Article

# Ìwé Dáníẹ́lì - Ọ̀kan Ọgọ́rùn-ún àti Mẹ́sàn-án-dín-lógún

Ìtúmọ̀ Àsọtẹ́lẹ̀ ti Àwọn Àmì-Ọ̀nà Ìtàn: Ìmọ̀ Ìkẹyìn Àwọn Ọjọ́ Nipasẹ̀ Àpẹẹrẹ Ìṣàpẹẹrẹ Mímọ́ ti Bíbélì

Author

Jeff Pippenger

Published

March 6, 2024

Formats

PDF
Word
Song MP3

Àwọn ẹgbẹ̀rún mẹ́rìnlélógójì [ọgọ́rùn-ún] mẹ́rinlélógójì ni a fi hàn gẹ́gẹ́ bí àwọn tí Aṣojú Májẹ̀mú ti wẹ̀ mọ́, àti ọ̀pọ̀ ènìyàn púpọ̀ náà ni a fi aṣọ funfun ìkú-ajẹ́rìí ṣàpẹẹrẹ. Àkókò mímọ́ àkọ́kọ́ nínú àwọn àkókò mímọ́ méjì ti ọjọ́ ìkẹyìn ń tọ́ka sí iṣẹ́ aṣojú tí ń pèsè ọ̀nà sílẹ̀ fún Aṣojú Májẹ̀mú, àti àkókò kejì ń ṣàpẹẹrẹ iṣẹ́ Èlíjà. Àkókò àkọ́kọ́ ń ṣàpẹẹrẹ ìdájọ́ àyẹ̀wò àwọn alààyè ti Adventismu Laodikea, àti àkókò kejì ń ṣàpẹẹrẹ ìdájọ́ ìmúṣẹ ti Róòmù òde-òní.

“àmì” láti sá kúrò ní àwọn ìlú ní àwọn ọjọ́ ìkẹyìn ni àwọn Adventistì ti Laodíṣíà ti yé ní àṣìṣe. Sister White sọ fún wa pé ìparun Jerusalẹmu láti ọdún 66 sí 70 AD ń pèsè àpẹẹrẹ àmì ìkìlọ̀ náà fún àwọn ènìyàn Ọlọ́run ní àwọn ọjọ́ ìkẹyìn.

> “Àkókò náà kò jìnnà rárá, nígbà tí, gẹ́gẹ́ bí àwọn ọmọ-ẹ̀yìn ìgbà àkọ́kọ́, a óò fi dandan wá ibi ìsádi sí àwọn ibi ahoro àti ìdánìkanwà. Gẹ́gẹ́ bí ìdótì Jérúsálẹ́mù tí àwọn ọmọ-ogun Romu ṣe jẹ́ àmì fún sá fún àwọn Kristẹni ilẹ̀ Jùdíà, bẹ́ẹ̀ náà ni ìgbàgbọ́ agbára tí orílẹ̀-èdè wa yóò gbà nínú òfin tí ń fi ọjọ́ ìsinmi póòpù múlẹ̀ yóò jẹ́ ìkìlọ̀ fún wa. Nígbà náà ni yóò tó àsìkò láti fi àwọn ìlú ńlá sílẹ̀, gẹ́gẹ́ bí ìmúrírasílẹ̀ fún fífi àwọn ìlú kékeré sílẹ̀ fún àwọn ilé ìgbèkùn ní àwọn ibi ìpamọ́ láàárín àwọn òkè.” Testimonies, volume 5, 464.

Ìdótì Jerusalẹmu tí ó jẹ́ àmì láti sá ni ìdótì àkọ́kọ́ tí Cestius mú wá. Nítorí náà, Cestius ṣojú ewu kan tí a yọ kúrò fún ìgbà díẹ̀, nítorí pé nígbà tí ó ti gbé ìdótì náà kalẹ̀, ó sì yọ̀ kúrò ní ọ̀nà àdììtú, àwọn òpìtàn kò sì tíì lè pinnu ìdí rẹ̀ fún ṣíṣe bẹ́ẹ̀.

> “Lẹ́yìn tí àwọn ọmọ-ogun Romu lábẹ́ Cestius ti yí ìlú náà ká, wọ́n fi àìròtẹ́lẹ̀ kọ ìdótì náà sílẹ̀ nígbà tí ohun gbogbo dà bí ẹni pé ó ṣe ojú rere fún ìkọlù kíákíá.” The Great Controversy, 31.

Ní àwọn ọdún 1880 àti 1890, Sénétọ̀ Henry W. Blair láti New Hampshire gbé ọ̀pọ̀ ìwé-òfin kalẹ̀ ní Ilé Aṣòfin Orílẹ̀-èdè láti yàn Ọjọ́ Àìkú gẹ́gẹ́ bí Ọjọ́ Ìsinmi Orílẹ̀-èdè. Àwọn ìwé-òfin wọ̀nyí ni a máa ń pè ní “Àwọn Ìwé-òfin Blair Sunday.” Sénétọ̀ Blair jẹ́ alágbára olùgbéjà fún pípa Ọjọ́ Àìkú mọ́ gẹ́gẹ́ bí ọjọ́ ìsinmi àti ọjọ́ ìṣèjọsìn ẹ̀sìn. Ó gbàgbọ́ pé ọjọ́ ìsinmi kan ṣoṣo fún gbogbo ènìyàn yóò ní ipa rere lórí ìwà àti àjọṣe àwùjọ ní àwùjọ Amẹ́ríkà. Bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé àwọn ìsapá rẹ̀ rí ìtìlẹ́yìn díẹ̀, pàápàá jù lọ láti ọ̀dọ̀ àwọn ẹgbẹ́ ẹ̀sìn, wọ́n tún dojú kọ ìṣòdì pẹ̀lú, títí kan àwọn àníyàn nípa ìyàtọ̀ láàárín ìjọ àti ìpínlẹ̀.

Eyi ni ìgbìyànjú àkọ́kọ́ láti gbé òfin Ọjọ́ Àìkú kalẹ̀ nínú ìtàn ẹranko ayé, ẹni tí a yàn ṣáájú láti sọ̀rọ̀ bí dragoni nígbà tí yóò, ní ìkẹyìn, ṣe òfin Ọjọ́ Àìkú. Àwọn àkójọpọ̀ àbá òfin Blair wọ̀nyí gan-an ni A. T. Jones, ọ̀kan lára àwọn ojiṣẹ́ ìpàdé Àpéjọ Gbogbogbò ọdún 1888, wọ inú àwọn gbọngàn Kọ́ńgréèsì lọ, tí ó sì tako wọn pẹ̀lú ọ̀rọ̀ ẹlẹ́wà gan-an. Lẹ́yìn ìgbìyànjú díẹ̀, Sénétọ̀ Blair pàdánù agbára ìlọsíwájú ìpolongo rẹ̀ fún Ọjọ́ Ìsinmi Orílẹ̀-èdè. Ní ìbáṣepọ̀ tààrà pẹ̀lú ìtàn náà, àti àwọn ìtumọ̀ tí Ọjọ́ Ìsinmi Orílẹ̀-èdè (Ọjọ́ Àìkú) ní, àkọsílẹ̀ ìtàn nípa ìmọ̀ràn Ellen White lè jẹ́ àtúnyẹ̀wò.

Ohun tí a rí nínú àtúnyẹ̀wò ìkìlọ̀ rẹ̀ nípa òfin Ọjọ́ Àìkú, jẹ́ ohun pàtàkì gidigidi tí a sì ti lóye rẹ̀ ní ọ̀nà tí kò tọ́ káàkiri Adventismu ti Laodicea. Nínú àyíká ìfẹ̀kúfẹ̀ẹ́ láti wà níta àwọn ìlú, nínú ẹsẹ̀ tí a ṣẹ̀ṣẹ̀ tọ́ka sí, ó kọ pé, “nígbà náà ni yóò jẹ́ àkókò láti kúrò ní àwọn ìlú ńlá, gẹ́gẹ́ bí ìmúrasílẹ̀ ṣáájú fífi àwọn ìlú kékeré sílẹ̀ fún àwọn ilé ìpamọ́ra ní àwọn ibi àdádó láàárín àwọn òkè.” Ó kọ́ni léraléra pé àwọn ènìyàn Ọlọ́run nílò láti gbé ní ìgbèríko, ṣùgbọ́n àwọn ìmọ̀ràn rẹ̀ lórí ọ̀ràn gbígbé ní ìgbèríko kí ọdún 1888 tó dé fi ìtọ́sọ́nà rẹ̀ láti fi àwọn ìlú sílẹ̀ sínú àyíká pé láìpẹ́ iwájú àwọn ènìyàn Ọlọ́run yóò nílò láti fi àwọn ìlú sílẹ̀. Lẹ́yìn ọdún 1888, nínú ìtọ́sọ́nà rẹ̀ tí a kọ sílẹ̀ nípa gbígbé ní ìgbèríko, kò yà kúrò rárá nínú ìmọ̀ràn náà pé ó yẹ kí a ti wà níta àwọn ìlú tẹ́lẹ̀.

Àwọn ìwé òfin Ọjọ́ Ìsinmi Orílẹ̀-Èdè Blair tí ó farahàn nínú ìtàn ni “àmì” láti fi kúrò nínú àwọn ìlú, àti bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé àwọn ìwé òfin Blair náà pàdánù agbára ìlọsíwájú tí ó yẹ láti mú iṣẹ́ náà ṣẹ, tí wọ́n sì rọ̀ sẹ́yìn sínú òkùnkùn ìtàn, “àmì” láti sá ti jẹ́ fífi fúnni. A ti fi í fúnni ní ibi àmì ìtàn ti ìdótì àkọ́kọ́, èyí tí Kẹstíọ̀sì mú wá. Òfin Sunday tí ń bọ láìpẹ́ ni a ṣojú rẹ̀ nípasẹ̀ ìdótì Títùsì, àti bí àwọn Adventistì Laodíkíà kankan bá ṣì wà nínú àwọn ìlú nígbà tí ìdótì náà bá dé, wọn yóò kú pẹ̀lú àwọn ènìyàn búburú.

Àwọn àkókò àsọtẹ́lẹ̀ méjì wà ní àwọn ọjọ́ ìkẹyìn. Òfin Ọjọ́ Àìkú tí yóò dé láìpẹ́ yà wọ́n sọ́tọ̀. Àkókò àkọ́kọ́ ni ìdájọ́ àyẹ̀wò ti àwọn alààyè nínú Adventismu ti Laodíkíà, àkókò kejì sì ni ìdájọ́ ìmúṣẹ́ ti àgbèrè Róòmù. Wọ́n ti ṣe àfihàn àwọn àkókò méjèèjì wọ̀nyí léraléra, nítorí nínú àwọn àkókò méjèèjì wọ̀nyí ni òwe àwọn wúńdíá mẹ́wàá ti ṣẹ ní pátápátá gẹ́gẹ́ bí a ṣe kọ ọ́, gẹ́gẹ́ bí ó ti rí nínú ìtàn àwọn ọmọlẹ́yìn Miller. Àkókò ìdádúró nínú òwe náà ni àkókò ìdádúró ti Hábákúkù orí kejì, nítorí náà àwọn àkókò méjì tí à ń gbé yẹ̀wò ni a tún fi Hábákúkù orí kejì ṣe àfihàn wọn. Òwe àwọn wúńdíá mẹ́wàá, àti Hábákúkù orí kejì, ṣẹ ní pátápátá gẹ́gẹ́ bí a ṣe kọ ọ́ nínú ìtàn àwọn ọmọlẹ́yìn Miller, àti nígbà tí wọ́n ṣẹ, Ìsíkíẹ́lì orí kejìlá, ẹsẹ̀ kọkànlélógún sí ẹsẹ̀ mẹ́jọlélógún, náà sì ṣẹ.

Àwọn ẹsẹ̀ mẹ́jọ tí ó kẹ́yìn nínú Ìsíkíẹ́lì orí kejìlá, ń tọ́ka sí àkókò kan nígbà tí “àṣẹ gbogbo ìran” yóò ṣẹ, ní àkókò tí Ọlọ́run yóò “kò tún fa gígùn” àwọn ìran Rẹ̀ mọ́. Àwọn àkókò ìtàn méjì tí a ti ń tún sọ léraléra, tí wọ́n sì ń ṣe ìdánimọ̀ ìdájọ́ ìwádìí ti àwọn alààyè nínú Adventism Laodicea, àti ìdájọ́ ìmúṣẹ ti aṣẹ́wó Tírè, ni àkókò àsọtẹ́lẹ̀ náà nínú èyí tí gbogbo ìran inú Bíbélì dé sí ìmúṣẹ pípé rẹ̀ àti ti ìkẹ́yìn. Nínú àkókò náà ni a ti fi ẹgbàá mẹ́rìnlélọ́gọ́rin náà múlẹ̀, wọ́n sì dúró fún ẹgbẹ́ ènìyàn tí kì í kú, tí wọ́n sì yóò wà láàyè títí di ìgbà tí Kristi yóò padà. Nínú Lúùkù orí kọkànlélógún Kristi ṣe ìdánimọ̀ “àmì” kan tí ń fi hàn nígbà tí ìran náà ti dé.

Nínú àwọn ìtàn méjèèjì tí “àmì” láti sá dúró fún, gẹ́gẹ́ bí Kristi ti fi hàn ní ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú ìríra ìdahoro, a ti samisi àkókò méjì, ìbẹ̀rẹ̀ àti òpin wọn sì ní “àmì” ní ìbẹ̀rẹ̀ àkókò náà àti “àwọn àmì” ní òpin rẹ̀. “Àmì” tí Kristi tọ́ka sí gẹ́gẹ́ bí èyí tí ó dúró fún ìran ìkẹyìn tí yóò wà láàyè títí Yóò fi dé nínú àwọsánmà ni ẹ̀rí pé a wà nísinsìnyí nínú ìran ìkẹyìn nínú ìtàn ayé.

Nínú orí kẹrìnlélógún ìwé Lúùkù, Jésù fi ìtàn náà hàn láti ìgbà ọdún mẹ́ta àtààbọ̀ tí a fi ń tẹ Jerusalẹmu gidi mọ́lẹ̀ àti ìparun rẹ̀ láti ọdún 66 títí dé ọdún 70, títí dé òpin ọdún mẹ́ta àtààbọ̀ tí a fi tẹ Jerusalẹmu ti ẹ̀mí mọ́lẹ̀, èyí tí ó bẹ̀rẹ̀ ní 538 tí ó sì parí ní 1798.

> Nígbà tí ẹ̀yin bá sì rí i pé àwọn ọmọ-ogun yí Jerusalẹmu ká, nígbà náà ni kí ẹ mọ̀ pé ìdahoro rẹ̀ ti súnmọ́. Nígbà náà, kí àwọn tí ó wà ní Judia sá lọ sí àwọn òkè; kí àwọn tí ó sì wà láàrín rẹ̀ jáde kúrò; kí àwọn tí ó sì wà ní àwọn ilẹ̀ igberiko má ṣe wọ inú rẹ̀. Nítorí wọ̀nyí ni ọjọ́ ìgbẹ̀san, kí gbogbo ohun tí a ti kọ lè ṣẹ. Ṣùgbọ́n ègbé ni fún àwọn tí ó lóyún, àti fún àwọn tí ń fún ọmọ ní ọmú, ní ọjọ́ wọ̀nyí! Nítorí ìpọ́njú ńlá yóò wà ní ilẹ̀ náà, àti ìbínú lórí àwọn ènìyàn yìí. Wọ́n yóò sì ṣubú nípasẹ̀ ojú idà, a ó sì mú wọn lọ ní ìgbèkùn sí gbogbo orílẹ̀-èdè: a ó sì tẹ Jerusalẹmu mọ́lẹ̀ lábẹ́ ẹsẹ̀ àwọn aláìkọlà, títí àkókò àwọn aláìkọlà yóò fi pé. Luku 21:20–24.

Àwọn “àkókò” tí àwọn Kèfèrí fi ń tẹ Jerúsálẹ́mù mọ́lẹ̀ wà ní ọ̀pọ̀lọpọ̀, nítorí ó dúró fún títẹ Jerúsálẹ́mù ti gidi mọ́lẹ̀ tí ó parí ní ọdún 70, àti títẹ Jerúsálẹ́mù ti ẹ̀mí mọ́lẹ̀ tí ó parí ní 1798. Àwọn Kèfèrí náà dúró fún ìbọ̀rìṣà àti ìjọba póòpù pẹ̀lú, àti àwọn agbára méjèèjì wọ̀nyí ni wọ́n jẹ́ kókó-ọrọ ìran tí ó wà nínú ìbéèrè ti Dáníẹ́lì orí kẹjọ, tí ó béèrè pé, “Yóò pé tó ìgbà wo.”

> Nígbà náà ni mo gbọ́ ẹni mímọ́ kan ń sọ̀rọ̀, ẹni mímọ́ mìíràn sì sọ fún ẹni mímọ́ kan náà tí ń sọ̀rọ̀ pé, Yóò pẹ́ tó mélòó kan ni ìran náà yóò fi wà nípa ẹbọ ojoojúmọ́, àti ìrékọjá ìdahoro, láti fi ibi mímọ́ àti ogun náà fún ìtẹ̀mọ́lẹ̀ lábẹ́ ẹsẹ̀? Danieli 8:13.

“Àwọn àkókò àwọn Kèfèrí” nínú Lúùkù orí kọkànlélógún ń tọ́ka sí ẹgbẹ̀rún méjì, ọ̀ọ́dún márùn-ún àti ogún ọdún ìgbẹ̀san Ọlọ́run lórí ìjọba àríwá, èyí tí ó bẹ̀rẹ̀ ní ọdún 723 BC tí ó sì parí ní 1798. Ọdún 538 ni ó samisi ìgbà tí ènìyàn ẹ̀ṣẹ̀ dúró ní ibi mímọ́ tí ó sì kéde pé òun ni Ọlọ́run, báyìí ni a ṣe pín àkókò náà sí ìgbà méjì tó dọ́gba, ti ẹgbẹ̀rún kan, ọgọ́rùn-ún méjì àti ọgọ́ta ọdún kọ̀ọ̀kan. Ìgbà kejì ti ẹgbẹ̀rún kan, ọgọ́rùn-ún méjì àti ọgọ́ta ọdún náà ni ìtàn kan náà tí a fi àmì hàn pé ó parí nínú Lúùkù orí kọkànlélógún, ẹsẹ̀ kẹrìnlá-dín-lógún, nígbà tí “àwọn àkókò àwọn Kèfèrí” ṣẹ. Nínú àkọsílẹ̀ ìtàn tí Jésù ń tọ́ka sí fún àwọn ọmọ-ẹ̀yìn Rẹ̀, ẹsẹ̀ kẹrìnlá-dín-lógún mú ẹ̀rí tí a fi fún àwọn ọmọ-ẹ̀yìn náà dé “àkókò ìkẹyìn” ní 1798. Láti ibẹ̀ ni Jésù ti bẹ̀rẹ̀ sí í tọ́ka sí àwọn “àmì” tí ó ní ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú ìṣípò Millerite.

> Àti pé àwọn ààmì yóò sì wà nínú oòrùn, àti nínú òṣùpá, àti nínú àwọn ìràwọ̀; àti lórí ilẹ̀ ayé ìpọ́njú àwọn orílẹ̀-èdè, pẹ̀lú ìdààmú ọkàn; òkun àti ìgbì rẹ̀ yóò máa hó; ọkàn àwọn ènìyàn yóò máa dákú nítorí ẹ̀rù, àti nítorí ìrètí àwọn ohun tí ń bọ̀ wá sórí ilẹ̀ ayé: nítorí àwọn agbára ọ̀run ni a ó mì. Nígbà náà ni wọn yóò sì rí Ọmọ ènìyàn tí ń bọ̀ nínú àwọsánmà pẹ̀lú agbára àti ògo ńlá. Nígbà tí àwọn nǹkan wọ̀nyí bá sì bẹ̀rẹ̀ sí í ṣẹlẹ̀, nígbà náà ẹ wò sókè, kí ẹ sì gbé orí yín sókè; nítorí ìràpadà yín sún mọ́lé. Luku 21:25–28.

Jésù sọ pé, “àwọn àmì yóò wà,” ó sì ṣàfihàn wọn gẹ́gẹ́ bí àmì nínú oòrùn àti oṣùpá, àti nínú àwọn ìràwọ̀, ìdààmú àwọn orílẹ̀-èdè, àwọn agbára ọ̀run ní lílí, lẹ́yìn náà ni Ọmọ ènìyàn yóò sì dé nínú àwọsánmà kan. Gbogbo “àwọn àmì” wọ̀nyí ni a ṣẹ ní ìtàn àwọn Mílérítì.

> “Asọtẹ́lẹ̀ kì í ṣe pé ó kàn ń sọ ṣáájú nípa ìlànà àti ète ìbọ̀ wá Kristi nìkan, ṣùgbọ́n ó tún ń fi àwọn ààmì hàn tí ènìyàn yóò fi mọ̀ ìgbà tí ó bá ti súnmọ́. Jésù wí pé: ‘Àwọn ààmì yóò sì wà ní oorun, àti ní osùpá, àti ní àwọn ìràwọ̀.’ Luke 21:25. ‘Oorun yóò ṣókùnkùn, osùpá kì yóò sì fi ìmọ́lẹ̀ rẹ̀ hàn, àwọn ìràwọ̀ ọ̀run yóò sì máa bọ̀, a ó sì mì àwọn agbára tí ń bẹ ní ọ̀run. Nígbà náà ni wọn yóò sì rí Ọmọ ènìyàn tí ń bọ̀ nínú àwọsánmà pẹ̀lú agbára àti ògo ńlá.’ Mark 13:24–26. Oníṣípayá náà sì ṣe àpèjúwe àkọ́kọ́ nínú àwọn ààmì tí yóò ṣáájú ìpadàbọ̀ kejì báyìí pé: ‘Ìmìtìtì ilẹ̀ ńlá sì ṣẹlẹ̀; oorun sì dúdú bí aṣọ ọ̀fọ̀ irun, osùpá sì dàbí ẹ̀jẹ̀.’ Revelation 6:12.”

> “A jẹ́rìí àwọn àmì wọ̀nyí kí ọ̀rúndún kọkàndínlógún tó bẹ̀rẹ̀. Ní ìmúṣẹ àsọtẹ́lẹ̀ yìí ni, ní ọdún 1755, ìṣẹ̀lẹ̀ ìmìtìtì ilẹ̀ tí ó burú jùlọ tí a ti ṣàkọsílẹ̀ rí ṣẹlẹ̀....”

> “Lẹ́yìn ọdún mẹ́ẹ̀dógún lé ní ogún, àmì tí ó tẹ̀ lé e tí a mẹ́nu kàn nínú àsọtẹ́lẹ̀ náà hàn—ìdìmú oorun àti òṣùpá. Ohun tí ó mú kí èyí túbọ̀ ṣe kedere jù ni òtítọ́ pé a ti tọ́ka sí àkókò ìmúṣẹ rẹ̀ ní kedere. Nínú ọ̀rọ̀ Olùgbàlà pẹ̀lú àwọn ọmọ-ẹ̀yìn Rẹ̀ lórí Òkè Olífétì, lẹ́yìn tí Ó ti ṣàpèjúwe àkókò gígùn ìdánwò fún ìjọ,—ọdún 1260 ti inúnibíni ìjọ pàápà, nípa èyí tí Ó ti ṣe ìlérí pé a óò dín ìpọ́njú náà kù,—Ó mẹ́nu kàn àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ kan tí yóò ṣáájú ìbọ̀wá Rẹ̀ báyìí, ó sì sọ àkókò tí a ó fi rí àkọ́kọ́ nínú wọn pé: ‘Ní ọjọ́ wọ̀nyẹn, lẹ́yìn ìpọ́njú náà, oorun yóò ṣókùnkùn, òṣùpá kì yóò sì fi ìmọ́lẹ̀ rẹ̀ hàn.’ Marku 13:24. Ọjọ́ 1260 náà, tàbí ọdún, parí ní ọdún 1798. Ní ìdá mẹ́rin ọgọ́rùn-ún ọdún ṣáájú èyí, inúnibíni ti fẹ́rẹ̀ẹ́ dáwọ́ dúró pátápátá. Gẹ́gẹ́ bí ọ̀rọ̀ Kristi, lẹ́yìn inúnibíni yìí, oorun ní láti ṣókùnkùn. Ní ọjọ́ kọkàndínlógún oṣù Karùn-ún, ọdún 1780, àsọtẹ́lẹ̀ yìí ṣẹ....”

> “Kristi ti pa àwọn ènìyàn Rẹ̀ láṣẹ pé kí wọ́n máa ṣọ́ra fún àwọn àmì ìbọ̀wọ̀lé Rẹ̀, kí wọ́n sì yọ̀ bí wọ́n bá ń rí àwọn àfihàn pé Ọba wọn ń bọ̀. Ó ní pé, ‘Nígbà tí àwọn nǹkan wọ̀nyí bá bẹ̀rẹ̀ sí í ṣẹlẹ̀, nígbà náà ẹ wo sókè, kí ẹ sì gbé orí yín sókè; nítorí ìràpadà yín súnmọ́ tòsí.’ Ó tọ́ka sí àwọn igi orísun omi tí ń rú ewé sí àwọn ọmọ-ẹ̀yìn Rẹ̀, ó sì ní pé: ‘Nígbà tí wọ́n bá ń yọ síta báyìí, ẹ̀yin fúnra yín a sì rí i, ẹ sì mọ̀ pé ìgbà ẹ̀rùn ti súnmọ́ tòsí. Bákan náà, ẹ̀yin pẹ̀lú, nígbà tí ẹ bá rí àwọn nǹkan wọ̀nyí ń ṣẹlẹ̀, ẹ mọ̀ pé ìjọba Ọlọ́run ti súnmọ́ tòsí.’ Luku 21:28, 30, 31.” The Great Controversy, 304, 306–308.

Ìlò mẹ́ta ti àwọn Róòmù mẹ́ta náà fi hàn pé nínú títẹ Jerúsálẹ́mù mọ́lẹ̀ lábẹ́ Róòmù aláìgbọ́ràn sí Ọlọ́run, lẹ́yìn náà lábẹ́ Róòmù póòpù, títẹ ibi mímọ́ àti ẹgbẹ́ ogun mọ́lẹ̀ lábẹ́ Róòmù òde òní ni a ṣojú fún nípasẹ̀ àkókò ọjọ́ ẹgbẹ̀rún kan, ọgọ́rùn-ún méjì, ọgọ́ta (Róòmù aláìgbọ́ràn sí Ọlọ́run), tàbí ẹgbẹ̀rún kan, ọgọ́rùn-ún méjì, ọgọ́ta ọdún àsọtẹ́lẹ̀ (Róòmù póòpù). Àwọn ọjọ́ àpẹẹrẹ ẹgbẹ̀rún kan, ọgọ́rùn-ún méjì, ọgọ́ta (oṣù méjìlélógójì) tí ń fi àkókò inúnibíni Róòmù òde òní sí àwọn ènìyàn olóòtítọ́ Ọlọ́run hàn yóò jẹ́ pé àkókò kọ̀ọ̀kan ní “àmì” kan ṣoṣo tí ó ń tọ́ka sí àkókò ìsálọ̀ fún àwọn olóòtítọ́ ti àkókò náà. Ọ̀kọ̀ọ̀kan àwọn àkókò mẹ́tẹ̀ẹ̀ta náà sì parí pẹ̀lú ìfarahàn “àwọn àmì” púpọ̀, kì í ṣe “àmì” kan ṣoṣo gẹ́gẹ́ bí ó ti rí ní ìbẹ̀rẹ̀ àkókò náà.

> “Ní àárín òru ni Ọlọ́run ti ń fi agbára Rẹ̀ hàn fún ìdásílẹ̀ àwọn ènìyàn Rẹ̀. Oòrùn yóò farahàn, yóò sì máa tàn ní kíkún agbára rẹ̀. Àwọn àmì àti iṣẹ́ ìyanu yóò tẹ̀ léra wọn ní kíákíá. Àwọn ẹni búburú yóò fi ìbẹ̀rù àti ìyàlẹ́nu wo ìṣẹ̀lẹ̀ náà, nígbà tí àwọn olódodo yóò fi ayọ̀ ọlọ́wọ̀ wo àwọn àpẹẹrẹ ìdásílẹ̀ wọn. Ohun gbogbo nínú ẹ̀dá dàbí ẹni pé a ti yí kúrò ní ipa ọ̀nà rẹ̀. Àwọn odò omi dáwọ́ ṣíṣàn dúró. Àwọsánmà dúdú, tí ó sì kún fún ìwọ̀n, yóò dìde, yóò sì kọlu ara wọn. Ní àárín àwọn ọ̀run tí ìbínú ń ru ni ibi kan wà tí ó mọ́, tí ògo rẹ̀ kò ṣeé ṣàpèjúwe, láti ibẹ̀ ni ohùn Ọlọ́run ti ń jáde bí ìró ọ̀pọ̀lọpọ̀ omi, tí ó ń wí pé: ‘Ó ṣẹ̀ṣẹ̀.’ Ìfihàn 16:17.” The Great Controversy, 636.

Àkókò ìdájọ́ ìmúṣẹ lórí aṣẹ́wó Róòmù bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú gbígbé àsíá náà sókè, èyí tí ń fi hàn pé agbo ẹran Ọlọ́run mìíràn tí ó ṣì wà ní Bábílónì gbọ́dọ̀ sá. Àkókò náà parí pẹ̀lú “àwọn àmì àti àwọn iṣẹ́ ìyanu.” Àkókò náà bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú “ohùn kejì” nínú Ìfihàn orí kejìdínlógún, ó sì parí pẹ̀lú ohùn Ọlọ́run. Dájúdájú, ohùn kìíní àti kejì nínú Ìfihàn orí kejìdínlógún ni ohùn Kristi. Ohùn kìíní ń tọ́ka sí ìbẹ̀rẹ̀ ìdájọ́ ìwádìí ti ìjọ́ Àdífẹnítì Laodíkíà alààyè, ohùn kejì sì ń tọ́ka sí òpin àkókò náà, ṣùgbọ́n ó tún fi àmì sí ìbẹ̀rẹ̀ ìdájọ́ ìmúṣẹ lórí aṣẹ́wó Róòmù.

Gbogbo ìtàn pátápátá ni a ń ṣàkóso nípasẹ̀ ọ̀sẹ̀ náà nínú èyí tí Kristi fi jẹ́rìí májẹ̀mú náà, àti òfin Ọjọ́-Àìkú tí ó sún mọ́lé ni a fi hàn gẹ́gẹ́ bí àmì-ọ̀nà àárín, gẹ́gẹ́ bí àgbélébùú náà ti jẹ́ àpẹẹrẹ rẹ̀. Àwọn ìtàn méjèèjì ní ààmì Alpha àti Omega, nítorí ìbẹ̀rẹ̀ àti òpin nínú ọ̀kọ̀ọ̀kan ìtàn ni a ṣojú fún nípasẹ̀ ohùn Ọlọ́run. Wọ́n tún ń ṣojú fún òtítọ́, nítorí àmì-ọ̀nà àárín ni ìṣọ̀tẹ̀ òfin Ọjọ́-Àìkú, àti pé a dá ọ̀rọ̀ Heberu fún “òtítọ́” sílẹ̀ pẹ̀lú lẹ́tà àkọ́kọ́, ẹ̀kẹtàlá, àti ìkẹyìn nínú àbídì Heberu. Ohùn àkọ́kọ́ nínú Ìfihàn orí kẹtàdínlógún ni ohùn Kristi, ohùn ìkẹyìn ni ohùn Ọlọ́run, àti ohùn tí ó wà ní àárín, tí ó sì jẹ́ ohùn Ọlọ́run pẹ̀lú, ni ibẹ̀ náà ni ìṣọ̀tẹ̀ lẹ́tà ẹ̀kẹtàlá ti jẹ́ aṣojú nípasẹ̀ bí ẹranko ayé ṣe “ń sọ̀rọ̀” bí dragoni, gẹ́gẹ́ bí a ti ṣàfihàn nínú Ìfihàn orí KẸTÀLÁ.

Àmì tí ó wà nínú òfin Àìkú tí ń bọ̀ láìpẹ́ yìí dúró gẹ́gẹ́ bí “àmì” láti sá fún àwọn olóòtítọ́ Ọlọ́run, ṣùgbọ́n ó tún fi hàn pé ìbẹ̀rẹ̀ àkókò àsọtẹ́lẹ̀ tí ń parí nígbà tí a bá gbé àsíá náà sókè gbọ́dọ̀ ní “àmì” kan pẹ̀lú. “Àmì” náà ni Jésù tọ́ka sí gẹ́gẹ́ bí ẹ̀rí pé ìran ìkẹyìn ayé yìí ti dé. Nínú orí kẹ́ẹ̀ẹ́dógún Ìwé Lúùkù, àwọn ọmọ-ẹ̀yìn béèrè ohun tí Kristi túmọ̀ sí nígbà tí Ó sọ pé a ó pa tẹ́ńpìlì run.

> Wọ́n sì béèrè lọ́wọ́ rẹ̀ pé, Olùkọ́, ṣùgbọ́n ìgbà wo ni nǹkan wọ̀nyí yóò ṣẹlẹ̀? àmì wo ni yóò sì hàn nígbà tí nǹkan wọ̀nyí yóò ṣẹ? Lúùkù 21:7.

Nígbà náà ni Jésù bẹ̀rẹ̀ sí í ṣàlàyé ìtàn tí ó yọrí sí ọdún 70 nígbà tí a ó pa tẹ́ńpìlì àti ìlú run, ó sì tẹ̀síwájú títí dé ẹsẹ̀ kẹrìnlélógún, níbi tí Ó ti fihàn ìgbà tí “àkókò” àwọn Kèfèrí yóò pé.

> Wọn yóò sì ṣubú nípasẹ̀ ẹ̀gbọ́n idà, a ó sì mú wọn lọ ní ìgbèkùn sí gbogbo àwọn orílẹ̀-èdè: a ó sì máa tẹ Jerúsálẹmu mọ́lẹ̀ lábẹ́ ẹsẹ̀ àwọn aláìkọlà, títí àsìkò àwọn aláìkọlà yóò fi pé. Lúùkù 21:24.

Èrò pé ẹsẹ̀ yìí ń tọ́ka sí Jerúsálẹ́mù gidi dá lórí ìwèrè ẹ̀kọ́ ìsìn Kátólíìkì tí a ń pè ní futurism, èyí tí ń lo ohun àmì gẹ́gẹ́ bí ohun gidi, tí ó sì ń fi ìmúṣẹ àwọn àsọtẹ́lẹ̀ sí ìkẹyìn ayé nìkan ṣoṣo. Ìkọlù sí lílo tó tọ́ ti ẹsẹ̀ yìí ti jẹ́ ìkọlù ńlá láti ọ̀dọ̀ Sátánì jálẹ̀ ìkàwé Májẹ̀mú Titun. Jerúsálẹ́mù gidi dáwọ́ jíjẹ́ àmì Jerúsálẹ́mù àsọtẹ́lẹ̀ dúró ní àkókò Kristi, nígbà tí àsọtẹ́lẹ̀ gidi yí ìlò ti ẹ̀mí padà. Ìfihàn yìí jẹ́ ẹ̀kọ́ pàtàkì kan tí àpọ́sítélì Pọ́ọ̀lù fi ìdí rẹ̀ múlẹ̀. Ìtẹ̀mọ́lẹ̀ Jerúsálẹ́mù ń tọ́ka sí ẹgbẹ̀rún kan, igba méjìlélọ́gọ́rin ọdún òkùnkùn póòpù láti ọdún 538 sí 1798.

> Ṣùgbọ́n àgbàlá tí ó wà lẹ́yìn tẹ́ńpìlì fi sílẹ̀, má sì ṣe wọ̀n ún; nítorí a ti fi í fún àwọn aláìkọlà: wọn yóò sì tẹ ìlú mímọ́ náà mọ́lẹ̀ fún oṣù méjìlélógójì. Ìfihàn 11:2.

Jerusalẹmu ti àsọtẹ́lẹ̀ dáwọ́ jíjẹ́ àmì ìlú àyànfẹ́ dúró ní agbelebu.

> “Ẹni mélòó kan wà tí ń rò pé yóò jẹ́ ohun rere láti rìn lórí ilẹ̀ Jerusalẹmu àtijọ́, àti pé ìgbàgbọ́ wọn yóò túbọ̀ lágbára gidigidi nípa ṣíṣe àbẹ̀wò sí àwọn ibi ìṣẹ̀lẹ̀ ìyè àti ikú Olùgbàlà! Ṣùgbọ́n Jerusalẹmu àtijọ́ kì yóò di ibi mímọ́ láé títí a ó fi wẹ̀ ẹ́ mọ́ nípasẹ̀ iná ìwẹ̀nùmọ́ láti ọ̀run.” Review and Herald, June 9, 1896.

Lẹ́yìn tí Jésù ti mú àwọn ọmọ-ẹ̀yìn náà dé àkókò òpin ní ọdún 1798 nínú ẹsẹ̀ kẹrìnlélógún, ó sì tún ṣàfihàn àkókò àwọn Millerite nígbà tí ìkéde áńgẹ́lì àkọ́kọ́ wọ inú ìtàn.

> Àwọn àmì yóò sì wà nínú oòrùn, àti nínú òṣùpá, àti nínú àwọn ìràwọ̀; àti lórí ilẹ̀ ayé ìyọnu àwọn orílẹ̀-èdè, pẹ̀lú ìdàrúdàpọ̀; òkun àti ìgbì rẹ̀ yóò máa hó ramúramù; ọkàn àwọn ènìyàn yóò máa rẹ̀ wọ́n nítorí ìbẹ̀rù, àti nítorí ìfojúsọ́nà àwọn ohun tí ń bọ̀ wá sórí ilẹ̀ ayé: nítorí a ó mì àwọn agbára ọ̀run. Nígbà náà ni wọn yóò sì rí Ọmọ ènìyàn tí ń bọ̀ nínú àwọsánmà pẹ̀lú agbára àti ògo ńlá. Nígbà tí àwọn nǹkan wọ̀nyí bá sì bẹ̀rẹ̀ sí í ṣẹlẹ̀, nígbà náà ẹ wo sókè, kí ẹ sì gbé orí yín sókè; nítorí ìràpadà yín ti sún mọ́lé. Luke 21:25–28.

Àwọn àmì tí ó ṣí ìtàn àwọn Millerite sílẹ̀ ni a mú ṣẹ ní ìbámu pẹ̀lú agbára Ọ̀rọ̀ Ọlọ́run tí kì í ṣàìṣe láéláé.

> “Àwọn àmì tí ó wà nínú oòrùn, òṣùpá, àti àwọn ìràwọ̀ ni a ti mú ṣẹ.” Review and Herald, November 22, 1906.

A ó tẹ̀síwájú ní Lúùkù orí kọkànlélógún nínú àpilẹ̀kọ tí ó kàn.

> “Ní ọjọ́ kẹrìndínlógún, oṣù Kejìlá, ọdún 1848, Olúwa fi ìran fún mi nípa ìmìtìtì àwọn agbára ọ̀run. Mo rí i pé nígbà tí Olúwa sọ pé, ‘ọ̀run,’ ní fífún àwọn àmì tí a kọ sílẹ̀ ní ọwọ́ Mátíù, Máàkù, àti Lúùkù, ọ̀run ni Ó túmọ̀ sí; àti nígbà tí Ó sọ pé, ‘ayé,’ ayé ni Ó túmọ̀ sí. Àwọn agbára ọ̀run ni oòrùn, òṣùpá, àti àwọn ìràwọ̀. Wọ́n ń ṣe ìjọba ní ọ̀run. Àwọn agbára ayé ni àwọn tí ń ṣe ìjọba lórí ayé. A ó mi àwọn agbára ọ̀run ní ohùn Ọlọ́run. Nígbà náà ni a ó yí oòrùn, òṣùpá, àti àwọn ìràwọ̀ kúrò ní ipò wọn. Wọn kì yóò kọjá lọ, ṣùgbọ́n a ó mi wọn ní ohùn Ọlọ́run.

> “Àwọsánmà dúdú, tí ó sì ní àròpo, dìde, wọ́n sì kọlù ara wọn. Ààyè ojú-ọ̀run ya, ó sì yí sẹ́yìn; lẹ́yìn náà a lè wo sókè láti inú ààyè tí ó ṣí sílẹ̀ nínú Orion, láti ibẹ̀ ni ohùn Ọlọ́run ti jáde wá. Ìlú Mímọ́ yóò sọ̀kalẹ̀ wá nípasẹ̀ ààyè tí ó ṣí sílẹ̀ náà. Mo rí i pé a ń mì àwọn agbára ayé nísinsin yìí, àti pé àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ ń bọ̀ ní títẹ̀lé ètò. Ogun, àti ìròyìn ogun, idà, ìyàn, àti àjàkálẹ̀-àrùn ni wọ́n kọ́kọ́ máa mì àwọn agbára ayé, lẹ́yìn náà ohùn Ọlọ́run yóò mì oorun, oṣùpá, àti àwọn ìràwọ̀, àti ilẹ̀ ayé yìí pẹ̀lú. Mo rí i pé ìmìtìtì àwọn agbára ní Yúróòpù kì í ṣe, gẹ́gẹ́ bí àwọn kan ti ń kọ́ni, ìmìtìtì àwọn agbára ọ̀run, ṣùgbọ́n ó jẹ́ ìmìtìtì àwọn orílẹ̀-èdè tí ó bínú.” Early Writings, 41.

Back to Articles