Article

# Паниум — Рақами чорум

Паймон

Author

Jeff Pippenger

Published

March 4, 2025

Formats

PDF
Word
Song MP3

Дар таърихи Паниум миёни Антиохуси Магнус ва Филиппи Македония иттиҳоде ба вуҷуд омад. Ҷангро бевосита Антиохус бар зидди кӯдак — Птолемейи V — анҷом дод, ва Филипп аз он ҷиҳат саҳм гузошт, ки ҷангҳои ӯ дар дигар қисматҳои қаламрав монеъ шуданд, ки лашкарҳои дигар ба кӯмаки подшоҳи кӯдаки Миср бирасанд. Ин маънои онро дорад, ки Путин, подшоҳи ниҳоии ҷануб — ки ба воситаи подшоҳи кӯдаки Миср намунавӣ шудааст (кӯдак ба маънои охирин насл аз нигоҳи нубувватӣ) — аз ҷониби Трамп, ки бо Антиохуси Магнус, ки Птолемейи V-ро дар Паниум мағлуб кард, ва ҳамчунин бо Рейган, ки соли 1989 ИҶШС-ро мағлуб намуд, намояндагӣ мешавад, шикаст мехӯрад.

Филипп маънояш «дӯстдори аспон» аст, ва «аспон» ҳам қудрати ҳарбӣ ва ҳам қудрати иқтисодиро рамзгузорӣ мекунанд. Аспон аробаҳои ҷангиро мекашанд ва сарбозон бар онҳо савор мешаванд, ҳамчунин аспон молҳоро ба бозор мебаранд. «Аспон» рамзи «аробаҳо, киштиҳо ва саворагон» мебошанд, ки ин рамзи асосии Иёлоти Муттаҳида дар муносибати ваколатии он бо подшоҳи шимол аст, чунон ки дар ояти чиҳилум баён шудааст.

Ҳампаймони Трамп дорои ду намунаи тимсолӣ дар Филиппи Мақдунӣ ва Ҳиродус Филиппи Тетрарх мебошад. Хоҳ он Ҳиродус Филипп бошад, хоҳ Филиппи Мақдунӣ, рамз шахсеро муайян мекунад, ки қудратеро, ки мутаносибан аз ҷониби қайсар ё Антиохус ба ӯ дода мешавад, дӯст медорад. Филипп аспҳоро дӯст медорад, ва яке аз Филиппҳо аз Мақдун буд, ки дар салтанати Искандари Мақдунӣ нақши марказӣ ва бунёдӣ дошт.

Ин ватани ӯ, салтанате буд, ки онро аз падараш, Филиппи II, ба мерос гирифта буд, ва такягоҳи ибтидоии империяи азими ӯ маҳсуб меёфт. Македония, ки дар қисми шимолии Юнон ҷойгир буд, ҳамчун маркази сиёсӣ ва низомӣ фарқ мекард; он ҷо Александр таваллуд ёфт (дар Пелла, соли 356 то милод) ва ба воя расид, ва ҳамон сарзамин захираҳои аввалия, қувваи инсонӣ ва сохтори ташкилии ибтидоиро фароҳам овард, ки фатҳҳои ӯро неру мебахшиданд. Ба маънои аслӣ, Македония ҳастаии салтанати Александр буд — нуқтаи оғози он, муҳаррики низомии он ва минтақае, ки ҳувияти ӯро ҳамчун подшоҳи мақдунӣ устувор нигоҳ медошт, ҳатто ҳангоме ки империяи ӯ хеле фаротар аз марзҳои он густариш меёфт.

Македон минтақаву ноҳияи шимолии салтанати чаҳорқисмаи Искандарро ифода мекунад. Аз ин рӯ, яке Филипп тетрарх аст, яъне «қисми чаҳорум», ва Филиппи дигар «як-чорум» аз чор боди империяи собиқи Искандар мебошад.

Ҳирод рамзи касест, ки аҳдро рад мекунад. Эсов, насабе ки ба Ҳирод мерасад, ҳаққи нахустзодаи худро рад кард. Ҳанӯз дар ибтидои таърихи қавме, ки барои аҳд баргузида шуда буд, Эсов ба рамзи онҳое табдил меёбад, ки аҳдеро рад мекунанд, ки Масеҳ барои тасдиқи он мурд. Маҳз дар он лаҳзае ки Худо мехост қавми баргузидаи аҳдии Худро ба дувоздаҳ сибт густариш диҳад, Эсов исён кард. Дар поёни Исроили қадим, ҳангоме ки назди салиб яҳудиён иддао карданд, ки «ҷуз Қайсар подшоҳи дигаре надорем», миллати яҳуд дар анҷом ба ҳамон рамзе табдил ёфт, ки дар оғоз Эсов намунаи он гардида буд. Шаҷараи хонаводагии Ҳирод аз насаби Эсов ва яҳудиён таркиб ёфтааст, насабе ки дар оғоз бо як аҳдшикани исёнгар ва дар анҷом бо як қавми аҳдшикани исёнгар рамзгузорӣ шудааст.

Ҳиродуси Бузург он андозҳоро ҷорӣ кард, ки Юсуф ва Марямро ба Байт-Лаҳм оварданд, ва яке аз се писари ӯ — Ҳиродус Антипас, писари Ҳиродуси Бузург — дар айёми салиб ҳукмронӣ мекард. Давраи ҳаёти Масеҳ аз таваллуди Ӯ то марги Ӯ ба таври рамзӣ аз ҷониби хонадони Ҳиродус муаррифӣ мешавад; ба ин васила таърих ҳамчун замони ташрифи мардуми баргузида муайян мегардад, ташрифе ки яҳудиён, умуман, ҳаргиз онро надиданд.

Ҳиродуси Бузург дар вокуниш ба таваллуди Исо кӯдаконро кушт, ва ба ин васила таърихи таваллуди Мӯсоро такрор кард, ҳангоме ки Миср кӯдаконро мекушт. Қатли аввалини кӯдакон кӯшише буд барои куштани баргузидаи интизоршуда, ва қатли охирини кӯдакон боз ҳам кӯшише буд барои куштани баргузидаи интизоршуда. Он яксаду чиҳилу чаҳор ҳазор суруди Мӯсо ва Барраро месароянд, ва ба таври нубувватӣ «суруд» таҷрибаро ифода мекунад. Он яксаду чиҳилу чаҳор ҳазор дар даврае зиндагӣ мекунанд, ки таҷрибаҳои мувозӣ дорад. Яке аз он мувозиёт 22 январи соли 1973, бо ҳукми Суди Олӣ, ки исқоти ҳамлро дар ИМА иҷозат дод, фаро расид. Дар чиҳилу нуҳ соли баъдӣ, тахминан 66 миллион номзади эҳтимолӣ барои он ки дар шумори он яксаду чиҳилу чаҳор ҳазор бошанд, тавассути исқоти ҳамле, ки аз ҷониби ҳукумати федералӣ иҷозат дода шуда буд, кушта шуданд.

Қувват қудрати ҳарбиро рамз мекунад:

> Ва ҳайвоне ки ман дидам, монанди паланг буд, ва пойҳояш мисли пойҳои хирс, ва даҳонаш мисли даҳони шер; ва аждаҳо қудрати худ, ва тахти худ, ва ихтиёри бузургро ба вай дод. Ваҳй 13:2.

Аждаҳо, ки Руми бутпараст буд, ба папагӣ се чиз дод, яъне «қуввати худро, ва тахти худро, ва ихтиёри бузургро». Дар ояти дувоздаҳум Иёлоти Муттаҳидаи Амрико, ҳайвони заминӣ, ҳамчун он нишон дода мешавад, ки тамоми «қувват»-и ҳайвонеро, ки пеш аз вай аст, ба кор мебарад. Аммо калимаи «қувват» дар ояти дуюм аз ҷиҳати юнонӣ бо калимае, ки дар ояти дувоздаҳум «қувват» тарҷума шудааст, дигар аст. Дар ояти дуюм «қувват» G1722 аст: маънояш дар рӯ ба рӯи (ба маънои ҳақиқӣ ё маҷозӣ): дар ҳузури (дар пеши назари) мебошад.

Калимаи «қудрат» дар ояти дувоздаҳум як калимаи дигари юнонӣ аст.

> Ва ӯ тамоми қудрати ҳайвони аввалро дар ҳузури вай ба амал меоварад, ва аҳли замин ва сокинони онро водор месозад, ки ба ҳайвони аввал саҷда кунанд, ки захми марговараш шифо ёфта буд. Ваҳй 13:12.

Калимаи «қудрат» G1832 дар ин ҷо чунин маъно дорад: (ба маънои қобилият); имтиёз, яъне нуфузи вогузоршуда: ҳокимият, салоҳияти қазоӣ, озодӣ, қудрат, ҳақ, нерӯ. Калимаи «қудрат» дар ояти дувоздаҳум муайян мекунад, ки ҳайвони заминӣ ҳамон ҳокимияти вогузоршудаи ҳайвони баҳрӣ мебошад — ИМА намояндаи ваколатдори ҳайвони баҳрӣ аст. ИМА тамоми ҳокимияти вогузоршудаи ҳайвони аввалро ба амал мебарорад. Дар ояти дуюм Руми бутпараст се чизро ба папагӣ дод. Кловис қудрати ҳарбӣ ва иқтисодии худро дар соли 496 дар Ҷанги Толбиак ба папагӣ дод. Константин «тахт»-и империяро дар соли 330 вогузошт, ва Юстиниан дар соли 533 бо фармоне папаро ҳамчун ислоҳкунандаи бидъаткорон ва сари калисоҳо муайян кард. Кловис дар соли 496 намунаи пешгӯёнаи Рейган дар соли 1989 мебошад. Рейган намунаи Трамп мебошад.

Мувофиқи гуфтаи Григорийи Турӣ (ки тақрибан як аср баъд менавишт), Кловис ҷангро мебохт ва дар ноумедӣ барои мадад ба Худои католикӣ муроҷиат кард. Ҳамсараш Клотилда маликадухтари бургундии католикӣ буд, ки ӯро пайваста ба тарки бутпарастӣ ва пазируфтани имони католикӣ ташвиқ мекард. Кловис назр кард, ки агар пирӯз шавад, католикиятро хоҳад пазируфт. Ҷараёни ҷанг — хоҳ бо мудохилаи илоҳӣ ва хоҳ бо тадбири низомӣ — дигар шуд, ва Кловис аламанниёнро шикаст дода, подшоҳи онҳоро кушт ва нерӯҳои онҳоро пароканда сохт. Содиқ ба назри худ, ӯ ба католикият гаравид ва таъмид гирифт; ба таври суннатӣ ин рӯйдод ба Рӯзи Мавлуди соли 496 дар Реймс аз ҷониби усқуф Ремигий (St. Remi) нисбат дода мешавад.

Дин қабул кардани ӯ нуқтаи гардише гардид ва Кловисро дар миёни ҳокимони германӣ аввалин подшоҳи католикӣ сохт (бар хилофи вестготҳо ё остготҳои масеҳии арианӣ). Ин франкҳоро бо Калисои Рум ҳамоҳанг сохт ва барои ӯ дастгирии аҳолии галло-румӣ ва папагиро ба даст овард. Таъмиди Кловис аксар вақт ҳамчун «таваллуди Фаронса» ба ҳайси як миллати католикӣ ба таври рамзӣ арзёбӣ мешавад, ки онро аз дигар подшоҳигариҳои барбарӣ, ки ба арианизм ё бутпарастӣ пойбанд буданд, фарқ менамуд. Аз ҳамин сабаб, католикӣ Фаронсаеро «нахустзодаи Калисои католикӣ» ва инчунин «духтари бузургтарини Калисои католикӣ» меномад.

Ҳангоме ки Кловис дар соли 496 нахустин қудрати вакилии папагӣ гардид, ӯ намунаи пешакии Рейган буд, ки дар соли 1989 қудрати вакилӣ гардид. Дар таърихи Рейган ва поп Жан Поли II барои мақсади сарнагун сохтани подшоҳи ҷануб иттиҳоди махфие ташкил шуд. Аз соли 1798 то қонуни якшанбе фоҳишаи Тир пинҳон аст, ва ӯ ҳамон фоҳишаи айнан якест, ки решаҳои худро то ба Мақдун, салтанати шимолитарин, мерасонад. Ӯ подшоҳи шимол аст, ба таври нубувватӣ пинҳон, вале ҳамоно даъвои маъсумиятнопазирӣ дорад.

Поп инчунин «онҳоеро, ки аҳдро тарк мекунанд», ифода менамояд, ки ҳарчанд дар тӯли се ҷанги намояндагӣ ба таври нубувватӣ пинҳон будаанд, дар ниҳоят дар таърихи Ҷанги Паниум ба назар хоҳанд омад. Дар гузариш аз Руми Императорӣ ба Руми папавӣ, Дониёл нишон медиҳад, ки кай Руми бутпараст ба поёни замони худ ҳамчун салтанати чоруми нубуввати Китоби Муқаддас наздик мешуд.

> Зеро киштиҳои Киттим бар зидди ӯ хоҳанд омад; бинобар ин ӯ маҳзун хоҳад шуд, ва баргашта, бар зидди аҳди муқаддас хашм хоҳад гирифт; ҳамчунин амал хоҳад кард; ӯ ҳатто боз баргашта, бо онҳое ки аҳди муқаддасро тарк мекунанд, ҳамфикр хоҳад шуд. Дониёл 11:30.

Дар ояти «онҳое ки аҳди муқаддасро тарк мекунанд» калисои католикӣ дар назар аст. Онҳое ки аҳди муқаддасро тарк мекунанд, ҳамон калисои созишкори Перғомоси Юҳаннои Ваҳйнавис мебошанд, ки мувофиқи гуфтаи Павлус пеш аз он ки марди гуноҳ ошкор гардад, аз имон рӯй мегардонданд. Католисизм онҳоест, ки аҳдро тарк кардаанд, чунон ки инро ҳамлае, ки бар зидди Каломи Худо оварда шуд, нишон медиҳад, ва инчунин шанбеи рӯзи ҳафтумро, ки ҳар дуи онҳо аз замони Константин ба ин сӯ зери ҳамлаҳои пайдарпай қарор гирифтанд. Дар ибтидои боби ёздаҳум низ ба «аҳд» ишора шудааст.

> Ва дили ҳар дуи ин подшоҳон бар бадӣ хоҳад буд, ва бар як дастархон дурӯғ хоҳанд гуфт; аммо он комёб нахоҳад шуд, зеро ки анҷом ҳанӯз барои вақти муқарраршуда аст. Сипас ӯ бо сарвати бисёр ба замини худ боз хоҳад гашт; ва дилаш бар зидди аҳди муқаддас хоҳад буд; ва амалҳо хоҳад кард, ва ба замини худ боз хоҳад гашт. Дар вақти муқарраршуда ӯ боз хоҳад гашт ва сӯи ҷануб хоҳад омад; аммо он мисли пешина ё мисли баъдина нахоҳад буд. Дониёл 11:27–29.

Дар ин оятҳо «ӯ» ба замини худ бармегардад, ва сипас баъдтар боз ба замини худ бармегардад. Ин ду бозгашт ду ғалабаро ифода мекунанд, ки баъдан бо як «бозгашти» зафармандона ба шаҳри Рум пайравӣ шуданд. Аввалин ғалаба Ҷанги Актиум дар соли 31 то милод бар зидди Антоний ва Клеопатра буд, ва дуюмин пас аз харобии Ерусалим дар соли 70 мелодӣ буд. «Вақти муқарраршуда» дар ин оятҳо соли 330 аст, ки анҷоми «вақт»-и нубувватии ояти бисту чорро муайян мекунад, ки ба сесаду шаст сол баробар аст.

Он ду подшоҳе, ки бар сари як суфра дурӯғ мегӯянд, ин корро пеш аз «вақти муқарраршуда» мекунанд, «зеро ки анҷом ҳанӯз дар вақти муқарраршуда хоҳад буд». Саволе, ки бояд баррасӣ шавад, ин аст: оят чӣ маъно дорад, вақте мегӯяд: «Пас ӯ бо дороии бузург ба замини худ хоҳад баргашт?» Оё маънои он ин аст, ки дар вақти муқарраршуда, пас ӯ хоҳад баргашт; ё маънои он ин аст, ки ҳамин ки он ду нафар бар сари суфра дурӯғ мегӯянд, пас ӯ хоҳад баргашт, ва бинобар ин, бозгашт пеш аз вақти муқарраршуда аст.

Уриёҳ Смит ин ду бозгаштро солҳои 31 то милод ва 70 пас аз милод муайян мекунад, ки ин таърихи пеш аз соли 330-ро ифода менамояд, ки он вақти муқарраршуда аст. Смит ҳамчунин қайд мекунад, ки «бозгашт»-и ояти бисту нӯҳум баъд аз соли 330 мебошад ва он муваффақ нест, чунон ки бозгаштҳои пас аз ҷангҳои Аксиум ва Ерусалим муваффақ буданд. Маънои ин он аст, ки пеш аз вақти муқарраршуда маҷлисе ҳаст, ки дар он дурӯғ гуфта мешавад, ва пас аз он яке аз он ду подшоҳе, ки дурӯғ мегуфтанд, бо сарватҳои бузург бозмегардад, сипас бар аҳди муқаддас муқовимат мекунад, корҳои бузург анҷом медиҳад ва дар соли 330, ки вақти муқарраршуда аст, бозмегардад.

Пас ӯ ба ҷануб ҳамла мекунад, аммо ин ба Ҷанги Аксиум ё ба вайроншавии Ерусалим монанд нахоҳад буд. Таърихи соли 70 милодӣ дар ин оятҳо анҷоми халқи баргузидаи аҳдии Худоро тасвир мекунад, ки дар ин порча бо ибораи «аҳди муқаддас» намояндагӣ шудааст. Дар ояти сиюм Руми бутпараст бо онҳое иртибот дорад, ки аҳди муқаддасро тарк мекунанд. Соли 70 милодӣ анҷоми комили Исроили қадимаи айнӣ ҳамчун халқи аҳдии Худо буд, ва ояти сиюм таърихеро муайян мекунад, ки чор садсола пас аз соли 70 милодӣ воқеъ мегардад. Онҳое ки дар таърихи дар ояти сиюм намояндагишуда аҳдро тарк мекунанд, ҳамонҳоянд, ки аҳдеро, ки миёни Худо ва халқи масеҳии Ӯ баста шудааст, тарк кардаанд. Руми папавӣ ҳамон калисоест, ки дар ояти сиюм ҳамчун онҳое намояндагӣ шудааст, ки аҳди муқаддасро тарк мекунанд.

> Зеро киштиҳои Киттим бар зидди ӯ хоҳанд омад; бинобар ин ӯ ғамгин хоҳад шуд, ва бозгашта, бар аҳди муқаддас хашм хоҳад гирифт; ва чунин хоҳад кард: ӯ ҳатто боз хоҳад гашт, ва бо онҳое ки аҳди муқаддасро тарк мекунанд, ҳамфикр хоҳад шуд. Дониёл 11:30.

Ояти бисту нӯҳум моро ба соли 330 меорад, ки он замони муқарраршуда буд, ки бо кӯчонидани шаҳри пойтахт аз ҷониби Константин ба Константинопол ба иҷро расид. Дар он аломати роҳ, Рими бутпараст ба ҷанги ҷанубӣ кашида мешуд, ки, чунон ки дар Актий ва Ерусалим шуда буд, муваффақ намегардид. Сипас, дар ояти сиюм, Рими бутпараст аз ҷониби Генсерик ҳамла мебинад, ки ҷанги баҳрии худро аз Киттим оғоз кард, ки имрӯз ҳамчун Карфаген шинохта мешавад. Ин ҷанг алайҳи Рими бутпараст ҳамчунин ҳамчун карнаи дуюм аз ҳафт карна дар китоби Ваҳй тасвир шудааст. Чаҳор карнаи аввали он қудратҳои карна Рими Ғарбиро то соли 476 ба анҷом расониданд. Аз миёни он чаҳор карнаи аввал, карнаи дуюм, ки ҳамон киштиҳои Киттим аст, аз ҳама шадидтар буд, зеро Генсерик назорати баҳрҳоро ба даст гирифт ва сарвати Империя хушк шуд.

Ҳангоми бо киштиҳои Киттим рӯ ба рӯ шудан ва андӯҳгин гардидан, ӯ бар зидди аҳди муқаддас хашм мегирад. Ин дар таърихе, ки ба сӯи қудратёбии папагӣ дар соли 538 мебурд, ба воситаи ҷанг алайҳи Каломи Худо ба иҷро расид. Пас аз он ӯ бозмегардад ва бо «онҳое ки аҳди муқаддасро тарк мекунанд» ҳамфикрӣ мекунад. Ин ҳамкории миёни Руми бутпараст ва Руми папагӣ дар соли 533 бо фармони Юстиниён ба иҷро расид. Ояти баъдӣ, яъне ояти сию як, сипас идома медиҳад, ки чӣ гуна Руми бутпараст «андӯҳгин» шуд. Дар 2 Таслӯникиён, Павлус таълим медиҳад, ки Руми бутпараст папагиро аз ба даст гирифтани ҳокимият дар соли 538 «бозмедошт». Баъд аз он ки ӯ аз ҳамлае аз баҳрҳо, ки иқтисодиёти подшоҳиро вайрон мекунад, андӯҳгин мегардад, бар зидди аҳди муқаддас хашм мегирад, сипас бо онҳое ки аҳдро тарк мекунанд, ҳамфикрӣ мекунад. Дар оятҳои баъдӣ, «қувваҳо», ки рамзи қудрате мебошанд, ки дар соли 496 аз ҷониби Кловис ба папагӣ дода шуд, бармехезанд ва онҳо муқаддасгоҳи қудратро нопок месозанд, ки дар таърих шаҳри Румро ифода мекард; ва он гоҳ Руми бутпараст дини бутпарастиро (ҳамешагӣ)-ро аз қаламрав бартараф мекунад ва онро бо католикизм иваз менамояд, ва сипас онҳо дар соли 538 папагиро бар тахт менишонанд.

Вақте ки папагӣ дар соли 538 қудратманд гардонида шуд, он ҳам шоҳиди нубувватӣ ва ҳам шоҳиди таърихиро фароҳам овард, ки дар оятҳое, ки мо баррасӣ мекунем, тасвир ёфтаанд. Соли 538 ба воситаи соли 31 то м. ва Ҷанги Аксиум пешнамун аст. Дар боби ҳаштуми Дониёл, ояти нӯҳум, Руми бутпараст барои ба даст гирифтани тахти замин се монеаи ҷуғрофиро мағлуб мекард. Аввал Сурия дар шарқ буд, сипас Яҳудо ва Уршалим, ва баъд Миср дар Ҷанги Аксиум. Руми папагӣ низ мебоист се шохро бардошта дур кунад, ки саввуми онҳо готҳо буданд, ки дар соли 538 аз шаҳри Рум ронда шуданд. Руми бутпараст ва Руми папагӣ ду шоҳид фароҳам меоранд, ки муайян месозанд, ки Ҷанги Аксиум бо соли 538 мутобиқат дорад, ва соли 538 қонуни якшанберо дар Иёлоти Муттаҳида тасвир мекунад, вақте ки Руми муосир бо ҳокимияти комил то баста шудани давраи имтиёз ҳукмронӣ мекунад.

Мо баррасии умумии оятҳои бисту ҳафт то сию якро ба анҷом расондем.

Дар мақолаи оянда мо диққати худро ба ин оятҳо равона хоҳем кард ва кори мутобиқ сохтани ин порчаро бо таърихи оятҳои ёздаҳ то понздаҳ оғоз хоҳем намуд.

Back to Articles