Article

# The Book of Daniel - Number One-Hundred and Sixty-One

Ang Aklat ni Daniel - Bilang Isandaan at Animnapu't Isa

Rome’s Role in Establishing the Vision of Bible Prophecy: A Detailed Examination of Daniel Chapter Eleven

Ang Gampanin ng Roma sa Pagtataguyod ng Pangitain ng Propesiya sa Bibliya: Isang Masusing Pagsusuri ng Kabanata Labing-isa ng Aklat ni Daniel

Author

Jeff Pippenger

Published

March 27, 2024

Formats

PDF
Word

The vision of Daniel chapter eleven, is the main point of reference for all the visions of Bible prophecy, and the vision of chapter eleven is established by the symbol of Rome.

Ang pangitain sa ika-labing-isang kabanata ng Aklat ni Daniel ang pangunahing sanggunian para sa lahat ng mga pangitain ng propesiya sa Bibliya, at ang pangitain sa kabanata labing-isa ay itinatatag sa pamamagitan ng sagisag ng Roma.

> And in those times there shall many stand up against the king of the south: also the robbers of thy people shall exalt themselves to establish the vision; but they shall fall. Daniel 11:14.

> At sa mga panahong iyon, marami ang titindig laban sa hari sa timugan; gayon din, ang mga mandarambong mula sa iyong bayan ay magpapakataas upang itatag ang pangitain; ngunit sila’y mabubuwal. Daniel 11:14.

Jones addresses the previous verse as follows:

Ganito tinalakay ni Jones ang naunang talata:

> “When the Amorites had filled up the measure of their iniquity, their place was given to Israel, the people of God. When Israel, following the way of the heathen, filled also the cup of iniquity, God brought up the kingdom of Babylon, and took all away. When Babylon had filled up the cup of its iniquity, the power was transferred to Persia. And when the angel was turned away by the wickedness of the Persians, then the prince of Grecia comes in and sweeps it away.”

> Nang mapuno ang takal ng kasamaan ng mga Amorreo, ibinigay ang kanilang lupain sa Israel, ang bayan ng Diyos. At nang ang Israel, sa pagsunod sa lakad ng mga Hentil, ay napuno rin ang saro ng kasamaan, itinindig ng Diyos ang kaharian ng Babilonia at inalis ang lahat. Nang mapuno ang saro ng kasamaan nito, ang kapangyarihan ay inilipat sa Persia. At nang ang anghel ay naitaboy dahil sa kasamaan ng mga Persiano, saka dumarating ang prinsipe ng Gresya at pinapawi iyon.

> “And how long was the power of Grecia to continue? When was it to be broken? ‘When the transgressors were come to the full.’ That nation stands until it has filled up the measure of its iniquity, and then the power is transferred to another kingdom. That power to which it was transferred was the Roman, as we learn from Daniel 11:14. ‘And in those times there shall many stand up against the king of the south; also the robbers of thy people shall exalt themselves to establish the vision; but they shall fall.’ This nation is pointed out as a nation of robbers—the children of robbers, as says the margin of the text.

> At gaano katagal mananatili ang kapangyarihan ng Gresya? Kailan ito madudurog? "Kapag ang mga mananalansang ay umabot na sa kasukdulan." Ang bansang iyon ay mananatili hanggang sa mapuno ang takal ng kaniyang kasamaan, at kung magkagayo'y ililipat ang kapangyarihan sa ibang kaharian. Ang kapangyarihang pinaglipatan nito ay ang kapangyarihang Romano, gaya ng natututuhan natin sa Daniel 11:14. "At sa mga panahong yaon ay marami ang titindig laban sa hari sa timog; gayon din ang mga mandarambong ng iyong bayan ay magpapakataas upang itatag ang pangitain; ngunit sila'y mabubuwal." Ang bansang ito ay tinutukoy bilang isang bansang mandarambong—mga anak ng mga mandarambong, ayon sa tala sa gilid ng teksto.

> “These are the ones to whom the kingdom is now given, and what for?—‘The children of robbers shall exalt themselves to establish the vision.’ When this nation comes upon the scene, then there enters that which establishes the vision, that which is one great object of the vision, the one chief landmark in the line of vision which God has given through the prophets for all time.” A. T. Jones, The Columbian Year and the Meaning of the Four Centuries, 6.

> Sila ang pinagkalooban ngayon ng kaharian, at para saan?—‘Ang mga anak ng mga mandarambong ay magpapakataas upang itatag ang pangitain.’ Kapag lumitaw sa tagpo ang bansang ito, kung magkagayo’y pumapasok yaong nagtatatag sa pangitain, yaong isang dakilang paksa ng pangitain, ang natatanging pangunahing palatandaan sa linya ng pangitain na ibinigay ng Diyos sa pamamagitan ng mga propeta sa lahat ng panahon. A. T. Jones, The Columbian Year and the Meaning of the Four Centuries, 6.

Jones says when the Roman power “comes upon the scene, then there enters that which establishes the” … “line of vision which God has given through the prophets for all time.” In Miller’s history the Protestants taught, as Laodicea Adventism now does, that the robbers of thy people represent Antiochus Epiphanes, a Seleucid king who ruled from 175 to 164 BC. He was a member of the Seleucid dynasty, which was one of the Greek successor states which came out of the breakup of Alexander the Great’s empire. The disagreement over this issue was so specific in Millerite history, that the identification of Antiochus Epiphanes is represented upon the 1843 pioneer chart.

Ayon kay Jones, kapag ang kapangyarihang Romano "lumitaw sa tanawin, kung magkagayon pumapasok yaong nagtatatag ng" ... "linya ng pangitain na ibinigay ng Diyos sa pamamagitan ng mga propeta sa lahat ng panahon." Sa kasaysayan ni Miller, itinuro ng mga Protestante, gaya ng ginagawa ngayon ng Adventismo ng Laodicea, na ang mga magnanakaw ng iyong bayan ay kumakatawan kay Antiochus Epiphanes, isang haring Seleucida na namuno mula 175 hanggang 164 BK. Siya ay kabilang sa dinastiyang Seleucida, na isa sa mga estadong-kahaliling Griyego na lumitaw mula sa pagkakawatak-watak ng imperyo ni Alejandro Magno. Ang pagtatalo hinggil sa usaping ito ay napakalinaw at tiyak sa kasaysayang Millerita, anupa’t ang pagkakakilanlan kay Antiochus Epiphanes ay ipinakikita sa tsart ng mga tagapagpauna noong 1843.

The reference to Antiochus on the chart represents the only reference to something that is not found in God’s prophetic Word. It is there to refute the false teachings of the Protestants of that period, which is now the false teaching of Laodicean Adventism. Whether William Miller understood the depth of importance in understanding that Rome is the earthly power that establishes the “line of vision which God has given through the prophets for all time,” is doubtful, but it was clear enough to soundly defend the fact that Rome establishes the vision.

Ang pagtukoy kay Antiochus sa tsart ang tanging pagtukoy sa isang bagay na hindi masusumpungan sa makahulang Salita ng Diyos. Naroon iyon upang pabulaanan ang mga maling aral ng mga Protestante ng panahong iyon, na siya ngayong maling aral ng Laodiceang Adventismo. Kung naunawaan man ni William Miller ang lalim ng kahalagahan ng pagkaunawa na ang Roma ang makalupang kapangyarihan na nagtatatag ng “linya ng pangitain na ibinigay ng Diyos sa pamamagitan ng mga propeta para sa lahat ng panahon,” ay may pag-aalinlangan, ngunit sapat na malinaw ito upang matibay na maipagtanggol ang katotohanang itinatatag ng Roma ang pangitain.

> Where there is no vision, the people perish: but he that keepeth the law, happy is he. Proverbs 28:14.

> Kapag walang pangitain, ang bayan ay napapahamak; ngunit ang tumutupad sa kautusan ay mapalad. Kawikaan 28:14.

Solomon recorded that where there is no vision, the people perish, and the Hebrew word “vision,” in verse fourteen is the same as in Solomon’s proverb. The vision is a life-or-death proposition, and the “vision” is established by the symbol of Rome. The word “vision” in verse fourteen, is the same word for vision in Habakkuk, chapter two.

Itinala ni Solomon na kung walang pangitain, ang bayan ay napapahamak, at ang Hebreong salitang “pangitain” sa talatang labing-apat ay kapareho ng nasa kawikaan ni Solomon. Ang pangitain ay isang usaping buhay o kamatayan, at ang “pangitain” ay pinagtitibay sa pamamagitan ng sagisag ng Roma. Ang salitang “pangitain” sa talatang labing-apat ay siya ring salitang ginamit para sa pangitain sa Habakuk, kabanata dalawa.

> I will stand upon my watch, and set me upon the tower, and will watch to see what he will say unto me, and what I shall answer when I am reproved. And the Lord answered me, and said, Write the vision, and make it plain upon tables, that he may run that readeth it. For the vision is yet for an appointed time, but at the end it shall speak, and not lie: though it tarry, wait for it; because it will surely come, it will not tarry. Habakkuk 2:1–3.

> Ako’y tatayo sa aking bantayan, at magpupuwesto ako sa moog; magbabantay ako upang makita kung ano ang sasabihin niya sa akin, at kung ano ang aking isasagot kapag ako’y sinaway. At sinagot ako ng Panginoon, at sinabi: Isulat mo ang pangitain, at gawin mo itong malinaw sa mga tapyas, upang ang bumabasa nito ay tumakbo. Sapagkat ang pangitain ay para sa takdang panahon; ngunit sa wakas ito’y magsasalita, at hindi magsisinungaling. Bagaman ito’y mag-antala, hintayin mo ito; sapagkat tiyak na darating, hindi ito magluluwat. Habakkuk 2:1-3.

The word “reproved” in verse one, means “argued with”. William Miller was the watchman that was set upon the tower in the history of the movement of the first and second angels, and when in prophetic symbolism he asked what he should answer in the debate of his history, he was told to write the vision, which is established by the symbol of Rome. In agreement with this fact, when the Millerites produced the 1843 pioneer chart in fulfillment of these three verses of Habakkuk, they gave reference to the very heart of the debate they engaged in. They no doubt, did not understand that their referencing to the foolish argument that Antiochus Epiphanes was the power who established the vision represents the debate of Habakkuk chapter two, but Sister White said that chart was “directed by the hand of the Lord, and should not be altered,” so the reference to the debate on the chart was from God’s hand.

Ang salitang "reproved" sa talatang una ay nangangahulugang "pinagtalunan." Si William Miller ang bantay na inilagay sa moog sa kasaysayan ng kilusan ng unang at ikalawang anghel, at nang sa propetikong simbolismo ay itinanong niya kung ano ang dapat niyang isagot sa pagtatalo hinggil sa kaniyang kasaysayan, sinabihan siyang isulat ang pangitain, na pinagtitibay ng simbolo ng Roma. Alinsunod sa katotohanang ito, nang ilabas ng mga Millerite ang tsart ng mga tagapasimuno noong 1843 bilang katuparan ng tatlong talatang ito ni Habakuk, tinukoy nila ang mismong ubod ng pagtatalong kanilang kinasangkutan. Walang dudang hindi nila naunawaan na ang kanilang pagtukoy sa hangal na argumentong si Antiochus Epiphanes ang kapangyarihang nagtatag ng pangitain ay kumakatawan sa pagtatalo ng ikalawang kabanata ng Habakuk, ngunit sinabi ni Kapatid na White na ang tsart na iyon ay “pinatnubayan ng kamay ng Panginoon, at hindi dapat baguhin,” kaya ang pagtukoy sa pagtatalo sa tsart ay mula sa kamay ng Diyos.

The Millerites came to correctly understand that the first disappointment on April 19, 1844 initiated the tarrying time, referenced by Habakkuk and also Matthew’s parable of the ten virgins. They also came to understand that those two prophecies were directly connected with Ezekiel chapter twelve, where Ezekiel identifies a period of time where the effect of every vision will occur. That word “vision”, is the same Hebrew word we are now considering. This is why Jones is correct when he states, “When” Rome “comes upon the scene, then there enters that which establishes the vision, that which is one great object of the vision, the one chief landmark in the line of vision which God has given through the prophets for all time.” Rome establishes the entire vision of God’s prophetic Word, and more specifically it is Rome that the entire structure of chapter eleven is built upon.

Dumating ang mga Millerita sa wastong pagkaunawa na ang unang pagkabigo noong Abril 19, 1844 ay nagpasimula ng panahon ng paghihintay, na tinutukoy ng Habacuc at gayundin ng talinghaga ni Mateo tungkol sa sampung dalaga. Naunawaan din nila na ang dalawang hulang iyon ay tuwirang kaugnay ng Ezekiel kabanata labindalawa, kung saan tinutukoy ni Ezekiel ang isang yugto ng panahon na ang bunga ng bawat pangitain ay mangyayari. Ang salitang “pangitain” na iyon ay siya ring salitang Hebreo na atin ngayong isinasaalang-alang. Ito ang dahilan kung bakit tama si Jones nang kaniyang ipahayag, “Kapag” ang Roma ay “dumating sa tagpo, kung magkagayo’y pumapasok yaong nagtatatag sa pangitain, yaong siyang isang dakilang pakay ng pangitain, ang isang pangunahing mohon sa hanay ng pangitain na ibinigay ng Diyos sa pamamagitan ng mga propeta para sa lahat ng panahon.” Itinatatag ng Roma ang kabuuan ng pangitaing nasa makahulang Salita ng Diyos, at sa mas tiyak na paraan, ang Roma ang pinagsasaligan ng buong kayarian ng kabanata labing-isa.

When Sister White refers to the final fulfillment of chapter eleven of Daniel and states that “much of the history that has taken place in fulfillment of this prophecy will be repeated,” she is identifying that the histories of chapter eleven that had already been fulfilled typified the final verses of Daniel chapter eleven. The subject of the final verses of chapter eleven is the king of the north, who there represents modern Rome. Therefore, the histories of Daniel chapter eleven, that are repeated, are histories that represent Rome.

Kapag si Sister White ay tumutukoy sa pangwakas na katuparan ng ikalabing-isang kabanata ng Daniel at nagsasabing “much of the history that has taken place in fulfillment of this prophecy will be repeated,” ipinahihiwatig niya na ang mga kasaysayan ng ikalabing-isang kabanata na natupad na ay nagsilbing tipo ng mga huling talata ng Daniel kabanata 11. Ang paksa ng mga huling talata ng ikalabing-isang kabanata ay ang hari sa hilaga, na doon ay kumakatawan sa makabagong Roma. Samakatuwid, ang mga kasaysayan ng Daniel kabanata 11, na inuulit, ay mga kasaysayang kumakatawan sa Roma.

In the last six verses of chapter eleven modern Rome (the king of the north), conquers three geographical powers. In verse forty he conquers the king of the south (the former Soviet Union in 1989), the glorious land (the United States at the soon coming Sunday law), and Egypt (the entire world as represented by the United Nations.) In Daniel eleven pagan Rome is represented as conquering three geographical powers in order to capture the then-known world, and then papal Rome is represented as conquering three geographical powers in order to capture the earth.

Sa huling anim na talata ng ikalabing-isang kabanata, ang makabagong Roma (ang hari sa hilaga) ay sumasakop sa tatlong kapangyarihang heograpiko. Sa talatang apatnapu ay sinasakop niya ang hari sa timog (ang dating Unyong Sobyet noong 1989), ang maluwalhating lupain (ang Estados Unidos sa nalalapit na batas ng Linggo), at ang Egipto (ang buong sanlibutan na kinakatawan ng Nagkakaisang Bansa.) Sa Daniel labing-isa, ang paganong Roma ay inilarawan bilang sumasakop sa tatlong kapangyarihang heograpiko upang masakop ang noo’y kilalang sanlibutan, at pagkatapos ang Roma ng Kapapahan ay inilarawan bilang sumasakop sa tatlong kapangyarihang heograpiko upang masakop ang daigdig.

Pagan Rome is first mentioned in the chapter in verse fourteen, in order to identify it as the symbol that establishes the vision, but its rise to power is not addressed until verse sixteen. Alexander the Great’s kingdom was divided into four parts in fulfillment of God’s prophetic Word, but those four parts quickly consolidated into two primary antagonists that are identified as either the king of the south or the king of the north in the prophetic narrative that continues to the conclusion of the chapter. In verse fourteen the rising power of Rome is mentioned as the power that would establish the vision, but the subjects that are being addressed are the struggles between the remnants of Alexander’s kingdom as represented by the kings of the north and the south.

Ang Paganong Roma ay unang binanggit sa kabanata sa talatang labing-apat, upang makilala ito bilang sagisag na nagtatatag sa pangitain, subalit ang pag-angat nito sa kapangyarihan ay hindi tinalakay hanggang sa talatang labing-anim. Ang kaharian ni Alejandro na Dakila ay nahati sa apat na bahagi bilang katuparan ng makahulang Salita ng Diyos, ngunit ang apat na bahaging iyon ay agad na nagsama-sama sa dalawang pangunahing magkatunggali na kinikilala sa makahulang salaysay bilang hari ng timog o hari ng hilaga, na nagpapatuloy hanggang sa pagtatapos ng kabanata. Sa talatang labing-apat ay binanggit ang sumisibol na kapangyarihan ng Roma bilang kapangyarihang magtatatag sa pangitain, ngunit ang mga paksang tinatalakay ay ang mga tunggalian sa pagitan ng mga nalalabi sa kaharian ni Alejandro, na kinakatawan ng mga hari ng hilaga at ng timog.

In verse fifteen, those two kings are still engaged in their struggle, and the king of the north is prevailing. But in verse sixteen Rome arrives and the verse says, “But he that cometh against him,” meaning that when Rome comes against the northern king who has just been prevailing over the southern king, the king of the north will be unable to stand against Rome. Rome prevails, and in verse sixteen, Rome was also to stand in the glorious land of Judah. In verse seventeen Rome shall “set his face to enter with the strength of his whole kingdom.” He took the northern king who was unable to stand before him, then he took Judah, then he entered into Egypt.

Sa ikalabinlimang talata, ang dalawang haring iyon ay patuloy na nagsasagupa, at ang hari ng hilaga ang nananaig. Ngunit sa ikalabing-anim na talata, dumarating ang Roma at sinasabi ng talata, “Ngunit ang dumarating laban sa kaniya,” na ang ibig sabihin, kapag sinalakay ng Roma ang hari ng hilaga na kapapanaig pa lamang laban sa hari ng timog, ang hari ng hilaga ay hindi makatatayo laban sa Roma. Nanaig ang Roma, at sa ikalabing-anim na talata, ang Roma ay tatayo rin sa maluwalhating lupain ng Juda. Sa ikalabimpitong talata, ang Roma ay “itutuon ang kaniyang mukha upang pumasok na taglay ang lakas ng buong kaniyang kaharian.” Nilupig niya ang hari ng hilaga na hindi nakatayo sa harap niya, saka sinakop niya ang Juda, at pagkatapos ay pumasok siya sa Egipto.

> And in those times there shall many stand up against the king of the south: also the robbers of thy people shall exalt themselves to establish the vision; but they shall fall. So the king of the north shall come, and cast up a mount, and take the most fenced cities: and the arms of the south shall not withstand, neither his chosen people, neither shall there be any strength to withstand. But he that cometh against him shall do according to his own will, and none shall stand before him: and he shall stand in the glorious land, which by his hand shall be consumed. He shall also set his face to enter with the strength of his whole kingdom, and upright ones with him; thus shall he do: and he shall give him the daughter of women, corrupting her: but she shall not stand on his side, neither be for him. Daniel 11:14–17.

> At sa mga panahong iyon, marami ang babangon laban sa hari ng timog; pati ang mga mandarambong ng iyong bayan ay magmamataas upang itatag ang pangitain, ngunit sila’y mabubuwal. Kaya darating ang hari ng hilagaan, at magtatambak ng bunton na pangkubkob, at sasakupin ang mga pinakamatitibay na bayan; at ang mga bisig ng timog ay hindi makatatagal, ni ang kaniyang mga taong pinili, ni magkakaroon man ng lakas upang makapanlaban. Ngunit ang dumarating laban sa kaniya ay gagawa ayon sa kaniyang sariling kalooban, at walang sinumang makatatayo sa harap niya; at siya’y tatayo sa maluwalhating lupain, na sa pamamagitan ng kaniyang kamay ay malilipol. Ibabaling din niya ang kaniyang mukha upang pumasok na taglay ang lakas ng buo niyang kaharian, at ang mga matuwid ay kasama niya; gayon ang kaniyang gagawin: at ibibigay niya sa kaniya ang anak na babae ng mga babae, upang siya’y ipahamak; ngunit hindi siya tatayo sa kaniyang panig, ni papanig sa kaniya. Daniel 11:14-17.

The conquering illustrated in these verses is a fulfillment of Daniel chapter eight.

Ang pananakop na inilarawan sa mga talatang ito ay isang katuparan ng ikawalong kabanata ng Daniel.

> And out of one of them came forth a little horn, which waxed exceeding great, toward the south, and toward the east, and toward the pleasant land. Daniel 8:9.

> At mula sa isa sa kanila ay sumibol ang isang munting sungay, na lubhang lumaki, patungong timog, at patungong silangan, at patungo sa kaaya-ayang lupain. Daniel 8:9.

The little horn of verse nine is pagan Rome, and verse nine identifies, in agreement with verses fourteen through seventeen of chapter eleven, that pagan Rome would conquer three geographical entities as it took control of the world. Those entities were the south (Egypt), the east (Syria, the king of the north) and the pleasant land (Judah). The history of verses sixteen and seventeen are typifying the historical three-step conquering of modern Rome in verses forty through forty-three, for as Sister White stated, “Much of the history that has taken place in fulfillment of this prophecy will be repeated.”

Ang maliit na sungay sa talatang siyam ay ang paganong Roma, at tinutukoy ng talatang siyam, na kaayon ng mga talatang labing-apat hanggang labing-pito ng ikalabing-isang kabanata, na lulupigin ng paganong Roma ang tatlong heograpikong entidad habang inaangkin nito ang pamamahala sa sanlibutan. Ang mga entidad na iyon ay ang timog (Ehipto), ang silangan (Sirya, ang hari sa hilagaan), at ang kaaya-ayang lupain (Huda). Ang kasaysayan ng mga talatang labing-anim at labing-pito ay nagsisilbing tipo ng makasaysayang tatlong-hakbang na pagsakop ng makabagong Roma sa mga talatang apatnapu hanggang apatnapu’t tatlo, sapagkat gaya ng sinabi ni Sister White, "Malaking bahagi ng kasaysayang naganap sa katuparan ng propesiyang ito ay mauulit."

> “Although Egypt could not stand before Antiochus, the king of the north, Antiochus could not stand before the Romans, who now came against him. No kingdoms were longer able to resist this rising power. Syria was conquered, and added to the Roman empire, when Pompey, BC 65, deprived Antiochus Asiaticus of his possessions, and reduced Syria to a Roman province.

> “Bagaman hindi nakatayo ang Ehipto sa harap ni Antiochus, ang hari ng hilaga, si Antiochus naman ay hindi nakatayo sa harap ng mga Romano, na ngayo’y lumusob laban sa kaniya. Wala nang mga kahariang nakapanlaban pa sa lumalakas na kapangyarihang ito. Ang Siria ay nasakop, at idinagdag sa imperyong Romano, nang si Pompey, noong 65 BC, ay nag-alis kay Antiochus Asiaticus ng kaniyang mga pag-aari, at ginawang isang lalawigang Romano ang Siria.

> “The same power was also to stand in the Holy Land, and consume it. Rome became connected with the people of God, the Jews, by alliance, BC 162, from which date it holds a prominent place in the prophetic calendar. It did not, however, acquire jurisdiction over Judea by actual conquest till BC 63; and then in the following manner.

> “Ang gayunding kapangyarihan ay tatayo rin sa Banal na Lupain, at lalamon dito. Ang Roma ay nakiugnay sa bayan ng Diyos, ang mga Judio, sa pamamagitan ng pakikipag-alyansa, noong 162 BC, at mula sa petsang iyon ay nagtataglay ito ng mahalagang dako sa kalendaryong makahula. Gayunman, hindi nito natamo ang kapamahalaan sa Judea sa pamamagitan ng tuwirang pananakop hanggang 63 BC; at pagkatapos ay sa sumusunod na paraan.

> “On Pompey’s return from his expedition against Mithridates, king of Pontus, two competitors, Hyrcanus and Aristobulus, were struggling for the crown of Judea. Their cause came before Pompey, who soon perceived the injustice of the claims of Aristobulus, but wished to defer decision in the matter till after his long-desired expedition into Arabia, promising then to return, and settle their affairs as should seem just and proper. Aristobulus, fathoming Pompey’s real sentiments, hastened back to Judea, armed his subjects, and prepared for a vigorous defense, determined, at all hazards, to keep the crown, which he foresaw would be adjudicated to another. Pompey closely followed the fugitive. As he approached Jerusalem, Aristobulus, beginning to repent of his course, came out to meet him, and endeavored to accommodate matters by promising entire submission and large sums of money. Pompey, accepting this offer, sent Gabinius, at the head of a detachment of soldiers, to receive the money. But when that lieutenant-general arrived at Jerusalem, he found the gates shut against him, and was told from the top of the walls that the city would not stand to the agreement.

> Sa pagbabalik ni Pompey mula sa kaniyang ekspedisyon laban kay Mithridates, hari ng Pontus, dalawang magkaribal, sina Hyrcanus at Aristobulus, ang nag-aagawan sa korona ng Judea. Iniharap kay Pompey ang kanilang usapin, at kaagad niyang napagwari ang kawalang-katarungan ng mga pag-angkin ni Aristobulus; subalit ninasa niyang ipagpaliban ang pagpapasya sa bagay na ito hanggang matapos ang matagal na niyang ninanasang ekspedisyon sa Arabia, na nangakong magbabalik at saka aayusin ang kanilang mga usapin ayon sa kaniyang makikitang makatarungan at nararapat. Naunawaan ni Aristobulus ang tunay na saloobin ni Pompey, kaya nagmadali siyang bumalik sa Judea, inarmasan ang kaniyang mga nasasakupan, at naghanda para sa isang matinding pagtatanggol. Nagpasya siyang, sa kabila ng anumang panganib, panatilihin ang korona, na kaniyang nahulaan na ihahatol na mapasaibang tao. Mahigpit na sinundan ni Pompey ang tumatakas. Nang siya’y lumapit sa Jerusalem, si Aristobulus, na nagsisimula nang magsisi sa kaniyang hakbang, ay lumabas upang salubungin siya at nagsikap na ayusin ang usapin sa pamamagitan ng pangakong lubos na pagpapasakop at malalaking halaga ng salapi. Tinanggap ito ni Pompey, at isinugo si Gabinius, bilang pinuno ng isang pulutong ng mga kawal, upang tanggapin ang salapi. Subalit pagdating ng naturang tenyente-heneral sa Jerusalem, nasumpungan niyang nakapinid laban sa kaniya ang mga tarangkahan, at ipinabatid mula sa tuktok ng mga pader na ang lungsod ay hindi tutupad sa kasunduan.

> “Pompey, not to be deceived in this way with impunity, put Aristobulus, whom he had retained with him, in irons, and immediately marched against Jerusalem with his whole army. The partisans of Aristobulus were for defending the place; those of Hyrcanus, for opening the gates. The latter being in the majority, and prevailing, Pompey was given free entrance into the city. Whereupon the adherents of Aristobulus retired to the mountain of the temple, as fully determined to defend that place as Pompey was to reduce it. At the end of three months a breach was made in the wall sufficient for an assault, and the place was carried at the point of the sword. In the terrible slaughter that ensued, twelve thousand persons were slain. It was an affecting sight, observes the historian, to see the priests, engaged at the time in divine service, with calm hand and steady purpose pursue their accustomed work, apparently unconscious of the wild tumult, though all around them their friends were given to the slaughter, and though often their own blood mingled with that of their sacrifices.

> Si Pompeyo, ayaw na ang gayong panlilinlang ay makaligtas sa kaparusahan, ay ikinadena sa tanikala si Aristobulo, na pinanatili niyang kasama, at agad na nagmartsa laban sa Jerusalem kasama ang buong kanyang hukbo. Ang mga kapanalig ni Aristobulo ay pumanig sa pagtatanggol sa lunsod; ang kay Hircano naman ay sa pagbubukas ng mga pintuang-bayan. Yamang ang huli ang nakararami at nanaig, ipinagkaloob kay Pompeyo ang malayang pagpasok sa lunsod. Dahil dito, umurong ang mga kaanib ni Aristobulo sa Bundok ng Templo, na kasing-tibay ng kanilang pasiyang ipagtanggol ang pook na iyon gaya ng pasiya ni Pompeyo na lulupigin iyon. Pagkaraan ng tatlong buwan, nagkaroon ng siwang sa pader na sapat para sa isang paglusob, at nasakop ang pook sa talim ng tabak. Sa kakila-kilabot na pagpaslang na sumunod, labindalawang libong tao ang napatay. Isang nakaaantig na tanawin, ayon sa mananalaysay, ang makita ang mga saserdote, na noon ay abala sa banal na paglilingkod, na, may mahinahong kamay at matatag na layon, ay ipinagpapatuloy ang nakaugalian nilang gawain, na wari'y walang kamalayan sa mabangis na kaguluhan, bagaman sa palibot nila ay ibinibigay sa patayan ang kanilang mga kasama, at madalas pang sumasama ang sarili nilang dugo sa dugo ng kanilang mga hain.

> “Having put an end to the war, Pompey demolished the walls of Jerusalem, transferred several cities from the jurisdiction of Judea to that of Syria, and imposed tribute on the Jews. Thus for the first time was Jerusalem placed by conquest in the hands of that power which was to hold the ‘glorious land’ in its iron grasp till it had utterly consumed it.

> Matapos na wakasan niya ang digmaan, ipinagiba ni Pompeyo ang mga pader ng Jerusalem, inilipat ang ilang lungsod mula sa hurisdiksiyon ng Hudea patungo sa hurisdiksiyon ng Siria, at ipinataw ang tributo sa mga Hudyo. Sa gayon, sa unang pagkakataon, ang Jerusalem ay inilagay, sa pamamagitan ng pananakop, sa mga kamay ng kapangyarihang iyon na magtatangan ng 'maluwalhating lupain' sa kanyang bakal na pagkakahawak hanggang sa lubos niya itong nilipol.

> “‘VERSE 17. He shall also set his face to enter with the strength of his whole kingdom, and upright ones with him; thus shall he do: and he shall give him the daughter of women, corrupting her: but she shall not stand on his side, neither be for him.’

> 'TALATA 17. Itutuon din niya ang kaniyang mukha upang pumasok na taglay ang lakas ng buong kaniyang kaharian, at may mga matuwid na kasama niya; gayon ang kaniyang gagawin: at ibibigay niya sa kaniya ang anak na babae ng mga babae, na kaniyang titiwaliin: ngunit hindi siya tatayo sa kaniyang panig, ni papanig sa kaniya.'

> “Bishop Newton furnishes another reading for this verse, which seems more clearly to express the sense, as follows: ‘He shall also set his face to enter by force the whole kingdom.’ Verse 16 brought us down to the conquest of Syria and Judea by the Romans. Rome had previously conquered Macedon and Thrace. Egypt was now all that remained of the ‘whole kingdom’ of Alexander, not brought into subjection to the Roman power, which power now set its face to enter by force into that country.” Uriah Smith, Daniel and the Revelation, 258–260.

> Nagbibigay si Obispo Newton ng isa pang pagbasa sa talatang ito, na tila higit na malinaw na nagpapahayag ng diwa, gaya ng sumusunod: “Itutuon din niya ang kaniyang mukha upang sapilitang pasukin ang buong kaharian.” Inihatid tayo ng Talata 16 hanggang sa pagsakop ng mga Romano sa Siria at Judea. Nauna nang nasakop ng Roma ang Macedon at Thrace. Ang Egipto na lamang ang natitira sa “buong kaharian” ni Alexander, na hindi pa naisailalim sa kapangyarihang Romano; at ngayo’y itinuon ng kapangyarihang ito ang mukha upang sapilitang pasukin ang lupaing iyon. Uriah Smith, Daniel and the Revelation, 258-260.

We have already noted, more than once in these articles, how verse thirty and thirty-one of Daniel eleven align with verses forty and forty-one, and the history of verses thirty and thirty-one also aligns with the plucking up of three horns.

Naipuna na nating napansin, nang higit sa isang ulit sa mga artikulong ito, kung paanong ang talata tatlumpu at tatlumpu’t isa ng Daniel labing-isa ay umaayon sa talata apatnapu at apatnapu’t isa, at ang kasaysayan ng talata tatlumpu at tatlumpu’t isa ay umaayon din sa pagbunot ng tatlong sungay.

> I considered the horns, and, behold, there came up among them another little horn, before whom there were three of the first horns plucked up by the roots: and, behold, in this horn were eyes like the eyes of man, and a mouth speaking great things. … And of the ten horns that were in his head, and of the other which came up, and before whom three fell; even of that horn that had eyes, and a mouth that spake very great things, whose look was more stout than his fellows. Daniel 7:8, 20.

> Pinagwari ko ang mga sungay, at, narito, may sumibol sa gitna nila ang isa pang munting sungay, na sa harap nito ay may tatlo sa mga unang sungay na binunot mula sa mga ugat: at, narito, sa sungay na ito ay may mga matang gaya ng mga mata ng tao, at isang bibig na nagsasalita ng mga dakilang bagay. . .. At tungkol sa sampung sungay na nasa kaniyang ulo, at tungkol sa isa pang sumibol, na sa harap niya ay nabuwal ang tatlo; yaong mismong sungay na may mga mata, at isang bibig na nagsalita ng napakadakilang mga bagay, na ang anyo ay lalong matikas kaysa sa kaniyang mga kasama. Daniel 7:8, 20.

Just as Daniel chapter eight, verse nine, represents the three geographical areas of conquering that established pagan Rome on the throne, so too, the plucking up of the horns (representing the Heruli, Ostrogoths and Vandals) represented the three geographical areas of conquering that established papal Rome on the throne. Both those histories align with verses forty to forty-three of Daniel eleven, and the plucking up of the three horns aligns with the history of verses thirty and thirty-one.

Kung paanong ang Daniel, kabanata walo, talata siyam, ay kumakatawan sa tatlong heograpikong lugar ng pananakop na nagluklok sa Romang pagano sa trono, gayundin naman, ang pagbubunot sa mga sungay (na kumakatawan sa Heruli, sa mga Ostrogoth, at sa mga Vandal) ay kumatawan sa tatlong heograpikong lugar ng pananakop na nagluklok sa Roma ng Papado sa trono. Ang dalawang kasaysayang iyon ay tumutugma sa mga talata apatnapu hanggang apatnapu’t tatlo ng Daniel labing-isa, at ang pagbubunot sa tatlong sungay ay tumutugma sa kasaysayan ng mga talata tatlumpu at tatlumpu’t isa.

> “‘VERSE 8. I considered the horns, and, behold, there came up among them another little horn, before whom there were three of the first horns plucked up by the roots; and, behold, in this horn were eyes like the eyes of man, and a mouth speaking great things.’

> 'TALATA 8. Pinagmasdan ko ang mga sungay, at, narito, may sumibol sa gitna nila ang isa pang maliit na sungay, na sa harap nito ay binunot sa ugat ang tatlo sa mga unang sungay; at, narito, sa sungay na ito ay may mga mata na gaya ng mga mata ng tao, at isang bibig na nagsasalita ng malalaking bagay.'

> “Daniel considered the horns. Indications of a strange movement appeared among them. A little horn (at first little, but afterward more stout than its fellows) thrust itself up among them. It was not content quietly to find a place of its own, and fill it; it must thrust aside some of the others, and usurp their places. Three kingdoms were plucked up before it. This little horn, as we shall have occasion to notice more fully hereafter, was the papacy. The three horns plucked up before it were the Heruli, the Ostrogoths, and the Vandals. And the reason why they were plucked up was because they were opposed to the teaching and claims of the papal hierarchy, and hence to the supremacy in the church of the bishop of Rome.

> Pinagmasdan ni Daniel ang mga sungay. May mga palatandaan ng isang kakaibang pagkilos na lumitaw sa gitna nila. Isang munting sungay (sa pasimula’y maliit, ngunit pagkaraan ay higit na matatag kaysa sa mga kapuwa nito) ang sumulpot at umangat sa gitna nila. Hindi ito nasiyahan na tahimik na humanap ng sarili nitong dako at punuin iyon; kinailangan nitong itabig ang ilan sa iba, at kamkamin ang kanilang mga puwesto. Tatlong kaharian ang binunot sa harap nito. Ang munting sungay na ito, gaya ng tatalakayin pa natin nang higit sa dakong huli, ay ang kapapahan. Ang tatlong sungay na binunot sa harap nito ay ang mga Heruli, ang mga Ostrogoth, at ang mga Vandal. At ang dahilan kung bakit sila binunot ay sapagkat sila’y sumalungat sa mga turo at mga pag-aangkin ng herarkiyang papal, at samakatuwid ay laban din sila sa kataas-taasang pamamayani sa iglesya ng Obispo ng Roma.

> “And ‘in this horn were eyes like the eyes of man, and a mouth speaking great things,’ the eyes, a fit emblem of the shrewdness, penetration, cunning, and foresight of the papal hierarchy; and the mouth speaking great things, a fit symbol of the arrogant claims of the bishops of Rome.” Uriah Smith, Daniel and the Revelation, 132–134.

> At 'sa sungay na ito ay may mga mata na gaya ng mga mata ng tao, at isang bibig na nagsasalita ng malalaking bagay,' ang mga mata ay isang angkop na sagisag ng katalinuhang-mapanuri, pagtagos ng pag-unawa, katusuhan, at malayong pagtanaw ng herarkiya ng Papado; at ang bibig na nagsasalita ng malalaking bagay ay isang angkop na sagisag ng palalong mga pag-aangkin ng mga obispo ng Roma. Uriah Smith, Daniel and the Revelation, 132-134.

It is Rome that establishes the vision of Bible prophecy, and especially the vision of Daniel chapter eleven. In that chapter much of the prophetic history that had been fulfilled before the Millerite movement was to be repeated in the last six verses of Daniel eleven. The conquering of three geographical obstacles that established both pagan and papal Rome upon the throne is represented in chapter eleven, and those two representations typify the time when modern Rome is again established upon the throne. It is Rome that establishes the vision, and Paul identifies that papal Rome is revealed in its time.

Ang Roma ang nagtatatag ng pangitain ng propesiya ng Biblia, at lalo na ng pangitain ng Daniel kabanata labing-isa. Sa kabanatang iyon, marami sa makahulang kasaysayan na natupad bago ang kilusang Millerita ay uulitin sa huling anim na talata ng Daniel labing-isa. Ang pananakop sa tatlong heograpikal na hadlang na nagtatag kapuwa sa pagano at sa papal na Roma sa trono ay inilalarawan sa kabanata labing-isa, at ang dalawang paglalarawang iyon ay tumitipo sa panahong ang makabagong Roma ay muling itinatatag sa trono. Ang Roma ang nagtatatag ng pangitain, at ipinakikilala ni Pablo na ang papal na Roma ay nahahayag sa kapanahunan nito.

> Let no man deceive you by any means: for that day shall not come, except there come a falling away first, and that man of sin be revealed, the son of perdition; Who opposeth and exalteth himself above all that is called God, or that is worshipped; so that he as God sitteth in the temple of God, showing himself that he is God. Remember ye not, that, when I was yet with you, I told you these things? And now ye know what withholdeth that he might be revealed in his time. 2 Thessalonians 2:3–6.

> Huwag kayong magpalinlang kaninuman sa anumang paraan; sapagkat hindi darating ang araw na iyon, hangga’t hindi muna dumarating ang pagtalikod, at mahayag ang taong makasalanan, ang anak ng kapahamakan; na sumasalangsang at itinataas ang sarili higit sa lahat ng tinatawag na diyos o anumang sinasamba, anupa’t siya, na gaya ng Diyos, ay nauupo sa templo ng Diyos, na ipinakikilala ang sarili na siya’y Diyos. Hindi ba ninyo naaalaala na, noong kasama pa ninyo ako, sinabi ko na sa inyo ang mga bagay na ito? At ngayo’y nalalaman ninyo kung ano ang pumipigil, upang sa takdang panahon niya ay mahayag siya. 2 Tesalonica 2:3-6.

The papacy took the throne as the fifth kingdom of Bible prophecy in the year 538, and many who consider verse six, would no doubt assume that Paul means that “the Papacy would be revealed in 538.” This may be correct, but it is at minimum a secondary truth of what Paul was identifying. Paul, like all prophets is speaking more about the last days, than his own time period. He was referring to how the papacy would be revealed prophetically, for as a prophet he was in agreement with all the other prophets. Line upon line, those who have not the vision perish, and those who have not the vision, have not the vision because they do not know what establishes the vision. Knowing that Rome establishes the vision is a life-or-death understanding. Paul, in agreement with the other prophets is identifying that what reveals papal Rome, who is the Rome of the last days is “his time.” The prophetic “time” associated with Rome, is what reveals what and who Rome is.

Umupo sa trono ang Papasiya bilang ikalimang kaharian ng propesiya sa Biblia noong taong 538, at marami na, kung isasaalang-alang ang talatang ika-anim, ay walang dudang ipagpapalagay na ang ibig sabihin ni Pablo ay “mahahayag ang Papasiya noong 538.” Maaaring tama ito, ngunit sa pinakamababa ay isang pangalawang katotohanan lamang ng tinutukoy ni Pablo. Si Pablo, gaya ng lahat ng propeta, ay higit na nagsasalita hinggil sa mga huling araw kaysa sa kaniyang sariling panahon. Tinutukoy niya kung paano mahahayag sa paraang propetiko ang Papasiya, sapagkat bilang propeta ay kaisa siya ng lahat ng iba pang propeta. Tuntunin sa tuntunin, ang mga walang pangitain ay napapahamak, at ang mga walang pangitain ay walang pangitain sapagkat hindi nila nalalaman kung ano ang nagtatatag ng pangitain. Ang pagkaalam na ang Roma ang nagtatatag ng pangitain ay isang pagkaunawang may kinalaman sa buhay o kamatayan. Si Pablo, na kaisa ng iba pang propeta, ay tinutukoy na ang nagbubunyag sa Roma ng Papasiya, na siyang Roma ng mga huling araw, ay ang “kaniyang panahon.” Ang propetikong “panahon” na nauugnay sa Roma ang siyang nagbubunyag kung ano at sino ang Roma.

We will continue this study in the next article.

Ipagpapatuloy natin ang pag-aaral na ito sa susunod na artikulo.

> “The apostle Paul, in his second letter to the Thessalonians, foretold the great apostasy which would result in the establishment of the papal power. He declared that the day of Christ should not come, ‘except there come a falling away first, and that man of sin be revealed, the son of perdition; who opposeth and exalteth himself above all that is called God, or that is worshiped; so that he as God sitteth in the temple of God, showing himself that he is God.’ And furthermore, the apostle warns his brethren that ‘the mystery of iniquity doth already work.’ 2 Thessalonians 2:3, 4, 7. Even at that early date he saw, creeping into the church, errors that would prepare the way for the development of the papacy.

> Ang apostol Pablo, sa kaniyang ikalawang liham sa mga Taga-Tesalonica, ay ipinagpauna ang dakilang pagtalikod na magbubunga sa pagtatatag ng kapangyarihang papal. Ipinahayag niya na ang araw ni Cristo ay hindi darating, “malibang magkaroon muna ng pagtalikod, at mahayag ang tao ng kasalanan, ang anak ng kapahamakan; na sumasalungat at nagtataas ng sarili sa ibabaw ng lahat ng tinatawag na Diyos o sinasamba, anupa’t siya, na waring Diyos, ay nauupo sa templo ng Diyos, na ipinakikita ang sarili na siya ay Diyos.” At bukod dito, binalaan ng apostol ang kaniyang mga kapatid na “ang hiwaga ng kasamaan ay gumagawa na.” 2 Tesalonica 2:3, 4, 7. Maging sa ganoong kaagang panahon ay nakita na niya ang mga kamaliang dahan-dahang gumagapang sa iglesya, na maghahanda ng daan para sa pag-unlad ng kapapahan.

> “Little by little, at first in stealth and silence, and then more openly as it increased in strength and gained control of the minds of men, ‘the mystery of iniquity’ carried forward its deceptive and blasphemous work. Almost imperceptibly the customs of heathenism found their way into the Christian church. The spirit of compromise and conformity was restrained for a time by the fierce persecutions which the church endured under paganism. But as persecution ceased, and Christianity entered the courts and palaces of kings, she laid aside the humble simplicity of Christ and His apostles for the pomp and pride of pagan priests and rulers; and in place of the requirements of God, she substituted human theories and traditions. The nominal conversion of Constantine, in the early part of the fourth century, caused great rejoicing; and the world, cloaked with a form of righteousness, walked into the church. Now the work of corruption rapidly progressed. Paganism, while appearing to be vanquished, became the conqueror. Her spirit controlled the church. Her doctrines, ceremonies, and superstitions were incorporated into the faith and worship of the professed followers of Christ.

> Unti-unti, sa simula’y sa kubling paraan at sa katahimikan, at pagkaraan ay lalo nang hayagan habang lumalakas at nakakamit ang pamamahala sa mga isipan ng mga tao, ang 'hiwaga ng kasamaan' ay ipinasulong ang mapanlinlang at lapastangang gawain nito. Halos hindi namamalayan, ang mga kaugalian ng paganismo ay nakapasok sa Simbahang Kristiyano. Ang diwa ng pakikipagkompromiso at pakikiayon ay nasupil sa ilang panahon ng matitinding pag-uusig na tiniis ng simbahan sa ilalim ng paganismo. Ngunit nang tumigil ang pag-uusig, at pumasok ang Kristiyanismo sa mga hukuman at palasyo ng mga hari, iniwaksi niya ang mapagpakumbabang kasimplihan ni Kristo at ng Kaniyang mga apostol kapalit ng karangyaan at kapalaluan ng mga paganong pari at mga pinuno; at sa halip ng mga kahingian ng Diyos ay ipinalit niya ang mga teoryang pantao at mga tradisyon ng tao. Ang pagbabagong-loob ni Constantino na sa pangalan lamang, sa unang bahagi ng ikaapat na siglo, ay nagdulot ng malaking kagalakan; at ang sanlibutan, nababalutan ng anyo ng katuwiran, ay pumasok sa simbahan. Ngayo’y mabilis na sumulong ang gawain ng katiwalian. Ang paganismo, bagaman anyong natalo, ang siyang naging mananakop. Ang kaniyang espiritu ang nangibabaw sa simbahan. Ang kaniyang mga doktrina, mga seremonya, at mga pamahiin ay isinanib sa pananampalataya at pagsamba ng mga nag-aangking tagasunod ni Kristo.

> “This compromise between paganism and Christianity resulted in the development of ‘the man of sin’ foretold in prophecy as opposing and exalting himself above God. That gigantic system of false religion is a masterpiece of Satan’s power—a monument of his efforts to seat himself upon the throne to rule the earth according to his will.” The Great Controversy, 49, 50.

> "Ang kompromisong ito sa pagitan ng paganismo at Kristiyanismo ay nagbunga ng paglitaw ng 'tao ng kasalanan' na ipinanghula sa propesiya bilang sumasalungat at itinataas ang kaniyang sarili higit sa Diyos. Ang napakalaking sistemang iyon ng huwad na relihiyon ay isang obra-maestra ng kapangyarihan ni Satanas-isang monumento ng kaniyang mga pagsisikap na iluklok ang kaniyang sarili sa trono upang pamahalaan ang daigdig ayon sa kaniyang kalooban." The Great Controversy, 49, 50.

Back to Articles