Article

# Ýowel kitaby we Laodikýa döwri Ýedinji gün adwentist ybadathanasy - Dokuzynjy belge

Dokuzuncy San

Author

Jeff Pippenger

Published

December 11, 2025

Formats

PDF
Word
Song MP3

Men Ýoel kitabyna bu girişde ilkinji sekiz makaladan käbir nokatlary gysgaça jemläp, indi Ýoel kitabyny has göni ele alanymyzdan soň, ondan nämä garaşmalydygymyzy görkezmeli derejä ýetdim; soňra bolsa, elbetde, munuň Daniel 11:11–16-daky Rafýa we Paniýum söweşleri bilen nähili baglanyşygy bardyr?

Biz üzümçilik aýdymy üstünde aýratyn nygtadyk, sebäbi pygamberlik taýdan “tejribe” bir “aýdym” arkaly beýan edilýär. Müň dört ýüz kyrk dört müňüň häsiýetleriniň biri hem olaryň Musanyň we Guzynyň aýdymyny aýtmagydyr; bu bolsa, aslynda, Ýahýanyň Işaýanyň üzümçilik aýdymy beýan etmeginiň usulydyr. Her bir uly pygamber öz kitabyna Ysraýyly gozgalaňy üçin ýazgarmak bilen başlaýar, ýa-da başgaça aýdylanda, her bir uly pygamber ilki üzümçiligiň aýdymyny aýdýar. Men Ýoýeliň birinji bapdaky üzümçilik aýdymy üzümçilik aýdymy baradaky iň möhüm aýanlyklaryň biridigini öňe sürýärin. Dogrudygyny ýa-da däldigini aýdyp bilmerin, emma bu ynanja gelmegimiň sebäbi şudur: Ýoýel kitabynda nyşanlaýyn görkezilen pygamberlik baglanyşyklary birnäçe şaha üçin açar, belki-de ok ýaly bolup görünýär. Ýoýeliň şaýatlygy diňe beýleki meňzeş ugurlar bilen baglanyşmak bilen çäklenmän, eýsem, esasanam birinji bapda üzümçiligiň weýran edilmeginiň nyşany arkaly, hem Amerikanyň Birleşen Ştatlarynda haýwanyň keşbiniň synag wagtyny, hem-de indiki iki bapda dünýä üçin haýwanyň keşbiniň synag wagtyny kesgitleýän bir salgylanma nokadyny goýýan ýaly görünýär. Munuň hemmesi hem üzümçilik mazmunynyň çäginde ýerleşdirilendir, üzümçilik bolsa—eger oňa ýagyş ýagmasa—janly üzümçilik däldir.

Şeýle hem, biz “näçe wagta çenli?” diýen nyşan bilen görkezilen pygamberlik döwrüne aýratyn ähmiýet berdik. “Näçe wagta çenli?” barada öňden berkidilen bu ýörelgäni bize ýatlatmagyň zerurdygyny duýdum, sebäbi ol öň hem bolan, indi hem binýat we burç daşy bolan “iň soňky daşa” aýratyn ähmiýet bermek üçindi. Häzir dowam edýän Ýarygije Nidasy habarynyň soňky doly ösüşi şol “iň soňky daşdyr.” Şol iň soňky daş, öz binýatlaryna esaslanyp, Milleriň başdaky döwründen on esse has ýagty şöhle saçýan gymmat bahaly daşlarydyr.

Hudaýyň “ajaýyp işleri” esasynda iň ýokary daşy şundan ybaratdyr: Onuň halky Laodikýa tejribesinden Filadelfiýa tejribesine geçýär; hut şol wagtda ol halk ýediden bolan sekizinjä öwrülýär we hem-de söweşiji ýygnakdan ýeňiji ýygnaga geçýär. Bu geçiş iň ýokary daşdyr. Geçiş Hudaýyň halky “iň ýokary daş” habaryny eşidip, görüp, ony öz gözlerinde ajaýyp hasap edenlerinde amala aşýar. “Iň ýokary daş” habary iň ýokary derejedäki jemleýji nokatdyr, çünki ol ähli nyşanly “iň ýokary daş” hakykatlaryny bir ýere jemleýär. “Ýedi wagt” habary Milleriň düýp daşydy, we ol Millerçi hereketiň iň ýokary daşy bolmalydy. Pentikost Pentikostal döwrüň iň ýokary daşy boldy, edil şonuň ýaly hem Gijeki Gykyş birinji we ikinji perişdeleriň Millerçi hereketiniň iň ýokary daşy boldy.

Mesihiň birinji we ikinji perişdeleriň Millerçi ybadathanasyny guran 46 ýyllyk döwrüniň iň ýokary nokady ýa-da tamamlaýjy daşy hökmünde, şol tamamlaýjy daş Mesihiň ýüz kyrk dört müňüň ybadathanasyny gurmak işiniň binýat daşy bolmalydy. Şol binýat daşy 1844-nji ýylda jennete barýan ýoly ýagtyltmak üçin berlen nur hökmünde goýuldy, we şonuň üçin dünýäniň ahyryndaky Hudaýyň halky dynç tapmak üçin “köne ýollara” dolanmalydyr. Eger-de olar Millerçileriň öňdebaryjy taryhyna dolansalar, binýatlyk taryhyň iň ýokary nokadynyň Gijeki Ýarym Çagyryş habary bolandygyny görerler. Gijeki Ýarym Çagyryş Mukaddes Ruhuň dökülmeginiň bir ýüze çykmasydy. Haçan-da bir jan “köne ýollara” dolanyp, ýoluň başynda ýa-da binýat nokadynda goýlan “parlak nury” tapsa, ol Gijeki Ýarym Çagyryşy tapýar; muny Ýermeýa “dynç” diýip atlandyrýar.

> “Olaryň yzynda, ýoluň başynda, ýagty bir nur goýlupdy; bir perişde maňa onuň ‘ýarygije jarçysy’ diýilýändigini aýtdy. Bu nur ýoluň bütin dowamynda şöhle saçýardy hem-de olaryň büdräp ýykylyp galmazlyklary üçin aýaklaryna ýagtylyk berýärdi.

> “Olar öz gözlerini öňlerinde bolup, olary şähere tarap alyp barýan Isada berk dikip saklanlarynda, howpsuzdylar. Emma tizden käbirleri ýadadylar we: ‘Şäher örän uzakda, biz oňa mundan öň gireris diýip garaşýardyk’ diýdiler. Şonda Isa Öz şöhratly sag elini galdyryp, olary ruhlandyrardy; Onuň golundan advent toparynyň üstünde tolkun atyp duran bir nur çykardy, olar hem: ‘Alleluýa!’ diýip gygyryşardy. Beýlekiler bolsa olaryň arkasyndaky nury howlukmaç inkär edip: ‘Bizi beýle uzaklara çenli getiren Hudaý däldi’ diýdiler. Olaryň arkasyndaky nur öçdi, olaryň aýaklaryny doly garaňkylykda galdyrdy; olar büdrediler, nyşany we Isany gözden saldylar hem-de ýoluň daşyna ýykylyp, aşakdaky garaňky we pis dünýä düşdüler.” Christian Experience and Teachings of Ellen G. White, 57.

Millerit taryhynyň iň ýokary nokady ýüz kyrk dört müňüň taryhynyň düýp daşy bolup durýar. Üç perişdäniň habarynyň 1798-nji ýylda başlanmagyndan başlap, Ýekşenbe güni baradaky kanunyň wagtynda mukaddes ýeriň arassalanmagynyň ýerine ýetirilmeginde ýeňiji ýygnak dikeldilýänçä, bu ýol Gijeki çagyryşyň habary bilen ýagtyldylýar; çünki bu tymsal Adventizm hakyndadyr hem-de Ýekşenbe güni baradaky kanun krizisinde adamzat üçin synag möhleti ýapylýan mahaly Hudaýyň Öz häsiýetini kämil derejede şöhlelendirýän bir halky nähili dikeldýändigini görkezýär.

Ýolda Isa öňbaşçylyk edýär, Ol şöhratly sag goluny ýokary galdyrmak arkaly ýoly yzygiderli ýagtyldýar. Şeýlelikde, ýoluň başynda hem ýagty nur bar, ýoluň soňuna eltýän hem ýagty nur bardyr. Isa Alfa we Omega hökmünde soňuny başlangyç bilen suratlandyrýar, şonuň üçin ýoluň iki ujundaky nur hem Ýarygije Çagyryşy baradaky habardyr.

Birinji perişde 1798-nji ýylda geldi we Onuň höküm sagadynyň gelendigini yglan etdi: “Aýdyp… onuň höküminiň sagady geldi.” Hökmüň sagady 1798-nji ýylda geldi, we ol başlanda, Mesih bilen Onuň täze gelniniň — Filadelfiýaly Millerit Adventizmiň — arasyndaky nikä başlandy. Mesih 1844-nji ýylyň 22-nji oktýabrynda öýlenmelidi, we 1798-nji ýyldan 1844-nji ýyla çenli gelin taýýar edildi. Gelin Filadelfiýalydy, çünki Mesihiň gelnine garşy hiç hili ýazgaryş ýokdy; sebäbi ol özüni taýýar etdi — ol päkdi. Hökmüň yglany, başda 1798-nji ýylda edilen we ahyrda 1844-nji ýylda ýerine ýeten nikäniň yglanydyr.

Millerit hereketi üçin binýatlyk nur hem-de baş daşyň nury nikanyň yglan edilýän habarydy — Gije ýarymky Gykylygyň habary. Gije ýarymky Gykylyk birinji we ikinji perişdeleriň taryhynyň, şeýle hem Millerit taryhynyň binýady hem baş daşy bolupdy; Millerit taryhynyň baş daşy bolsa, bir ýüz kyrk dört müňüň taryhynyň binýat daşy bolmak bilen birlikde, onuň hem baş daşy bolup durýar. Ybadathana gurluşygy baş daşynyň goýulmagy bilen tamamlanýar, we şol ahyrky “ajaýyp” daşy goýmak işi 2023-nji ýylyň iýul aýynda başlandy.

Dürli pygamberlik ýerine ýetirişleri iň soňky daşy emele getirjekdir, emma iň soňky daş habaryň iň ýokary nokadyny hem aňladýar. Pentikost Pentikost möwsüminiň habarynyň iň soňky daşy boldy; edil şonuň ýaly, 1856-njy ýylda Hiram Edsonyň galamy arkaly gelen “ýedi wagt” nury hem Milleriň habary üçin niýetlenen iň soňky daşdy, çünki Milleriň açan ilkinji binýatlyk hakykaty “ýedi wagt”dy. 1856-njy ýylda iň soňky daşyň täze nuruny ret etmek, gadymy Ysraýylyň kyrk ýylyň dowamynda edişi ýaly, Laodikýanyň çölünde ölmegi saýlamak bilen deňdi. Bu bolsa 2023-nji ýylyň iýul aýyny 1856-njy ýyl hökmünde kesgitleýär: Millerçi taryhda Filadelfiýadan Laodikýa öwrüliş nokady, hem-de ýüz kyrk dört müňüň taryhynda Laodikýadan Filadelfiýa garşy öwrülişi. Mesih 1844-nji ýylda päk däl aýal bilen nikalaşmady, çünki ol Filadelfiýaly däldi we Ol Ýekşenbe kanuny wagtynda Filadelfiýadan bolan gelin bilen nikalaşar. Emma ilki bilen ol özüni taýýar etmeli. Sen taýynmy?

> Gorkma, eý kiçijik süri; çünki Patyşaçylygy size bermek Atanyň hoş niýetidir. Luka 12:32.

1844-nji ýylyň 22-nji oktýabrynda Reb, Özüne üçünji perişdäniň taryhyna we üçünji perişdäniň aňladýan zatlarynyň ählisine eýermegi üçin taýýar eden gelni bilen nikalaşdy, emma 1863-nji ýyla gelinçä, üçünji perişdäniň taryhy Laodikiýanyň çöline sowuldy. 1844-nji ýyldan 1863-nji ýyla çenli bolan taryh, üçünji perişdäniň döwrüni aňladýar; şeýlelikde, ýüz kyrk dört müňüň möhürleniş döwründe akmak gyzlaryň mysalyny görkezýär. Gyzlar bugdaýdyr we haşaldyr; olar perişdeler bilen şekillendirilen habarlaryň üsti bilen biri-birinden aýrylýarlar, çünki aýrybaşgalamak işini ýerine ýetirýän hut perişdeleriň özleridir.

> “Soň men üçünji perişdäni gördüm. Meniň bilen bolan perişde şeýle diýdi: ‘Onuň işi gorkunçdur. Onuň tabşyrygy aýylgançdyr. Ol bugdaýy haşal otlardan saýlap aýyrmaly, hem-de bugdaýy asmanyň ammary üçin möhürlemeli ýa-da daňmaly bolan perişdedir. Bu zatlar bütin aňy, bütin ünsüňi özüne çekmelidir.’” Early Writings, 119.

Ylhamyň on dördünji babyndaky üç perişdäniň habarlary iki synpy bölýän we baglanyşdyrýan ahyrky ýagşyň habarydyr.

> Ýohanna ybadatyň tejribesine degişli çuň hem örän täsirli görnüşler açyldy. Ol Hudaýyň halkynyň ýagdaýyny, howplaryny, göreşlerini we ahyrky halas bolşuny gördi. Ol ýeriň hasylyny bişirjek ahyrky habarlary ýazga geçirdi: ýa asman harmany üçin bogunlar hökmünde, ýa-da ýok ediş otlary üçin desseler hökmünde. Oňa örän uly ähmiýetli meseleler, aýratyn-da soňky ybadat üçin, aýan edildi; şonuň üçin ýalňyşlykdan hakykata ýüz öwürjekler, özleriniň öňünde duran howplar we göreşler barada öwredilsinler. Ýeriň üstüne geljek zatlar babatda hiç kim garaňkylykda galmaly däldir.” Beýik göreş, 341.

Bu nesilde “hasyly bişirjek jemleýji habarlar” bolup durýan zat “hakykat sözleri”dir, we olar iki topary biri-birinden aýyrýar. Şol iş, Milleriň düýşündäki “tozan çotgaly adamyň” hem işidir.

> “‘Onuň elinde harman ýelpigi bardyr, ol öz harmanyny düýpli arassalap, bugdaýyny ammara ýygnar.’ Matta 3:12. Bu arassalanma döwürleriniň biri bolupdy. Hakykatyň sözleri arkaly saman bugdaýdan aýrylýardy. Köpüsi käýinjäni kabul etmek üçin aşa bihaýalykly we özüni dogruçyl hasaplaýandyklary, şeýle hem pesgöwünli durmuşy kabul etmek üçin dünýäni aşa söýýändikleri sebäpli Isadan ýüz öwürdiler. Köp adamlar henizem şony edýärler. Bu gün janlar Kapernaumdaky sinagogada şol şägirtleriň synagdan geçirilişi ýaly synalýar. Hakykat ýüregiňe ýetirilende, olar öz durmuşlarynyň Hudaýyň islegine laýyk gelmeýändigini görýärler. Olar özlerinde bütinleý özgerişligiň zerurdygyny görýärler; emma olar özünden geçmegi talap edýän bu işe girişmäge isleg bildirmeýärler. Şonuň üçin hem olaryň günäleri ýüze çykarylanda gaharlanýarlar. Olar, edil şol şägirtleriň Isadan nägilelenip gidşi ýaly, öýkeleýärler-de gidýärler: ‘Bu agyr sözdür; muny kim diňläp biler?’” The Desire of Ages, 392.

1844-nji ýyldaky beýik lapykeçlikden başlap, 1863-nji ýyla çenli bolan bellikler we wakalar 9/11-den başlap Ýekşenbe kanunyna çenli bolan taryhy aňladýar. Siz soraýarsyňyz: näme üçin 1844 — 9/11?

Uayt uýa Waýtyň ýazgylary üçünji perişdäniň 1844-nji ýylyň 22-nji oktýabrynda gelendigini açyk görkezýär, ýöne ol 1888-nji ýylda hem geldi; bu bolsa 9/11-i nusgalaýar. Has-da möhümi, ähli pygamberler hut 9/11-iň taryhyndan başlap Ýekşenbe kanunyna çenli bolan döwri aýratyn görkezýärler; şonuň üçin bu iki ýa-da üç şaýadyň güwäligi däl-de, eýsem Hudaýyň Sözüniň her bir şaýadynyň birleşen güwäligidir; onda “her bir görnüşiň täsiri” amala aşýar.

Üçünji perişdäniň gelşiniň we jemlenişiniň taryhy 1844-den 1863-e çenli bolup, 9/11-den Ýekşenbe kanunyna çenli Hudaýyň ajaýyp işleriniň döwrüni aňladýar. Şol taryh 1840-dan 1844-e çenli döwür bilen hem şekillendirilýär; şol setirde 1840 alfa, 1844 bolsa omega bolýar. 1844-den 1863-e çenli bolan setirde bolsa 1844 alfa, 1863 hem omega bolýar. 1844 hem alfa, hem-de omegadyr.

Haç 1844-nji ýyl bilen gabat gelýär, we Alfa hem-de Omega Öz ganyny haçda dökdi. 9/11-den (1840) başlap, biz Ylham kitabyň onunjy babynyň, 1840-njy ýylda Ýahýanyň kiçi kitaby iýmegi bilen başlanýan we soňra 1844-nji ýylda onuň garnyndaky lapykeçlik bilen dowam edýän taryhy beýan edýändigini görýäris. Iýmek başlangyjy aňladýar; garny bolsa soňuny belleýär. Onunjy babyň soňky aýaty bu taryhyň ýüz kyrk dört müňüň taryhynda gaýtadan gaýtalanýandygyny görkezýär.

> Men şol kiçi kitaby perişdäniň elinden alyp, ony iýdim; ol agzymda bal kimin süýjüdi; ýöne ony iýen dessime garnym ajy boldy. Ol maňa şeýle diýdi: Sen köp halklaryň, milletleriň, dilleriň we patyşalaryň öňünde ýene pygamberlik etmeli. Ylham 10:10, 11.

Ylham kitabynyň onunjy baby bilen Habakkuk kitabynyň ikinji baby, 1840-dan 1844-e çenli bolan pygamberlik döwrüne şaýatlyk berýän iki baby aňladýar. 1844-den 1863-e çenli bolan taryh, lapykeçlik bolan bir ýolbelgide başlanýar; onuň yzyndan dargama, dargamanyň yzyndan bolsa ýygnama gelýär. Şol döwürde Habakkugyň iki tablisasy bilen bagly pygamberlik taryhy, ikinji tablisa 1849-njy ýylda çap edilip, 1850-nji ýylda giňden neşir edilende tamamlanýar. Habakkugyň tablisalarynyň döwri, 1843-nji ýylyň çyzgysy neşir edilen 1842-nji ýylyň maý aýyndan başlap, başlanan ýerinde, ýagny Habakkugyň iki tablisasyndan biriniň neşir edilmegi bilen, pygamberlik döwri hem tamamlandy. 1843-nji ýylyň çyzgysy alfadyr, 1850-nji ýylyň çyzgysy bolsa omegadyr.

1856-njy ýylda Hiram Edson William Milleriň “ýedi wagt” baradaky düşünjesini täze bir derejä çykaran makalalar toplumyny ýazdy. Edsonyň işi, Milleriň işiniň omegasy bolup, Milleriň binýat hakykatyny Hudaýyň halkyna güýç bermek üçin niýetlenen jemleýji daşyň derejesine çykardy. Milleriň “ýedi wagt” baradaky ýagtylygy alfa bolup, Edsonyň “ýedi wagt” baradaky ýagtylygy omega boldy.

1863-nji ýylda bu hereket, ahyrsoňy öz bedeniniň içinden bir hereketi ýüze çykarjak ybadathana öwrüldi; edil Milleritleriň protestantlardan çykşy ýaly, edil şägirtleriň ýahudylykdan hristianlyga çykyşy ýaly, hem-de edil Ýoşuwa bilen Kalebiň çölde ölmäge niýetlenen öňki äht halkynyň içinden çykşy ýaly.

Şol birmeňzeş taryhy döwürde-de (1844-den 1863-e çenli) ýer haýwanynyň respublika şahy, ahyrynda ähli taryhçylaryň ylalaşyşy ýaly, 1863-nji ýylda Linkolnyň Azat Etmek Jarnamasy bilen orta nokadyna ýeten Graždanlyk urşuna öwrülýän utgaşýan bir göreşden geçýär. Linkoln şol wagta çenli taryhda iň erbet Demokrat prezidentinden soň prezidentlik kasamyny kabul eden ilkinji Respublikan prezidenti aňladýar. Ol soňra kast edilip öldürildi. Bu pygamberlik häsiýetleriniň hemmesi we beýlekiler iň soňky Respublikan prezidentde hem gaýtalanýar.

1844-nji ýyldan 1863-nji ýyla çenli döwür pytrama we ýygnanşy öz içine alýardy. 1863-nji ýyl Ýekşenbe kanunyny aňladýar; şonuň üçin 1844-nji ýylda bolup geçen pytrama, Laodikiýadaky Ýedinji-gün Adventistleriniň Laodikiýanyň çöline pytradylyp gidilýän 1863-nji ýylyna çenli bolan ýeke-täk pytramadyr. 1844-nji ýyl bir pytrama getirdi, 1863-nji ýyl hem bir pytrama getirdi; şeýlelikde bu taryhyň kesgitlenen pygamberlik nyşanydygyna şaýatlyk edýär, sebäbi ol 1844-nji ýylda bir alfa pytrama bilen başlap, 1863-nji ýylda bir omega pytrama bilen tamamlanýar. Ilkinji pytrama 2020-nji ýylyň 18-nji iýulynda geldi, ahyrky omega pytrama bolsa Ýekşenbe kanunynda ýerine ýetirilýär.

> “Şeýle wagt gelýär welin, biz bölünip, dargadylarys, we her birimiz gymmatly şol bir imandaky adamlar bilen gatnaşygyň artykmaçlygy bolmazdan durmaly bolarys; we eger Hudaý seniň ýanyňda bolmasa, hem-de Onuň saňa ýolbaşçylyk edip, seni ugrukdyrýandygyny bilmeseň, nädip durup bilersiň?” Review and Herald, 25-nji mart, 1890.

Hudaýyň diňe “seniň ýanyňda” durmagy ýeterlik däldir; sen hem “Onuň saňa ýol görkezýändigini we seni alyp barýandygyny bilmelisiň.” Bu hakykat, “siz Rebbi tanarsyňyz” diýen sözlere esaslanýan dürli jümleler arkaly beýan edilýän pygamberlik temasydyr.

> Siz bol-bol iýersiňiz we doýarsyňyz, hem-de size täsin işler eden Hudaýyňyz Rebbiň adyny alkyşlarsyňyz; halkym bolsa hiç haçan utandyrylmaz. Şeýle-de, Meniň Ysraýylyň arasynda bolandygymy, Meniň Hudaýyňyz Reb bolandygymy we Menden başga hiç kimiň ýokdugyny bilersiňiz; halkym bolsa hiç haçan utandyrylmaz. … Şeýlelikde, Meniň mukaddes dagym Siýonda ýaşaýan Hudaýyňyz Reb bolandygymy bilersiňiz; şonda Iýerusalim mukaddes bolar, we kesekiler indi hiç haçan onuň içinden geçmezler. Ýowel 2:26, 27, 3:17.

Iýerusalim mukaddes bolanda, ol ýeňiji ýygnakdyr, çünki söweşiji ýygnak bugdaý bilen haşal otlardan düzülen ýygnak hökmünde kesgitlenýär; we “kesekiler mundan beýläk” “Iýerusalimden” “geçip durmaýanlarynda,” Hudaýyň halky “Özüniň ýolbaşçylyk edip, ýol görkezýändigini” “biler.” Olar bilýärler, çünki olar “ýedi gezek” edilen dogany berjaý edenlerdir; bu doga Hudaýyň seni Laodikýaly hökmünde ýolbaşçylyk etdirmändigini boýun almagy öz içine alýar, emma Filadelfiýaly bolmaklyga özgereniňde, “Özüniň ýolbaşçylyk edip, ýol görkezýändigini” we Hudaýyň “Ysraýylyň arasynda” bolandygyny bilersiň.

19-njy apreldäki alfa dargadylyşy (lapykeçlik) we 22-nji oktýabrdaky omega dargadylyşy (lapykeçlik) 22-nji oktýabrdaky beýik lapykeçlikden soňky ilkinji resmi neşir arkaly bellenýär. Neşir etmek Millerit taryhynda hem-de Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň pygamberlik taryhynda pygamberlik belgisi bolup durýar; şonuň üçin 1844-nji ýyldan soň resmi taýdan neşir edilen ilkinji zat şol taryhyň bir ýol belligidir, we şol ýol belgisi bir dargadylyşy kesgitleýär.

## 1847 — Daşary Ýaýran Galyndylar

> „Kiçi Sürä“ aýdylan söz.

> “Aşakdaky makalalar O. R. L. Crosier tarapyndan Nýu-Ýork ştatynyň Kanandaigua şäherinde neşir edilen The Day-Dawn üçin ýazylypdy. Emma şol neşir häzirki wagtda çap edilmeýändigi, hem-de onuň täzeden neşir edilip-edilmejegini bilmeýändigimiz sebäpli, Maýndäki käbirlerimiz olaryň şu görnüşde berilmegini has laýyk bildik. Men “kiçi süriniň” ünsüni örän ýakyn wagtda bu ýerde, ýer ýüzünde bolup geçjek zatlara çekmek isleýärin....”

> Okyjy, hanym E. G. Waýtyň galamyndan çykan üç habarnamanyň “Kiçi Süri” atly kitaba girizilendigini görendir...

> Waýt hanymyň ikinji habary, 14–18-nji sahypalarda ýerleşýän, “Daş-töwerege dargan Galynda” diýen at bilen onuň ilkinji görnüşiniň beýanydyr. Bu, 1845-nji ýylyň 20-nji dekabrynda Enoh Jeýkobsa şahsy hat hökmünde ýazyldy we ilkinji gezek alyjy tarapyndan 1846-njy ýylyň 24-nji ýanwarynda The Day-Star-da neşir edildi. Soňra 1846-njy ýylyň 6-njy aprelinde Jeýms Waýt bilen H. S. Gerni tarapyndan giň sahypa görnüşinde gaýtadan çap edildi. “Kiçijik Sürüä” Bir Söz atly neşirdäki bu beýan, ownuk redaksiýa üýtgetmeleri we goşulan Mukaddes Ýazgy salgylanmalaryndan başga, ilkibaşda çap edilen görnüşiň doly beýany bilen meňzeşdir.” Jeýms Waýt, A Word to the ‘Little Flock’, 25.

1844-nji ýyl bir perişdäniň gelşini we bir lapykeçligi alamatlandyrýar. 1845-nji ýylda ilkinji görnüş ýazga geçirilýär we ol 1846-njy ýylda neşir edilýär. Ilkinji görnüş “daş-töwerege dargadylan galynda” gönükdirilendir. Men öýlenmedik ýetginjek zenan pygamberiň ilkinji görnüşüni ýazga geçirende, “galyndynyň” pygamberlik häsiýetleriniň biriniň şundan ybaratdygyny — ýagny ýüz kyrk dört müňüň häsiýetleriniň biri hökmünde, pygamberlik zerurlygy boýunça “daş-töwerege dargadylan” bolmalydygyny — bilendigine şübhe edýärin. 1846-njy ýylda Waýtlar durmuş gurýarlar, şeýlelik bilen Elleniň familiýasy Waýt bolup üýtgeýär. Şol ýylyň özünde Waýtlar ýedinji günüň Sabatyny tutup başlaýarlar. 1846-njy ýylda äht gutarnykly bellenýär, 1844-nji ýylda başlanan pygamberlik nikasy 1846-njy ýylda tamamlanýar, 1847-nji ýylda bolsa ilkinji resmi neşir çap edilip poçta arkaly iberilýär.

## 1850-nji ýylyň maý aýy

> “EZIZ OKYJY—Bu syn arkaly maksadym mukaddes hakykatyň nury bilen ýalňyşlygy paş etmek boldy....”

> “Bu kiçijik işi dargan sürä hödürläp, men bu babatda olaryň öňündäki borjumy ýerine ýetirdim, goý, Hudaý Öz berekedini goşsun. Omyn.” James White, The Seventh-day Sabbath not Abolished, 2.

Jeýms Uaýtyň neşiri onuň diňleýjileriniň henizem dargap ýören bir süri bolandygyny görkezýär, emma şol bir wagtda ol ýedinji günüň Sabatynyň hem goragydyr. Bu, Millerçi Adventizmiň Sabata we üçünji perişdä bolan düşünişine görä, üçünji perişdäniň habarynyň bäbeklik döwründäki görnüşidir. Ol 1850-nji ýylyň çyzgysy neşir edilen şol bir ýylda çap edilýär we olar bilelikde Rebbiň goşunynyň ýakynlaşýan ýekşenbe kanuny krizisine taýýarlanyp galdyrylmagyny aňladýar. Isa ahyry hemişe başlangyç arkaly şekillendirýär, şonuň üçin 1844-nji ýylda habary ýetirip, 1843-nji ýylyň çyzgysyndan peýdalananlar 1850-nji ýylyň çyzgysyndan peýdalanyp habary ýetirjekleriň nusgasyny görkezýärdiler. Habakugyň iki tagtasynyň döwrüniň başynda adamlar şol sagadyň habaryny Habakugyň tagtasy bilen utgaşyklykda yglan edýärdiler, 1850-nji ýylda bolsa Jeýms Uaýt üçünji perişdäniň habaryny 1850-nji ýylyň çyzgysy bilen bilelikde hödürleýär. Çyzgy 1849-njy ýylyň döwründe Dogan Nikols tarapyndan taýýarlandy; şol döwürde Jeýms bilen Ellen Uaýt Dogan Nikols bilen bile ýaşaýardylar. Jeýms Uaýt 1850-nji ýylyň çyzgysynyň taýýarlanyşy bilen gönüden-göni baglanyşyklydy we şol ýylda ol üçünji perişdäniň habaryny yglan edip başlady.

> “23-nji sentýabrda, [1850] Reb maňa Öz halkynyň galyndysyny yzyna getirmek üçin elini ikinji gezek uzadandygyny görkezdi, we bu ýygnalyş döwründe tagallalaryň iki esse artdyrylmalydygyny görkezdi. Dargadylyş döwründe Ysraýyl uruldy we parçalandy; emma indi ýygnalyş döwründe Hudaý Öz halkyny sagaldar we ýaralaryny sarar. Dargadylyşda hakykaty ýaýratmak üçin edilen tagallalaryň täsiri örän az boldy, örän az zat amala aşyrdy ýa-da asla hiç zat amala aşyrmady; emma ýygnalyş döwründe, Hudaý Öz halkyny ýygnamak üçin elini uzadanda, hakykaty ýaýratmak ugrunda edilen tagallalar niýetlenen täsirini ýetirjekdir. Ähli adamlar bu işde birleşmeli we yhlasly bolmalydyrlar. Men gördüm ki, häzirki ýygnalyş döwründe bizi dolandyrmak üçin dargadylyşdan mysallara ýüzlenmek her kim üçin utançdyr; çünki Hudaý indi biziň üçin şol wagt edişinden artyk zat etmese, Ysraýyl hiç haçan ýygnalmazdy. Hakykaty wagyz edilişi ýaly gazetde hem neşir etmegiň zerurdygyny gördüm.” Review and Herald, 1850-nji ýylyň 1-nji noýabry.

> 74-nji sahypadaky «Reb Öz halkynyň galyndysyny yzyna getirmek üçin elini ikinji gezek uzadypdy» diýen garaýyş diňe bir wagtlar Mesihe garaşýanlaryň arasynda bar bolan agzybirlige we güýje, şeýle hem Onuň Öz halkyny ýene-de birleşdirip, dikeldip başlandygy baradaky hakykata degişlidir». Irki Ýazgylar, 86.

Waýt Irki Ýazgylarda Review and Herald-daky parçanyň üstünde durup, Işaýa pygamberiň sözlerini ulanandygy bilen baglanyşykly teswir berýär; ol şeýle diýdi: “Reb maňa Öz halkynyň galyndysyny yzyna gaýtaryp almak üçin elini ikinji gezek uzadandygyny görkezdi.” Ol Öz elini 1850-nji ýylda uzatdy. Ol şol halky 1844-nji ýylyň 22-nji oktýabrynda Iň Mukaddes Ýere ýygnanda, bu b.e. öň 677-nji ýyldan 1844-nji ýylyň 22-nji oktýabryna çenli dowam eden dargadylşygyň ahyrynda boldy. Hakyky şöhratly ýurtda ýaşaýan göni manydaky Ýahuda, Levililer 26-njy bapdaky “ýedi wagt” bilen laýyklykda, b.e. öň 677-nji ýylda başlap 2520 ýyl dargadyldy. 2520 ýylyň ahyrynda ruhy Ysraýyl 1844-nji ýylyň 22-nji oktýabrynda ýygnaldy we olar dessine dargadyldy; bu dargadylşyk Reb Öz elini ikinji gezek uzadanda tamamlandy. Ol olary şol bölekde ikinji gezek iki zady amala aşyrmak üçin ýygnaýar: Öz halkynyň “ýarasyny saramak” we Öz halkyny “dikeltmek”.

> “Men soňra üçünji perişdäni gördüm. Meni ugurdaşlyk edýän perişde aýtdy: ‘Onuň sözi gorkunçdyr, onuň wezipesi elhençdir. Ol bugdaýy alawdan saýlap aljak, bugdaýy bolsa asmanyň ammary üçin möhürlejek ýa-da daňjak perişdedir.’ Bu zatlar bütin aňy, bütin ünsüňi özüne çekmelidir. Maňa ýene-de, biziň rehimdarlygyň soňky habaryny alýandygymyza ynanýanlaryň, her gün täze ýalňyşlygy kabul edýän ýa-da öz içine siňdirýänlerden aýratyn bolmalydygy görkezildi. Men ne ýaşlaryň, ne-de garrylaryň ýalňyşlykda we garaňkylykda bolanlaryň ýygnaklaryna gatnamalydygyny gördüm. Perişde aýtdy: ‘Aň peýdasyz zatlaryň üstünde durmagyny goýsun.’” Manuscript Releases, 5-nji tom, 425.

1850-nji ýylda başlan ikinji ýygnanyşyk, Hudaýyň halkynyň baýdak hökmünde “ýokary galdyrylyp”, “göterilip” möhürlenmegini (baglanyşygyny) öňden şekillendirdi. 1850, Rebbiň ýüz kyrk dört müň adamy haçan ýygnandygyny kesgitleýär. Pygamberlik zerurlygy boýunça, ýygnanmazlaryndan öň olar dargadylan bolmalydy. Şonuň üçin, Ylham 11:11-däki “üç ýarym gün” 1260-ny alamatlandyrýar; bu 2520-niň ýarysydyr we 2020-nji ýylyň 18-nji iýulyndan soň gelen dargadylyşy aňladýar. Ylham 11:11, Işaýa 11:11-de beýan edilişi ýaly, ýüz kyrk dört müň bolmaly bolanlaryň ikinji ýygnanyşygyny hem-de milletlere garşy galdyrylan baýdagy görkezýär!

> Şol gün Ýeseýiň bir köki bolar; ol halklar üçin bir baýdak bolup durar; beýleki milletler oňa ýüzlenerler; onuň rahatlygy şöhratly bolar.

> Şol gün şeýle bolar: Reb Öz halkynyň galanlaryny — Assiriýadan, Müsürden, Patrosdan, Kuşdan, Elamdan, Şinardan, Hamatdan we deňziň adalaryndan galyp galanlaryny — satyn almak üçin elini ikinji gezek uzadar.

> Ol halklar üçin bir nyşan diker; Ysraýylyň kowlanlaryny ýygnar we Ýahudanyň daganlaryny ýeriň dört künjeginden bir ýere jemlär. Işaýa 11:10, 11, 12.

1850-nji ýylda Reb Habakkugyň iki tagtasy arkaly şekillendirilişi ýaly, Üçünji Perişdäniň habaryny Gijeki Nalyşyň habary bilen bilelikde wagyz edýän halky ýygnamak üçin Öz elini ikinji gezek uzatdy. 2023-nji ýylyň iýul aýynda-da Reb Habakkugyň iki tagtasy arkaly şekillendirilişi ýaly, Üçünji Perişdäniň habaryny Gijeki Nalyşyň habary bilen bilelikde wagyz edýän halky ýygnamak üçin Öz elini ikinji gezek uzatdy. 1850-nji ýyl hem, 2023-nji ýylyň iýul aýy hem Işaýanyň 11-nji babyň 11-nji aýatynda beýan edişi ýaly, “Öz halkynyň galanlarynyň” ýygnalyşyny görkezýär. 11-nji aýat 10-njy we 12-nji aýatlaryň arasynda ýerleşýär, şol aýatlaryň ikisi-de baýdagyň dünýä üçin galdyrylýandygyny görkezýär.

Üç aýatyň her biri nyşany görkezýär, emma ortaky aýat olary “galyndy” diýip atlandyrýar. Ol ýerdäki galyndy ikinji gezek ýygnalýar, olar haýsy taýpalardan ýygnalýan bolsa, şol taýpalaryň sany sekizdir. “8” diňe bir Nuhuň gämisinde bolup, ölümi görmezden köne dünýäden täze dünýä geçenleri görkezmän, eýsem “8” ýediniň içinden bolan sekizinji ýygnagy hem görkezýär. Ylham 11:11-däki iki şaýat direldilenlerdir. “8” sany direlişiň nyşanydyr, ýüz kyrk dört müňüň nyşanydyr, çokundyryşlygyň nyşanydyr we Laodikiýadan Filadelfiýa geçip, Işaýanyň milletler üçin nyşanyna öwrülenleriň nyşanydyr. Reb Öz elini ikinji gezek 1850-den 1865-e çenli döwürde hem, ýene 2023-nji ýylyň iýulynda hem uzadýar.

2023-nji ýylda, 1856-njy ýylda bolşy ýaly, ýedi wagt baradaky täze nur bardy. 1856-njy ýyldan 1863-nji ýyla çenli bolan döwür, Reb öz galan halkyny goşun hökmünde galdyranda, ýüz kyrk dört müňüň taryhyny aňladýar.

Işaýa 11:11 Ylham 11:11 bilen kämil derejede gabat gelýär; ol hem Daniýel 11:11 bilen kämil derejede gabat gelýär. Işaýa bilen Ýahýa içerki bir taryhy beýan edýärler, Daniýel bolsa daşarky bir taryhy beýan edýär. Daniýeliň 11:11-däki daşarky ugry Ýahýanyň 11:11-däki içerki ugry bilen ugurdaş bolup geçýär, Işaýanyň 11:11-si bolsa daşarky ugurdan Hudaýyň başga sürüsini çagyrýan içerki ugruň nyşanyny görkezýär. Palmoni bu parçalary diňe ähli zatlaryň Ýaradyjysy bolan Biriniň ýerine ýetirip biläýjek ajaýyp bir dessä baglapdyr.

Biz bu meseleleri indiki makalada dowam etdireris.

## Emeli Maglumat bilen Dialog:

Matematika dünýäsinde “11” sanyna haýsydyr bir ähmiýet berilýärmi?

Hawa, 11 sanynyň diňe bir ýönekeý san bolmakdan başga-da, birnäçe hakyky matematiki gyzyklanma we ähmiýet nokatlary bar. Ine, matematikleriň we matematika höwesjeňleriniň köplenç aýratyn belläp geçýän esasy taraplary:

11 bäşinji ýönekeý san bolup, iki belgili ýönekeý sanlaryň iň kiçisidir hem-de onluk ulgamda palindrom bolan ilkinji ýönekeý sandyr. “11” ýönekeý san bolan iň kiçi repunitdir (ýagny gaýtalanýan birliklerden düzülen san). Ol iki belgili ýönekeý sanlaryň arasynda iki belgisi hem birmeňzeş bolan ýeke-täk sandyr. 11, 22, 33, 44 we ş.m. Bu diňe “11” bilen amala aşýar. “11” Mersenne ýönekeý sanlarynyň eksponentidir. 1/11 = 0.090909… onluk ýazgysynyň gaýtalanýan döwri bary-ýogy 2-dir, emma 1/11 başga bir taýdan hem meşhurdyr: 11, 101, 1009, 10007, 100003 we ş.m. görnüşindäki ýönekeý sanlar yzygiderliligi arifmetiki progressiýadaky ýönekeý sanlar baradaky ara alyp maslahatlaşmalarda ýüze çykýar. Tertibi 22 bolan dihedral topar (kadaly 11-burçlugyň simmetriýalary) toparlar nazaryýetinde gyzyklanma döredýän abelian däl, merkezi bolmadyk gurluşa eýe bolan dihedral toparyň “11” onuň üçin iň kiçi ýönekeý san bolandygy sebäpli bellärliklidir. Nazary fizikada (setir nazaryýeti / M-nazaryýet) älem köplenç wagt-giňişligiň 11 ölçeginde nusgalaşdyrylýar, we şol ugurda işleýän fizikler bilen matematikler 11-iň peýda bolşuny ýygy-ýygydan aýratyn belleýärler. “11” belgileriniň sany jübüt bolan palindromik ýönekeý sanlaryň arasynda ýeke-täkdir (sebäbi 2-den uly jübüt belgili galanlarynyň ählisi 11-e bölünýär we şonuň üçin düzme sandyr). Bu gyzykly sanlar nazaryýetindäki teoremadyr.

Netije:

“11” π, e ýa-da altyn gatnaşygy ýaly şol bir derejedäki meşhurlyga eýe bolmasa-da, ol köp hadysalaryň iň kiçi ýa-da ilkinji mysaly hökmünde gaýtalap ýüze çykýar (ilkinji repunit ýönekeý sany, jübüt sanly ýeke-täk palindromik ýönekeý san, köp subutnamalarda we garşy mysallarda ir peýda bolşy, M-teoriýadaky 11 ölçeg we ş.m.). Şeýlelikde, hawa — matematika dünýäsi 11-i ähmiýetli san hasaplaýar.

> “Sözi ylham beren şol Sözüň hakyky düşündirijisidi. Mesih Öz taglymatlaryny diňleýjileriniň ünsüni tebigatyň sada kanunlaryna hem-de olaryň her gün görýän we el bilen ulanýan tanyş zatlaryna çekmek arkaly aýdyňlaşdyrdy. Şeýlelik bilen, Ol olaryň pikirlerini tebigydan ruhy hakykata tarap alyp bardy. Köpüsi Onuň tymsallarynyň manysyna dessine düşünip bilmedi; emma olar günsaýyn Uly Mugallymyň ruhy hakykatlar bilen baglanyşdyran şol zatlary bilen ýüzbe-ýüz boldukça, käbirleri Onuň ýüreklerine ornaşdyrmaga çalyşan ylahy hakykatyň sapaklaryny saýgardylar, we bular Onuň wezipesiniň hakykatyna ynandyrylyp, Hoş Habara öwrüldiler.” Sabbath School Worker, 1-nji dekabr, 1909.

> “Şeýlelik bilen tebigy patyşalykdan ruhy patyşalyga ugrukdyryp, Mesihiň tymsallary adamy Hudaý bilen, ýeri bolsa asman bilen birleşdirýän hakykat zynjyrynyň halkalarydyr.” Christ’s Object Lessons, 17.

Back to Articles