Article

# Ìtàn Ìkọ̀kọ̀ ti Ẹsẹ̀ Kẹ́rìnlélógójì—Nọ́ńbà Ẹ̀fà

Mọ́kànlá

Author

Jeff Pippenger

Published

April 2, 2026

Formats

PDF
Word
Song MP3

Bí a ṣe ń bẹ̀rẹ̀ sí í kẹ́kọ̀ọ́ ìtàn àṣírí náà, a óò wo àwọn ìlà inú àti ìlà òde ti àsọtẹ́lẹ̀ tí a ti lóye nísinsìnyí pé wọ́n bá ìtàn náà mu láti àkókò òpin nínú ẹsẹ̀ ogójì títí dé òfin Ọjọ́-Àìkú nínú ẹsẹ̀ kọkànlélógójì. Ìlà inú ti ìtàn àsọtẹ́lẹ̀ náà ni a fi àmì sí ní inú ìwé Ìfihàn ní orí kọkànlá àti ẹsẹ̀ kọkànlá. Ìlà òde náà ni a fi àmì sí ní inú ìwé Dáníẹ́lì ní orí kọkànlá, ẹsẹ̀ kọkànlá. Ìlà òde Dáníẹ́lì 11—ẹsẹ̀ kọkànlá dé sínú ìtàn ní ọdún 2014, àti ìlà inú Ìfihàn 11—ẹsẹ̀ kọkànlá dé sínú ìtàn ní Ọjọ́ Kejìlélọ́gbọ̀n, oṣù Kejìlá, ọdún 2023. Ìlà òde náà dúró fún ìwo Republikani ti ẹranko ayé, àti ìlà inú náà dúró fún ìwo Pùròtẹ́sítáǹtì ti ẹranko ayé.

## Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà

Ìwé Ìfihàn dá orílẹ̀-èdè pàtàkì kan mọ̀ gẹ́gẹ́ bí kókó-ọrọ̀ nípa àwọn ọjọ́ ìkẹyìn. Orílẹ̀-èdè náà ni ẹranko ilẹ̀ náà, ẹni tí ń fi ipa mú gbogbo ayé láti jọ́sìn ẹranko òkun ìjọpápá. Ìwé Ìfihàn dá orílẹ̀-èdè pàtàkì kan mọ̀, àjọṣepọ̀ orílẹ̀-èdè mẹ́wàá kan, àti ìjọ èké kan. Orílẹ̀-èdè náà ni Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà, ẹranko ilẹ̀ ti orí kẹtàlá; ìjọ èké náà ni ẹranko òkun ti orí kẹtàlá; àjọṣepọ̀ ọba mẹ́wàá ìbíbélì ti ìwà búburú sì ni Àjọ Ìṣọ̀kan Àgbáyé. Àwọn agbára mẹ́tẹ̀ẹ̀ta wọ̀nyí, tí a ṣojú wọn gẹ́gẹ́ bí dragoni, ẹranko náà, àti wòlíì èké nínú Ìfihàn mẹ́rìndínlógún, ni wọ́n ń darí ayé lọ sí Amágẹdọ́nì.

A dá wọn mọ̀ọ́kan nínú Dáníẹ́lì orí kọkànlá, ẹsẹ̀ ogójì sí ogójì-ún-ún márùn-ún, níbi tí ìjọ èké fi dé òpin rẹ̀ láàárín àwọn òkun àti òkè mímọ́ ológo nínú ẹsẹ̀ ogójì-ún-ún márùn-ún, èyí tí ó bá ipò ilẹ̀ tí Armagedoni ti Ìṣípayá mu. Ẹsẹ̀ ogójì bẹ̀rẹ̀ ní ọdún 1798 nígbà tí ẹranko inú òkun náà, èyíinì ni ìjọ èké, gba ìgbẹ́ olóró kan; ìpín náà sì parí pẹ̀lú ẹranko inú òkun náà tí a jí dìde, ẹni tí ó jẹ́ aṣẹ́wó Ìṣípayá orí kẹtàlá, tí ó kú ní ìgbà kejì, báyìí ni ìpín náà ṣe parí ní ibi kan náà tí ó ti bẹ̀rẹ̀. Orílẹ̀-èdè pàtàkì jùlọ nínú ìwé Ìṣípayá àti Dáníẹ́lì ni Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà, ẹranko ilẹ̀-ayé nínú Ìṣípayá orí kẹtàlá, orí ìṣọ̀tẹ̀. Ẹranko ilẹ̀-ayé náà pẹ̀lú ni wòlíì èké nínú orí kẹrìndínlógún ti Ìṣípayá, àti nínú ẹsẹ̀ ogójì ti Dáníẹ́lì orí kọkànlá, òun ni àwọn kẹ̀kẹ́-ogun, ọkọ̀ ojú omi, àti àwọn ẹlẹ́ṣin.

## Òtítọ́ Àbọ̀ Kì Í Ṣe Òtítọ́ Rárá

Orílẹ̀-èdè tí ó jẹ́ kókó-ọrọ̀ Dáníẹ́lì àti Ìfihàn ní àwọn ọjọ́ ìkẹyìn ni Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà, àti Dáníẹ́lì orí kọkànlá sì bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú fífi ààrẹ̀ ìkẹyìn orílẹ̀-èdè náà hàn ní pàtó. Òtítọ́ yìí jẹ́ òtítọ́ Bíbélì tí a ti fi ìdí rẹ̀ múlẹ̀, èyí tí àwọn Sẹ́fẹ́ndì-Ádífẹ́ntísì ti Laodíṣíà kọ̀, nípa fífarapamọ́ sẹ́yìn àbọ̀ òtítọ́ kan. Àbọ̀ òtítọ́ tí wọ́n fi ń farapamọ́ sẹ́yìn lórí ọ̀ràn yìí ni pé wọ́n fara mọ́ ọn pé Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà ni ẹranko ilẹ̀ náà nínú Ìfihàn mẹ́tàlá, tí ó sì tún jẹ́ wòlíì èké náà nínú orí kẹrìndínlógún; ṣùgbọ́n wọ́n kọ̀ láti rí i pé Dọ́nàldì Trọ́mpù jẹ́ kókó-ọrọ̀ pàtàkì kan nínú àsọtẹ́lẹ̀ Bíbélì ní àwọn ọjọ́ ìkẹyìn. Ọlọ́run kì í yí padà rí, àti nígbà tí Ó bá Ejibiti lò pọ̀, Fáráò ni kókó-ọrọ̀ pàtàkì kan nínú ìtàn àsọtẹ́lẹ̀ náà; lẹ́yìn náà, pẹ̀lú Bábílónì, a dárúkọ Nébúkádnésárì àti Bélṣásárì. A dárúkọ Sairọ́ọ̀sì. A dárúkọ Dáríùsì. Bíbélì fi hàn ní pàtó ẹni tí ó jẹ́ alákòóso ìkẹyìn ẹranko ilẹ̀ náà, kì í sì í ṣe ìtọ́kasí lasán. Ádífẹ́ntísìmù mọ ẹni tí Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà jẹ́ nínú àsọtẹ́lẹ̀ àkókò ìgbẹ̀yìn, ṣùgbọ́n kò lè rí i pé Ọlọ́run máa ń sọ̀rọ̀ sí mejeeji, orílẹ̀-èdè àti aṣáájú rẹ̀, nínú gbogbo àyídáyida àsọtẹ́lẹ̀, àti pé gbogbo àwọn ìtàn mímọ́ iṣáájú wọ̀nyẹn ni ń ṣàpẹẹrẹ àwọn ọjọ́ ìkẹyìn.

## Ipè Nínú Ìran Ìkẹyìn

Donald Trump ni kókó-ọrọ̀ àkọ́kọ́ nínú ìran ìkẹyìn Dáníẹ́lì, èyí tí ó jẹ́ gíga àṣekágba gbogbo àwọn ìran àsọtẹ́lẹ̀, kì í ṣe nínú ìwé Dáníẹ́lì nìkan, bí kò ṣe nínú gbogbo Bíbélì pátápátá.

Kókó-ọrọ ìran ìkẹyìn ti ìtàn àsọtẹ́lẹ̀ nínú Ọ̀rọ̀ Ọlọ́run ni Donald Trump. Òun ni ààmì tí ń ṣe ìdánimọ̀ àwọn ìṣísẹ̀ àsọtẹ́lẹ̀ òde ti ìkẹyìn ọjọ́ nípa ìtàn ìkọ̀kọ̀ ti ẹsẹ̀ ogójì. Òun pẹ̀lú ni ìjápọ̀ tí ń ṣe ìdánimọ̀ tí ó sì ń fi ìlà inú ti àwọn ọ̀kẹ́ mẹ́rìnlélọ́gọ́rin [144,000] múlẹ̀. Àwọn ọ̀kẹ́ mẹ́rìnlélọ́gọ́rin [144,000] ni ìwo Pùrótẹ́sítáǹtì lórí ẹranko ilẹ̀ ti Ìfihàn orí kẹtàlá, Donald Trump sì dúró fún ìwo Republikani ti ẹranko kan náà. Ẹranko náà ni Òfin-Àgbà ti Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà gẹ́gẹ́ bí a ti ṣojú rẹ̀ nínú ìjọba olómìnira abẹ́ Òfin-Àgbà, èyí tí ní ìbẹ̀rẹ̀ fi ìyapa sílẹ̀ láàárín àwọn ìwo méjèèjì, ṣùgbọ́n tí ní ìkẹyìn ń so àwọn ìwo náà di ọ̀kan sínú àwòrán ẹranko òkun ti póòpù.

Arábìnrin White ń fi ère wúrà tí ó wà nínú Dáníẹ́lì orí kẹta ṣọ̀kan léraléra pẹ̀lú òfin Ọjọ́ Àìkú ti àwọn ọjọ́ ìkẹyìn; nítorí náà, ta ni Nebukadinésárì dúró fún? Àdífẹnítìsìmù yóò sọ fún ọ pé Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà ni í ṣe é, ẹranko ilẹ̀ tí ó wà nínú Ifihàn orí kẹtàlá, èyí tí ó dọ́gba pẹ̀lú fífi hàn pé Bábílónì ni ó ju Ṣadraki, Méṣaki àti Abẹdinigo sínú iná. Nebukadinésárì ni Bíbélì fi mọ̀ gẹ́gẹ́ bí ẹni tí ó jẹ́ alábojútó ní àsìkò òfin Ọjọ́ Àìkú, nítorí náà ta ni Nebukadinésárì, bí kì í bá ṣe ààrẹ tí ń ṣàkóso nígbà tí òfin Ọjọ́ Àìkú tí ń bọ̀ láìpẹ́ yóò dé?

## Mẹ́ta

Ìran ìkẹyìn Dáníẹ́lì, èyí tí í ṣe ìran Odò Hiddekel, ni a pín sí orí mẹ́ta tí ọ̀kọ̀ọ̀kan wọn bá àbùdá àwọn angẹli mẹ́ta ti Ìfihàn orí kẹrìnlá mu. Àwọn orí mẹ́tẹ̀ẹ̀ta náà dúró fún angẹli kìíní, kejì, àti kẹta, ṣùgbọ́n wọ́n tún dúró fún ìránṣẹ́ ìkẹyìn Dáníẹ́lì. Ìránṣẹ́ àkọ́kọ́ rẹ̀ nínú orí kìíní náà pẹ̀lú dúró fún àwọn angẹli mẹ́ta ti Ìfihàn orí kẹrìnlá, àti nípa bẹ́ẹ̀, a fi àmì Alpha àti Omega le orí kìíní àti ìran Odò Hiddekel.

Ìran ìkẹyìn Dáníẹ́lì ni a gbé kalẹ̀ lórí àtẹ́lẹwọ́ ọ̀rọ̀ Hébérù náà “òtítọ́,” tí a fi lẹ́tà àkọ́kọ́, ẹ̀ẹ́kẹtàlá, àti ẹ̀ẹ́kẹyìn, ìyẹn lẹ́tà kejìlélógún, nínú álífábẹ́ẹ̀tì Hébérù kọ́. Orí kẹwàá fi Dáníẹ́lì hàn gẹ́gẹ́ bí akẹ́kọ̀ọ́ àsọtẹ́lẹ̀ kan tí a yí padà láti inú ará Láódíkíà sí ará Filadẹ́lfíà ní ọjọ́ kejìlélógún. Lẹ́yìn náà a fi agbára fún Dáníẹ́lì láti lóye ìbùkún ìmúpọ̀si ìmọ̀ tí a tú sílẹ̀, gẹ́gẹ́ bí a ṣe ṣàfihàn rẹ̀ nínú orí kejìlá. Àwọn orí àkọ́kọ́ àti ìkẹyìn nínú ìran náà fi Dáníẹ́lì hàn gẹ́gẹ́ bí ààmì àwọn ẹgbẹ̀rún kan ọgọ́rùn-ún mẹ́rìnlélógójì, tí wọ́n jẹ́ akẹ́kọ̀ọ́ òtítọ́ ti àsọtẹ́lẹ̀.

> “Láìka bí ìlọsíwájú ọgbọ́n ti ènìyàn bá ti pọ̀ tó, ẹ má ṣe jẹ́ kí ó ronú, kódà fún ìṣẹ́jú kan ṣoṣo, pé kò sí àìní fún àwárí jinlẹ̀ àti àìdáwọ́dúró nínú Ìwé Mímọ́ láti rí ìmọ́lẹ̀ tí ó tóbi jùlọ. Gẹ́gẹ́ bí ènìyàn kan, a ti pè wá, olúkúlùkù wa, láti jẹ́ akẹ́kọ̀ọ́ àsọtẹ́lẹ̀.” Testimonies, ìwé 5, 708.

Orí kejìdínlógún náà ṣàfihàn òtítọ́ kan náà tí ìran Odò Hidékelì ń ṣàfihàn, àti pé orí kìn-ín-ní ìran Odò Hidékelì náà ṣàfihàn òtítọ́ kan náà gẹ́gẹ́ bí orí rẹ̀ kẹta àti ìkẹyìn. Ìwé Dáníẹ́lì gbé àmì ìfọwọ́sí Alfa àti Omega, nítorí orí kìn-ín-ní náà ṣàfihàn ìlànà ìdánwò ìgbésẹ̀ mẹ́ta ti ìhìnrere àìnípẹ̀kun, bẹ́ẹ̀ ni orí kejìlá náà sì ṣe. Nígbà náà, nínú àwọn orí mẹ́ta tí wọ́n dá ìran ìkẹyìn Dáníẹ́lì pọ̀, orí kìn-ín-ní ni alfa, orí kẹta sì ni omega. Èyí bá ìdánwò àkọ́kọ́ Dáníẹ́lì mu nípa irú oúnjẹ tí yóò jẹ, àti ìdánwò rẹ̀ kẹta àti ìkẹyìn nígbà tí Nebukadnessari dá a lẹ́jọ́ lẹ́yìn ọdún mẹ́ta. Ìdánwò alfa ti Dáníẹ́lì 1 jẹ́ nípa ọ̀nà ìmúlò ìkẹ́kọ̀ọ́ Bíbélì, gẹ́gẹ́ bí a ti ṣojú rẹ̀ nínú jíjẹ oúnjẹ Bábílónì tàbí oúnjẹ ewébẹ̀.

Ìṣòtítọ́ Dáníẹ́lì sí ọ̀nà ìṣe “ìlà lórí ìlà” jẹ́ kí a rí i pé, “ní gbogbo ọ̀ràn ọgbọ́n àti òye tí ọba béèrè lọ́wọ́ wọn, ó rí wọn pé wọ́n sàn ju gbogbo àwọn amòye àti àwọn awòràwọ̀ tí ń wo ìràwọ̀ nínú gbogbo ìjọba rẹ̀ lọ ní ìlọ́po mẹ́wàá.” Nínú omega, orí kejìlá, àwọn ọlọ́gbọ́n ni àwọn tí ó lóye gbogbo ọ̀ràn ọgbọ́n tí a ń pọ̀ sí i nígbà tí a bá tú Ọ̀rọ̀ àsọtẹ́lẹ̀ sílẹ̀. Orí kejìlá ni omega sí orí kìn-ín-ní, ó sì tún jẹ́ omega sí orí kẹwàá, alpha ìran Hiddekel. Nínú alpha yẹn, orí kẹwàá, Dáníẹ́lì dúró ṣinṣin nínú ìrírí ẹ̀mí tí ó bá ìdúróṣinṣin àwọn ọlọ́gbọ́n nínú ìrírí ọgbọ́n mu ní orí kejìlá. Orí kìn-ín-ní fi ìlànà ẹ̀kọ́ Bíbélì hàn gbangba gẹ́gẹ́ bí ohun tí ń jẹ́ kí akẹ́kọ̀ọ́ àsọtẹ́lẹ̀ dúró ṣinṣin nínú òtítọ́ ní ti ẹ̀mí àti ní ti ọgbọ́n, kí a lè fi èdìdì dì í.

Ní dídúró fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tòótọ́ ti àsọtẹ́lẹ̀ ní àwọn ọjọ́ ìkẹyìn, Dáníẹ́lì àti àwọn ọlọ́lá mẹ́ta náà ni àwọn ọlọ́gbọ́n tí kì í ṣe pé wọ́n lóye ìbísí ìmọ̀ tí a tú ìdì rẹ̀ sílẹ̀ ní àkókò òpin ní ọdún 1989 nìkan, ṣùgbọ́n wọ́n tún lóye ìbísí ìmọ̀ náà ní 9/11. Ní ìkẹyìn, wọ́n lóye ìbísí ìmọ̀ tí a ti tú ìdì rẹ̀ sílẹ̀ ní December 31, 2023.

Nínú ìlépa wọn fún ìmọ́lẹ̀ àsọtẹ́lẹ̀ Ọlọ́run, a yí wọn padà kúrò nínú ìṣísẹ̀ Laodicea ti Adventist Ọjọ́ Keje ti ẹgbẹ̀rún mẹ́rìnlélógójì-le-lọ́ọ̀dúnrún-mẹ́rinlélọ́gbọ̀n sí ìṣísẹ̀ Filadelfia ti ẹgbẹ̀rún mẹ́rìnlélógójì-le-lọ́ọ̀dúnrún-mẹ́rinlélọ́gbọ̀n. Nígbà tí ìyípadà náà bá ṣẹlẹ̀, a yà wọn sọ́tọ̀ kúrò lọ́dọ̀ àwọn tí wọ́n sá kúrò nínú ìran dígí náà.

## Ìhìn Ìṣọ̀tẹ̀ Ènìyàn

Orí kẹwàá àti kejìlá sọ̀rọ̀ nípa ẹgbẹ̀rún lọ́nà ọgọ́rùn-ún mẹ́rìnlélógójì, nítorí wọ́n ni ìgbésẹ̀ àkọ́kọ́ àti ẹ̀kẹta nínú ètò òtítọ́. Nígbà tí a bá ti fún wọn ní agbára nípasẹ̀ ìrírí inú ti ìran dígí ìwo ti orí kẹwàá, pẹ̀lú bí a ṣe ti tan ìmọ́lẹ̀ sí wọn pẹ̀lú òye tí a tú ìdì rẹ̀ sílẹ̀ ti Danieli 12, wọ́n ní láti kéde ìránṣẹ́ ìṣọ̀tẹ̀ ènìyàn. Ìránṣẹ́ ìṣọ̀tẹ̀ ènìyàn ni a ṣàpẹẹrẹ rẹ̀ nípasẹ̀ àwọn ìwé Danieli àti Ìṣípayá, a sì fi ìránṣẹ́ ìṣọ̀tẹ̀ náà sí inú àgbékalẹ̀ àsọtẹ́lẹ̀ ti àwọn ìjọba inú àsọtẹ́lẹ̀ Bíbélì tí a gbé kalẹ̀ nínú Danieli. Àmì àsọtẹ́lẹ̀ ti ẹ̀rí ìṣọ̀tẹ̀ ènìyàn nínú ìwé Danieli ni a ṣàfihàn rẹ̀ ní kíkún nínú orí kọkànlá. Orí kọkànlá jẹ́ ìtàn tí ó bẹ̀rẹ̀ ní ìparí Bábílónì àti ní ìbẹ̀rẹ̀ àwọn Mídíà àti Pérísíà. Nítorí náà, ó bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú ọgbẹ́ ikú ti Bábílónì, èyí tí ó jẹ́ àpẹẹrẹ ọgbẹ́ ikú ti póòpù ní ọdún 1798. Nígbà tí a bá mú ọgbẹ́ ikú àwọn póòpù láradá ní òfin Ọjọ́-Àìkú tí ó ń bọ̀ láìpẹ́, obìnrin náà di orí ìṣọ̀kan mẹ́ta ti dragoni, ẹranko náà, àti wòlíì èké náà. Nígbà náà ni obìnrin tí ń gun ẹranko náà nínú Ìṣípayá 17, obìnrin náà sì ní “Bábílónì Ńlá” tí a kọ sórí iwájú orí rẹ̀. Ní òfin Ọjọ́-Àìkú tí ó ń bọ̀ láìpẹ́, a mú ọgbẹ́ ikú ti Bábílónì àti ti póòpù láradá.

Ìṣọ̀tẹ̀ ènìyàn tí a ṣàfihàn láti àkókò Babeli títí dé òpin ayé ni ó jẹ́ ìtòlẹ́sẹẹsẹ ìtàn ìwé Dáníẹ́lì, àti orí kọkànlá ni ìránṣẹ́ àsọtẹ́lẹ̀ tí ó wà lójú òde tí ń ṣe àkọsílẹ̀ ìṣọ̀tẹ̀ náà ti àwọn ọjọ́ ìkẹyìn. Ẹ̀rí ìṣọ̀tẹ̀ náà tí a rí nínú orí kọkànlá bá ara rẹ̀ mu pẹ̀lú, ó sì wà nínú, ẹsẹ̀ mẹ́fà ìkẹyìn orí náà. Ẹsẹ̀ mẹ́fà ìkẹyìn náà ni ìránṣẹ́ ìṣọ̀tẹ̀ ènìyàn, àwọn ẹsẹ̀ mẹ́fà ìkẹyìn náà sì ni a ṣàfihàn pẹ̀lú, ó sì wà nínú, ìtàn ìkọ̀kọ̀ ti ẹsẹ̀ ogójì. Nípa bẹ́ẹ̀, a dín ìwé Dáníẹ́lì kù sí orí kan, èyí tí a tún dín kù sí ẹsẹ̀ mẹ́fà ti orí náà gan-an, èyí náà sì tún dín kù sí ìtàn ìkọ̀kọ̀ ti ìdajì ìkẹyìn ẹsẹ̀ kan.

Orí kọkànlá dúró fún lẹ́tà kẹtàlá tí lẹ́tà àkọ́kọ́ àti lẹ́tà ìkẹyìn nínú alífábẹ́ẹ̀tì Hébérù ṣáájú àti tẹ̀ lé, àti pé àkọ́kọ́ àti ìkẹyìn máa ń jẹ́ ohun kan náà ní gbogbo ìgbà. Orí àkọ́kọ́ fi hàn pé a yà àwọn ọlọ́gbọ́n kúrò lọ́dọ̀ àwọn òmùgọ̀ ní ìran dígí ìwòye, àti orí ìkẹyìn fi hàn pé a yà àwọn ọlọ́gbọ́n kúrò lọ́dọ̀ àwọn òmùgọ̀ nígbà ìṣiṣí èdìdì. Ìmísí sọ fún wa pé fífi èdìdì lé lórí ẹgbẹ̀rún mẹ́rìnlélógójì ọ̀kẹ́ mẹ́rìnlá jẹ́ “ìdádúró sínú òtítọ́, nípa ọgbọ́n inú àti nípa ti ẹ̀mí.” Orí kẹwàá fi fífi èdìdì ẹgbẹ̀rún mẹ́rìnlélógójì ọ̀kẹ́ mẹ́rìnlá hàn nípa ti ẹ̀mí, orí kejìlá sì fi ti ọgbọ́n inú hàn. Orí kẹwàá sọ nípa ìfọwọ́kan mẹ́ta àti ìbáṣepọ̀ mẹ́ta pẹ̀lú àwọn ẹ̀dá ọ̀run. Orí kejìlá sọ ìwẹ̀nùmọ́ ọlọ́gbọ́n ní ìgbésẹ̀ mẹ́ta tí a mú ṣẹ nípasẹ̀ ìlósókè òtítọ́ àsọtẹ́lẹ̀ ti ọgbọ́n inú gẹ́gẹ́ bí “a sọ di mímọ́, a sọ di funfun, a sì dán wò.” Gẹ́gẹ́ bí orí kẹwàá ṣe ní ààmì méjì ti mẹ́ta, pẹ̀lú ìfọwọ́kan mẹ́ta àti ìpàdé mẹ́ta pẹ̀lú ọ̀run; bẹ́ẹ̀ ni orí kejìlá ní ìlànà ìdánwò ìgbésẹ̀ mẹ́ta, àti pẹ̀lú, àsọtẹ́lẹ̀ àkókò mẹ́ta.

Àwọn ìpàdé ọ̀run mẹ́ta nínú orí kẹwàá ń ru ààmì òtítọ́, nítorí ẹni ọ̀run àkọ́kọ́ àti ẹni ọ̀run ìkẹyìn tí ó bá Dáníẹ́lì lò ni angẹli Gébúriẹ́lì, ẹni tí ó sì wà ní àárín ni Míkáẹ́lì. Àwọn angẹli mẹ́ta ni, ṣùgbọ́n Kristi ni angẹli náà ní ìgbésẹ̀ kejì. Àwọn ìfọwọ́kan mẹ́tẹ̀ẹ̀ta náà ṣàpẹẹrẹ ìmúlọ́kànlẹ́-sókè Dáníẹ́lì ní ìlọsíwájú nípasẹ̀ ìgbésẹ̀ mẹ́ta. Nínú àyọkà náà, Dáníẹ́lì mẹ́nuba ìran dígí náà lẹ́ẹ̀mẹ́ta, àti nípa bẹ́ẹ̀, ó ń fi àwọn ìran dígí mẹ́tẹ̀ẹ̀ta náà sínú àárín ìtọ́kasí méje sí ìran mareh nínú orí kẹwàá. Lẹ́ẹ̀mejì ni a túmọ̀ ọ̀rọ̀ Hébérù náà, mareh, sí “ìrísí,” lẹ́ẹ̀mejì sì ni a túmọ̀ ọ́ sí “ìran,” àti ní ìgbà mẹ́ta mìíràn ni a tún túmọ̀ ọ́ sí “ìran.” “Àwọn ìgbà mẹ́ta mìíràn” náà kì í ṣe mareh; wọ́n jẹ́ ìsọ̀rọ̀ abo ti mareh, èyí tí í ṣe marah. Orí kẹwàá ní àwọn ìfọwọ́kan mẹ́ta ti ìmúlọ́kànlẹ́-sókè ní ìlọsíwájú, àwọn ìpàdé ọ̀run mẹ́ta tí ń ru ààmì òtítọ́, àti àwọn ìran dígí mẹ́ta tí ó jẹ́ apá kan nínú ìtọ́kasí méje sí ìrísí Kristi.

## Ìfarahàn

Àwọn ìgbà méjì tí a túmọ̀ *mareh* sí “ìfarahàn” bá àwọn ìgbà méjì tí a tún túmọ̀ ọ́ sí “ìran” mu. Papọ̀, wọ́n ń fi Kristi hàn gẹ́gẹ́ bí ààmì tí ó ń farahàn gẹ́gẹ́ bí àmì-ọ̀nà nínú ìtàn àsọtẹ́lẹ̀. Nínú Ìfihàn orí kẹwàá, áńgẹ́lì kan sọ̀kalẹ̀ wá, ó sì gbé ẹsẹ̀ kan lé ilẹ̀ àti ẹsẹ̀ kejì lé òkun. Sister White sọ fún wa pé áńgẹ́lì náà kì í ṣe ẹlòmíràn bí kò ṣe Jésù Kristi. Áńgẹ́lì Ìfihàn mẹ́wàá ni “ìfarahàn” Kristi nínú ìtàn àsọtẹ́lẹ̀. Ó farahàn nínú ẹsẹ̀ kẹtàlá ti Daniel orí kẹjọ gẹ́gẹ́ bí Palmoni, àti láti Ìfihàn orí karùn-ún lọ Ó farahàn gẹ́gẹ́ bí Kìnnìún ẹ̀yà Júdà. Daniel ń ṣojú àwọn ènìyàn ìkẹyìn ọjọ́ tí wọ́n ń tẹ̀lé àwọn ìfarahàn àsọtẹ́lẹ̀ ti Kristi, níbikíbi tí Ó bá lè lọ. Bí wọ́n bá jẹ́ olóòtítọ́ láti ṣe bẹ́ẹ̀, a ó darí wọn sí ìran dígí ìwo níbi tí àwọn aláìṣòótọ́ ti ń sá lọ.

Ìwẹ̀nùmọ́ ní ìgbésẹ̀ mẹ́ta ti orí kejìlá, tí ó dá lórí òye ìmọ̀ tí a pọ̀ sí i nígbà tí a bá tú àsọtẹ́lẹ̀ kan sílẹ̀, ni a bá pọ̀ mọ́ ‘àwọn àsọtẹ́lẹ̀ àkókò’ mẹ́ta, tí wọ́n ń ṣàpẹẹrẹ ìmúṣẹ mẹ́ta ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀ fún ọkọọkan àwọn ẹsẹ̀ mẹ́ta náà. Ẹgbẹ̀rún kan ó lé ọgọ́ta ọdún ti ẹsẹ̀ keje, ẹgbẹ̀rún kan ó lé aadọ́rùn-ún ọdún ti ẹsẹ̀ kọkànlá, àti ẹgbẹ̀rún kan ó lé ọgbọ̀n-dín-lọ́gbọ̀n ọdún ti ẹsẹ̀ kejìlá, ń tọ́ka sí ẹsẹ̀ mẹ́ta tí ọkọọkan wọn ní àsọtẹ́lẹ̀ àkókò kan tí a mú ṣẹ ní inú ìtàn, tí àwọn ọmọ ẹgbẹ́ Miller sì tẹ̀yìnwá tẹ́wọ́ gbà gẹ́gẹ́ bí ìfìdí múlẹ̀ àtànná ti ìránṣẹ́ tí wọ́n kéde. Àsọtẹ́lẹ̀ inú ẹsẹ̀ náà, ìmúṣẹ rẹ̀ nínú ìtàn, àti ìlò tí àwọn ọmọ ẹgbẹ́ Miller ṣe ti ìtàn náà, jẹ́ ẹlẹ́rìí sí ìmúṣẹ ọjọ́ ìkẹyìn ti àwọn àsọtẹ́lẹ̀ mẹ́ta wọ̀nyí. Ṣùgbọ́n ìlò àkókò ti àwọn ọmọ ẹgbẹ́ Miller kò tún bófin mu mọ́, nítorí náà a gbọdọ̀ fi àwọn ìtọ́kasí àkókò inú àwọn ẹsẹ̀ náà sílò gẹ́gẹ́ bí àmì, kì í ṣe gẹ́gẹ́ bí àkókò. A ti fi ìtumọ̀ àmì náà múlẹ̀ nínú àwọn ẹsẹ̀ náà nípasẹ̀ fífi ẹsẹ̀ náà fúnra rẹ̀, ìmúṣẹ ẹsẹ̀ náà nínú ìtàn, àti ìfihàn ìránṣẹ́ náà láti ọwọ́ àwọn ọmọ ẹgbẹ́ Miller sílò.

Àkókò ìtòlẹ́sẹẹsẹ ìṣọ̀tẹ̀ ènìyàn nínú orí kọkànlá ni a hun pọ̀ nípasẹ̀ àwọn àjọṣepọ̀, àwọn àdéhùn, àti àwọn májẹ̀mú. Àwọn májẹ̀mú ènìyàn tí a fi hàn nínú ìtàn orí kọkànlá ni a fi wé májẹ̀mú Ọlọ́run.

> “Ní àwọn ọjọ́ ìkẹyìn nínú ìtàn ayé yìí, májẹ̀mú Ọlọ́run pẹ̀lú àwọn ènìyàn rẹ̀ tí ń pa àwọn òfin rẹ̀ mọ́ ni a ó tún ṣe.” Review and Herald, February 26, 1914.

Róòmù fi gbogbo ìran náà múlẹ̀, àti nígbà tí a kọ́kọ́ tọ́ka sí Róòmù póòpù ní orí kẹ́wàá-dín-lọ́gbọ̀n, a fi í hàn gẹ́gẹ́ bí “àwọn tí ó kọ májẹ̀mú mímọ́ sílẹ̀.” Ìlà inú inú Dáníẹ́lì orí kẹ́wàá-dín-lọ́gbọ̀n, èyí tí ó sì tún jẹ́ ìlà inú inú ìtàn ìkọ̀kọ̀ ẹsẹ̀ ogójì, ń ṣojú àwọn tí wọ inú májẹ̀mú pẹ̀lú Ọlọ́run ní àwọn ọjọ́ ìkẹyìn, ìlà òde sì ń tọ́ka sí àwọn tí ó kọ májẹ̀mú kan náà sílẹ̀. Ní fífi ẹgbẹ́ àwọn tí kì yóò rí àǹfààní nínú ìbísí ìmọ̀ ní àwọn ọjọ́ ìkẹyìn hàn, a hun ìtàn òde wọn lé orí òwú àsọtẹ́lẹ̀ àwọn àdéhùn ènìyàn tí a fọ́.

A hun sínú ìlà inú ti ọgọ́rùn-ún mẹ́rìnlélógójì ẹgbẹ̀rún ni ọ̀pọ̀lọpọ̀ ààmì àti àwòrán ìṣàpẹẹrẹ wà ti ìbáṣepọ̀ májẹ̀mú Ọlọ́run pẹ̀lú àwọn ènìyàn ìyókù Rẹ̀ ti ọjọ́ ìkẹyìn. Ààmì nọ́mbà “mọ́kànlá” jẹ́ ọ̀kan nínú àwọn òtítọ́ wọ̀nyí, àti pé òtítọ́ náà pé ẹsẹ̀ kọkànlá ti orí kọkànlá ń fi ìran ìta àti ti inú ti àwọn ọjọ́ ìkẹyìn hàn ni a tẹnumọ́ nípa bí Isaiah ṣe ń fi ète àti iṣẹ́ àwọn ènìyàn májẹ̀mú Ọlọ́run ti ọjọ́ ìkẹyìn hàn nínú orí kọkànlá, àti ẹsẹ̀ kọkànlá.

> Yóò sì ṣẹlẹ̀ ní ọjọ́ náà pé, Olúwa yóò tún na ọwọ́ rẹ̀ jáde ní ìgbà kejì láti mú iyókù àwọn ènìyàn rẹ̀ padà, àwọn tí a ó fi sílẹ̀, láti Asíríà, àti láti Ejibiti, àti láti Patirosi, àti láti Kuṣi, àti láti Élámù, àti láti Ṣinári, àti láti Hámátì, àti láti àwọn erékùṣù òkun. Aísáyà 11:11.

## Ìtúká

Ní àwọn ọjọ́ ìkẹyìn, a ó ti tú àwọn ènìyàn ìyókù ti Ọlọ́run ká ní ìgbà méjì, tí yóò sì nílò ìkójọpọ̀. Ẹsẹ̀ keje ti Dáníẹ́lì orí kejìlá sọ̀rọ̀ nípa ìtútùká àwọn ènìyàn Ọlọ́run ní àwọn ọjọ́ ìkẹyìn, nípa bẹ́ẹ̀ sì ń ṣàfihàn ẹgbẹ̀rún kan, ọgọ́rùn-ún méjì àti ọgọ́ta ọjọ́ gẹ́gẹ́ bí ààmì ìtútùká.

> Mo sì gbọ́ ọkùnrin tí a wọ aṣọ ọ̀gbọ̀, ẹni tí ó wà lórí omi odò náà, nígbà tí ó gbé ọwọ́ ọ̀tún rẹ̀ àti ọwọ́ òsì rẹ̀ sókè sí ọ̀run, tí ó sì fi ẹni tí ó ń bẹ láàyè títí láé búra pé, yóò jẹ́ fún àkókò kan, àwọn àkókò, àti ìdajì; àti nígbà tí yóò ti parí fífọ agbára àwọn ènìyàn mímọ́ ká, nígbà náà ni gbogbo nǹkan wọ̀nyí yóò parí. Danieli 12:7.

Àwọn ẹlẹ́rìí méjèèjì náà ni a tú ká ní Ìfihàn orí kọkànlá lẹ́yìn tí wọ́n ti jẹ́rìí wọn.

> Nígbà tí wọ́n bá sì parí ẹ̀rí wọn, ẹranko náà tí ń gòkè wá láti inú ọ̀gbun àìnísàlẹ̀ yóò jagun sí wọn, yóò ṣẹ́gun wọn, yóò sì pa wọ́n. Òkú wọn yóò sì dùbúlẹ̀ ní òpópónà ìlú ńlá náà, èyí tí a ń pè ní Sódómù àti Ejibiti ní ti ẹ̀mí, níbi tí a ti kàn Olúwa wa mọ́ àgbélébùú pẹ̀lú. Àwọn ènìyàn láti inú àwọn ẹ̀yà ènìyàn àti ìdílé àti ahọ́n àti orílẹ̀-èdè yóò sì máa wo òkú wọn fún ọjọ́ mẹ́ta àtààbọ̀, wọn kì yóò sì jẹ́ kí a sin òkú wọn sínú ibojì. Àwọn tí ń gbé lórí ilẹ̀ ayé yóò sì yọ̀ lórí wọn, wọn yóò sì máa yọ ayọ̀, wọn yóò sì máa fi ẹ̀bùn ránṣẹ́ sí ara wọn; nítorí àwọn wòlíì méjì wọ̀nyí ń pọ́n àwọn tí ń gbé lórí ilẹ̀ ayé lójú. Ìfihàn 11:7–10.

Nínú ẹsẹ̀ tó tẹ̀lé e, ẹsẹ̀ kọkànlá, a jí àwọn ẹlẹ́rìí méjèèjì dìde kúrò nínú ikú wọn ní òpópónà Sódómù àti Ejibiti. Ikú kan náà ni Hesekieli ṣàfihàn gẹ́gẹ́ bí àfonífojì àwọn egungun tí a tú ká, tí ó ti kú, tí ó sì gbẹ. Àwọn ẹlẹ́rìí méjèèjì náà dúró fún àwọn ìwo Republikani àti Pírótẹ́sítáǹtì tí a pa ní ọdún 2020. Ìwo Pírótẹ́sítáǹtì náà kú nígbà àsọtẹ́lẹ̀ èké rẹ̀ ti July 18, 2020, ìwo Republikani náà sì kú nípasẹ̀ ìdìbò tí a jí gbé lọ ní ọdún 2020. Isaiah fi hàn pé nígbà tí a bá jí àwọn ẹlẹ́rìí náà dìde, èyí tí ó pè ní ìkójọ wọn ní ìgbà kejì, àwọn ẹlẹ́rìí náà di àsíá tí ń kó àwọn òṣìṣẹ́ wákàtí kọkànlá jọ.

> Ní ọjọ́ náà, yóò sì wà gbòngbò Jésè, tí yóò dúró gẹ́gẹ́ bí àsíá fún àwọn ènìyàn; àwọn Kèfèrí yóò wá a; ìsinmi rẹ̀ yóò sì jẹ́ ológo. Yóò sì ṣẹlẹ̀ ní ọjọ́ náà, pé Olúwa yóò tún na ọwọ́ rẹ̀ jáde ní ìgbà kejì láti gba ìyókù àwọn ènìyàn rẹ̀ padà, àwọn tí a ó fi sílẹ̀, láti Ásíríà, àti láti Ejibiti, àti láti Pátírósì, àti láti Kúṣì, àti láti Élámù, àti láti Ṣínárì, àti láti Hámátì, àti láti àwọn erékùṣù òkun. Yóò sì gbé àsíá kalẹ̀ fún àwọn orílẹ̀-èdè, yóò sì kó àwọn ọmọ Ísírẹ́lì tí a lé jáde jọ, yóò sì ko àwọn tí a tú ká ti Júdà jọ láti igun mẹ́rin ayé. Isaiah 11:10–12.

Nígbà tí Olúwa bá tún ọwọ́ rẹ̀ nà ní ẹ̀ẹ̀kejì láti kó wọn jọ, ó máa kó “àwọn ẹni-ìtìjú Ísírẹ́lì” jọ. “Àwọn ẹni-ìtìjú Ísírẹ́lì” náà di àsíá fún àwọn Kèfèrí, àti nítorí ìdí èyí ni a fi ní láti lé wọn jáde kí a tó kó wọn jọ. A lé wọn jáde sínú àfonífojì egungun òkú Hesekieli, àti lẹ́yìn tí a pa wọ́n, wọ́n dùbúlẹ̀ ní òpópónà níbi tí a ti kàn Olúwa wa mọ́ àgbélébùú pẹ̀lú, nígbà tí ẹgbẹ́ kejì sì ń yọ̀.

> Ẹ gbọ́ ọ̀rọ̀ Olúwa, ẹ̀yin tí ń wárìrì níwájú ọ̀rọ̀ rẹ̀; àwọn arákùnrin yín tí ó kórìíra yín, tí wọ́n sì lé yín jáde nítorí orúkọ mi, wí pé, Kí a yin Olúwa lógo: ṣùgbọ́n yóò farahàn sí ayọ̀ yín, a ó sì fi wọ́n sí ìtìjú. Isaiah 66:5.

Àwọn tí ń wárìrì níwájú Ọ̀rọ̀ Ọlọ́run ni àwọn arákùnrin wọn, tí ó kórìíra wọn, lé jáde. Jeremiah ṣe ìdánimọ̀ ohun tí ó ṣẹlẹ̀ sí àwọn arákùnrin tí ó kórìíra àsíá náà.

> Nítorí náà, báyìí ni Olúwa wí, Wò ó, èmi yóò mú ibi wá sórí wọn, èyí tí wọn kì yóò lè bọ́ kúrò nínú rẹ̀; àti bí wọ́n tilẹ̀ ké pe mi, èmi kì yóò gbọ́ tiwọn. Jeremiah 11:11.

Àyíká ẹsẹ̀ kọkànlá ni májẹ̀mú Ọlọ́run, gbogbo àwọn wòlíì sì ń sọ̀rọ̀ nípa àwọn ọjọ́ ìkẹyìn; nítorí náà, májẹ̀mú tí a ń sọ̀rọ̀ rẹ̀ ni ìmúṣẹ̀túnṣe májẹ̀mú pẹ̀lú ẹgbẹ̀rún mẹ́rìnlélógójì.

> Ọ̀rọ̀ tí ó tọ Jeremáyà wá láti ọ̀dọ̀ Olúwa, pé, “Ẹ gbọ́ ọ̀rọ̀ májẹ̀mú yìí, kí ẹ sì sọ wọ́n fún àwọn ọkùnrin Júdà àti fún àwọn olùgbé Jerúsálẹ́mù; kí ìwọ sì sọ fún wọn pé, ‘Báyìí ni Olúwa, Ọlọ́run Ísírẹ́lì, wí: Ègún ni fún ọkùnrin tí kò bá gbọ́ ti ọ̀rọ̀ májẹ̀mú yìí, èyí tí mo pàṣẹ fún àwọn baba yín ní ọjọ́ tí mo mú wọn jáde kúrò ní ilẹ̀ Ejibiti, láti inú ìléru irin, ní wí pé, “Ẹ gbọ́ ohùn mi, kí ẹ sì ṣe wọ́n gẹ́gẹ́ bí gbogbo ohun tí mo pàṣẹ fún yín; bẹ́ẹ̀ ni ẹ ó sì jẹ́ ènìyàn mi, èmi yóò sì jẹ́ Ọlọ́run yín:” kí n lè mú ìbúra tí mo bú fún àwọn baba yín ṣẹ, láti fi ilẹ̀ tí ń ṣàn fún wàrà àti oyin fún wọn, gẹ́gẹ́ bí ó ti rí lónìí yìí.’” Nígbà náà ni mo dáhùn, mo sì wí pé, “Àmín, Olúwa.”

> Nígbà náà ni Olúwa wí fún mi pé, Kí o kéde gbogbo ọ̀rọ̀ wọ̀nyí ní àwọn ìlú Júdà, àti ní ojú pópó Jerúsálẹ́mù, pé, Ẹ gbọ́ ọ̀rọ̀ májẹ̀mú yìí, kí ẹ sì ṣe wọ́n. Nítorí mo ti fi tìtara rọ àwọn baba yín létí láti ọjọ́ tí mo ti mú wọn gòkè wá kúrò ní ilẹ̀ Ejibiti títí ó fi di òní yìí, mo ń dìde ní kùtùkùtù, mo sì ń rọ̀ wọ́n létí pé, Ẹ gbọ́ ohùn mi. Síbẹ̀, wọn kò gbọ́ràn, wọn kò sì tẹ́ etí sí i, ṣùgbọ́n olúkúlùkù wọn rìn nínú ìrònú ọkàn búburú tirẹ̀: nítorí náà, èmi yóò mú gbogbo ọ̀rọ̀ májẹ̀mú yìí wá sórí wọn, èyí tí mo pa láṣẹ fún wọn láti ṣe; ṣùgbọ́n wọn kò ṣe é.

> Oluwa sì sọ fún mi pé, A ti rí àdììtú kan láàrín àwọn ọkùnrin Juda, àti láàrín àwọn olùgbé Jerusalẹmu. Wọ́n ti padà sí àwọn ẹ̀ṣẹ̀ bàbá wọn àtijọ́, àwọn tí kọ̀ láti gbọ́ ọ̀rọ̀ mi; wọ́n sì tẹ̀ lé àwọn ọlọ́run mìíràn láti máa sìn wọ́n: ilé Israẹli àti ilé Juda ti ba májẹ̀mú mi tí mo dá pẹ̀lú àwọn baba wọn jẹ. Nítorí náà, báyìí ni Oluwa wí, Kíyèsí i, èmi yóò mú ibi wá sórí wọn, èyí tí wọn kì yóò lè bọ́ kúrò nínú rẹ̀; bí wọ́n tilẹ̀ ké sí mi, èmi kì yóò fetí sí wọn. Jeremiah 11:1–11.

Kókó-ọ̀rọ̀ ìdájọ́ Adventism Ọjọ́ Keje ti Laodicea tí Jeremiah tọ́ka sí ni Ezekiel tún sọ ní orí kejìlá, ẹsẹ̀ kọkànlá.

> Ìlú yìí kì yóò jẹ́ àwo ìsẹ́sẹ̀ yín, bẹ́ẹ̀ ni ẹ̀yin kì yóò jẹ́ ẹran inú rẹ̀; ṣùgbọ́n èmi yóò ṣe ìdájọ́ yín ní ààlà Ísírẹ́lì. Ìsíkíẹ́lì 11:11.

Ìmísí sọ ní tààrà pé dídi àmì sílẹ̀ nínú Ìsíkíẹ́lì orí kẹsàn-án jẹ́ dídi àmì sílẹ̀ kan náà gẹ́gẹ́ bí ti ẹgbẹ̀rún lọ́nà ọgọ́rùn-ún mẹ́rìnlélógójì nínú Ìfihàn orí keje. Ẹsẹ̀ kọkànlá nínú orí kọkànlá jẹ́ ìtẹ̀síwájú lásán ni ti ìtàn tí Ìsíkíẹ́lì ń rò lọ nípa ìdájọ́ lórí ìjọ Adventist Ọjọ́ Keje, èyí tí Sister White pe ní Jerusalẹmu ti Ìsíkíẹ́lì orí kẹsàn-án. Àwọn tí kò gba àmì náà ni a dá lẹ́jọ́, a sì pa run nínú ìran orí kẹsàn-án títí dé kọkànlá.

Ìran 9/11 nínú Ìsíkíẹ́lì ń fi àwọn aláìṣòótọ́ hàn gẹ́gẹ́ bí a ti mú wọn jáde kúrò ní Jerúsálẹ́mù láti wá jẹ́ ìdájọ́, báyìí ni ó sì ń fi ìyapa ìkẹyìn hàn fún àwọn tí ń jẹ́wọ́ pé àwọn ni ìjọ ìkẹyìn tí a ṣàpèjúwe nínú ìwé Ìfihàn. Àmì “mọ́kànlá, mọ́kànlá” jẹ́ àmì májẹ̀mú tí ẹgbẹ̀rún kan ó lé mẹ́rìnlélógójì wọ̀ sínú rẹ̀ pẹ̀lú Ọlọ́run. Nígbà tí a bá fi àwọn nọ́mbà náà kún ara wọn, wọ́n dúró fún méjìlélógún, èyí tí í ṣe ìdámẹ́wàá nínú igba méjìlélógún, ọ̀kan nínú àwọn àmì ìṣọ̀kan Ẹ̀dá Ọlọ́run pẹ̀lú ẹ̀dá ènìyàn.

Ọdún igba lé lọ́nà ogún tí ó wà láàárín ọdún 677 sí 457 ṣáájú Kristi so àsọtẹ́lẹ̀ Dáníẹ́lì ti ọjọ́ ẹgbẹ̀rún méjì àti ọ̀ọ́dúnrún pọ̀ mọ́ àsọtẹ́lẹ̀ àkókò Mósè ti ìgbà méje. A lè fi púpọ̀ nínú ọdún igba lé lọ́nà ogún náà hàn gẹ́gẹ́ bí ààmì iṣẹ́ ètùtù tí ó bẹ̀rẹ̀ nígbà tí àwọn àsọtẹ́lẹ̀ méjèèjì náà dé pọ̀ ní ọdún 1844. A sì lè gbé púpọ̀ kalẹ̀ nípa ohun tí nọ́mbà méjìlélógún dúró fún ní ti ààmì, gẹ́gẹ́ bí ìdámẹ́wàá ti igba lé lọ́nà ogún, bí ó ti rí pẹ̀lú nọ́mbà mọ́kànlá. Ohun tí mo fẹ́ fi hàn níbí ni ìbáṣepọ̀ tó wà láàárín mọ́kànlá àti méjìlélógún.

A ó tẹ̀síwájú pẹ̀lú àwọn ìròyìn wọ̀nyí nínú àpilẹ̀kọ tí ó kàn.

Back to Articles