Article

# Danyýel kitaby — ýetmiş ýedi belgisi

Pygamberlikdäki Paralleliň Açylyşy: 1863-nji ýylda Laodikeýaçy Adventizm we Mukaddes Kitabyň Tipologiýasy

Author

Jeff Pippenger

Published

February 10, 2024

Formats

PDF
Word
Song MP3

1863-nji ýylda Laodikýa Adventizminiň gozgalaňy, Erihony täzeden gurmagyň garşysyna aýdylan nälet bilen öňünden nusgalanyp görkezildi.

> Şol wagt Ýuşa olary kasam etdirdi-de, şeýle diýdi: «Rebbiň huzurynda Ýeriho şäherini täzeden gurmaga girişen adam näletli bolsun; onuň binýadyny ilkinji oglunyň üstünde salar, derwezelerini bolsa iň kiçi oglunyň üstünde diker». Ýuşa 6:26.

1863-nji ýylda Laodikeýa Adventizminiň gozgalaňy gurluşykçylaryň burç daşy ret etmegi bilen nusgalaşdyryldy.

> Isa olara şeýle diýdi: «Mukaddes Ýazgylarda hiç wagt okamadyňyzmy: Gurluşykçylar tarapyndan ret edilen daş, şol bir burçuň baş daşy boldy; bu Reb tarapyndan edildi, hem-de ol biziň gözlerimizde ajaýypdyr? Şonuň üçin size diýýärin: Hudaýyň Patyşalygy sizden alnyp, onuň miwelerini getirýän bir halka berler». Matta 21:42, 43.

1863-nji ýylda Laodikýa Adventizminiň gozgalaňy Harunyň altyn gölesi bilen tipologiýa arkaly öňünden şekillendirilipdir.

> Çünki olar maňa: “Bize öňümizden ýörejek hudaýlar ýasa; çünki bizi Müsür ýurdun-dan çykaryp getiren şol Musa barada näme bolandygyny bilmeýäris” diýdiler. Men hem olara: “Kimde altyn bar bolsa, ony çykaryp bersin” diýdim. Şonda olar ony maňa berdiler; men bolsa ony oda taşladym, şeýle-de bu göleke çykdy. Musa halkyň ýalaňaçdygyny gördi; (çünki Harun olary duşmanlarynyň arasynda özleriniň utanjyna ýalaňaç edipdi). Çykyş 32:23–25.

1863-nji ýylda Laodikiýa Adventizminiň gozgalaňy Ýeroboamyň iki sany altyn gölesi bilen nusgalandyryldy.

> Eger bu halk Yeruşalimde Rebbiň öýünde gurban bermäge çyksa, onda bu halkyň ýüregi ýene öz hojaýynyna, ýagny Ýahuda patyşasy Rehoboama dolanar; olar meni öldürerler-de, ýene Ýahuda patyşasy Rehoboamyň ýanyna giderler. Şonuň üçin patyşa geňeş edip, iki sany altyn göle ýasady-da, olara şeýle diýdi: «Yeruşalime çykmak size juda agyr bolýar; ine, eý Ysraýyl, seni Müsür ýurdunyň içinden çykaryp getiren hudaýlaryň şulardyr». Olaryň birini Beýtelde goýdy, beýlekisini bolsa Danda goýdy. 1 Patyşalar 12:27–29.

1863-nji ýylda Laodikýaçy Adventizmiň gozgalaňy, eşek bilen arslanyň arasynda ölen Ýahudadan gelen pygamber arkaly nusgalandyryldy.

> Onsoň ol çörek iýip, içip bolandan soň, yzyna getiren pygamber üçin eşegini eýerledi. Ol gidenden soň, ýolda bir ýolbars oňa duşup, ony öldürdi; onuň jesedi ýoluň ortasyna taşlanyp galdy; eşek onuň ýanynda durdy, ýolbars hem jesediň ýanynda durdy. 1 Patyşalar 13:23, 24.

1863-nji ýylda Laodikiýa Adventizminiň gozgalaňy, gadymy Ysraýylyň çöldäki sergezdançylygynyň başlanmagyna sebäp bolan onunjy synagy bilen tipologik taýdan şekillendirilipdir.

> Emma, meniň diridigime çynym bilen ant içişim ýaly, tutuş ýer Rebbiň şöhraty bilen dolar. Çünki meniň şöhratymy we Müsürde hem-de çölde eden gudratlarymy gören, indi bolsa meni şu on gezek synap, sesime gulak asmadyk şol adamlaryň hiç biri meniň olaryň atalaryna ant içip wada beren ýurdumy görmez; maňa garşy baş galdyranlaryň hiç biri-de ony görmez. Emma hyzmatkärim Kaleb, sebäbi onda başga bir ruh bardy we ol maňa doly eýerdi, men ony giden ýurduna girizerin; onuň nesli-de şol ýurda eýe bolar. Sanlar 14:21–23.

Resul Pawlus şeýle öwretdi:

> Bu zatlaryň hemmesi olar üçin görelde hökmünde boldy; hem-de olar biziň nesihatlanmagymyz üçin, dünýäniň ahyrlary ýetip gelen biziň üstümize ýazylandyr. 1 Korinfliler 10:11.

Şol pygamberlik ýörelgesi barada düşündiriş berip, Waýt uýa şeýle diýdi:

> “Gadymy pygamberleriň her biri öz döwründen biziň döwrümiz üçin has köp gürläpdir, şonuň üçin olaryň pygamberlik etmegi biziň üçin güýjünde galýar. ‘Indi bu zatlaryň hemmesi olara nusga hökmünde boldy; we dünýäniň soňlarynyň gelen adamlary bolan bize nesihat bolsun diýip ýazyldy.’ 1 Korinfliler 10:11. ‘Olar özleri üçin däl-de, biziň üçin hyzmat edýändikleri özlerine aýan edildi; bu zatlar indi size gökden iberilen Mukaddes Ruh arkaly hoş habary wagyz edenler tarapyndan size habar berildi; perişdeler hem şol zatlara seretmäge höwes edýärler.’ 1 Petrus 1:12....”

> Mukaddes Kitap, bu soňky nesil üçin ähli gymmatly hazynalaryny toplap, bir ýere jemläp goýandyr. Köne Äht döwrüniň taryhyndaky ähli beýik wakalar we dabaraly amal-edimler bu soňky günlerde ýygnakda gaýtalanýardy we gaýtalanylýar. Selected Messages, 3-nji kitap, 338, 339.

Işaýanyň aýdyşyna görä, soňky ýagşyň habary habardyr, çünki ol erbetleriň ony diňlemekden ýüz öwürjekdigini görkezýär, we şol habary “setir üstüne setir” diýip beýan edýär.

> Ol kimi bilim öwreder? We ol kimi taglymata düşündirip düşündiriş berer? Süýtden aýrylanlary, göwüsden kesilenleri. Çünki buýruk buýruk üstüne bolmalydyr, buýruk buýruk üstüne; setir setir üstüne, setir setir üstüne; bu ýerde azajyk, ol ýerde azajyk. Çünki Ol bu halka kekeleýän dodaklar we başga bir dil bilen geplejekdir. Olara şeýle diýdi: “Ysgynsyzlary dynç aldyrjak dynçlyk budur; täzeleniş hem budur”; emma olar gulak asmak islemediler. Şeýlelikde Rebbiň sözi olar üçin buýruk buýruk üstüne, buýruk buýruk üstüne; setir setir üstüne, setir setir üstüne; bu ýerde azajyk, ol ýerde azajyk boldy; şonuň üçin olar gidip, yza gaçyp ýykylarlar, döwlerler, duzaga düşerler we tutulup alnarl ar. Işaýa 28:9–13.

Edil kesgitlän alty setiriň, elbetde, biziň görkezmedik beýlekileri hem bardyr, birisi çölde azaşmaga elten ösüşli synagyň soňy hökmünde 1863-nji ýyly nygtaýar. Ikisi öňki äht halkynyň gapdaldan geçilip, onuň ýerine täze saýlanan halkyň getirilýändigini nygtaýar. Biri, Hudaýyň näleti astynda weýran hem taşlanyp galdyrylmagy niýetlenen zady gaýtadan gurmak üçin näleti belleýär, beýlekisi bolsa, gitmegi gadagan edilen ýeriňe dolanmak üçin näleti belleýär. Ikisi hem Habakugyň iki tagtasyny aňladan On Buýrugyň iki tagtasynyň galp görnüşlerine mysal berýär.

Harunyň we Ýerobogamyň altyn göleleri galp gabanjaňlygyň keşbini aňladýar; bu bolsa galp 1863-nji ýylky çyzgyny aňladýardy. Bilelikde alnanlarynda, Harun bilen Ýerobogamyň iki şaýady Habakugyň iki tagtasynyň bir tagtany aňladýandygyny öwredýär; hut On Tabşyrygyň iki tagtasynyň Hudaýyň bir kanunyny aňladyşy ýaly. Bile bolanda, olar bir nyşana öwrülýärler; ol nyşan bolsa, bilelikde getirilenlerinde ikiden düzülen birdir. Hudaýyň kanunynyň iki tagtasyna mahsus şol bir pygamberlik dinamikasy Habakugyň iki tagtasynda-da bar, we Harun bilen Ýerobogamyň galp nusgalary bilelikde şol pygamberlik hadysasyna ýüzlenýär.

Adwentizmiň ilkinji nesli Ýezekil kitabynyň sekizinji babyndaky gabanjaňlyk şekili arkaly nusgalandyrylandyr. Ýezekiliň sekizinji babynda altynjy ýylyň altynjy aýynyň bäşinji güni başlanýan görnüş dokuzynjy baba çenli dowam edýär; şol ýerde bir ýüz kyrk dört müň adamyň möhürlenişi şekillendirilýär. Dokuzynjy babyň möhürleniş baradaky şekillendirişine ýüzlenende, Uayt uýamyz Hudaýyň häsiýetiniň şol alamatyny hem goşýar, ýagny boýun egmeýänleri Hudaýyň üçünji we dördünji nesilde ýazgaryp-sorag edýänligini görkezýän alamatyny. Şeýlelikde, ol gönüden-göni ikinji buýruk bilen baglanyşykly hakykaty hem öz içine alýar; bu bolsa Harunyň we Ýerebogamyň altyn göleleri ýaly butlara sežde etmegi gadagan edýän buýrukdyr.

> “‘Ol gapdalynda ýazuwçynyň syýa gapjygy bolan zygyr geýnen adamy çagyrdy; Reb oňa şeýle diýdi: Şäheriň içinden, Iýerusalimiň içinden geç-de, onuň içinde edilýän ähli nejislikler üçin ah çekýän we perýat edýän adamlaryň maňlaýlaryna bir nyşan goý. Galanlaryna bolsa, meniň eşidýän ýerimde şeýle diýdi: Onuň yzy bilen şäheriň içinden geçiň we uruň; gözüňiz rehim etmesin, hem-de nebsiňiz awamasyn; garrylary-da, ýaşlary-da, gyzlary-da, çagalary-da, aýallary-da düýbünden gyryň; emma üstünde nyşan bolan hiç bir adama golaýlaşmaň; we Meniň mukaddes ýerimden başlaň. Şonda olar öýüň öňünde duran ýaşululardan başladylar.’”

> “Isa gökdäki mukaddes ýeriň merhemet kürsüsinden çykyp, ar alyş lybaslaryny geýmäge hem-de Hudaýyň özlerine beren nuruna seslenmedikleriň üstüne hökümler arkaly Öz gazabyny dökmäge taýyn dur. ‘Erbet işe degişli höküm tiz ýerine ýetirilmeýändigi sebäpli, ynsan ogullarynyň ýüregi erbetlik etmäge bütinleý meýilli bolýar.’ Rebbiň olara garşy görkezen sabyrlylygy we uzakdan-uzak çydamlylygy arkaly ýumşadylmagyň ýerine, Hudaýdan gorkmaýanlar we hakykaty söýmeýänler özleriniň erbet ýolunda ýüreklerini has-da berkitýärler. Emma Hudaýyň çydamlylygynyň hem çäkleri bardyr, we köpler bu araçäklerden aşyp geçýärler. Olar merhemetiň çäklerinden çykdylar, şonuň üçin Hudaý gatyşmaly we Öz hormatyny goramaly bolýar.

> Reb Amoriler hakynda şeýle diýdi: «Dördünji nesilde olar ýene şu ýere gelerler; çünki Amorileriň günäsi entek doly möçbere ýetmedi». Bu halk öz butparazlygy we azgynlygy bilen göze ilýän bolsa-da, olaryň günä käsesi entek dolmandy, we Hudaý olaryň doly ýok edilmegi üçin buýruk bermezdi. Halk ylahy gudratyň aýdyň görnüşde ýüze çykarylandygyny görmelidi, şeýlelikde olara ötünç üçin hiç bir esas galmazdy. Rehimli Ýaradýan olaryň günäsine dördünji nesle çenli sabyr etmäge taýýardy. Şondan soň, eger oňat tarapa hiç hili üýtgeşiklik görülmese, Onuň hökmleri olaryň üstüne inmeli boldy.

> Çäksiz Olan Ýalňyşsyz takyklyk bilen ähli halklar bilen henizem hasap saklaýar. Onuň merhemeti toba çagyrýan çagyryşlar bilen hödürlenýän mahaly, bu hasap açyk galar; emma sanlar Hudaýyň bellän belli bir möçberine ýetende, Onuň gazabynyň hyzmaty başlanýar. Hasap ýapylýar. Ylahy sabyr-takat soňlanýar. Olar üçin indi merhemet adyndan hiç hili ýalbarma ýokdur.

> Pygamber asyrlaryň içinden göz aýlap, bu döwri öz görgüsiniň öňünde gördi. Bu döwürdäki milletler deňi-taýy bolmadyk merhemetleriň kabul edenleri boldular. Olar üçin asmanyň iň saýlama bereketleri berildi, emma olara garşy barha artýan tekepbirlik, açgözlük, butparazlyk, Hudaýa äsgermezçilik etmek we pes nankörlük ýazylandyr. Olar Hudaý bilen bolan hasabyny tizden-tiz ýapyp barýarlar.

> “Ýöne meni titredýän zat, iň uly ýagtylyga we artykmaçlyklara eýe bolanlaryň höküm sürýän günäkärlik bilen hapalananlygy baradaky hakykatdyr. Töwereklerindäki adalatsyz adamlaryň täsiri astynda, hatda hakykaty ykrar edýänleriň köpüsi hem sowapdyr we ýamanlygyň güýçli akymynyň astynda ezilip barýar. Hakyky takwalyga we mukaddeslige garşy ähliumumy masgaralama, Hudaý bilen ýakyn baglanyşyk saklamaýanlary Onuň kanunyna bolan hormatyny ýitirmäge alyp barýar. Eger olar ýagtylyga eýerip, hakykata ýürekden boýun bolýan bolsadylar, onda bu mukaddes kanun, şeýle äsgerilmedik we bir gyra itilýän mahaly, olaryň gözünde has-da gymmatly görünjekdi. Hudaýyň kanunyna bolan hormatsyzlyk has aýdyň ýüze çykdygyça, oňa boýun bolýanlar bilen dünýäniň arasyndaky tapawutlandyryş çyzygy hem has anyk bolýar. Ylahy buýruklara bolan söýgi, bir toparyň arasynda, başga bir toparyň şolara bolan äsgermezçiligi artdygyça, artýar.

> “Krizis çalt golaýlaşýar. Çalt ulalýan sanlar Hudaýyň gözden geçiriş wagtynyň indi tas gelip ýetendigini görkezýär. Ol jezalandyrmaga meýilsiz bolsa-da, muňa garamazdan jezalandyrar, hem-de tiz jezalandyrar. Nurda ýöreýänler golaýlaşýan howpuň alamatlaryny görerler; emma olar weýrançylygyň gelmegine parhsyz, asuda garaşyp oturmaly däldirler, özlerini Hudaýyň gözden geçiriş gününde Öz halkyny penalaýjakdygyna ynandyryp köşeşdirmeli däldirler. Asla beýle däl. Olar başgalary halas etmek üçin yhlas bilen zähmet çekmegiň öz borçlarydygyna düşünmelidirler we güýçli iman bilen Hudaýa kömek üçin ýüz tutmalydyrlar. ‘Dogruçyl adamyň täsirli, yhlasly doga-dileginiň güýji uludyr.’”

> Hudaýparazlygyň hamyry öz güýjüni bütinleý ýitirmändir. Ybadathananyň howpy hem-de ruhdan düşgünligi iň ýokary derejä ýeten wagtda, nurda durýan kiçijik jemagat ýurtda edilýän ýigrenji işleri görüp ah çekip, aglap ýörer. Emma olaryň doga-dilegleri aýratyn-da ybadathananyň hatyrasyna göteriler, çünki onuň agzalary dünýäniň ýol-ýörelgesine görä hereket edýärler.

> Bu wepaly sanly azlygyň çyn ýürekden edýän doga-dilegleri biderek bolmaz. Reb intikam alyjy hökmünde öňe çykanda, imany onuň päkliginde gorap saklanlaryň hem-de özlerini dünýäniň hapalygyndan päk ýagdaýda saklanlaryň hemmesiniň goragçysy hökmünde-de geler. Hut şu wagtda-da Hudaý Öz saýlananlarynyň gije-gündiz Oňa perýat edýänleri üçin, Olara sabyr bilen köp wagt garaşsa-da, olaryň aryny alyp bermegi wada edipdir.

> Buýruk şeýledir: «Şäheriň içinden, Iýerusalimiň içinden geç-de, onuň ortasynda edilýän ähli ýigrenji işleriň üstünde ah çekip, aglaýan adamlaryň maňlaýlaryna bellik goý». Ah çekip, aglaýan bu adamlar ýaşaýyş sözlerini yglan edip gelýärdiler; olar ýazgardylar, nesihat berdiler we ýalbardylar. Hudaýa hormatsyzlyk edip gelenleriň käbiri toba etdiler we ýüreklerini Onuň öňünde peseltdiler. Emma Rebbiň şöhraty Ysraýyldan gitdi; köp adam henizem dini görnüşleri dowam etdirýän bolsalar-da, Onuň güýji we huzury ýokdy.» Testimonies, 5-nji tom, 207–210.

Möhürleniş baradaky görnüşi, Hezekiýel tarapyndan beýan edilişi ýaly, dogry bölmek üçin Adventizmiň dört nesline düşünmek zerurdyr. Uýamyz Waýt biziň saýlap alan bölegimize Hezekiýel kitabynyň dokuzynjy babynda gönüden-göni salgylanyp başlaýar, we biziň saýlap alan bölegimiz hem Hezekiýel kitabynyň dokuzynjy babyndaky gönüden-göni salgylanma bilen tamamlanýar. Ol şol parçanyň içinde Hezekiýel barada şeýle diýýär: “Pygamber, asyrlaryň içinden seredip, bu wagty öz görnüşiniň öňünde gördi.” Hezekiýel ýüz kyrk dört müňüň möhürlenişi döwründe bolup geçýän ýagdaýlary gördi.

Öňki makalada biz Pygamberlik Ruhundan alnan üç anyk bölek arkaly, Işaýanyň “Efraýymyň serhoşlary” diýlip atlandyrýanlarynyň — bu ýerde “gadymy adamlar” hökmünde görkezilýändikleriniň we iki bölekde-de Iýerusalimiň (Adwentizmiň) ýolbaşçylygyny aňladýandyklarynyň — öňki ýyllardaky ýaly Hudaýyň gudratynyň kuwwatynyň beýik bir görnüşde ýüze çykmalydygyny görüp bilmeýändiklerini kesgitledik. Bu bölekde bolsa olaryň görmekden ýüz öwürýän Hudaýyň gudratynyň hut şol ýüze çykyşy olaryň üstüne getirilýän ylahy hökümüň bir bölegi hökmünde amala aşar, çünki: “halk ylahy gudratyň aýdyň bir görnüşde ýüze çykarylandygyny görmelidi, şeýdip olar ötünçsiz galdyrylsyndy” diýlip aýdylýar.

Laodikiýaly Adventizm 2001-nji ýylyň 11-nji sentýabrynda sepeleýip başlan giçki ýagşyň ýüze çykşyny görmekden ýüz öwürýär, emma olar soňky günlerde Ýarygije Nalasynyň habary gaýtalanylanda şol ýagşyň iň ýokary derejesini görerler. Şol habar üçünji Waýyň Yslamy bolup durýar. Özleriniň Mesihini ýaňy haça çüýlän gadymy Ysraýylyň ýolbaşçylary Pentikostda Mukaddes Ruhuň dökülip berlişine syn etmänmidirler?

Bu parça, baglamyna görä Ezekiel tarapyndan Iýerusalim hökmünde şekillendirilýän ýygnagy görkezýär; ýygnagyň (Iýerusalimiň) içindäki agzalar bolsa, “kiçijik bir topar” bilen garşy goýulýar; olar hem “yşykda ýöreýänler” hem-de “wepaly azlyk” hökmünde tanadylýar. Mukaddes Kitap “köpleriň” çagyrylýandygyny, emma “azlaryň” saýlanyp alynýandygyny öwredýär. Bu parçanyň temasy, Hudaýyň Öz halkynyň üstüne inderýän gazabyny hem öz içine alýar. Halk öz hökümüni öz üstüne getirendir, emma Hudaý weýrançylyk işini ýerine ýetirýänleriň hut Öz perişdeleridigini aýratyn nygtaýar. Hudaý hiç haçan ýalan sözlemeýär, hem-de erkekleriň günäsini üçünji we dördünji nesle çenli jezalandyryp barýan Zatyň hut Özüdigini wada berdi. Hökmü ýerine ýetirmegi Hudaýdan başga birine degişli etmek, Onuň häsiýetini inkär etmek we Ony ýalançy hökmünde görkezmekdir.

Geçelge, Ezekiýeliň ýok ediji perişdeleri Iýerusalimiň içinden geçip başlamanlarynda, hut şol wagt “Onuň gazabynyň gullugy başlanýar” diýip görkezýär. Hudaýyň gazaby Iýerusalimden, ýagny Onuň ybadathanasydan, ýagny Laodikeýa Adventizminden başlanýar.

> Çünki höküm Allahyň öýünden başlanmaly wagty geldi; eger ol ilki biziň aramyzda başlasa, onda Allahyň Hoş Habaryna boýun egmeýänleriň soňy näme bolar? 1 Petrus 4:17.

Hudaýyň gazaby Hudaýyň perişdeleri tarapyndan ýerine ýetirilýär, we olaryň işi başlananda, olara «uruň» diýlip, hemmesine garşy şeýle buýruk berilýär: «gözüňiz aýamasyn, rehim hem etmän; garralary-da, ýaşlary-da, gyzlary-da, kiçi çagalary-da, aýallary-da bütinleý öldüriň; emma alamat bolan hiç bir adama golaýlaşmaň; we Meniň mukaddes ýerimden başlaň». Hudaýyň gazaby mukaddes perişdeler tarapyndan amala aşyrylýar, we biziň bu ýerde kesgitlemek isleýän nokadymyz şudur: Hudaýyň gazap gullugynyň başlanmagy dördünji nesilde amala aşyrylýar.

Bu öwrenişi indiki makalada dowam etdireris.

> Rebbiň gurbanlyk güni gelende, men begleri, patyşanyň ogullaryny hem-de geň egin-eşik geýenleriň ählisini jezalandyraryn. Şol gün bosaganyň üstünden böküp geçýänleriň ählisini-de jezalandyraryn; olar öz hojaýynlarynyň öýlerini zorluk we hile bilen doldurýarlar. Şeýle hem şol gün, diýip Reb aýdýar, Balyk derwezesinden gykylygyň sesi, ikinji bölekden ah-wohyň owazy, depelerden bolsa güýçli ýykylyşyň sesi eşidiler. Eý, Makteşiň ýaşaýjylary, nala çekiň, çünki ähli söwdagär halk gyryldy; kümüş göterýänleriň ählisi ýok edildi. Şol wagtda men Iýerusalimi çyra bilen agtaryp, ýüreginde: “Reb ne ýagşylyk eder, ne-de ýamanlyk,” diýip aýdýan, öz üzüminiň çökündisine ornaşan adamlary jezalandyraryn. Sefanýa 1:8–12.

Back to Articles