona malaika mwingine akishuka kutoka mbinguni, akiwa na uwezo mkuu; na dunia ilitiwa nuru kwa utukufu wake.' Ndipo, kama ilivyokuwa wakati wa Pentekoste, watu watasikia ukweli ukinenwa kwao, kila mtu kwa lugha yake mwenyewe.

> "Mungu anaweza kupuliza uhai mpya ndani ya kila nafsi inayotamani kwa dhati kumtumikia Yeye [Adamu na bonde la mifupa la Ezekieli], naye anaweza kugusa midomo kwa mkaa wa moto kutoka juu ya madhabahu [Isaya], na kuifanya midomo hiyo iwe na ufasaha katika kumsifu Yeye. Maelfu ya sauti zitajazwa nguvu ya kutangaza kweli za ajabu za Neno la Mungu. Ulimi wa kigugumizi utafunguliwa [lugha nyingine ya Isaya], na waoga watafanywa wenye nguvu kubeba ushuhuda wa ujasiri kwa ajili ya kweli. Bwana na awasaidie watu Wake kuusafisha hekalu la nafsi kutokana na kila uchafu [Walawi wa Malaki], na kudumisha uhusiano wa karibu sana Naye ili wapate kuwa washiriki wa mvua ya mwisho itakapomiminwa." Review and Herald, Julai 20, 1886.

Maono tunayoyatafakari yanajumuisha maelezo ya sauti ya Kristo. Yohana anapogeuka na kuisikia sauti ya Kristo, inafanana na sauti ya “maji mengi.” Sauti ya Kristo inaponena kuhusu agano Lake na wanadamu au na watu aliowachagua, huambatanishwa na maji mengi. Ujumbe wa Danieli sura ya saba hadi ya tisa ulifunuliwa mwaka 1798, kisha mwaka 1989 ujumbe wa Danieli sura ya kumi hadi ya kumi na mbili ulifunuliwa. Mwaka 1798 unahusishwa na sauti ya Mto Ulayi, na 1989 ni sauti ya Mto Hidekeli.

> "Nuru ambayo Danieli alipokea kutoka kwa Mungu ilitolewa hasa kwa siku hizi za mwisho. Maono aliyoyaona kando ya mito Ulai na Hidekeli, mito mikuu ya Shinari, sasa yako katika mchakato wa kutimia, na matukio yote yaliyotabiriwa hivi karibuni yatatokea." Ushuhuda kwa Wahudumu, 112.

Mto Yordani ni kiungo kati ya historia ya agano la Alfa na historia ya agano la Omega ya Israeli ya kale. Neno Yordani linamaanisha 'mshukaji' na linamwakilisha Kristo 'Mshukaji mkuu'.

> Iweni na nia hii ndani yenu, iliyokuwa pia ndani ya Kristo Yesu: ambaye, akiwa katika umbo la Mungu, hakudhani kuwa ni wizi kuwa sawa na Mungu; bali alijifanya si kitu, akatwaa umbo la mtumishi, akafanywa katika mfano wa wanadamu; na akionekana katika umbo kama mwanadamu, alijinyenyekesha, akawa mtiifu hata mauti, hata mauti ya msalaba. Wafilipi 2:5-9.

Mto Yordani unamwakilisha Kristo ‘Mshukaji Mkuu,’ na Yordani ndiyo kiungo kati ya historia ya Alfa na Omega ya watu wateule wa Mungu, ambao walipewa shamba la mizabibu kulitunza. Maji ya ukombozi katika siku za Musa yanawakilisha sauti ya Kristo, ambayo inaweza kusikika ikiwa mtu atageuka tu, ili asikie ‘sauti iliyo nyuma yake,’ na sauti ambayo angeisikia hapo ni sauti ya maji mengi. Tangu gharika ya Nuhu hadi uharibifu wa Yerusalemu mwaka 70 BK, maji ya ukombozi yamewekwa kama alama za njia kwa watu wa agano la Mungu. Alama hizo za njia zinawakilisha historia ya ndani ya watu wa mwisho wa agano la Mungu, wale elfu mia arobaini na nne. Maji yanayoilisha Mto Yordani yanatokana na umande na theluji vinavyokusanyika katika milima ya Hermoni, ambayo huunda vyanzo vya juu vya Mto Yordani.

> Wimbo wa kupandia wa Daudi. Tazama, jinsi ilivyo vyema na kupendeza ndugu kukaa pamoja kwa umoja! Ni kama mafuta ya thamani juu ya kichwa, yakitiririka juu ya ndevu, naam, ndevu za Aroni, yakishuka hata kwenye pindo la mavazi yake; kama umande wa Hermoni, na kama umande ushukao juu ya milima ya Sayuni; maana huko Bwana aliamuru baraka, naam, uzima wa milele. Zaburi 133:1-3.

Maji hayo pia huunda pango la Pan, bwawa lenye kina kirefu lililo ndani ya pango, lililoko Panium ya Danieli 11:13-15, na Kaisaria Filipi katika siku za Petro. Vyanzo vya juu vya Mto Yordani pia huunda bwawa la kishetani la pango la Pan. Sauti ya maji mengi inabainisha kwamba pambano kuu kati ya Kristo na Shetani lilianzia katika vilele virefu vya Milima ya Hermoni.

> Nami nakuambia, Wewe ndiwe Petro, na juu ya mwamba huu nitalijenga kanisa langu; wala milango ya kuzimu haitalishinda. Mathayo 16:18.

Jina "Hermoni" lina maana ya "takatifu, kutiwa wakfu, kujitolea, au kutengwa," na ni ishara ya Mbingu, chanzo cha maji yote na mwanzo wa mgogoro mkubwa kama inavyowakilishwa na "milango ya Kuzimu," jina ambalo Yesu aliliweka kwa pango la Pan alipokuwa Sezaria Filipi. Katika mazingira hayo Simoni Barjona alibadilishwa kuwa Petro. Simoni maana yake "anayesikia," na Barjona maana yake "mwana wa njiwa." Simoni alikuwa ishara ya nafsi iliyosikia ujumbe wa ubatizo wa Yesu uliowakilishwa na Roho Mtakatifu kwa umbo la njiwa. Kama mmoja aliyeisikia ujumbe wa ubatizo wa Kristo hubadilishwa kuwa Petro, akiwasilisha 144,000. Petro alitiwa muhuri alipokuwa Panium, ambayo ni mistari ya kumi na tatu hadi kumi na tano ya Danieli kumi na moja.

Kutoka kwenye maji ya Hermoni, Mto Yordani—ishara ya Kristo, yule mshukaji mkuu—unakamilisha safari yake katika Bahari ya Chumvi. Kutoka mbinguni, ambako umande wa uzima hutoka, Kristo alishuka hadi kifo cha msalaba, kinachowakilishwa na Bahari ya Chumvi. Ufuo wa Bahari ya Chumvi ndio eneo la uso wa nchi lililo chini zaidi duniani. Mto Yordani unashuka hadi kiwango cha maji cha chini zaidi duniani, kama vile Kristo alivyoshuka hadi kifo chake msalabani. Kutoka maji ya uzima hadi maji ya mauti, Mto Yordani unawakilisha kushuka kwa Kristo kutoka mbinguni hadi msalabani.

Mada muhimu za unabii wa Biblia zinahusishwa na maji, na unabii wa Biblia ni sauti ya Kristo, ambayo ni sauti ya maji mengi. Kahaba wa Babeli ameketi juu ya maji mengi, na maji ya Frati yanakauka ili kuandaa njia ya wafalme wa mashariki, na wafanyabiashara na wafalme husimama mbali na kuomboleza kwa kuwa merikebu za Tarshishi zimeangamizwa katikati ya bahari, na agano la mauti ambalo walevi wa Efraimu walilikubali walipojificha chini ya uongo, linabatilishwa na gharika isiyozuilika ya sheria ya Jumapili ya kipapa.

Dada White anapotaja "mito mikuu ya Shinari", anamaanisha mito ya Tigri na Frati. Maji hayo yanaweza kufuatiliwa hadi Bustani ya Edeni, ambako ni mito ya tatu na ya nne inayotoka Edeni.

> Na jina la mto wa tatu ni Hidekeli; ndiyo ule uendao mashariki ya Ashuru. Na mto wa nne ni Frati. Mwanzo 2:14.

Hidekeli ni Tigri, na bila shaka, Frati ulikuwa Frati, ijapokuwa wanahistoria wa kisasa na wanatheolojia hawakubaliani. Wanasisitiza kwamba Ulai haukuwa mto mkuu, bali ulikuwa tu mfereji wa maji uliotengenezwa na binadamu huko Uajemi, si Shinari. Mamlaka hizo hizo za kibinadamu zinabainisha kwamba mito miwili tu ya maana inayohusishwa na Shinari ilikuwa Tigri na Frati, na nabii mwanamke anasema kwamba Ulai na Hidekeli walikuwa "mito mikuu ya Shinari."

Maneno ya nabii mwanamke kuhusu ujumbe wa maji yanapingana na wataalamu wa kisasa, kama vile wataalamu wa kale—ambao waliupinga ujumbe wa maji wa Nuhu. Tunaarifiwa kwamba maono mawili yanayowakilishwa na mito miwili yako katika mchakato wa kutimia, na hivyo basi, kila kitu kinachowakilishwa ndani ya maono hayo mawili yaliyotolewa na “mito miwili mikuu ya Shinar,” kitakuja kutimia hivi karibuni. Ujumbe unaohusishwa na mito hiyo ni sauti ya Kristo, kwa kuwa sauti Yake ni kama maji mengi. Tigris na Euphrates zinawakilisha mada kuu ya kinabii, na ushuhuda wao unahusiana na agano ambalo Musa wa Alfa aliweka, ambalo ndilo agano lilelile ambalo Kristo wa Omega alilithibitisha.

Katika unabii, Mto Tigrisi unawakilisha Ashuru na Mto Frati ni Babeli. Katika muktadha huu, mito hiyo ni mamlaka mbili; Yeremia aliwaonyesha kama simba ambao wangeuchukua kwanza ufalme wa kaskazini utumwani, kisha ufalme wa kusini utumwani.

> Israeli ni kondoo aliyetawanyika; simba wamemfukuza: kwanza mfalme wa Ashuru amemla; na mwisho, huyu Nebukadreza mfalme wa Babeli amevunja mifupa yake. Yeremia 50:17.

Ashuru na Babeli zote mbili zilikuwa maadui wa kaskazini kuhusiana na ufalme wo wote wa Israeli, na kwa hiyo ni aina za mfalme bandia wa kaskazini—mamlaka ya kipapa. Kimsingi, desturi zile zile za kisiasa na za kidini zilitekelezwa na nguvu zile mbili zilizotokea katika mazingira yale yale ya kitamaduni, lakini muundo wa kisiasa wa Ashuru ulisisitiza utawala wa dola, ilhali Babeli ilisisitiza utawala wa kanisa, ingawa zilifanana sana. Roma ya kipagani na Roma ya kipapa kwa baadhi ya ngazi zinafanana kabisa, lakini bado, Roma ya kipagani inawakilisha utawala wa dola na Roma ya kipapa utawala wa kanisa. Ashuru, katika uhusiano wa kinabii na Babeli, ilikuwa ufalme wa utawala wa dola, ikafuatiwa na Babeli, nguvu inayofanana iliyosisitiza utawala wa kanisa. Ashuru iliwakilisha Roma ya kipagani na Babeli inawakilisha Roma ya kipapa. Nguvu hizi zote nne zilikanyaga patakatifu pa Mungu na jeshi lake. Ashuru inahusishwa na Tigrisi na Babeli na Frati. Hii inakubaliana na kukauka kwa Frati katika kitabu cha Ufunuo, ili kuandaa njia kwa wafalme wa mashariki kama ilivyofananishwa na kazi ya Koreshi ya kugeuza mkondo wa Frati ili kuiangusha Babeli. Babeli ni Frati; Ashuru ni Tigrisi.

Mfalme wa kaskazini katika unabii hushinda ulimwengu wakati wa mgogoro wa sheria ya Jumapili na baadaye anaanguka, lakini ushindi huo mara nyingi huwakilishwa kama gharika kubwa isiyozuilika. Hadithi ya mfalme wa kaskazini, kama inavyowakilishwa na Ashuru na Babeli, inaashiriwa na mito kwa kuwa hadithi hiyo inasimuliwa kwa sauti ya maji mengi.

Nchi iliyo kati ya mito miwili inaitwa Mesopotamia, ambayo ina maana ya 'nchi kati ya mito miwili.' Mito ile miwili inawakilisha nguvu ya kaskazini ambayo Mungu hutumia kuwaadhibu watu wake waliokengeuka kwa kuwatawanya katika uteka. Mojawapo ya vijimito vya sauti ya maji mengi hupatikana katika jina "Padanaram," ambalo limetajwa mara kumi tu katika Maandiko. Mara ya kwanza linapotajwa, linahusishwa na agano, kwa kuwa linatambua asili ya damu ya Rebeka, mke wa Isaka. Mstari huo unasema:

> Isaka alikuwa na miaka arobaini alipomwoa Rebeka, binti ya Bethueli, Mwaramu wa Padan-Aramu, dada yake Labani, Mwaramu.

Kupitia mashahidi watatu wa Musa, imeonyeshwa kwamba mwisho wa miaka arobaini hupelekea Kadeshi, 1863 na sheria ya Jumapili. Ndoa ya Isaka ni ndoa ya agano inayowakilisha ndoa ya Kristo na wale laki moja na elfu arobaini na nne wakati wa sheria ya Jumapili, ambayo ni 1863, ambayo ni Kadeshi, ambayo ni mwisho wa historia ya agano ya miaka arobaini. Rebeka alikuwa binti wa Mwaramu na dada wa Labani, Mwaramu, (ambaye katika kizazi kilichofuata cha historia ya agano, alivunja agano na mwana wa Isaka, Yakobo.)

Bethuel maana yake ni 'nyumba ya ukiwa au mweka-ukiwa,' hivyo Rebeka alikuwa binti wa 'nyumba ya mweka-ukiwa.' Siria ina maana ya nyanda za juu na uwanda, na Padanaram ina maana ya Mesopotamia, au nchi iliyo katikati. Rebeka alitoka katika nasaba ya Wasiria waliotoka Mesopotamia, nyanda za juu zilizo kati ya 'Mto Tigri wa Ashuru' na 'Mto Frati wa Babeli,' ambao wanawakilisha simba ambao Bwana alitumia kuwatawanya kondoo wake waliomwasi. Nyumba ya waweka-ukiwa iliunganishwa na nyumba ya Mungu katika ndoa ya Isaka na Rebeka. Si ajali kwamba, katika kutajwa kwa mara ya kwanza kwa Padanaram, mito hii miwili inayomwakilisha mfalme wa kinabii wa kaskazini, anayepewa taswira ya gharika ifurikayo, inatajwa kwa mara ya kwanza katika Mwanzo 25:20.

Uhusiano wa nyumba ya ukiwa na watu wa agano la Mungu unaendelea wakati Yakobo anapomkimbia Esau, na anaishia kwa mjomba wake Labani, na huko anamtumikia vipindi viwili vya siku 2520 ili kupata ndoa ya agano inayofuata. Ndoa moja inaishia kwa kutawanyika kwa ufalme wa Kaskazini wa Israeli na ndoa nyingine inaishia kwa kutawanyika kwa ufalme wa Kusini. Wakati vipindi vya kutawanyika vya kila moja ya falme hizo mbili vilipoisha mnamo 1798 na 1844, ndoa ambayo Yakobo alifanya kazi kuipata kwa vipindi viwili vya siku 2520 ilitimia, kwa kuwa bwana arusi alikuja kwenye ndoa tarehe 22 Oktoba 1844.

Je, basi, Kristo alimuoa Lea, ambaye jina lake linamaanisha 'mchovu na aliyechoka,' au alimuoa Raheli, ambaye jina lake linamaanisha 'msafiri mzuri'? Lea na Raheli wanawakilisha makundi mawili ya wanawali wanaosafiri, mmoja ambaye 'huchoka' na mwingine ambaye 'husafiri vyema' katika njia ya kuolewa na Yakobo tarehe 22 Oktoba 1844.

> Walikuwa na mwanga mkali uliowekwa nyuma yao, mwanzoni mwa njia, ambao malaika mmoja aliniambia kuwa ulikuwa ‘mwito wa usiku wa manane.’ Mwanga huu uliangaza njia yote, na ukaangaza miguu yao, ili wasijikwae.

> Iwapo wangeweka macho yao yamemkazia Yesu, aliye mbele yao tu, akiwaongoza kwenda kwenye mji, walikuwa salama. Lakini muda si mrefu baadhi wakachoka, wakasema kuwa mji ulikuwa mbali sana, nao walitarajia kuwa wangeishaingia humo mapema. Hapo Yesu angewatia moyo kwa kuinua mkono wake wa kuume mtukufu, na kutoka katika mkono wake kulitoka nuru iliyotanda juu ya kundi la waadventi, nao wakapaza sauti, ‘Aleluya!’ Wengine kwa pupa wakakana nuru iliyokuwa nyuma yao, wakasema kwamba haikuwa Mungu aliyekuwa amewaongoza kufika mbali hivyo. Nuru iliyokuwa nyuma yao ikazimika, ikiyaacha miguu yao katika giza kamili, nao wakajikwaa wakapoteza shabaha na wakampoteza Yesu machoni, wakaanguka nje ya njia, wakashuka katika ulimwengu wa giza na uovu ulio chini. Maandishi ya Mapema, 15.

Mnamo 1844, harakati ya Millerite ya Filadelfia iliingia katika ndoa. Ndoa ya Oktoba 22, 1844 ilitenganisha makundi mawili ya waabudu yaliyowakilishwa na Raheli na Lea. Raheli anawakilisha kundi lililokuwa limefanikiwa kufuata njia iliyoelekea kwenye ndoa ya Oktoba 22, 1844, lakini kundi la Lea lilichoka. Kisha makundi hayo yakatenganishwa, na mchakato wa kujaribiwa wa malaika wa tatu ukaanza, pale pale ambapo mchakato wa kujaribiwa wa Kilio cha Usiku wa Manane ulimalizika.

Ndoa ilikuwa imeanza na baadaye ilipaswa kukamilishwa na kujaribiwa. Ndoa ilikamilishwa mwaka 1846, na mchakato wa kujaribiwa wa malaika wa tatu ukaanza. Mwaka 1849 na 1850 Bwana alikuwa akinyoosha mkono wake kwa mara ya pili kukusanya mabaki yake. Jedwali la pili la Habakuki kisha liliwekwa katika historia, kama ilivyofunuliwa kwa mfano na vibao vya pili vya Amri. Baada ya Musa kuvunja vibao vya kwanza, vibao vya pili vikatolewa. Jedwali la 1850 lilichukua nafasi ya lile la 1843, na mwaka 1850, mchakato wa kujaribiwa kwa Israeli ya kale kama bibi-arusi wa agano jipya la Mungu uliendelea kuelekea Kadeshi na 1863.

Mwaka 1856, maji zaidi kutoka kwa mito ile miwili yalitiririka kupitia kalamu ya Hiram Edson. Nuru juu ya "mara saba" iliyotiririka kupitia kalamu ya Edson ilikuwa nuru iliyowakilishwa na mito miwili ambayo ilianza ushuhuda wa kinabii katika Bustani ya Edeni. Bustani ya Edeni ni ishara ya uasi wa wanadamu dhidi ya sheria ya Mungu, na ndiko ambako maji ya mito ya Ulai na Hiddekel yanaanza safari yao. Maji hayo yanasafiri kupitia historia ya agano, kwa kuwa bustani hiyo, ishara ya uasi, pia ndiko ambako mwanakondoo alichinjwa ili kutoa mavazi ya kuchukua nafasi ya majani ya mtini yaliyokuwa juu ya Adamu na Hawa. Historia ya agano inaanza na agano la uzima kati ya Adamu na Mungu. Agano hilo, lililowakilishwa na mti wa uzima, lilivunjwa na Adamu na Hawa, jambo lililoanzisha agano jipya la uzima, wakati Mwanakondoo aliyechinjwa tangu kuwekwa misingi ya ulimwengu alipowavika mavazi wale wawili waliokuwa uchi na waliopotea. Mito ile miwili inayotiririka kutoka bustani hiyo hatimaye inakuwa ishara za nguvu ambazo Mungu hutumia kama fimbo Yake ya kuadibu.

> Ee Ashuru, fimbo ya hasira yangu, na gongo lililo mkononi mwao ni ghadhabu yangu. Nitamtuma juu ya taifa la wanafiki, na juu ya watu wa hasira yangu nitampa amri: achukue nyara, na kuteka mawindo, na kuwakanyaga kama matope ya mitaani. Isaya 10:5, 6.

Mito ile miwili ilitiririka kutoka Edeni, ikaingia katika ukoo wa Rebeka na ndoa yake ya agano na Isaka, na ikaendelea hadi kwa Yakobo, ambapo maji ya mito hiyo miwili yanawakilishwa kama vipindi viwili tofauti vya nyakati saba. Kisha, mito hiyo hiyo miwili hupitia sura sita za mwisho za Danieli, ambapo sura tatu zinawakilishwa na kila mto. Mto mmoja unawakilisha ongezeko la maarifa lililoondolewa muhuri katika sura ya saba, ya nane na ya tisa, na mto mwingine unawakilisha ongezeko la maarifa lililoondolewa muhuri katika sura ya kumi, ya kumi na moja na ya kumi na mbili.

Sura ya saba, ya nane na ya tisa zinaonyeshwa kama maono ya Ulai, na Kristo anaonyeshwa kwa namna ile ile katika sura ya kumi, ya kumi na moja na ya kumi na mbili. Katika maono yote mawili ya mto, yanayowakilishwa na sura tatu, Kristo anaonyeshwa akiwa amesimama juu ya maji.

> Ikawa, mimi, naam, mimi Danieli, nilipoona yale maono, na kutafuta maana yake, ndipo, tazama, alisimama mbele yangu mmoja aliyekuwa na sura ya mwanadamu. Nikasikia sauti ya mtu kati ya kingo za Ulai, ikaita, ikasema, Gabrieli, mfanye mtu huyu aelewe maono hayo. Danieli 8:15, 16.

Maono ya Kristo katika sura ya kumi yanafanana na maono ambayo Yohana aliona katika Ufunuo sura ya kwanza, na katika maono ya Danieli ya sura ya nane Palmoni yuko juu ya maji, kama alivyokuwa katika sura ya kumi na mbili, alipokuwa amevaa kitani.

> Wakati wa ziara ya Gabrieli, nabii Danieli hakuweza kupokea mafundisho zaidi; lakini miaka michache baadaye, akitamani kujua zaidi kuhusu mambo ambayo bado hayakuwa yameelezwa kikamilifu, akaazimia tena kutafuta nuru na hekima kutoka kwa Mungu. 'Katika siku zile mimi, Danieli, nilikuwa nikiomboleza majuma matatu kamili. Sikula mkate mtamu, wala nyama wala divai havikuingia kinywani mwangu, wala sikujipaka mafuta kabisa.... Kisha nikainua macho yangu, nikaangalia, na tazama, mtu fulani aliyekuwa amevaa kitani, viuno vyake vimefungwa kwa dhahabu nzuri ya Ufazi. Mwili wake nao ulikuwa kama berili, na uso wake kama kuonekana kwa umeme, na macho yake kama taa za moto, na mikono yake na miguu yake kama rangi ya shaba iliyosuguliwa, na sauti ya maneno yake kama sauti ya umati.'

> "Si mwingine ila Mwana wa Mungu alimtokea Danieli. Maelezo haya yanafanana na yale yaliyotolewa na Yohana wakati Kristo alipojifunuliwa kwake katika Kisiwa cha Patmo. Bwana wetu sasa anakuja pamoja na mjumbe mwingine wa mbinguni ili kumfundisha Danieli kile kitakachotokea katika siku za mwisho. Maarifa haya yalitolewa kwa Danieli na yakaandikwa kwa uvuvio kwa ajili yetu ambao mwisho wa dunia umefika." Review and Herald, Februari 8, 1881.

Katika maono ya Hiddekel kuhusu Kristo katika sura ya kumi, Kristo yuko juu ya maji na amevikwa nguo za kitani, na katika maono ya Ulai Yeye yuko juu ya maji. Maono ya Ufunuo sura ya kwanza yanalingana na maono yanayowasilishwa katika maono ya Ulai na Hiddekel, ambapo Dada White anatambua kwamba ni "si mwingine ila Mwana wa Mungu mwenyewe." Anapotambulisha malaika wa Ufunuo sura ya kumi, anasema malaika huyo alikuwa "si mwingine ila Yesu Kristo mwenyewe." Malaika katika Ufunuo sura ya kumi huinua mkono wake kuelekea mbinguni na kuapa kwa Yeye aishie hata milele na milele, jambo linaloungana na maono ya Kristo katika sura ya kumi na mbili, ambaye huinua mikono yake yote miwili kuelekea mbinguni na kuapa kwa Yeye aishie hata milele na milele. Katika Ufunuo sura ya kumi Yeye yuko juu ya maji na nchi.

Kile kilichopo 'katikati ya kingo' za mto ni maji, na Danieli akasikia 'sauti ya mtu katikati ya kingo,' hivyo sauti hiyo ilitoka kwa yule mtu aliyekuwa juu ya maji, na sauti hiyo ilikuwa sauti ya maji ya Mto Ulai.

> Na siku ya ishirini na nne ya mwezi wa kwanza, nilipokuwa kando ya mto mkubwa, ndio Hidekeli; ndipo nikainua macho yangu, nikaona, na tazama

> mtu fulani aliyevikwa kitani, ambaye viuno vyake vilikuwa vimefungwa kwa dhahabu safi ya Uphazi; mwili wake pia ulikuwa kama zabarajadi, na uso wake kama mwonekano wa umeme, na macho yake kama taa za moto, na mikono yake na miguu yake kwa rangi kama shaba iliyosuguliwa, na sauti ya maneno yake kama sauti ya umati. ...

> Lakini wewe, Ee Danieli, funga maneno haya, na tia muhuri hicho kitabu, hata wakati wa mwisho; wengi watakimbia huku na huko, na maarifa yataongezeka. Ndipo mimi Danieli nikatazama, na tazama, walikuwepo wengine wawili, mmoja upande huu wa ukingo wa mto, na mwingine upande ule wa ukingo wa mto. Naye mmoja akamwambia yule mtu aliyevikwa kitani, aliyekuwa juu ya maji ya mto, Hata lini itakuwa mwisho wa maajabu haya? Nami nikamsikia yule mtu aliyevikwa kitani, aliyekuwa juu ya maji ya mto, alipoinua mkono wake wa kuume na mkono wake wa kushoto kuelekea mbinguni, akaapa kwa yeye aishiye milele kwamba itakuwa kwa wakati mmoja, nyakati mbili, na nusu ya wakati; na atakapokuwa amekamilisha kutawanya nguvu za watu watakatifu, mambo haya yote yatakwisha.

> Nami nikasikia, lakini sikuelewa; ndipo nikasema, Ee Bwana wangu, mwisho wa mambo haya utakuwa nini? Akaniambia, Enenda zako, Danieli; kwa maana maneno haya yamefungwa na kutiwa muhuri hadi wakati wa mwisho. Wengi watatakaswa, na kufanywa weupe, na kujaribiwa; bali waovu watafanya maovu; wala hakuna yeyote miongoni mwa waovu atakayeelewa; bali wenye hekima wataelewa. Danieli 10:4-6; 12:4-10.

Mito mikuu ya Shinari, kama Dada White anavyoitambua, yote miwili imeunganishwa na maono ambamo Kristo yuko juu ya maji akinena, kwa kuwa sauti yake ni kama sauti ya maji mengi. Katika maono yote mawili swali la “hata lini” linaulizwa. Mito yote miwili pia inawakilishwa katika “swali na jibu” la Danieli sura ya nane, ambalo ndilo nguzo kuu na msingi wa Uadventista. Huko, mito hiyo miwili ni ishara za “nyakati saba” za kutawanywa na kukanyagwa kwa patakatifu na jeshi. Mito hiyo miwili inatimiza jukumu lao kama fimbo ya adhabu ya Mungu, kisha baadaye kutiririka katika historia ya Wamileraiti ya malaika wa kwanza, ambako William Miller aligundua lulu yake ya kwanza ya kinabii, ambayo ilikuwa mstari wa “nyakati saba” katika Walawi ishirini na sita. Mito hiyo miwili inawakilisha vipindi viwili vya kutawanywa vya miaka 2520, vilivyotekelezwa na simba wawili wa Ashuru na Babeli, wanaowakilishwa na Tigri na Frati, na bila shaka pia na Lea na Raheli, wapwa wa Rebeka, ambaye ndoa ya agano lake ilifanyika Isaka alipokuwa na miaka arobaini, kama ilivyorekodiwa katika Mwanzo 2520.

Miller aliwasilisha tu utawanyiko wa "mara saba" dhidi ya ufalme wa kusini wa Yuda, ambao ulitimia kupitia unabii wa miaka 2300 mwaka 1844. Mwaka 1856, "divai mpya" ya "mara saba" ilitambua utawanyiko uleule juu ya ufalme wa kaskazini uliomalizika mwaka 1798. Kama ugunduzi wa kwanza wa kinabii wa William Miller, maji ya mto Frati yalifika kama fundisho la alfa katika historia ya malaika wa kwanza. Maji ya mto Ulai yalifika pamoja na malaika wa tatu. Ugunduzi wa alfa wa Miller ulikuwa "mara saba" uliowakilishwa na mto Ulai, na ugunduzi wa omega wa Hiram Edson ulikuwa "mara saba" uliowakilishwa na mto Hiddekel.

2520 inawakilisha urefu wa kipindi ambacho ni sawa kwa kila ufalme, lakini huanza na huishia kwa kupishana kwa miaka arobaini na sita. 1798 inaashiria wakati wa mwisho na kuwasili kwa malaika wa kwanza wa Ufunuo kumi na nne. 1798 ni utimizaji wa miaka 2520 ya kutawanywa iliyoletwa juu ya ufalme wa kaskazini na simba wa Ashuru. 1844 ni utimizaji wa “mara saba” iliyoletwa juu ya ufalme wa kusini, ambayo inawakilishwa na simba wa Babeli. Mito miwili ndiyo mipaka ya historia ya ujumbe wa malaika wa kwanza na wa pili, iliyomalizika kwa kuwasili kwa malaika wa tatu mnamo Oktoba 22, 1844, wakati baragumu la saba na pia baragumu la Yubilei vilipopigwa katika Siku ya Upatanisho ya mfano halisi.

> Ndipo utafanya baragumu la Yubile lipigwe siku ya kumi ya mwezi wa saba; siku ya upatanisho mtalipiga baragumu kote katika nchi yenu. Walawi 25:9.

Kupigwa kwa tarumbeta ya saba ni ishara ya kazi ya Kristo ya kuunganisha Uungu wake na ubinadamu, na huwakilishwa na miaka 2300 ya maono ya Mto Ulai, na kupigwa kwa tarumbeta ya Yubilei ni ishara ya agano la nchi lililovunjwa na likaja juu ya watu wa Mungu, kile Danieli alichokiita laana na kiapo cha Musa, na kile Musa alichokiita “mzozo wa agano la Mungu.”

> Naam, Waisraeli wote wameiasi sheria yako, kwa kugeuka ili wasiitii sauti yako; kwa hiyo laana imemiminwa juu yetu, na kiapo kilichoandikwa katika torati ya Musa, mtumishi wa Mungu, kwa sababu tumetenda dhambi dhidi yake. Danieli 9:11.

"Laana" na "kiapo" vilivyotajwa "katika sheria ya Musa" ni "mara saba" katika Mambo ya Walawi sura ya ishirini na sita. Neno linalotafsiriwa kama "kiapo" ndilo neno lilelile la Kiebrania ambalo katika Mambo ya Walawi linatafsiriwa kama "mara saba." Laana, kwa ajili ya kuvunja kiapo cha agano katika sura ya ishirini na tano, imeelezwa katika sura ya ishirini na sita, ambako Musa anaiita laana hiyo "ugomvi wa agano."

> Basi nami pia nitakwenda kinyume nanyi, nami nitawaadhibu tena mara saba kwa sababu ya dhambi zenu. Nami nitaleta upanga juu yenu, utakaolipiza kisasi cha agano langu; nanyi mtakapokusanyika ndani ya miji yenu, nitatuma tauni miongoni mwenu; nanyi mtatiwa mkononi mwa adui. Walawi 26:24, 25.

Bwana alileta upanga wa simba wa Ashuru juu ya ufalme wa kaskazini ili "kuwaadhibu" kwa kuwakabidhi katika "mkono wa adui," mnamo mwaka 723 KK. Miaka arobaini na sita baadaye, mnamo mwaka 677 KK, ufalme wa kusini ulionja laana ya Musa. Laana ya Musa ni ugomvi wa agano. Kwa miaka arobaini na sita, Mungu aliwatumia simba wa Mesopotamia kuondoa na kulikanyaga jeshi. Mwisho wa kipindi hicho cha miaka arobaini na sita Nebukadneza aliharibu patakatifu. Jeshi linalotajwa katika swali la Danieli katika aya ya kumi na tatu ya Danieli sura ya nane liliwekwa utumwani na maadui wao kwa kipindi cha miaka arobaini na sita, kilichotamatika kwa uharibifu wa patakatifu, ambalo ndilo jambo lingine lililotakiwa kukanyagwa katika aya ya kumi na tatu. Mito ile ilipofikia 1798 na 1844, mtawalia, jeshi lilikuwa limekusanywa pamoja kama hekalu, kwa maana jeshi ni mwili, na mwili ni hekalu. Mwisho wa kipindi hicho, hekalu lililojengwa kwa muda wa miaka arobaini na sita lilipaswa kuungana na hekalu la mbinguni katika ndoa ya Uungu na ubinadamu. Ndoa ni kati ya mahekalu mawili, na kile ambacho Mungu ameunganisha kisitenganishwe.

Maji ya Tigris yalifika hadi mwaka 1798 na maji ya Euphrates yalifika hadi mwaka 1844. Kabla tu ya kuwasili kwa malaika wa tatu, malaika wa pili aliwasili, na kisha katika mkutano wa kambi wa Exeter, New Hampshire tarehe 12–17 Agosti, 1844, ujumbe wa Kilio cha Usiku wa Manane ulimiminwa. Exeter ina maana ya “ngome ya maji,” na katika mkutano wa kambi kulikuwa na mkutano bandia uliofanyika katika hema tofauti, uliopangwa na kundi kutoka Watertown, Massachusetts. Maji yaliyoanzia Edeni, kulingana na Dada White, yalikuwa karibu kutawanywa kama “wimbi kubwa” kote pwani ya mashariki ya Marekani. Tetemeko la ardhi lililosababisha wimbi hilo kubwa lilitokea katika Bustani ya Edeni wakati Shetani alipowashinda wanadamu, likisababisha mtikisiko wa ardhi Edeni ambao mawimbi yake yalifika hadi Kilio cha Usiku wa Manane cha historia ya Wamilleraiti. Wimbi hilo kubwa linamiminika katika Kilio cha Usiku wa Manane katika historia ya wale mia moja arobaini na nne elfu, na wimbi lililoanza kwenye tetemeko la ardhi la dhambi ya Adamu linafikia tetemeko la ardhi la sheria ya Jumapili ya Ufunuo sura ya kumi na moja.

Sauti ya Kristo ni sauti ya maji mengi, na maji hayo yakikusanywa pamoja yanaunda ujumbe wa mvua ya masika. Isaya na mwanawe Shearjashub wamesimama katika mstari wa tatu wa sura ya saba, kwenye bwawa la mfereji wa juu, wakiwasilisha ujumbe wa mvua ya masika katika wakati wa kutiwa muhuri wa wale elfu mia moja arobaini na nne. Hapo tamko la Isaya juu ya mfalme Ahazi mpumbavu na mwovu ni kwamba Bwana angemletea Ahazi maji ya Ashuru, yaani mfalme Senakeribu, na maji yake yangepanda hadi shingoni.

> Bwana akaniambia tena, akasema, Kwa kuwa watu hawa wameyakataa maji ya Shiloahu yanayotiririka kwa upole, na wanashangilia Resini na mwana wa Remalia; basi kwa hiyo, tazama, Bwana analeta juu yao maji ya mto, yenye nguvu na mengi, yaani mfalme wa Ashuru pamoja na utukufu wake wote; naye atapanda juu ya mikondo yake yote, na kuvuka kingo zake zote; naye atapitia Yuda; atafurika na kupita juu, atafika hata shingoni; na akinyosha mabawa yake, yatajaza upana wa nchi yako, Ee Imanueli. Isaya 8:5-8.

Ahaz alikataa maji yaliyokuwa 'yametumwa' na Bwana, hivyo Bwana 'akatuma' maji ya Ashuru kwa Ahaz. Ahaz "alifurahia" muungano wa "Rezin na mwana wa Remaliah." Ahaz "anafurahia" ujumbe bandia wa mvua ya mwisho unaowakilishwa na Rezin na mwana wa Remaliah.

Rezin na mwana wa Remaliah, ambaye ni Pekah, mfalme wa ufalme wa kaskazini, wanawakilisha mfano bandia wa Isaya na mwanawe. Mfalme Ahazi mpumbavu na mwovu “anaufurahia” muungano unaowakilishwa na makabila kumi ya kaskazini ya Israeli na Siria, ukisimbulia uhusiano usio halali kati ya kanisa na serikali wakati wa sheria ya Jumapili. Ahazi anafurahia, kwa maana aibu na furaha ni hisia mbili zinazokinzana ambazo, kwa uvuvio, hutumika kuwahutubia wale wanaowakilishwa katika mjadala wa mvua ya masika. Yeremia alipokula kitabu kidogo kilikuwa furaha na shangwe ya moyo wake, na Yoeli anatujulisha kwamba watu wa Mungu hawataona aibu kamwe. Ahazi, kama mtu wa Laodikia, ni kipofu, hivyo anafurahia ujumbe wa maji wa uongo na anakataa ujumbe wa maji wa kweli wa Isaya. Anapaswa aone aibu kwa kuutegemea ujumbe bandia wa mvua ya masika unaowakilishwa na gharika ya mfalme wa kaskazini, lakini amekataa ujumbe wa Shiloahi.

Ujumbe wa Shiloahi katika Isaya sura ya nane ni ujumbe wa mvua ya masika. Bwawa la Shiloahi linatambuliwa katika Agano Jipya kama bwawa la Siloamu. Kwa Kiebrania au Kigiriki humaanisha "kutumwa." Ilikuwa afadhali Kristo aondoke ili apate "kumtuma" Roho Mtakatifu. Isaya na Ahazi wako katika bwawa la Shiloahi, na jaribu linahusu kama kuiweka imani katika bwawa la Shiloahi, kama linavyowakilishwa na Isaya na mwanawe, au kuiweka imani kwa Rezini na mwana wa Remalia? Ahazi anachagua kati ya maji mawili, maji ya Shiloahi au maji ya mfalme wa Ashuru. Ahazi alifurahia muungano na ujumbe unaowakilishwa na Rezini na mwana wa Remalia, kwa hiyo akapokea gharika ya ukiwa, badala ya yale maji yanayotiririka kwa upole wakati wa hukumu yake. Hukumu yake inawakilisha sheria ya Jumapili, wakati mfalme wa kaskazini anaufunika ulimwengu wote kama gharika. Hufanya hivyo kuanzia sheria ya Jumapili na kuendelea, wakati gharika ya Kilio cha Usiku wa Manane pia inaukumba ulimwengu.

Ahaz anafurahia muungano wa makabila kumi ya kaskazini na Siria, na hivyo anafurahia ujumbe unaounganisha kanisa na serikali, kama inavyowakilishwa na kila muungano usio halali unaopatikana ndani ya Neno la Mungu. Isaiah anawakilisha mtu wa Filadelfia na Ahaz mtu wa Laodikia. Kristo anaunganisha ushuhuda wa Isaiah na wake mwenyewe anapomponya yule kipofu, Mlaodikia, kwenye bwawa la Siloam.

> Na Yesu alipokuwa akipita, alimwona mtu aliyekuwa kipofu tangu kuzaliwa kwake. Wanafunzi wake wakamuuliza, wakisema, Mwalimu, ni nani aliyetenda dhambi, mtu huyu, au wazazi wake, hata akazaliwa kipofu?

> Yesu akajibu, Si kwamba mtu huyu amefanya dhambi, wala wazazi wake; bali ili kazi za Mungu zidhihirishwe ndani yake. Imenipasa kuzifanya kazi za yeye aliyenituma, maadamu ni mchana; usiku waja, ambapo hakuna mtu awezaye kufanya kazi. Maadamu mimi nimo ulimwenguni, mimi ni nuru ya ulimwengu. Alipokwisha kusema hayo, akatema mate chini, akafanya tope kwa yale mate, akapaka macho ya yule kipofu kwa kile tope, akamwambia, Nenda, ukaoge katika bwawa la Siloamu, (ambalo kwa tafsiri yake, Aliyetumwa.) Basi akaenda zake, akaoga, akaja anaona.

> Basi majirani zake, na wale waliomwona hapo awali kwamba alikuwa kipofu, wakasema, Je, si huyu yule aliyeketi akiomba? Wengine wakasema, Huyu ndiye; wengine wakasema, Anafanana naye; lakini yeye akasema, Mimi ndiye. Basi wakamwuliza, Macho yako yalifunguliwaje?

> Akajibu, akasema, Mtu mmoja aitwaye Yesu alitengeneza tope, akanipaka machoni, akaniambia, Nenda katika birika la Siloamu, ukaoge; nami nikaenda, nikaoga, nikapata kuona. Yohana 9:1-11.

Mtu kipofu pamoja na mfalme mpumbavu na mwovu Ahazi wanajaribiwa kama wataweka tumaini lao katika birika la Siloamu au katika mafuriko ya Ashuru. Mtu huyo kipofu anajua kuwa yeye ni kipofu, lakini Ahazi ni tajiri, amejaa mali, wala hahitaji kitu chochote. Ahazi ni bikira mpumbavu kwenye birika la mvua ya mwisho, na yule mtu kipofu ni bikira mwenye hekima. Maji ya kutumwa, au maji yanayotumwa kutoka Ashuru, ndiyo jaribio.

Bwawa ni mahali ambapo maji hukusanyika pamoja, na kwa namna ya kinabii, bwawa ni mahali ambapo mikondo mbalimbali ya maji, mito, vijito, bahari, bahari kuu, maziwa, mvua na umande, yaani maji yote yanayowakilisha sauti ya Kristo, hukusanyika pamoja. Bwawa la mvua ya mwisho huundwa na maji yanayotiririka kutoka katika bwawa la juu. Bwawa linawakilisha ujumbe wa mvua ya mwisho katika muktadha wa jaribio. Ahazi alikataa maji yanayotiririka kwa utulivu, lakini yule kipofu alitii ujumbe uliohusishwa na bwawa hilo. Yesu alichukua sehemu ya Uungu wake, uliowakilishwa kama “mate”, akaichanganya na udongo, ikionyesha muunganiko wa Uungu na ubinadamu unaotimizwa na Kristo katika Patakatifu pa Patakatifu.

Kristo alitema mate chini na kuyachanganya akafanya tope. Alitumia ujumbe wa muunganiko wa Uungu na ubinadamu kutia mafuta machoni mwa yule mtu kipofu. Ujumbe unaowakilishwa na muunganiko wa Uungu na ubinadamu ni ujumbe wa mwaka 1888, na umekusudiwa kumbadilisha mtu kutoka hali ya Laodikia hadi hali ya Filadelfia. Lakini ujumbe huo unahitaji ushiriki wa binadamu. Wanapaswa kwenda birikani, kisha wajioshe.

Wote wamefanya dhambi na wamepungukiwa na utukufu wa Mungu, lakini Yesu alisema yule mtu kipofu wala wazazi wake hawakuwa wamefanya dhambi. Yesu anaondoa suala la lawama kutoka kwa hali ya yule kipofu, na anamtambua kama mtu aliyeinuliwa ili kumtukuza Bwana; na yule mtu wa kinabii katika unabii wa Biblia, anayeinuliwa kwa kusudi kwamba “matendo ya Mungu yadhihirishwe,” ndiye bendera, ambayo inaundwa na wanaume na wanawake waliotoka Laodikia na kuingia Filadelfia. Bendera hiyo ndiko matendo ya Mungu yanapodhihirishwa, kwa sababu kazi yake ilikuwa kuunganisha Uungu na ubinadamu (kama ilivyowakilishwa na marhamu ya udongo), na ushuhuda wa kazi hiyo ni wale ambao si tu walisikia ujumbe wa Laodikia, bali pia walioufuata ule mwongozo wa tiba uliomo katika ujumbe huo. Agizo la tiba kwa yule kipofu lilikuwa aende akanawa. Mara tu alipoweza kuona hakuhitaji kujaribu kumtukuza Mungu; mazingira yaliyomzunguka yalifanya hilo litokee.

Iliianza na kuja kwa Kristo, ikafuatwa na kazi ya Kristo. Kazi ya mwisho ya Kristo katika patakatifu pa mbinguni kuhusiana na mwanadamu ni kumgeuza mwanadamu kutoka katika bonde la mifupa mikavu iliyokufa, au kutoka kuwa mfu mitaani au kutoka kuwa kipofu kabisa. Kazi Yake ya mwisho ni kuwaumba upya watu Wake kwa mfano Wake, na huo ndio kazi ile ile aliyofanya alipomwumba Adamu kutoka katika vumbi la ardhi, kisha akampulizia pumzi ya uhai. Kazi ya mwisho ndiyo kazi ya kwanza, kwa maana kwanza aliufinyanga udongo, kisha akautia ule udongo uhai wa Roho Wake. Kwa Adamu Roho ilikuwa pumzi Yake, kwa yule kipofu ilikuwa maji. Kwa bonde la mifupa mikavu la Ezekieli ilikuwa ujumbe wa kukusanya ulioumba mwili. Kisha ujumbe wa pepo nne ukapuliziwa juu ya mwili, ndipo ukasimama kama jeshi lenye nguvu.

Wakati yule kipofu alipokuwa bado haoni, Yesu alimwona kisha akamkaribia. Anamkaribia yule kipofu katika muktadha wa swali lililoibuliwa na wanafunzi wake, hivyo kumwezesha kuanzisha mazingira mwafaka ya kinabii kwa ajili ya mfano huo. "Kazi za Mungu" ni ishara ya kinabii katika mistari mingi ya ushuhuda ndani ya Biblia. Kila dhihirisho la "kazi za Mungu" katika Maandiko hutimia wakati wa mvua za masika. Yesu anaweka muktadha wa kisa hiki kwa kuuhusianisha na ujumbe wa mwisho, kama unavyowakilishwa na Eliya katika aya za mwisho za Malaki.

Wazazi na mtoto kipofu hawahukumiwi kuwa wenye dhambi, kwa kuwa huu ni wakati wa matendo ya ajabu ya Mungu, na katika wakati huo mioyo ya wazazi na mioyo ya watoto itageuzwa ili kuona suala lililo mbele yao. Suala lenyewe ni iwapo mtu kipofu wa Laodikia amebadilishwa kuwa mtu wa Filadelfia aliyetiwa mafuta. Hilo ndilo suala linalowakabili wazazi na mtoto wakati wa mvua ya masika, kwa maana huo pia ni wakati wa hukumu. Na wakati wa hukumu hufanyika katika vizazi vya tatu na vya nne kulingana na unabii wa agano la Ibrahimu. Yule mtu kipofu ndiye kizazi cha mwisho, cha nne, na wazazi wake ni kizazi cha tatu. Katika kipindi hicho ujumbe wa Eliya huziweka familia katika mazingira yanayozilazimisha kukubali au kukataa ujumbe wa bwawa la Siloamu. Mfalme Ahazi mpumbavu na mwovu alikataa ujumbe wa bwawa hilo, lakini yule mtu kipofu aliukubali. Ujumbe wa Eliya wa Malaki umewekwa katika muktadha wa laana kabla ya siku kuu na ya kutisha ya Bwana.

Yesu alipoandaa muktadha tunaouzingatia, alijumuisha katika muhtasari wake wa kusudi la muujiza kwamba ilimpasa kufanya kazi wakati huo, kwa kuwa utafika wakati ambapo hakuna mtu atakayoweza kufanya kazi. Kazi aliyorejelea hufanyika katika mwanga wa mchana, na mwisho wa kazi umeonyeshwa kama usiku. Marejeo yake ni kuhusu mwisho wa kipindi cha rehema.

Anapomaliza kazi yake ya hukumu, anavua mavazi yake ya ukuhani na kuvaa mavazi yake ya kisasi. Anapomaliza kazi ile ya kuwatenganisha waliopotea na waliookolewa, kazi ya wokovu hukamilika. Mlango wa rehema umefungwa, na sasa ni usiku ambao hakuna mtu awezaye kufanya kazi. Ujumbe wa Kristo haukuwa tu ujumbe wa Laodikia kwa mtu kipofu, bali ulikuwa ujumbe wa Eliya uliowekwa katika muktadha wa ukaribu wa kufungwa kwa mlango wa rehema, ambao ndio msukumo mtakatifu wa Kristo wa kufanya kazi kwa ajili ya kuokoa roho.

Kwanza Kristo alimkaribia yule mtu kipofu, kisha akaandaa marhamu na kuipaka, halafu akatoa maagizo ya kazi ambayo yule mtu kipofu lazima ajifanyie mwenyewe, na kilicho muhimu vilevile ni kwamba anapoanza kufanya kazi hiyo, kuona kwake kunarejeshwa. Mara tu anapopata kuona, hubadilika kutoka Mlaodikia kipofu kuwa Mfiladelfia. Kipindi cha mabadiliko cha makanisa hayo mawili kilitimilizwa mwanzoni, kuanzia 1856 hadi 1863.

Kipindi hicho kinawakilisha utenganisho wa ngano na magugu, na kutiwa muhuri wa mwisho kwa miyamoja arobaini na nne elfu ambao baadaye huinuliwa kama bendera. Mtu huyo kipofu mara moja akawa gumzo la umma, mara tu alipobadilika kutoka Laodicean kuwa Philadelphian. Mtu huyo kipofu ndiye miyamoja arobaini na nne elfu, na mfalme Ahaz mwovu na mpumbavu ni wale waliokuwa watu wa agano la zamani waliotemwa kutoka kinywani mwa Bwana. Katika wakati huo huo wa historia, Yesu ama anatumia mate yake kuwapaka watu wake wa agano jipya, au anawatema watu wa agano la zamani kutoka kinywani mwake.

Tutaendelea na mawazo haya katika makala ijayo.

## Mzozo Ujao

> Kwa usahihi usiokosea, Yeye Asiye na kikomo huweka hesabu ya mataifa yote. Wakati rehema zake zinapotolewa pamoja na miito ya toba, hesabu hii itabaki wazi; lakini kikomo fulani alichokiweka Mungu kinapofikiwa, huduma ya ghadhabu yake huanza. Kisha hesabu hiyo hufungwa; uvumilivu wa kimungu hukoma; hakuna tena maombezi ya rehema kwa niaba yao.

> Nabii, akiutazama mfululizo wa nyakati, aliuona wakati wetu ukiwekwa mbele ya maono yake. Mataifa ya wakati huu yamekuwa wapokeaji wa rehema zisizowahi kutokea. Wamepewa baraka teule zaidi za Mbinguni; lakini ongezeko la kiburi, tamaa, ibada ya sanamu, dharau kwa Mungu, na ukosefu wa shukrani ulio wa aibu, limeandikwa dhidi yao. Wanafunga upesi hesabu yao na Mungu.

> Siku zinakaribia kwa haraka ambapo kutakuwa na tashwishi kubwa na mkanganyiko katika ulimwengu wa dini. Kutakuwa na miungu mingi na mabwana wengi; kila upepo wa mafundisho utavuma; na Shetani, amevaa mavazi ya malaika, angewadanganya, kama ikiwezekana, hata wateule.

> Dharau ya jumla inayoelekezwa kwa uchaji wa kweli na utakatifu, huwaongoza wale wasio na uhusiano hai na Mungu kupoteza heshima yao kwa sheria yake. Na kadiri kutoheshimu sheria ya Kimungu kunavyozidi kudhihirika, mstari wa mpambanuo kati ya waishika sheria hiyo na dunia na kanisa linalopenda dunia utakuwa dhahiri zaidi. Upendo kwa maagizo ya Mungu unaongezeka katika kundi moja kadiri dharau kwa hayo inavyoongezeka katika kundi jingine.

> Yule MIMI NIKO mkuu anaitetea sheria yake. Ananena na wale wanaoibatilisha sheria yake, katika dhoruba, katika mafuriko, katika tufani, katika matetemeko ya ardhi, na katika hatari za nchi kavu na baharini. Sasa ndiyo wakati wa watu wake kujionyesha kuwa waaminifu kwa kanuni.

> Tunasimama kwenye kizingiti cha matukio makuu na mazito. Bwana yuko mlangoni. Juu ya Mlima wa Mizeituni, Mwokozi alieleza matukio yaliyopaswa kutangulia tukio hili kuu: ‘Mtasikia habari za vita na matetesi ya vita,’ akasema. ‘Taifa litaondoka kupigana na taifa, na ufalme kupigana na ufalme; na kutakuwa na njaa, na tauni, na matetemeko ya nchi mahali mbalimbali. Haya yote ni mwanzo wa taabu.’ Ingawa unabii huu ulitimia kwa sehemu wakati wa kuangamizwa kwa Yerusalemu, una maana ya moja kwa moja zaidi katika siku za mwisho.

> Yohana na manabii wengine pia walikuwa mashahidi wa matukio ya kutisha yatakayotokea kama ishara za kuja kwa Kristo. Waliona majeshi yakikusanyika kwa ajili ya vita, na mioyo ya watu ikizimia kwa hofu. Waliona dunia ikihamishwa kutoka mahali pake, milima ikitupwa katikati ya bahari, mawimbi yake yakinguruma na kuchafuka, na milima ikitetemeka kwa kuvimba kwake. Waliona bakuli za ghadhabu ya Mungu zikifunguliwa, na tauni, njaa, na mauti vikija juu ya wakazi wa dunia.

> Tayari Roho ya Mungu inayozuia inaondolewa kutoka ulimwenguni. Na vimbunga, dhoruba, na majanga ya baharini na nchi kavu, hufuata moja baada ya jingine kwa haraka. Sayansi hutafuta kueleza haya yote. Ishara zinazoendelea kuongezeka kutuzunguka, zinazoashiria ukaribu wa kuwadia kwa Mwana wa Mungu, zinahusishwa na sababu nyingine yoyote isipokuwa ile ya kweli. Wanadamu hawawezi kutambua malaika walinzi wanaozuia pepo nne zisivume hadi watumishi wa Mungu watakapotiwa muhuri; bali Mungu atakapowaamuru malaika wake waachilie pepo, kutakuwa na tukio la ghadhabu yake ya kulipiza kisasi ambalo hakuna kalamu inayoweza kulieleza.

> Krisi imetukaribia; lakini watumishi wa Mungu wasijitegemee wao wenyewe katika dharura hii kubwa. Katika maono waliyopokea Isaya, Ezekieli na Yohana, tunaona jinsi mbingu ilivyo na uhusiano wa karibu na matukio yanayotokea duniani. Tunaona jinsi Mungu anavyowajali wale walio waaminifu kwake. Ulimwengu hauko bila mtawala. Mpango wa matukio yajayo uko mikononi mwa Bwana. Ukuu wa mbinguni anashikilia hatima za mataifa, pamoja na mambo ya kanisa lake, mikononi mwake mwenyewe.

> Mungu amefunua yatakayojiri katika siku za mwisho, ili watu wake waandaliwe kusimama dhidi ya dhoruba za upinzani na ghadhabu. Wale ambao wameonywa kuhusu matukio yaliyo mbele yao hawapaswi kuketi kwa utulivu wakingojea dhoruba inayokuja, wakijifariji kwamba Bwana atawalinda waaminifu wake katika siku ya taabu. Tunapaswa kuwa kama watu wanaomngojea Bwana wao, si kwa matarajio ya uvivu, bali kwa kazi ya bidii, kwa imani isiyotetereka. Huu si wakati wa kuruhusu akili zetu zishughulishwe na mambo ya umuhimu mdogo.

> Wakati watu wanalala, Shetani anapanga mambo kwa bidii ili watu wa Bwana wasipate rehema wala haki. Harakati ya Jumapili sasa inajipenyeza gizani. Viongozi wanaficha suala halisi, na wengi wanaojiunga na harakati hiyo wenyewe hawaoni mkondo fiche unaelekea wapi. Madai yake ni ya upole, na kwa nje yanaonekana ya Kikristo; lakini itakaposema, itadhihirisha roho ya joka. Ni wajibu wetu kufanya yote tuwezayo kuzuia hatari inayotishia. Tuwalete mbele ya watu suala halisi lililo mezani, hivyo kuweka pingamizi lenye ufanisi zaidi dhidi ya hatua za kuzuia uhuru wa dhamiri. Tunapaswa kuchunguza Maandiko, na tuweze kutoa sababu ya imani yetu. Nabii asema, ‘Waovu watafanya uovu, wala hakuna miongoni mwa waovu atakayefahamu; bali wenye hekima watafahamu.’

> Mustakabali muhimu uko mbele yetu. Kukabiliana na majaribu na vishawishi vyake, na kutimiza wajibu wake, kutahitaji imani kuu, nguvu, na uvumilivu. Lakini tunaweza kushinda kwa utukufu; kwa maana hakuna hata nafsi moja inayokesha, kuomba, na kuamini itakayonaswa na hila za adui. Mbingu yote inajishughulisha na ustawi wetu, na inasubiri tuyaombe hekima na nguvu zake. Kila ushawishi unaopinga, uwe wa wazi au wa siri, unaweza kupingwa kwa mafanikio, 'si kwa nguvu wala si kwa uwezo, bali kwa Roho wangu, asema Bwana wa majeshi.' Mungu yuko tayari sasa kama zamani kutenda kupitia jitihada za wanadamu, na kufanya mambo makuu kupitia vyombo dhaifu. Hatutapata ushindi kwa wingi wa idadi, bali kwa kusalimisha nafsi zetu kikamilifu kwa Yesu.

> "Sasa, wakati rehema bado inasalia, wakati Yesu anafanya maombezi kwa ajili yetu, tufanye kazi ya kina kwa ajili ya milele." Southern Watchman, 25 Desemba, 1906.

Back to Articles