Article

# The Book of Daniel - Number One-Hundred and Fifty-Four

Ang Aklat ni Daniel - Bilang Isandaan at Limampu't Apat

Understanding Daniel’s Last Vision: The Significance of Belteshazzar and the Unveiling of Prophecy

Pag-unawa sa Huling Pangitain ni Daniel: Ang Kabuluhan ni Belteshazzar at ang Pagbubunyag ng Propesiya

Author

Jeff Pippenger

Published

March 23, 2024

Formats

PDF
Word

The last vision of Daniel consists of the last three chapters. The first of those chapters, as with the last of those three chapters identifies the experience of Daniel, and the middle chapter identifies the prophetic history that addresses the final rise and fall of the counterfeit king of the north. The first chapter is as the last, and the middle chapter represents the rebellion of the counterfeit king of the north. Daniel’s last vision, the vision of the Hiddekel River, bears the signature of Alpha and Omega, who is the Truth. As we begin to address Daniel’s last vision, we will start with verse one.

Ang huling pangitain ni Daniel ay binubuo ng huling tatlong kabanata. Ang una sa mga kabanatang iyon, gayundin ang huli sa tatlong iyon, ay tumutukoy sa karanasan ni Daniel, at ang gitnang kabanata naman ay tumutukoy sa propetikong kasaysayan na tumatalakay sa panghuling pag-angat at pagbagsak ng huwad na hari ng hilaga. Ang unang kabanata ay tulad ng huli, at ang gitnang kabanata ay naglalarawan ng paghihimagsik ng huwad na hari ng hilaga. Ang huling pangitain ni Daniel, ang pangitain sa Ilog Hiddekel, ay taglay ang lagda ng Alfa at Omega, na siyang Katotohanan. Sa pagsisimula nating talakayin ang huling pangitain ni Daniel, uumpisahan natin sa talatang isa.

> In the third year of Cyrus king of Persia a thing was revealed unto Daniel, whose name was called Belteshazzar; and the thing was true, but the time appointed was long: and he understood the thing, and had understanding of the vision. Daniel 10:1.

> Sa ikatlong taon ni Cyrus na hari ng Persia, may isang bagay na nahayag kay Daniel, na ang pangalang itinawag sa kaniya ay Belteshazzar; at ang bagay ay totoo, ngunit ang takdang panahon ay mahaba: at naunawaan niya ang bagay, at nagkaroon siya ng pagkaunawa sa pangitain. Daniel 10:1.

There are several truths wrapped up in this verse. The first is Daniel’s name of “Belteshazzar”.

May ilang katotohanang nakapaloob sa talatang ito. Ang una ay ang pangalan ni Daniel na “Belteshazzar.”

> Unto whom the prince of the eunuchs gave names: for he gave unto Daniel the name of Belteshazzar; and to Hananiah, of Shadrach; and to Mishael, of Meshach; and to Azariah, of Abednego. Daniel 1:7.

> Na sa kanila ay nagbigay ng mga pangalan ang pinuno ng mga bating: sapagkat si Daniel ay pinangalanan niyang Belteshazzar; at si Hananiah ay pinangalanan niyang Shadrach; at si Mishael ay pinangalanan niyang Meshach; at si Azariah ay pinangalanan niyang Abednego. Daniel 1:7.

Daniel was given the name “Belteshazzar” in chapter one, and he is never identified as “Belteshazzar” again until his last vision is introduced. Belteshazzar is therefore his name in his first and last testimony. The change of a name in prophecy represents a symbol of the covenant relation between God and His people. When the Lord entered into covenant with Abram and Sarai, He changed their names to Abraham and Sarah. He changed Jacob’s name to Israel, and He promises to give His last day covenant people a new name.

Binigyan si Daniel ng pangalang “Belteshazzar” sa unang kabanata, at hindi na siya muling tinukoy bilang “Belteshazzar” hanggang sa ipakilala ang kaniyang huling pangitain. Kaya’t Belteshazzar ang kaniyang pangalan sa kaniyang unang at huling patotoo. Ang pagbabago ng pangalan sa propesiya ay sumasagisag sa ugnayang tipan sa pagitan ng Diyos at ng Kaniyang bayan. Nang makipagtipan ang Panginoon kina Abram at Sarai, binago Niya ang kanilang mga pangalan at ginawang Abraham at Sarah. Binago Niya ang pangalan ni Jacob at ginawang Israel, at Kaniyang ipinangangako na bibigyan Niya ang Kaniyang bayang tipan sa mga huling araw ng isang bagong pangalan.

> For Zion’s sake will I not hold my peace, and for Jerusalem’s sake I will not rest, until the righteousness thereof go forth as brightness, and the salvation thereof as a lamp that burneth. And the Gentiles shall see thy righteousness, and all kings thy glory: and thou shalt be called by a new name, which the mouth of the Lord shall name. Isaiah 61:1, 2.

> Alang-alang sa Sion ay hindi ako tatahimik, at alang-alang sa Jerusalem ay hindi ako magpapahinga, hanggang sa ang kanyang katuwiran ay sumikat na gaya ng kaliwanagan, at ang kanyang kaligtasan na gaya ng ilawang nagniningas. At makikita ng mga Hentil ang iyong katuwiran, at ng lahat ng mga hari ang iyong kaluwalhatian: at ikaw ay tatawagin sa isang bagong pangalan, na ipapangalan ng bibig ng Panginoon. Isaias 61:1, 2.

To the Philadelphians, who are the one hundred and forty-four thousand of the last days, He also makes this promise.

Sa mga taga-Filadelfia, silang isandaan at apatnapu't apat na libo ng mga huling araw, ipinangangako rin Niya ang pangakong ito.

> Him that overcometh will I make a pillar in the temple of my God, and he shall go no more out: and I will write upon him the name of my God, and the name of the city of my God, which is new Jerusalem, which cometh down out of heaven from my God: and I will write upon him my new name. He that hath an ear, let him hear what the Spirit saith unto the churches. Revelation 3:12, 13.

> Ang magtatagumpay ay gagawin kong haligi sa templo ng aking Diyos, at hindi na siya lalabas pa; at isusulat ko sa kaniya ang pangalan ng aking Diyos, at ang pangalan ng lungsod ng aking Diyos, na siyang bagong Jerusalem, na bumababa mula sa langit buhat sa aking Diyos; at isusulat ko sa kaniya ang aking bagong pangalan. Ang may pandinig ay makinig sa sinasabi ng Espiritu sa mga iglesia. Apocalipsis 3:12, 13.

The prophets illustrate God’s people of the last days, and unlike Abraham, Sarah and Israel the precise meaning of Belteshazzar is unknown. The name God gives to His last day people to represent His covenant relationship is an unknown name until the time when He gives them the name. The name Belteshazzar is identifying Daniel as God’s covenant people of Philadelphia in the last days, but the actual name is hidden until the sealing, for the name is written upon their foreheads, which is also where the seal is written.

Isinasalarawan ng mga propeta ang bayan ng Diyos sa mga huling araw, at, kaiba sa mga pangalang Abraham, Sara, at Israel, ang tiyak na kahulugan ng Belteshazzar ay hindi nalalaman. Ang pangalang ibinibigay ng Diyos sa Kaniyang bayan sa mga huling araw upang kumatawan sa Kaniyang ugnayang tipan ay isang hindi pa nalalamang pangalan hanggang sa panahong ibibigay Niya sa kanila ang pangalang iyon. Ang pangalang Belteshazzar ay nagpapakilala kay Daniel bilang kinatawan ng bayan ng tipan ng Diyos na tinatawag na Filadelfia sa mga huling araw, ngunit ang tunay na pangalan ay nakalingid hanggang sa pagtatatak, sapagkat ang pangalan ay isinusulat sa kanilang mga noo, na siya ring kinalalagyan ng tatak.

> And I looked, and, lo, a Lamb stood on the mount Sion, and with him an hundred forty and four thousand, having his Father’s name written in their foreheads. Revelation 14:1.

> At tumingin ako, at, narito, isang Kordero ang nakatayo sa bundok ng Sion, at kasama niya ang isang daan at apatnapu’t apat na libo, na ang pangalan ng kaniyang Ama ay nakasulat sa kanilang mga noo. Apocalipsis 14:1.

Daniel is called Belteshazzar in chapter one and then in chapter ten, thus identifying himself as a symbol of the movement of the first angel, and the movement of the third angel, for chapter one, represents the first angel’s message, as previously identified in detail in earlier articles. Chapter ten therefore represents the movement of the third angel, and the covenant people of the last days. The verse then identifies Belteshazzar as a symbol of those who understand the increase of knowledge that was unsealed in the reform movement that began in 1989. This is represented by the emphasis upon what Daniel (Belteshazzar) knew.

Si Daniel ay tinatawag na Belteshazzar sa unang kabanata at muli sa ikasampung kabanata, na sa gayo’y kinikilala niya ang kaniyang sarili bilang isang sagisag ng kilusan ng unang anghel at ng kilusan ng ikatlong anghel, sapagkat ang unang kabanata ay kumakatawan sa mensahe ng unang anghel, gaya ng dati nang natukoy nang masinsinan sa mga naunang artikulo. Kaya ang ikasampung kabanata ay kumakatawan sa kilusan ng ikatlong anghel, at sa bayang nasa tipan ng mga huling araw. Samakatwid, tinutukoy ng talata si Belteshazzar bilang sagisag ng mga nakauunawa sa pagdami ng kaalamang na naalisan ng selyo sa kilusang reporma na nagsimula noong 1989. Ito ay kinakatawan ng pagbibigay-diin sa nalalaman ni Daniel (Belteshazzar).

Daniel is identified as knowing the “thing” which “was revealed unto Daniel,” “and the thing was true, but the time appointed was long: and he understood the thing, and had understanding of the vision.” Daniel understood the “thing,” and also “the vision.” The Hebrew word “dabar,” is translated as “thing” in the verse, and it means “word.” Prophetically the “word” represents both the vision of the “seven times,” but also it represents Christ, who is the Word. Both the “seven times,” and Christ are the Rock which the builders rejected, and Daniel represents a people who understand both elements of the symbolism of the Word.

Si Daniel ay tinukoy na nakaaalam ng “bagay” na “ipinahayag kay Daniel,” “at ang bagay ay totoo, ngunit mahaba ang itinakdang panahon: at naunawaan niya ang bagay, at nagkaroon siya ng pag-unawa sa pangitain.” Naunawaan ni Daniel ang “bagay,” at gayundin ang “pangitain.” Ang salitang Hebreo na “dabar” ay isinaling “bagay” sa talatang iyon, at ang kahulugan nito ay “salita.” Sa paraang propetiko, ang “salita” ay kumakatawan kapwa sa pangitain ng “pitong panahon,” at gayundin ay kumakatawan kay Cristo, na Siyang Salita. Kapwa ang “pitong panahon” at si Cristo ang Bato na itinakwil ng mga tagapagtayo, at si Daniel ay kumakatawan sa isang bayan na nakauunawa sa dalawang elemento ng simbolismo ng Salita.

In Daniel chapter nine, verse twenty-three we find one of the most important verses connected with the time prophecies of the twenty-three hundred years and twenty-five hundred and twenty years, which are represented by the question of Daniel chapter eight, verse thirteen, and the answer in verse fourteen. The question asks, “How long shall be the “chazon” vision identifying the trampling down of the sanctuary and host that was accomplished by paganism and then papalism?” The trampling down took twenty-five hundred and twenty years, in fulfillment of Leviticus twenty-six’s “seven times.”

Sa Daniel kabanata siyam, talatang dalawampu’t tatlo, matatagpuan natin ang isa sa mga pinakamahahalagang talata na kaugnay ng mga propesiya ukol sa panahon ng dalawang libo’t tatlong daang taon at dalawang libo’t limang daan at dalawampung taon, na kinakatawan ng tanong sa Daniel kabanata walo, talatang labintatlo, at ng sagot sa talatang labing-apat. Ang tanong ay, “Gaano katagal ang pangitaing ‘chazon’ na tumutukoy sa pagyurak sa santuwaryo at sa hukbo na isinakatuparan ng paganismo at pagkatapos ay ng papalismo?” Ang pagyurak na iyon ay tumagal ng dalawang libo’t limang daan at dalawampung taon, bilang katuparan ng “pitong ulit” ng Levitico dalawampu’t anim.

The answer to verse thirteen’s question was unto twenty-three hundred years, then shall the sanctuary that has been trampled down, be cleansed, and the “mareh” vision of twenty-three hundred years ties the two time prophecies together, and in verse twenty-three of Daniel nine, Gabriel is leading Daniel to understand the relation of the two visions.

Ang sagot sa tanong ng talatang labing-tatlo ay: hanggang sa dalawang libo at tatlong daang taon; kung magkagayo'y ang nayurakang santuwaryo ay dadalisayin, at ang pangitaing "mareh" ng dalawang libo at tatlong daang taon ay nag-uugnay sa dalawang propesiya tungkol sa panahon, at sa talatang ika-dalawampu't tatlo ng Daniel kabanata siyam ay pinangungunahan ni Gabriel si Daniel upang maunawaan ang ugnayan ng dalawang pangitain.

> At the beginning of thy supplications the commandment came forth, and I am come to shew thee; for thou art greatly beloved: therefore understand the matter, and consider the vision. Daniel 9:23.

> Nang pasimula ng iyong mga pagsusumamo ay lumabas ang utos, at ako’y naparito upang ipatalastas sa iyo; sapagkat ikaw ay lubhang minamahal: kaya’t unawain mo ang bagay, at pagbulay-bulayan mo ang pangitain. Daniel 9:23.

The word translated both as “understand,” “consider” in the verse is the Hebrew word “biyn,” and it means “to mentally separate”. Gabriel informs Daniel to make a mental separation between “the matter” and “the vision.” The “vision” in the verse is the Hebrew word “mareh,” and it is the vision of the twenty-three hundred years that concluded on October 22, 1844. The Hebrew word translated as “matter,” is the same word translated as “thing,” in verse one of chapter ten. It is the Hebrew word “dabar,” and it represents the vision of the twenty-five hundred and twenty years that also concluded on October 22, 1844.

Ang salitang isinalin kapwa bilang “understand,” “consider” sa talata ay ang salitang Hebreo na “biyn,” at ang kahulugan nito ay “pagbukod sa isip.” Ipinabatid ni Gabriel kay Daniel na gumawa ng paghihiwalay sa isip sa pagitan ng “the matter” at “the vision.” Ang “vision” sa talata ay ang salitang Hebreo na “mareh,” at ito ang pangitain ng dalawang libo’t tatlong daang taon na nagtapos noong Oktubre 22, 1844. Ang salitang Hebreo na isinalin bilang “matter” ay siya ring salitang isinalin bilang “thing” sa talata isa ng ikasampung kabanata. Ito ang salitang Hebreo na “dabar,” at ito’y kumakatawan sa pangitain ng dalawang libo’t limang daan at dalawampung taon na nagtapos din noong Oktubre 22, 1844.

In verse one of chapter ten, God’s covenant people of the last days are represented by Belteshazzar, and they have understood the increase of knowledge that arrived at the time of the end in 1989, that allowed them to understand the connection of the two visions, which the Millerites of the movement of the first angel only partially understood. In the verse, the vision represented as the “thing” is identified as the longest of the two prophecies, because coupled in between the two references in the verse to the “thing,” Daniel identifies the time appointed to the “thing” (the dabar) was “long”, in relation to the vision (mareh).

Sa talatang una ng ikasampung kabanata, ang bayan ng tipan ng Diyos sa mga huling araw ay kinakatawan ni Belteshazzar, at kanilang naunawaan ang pagdami ng kaalaman na dumating sa kapanahunan ng wakas noong 1989, na nagbigay-daan sa kanila upang maunawaan ang ugnayan ng dalawang pangitain, na bahagya lamang naunawaan ng mga Millerita ng kilusan ng unang anghel. Sa talata, ang pangitaing tinukoy bilang ang "bagay" ay kinilalang siyang higit na mahaba sa dalawang propesiya, sapagkat, nakasingit sa pagitan ng dalawang pagtukoy sa "bagay" sa talata, itinutukoy ni Daniel na ang panahong itinalaga sa "bagay" (ang dabar) ay "mahaba," kaugnay ng pangitain (mareh).

> In the third year of Cyrus king of Persia a thing was revealed unto Daniel, whose name was called Belteshazzar; and the thing was true, but the time appointed was long: and he understood the thing, and had understanding of the vision. Daniel 10:1.

> Sa ikatlong taon ni Cyrus na hari ng Persia, may isang bagay na nahayag kay Daniel, na ang pangalang itinawag sa kaniya ay Belteshazzar; at ang bagay ay totoo, ngunit ang takdang panahon ay mahaba: at naunawaan niya ang bagay, at nagkaroon siya ng pagkaunawa sa pangitain. Daniel 10:1.

The subtle truth that the “seven times,” is the longest time prophecy which the Millerites proclaimed, is denied by Laodicean Adventism, based upon a passage that they wrest to their own destruction. By rejecting the “seven times,” in the rebellion of 1863, they do not see the relation of the two prophecies, and can only, or will only, see the next passage as identifying the twenty-three hundred years.

Ang maselang katotohanan na ang “pitong panahon” ang pinakamahabang propesiyang pampanahon na ipinangaral ng mga Millerite ay itinatanggi ng Laodicean Adventism, batay sa isang sipi na kanilang binabaluktot sa ikapapahamak nila. Sa pagtakwil nila sa “pitong panahon” noong rebelyon ng 1863, hindi nila nakikita ang ugnayan ng dalawang propesiya, at maaari lamang nilang makita, o nanaisin lamang nilang makita, ang susunod na sipi bilang siyang tumutukoy sa dalawang libo’t tatlong daang taon.

> “The experience of the disciples who preached the ‘gospel of the kingdom’ at the first advent of Christ, had its counterpart in the experience of those who proclaimed the message of His second advent. As the disciples went out preaching, ‘The time is fulfilled, the kingdom of God is at hand,’ so Miller and his associates proclaimed that the longest and last prophetic period brought to view in the Bible was about to expire, that the judgment was at hand, and the everlasting kingdom was to be ushered in. The preaching of the disciples in regard to time was based on the seventy weeks of Daniel 9. The message given by Miller and his associates announced the termination of the 2300 days of Daniel 8:14, of which the seventy weeks form a part. The preaching of each was based upon the fulfillment of a different portion of the same great prophetic period.” The Great Controversy, 351.

> "Ang karanasan ng mga alagad na nangaral ng 'ebanghelyo ng kaharian' sa unang pagparito ni Cristo ay may katumbas sa karanasan ng mga nagpahayag ng mensahe ng kaniyang ikalawang pagparito. Kung paanong ang mga alagad ay lumabas na nangangaral, 'Naganap na ang panahon, malapit na ang kaharian ng Diyos,' gayundin ay ipinahayag ni Miller at ng kaniyang mga kasama na ang pinakamahaba at huling kapanahunang propetiko na inihaharap sa Bibliya ay malapit nang magwakas, na ang paghuhukom ay malapit na, at ang walang hanggang kaharian ay itatatag na. Ang pangangaral ng mga alagad hinggil sa panahon ay nakabatay sa pitumpung sanlinggo ng Daniel 9. Ang mensaheng ibinigay ni Miller at ng kaniyang mga kasama ay naghayag ng pagtatapos ng dalawang libo at tatlong daang araw ng Daniel 8:14, na ang pitumpung sanlinggo ay kabahagi nito. Ang pangangaral ng bawat isa ay nakabatay sa katuparan ng magkaibang bahagi ng iisang dakilang kapanahunang propetiko." The Great Controversy, 351.

Don’t miss the inherent logic of this last passage. Laodicean Adventism does not teach the world that the Millerites thought the sanctuary to be cleansed was the heavenly sanctuary, for they, and any who wish to look at the historical record, know that the Millerites believed the sanctuary to be cleansed was the earth. The passage Laodicean Adventism wrests to their own destruction is “so Miller and his associates proclaimed that the longest and last prophetic period brought to view in the Bible was about to expire”, which they insist is the twenty-three hundred years of Daniel chapter eight, verse fourteen.

Huwag ninyong ipalampas ang likás na lohika ng huling siping ito. Hindi itinuturo ng Adbentismong Laodiceano sa sanlibutan na iniisip ng mga Millerita na ang santuwaryong lilinisin ay ang makalangit na santuwaryo, sapagkat sila—at sinumang nagnanais na sumangguni sa tala ng kasaysayan—ay nakaaalam na pinaniwalaan ng mga Millerita na ang santuwaryong lilinisin ay ang daigdig. Ang siping binabaluktot ng Adbentismong Laodiceano tungo sa kanilang sariling kapahamakan ay ito: "kaya ipinahayag nina Miller at ng kaniyang mga kasamahan na ang pinakamahaba at huling panahong propetiko na ipinakikita sa Bibliya ay malapit nang magwakas", na iginiigiit nilang tumutukoy sa dalawang libo't tatlong daang taon sa Daniel, kabanata walo, talatang labing-apat.

Adventism’s own history books identify that the three hundred Millerite preachers ALL used the 1843 pioneer chart in their presentations, and it is crystal clear on the chart, in the rest of the historical testimony, that the “seven times,” (twenty-five hundred and twenty years), was the prophecy they identified as the “longest and last prophetic period,” which was “about to expire.” Due to their rebellion of 1863, when they rejected the foundation stone of the “seven times,” they now blindly insist that Sister White is re-writing established history in the passage from The Great Controversy.

Ang mismong mga aklat pangkasaysayan ng Adventismo ay itinatala na ang tatlong daang mangangaral na Millerite ay pawang gumamit ng tsart ng mga tagapanguna noong 1843 sa kanilang mga presentasyon, at napakalinaw sa nasabing tsart, at sa iba pang patotoong pangkasaysayan, na ang “pitong panahon” (dalawang libo limandaan at dalawampung taon) ang propesiyang kanilang kinilala bilang ang “pinakamahaba at huling panahong propetiko,” na “malapit nang magwakas.” Dahil sa kanilang paghihimagsik noong 1863, nang kanilang itinakwil ang batong panulukan ng “pitong panahon,” ngayon ay iginigiit nila nang bulag na si Sister White ay muling isinusulat ang naitatag na kasaysayan sa sipi mula sa The Great Controversy.

In verse one of Daniel chapter ten, Belteshazzar represents God’s people of the last days, and they understand both the question and answer of Daniel chapter eight, verses thirteen and fourteen, that Sister White identifies as the foundation and central pillar of the Advent faith. The portrayal that Daniel represents in the verse, he is marking a distinction between God’s covenant people of the last days, and Laodicean Adventism, for they are those who understand the increase of knowledge in 1989.

Sa unang talata ng ikasampung kabanata ng Daniel, kinakatawan ni Belteshazzar ang bayan ng Diyos sa mga huling araw, at nauunawaan nila kapwa ang tanong at ang sagot ng ikawalong kabanata ng Daniel, mga talatang 13 at 14, na kinikilala ni Sister White bilang saligan at sentral na haligi ng pananampalatayang Advent. Sa paglalarawang ipinakikita ni Daniel sa talatang iyon, minamarkahan niya ang isang pagkakaiba sa pagitan ng bayang tipan ng Diyos sa mga huling araw at ng Adventismong Laodiceano, sapagkat sila ang mga nakauunawa sa paglago ng kaalaman noong 1989.

> In the third year of Cyrus king of Persia a thing was revealed unto Daniel, whose name was called Belteshazzar; and the thing was true, but the time appointed was long: and he understood the thing, and had understanding of the vision. Daniel 10:1.

> Sa ikatlong taon ni Cyrus na hari ng Persia, may isang bagay na nahayag kay Daniel, na ang pangalang itinawag sa kaniya ay Belteshazzar; at ang bagay ay totoo, ngunit ang takdang panahon ay mahaba: at naunawaan niya ang bagay, at nagkaroon siya ng pagkaunawa sa pangitain. Daniel 10:1.

Verse one is the beginning of the vision given by the Hiddekel River that ends in chapter twelve. It is there where we find the unsealing of the book of Daniel at the time of the end, so the representation of Daniel understanding both the “thing” and the “vision,” is connected with those who understand, and who are identified as the “wise,” in contrast with those who do not understand, and are identified as “wicked.” In verse ten of chapter twelve, the distinction between the two classes is represented.

Ang talatang una ang simula ng pangitaing ibinigay sa tabi ng Ilog Hiddekel na nagtatapos sa kabanata labindalawa. Doon nasusumpungan ang pag-alis ng tatak ng aklat ni Daniel sa panahon ng wakas, kaya’t ang pagkakalarawan kay Daniel na nakauunawa sa kapuwa "bagay" at "pangitain" ay iniuugnay sa mga nakauunawa, na kinikilalang "mga marurunong," sa kabaligtaran ng mga hindi nakauunawa, na kinikilalang "mga masama." Sa talatang sampu ng kabanata labindalawa, inilalarawan ang pagkakaiba sa pagitan ng dalawang uri.

> Many shall be purified, and made white, and tried; but the wicked shall do wickedly: and none of the wicked shall understand; but the wise shall understand. Daniel 12:10.

> Marami ang dadalisayin, gagawing maputi, at susubukin; ngunit ang masasama ay gagawa ng kasamaan: at sinuman sa masasama ay hindi makauunawa; ngunit ang marurunong ay makauunawa. Daniel 12:10.

The “wise” understand, and the wicked don’t understand, and the word translated as “understand” is the same word we identified in verse twenty-three of chapter nine. It is the Hebrew word “biyn,” which means to mentally separate. The wicked do not understand the increase of knowledge, for they are unwilling to make the mental separation of the two visions that are the truths which Belteshazzar is identified as understanding in verse one, when he is identified as Belteshazzar instead of Daniel. In verse one he is identified as God’s last day covenant people, and he is identified as those who understand the two visions, that God’s people are to make a mental distinction between. Jesus illustrates the end of a thing with the beginning of a thing, and in chapter twelve, the wise are those who understand the prophecy of twenty-three hundred years, and its direct relationship to “the longest and last” time prophecy, which is the twenty-five hundred and twenty years.

Ang “mga marurunong” ay nakauunawa, at ang mga masasama ay hindi nakauunawa. At ang salitang isinalin bilang “umunawa” ay siya ring salitang tinukoy natin sa talatang dalawampu’t tatlo ng kabanata siyam. Ito ang Hebreong salitang “biyn,” na ang kahulugan ay magbukod sa isip. Hindi nauunawaan ng masasama ang pagdami ng kaalaman, sapagkat ayaw nilang gawin ang pagkakabukod sa isip ng dalawang pangitain—ang mga katotohanang kinilalang nauunawaan ni Belteshazzar sa talatang isa, nang siya ay tinukoy bilang Belteshazzar sa halip na Daniel. Sa talatang isa siya ay kinilala bilang bayang tipan ng Diyos sa mga huling araw, at kinilala rin bilang yaong mga nakauunawa sa dalawang pangitain, na kailangang pagbukurin sa isipan ng bayan ng Diyos. Ipinaglalarawan ni Jesus ang wakas ng isang bagay sa pamamagitan ng pasimula nito, at sa kabanata labindalawa, ang mga marurunong ay yaong mga nakauunawa sa propesiya ng dalawang libo’t tatlong daang taon, at sa tuwirang kaugnayan nito sa “pinakamahaba at panghuli” na propesiya ukol sa panahon, na siyang dalawang libo’t limandaan at dalawampung taon.

We will continue our study of Daniel’s last vision in the next article.

Ipagpapatuloy natin ang ating pag-aaral ng huling pangitain ni Daniel sa susunod na artikulo.

> My people are destroyed for lack of knowledge: because thou hast rejected knowledge, I will also reject thee, that thou shalt be no priest to me: seeing thou hast forgotten the law of thy God, I will also forget thy children. Hosea 4:6.

> Ang aking bayan ay napapahamak dahil sa kakulangan ng kaalaman; sapagkat itinakwil mo ang kaalaman, itatakwil din kita, upang huwag kang maging saserdote para sa akin; yamang nakalimutan mo ang kautusan ng iyong Diyos, kakalimutan ko rin ang iyong mga anak. Oseas 4:6.

> Ye also, as lively stones, are built up a spiritual house, an holy priesthood, to offer up spiritual sacrifices, acceptable to God by Jesus Christ. Wherefore also it is contained in the scripture, Behold, I lay in Sion a chief corner stone, elect, precious: and he that believeth on him shall not be confounded. Unto you therefore which believe he is precious: but unto them which be disobedient, the stone which the builders disallowed, the same is made the head of the corner, And a stone of stumbling, and a rock of offence, even to them which stumble at the word, being disobedient: whereunto also they were appointed. But ye are a chosen generation, a royal priesthood, an holy nation, a peculiar people; that ye should show forth the praises of him who hath called you out of darkness into his marvellous light: Which in time past were not a people, but are now the people of God: which had not obtained mercy, but now have obtained mercy. 1 Peter 2:5–10.

> Kayong gayon din, na gaya ng mga batong buhay, ay itinatayo bilang isang bahay na espirituwal, isang banal na pagkasaserdote, upang maghandog ng mga hain na espirituwal, na kalugud-lugod sa Diyos sa pamamagitan ni Jesucristo. Kaya nga nasusulat din sa Kasulatan: Narito, naglalagay ako sa Sion ng isang pangunahing batong-panulukan, hinirang, mahalaga; at ang sumasampalataya sa kanya ay hindi malalagay sa kahihiyan. Sa inyo ngang mga sumasampalataya, siya’y mahalaga; ngunit sa mga masuwayin, ang batong itinakwil ng mga tagapagtayo, siya rin ang ginawang pangulong batong-panulukan, at isang batong katitisuran, at isang malaking batong kadahilanan ng pagkatisod, sa mga natitisod sa salita, sapagkat sila’y masuwayin; na sa bagay ding ito sila’y itinalaga. Ngunit kayo ay isang lahing hirang, isang maharlikang pagkasaserdote, isang bansang banal, isang bayang pag-aari; upang inyong ipahayag ang mga kapurihan niya na tumawag sa inyo mula sa kadiliman tungo sa kanyang kagila-gilalas na liwanag; na noong una ay hindi isang bayan, ngunit ngayo’y bayan ng Diyos; na dating hindi pinagkalooban ng habag, ngunit ngayo’y pinagkalooban na ng habag. 1 Pedro 2:5-10.

> And account that the longsuffering of our Lord is salvation; even as our beloved brother Paul also according to the wisdom given unto him hath written unto you; As also in all his epistles, speaking in them of these things; in which are some things hard to be understood, which they that are unlearned and unstable wrest, as they do also the other scriptures, unto their own destruction. Ye therefore, beloved, seeing ye know these things before, beware lest ye also, being led away with the error of the wicked, fall from your own stedfastness. 2 Peter 3:15–17.

> At ariin ninyong ang mahabang pagtitiis ng ating Panginoon ay kaligtasan; gaya naman ng ating minamahal na kapatid na si Pablo, na ayon sa karunungang ibinigay sa kaniya ay sumulat din sa inyo; gayundin sa lahat ng kaniyang mga sulat, na sa mga iyon ay nagsasalita siya tungkol sa mga bagay na ito; na sa mga iyon ay may ilang bagay na mahirap unawain, na binabaluktot ng mga hindi naturuan at di-matatag, gaya rin ng ginagawa nila sa iba pang mga kasulatan, sa ikapapahamak nila. Kaya nga, mga minamahal, yamang nalalaman na ninyo ang mga bagay na ito nang una pa, mag-ingat kayo, baka kayo man, na madala ng kamalian ng mga masasama, ay mahulog mula sa inyong sariling katatagan. 2 Pedro 3:15-17.

> Of these things put them in remembrance, charging them before the Lord that they strive not about words to no profit, but to the subverting of the hearers. Study to show thyself approved unto God, a workman that needeth not to be ashamed, rightly dividing the word of truth. But shun profane and vain babblings: for they will increase unto more ungodliness. 2 Timothy 2:14–16.

> Ipaalaala mo sa kanila ang mga bagay na ito, na ipagbilin mo sa harap ng Panginoon na huwag silang makipagtalo tungkol sa mga salita, sapagkat ito’y walang pakinabang, kundi ikapapahamak ng mga nakikinig. Pagsikapan mong humarap na subok sa Diyos, isang manggagawang walang dapat ikahiya, na wastong naghahati ng salita ng katotohanan. Ngunit iwasan mo ang mga lapastangang at walang kabuluhang salitaan; sapagkat lalong magpapalaganap ang mga ito ng kawalang kabanalan. 2 Timoteo 2:14-16.

Back to Articles