Article

# Илёс — рақами даҳ

1856

Author

Jeff Pippenger

Published

October 13, 2023

Formats

PDF
Word
Song MP3

Ҳаракати Миллеритҳо дар Ишаъё, боби ҳафтум, тавассути як пешгӯии шасту панҷсола муаррифӣ шудааст, ки дар соли 742 то милод оғоз ёфт. Он шасту панҷ соле, ки дар таърихи Ишаъё ба вуқӯъ пайваст, шасту панҷ соли аз 1798 то 1863-ро ифода мекунад. Алфа ва Омега ҳамеша анҷомро ҳамроҳ бо оғоз тасвир мекунанд. Пешгӯии шасту панҷсола лаънати «ҳафт бор»-ро бар зидди подшоҳии шимолӣ ва подшоҳии ҷанубии Исроил муайян месозад. Нахустин «ҳафт бор» бар зидди подшоҳии шимолӣ дар соли 723 то милод оғоз ёфт, яъне нуздаҳ сол пас аз он ки Ишаъё пешгӯиро ба подшоҳ Оҳоз пешниҳод намуд. Охирин «ҳафт бор» бар зидди подшоҳии ҷанубӣ дар поёни он шасту панҷ сол, дар соли 677 то милод, оғоз ёфт.

Лаънати аввали «ҳафт маротиба» бар Эфроим дар соли 1798 ба анҷом расид; ин ҳамон вақти охир буд, ки дар он рӯъёи дарёи Улайи бобҳои ҳаштум ва нуҳуми Дониёл кушода гардид. Ин ба таври набавӣ ҳам расидани паёми фариштаи аввал ва ҳам оғози набавии ҳаракати Миллериро нишон дод. Лаънати охирини «ҳафт маротиба» бар Яҳудо дар соли 1844 ба анҷом расид, ки он расидани паёми фариштаи сеюм буд. Нуздаҳ сол баъд, дар соли 1863, шасту панҷ соле, ки дар оғози пешгӯӣ ифода ёфта буд, анҷоми ҳаракати Миллерӣ ва оғози калисои Адвентистони рӯзи ҳафтуми Лоудикияро нишон дод. Ҳафт сол пеш аз соли 1863, яъне дар соли 1856, Ҷеймс Уайт ба муайян кардан оғоз намуд, ки ҳаракати Миллерӣ дигар калисои Филаделфия набуда, ба калисои Лоудикия табдил ёфтааст. Набераи ӯ, ҳангоми навиштани тарҷумаи ҳоли Эллен Уайт, дар бораи таърихи соли 1856 ва паёми Лоудикия менависад.

## «Паёми Лаодиқия»

> Адвентистони шанберо нигоҳдоранда чунин мавқеъро ишғол карда буданд, ки паёмҳо ба ҳафт калисо дар Ваҳй 2 ва 3 таҷрибаи калисои масеҳиро дар тӯли асрҳо тасвир менамоянд. Хулосаи онҳо ин буд, ки паёми ба калисои Лоадикия додашуда ба онҳое татбиқ мешавад, ки онҳо акнун онҳоро адвентистони номӣ меномиданд, яъне ба онҳое ки шанбеи рӯзи ҳафтумро напазируфта буданд. Дар як мақолаи кӯтоҳи таҳрирӣ дар «Review» аз 9 октябр, Ҷеймс Уайт чанд саволи андешабарангезро ба миён гузошт, ки онҳоро бо чунин изҳорот оғоз намуд:

> «Ин савол дубора ба миён омаданро оғоз мекунад: “Посбон, аз шаб чӣ хабар?” Айни ҳол фақат барои чанд савол ҷой ҳаст, ки барои ҷалб кардани таваҷҷуҳ ба мавзӯе, ки ба он тааллуқ доранд, пешниҳод мешаванд. Мо умед дорем, ки ба зудӣ ҷавоби комил дода хоҳад шуд.—Review and Herald, 9 октябри 1856.»

> «Аз ёздаҳ саволе ки ӯ матраҳ кард, саволи шашум буд, ки дақиқан ба аҳли Лӯдқия равона шуда буд.**

> «6. Оё ҳолати Лоодикиён (гарм ҳам нестанд ва сард ҳам нестанд, балки нимгарм ҳастанд) ба таври муносиб вазъи ҷамоати онҳоеро, ки паёми фариштаи сеюмро эътироф мекунанд, тасвир намекунад? — Ҳамон ҷо.

> «Саволи охирин моҳияти масъаларо ошкор месозад:»

> «11. Агар ин ҳолати мо ҳамчун як халқ бошад, оё мо ягон асоси воқеӣ дорем, ки ба илтифоти Худо умед бандем, магар он ки ба “панди” Шоҳиди Ҳақиқӣ гӯш фаро диҳем? Ман ба ту маслиҳат медиҳам, ки аз Ман тиллои дар оташ озмудашударо бихар, то сарватманд гардӣ; ва либоси сафед, то пӯшида шавӣ, ва нанги урёнии ту зоҳир нашавад; ва чашмонатро бо сурма тадҳин намо, то бубинӣ. Ҳар киро Ман дӯст медорам, сарзаниш ва ҷазо медиҳам; пас, ғайратманд бош ва тавба намо. Инак, Ман бар дар истода, тақ-тақ мекунам: агар касе овози Маро бишнавад ва дарро боз кунад, назди ӯ дармеоям ва бо ӯ таом хоҳам хӯрд, ва ӯ бо Ман. Ба ҳар кӣ ғолиб ояд, ато хоҳам кард, ки бо Ман бар тахти Ман бинишинад, чунон ки Ман низ ғолиб омадам ва бо Падари Худ бар тахти Ӯ нишастам. Ваҳй 3:18–21.—Ҳамон ҷо.»

> «Равшан аст, ки ҳақиқати ин масъала танҳо акнун бар зеҳни Ҷеймс Уайт тулӯъ мекард. Шумораи навбатии Review таҳти ҳамин унвон шарҳи ҳафтсутунии ҳафт калисоро дар бар дошт. Дар суханони ифтитоҳии худ ӯ изҳор намуд:

> «Мо бояд бо баъзе тафсиргарони муосир мувофиқат кунем, ки ин ҳафт калисо бояд ҳамчун намояндаи ҳафт ҳолати калисои масеҳӣ, дар ҳафт давраи замон, ки тамоми давраи аҳди масеҳиро фаро мегиранд, фаҳмида шаванд.—Ҳамон ҷо, 16 октябри 1856.

> «Сипас вай пешгӯиро бардошта, ҳар як калисоро ҷудогона баррасӣ намуд. Чун ба калисои ҳафтум, яъне Лаодикия, расид, чунин эълон кард:

> «То чӣ андоза барои мо, ҳамчун қавме, ин тавсифи ғамангези ин калисо фурӯтанкунанда аст. Ва оё ин тавсифи даҳшатнок тасвири бисёр комили ҳолати имрӯзаи мо нест? Ҳаст; ва кӯшиш кардан барои гурехтан аз қувваи ин шаҳодати тафтишкунандаи ба калисои Лаодикия равонашуда ҳеҷ фоидае нахоҳад дошт. Худованд ба мо мадад фармояд, то онро қабул кунем ва аз он манфиат бардорем.—Ҳамон ҷо»

> «Пас аз он ки ӯ ду сутунро ба калисои Лаодиқия бахшид, суханони хотимавии ӯ даъвати пурзӯреро ифода мекарданд:

> «Эй бародарони азиз, мо бояд бар ҷаҳон, бар ҷисм ва бар иблис ғолиб оем, вагарна дар Малакути Худо насибе нахоҳем дошт.... Фавран ба ин кор даст занед ва бо имон ваъдаҳои пурфайзеро, ки ба лоудикиёни тавбакунанда дода шудаанд, аз они худ донед. Ба исми Худованд бархезед, ва бигзор нури шумо барои ҷалоли номи мубораки Ӯ бидурахшад.—Ҳамон ҷо.

> «Вокуниш аз саҳро ҳайратангез ва пуриқтидор буд. Г. В. Ҳолт аз иёлати Огайо 20 октябр навишт:»

> «Бале, ман боварӣ дорам, ки мо, ки дар паёми сеюм бо аҳкоми Худо ва имони Исо ҳастем, ҳамон калисое ҳастем, ки ин суханон ба он муроҷиат мекунанд; ва мо наметавонем барои дархости тиллои озмудашуда ва либоси сафед, ва сурмаи чашм, то бубинем, хеле барвақт бошем.—Ҳамон ҷо, 6 ноябри соли 1856.

> «Аз самти Шимолу Шарқ садои наве оид ба ин мавзӯъ шунида шуд — садои Стефан Н. Ҳаскелл аз Принстон, Массачусетс. Ӯ ҳамчун адвентисти рӯзи аввал дар синни 20-солагӣ ба мавъиза оғоз карда буд; акнун, пас аз се сол, ӯ дар паёми фариштаи сеюм буд. Ӯ, ки муҳассили амиқи Китоби Муқаддас буд, пас аз он ки мақолаи кӯтоҳи ибтидоии таҳририи Уайтро, ки ин масъалаи ҳафт калисоро муаррифӣ мекард, дид, ихтиёр кард барои Review мақолаи муфассале бинависад:»

> «Мавзӯи зикршуда чанд моҳи охир барои ман мояи таваҷҷуҳи амиқ будааст.... Ман муддате аст, ки ба ин бовар оварда шудаам, ки паём ба лӯдисиён ба мо тааллуқ дорад; яъне, ба онҳое ки ба паёми фариштаи сеюм имон доранд, бар асоси сабабҳои бисёре, ки ман онҳоро дуруст меҳисобам. Ман дутои онҳоро зикр хоҳам кард.—Ҳамон ҷо.»

> «Ӯ ин корро анҷом медиҳад ва ду сутунро ба хулосаҳои худ ихтисос медиҳад. Дар анҷом ӯ эълон кард:

> «Назарияи паёми фариштаи сеюм ҳаргиз, ҳаргиз моро наҷот нахоҳад дод, бе либоси арӯсӣ, ки адолати муқаддасон аст. Мо бояд дар тарси Худованд қуддусиятро ба камол расонем.—Ҳамон ҷо.

> «Ҳангоме ки Ҷеймс Уайт мақолаҳои таҳририи худро дар бораи паём ба калисои Лаодикия идома медод, мафҳумҳое, ки адвентистони нигоҳдорандаи шанбе акнун дар Review мехонданд, ҳайратовар буданд, вале ҳангоми баррасии андешамандона ва бо дуо дида мешуд, ки онҳо қобили татбиқанд. Номаҳо ба муҳаррир мувофиқати нисбатан умумиро нишон медоданд ва далолат мекарданд, ки бедорӣ дар ҷараён буд. Он ки ин паёми такондиҳанда ҳосили ҳаяҷон набуд, бо мақолаи аввали Testimony No. 3, ки дар моҳи апрели соли 1857 бо унвони Be Zealous and Repent ба табъ расид, тасдиқ мегардид. Он бо ин суханон оғоз мешавад: «Худованд дар рӯъё ба ман баъзе чизҳоро дар бораи калисо дар ҳолати кунунии гарммезоҷии он нишон дод, ки онҳоро ба шумо баён хоҳам кард.»—1T, саҳ. 141. Дар ин ҷо Эллен Уайт он чиро пешниҳод намуд, ки ба вай дар бораи ҳамлаҳои Шайтон ба калисо тавассути шукуфоии заминӣ ва моликият нишон дода шуда буд.» Артур Уайт, Ellen G. White: The Early Years, volume 1, 342–344.

Ҳаракати миллерӣ ба таври нубувватӣ ҳамчун калисои Филаделфия оғоз ёфт, ва дар соли 1856 он ба калисои Лоудикия табдил шуд. Ҳафт сол баъд ин ҳаракат ба анҷом расид, ва калисои Адвентистони рӯзи ҳафтум ҳамчун калисои Лоудикия оғоз ёфт ва ҳамин гуна боқӣ хоҳад монд, то даме ки аз даҳони Худованд қай карда шавад. Ҳаракати яксаду чилу чор ҳазор аз оғили калисои Лоудикия берун омад, ҳамон тавре ки ҳаракати миллерӣ аз оғили калисои Сардис берун омада буд. Ҳаракати яксаду чилу чор ҳазор ба ҳаракати миллерӣ аз он ҷиҳат мувозӣ аст, ки ҳаракати аввал аз Филаделфия ба Лоудикия тағйир ёфт ва ҳаракати охирин аз Лоудикия ба Филаделфия тағйир меёбад. Нуқтаи гузариш аз Филаделфия ба Лоудикия дар таърихи миллерӣ ба таври мушаххас ҳамчун соли 1856 ишора шудааст, пас нуқтаи гузариш бояд дар ҳаракати охирин низ ишора шуда бошад, зеро Худо ҳеҷ гоҳ тағйир намеёбад. Нуқтаи гузариш дар Ваҳйи боби ёздаҳум бо ду набӣ, ки дар кӯчаҳо кушта мешаванд, муайян карда мешавад.

> Ва ҳангоме ки шаҳодати худро ба анҷом расонанд, он ҳайвоне ки аз вартаи беҳад мебарояд, ба зидди онҳо ҷанг хоҳад кард, ва бар онҳо ғолиб хоҳад омад, ва онҳоро хоҳад кушт. Ва ҷасадҳои мурдаи онҳо дар кӯчаи шаҳри бузург хоҳад монд, ки аз ҷиҳати рӯҳонӣ Садӯм ва Миср номида мешавад, он ҷое ки Худованди мо низ маслуб гардида буд. Ваҳй 11:7, 8.

Ҳаракати охирин мемурд, сипас бармехост ва баъд аз он ҳамчун байрақ зинда мешуд. Бо анҷом додани ин, он бо шохи ҷумҳурихоҳ ҳамоҳанг мегардид. Шохи ҷумҳурихоҳ барои ҳайвон сурате месозад, ва он ҳайвоне ки вай сурати онро месозад, дар Ваҳй боби ҳабдаҳум зикр шудааст, ва он ҳайвон ҳамчун сари панҷум шинохта мешавад, ки ҷароҳати марговар гирифта буд ва ҳамчун сари ҳаштум зинда мешуд. Он ҳамчун ҳаштумин, ки аз ҳафт буд, зинда мешуд.

> Ва он ҳайвоне ки буд, ва нест, ҳамон худ ҳаштумин аст, ва аз ҷумлаи он ҳафт аст, ва ба ҳалокат меравад. Ваҳй 17:11.

Шохи ҷумҳурихоҳ сурати он ҳайвонро ба вуҷуд меовард, ва бинобар ин кушта мешуд ва сипас эҳё мегардид. Вақте ки он эҳё мегардид, сари ҳаштум мешуд, ки аз миёни ҳафт сари пешин буд. Шохи протестантӣ бар ҳамон ҳайвони заминӣ савор аст, ки шохи ҷумҳурихоҳ бар он савор аст, ва лозим меояд, ки ҳамон динамикаи набувватиро доро бошад. Гузариш аз Филаделфия ба Лоудикия дар ҳаракати Миллерӣ пешнамудаи гузариш аз Лоудикия ба Филаделфия дар ҳаракати охирин мебошад.

Вақте ки ҳаракати охирин 18 июли соли 2020 захми марговар гирифт, он ҳамчун Лоадикия мурд. Вақте ки он, чунон ки дар Ваҳйи боби ёздаҳ тасвир шудааст, ба Филоделфия гузашт, калисои ҳаштумро ифода мекард, яъне аз миёни ҳафт. Марг дар соли 2020 бо шохи ҷумҳурихоҳ мувозӣ буд, зеро аз замони анҷом дар соли 1989 шаш президент вуҷуд дошт. Президенти шашум захми марговар гирифт, ки дар соли 2024 шифо хоҳад ёфт. Он сар пас аз он, аз замони анҷом дар соли 1989, сари ҳаштуми Иёлоти Муттаҳида хоҳад буд, ва он аз миёни ҳафт хоҳад буд. Ҳар ду шох шашум буданд, ки ҳаштум мешаванд. Ин ҳақиқат қисми бузурге аз паёми Ваҳйи Исои Масеҳ аст, ки каме пеш аз баста шудани давраи имтиёз кушода мешавад.

Аз ҳамин сабаб, муҳим аст, ки дар бораи таърихи миллериён, ки таърихи ҳозираи моро намунасозӣ мекунад, равшанӣ дошта бошем. Хоҳар Уайт дар соли 1856 татбиқи Яъқуб Уайтро нисбат ба Лаодикия бар ин ҳаракат тасдиқ намуд, бинобар ин, ин татбиқ аз мантиқи инсонӣ барнаомадааст. Ҳафт сол пеш аз он ки калисои Адвентистони Рӯзи Ҳафтум ба таври қонунӣ бо шохи ҷумҳурихоҳ пайваст гардад, он ба василаи илҳом ҳамчун калисои Лаодикия шинохта шуда буд. Ин маъно дорад, ки дар тамоми таърихи калисои Адвентистони Рӯзи Ҳафтум ҳеҷ як рӯз вуҷуд надоштааст, ки он ғайр аз бараҳна, камбағал, кӯр, бадбахт ва мискин бошад. Ин воқеияти нубувватӣ замина ва асосро барои шинохтани чор зиштии рӯ ба афзоиши боби ҳаштуми китоби Ҳизқиёл ҳамчун чор насли Адвентизм фароҳам меоварад.

Вақте ки таърихи миллерӣ аз рӯйи сохтори шасту панҷ соли Ишаъё боби ҳафт баррасӣ карда мешавад, бояд эътироф гардад, ки пешгӯии ҳафт замон он чатри нубувватист, ки тамоми таърихи ҳаракати миллериро фаро мегирад. Дар соли 1856, паёми ба калисои Лаодикия додашуда барои адвентизми миллерӣ ҳақиқати ҳозира гардид. Он ки паёми Лаодикияро пешкаш мекунад, на Яъқуб ё Эллен Уайт буд, балки Шоҳиди Амин ва Ҳақиқӣ.

> Ва ба фариштаи калисои Лоудикиён бинавис: Ин чизҳоро Омин, Шоҳиди амин ва ҳақ, ибтидои офариниши Худо, мегӯяд: Аъмоли туро медонам, ки на сард ҳастӣ ва на гарм; кош сард мебудӣ ё гарм. Пас, азбаски ту нимгарм ҳастӣ, ва на сардӣ ва на гарм, туро аз даҳони Худ қай хоҳам кард. Зеро мегӯӣ: «Ман сарватмандам ва дороӣ афзудаам ва ба ҳеҷ чиз эҳтиёҷ надорам»; ва намедонӣ, ки ту бадбахт ва мискин ва фақир ва кӯр ва урён ҳастӣ. Ба ту маслиҳат медиҳам, ки аз Ман тиллои дар оташ озмудашударо бихарӣ, то сарватманд гардӣ; ва либоси сафед, то пӯшида шавӣ ва шармандагии урёнии ту зоҳир нашавад; ва чашмонатро бо сурма тадҳин кун, то бубинӣ. Ҳар киро Ман дӯст медорам, сарзаниш ва ҷазо медиҳам; пас, ғайрат намо ва тавба кун. Инак, Ман бар дар истода, тақ-тақ мекунам; агар касе овози Маро бишнавад ва дарро бикшояд, назди ӯ хоҳам даромад ва бо ӯ шом хоҳам хӯрд, ва ӯ бо Ман. Касеро ки ғолиб ояд, ба ӯ ато хоҳам кард, ки бо Ман бар тахти Ман биншинад, чунон ки Ман низ ғолиб омадам ва бо Падари Худ бар тахти Ӯ нишастам. Ҳар кӣ гӯш дорад, бишнавад, ки Рӯҳ ба калисоҳо чӣ мегӯяд. Ваҳй 3:14–22.

Шоҳиди Ҳақиқӣ муайян месозад, ки агар касе овози Ӯро «шунавад», Ӯ дохил шуда, «бо вай шом хоҳад хӯрд». Агар Лоадиқия дарро бикшояд, Масеҳ дохил шуда, бо онҳо шом хоҳад хӯрд. Агар ба Масеҳ иҷоза дода шавад, ки ворид гардад, Ӯ паёме меоварад, зеро рамзшиносии хӯрок хӯрдан қабули як паёмро ифода мекунад. Ин паёмро метавон ба таври умумӣ танҳо ҳамчун паёми Лоадиқия тавсиф кард, аммо чунин баррасӣ нисбат ба он чи паёме, ки Ӯ пешниҳод мекунад, ифода менамояд, сатҳӣ аст. Дар соли 1856, Ҳайрам Эдсон силсилаи ҳашт мақоларо пеш гузошт, ки дорои маълумоти нубувватӣ буданд ва фаҳмиши ҳамон аввалин «пешгӯии вақт»-ро, ки фариштагони Худо Вилям Миллерро ба шинохтан ва эълон кардани он роҳнамоӣ карда буданд, густариш медиҳанд. Дар он ҳашт мақола, Эдсон ба дурустӣ шасту панҷ соли Ишаъё 7-ро муайян мекунад.

Оғози кори Миллер кашфи «ҳафт замон» буд, ва ҳафт сол пеш аз он ки ҳаракате, ки ба номи хизмати ӯ хонда мешуд, ба анҷом расад, ваҳйи амиқтари ҳамон пешгӯӣ ба адвентизми миллерӣ пешниҳод гардид. Он дар ҳамон соле пешниҳод шуд, ки онҳоро аз ҷониби илҳом ҳамчун лодиқиён муайян карданд. Аз лиҳози пешгӯӣ, пас аз ду ҳазору панҷсаду бист рӯз, дар соли 1863, нахустин кашфи Миллер дар бораи вақти пешгӯишуда рад карда шуд. Паёми лодиқиёна барои ҳаракати адвентӣ дар соли 1856 расид, ва Худованд ҳашт бор бар дар кӯфт, бо ҳашт мақола, то бубинад, ки оё метавонад роҳе барои ворид шудан биёбад. Дар анҷоми ҳаракат, Шоҳиди Амин мехост бо қавми Худ ҳамсуфра гардад, бо он ки аз ҳамон аввалин паёми вақт аз оғози ҳаракат тановул намоянд. Қавми Ӯ аз хӯрдан сар боз заданд, ва ҳафт сол, ё ду ҳазору панҷсаду бист рӯзи пешгӯишуда баъдтар, қавми Ӯ он дареро бастанд, ки бо калиди Довуд, ки ба дасти Уилям Миллер супурда шуда буд, кушода гардида буд. Онҳо ба сӯи як пайғамбари куҳнаи сомарӣ баргаштанд, ки ба онҳо дурӯғро хӯронд ва сарнавишти онҳоро мӯҳр зад, то миёни хар ва шер бимиранд.

Соли 1856 шохи протестантӣ дар буҳрони водии рӯъё қарор дошт, зеро ҳар ҷо ки рӯъё нест, қавм ҳалок мешавад. Дар соли 1856 шохи ҷумҳурихоҳ низ дар буҳрон буд.

Соли 1856 идомаи низои хунинеро, ки бо номи «Канзаси Хунин» — ҷанги сарҳадии Канзасу Миссури — маъруф буд, нишон дод. Ин мубориза бар сари он буд, ки оё Канзас ба Иттиҳод ҳамчун иёлати озод дохил мешавад ё ҳамчун иёлати ғуломдор. Ин низоъ даргириҳои хушунатомези миёни муҳоҷирони ҷонибдори ғуломдорӣ ва зидди ғуломдориро дар бар мегирифт.

22 майи соли 1856 дар толори Сенати Иёлоти Муттаҳида низ ҳодисаи зӯроваронае рух дод, вақте ки конгрессмен Престон Брукс, тарафдори ғуломдорӣ аз Каролинаи Ҷанубӣ, сенатор Чарлз Самнери Массачусетсро бо асояш бераҳмона ҳамла кард. Самнер суханронии зидди ғуломдории худро бо унвони «Ҷиноят бар зидди Канзас» ироа карда буд, ки Бруксро сахт озурда буд. Ҳодисаи асозанӣ ташаннуҷҳои рӯзафзуни миёни Шимол ва Ҷанубро оид ба масъалаи ғуломдорӣ равшан нишон дод.

Соли 1856 Ҳизби ҷумҳурихоҳ ҳамчун вокуниш ба нооромии сиёсие, ки Қонуни Канзас–Небраска, қабулшуда дар соли 1854, ба вуҷуд оварда буд, таъсис ёфт; ҳамин қонун боиси афзоиши мухолифат ба паҳншавии ғуломдорӣ ба қаламравҳои нав гардид. Анҷумани нахустини миллии ҳизб дар Филаделфия баргузор шуд ва Ҷон С. Фремонт ҳамчун нахустин номзади онҳо ба мақоми президентӣ дар интихоботи соли 1856 интихоб гардид.

Қонуни Канзас–Небраска ҳудудҳои Канзас ва Небраскаро ташкил намуд ва ба сокинони он ҳудудҳо иҷоза дод, ки худашон муайян кунанд, оё дар дохили сарҳадҳои худ ғуломдориро иҷозат медиҳанд ё не. Ин мафҳум, ки бо номи «ҳокимияти халқӣ» маъруф аст, амалан Созиши Миссурии соли 1820-ро, ки ғуломдориро дар шимоли хатти 36°30′ дар Қаламрави Луизиана манъ карда буд, бекор намуд. Ин қонун ба масъалаи ғуломдорӣ дар ҳудудҳо таъсири амиқ расонд. Он танишҳои минтақавиро аз нав барангехт, зеро имкони онро боз кард, ки ғуломдорӣ метавонад ба минтақаҳое, мисли Канзас, ки қаблан замини озод шумурда мешуданд, густариш ёбад. Қабули Қонуни Канзас–Небраска боиси шитоби муҳоҷирати сокинони ҷонибдори ғуломдорӣ ва зидди ғуломдорӣ ба Қаламрави Канзас гардид, ки ҳар яке умед доштанд ба натиҷаи раъйдиҳии ҳокимияти халқӣ таъсир расонанд. Ин рақобат барои назорат бар ҳудуд ба задухӯрдҳои хушунатомез ва ба давраи беҳокимиятӣ, ки дар соли 1856 бо номи «Канзаси хунин» маъруф шуд, оварда расонд.

Интихоботи президентии соли 1856 як рӯйдоди муҳими сиёсӣ буд. Дар он рақобати сенафара миёни демократ Ҷеймс Бюкенан, ҷумҳурихоҳ Ҷон С. Фремонт ва президенти собиқ Миллард Филлмор аз Ҳизби Амрико ҷараён гирифт. Ҷеймс Бюкенан дар интихобот пирӯз шуд ва Президенти 15-уми Иёлоти Муттаҳидаи Амрико гардид.

Раёсати ҷумҳури Ҷеймс Бюкенен асосан бо нотавониаш дар баррасии муассири ташаннуҷҳо ва ихтилофоти рӯзафзуни миёни Шимол ва Ҷануб маъруф аст, ки дар ниҳоят андаке пас аз тарки мансаб кардани ӯ ба оғози Ҷанги шаҳрвандии Амрико анҷомид. Ба сабаби ин нокомиҳои ҷиддӣ дар роҳбарӣ ва идоракунии буҳрон, раёсати ӯ аксаран яке аз номуваффақтарин раёсатҳои ҷумҳурӣ дар таърихи Амрико дониста мешавад.

Қарори бадноми Дред Скотт дар соли 1857 эълон кард, ки ғуломон, хоҳ дар бандагӣ бошанд ва хоҳ озод, шаҳрванд нестанд ва наметавонанд дар додгоҳҳои федералӣ даъво баранд. Он ҳамчунин эълон кард, ки Конгресс наметавонад ғуломдориро дар қаламравҳои Иёлоти Муттаҳида пешгирӣ кунад. Демократ Бюкенен қарори тарафдори ғуломдории Дред Скоттро ошкоро ҷонибдорӣ намуд.

На танҳо мавқеи ҷонибдори ғуломдории демократи Бюкенен ба шиддат ёфтани танишҳо то ба ҷанги шаҳрвандӣ роҳ дод, балки нотавонии ӯ дар идораи иқтисодиёти кишвар низ ба буҳрони соли 1857 оварда расонд, ки он пеш аз Бӯҳрони Бузург яке аз шадидтарин таназзулҳои иқтисодӣ дар таърихи Амрико буд. Буҳрони соли 1857 ба як депрессияи шадиди иқтисодӣ анҷомид, ки чанд сол идома кард. Корхонаҳо ва бонкҳо баста шуданд, бекорӣ афзоиш ёфт ва бозори саҳомӣ коҳиш пайдо кард.

Дар давраи президентии Бюкенан, иёлатҳои ҷанубӣ раванди ҷудо шудан аз Иттиҳодро оғоз карданд ва онҳо дар посух ба интихоб шудани ҷумҳурихоҳ Абраҳам Линколн дар соли 1860 аз он ҷудо шуданд. Бюкенан нисбат ба буҳрони ҷудоихоҳӣ равиши ғайрифаъолона пеш гирифт ва далел овард, ки ҳукумати федералӣ ихтиёри онро надорад, ки бо зӯр аз ҷудошавӣ пешгирӣ намояд. Ин набудани амали қатъӣ имкон дод, ки ҳаракати ҷудоихоҳӣ неру ва шиддат гирад. Набудани роҳбарии қавӣ аз ҷониби ӯ ва бемайлии ӯ ба андешидани тадбирҳои қатъӣ барои ҳаллу фасли буҳрони ҷудоихоҳӣ ба он мусоидат кард, ки Ҷануб ба ин бовар расад, ки метавонад бидуни рӯ ба рӯ шудан бо муқовимати низомӣ аз Иттиҳод хориҷ шавад.

Соли 1860 Авраҳам Линколн, нахустин президенти ҷумҳурихоҳ, интихоб гардид. 1 январи соли 1863 Президент Линколн Эъломияи ниҳоии Озодсозиро имзо карда, ба иҷро баровард, ки дар он эълон мешуд, ҳамаи афроди дар ғуломӣ буда дар қаламраве, ки таҳти тасарруфи Конфедератсия буд, бояд озод карда шаванд. Ин фармони иҷроия ба Ҷанги шаҳрвандӣ таъсири назаррас расонд, зеро он низоъро на танҳо ба мубориза барои ҳифзи Иттиҳод, балки ҳамчунин ба мубориза барои аз байн бурдани ғуломдорӣ табдил дод. Эъломияи Озодсозӣ ҳамаи афроди дар ғуломӣ бударо фавран озод накард. Он махсусан ба қаламрави таҳти тасарруфи Конфедератсия татбиқ мегардид, ки дар он ҷо Иттиҳод салоҳияти маҳдуд дошт. Ҳангоме ки нерӯҳои Иттиҳод пеш мерафтанд ва бар қаламрави Конфедератсия назорат ба даст меоварданд, эъломия ба иҷро дароварда мешуд ва афроди дар ғуломӣ буда дар он минтақаҳо озод мегардиданд. Эъломияи Озодсозӣ қадами ҳалкунандае ба сӯи барҳамдиҳии ниҳоии ғуломдорӣ дар Иёлоти Муттаҳида буд ва роҳро барои қабули Ислоҳи сездаҳуми Конститутсияи ИМА, ки 6 декабри соли 1865 қабул ва тасдиқ гардид, ҳамвор сохт.

Шохи ҷумҳурихоҳон аз солҳои 1850 ба баъд дар буҳрони масъалаи ғуломдорӣ қарор дошт. Дар кишвар ду тақсимоти асосӣ мавҷуд буд, ки аз ҷониби ду синфи асосии андешаи сиёсӣ намояндагӣ мешуданд. Раванди ҷудошавӣ дар соли 1856 оғоз ёфт, ҳангоме ки гурӯҳҳои зидди ғуломдорӣ ва тарафдори ғуломдорӣ ба қаламрави Канзас кӯчиданд, то назарҳои худро оид ба ғуломдорӣ ҳифз кунанд, ҳамон айёме ки Филаделфия аз Лоудиқия ҷудо мешуд. Демократҳо тарафдори ғуломдорӣ буданд ва ҷумҳурихоҳон зидди ғуломдорӣ.

Соли 1856, «Канзаси хунин» тимсоли хурде аз ҷанги наздикшаванда буд. Дар ҳамон сол як демократи тарафдори ғуломдорӣ ба ҳайси сарвари шохи ҷумҳурихоҳ интихоб гардид, ва роҳбарии бесамари ӯ то ин рӯзҳои охирини наздик ба рамзи як раёсати ҷумҳурии бесамар табдил ёфт. Ӯ пеш аз аввалин раисиҷумҳури ҷумҳурихоҳ омад, ки маҷбур шуд вайроние, ки аз раёсати ҷумҳурии Бьюкенен боқӣ монда буд, ислоҳ намояд.

То соли 1863 шохи ҷумҳурихоҳ фармони муҳимтарини иҷроияро дар таърихи ҳайвони заминии Ваҳй боби сездаҳ содир намуд. Ин фармони иҷроия ба масъалаи ғуломдорӣ дахл дошт. Як банди ин эъломия чунин мегӯяд: «Ки дар рӯзи якуми моҳи январ, дар соли Худованди мо як ҳазору ҳаштсаду шасту се, ҳамаи ашхосе, ки ҳамчун ғулом дар дохили ҳар иёлот ё қисми муайяншудаи иёлоте нигоҳ дошта мешаванд, ки мардуми он дар он вақт бар зидди Иёлоти Муттаҳида дар исён бошанд, аз ҳамон вақт, минбаъд ва абадан озод хоҳанд буд; ва ҳукумати иҷроияи Иёлоти Муттаҳида, аз ҷумла мақомоти низомӣ ва баҳрии он, озодии чунин ашхосро эътироф ва ҳифз хоҳад кард, ва ҳеҷ амал ё аъмолеро барои фурӯ нишондани чунин ашхос, ё ҳеҷ яке аз онҳо, дар ҳар гуна талошҳое, ки онҳо барои озодии воқеии худ ба ҷо оваранд, анҷом нахоҳад дод». Гарчанде ки ҳаллу фасли мушкили ғуломдорӣ дар он замон аз нигоҳи таърихӣ ҳанӯз нопурра буд, моҳияти Конститутсия эътироф мегардад, вақте ки Линколн навишт: «ҳамаи ашхосе, ки ҳамчун ғулом дар дохили ҳар иёлот нигоҳ дошта мешаванд … аз ҳамон вақт, минбаъд ва абадан озод хоҳанд буд».

Линколн ба он принсипи бунёдие бозмегашт, ки дар Конститутсия баён шудааст ва муайян мекунад, ки «ҳамаи одамон баробар офарида шудаанд». Линколн ба ҳақиқатҳои бунёдӣ бозмегашт, ҳамзамон бо он ки шохи протестантӣ пешгӯии бунёдии худро, яъне пешгӯии ғуломиро, рад мекард. Бинобар ин, маҳз дар ҳамон вақте ки шохи ҷумҳурихоҳ муҳимтарин «фармони иҷроия»-и худро дар таърих вобаста ба ғуломӣ содир мекард, шохи протестантӣ низ муҳимтарин фармони иҷроияро дар таърихи пешгӯёнаи худ дар бораи пешгӯии ғуломӣ, ки бо қасам ва лаънати Мусо намояндагӣ мешавад, содир намуд. Шохи ҷумҳурихоҳ интихоб кард, ки ба бунёдҳо бозгардад; шохи протестантӣ интихоб кард, ки бунёди худро рад намояд ва ба сӯи онҳое бозгардад, ки ба ӯ таълим дода шуда буд ҳаргиз ба онҳо бознагардад.

Соли 1863 шохи ҷумҳурихоҳ ба ду лагерь ҷудо гардида буд, ҳамон тавре ки подшоҳии Исроили қадим дар айёми Ёробъом ва Раҳабъом ҷудо шуда буд. Дар соли 1863 шохи протестантӣ аз лиҳози қонунӣ ба шохи ҷумҳурихоҳ пайваст гардид, чунон ки инро ду қурбонгоҳи Ёробъом дар Байт-Ил ва Дон ифода менамоянд. Ин ду шох дар тӯли таърих ба таври мувозӣ нисбат ба якдигар ҳаракат мекунанд, ва таърихи соли 1863, ба вижа, таърихи рӯзҳои охирро намояндагӣ мекунад.

Таърихи миллерӣ дар таърихи яксаду чилу чор ҳазор такрор мегардад, бо чанд қайди нубувватӣ. Яке аз он қайдҳо ин аст, ки шунавандагони мақсаднок дар таърихи миллерӣ нахуст онҳое буданд, ки берун аз ҳаракат қарор доштанд, ва баъдан худи ҳаракат. Дар ҳаракати яксаду чилу чор ҳазор, ду овози Ваҳй боби ҳаждаҳум ду гурӯҳи шунавандагони мақсаднокро муайян мекунанд, аммо ин ҳадафҳо баръакси таърихи миллерӣ мебошанд. Ҳадафи аввал қавми Худо аст, ва овози дувум рамаи дигари Худост, ки ҳанӯз дар Бобил мебошанд.

Боз як огоҳии нубувватӣ ин аст, ки гарчанде ҳар ду таърих аз як калисо ба калисои дигар мегузаранд, Миллериён аз Филаделфия ба Лаодикия гузаштанд, ва ҳаракати қудратманди фариштаи сеюм аз Лаодикия ба Филаделфия мегузарад. Ин нишон медиҳад, ки Миллериён аз калисои шашум ба калисои ҳафтум рафтанд ва яксаду чилу чор ҳазор аз калисои ҳафтум ба калисои ҳаштум мераванд, ки аз ҷумлаи ҳамон ҳафт аст.

Шохи ҷумҳурихоҳ ҳаракати худро аз як миллати ҷонибдори ғуломдорӣ ба сӯи як миллати мухолифи ғуломдорӣ дар таърихи марбут ба соли 1863 оғоз намуд. Бӯҳрони он таърих ду ҳизби сиёсиро барқарор кард, ки дар ин «рӯзҳои охир» ҳамон душманони муқобиланд. Ҳамон тавре ки нахустин президенти ҷумҳурихоҳ аз он таърих ҳамагӣ чанд рӯз пас аз анҷоми ҷанг ба қатл расонида шуд, охирин президенти ҷумҳурихоҳ низ ба таври рамзӣ ба қатл расонида шуда, чун мурда дар кӯча вогузошта шуд, дар ҳоле ки ҷаҳон шодӣ мекард. Ӯ на танҳо чанд рӯз пас аз анҷоми Ҷанги шаҳрвандӣ ба қатл расонида шуд, балки андаке пеш аз он ки ҷанги ниҳоии шаҳрвандӣ оғоз ёбад.

Аввалин президенти ҷумҳурихоҳро бесамартарин президент дар тамоми таърихи Амрико пешгузашт, ва охирин президенти ҷумҳурихоҳро низ ҳамон гуна пешгузашта хоҳад буд. Бесамарии президенти демократе, ки пеш аз аввалин президенти ҷумҳурихоҳ буд, буҳронеро ба вуҷуд овард, ки ба ҷанги шаҳрвандӣ расид, ва айни ҳамон бесамарӣ ҳоло низ рух дода истодааст. Президенти демократе, ки пеш аз охирин президенти ҷумҳурихоҳ меояд, иқтисодро ба гунае идора кард, ки то он замон бузургтарин фурӯпошии иқтисодиро дар таърихи Амрико ба бор овард. Ду шох то қонуни якшанбе ба таври мувозӣ пеш мераванд. Дар соли 1863, насли аввалини ҳар ду шох оғоз ёфт, ва барои ҳар ду шох насли чорум ва ниҳоӣ рӯ ба шарқ хоҳад буд ва ба офтоб саҷда хоҳад кард.

Паёми Илёс ҳамеша бо довариҳои Худо ҳамроҳ аст, ки паёми огоҳиро тасдиқ мекунанд. Ҷомеаи ҷаҳонӣ ҳоло чунон зиндагӣ мекунад, ки мардумони пеш аз тӯфон зиндагӣ мекарданд. Онҳо мехӯранд, менӯшанд ва интизор доранд, ки бузургқудратҳои технологии ҷаҳонигаро ҳар мушкиле, ки мумкин аст пеш ояд, ҳал хоҳанд кард. Каломи Худо нишон медиҳад, ки ҷаҳон ҳоло бар лаби як бӯҳрони азим қарор дорад.

> «“Шаб аз чӣ хабар?” Оё ман аҳамияти ин паёмҳоро дарк менамоям? Оё ман ҷойгоҳеро, ки онҳо дар кори хотимавии низоми бузурги ислоҳбахш ишғол мекунанд, мефаҳмам? Оё ман бо “каломи яқини нубувват” он қадар ошно ҳастам, ки дар рӯйдодҳое, ки дар атрофи ман ба амал меоянд, далели ошкори онро бубинам, ки Подшоҳи ояндакунанда аллакай бар дар аст? Оё ман масъулиятеро, ки бо назардошти нуре, ки Худо ба ман додааст, бар дӯши ман қарор дорад, эҳсос менамоям? Оё ман ҳар истеъдодеро, ки ҳамчун амонатдори Ӯ ба ман супурда шудааст, дар кӯшиши дуруст равонашуда барои наҷоти ҳалокшавандагон ба кор мебарам? Ё ман сусту беэътино ҳастам, қисман бо ҷаҳони шарир омехта шуда, воситаҳо ва қобилиятеро, ки Худо ба ман додааст, асосан барои қонеъ гардондани худ истифода мебарам, ва барои роҳат ва осоиши шахсии худ бештар ғамхорӣ менамоям, назар ба пешрафти кори Ӯ? Оё ман бо рафтори худ “он эътиқодеро, ки дар ҷаҳон қувват гирифта истодааст, тақвият мебахшам, ки Адвентистони рӯзи ҳафтум карнайро ба садои номуайян менавозанд ва дар роҳи дунявиён қадам мезананд”?»

> «Мо қадамҳои Худои наздикшавандаро мешунавем, ки меояд то ҷаҳонро барои шарорати онҳо ҷазо диҳад. Анҷоми замон ба мо хеле наздик аст. Сокинони ҷаҳон ба дастаҳо баста мешаванд, то сӯхта гарданд. Оё шумо низ бо алафҳои бегона баста хоҳед шуд? Оё дарк мекунед, ки ҳар сол ҳазорҳо ва ҳазорҳо ва даҳ ҳазору даҳ ҳазор ҷонҳо ҳалок мешаванд, дар гуноҳҳои худ мемиранд? Вабоҳо ва довариҳои Худо аллакай кори худро анҷом медиҳанд, ва ҷонҳо ба сӯи ҳалокат мераванд, зеро нури ҳақиқат бар роҳи онҳо нур наафкандааст». General Conference Daily Bulletin, April 1, 1897.

> Бо ҷонам Туро шабона орзу кардаам; оре, бо рӯҳи худ, ки андаруни ман аст, Туро саҳаргоҳон хоҳам ҷуст; зеро ҳангоме ки довариҳои Ту бар замин ҷорист, сокинони ҷаҳон адолатро хоҳанд омӯхт. Ишаъё 26:9.

Back to Articles