Article

# Yo‘el kitobi va Laodikiya davridagi Yettinchi kun adventistlar cherkovi — To‘qqizinchi qism

To‘qqizinchi raqam

Author

Jeff Pippenger

Published

December 11, 2025

Formats

PDF
Word
Song MP3

Yoel kitobiga ushbu kirish so‘zida men dastlabki sakkiz maqoladagi ayrim fikrlarni qisqacha jamlab bayon etish, endi esa Yoel kitobini bevosita ko‘rib chiqishga kirishar ekanmiz, undan nimalarni kutishimiz kerakligini aniqlash nuqtasiga yetdim; va, albatta, buning Doniyor 11:11–16 dagi Rafiya va Panium janglari bilan qanday aloqasi bor?

Biz uzumzor qo‘shig‘iga alohida urg‘u berdik, chunki payg‘ambarlik ma’nosida “tajriba” “qo‘shiq” orqali ifodalanadi. Muso va Qo‘zining qo‘shig‘ini kuylayotgan bir yuz qirq to‘rt ming kishining xususiyatlaridan biri ham shudir; bu, aslida, Yuhannoning Ishayoning uzumzor qo‘shig‘ini ifodalash usulidir. Har bir buyuk payg‘ambar o‘z kitobini Isroilning isyoni uchun unga qarshi ayblovlar bilan boshlaydi, yoki boshqacha aytganda, har bir buyuk payg‘ambar avvalo uzumzor qo‘shig‘ini kuylaydi. Men Yoelning birinchi bobdagi uzumzor qo‘shig‘i uzumzor qo‘shig‘i haqidagi eng muhim vahiylardan biri, deb ta’kidlayman. Bu fikrim to‘g‘rimi yoki yo‘qmi, ayta olmayman, ammo bunday qat’iy ishonchda bo‘lishimning sababi shuki, Yoel kitobida ramziy tarzda ifodalangan payg‘ambarlik bog‘lanishlari bir necha nurasimon yo‘nalishlar uchun kalit, yoki ehtimol o‘q vazifasini o‘tayotgandek ko‘rinadi. Yoelning guvohligi nafaqat boshqa parallel yo‘nalishlar bilan bog‘lanadi, balki u, ayniqsa, birinchi bobda uzumzorning vayron qilinishi ramzi orqali, va keyingi ikki bobda ham Qo‘shma Shtatlardagi hayvon suratining sinov vaqtini, ham dunyo uchun hayvon surati sinov vaqtini aniqlab berish orqali, go‘yo bir tayanch nuqtani belgilayotgandek ko‘rinadi. Va bularning hammasi uzumzor kontekstida bayon etilgan, holbuki uzumzor—agar unga yomg‘ir yog‘masa—tirik uzumzor emas.

Shuningdek, biz “qancha vaqt?” timsoli bilan ifodalangan bashoratli davrga ham alohida urg‘u berdik. “Qancha vaqt?” haqidagi avvaldan belgilab qo‘yilgan ushbu tamoyilni yodga solish zaruratini his qildim, toki bo‘lgan va ayni paytda poydevor hamda burchak toshi bo‘lgan “eng yuqori tosh”ga urg‘u berilsin. Hozir amalga oshayotgan Yarim tun faryodi xabarining yakuniy to‘liq rivoji ana shu “eng yuqori tosh”dir. O‘sha poydevorlar asosida bu eng yuqori tosh Millerning javohirlari bo‘lib, ular boshidagidan o‘n baravar yorqinroq porlamoqda.

Xudoning “ajoyib ishlari”ga asoslanib, gumbaztosh shundaki, Uning xalqi Laodikiya tajribasidan Filadelfiya tajribasiga o‘tadi; ayni paytda o‘sha xalq yettilikdan bo‘lgan sakkizinchiga aylanadi va shuningdek jangari jamoatdan zafarli jamoatga o‘tadi. Ana shu o‘tish gumbaztoshdir. Bu o‘tish Xudoning xalqi “gumbaztosh” xabarini eshitib, ko‘rganda va u ularning ko‘zlarida ajoyib bo‘lganda amalga oshadi. “Gumbaztosh” xabari cho‘qqidir, chunki u ramziy “gumbaztosh”ga oid barcha haqiqatlarni bir joyga jamlaydi. “Yetti karra” xabari Millerning poydevor toshi edi va u Millerchilar harakatining gumbaztoshi bo‘lishi kerak edi. Pentikost Pentikostal davrning gumbaztoshi bo‘lganidek, Yarim tun nidosi ham birinchi va ikkinchi farishtalar Millerchi harakatining gumbaztoshi bo‘lgan.

Masih birinchi va ikkinchi farishtalarning Millerit ma’badini qurgan 46 yillik davrning cho‘qqisi yoki toj toshi sifatida, o‘sha toj toshi Masihning bir yuz qirq to‘rt mingning ma’badini qurish ishining poydevor toshiga aylanishi kerak edi. O‘sha poydevor toshi 1844 yilda samoga eltuvchi yo‘lni yoritadigan nur sifatida o‘rnatildi, va shu sababli dunyoning oxiridagi Xudoning xalqi orom topish uchun “qadimgi yo‘llar”ga qaytishi kerak. Agar va qachon ular Milleritlarning kashshoflik tarixiga qaytsalar, ular Yarim Tun Faryodi xabarining poydevoriy tarixning cho‘qqisi bo‘lganini topadilar. Yarim Tun Faryodi Muqaddas Ruhning to‘kilishining namoyon bo‘lishi edi. Jon “qadimgi yo‘llar”ga qaytib, yo‘lning boshlanishida yoki poydevor nuqtasida o‘rnatilgan “yorqin nur”ni topganida, u Yeremiyo “orom” deb ta’riflagan Yarim Tun Faryodini topadi.

> “Yo‘lning boshida ularning ortiga yorqin bir nur o‘rnatilgan edi; farishta menga bu nurning ‘yarim tun faryodi’ ekanini aytdi. Bu nur butun yo‘l bo‘ylab porlab turar va ular qoqilib ketmasliklari uchun oyoqlariga yorug‘lik berar edi.

> “Agar ular o‘z nigohlarini o‘zlarining oldilarida bo‘lgan va ularni shaharga boshlab borayotgan Isoga qat’iy qaratib tursalar, xavfsiz edilar. Ammo ko‘p o‘tmay ba’zilari holdan toyib, shahar juda uzoqda, deb aytdilar va ular unga bundan oldinroq kirib bo‘lishni kutgan edilar. Shunda Iso O‘zining ulug‘vor o‘ng qo‘lini ko‘tarib, ularga dalda berar edi, va Uning qo‘lidan advent guruhining ustida hilpirab turgan bir nur chiqardi, va ular: ‘Alleluia!’ deb hayqirdilar. Boshqalar esa ortlaridagi nurni o‘ylamay inkor etdilar va ularni shunchalik uzoqqacha boshlab chiqqan Zot Xudo emas edi, deb aytdilar. Ularning ortidagi nur o‘chib qoldi, oyoqlari mutlaq zulmat ichida qoldi, va ular qoqilib, mo‘ljalni ham, Isoni ham ko‘zdan yo‘qotdilar va yo‘ldan pastdagi qorong‘i va yovuz dunyoga qulab tushdilar.” Ellen G. White’ning Christian Experience and Teachings, 57.

Milleriylar tarixining toj toshi bir yuz qirq to‘rt mingning tarixi uchun poydevor toshidir. Uch farishtaning boshlanishidan 1798-yildan to jamoat g‘olibasi yakshanba qonuni paytida ma’badning poklanishi bajo bo‘lishida tiklanguniga qadar yo‘l Yarim tun nidosi xabari bilan yoritilgan, chunki masal Adventizm haqida va yakshanba qonuni inqirozi davomida insoniyat uchun sinov muddati yopilar ekan, Xudo O‘z fe’l-atvorini mukammal aks ettiradigan bir xalqni qanday ko‘tarib chiqarishi haqidadir.

Yo‘lda Iso boshchilik qilmoqda va O‘zining ulug‘vor o‘ng qo‘lini ko‘tarib, yo‘lni yoritishda davom etmoqda. Shunday ekan, yo‘lning boshida ham yorqin nur bor, yo‘lning oxiriga yetaklovchi ham yorqin nurdir. Alfa va Omega bo‘lgan Iso oxirni boshlanish bilan ifodalaydi; demak, yo‘lning har ikki uchidagi nur — Yarim Tun Faryodi xabaridir.

Birinchi farishta 1798-yilda kelib, Uning hukm soati yetib kelganini e’lon qildi: “Aytdiki, … Uning hukm soati keldi.” Hukm soati 1798-yilda keldi va u boshlanganida, Masih bilan Uning yangi kelini o‘rtasidagi nikoh — Filadelfiyalik Milleriy Adventizm boshlandi. Masih 1844-yil 22-oktabrda nikohlanishi kerak edi, va 1798-yildan 1844-yilgacha kelin tayyorlab borildi. Kelin Filadelfiyalik edi, chunki Masihning kelini ustida hech qanday mahkumlik yo‘q edi, zero u o‘zini tayyorladi — u pok edi. Hukmning e’loni 1798-yilda boshlangan va 1844-yilda nihoyasiga yetgan nikohning e’lonidir.

Milleriylar harakati uchun poydevor nuri ham, tamal toshi nuri ham nikohni e’lon qiluvchi xabar — Yarim Tun Nidosi xabari edi. Yarim Tun Nidosi birinchi va ikkinchi farishtalar tarixining, shuningdek Milleriylar tarixining poydevori va tamal toshi bo‘ldi; Milleriylar tarixining tamal toshi esa bir yuz qirq to‘rt mingning tarixining ham poydevor toshi, ham tamal toshidir. Ma’bad qurilishi tamal toshi qo‘yilganda nihoyasiga yetadi va o‘sha so‘nggi “ajoyib” toshni qo‘yish ishi 2023 yil iyul oyida boshlandi.

Turli xil bashoratli bajo topishlar yakuniy toshni tashkil etadi, ammo yakuniy tosh xabarning cho‘qqisini ham ifodalaydi. Hosil bayrami Pentikostal davr xabarining yakuniy toshi bo‘lgan edi; xuddi shuningdek, 1856-yilda Hiram Edsonning qalami orqali kelgan “yetti vaqt” nuri ham Miller xabarining mo‘ljallangan yakuniy toshi edi, chunki Miller kashf etgan birinchi poydevoriy haqiqat “yetti vaqt” edi. 1856-yilda yakuniy tosh haqiqatining yangi nurini rad etish, xuddi qadimgi Isroil qirq yil davomida qilganidek, Laodikiya sahrosida o‘lishni tanlash bilan barobar edi. Bu 2023-yil iyulini 1856-yil sifatida, Millerchilar tarixida Filadelfiyadan Laodikiyaga o‘tish burilish nuqtasi va yuz qirq to‘rt mingning tarixida esa Laodikiyadan Filadelfiyaga qaytish sifatida belgilaydi. Masih 1844-yilda nopok bir ayolga uylanmadi, chunki u Filadelfiyalik edi va U Yakshanba qonuni vaqtida Filadelfiyadan bo‘lgan kelinni nikohlaydi. Ammo avval u o‘zini tayyor qilishi kerak. Siz tayyormisiz?

> Qo‘rqma, ey kichik poda; chunki sizlarga Shohlikni berish Otangizga ma’quldir. Luqo 12:32.

1844-yil 22-oktabrda Rabbiy O‘zi tayyorlagan kelinni uchinchi farishta tarixiga va uchinchi farishta ifoda etadigan barcha narsalarga Unga ergashishi uchun nikohladi, biroq 1863-yilga kelib uchinchi farishtaning tarixi Laodikiyaning sahrosiga burib yuborildi. 1844-yildan 1863-yilgacha bo‘lgan tarix uchinchi farishta davrini ifodalaydi; shu tariqa u bir yuz qirq to‘rt ming kishining muhrlanishi davrida nodon qizlar haqidagi masalning bir tasvirini taqdim etadi. Qizlar bug‘doy va begona o‘tdir; ular farishtalar bilan timsollangan xabarlar orqali ajratib borilmoqda, chunki ajratish ishini aynan farishtalar bajaradi.

> “So‘ng men uchinchi farishtani ko‘rdim. Menga hamroh bo‘lgan farishta dedi: ‘Uning ishi dahshatlidir. Uning vazifasi vahimalidir. U bug‘doyni begona o‘tdan ajratib oladigan hamda bug‘doyni samoviy ombor uchun muhrlaydigan yoki bog‘laydigan farishtadir. Bu narsalar butun ongni, butun diqqatni to‘la band etmog‘i lozim.’” Early Writings, 119.

Vahiy kitobining o‘n to‘rtinchi bobidagi uch farishtaning xabarlari keyingi yomg‘ir xabari bo‘lib, u ikki toifani ajratadi va bog‘laydi.

> “Yuhannoga jamoat tajribasiga doir chuqur va hayajonli qiziqish uyg‘otuvchi manzaralar ochib berildi. U Xudoning xalqining holatini, xatarlarini, kurashlarini va nihoyatdagi najot-topishini ko‘rdi. U yer hosilini pishitib yetiltiradigan yakuniy xabarlarni yozib qoldiradi: yo samoviy ombor uchun bog‘langan boshoqlar sifatida, yo halokat olovlari uchun bog‘langan o‘tin-dastalar sifatida. Unga g‘oyat muhim mavzular, ayniqsa so‘nggi jamoat uchun, vahiy qilindi; toki adashishdan haqiqatga yuz buradiganlar oldinda turgan xatarlar va kurashlar haqida ta’lim olsinlar. Yer yuziga kelajak narsalar to‘g‘risida hech kim zulmatda qolishi shart emas.” The Great Controversy, 341.

Aynan “haqiqat so‘zlari” ushbu avlodda “hosilni pishitishi lozim bo‘lgan yakuniy xabarlar” bo‘lib, ikki toifani bir-biridan ajratadi. Bu ish, shuningdek, Millerning tushidagi “kir cho‘tkasi tutgan odam”ning ham ishidir.

> “‘Uning yelpig‘ichi O‘z qo‘lidadir, va U O‘z xirmonini batamom tozalab, bug‘doyini omborga yig‘adi.’ Matto 3:12. Bu poklanish davrlaridan biri edi. Haqiqat so‘zlari orqali somon bug‘doydan ajratilayotgan edi. Tanbehni qabul qilish uchun haddan tashqari mag‘rur va o‘zini oqlovchi, kamtarlik hayotini qabul qilish uchun esa dunyoni haddan tashqari sevuvchi bo‘lganlari sababli, ko‘plar Isodan yuz o‘girdilar. Hali ham ko‘plar xuddi shunday qilmoqdalar. Bugun ham jonlar Kafarnahumdagi sinagogada bo‘lgan o‘sha shogirdlar singari sinovdan o‘tmoqdalar. Haqiqat qalbga yetkazilganda, ular o‘z hayotlarining Xudoning irodasiga muvofiq emasligini ko‘radilar. Ular o‘zlarida butunlay o‘zgarish zarurligini ko‘radilar; ammo ular o‘zini inkor etuvchi ishni zimmasiga olishga tayyor emaslar. Shuning uchun gunohlari oshkor qilinganda, ular g‘azablanadilar. Ular xafa bo‘lib ketadilar, xuddi shogirdlar Isodan ketib, g‘o‘ldirab aytganlaridek: ‘Bu qattiq so‘z ekan; buni kim eshita oladi?’” The Desire of Ages, 392.

1844-yildagi buyuk umidsizlikdan boshlab 1863-yilgacha bo‘lgan yo‘l belgilar va voqealar 9/11 dan Yakshanba qonunigacha bo‘lgan tarixni ifodalaydi. Nega, deb so‘raysiz, 1844 — 9/11?

Uayt opaning yozuvlari uchinchi farishta 1844-yil 22-oktabrda kelganini, shuningdek 1888-yilda ham kelganini aniq ko‘rsatadi; bu esa 9/11ning timsolidir. Bundan ham muhimi, barcha payg‘ambarlar 9/11dan Yakshanba qonunigacha bo‘lgan aynan shu tarixiy davrni alohida ajratib ko‘rsatadilar; demak, bu ikki yoki uch guvohning shahodati emas, balki Xudoning Kalomidagi har bir guvohning yakdil shahodatidirki, 9/11dan Yakshanba qonunigacha bo‘lgan davr — “har bir vahiy ta’siri” amalga oshadigan davrdir.

Uchinchi farishtaning kelishi va yakunining tarixi 1844 yildan 1863 yilgacha bo‘lib, 9/11 dan Yakshanba qonunigacha bo‘lgan davrda Xudoning ajoyib ishlarini ifodalaydi. Bu tarix 1840 yildan 1844 yilgacha bo‘lgan davr orqali ham ifodalanadi, va o‘sha chiziqda 1840 alfa, 1844 esa omega hisoblanadi. 1844 yildan 1863 yilgacha bo‘lgan chiziqda 1844 alfa, 1863 esa omegadir. 1844 ham alfa, ham omegadir.

Xoch 1844 yil bilan mos tushadi va Alfa va Omega xochda O‘z qonini to‘kdi. 9/11 (1840) dan boshlab biz Vahiy 10-bobda 1840 yilda Yahyoning kichik kitobni yeb olishi bilan boshlanadigan va so‘ng 1844 yilda uning qornidagi umidsizlik bilan davom etadigan tarix bayon etilganini ko‘ramiz. Yeyish — boshlanishdir; qorin esa yakunni belgilaydi. O‘ninchi bobning so‘nggi oyati bu tarix bir yuz qirq to‘rt mingning tarixida takrorlanishini ifodalaydi.

> Va men kichik kitobni farishtaning qo‘lidan olib, uni yeb qo‘ydim; u og‘zimda asaldek shirin edi; ammo uni yeb bo‘lishim bilanoq, qornim achchiq bo‘ldi. Va u menga dedi: Sen yana ko‘p xalqlar, elatlar, tillar va shohlar oldida bashorat qilishing kerak. Vahiy 10:10, 11.

Vahiy kitobining o‘ninchi bobi va Xabaqquq kitobining ikkinchi bobi 1840 yildan 1844 yilgacha bo‘lgan bashoratli davrga guvohlik beruvchi ikki bobni ifodalaydi. 1844 yildan 1863 yilgacha bo‘lgan tarix hafsalasi pir bo‘lish belgisidan boshlanadi, undan keyin tarqalish, so‘ng esa yig‘ilish keladi. O‘sha davrda Xabaqquqning ikki lavhasi haqidagi bashoratli tarix ikkinchi lavha 1849 yilda bosilib, 1850 yilda xorijda nashr etilganda yakun topadi. Xabaqquqning lavhalari davri 1842 yil may oyidan, ya’ni 1843 yilgi jadval nashr etilgan vaqtdan boshlangan edi, va bashoratli davr boshlangan joyida, ya’ni Xabaqquqning ikki lavhasidan birining nashr etilishi bilan nihoyasiga yetdi. 1843 yilgi jadval alfadir, 1850 yilgi jadval esa omegadir.

1856 yilda Xayram Edson bir qator maqolalar yozdiki, ular Uilyam Millerning “yetti vaqt” haqidagi tushunchasini yangi bir bosqichga ko‘tardi. Edsonning ishi Millerning ishining omegasi bo‘lib, Millerning poydevor haqiqatini Xudoning xalqiga quvvat berish uchun mo‘ljallangan tom toshi maqomiga olib chiqdi. Millerning “yetti vaqt” haqidagi nuri alfa edi, Edsonning “yetti vaqt” haqidagi nuri esa omega edi.

1863-yilda bu harakat jamoatga aylandi; u oxir-oqibat o‘z tanasidan yana bir harakatni keltirib chiqarar edi, xuddi Millerchilar protestantlardan chiqqanidek, va xuddi shogirdlar Yahudiylikdan Masihiylikka chiqqanidek, hamda xuddi Yoshua bilan Xolib sahroda o‘lishga mahkum etilgan avvalgi ahd xalqidan chiqqanidek.

Ayni o‘sha tarixiy davrda (1844 yildan 1863 yilgacha) yer hayvonining Respublikachi shoxi parallel bir kurashdan o‘tmoqda; bu kurash oxir-oqibat tarixchilarning barchasi 1863 yilda Linkolnning Ozodlik to‘g‘risidagi Proklamatsiyasi bilan o‘zining o‘rta nuqtasiga yetganini e’tirof etadigan Fuqarolar urushiga yorib chiqadi. Linkoln tarixdagi o‘sha paytgacha bo‘lgan eng yomon Demokratik prezidentdan keyin prezidentlik qasamyodini qilgan birinchi Respublikachi prezidentni ifodalaydi. Keyinchalik u suiqasd natijasida o‘ldirildi. Bu bashoratli xususiyatlarning barchasi va boshqalari oxirgi Respublikachi prezident bilan takrorlanadi.

1844 yildan 1863 yilgacha bo‘lgan davr tarqalish va yig‘ilishni o‘z ichiga olgan. 1863 yil Yakshanba qonunini ifodalaydi, shu bois 1844 yilda sodir bo‘lgan tarqalish 1863 yilgacha bo‘lgan yagona tarqalishdir; o‘sha 1863 yilda Laodikeyadagi Yettinchi kun Adventistlari Laodikeya sahrosiga tarqatildilar. 1844 yil bir tarqalishni keltirib chiqardi va 1863 yil ham bir tarqalishni keltirib chiqardi; shu tariqa bu tarix aniqlangan bashoratli timsol ekaniga guvohlik beradi, chunki u 1844 yildagi alfa tarqalish bilan boshlanib, 1863 yildagi omega tarqalish bilan yakunlanadi. Birinchi tarqalish 2020 yil 18 iyulda yetib keldi, va yakuniy omega tarqalish Yakshanba qonunida amalga oshadi.

> “Shunday vaqt kelmoqdaki, biz ajralib, tarqalib ketamiz, va har birimiz bir xil qimmatli e’tiqodga ega bo‘lganlar bilan muloqot qilish imtiyozisiz turishga majbur bo‘lamiz; va agar Xudo yoningizda bo‘lmasa hamda U sizni yetaklab, yo‘l-yo‘riq ko‘rsatayotganini bilmasangiz, qanday qilib turib bera olasiz?” Review and Herald, 1890-yil 25-mart.

Xudo “yoningizda turishi”ning o‘zi yetarli emas, siz yana “U sizni boshlab borayotganini va yo‘l-yo‘riq ko‘rsatayotganini bilishingiz” ham lozim. Bu haqiqat “sizlar Rabbiyingizni bilib olasizlar” degan iboraga asoslangan turli ifodalar orqali ifodalangan bashorat mavzusidir.

> Va sizlar mo‘l-ko‘l yeb, to‘yasizlar, va sizlarga ajoyib muomala qilgan Egangiz Xudoning nomini ulug‘laysizlar; va Mening xalqim hech qachon sharmanda bo‘lmaydi. Va sizlar Mening Isroil o‘rtasida ekanligimni, Men Egangiz Xudo ekanligimni, va Mendan boshqa hech kim yo‘qligini bilasizlar; va Mening xalqim hech qachon sharmanda bo‘lmaydi. … Shunday qilib, sizlar Mening Sionda, Muqaddas tog‘imda makon tutuvchi Egangiz Xudo ekanligimni bilasizlar; shunda Quddus muqaddas bo‘ladi, va endi begonalar uning ichidan boshqa o‘tmaydi. Yoel 2:26, 27, 3:17.

Quddus bo‘lganida, Quddus zafar topgan jamoatdir, chunki jangari jamoat bug‘doy va begona o‘tdan tarkib topgan jamoat sifatida ta’riflanadi; va “begonalar endi” “Quddus”dan “o‘tib o‘tmaganlarida”, Xudoning xalqi “Uning yetaklayotgani va yo‘l-yo‘riq ko‘rsatayotganini” “biladi”. Ular biladilar, chunki ular “yetti marta”gi ibodatni bajo keltirganlardir; bu ibodat, Laodikiya holatida bo‘lganingda Xudo seni yetaklamaganini e’tirof etishni ham o‘z ichiga oladi, ammo Filadelfiya holatiga o‘zgarganingda sen “Uning yetaklayotgani va yo‘l-yo‘riq ko‘rsatayotganini” va Xudoning “Isroilning o‘rtasida” ekanini bilasan.

19-apreldagi alfa sochilishi (hafsalasizlik) va 22-oktabrdagi omega sochilishi (hafsalasizlik) 22-oktabrdagi buyuk hafsalasizlikdan keyingi birinchi rasmiy nashr bilan belgilangan. Nashr etish Milleriylar tarixida va Amerika Qo‘shma Shtatlarining payg‘ambarlik tarixida payg‘ambarlik belgisi hisoblanadi; shu bois, 1844-yildan keyin rasmiy ravishda birinchi bo‘lib nashr etilgan narsa o‘sha tarixning bir yo‘lbelgisidir, va bu yo‘lbelgi sochilishni ko‘rsatadi.

## 1847 — Tashqariga Tarqalgan Qoldiq

> «Kichik Podaga» aytilgan so‘z.

> “Quyidagi maqolalar O. R. L. Crosier tomonidan Nyu-York shtatining Kanandaigua shahrida nashr etilgan The Day-Dawn uchun yozilgan edi. Ammo hozir bu gazeta nashr etilmayotgani va uning yana nashr etiladimi-yo‘qmi bizga ma’lum bo‘lmagani sababli, Meyndagi ba’zilarimiz ularni shu shaklda taqdim etishni ma’qul deb bildik. Men «kichik poda»ning diqqatini juda tez orada bu yer yuzida sodir bo‘ladigan narsalarga qaratmoqchiman....”

> “Mutolaa qiluvchi shuni payqagan bo‘ladi-ki, E. G. Uayt xonim qalamiga mansub uchta murojaat “Kichik suruv”ga bir so‘z” asariga kiritilgan edi.”

> “14–18-betlarda topilgan xonim White’ning ikkinchi xabari, Chet-elga tarqalgan Qoldiqka sarlavhasi ostida uning birinchi vahiyining bayonidir. Bu 1845-yil 20-dekabrda Enoch Jacobsga shaxsiy maktub sifatida yozilgan bo‘lib, birinchi bor qabul qiluvchi tomonidan 1846-yil 24-yanvardagi The Day-Star’da nashr etilgan. So‘ng 1846-yil 6-aprelda u James White va H. S. Gurney tomonidan varaqa shaklida qayta bosilgan. A Word to the ‘Little Flock’ asarida berilgan matn, kichik tahririy o‘zgartirishlar va qo‘shilgan Muqaddas Yozuv havolalaridan mustasno, vahiyning dastlab bosilgan to‘liq bayoni bilan aynan bir xildir.” James White, A Word to the ‘Little Flock’, 25.

1844 yil farishtaning kelishi va bir umidsizlikni belgilaydi. 1845 yilda birinchi vahiy yozib qo‘yiladi va u 1846 yilda nashr qilinadi. Birinchi vahiy “har tomonga sochilib ketgan qoldiq” uchundir. Men shunga shubha qilamanki, turmush qurmagan o‘smir ayol payg‘ambar o‘zining birinchi vahiysini yozib chiqarar ekan, “qoldiq”ning payg‘ambarlik xususiyatlaridan biri shuki, qoldiq, bir yuz qirq to‘rt mingning xususiyatlaridan biri sifatida, payg‘ambarlik zaruratiga ko‘ra “har tomonga sochilib ketgan” bo‘lishi kerakligini bilgan bo‘lsa. 1846 yilda Uaytlar turmush qurdi, shu tariqa Ellenning familiyasi Uaytga o‘zgardi. O‘sha yilning o‘zida Uaytlar yettinchi kun shanbasini tuta boshladilar. 1846 yilda ahd nihoyasiga yetgan deb belgilangan, 1844 yilda boshlangan payg‘ambarlik nikohi 1846 yilda kamoliga yetdi, va 1847 yilda birinchi rasmiy nashr bosilib, jo‘natildi.

## 1850-yil, may

> “AZIZ O‘QUVCHI — Ushbu sharhdagi maqsadim muqaddas haqiqat nuri bilan xatoni fosh etish bo‘ldi....”

> “Tarqalib ketgan poda oldiga ushbu kichik asarni taqdim etar ekanman, bu borada ular oldidagi burchimni ado etdim, endi Xudo O‘z barakasini qo‘shsin. Omin.” James White, The Seventh-day Sabbath not Abolished, 2.

Jeyms Uaytning nashri uning tinglovchilari hanuz tarqoq bir poda ekanini ko‘rsatadi, biroq bu, shuningdek, yettinchi kun Shabbatining himoyasidir. Bu — Millerchi Adventizmning Shabbat va uchinchi farishta haqidagi tushunchasi nuqtayi nazaridan, o‘z go‘daklik davridagi uchinchi farishtaning xabaridir. U 1850 yilgi jadval nashr etilgan ayni yilda chop etilgan bo‘lib, ular birgalikda yaqinlashib kelayotgan yakshanba qonuni inqirozi uchun Rabbiyning lashkarini ko‘tarishni ifodalaydi. Iso har doim oxirni boshlanish orqali tasvirlaydi, va 1843 yilgi jadvaldan foydalangan holda 1844 yilda xabarni taqdim etganlar, 1850 yilgi jadvaldan foydalangan holda xabarni taqdim etadigan kishilarning timsoli edilar. Xabaqquqning ikki jadvali davrining boshida, odamlar soatning xabarini Xabaqquqning jadvali bilan birgalikda e’lon qilayotgan edilar, va 1850 yilda Jeyms Uayt uchinchi farishtaning xabarini 1850 yilgi jadval bilan birga taqdim etmoqda. Jadval Birodar Nikols tomonidan 1849 yil davrida, Jeyms va Ellen Uayt Birodar Nikols bilan birga yashayotgan vaqt oralig‘ida tayyorlangan edi. Jeyms Uayt 1850 yilgi jadvalning tayyorlanishi bilan bevosita bog‘liq edi va o‘sha yili u uchinchi farishtaning xabarini e’lon qila boshladi.

> “1850-yil 23-sentyabrda Rabbiy menga O‘z xalqining qoldig‘ini qaytarib olish uchun qo‘lini ikkinchi bor cho‘zganini va bu yig‘ilish vaqtida sa’y-harakatlar ikki hissa oshirilishi lozimligini ko‘rsatdi. Tarqalish vaqtida Isroil urildi va parcha-parcha qilindi; ammo endi, yig‘ilish vaqtida, Xudo O‘z xalqini sog‘aytiradi va bog‘lab qo‘yadi. Tarqalish davrida haqiqatni yoyish uchun qilingan urinishlar juda oz ta’sir ko‘rsatgan, juda oz narsa yoki deyarli hech narsa amalga oshirgan; ammo yig‘ilish vaqtida, Xudo O‘z xalqini yig‘ish uchun qo‘lini qo‘ygan ekan, haqiqatni yoyishga qaratilgan sa’y-harakatlar ko‘zlangan samarasini beradi. Hammaning ishda birlashgan va g‘ayratli bo‘lishi kerak. Men shuni ko‘rdimki, hozirgi yig‘ilish davrida bizni boshqarishi uchun misollarni tarqalish davridan keltirish har qanday kishi uchun uyatdir; chunki agar Xudo hozir biz uchun o‘shanda qilganidan ortiqroq qilmasa, Isroil hech qachon yig‘ilmas edi. Haqiqat qog‘ozda nashr etilishi ham, va’z qilinishi kabi, shunchalik zarurdir.” Review and Herald, 1850-yil 1-noyabr.

> “Rabbiyning O‘z xalqining qoldig‘ini qaytarib olish uchun ‘O‘z qo‘lini ikkinchi bor uzatgani’ haqidagi qarash, 74-betda, faqat Masihni kutayotganlar orasida bir vaqtlar mavjud bo‘lgan birlik va kuchga hamda U O‘z xalqini yana birlashtirish va ko‘tarishni boshlaganiga ishora qiladi.” Ilk yozuvlar, 86.

Opa Uayt “Ilk Yozuvlar”da “Review and Herald”dagi parchaga izoh berar ekan, “Egam menga O‘z xalqining qoldig‘ini qaytarib olish uchun qo‘lini ikkinchi bor uzatganini ko‘rsatdi”, deganida Ishayo payg‘ambarning so‘zlaridan foydalanganiga bog‘liq holda sharh bermoqda. U O‘z qo‘lini 1850 yilda uzatdi. U o‘sha xalqni 1844 yil 22 oktyabrda Eng Muqaddas Joyga to‘plaganida, bu miloddan avvalgi 677 yildan 1844 yil 22 oktyabrgacha davom etgan sochilishning yakuni edi. So‘zma-so‘z ulug‘vor yurtda yashagan so‘zma-so‘z Yahudo miloddan avvalgi 677 yilda Levilar yigirma oltinchi bobidagi “yetti vaqt”ga muvofiq 2520 yil davomida sochib yuborilgan edi. 2520 yilning yakunida ruhiy Isroil 1844 yil 22 oktyabrda to‘plandi va ular darhol sochib yuborildi; bu sochilish Egamiz O‘z qo‘lini ikkinchi bor uzatganda nihoyasiga yetadi. U bu parchada ularni ikkinchi bor ikki maqsadni amalga oshirish uchun to‘playdi: O‘z xalqining “yarasini bog‘lash” va O‘z xalqini “tiklash” uchun.

> “So‘ng men uchinchi farishtani ko‘rdim. Menga hamroh bo‘lgan farishta dedi: ‘Uning so‘zi dahshatlidir, uning vazifasi qo‘rqinchlidir. U bug‘doyni begona o‘tdan ajratib olish hamda bug‘doyni samoviy ombor uchun muhrlash yoki bog‘lash kerak bo‘lgan farishtadir.’ Bu narsalar butun ongni, butun diqqatni band etmog‘i lozim. Yana menga shuni ko‘rsatdilarki, biz so‘nggi rahm-shafqat xabariga ega bo‘lyapmiz, deb ishonadiganlar har kuni yangi xatoni qabul qilayotgan yoki singdirayotganlardan ajralgan bo‘lishlari zarur. Men na yoshlar, na keksalar xato va zulmat ichida bo‘lganlarning yig‘inlariga qatnashmasliklari kerakligini ko‘rdim. Farishta dedi: ‘Aql foydasiz narsalar ustida to‘xtab qolishni bas qilsin.’” Manuscript Releases, 5-jild, 425.

1850 yilda boshlangan ikkinchi yig‘ilish, Xudoning xalqi bayroq sifatida “ko‘tarilib”, “yuqoriga ko‘tarilganlari”da ularning muhrlanishini (bog‘lab qo‘yilishini) timsolladi. 1850 yil Rabbiy bir yuz qirq to‘rt mingni yig‘adigan vaqtni ko‘rsatadi. Bashoratiy zaruratga ko‘ra, ular yig‘ilishlaridan oldin tarqalib ketgan bo‘lishlari kerak edi. Shunday qilib, Vahiy 11:11 dagi “uch yarim kun” 1260 ni ramziy ifodalaydi, bu 2520 ning yarmi bo‘lib, 2020 yil 18 iyuldan keyin yuz bergan tarqalishni ifodalaydi. Vahiy 11:11 Ishayo 11:11 da bayon etilganidek, bir yuz qirq to‘rt ming bo‘lishi kerak bo‘lganlarning ikkinchi yig‘ilishini va xalqlarga ko‘tariladigan bayroqni ifodalaydi!

> Va o‘sha kunda Yessayning ildizi bo‘lur, u xalqlar uchun bayroq bo‘lib turur; unga g‘ayriyahudiylar murojaat eturlar, va uning oromgohi ulug‘vor bo‘lur.

> Va o‘sha kunda shunday bo‘ladiki, Egamiz O‘z xalqining qolgan qoldig‘ini qayta qo‘lga kiritish uchun O‘z qo‘lini ikkinchi marta uzatadi; ular Ossuriyadan, Misrdan, Patrosdan, Kushdan, Elamdan, Shinardan, Hamatdan va dengiz orollaridan qolib qolgan bo‘ladilar.

> U xalqlar uchun bir bayroq ko‘targay, Isroilning quvg‘in qilinganlarini jamlagay va Yahudoning tarqalib ketganlarini yerning to‘rt burchagidan to‘plagay. Ishayo 11:10, 11, 12.

1850 yilda Rabbiy Habakkukning ikki lavhasi bilan ifodalangan Yarim tun nidosi xabari bilan birgalikda uchinchi farishtaning xabarini taqdim etayotgan xalqni to‘plash uchun O‘z qo‘lini ikkinchi marta cho‘zdi. 2023 yilning iyulida Rabbiy Habakkukning ikki lavhasi bilan ifodalangan Yarim tun nidosi xabari bilan birgalikda uchinchi farishtaning xabarini taqdim etayotgan xalqni to‘plash uchun O‘z qo‘lini ikkinchi marta cho‘zdi. Ham 1850 yil, ham 2023 yilning iyuli Ishayo 11-bobning 11-oyatida aytilganidek, “O‘z xalqining qoldig‘ini” to‘plashni ko‘rsatadi. 11-oyat o‘ninchi va o‘n ikkinchi oyatlar orasida joylashgan bo‘lib, bu ikkala oyat ham bayroqning dunyoga ko‘tarilishini ko‘rsatadi.

Ushbu uch oyatning har biri nishonni ko‘rsatadi, biroq o‘rtadagi oyat ularni “qoldiq” sifatida belgilaydi. U yerdagi qoldiq ikkinchi marta yig‘iladi va ular qaysi qabilalardan yig‘ilayotgan bo‘lsa, o‘sha qabilalar soni sakkiztadir. “8” nafaqat Nuhning kemasida bo‘lib, o‘limni ko‘rmasdan eski dunyodan yangi dunyoga o‘tganlarni anglatadi, balki “8” yettitadan bo‘lgan sakkizinchi jamoatni ham anglatadi. Vahiy 11:11 dagi ikki guvoh tiriltirilganlardir. “8” soni tirilishning ramzidir, yuz qirq to‘rt mingning ramzidir, suvga cho‘mishning ramzidir va Laodikiyadan Filadelfiyaga o‘tib, Ishayoning xalqlar uchun nishoniga aylanadiganlarning ramzidir. Rabbiy O‘z qo‘lini ikkinchi marta 1850 yildan 1865 yilgacha va yana 2023 yil iyulida uzatadi.

2023-yilda yetti zamon borasida 1856-yildagidek yangi nur paydo bo‘ldi. 1856-yildan 1863-yilgacha bo‘lgan davr, Rabbiy O‘zining qoldiq xalqini bir qo‘shin sifatida oyoqqa turg‘izadigan paytdagi bir yuz qirq to‘rt ming kishining tarixini ifodalaydi.

Ishayo 11:11 Vahiy 11:11 bilan mutlaqo uyg‘un keladi, Vahiy 11:11 esa Doniyor 11:11 bilan mutlaqo uyg‘un keladi. Ishayo bilan Yuhanno ichki tarixni tasvirlamoqdalar, Doniyor esa tashqi tarixni. Doniyorning 11:11 dagi tashqi yo‘nalishi Yuhannoning 11:11 dagi ichki yo‘nalishiga parallel ravishda davom etadi, Ishayo 11:11 esa tashqi yo‘nalishdan Xudoning boshqa suruvini chaqirib chiqaradigan ichki yo‘nalishning bayrog‘ini taqdim etadi. Palmoniy bu parchalarni bir-biriga go‘zal bir bog‘lam qilib bog‘laganki, bu faqat barcha narsalarning Yaratuvchisi bo‘lgan Zot tomonidan amalga oshirilishi mumkin edi.

Keyingi maqolada bu masalalarni davom ettiramiz.

## Sun’iy axborot bilan muloqot:

Matematika olami “11” sonida biror ma’no topadimi?

Ha, 11 soni chinakam matematik qiziqish va ahamiyatga ega bo‘lgan bir necha jihatlarni o‘zida mujassam etadi (faqat tub son bo‘lishi bilan cheklanmaydi). Matematiklar va matematika ishqibozlari ko‘pincha alohida ta’kidlaydigan asosiy jihatlar quyidagilardir:

11 — beshinchi tub son, eng kichik ikki xonali tub son va 10-lik sanoq sistemasida palindrom bo‘lgan birinchi tub sondir. “11” — takrorlangan birliklardan iborat bo‘lgan va tub son hisoblanadigan eng kichik repunitdir. U ikki xonali tub sonlar ichida ikkala raqami bir xil bo‘lgan yagona sondir. 11, 22, 33, 44 va hokazo. Bu faqat “11” bilan ishlaydi. “11” — Mersenn tub soni eksponentidir. 1/11 = 0.090909… ning o‘nli yoyilmasi atigi 2 uzunlikdagi takrorlanish davriga ega, biroq 1/11 yana boshqa jihatdan ham mashhurdir: 11, 101, 1009, 10007, 100003 va hokazo tub sonlar ketma-ketligi arifmetik progressiyadagi tub sonlar haqidagi muhokamalarda uchraydi. Tartibi 22 bo‘lgan dihedral guruh (muntazam 11-burchakning simmetriyalari) e’tiborga molikdir, chunki “11” guruhlar nazariyasida qiziqish uyg‘otadigan abel bo‘lmagan, markazsiz tuzilishga ega dihedral guruh uchun eng kichik tub sondir. Nazariy fizikada (string nazariyasi / M-nazariya) koinot ko‘pincha 11 fazo-vaqt o‘lchamida modellashtiriladi, va shu sohada ishlaydigan fiziklar hamda matematiklar 11 ning namoyon bo‘lishini tez-tez ta’kidlaydilar. “11” — juft sondagi raqamlarga ega bo‘lgan yagona palindromik tub sondir (2 dan katta juft raqamlar soniga ega bo‘lgan boshqa barchasi 11 ga bo‘linadi va shuning uchun murakkab sondir). Bu qiziqarli sonlar nazariyasidagi teoremadir.

Xulosa:

“11” π, e yoki oltin nisbat bilan bir xil darajadagi mashhurlikka ega bo‘lmasa-da, u ko‘plab hodisalarning eng kichik yoki birinchi misoli sifatida qayta-qayta namoyon bo‘ladi (birinchi repunit tub son, juft xonali yagona palindromik tub son, ko‘plab isbotlar va qarshi misollarda erta paydo bo‘lishi, M-nazariyadagi 11 o‘lcham va hokazo). Shunday ekan, ha — matematika olami 11 ni muhim son deb hisoblaydi.

> “Kalomni ilhomlantirgan Zot Kalomning haqiqiy sharhlovchisi edi. Masih O‘z ta’limotlarini tinglovchilarining e’tiborini tabiatning sodda qonunlariga hamda ular har kuni ko‘rib, qo‘llarida tutadigan tanish narsalarga qaratish orqali tushuntirdi. Shu tariqa U ularning ongini tabiiy narsalardan ruhiy narsalarga olib bordi. Ko‘plar Uning masallarining ma’nosini darhol anglay olmadilar; ammo ular kun sayin Buyuk Ustoz ruhiy haqiqatlarni bog‘lagan narsalar bilan to‘qnash kelar ekanlar, ayrimlari U singdirishga intilgan ilohiy haqiqat saboqlarini fahmladilar, va bular Uning missiyasining haqiqat ekaniga ishondilar hamda Xushxabarga aylantirildilar.” Sabbath School Worker, December 1, 1909.

> “Shunday qilib, tabiiy saltanatdan ruhiy Saltanatga boshlab o‘tgan Masihning masallari insonni Xudo bilan va yeru osmonni birlashtiradigan haqiqat zanjirining bo‘g‘inlaridir.” Christ’s Object Lessons, 17.

Back to Articles