Article

# Ìwé Dáníẹ́lì - Nọ́mbà Mẹ́ẹ̀ẹ́dọ́gbọ̀n-le-lọ́gọ́rin

Aṣọ Àsọtẹ́lẹ̀ Tí A Hun Pọ̀: Ìṣípayá Àwọn Ìríra Mẹ́rin nínú Ìṣeékíẹ́lì Orí Kẹjọ àti Ìtumọ̀ Wọ́n ní Àkókò Òde-Òní

Author

Jeff Pippenger

Published

February 4, 2024

Formats

PDF
Word
Song MP3

Àwọn ohun ìríra mẹ́rin inú Ezekieli orí kẹjọ dúró fún àwọn ìran mẹ́rin ti Israẹli òde-òní, àti pé ìbẹ̀rẹ̀ Israẹli òde-òní ni a ṣàpẹẹrẹ rẹ̀ nípasẹ̀ ìbẹ̀rẹ̀ Israẹli àtijọ́. Àwọn ìtàn ìbẹ̀rẹ̀ méjèèjì náà ń jẹ́rìí sí òpin Israẹli òde-òní ní òfin Sunday tí ń bọ̀ láìpẹ́. Àwọn ìbẹ̀rẹ̀ méjì ti Israẹli, èyí tí ó jẹ́ àtijọ́ gẹ́gẹ́ bí òtítọ́ gidi, àti òde-òní gẹ́gẹ́ bí ti ẹ̀mí, ni a jẹ́rìí sí nípasẹ̀ ìtàn ìbẹ̀rẹ̀ ìjọba àríwá Israẹli bí ó ti yà ara rẹ̀ kúrò lọ́dọ̀ Juda.

Nígbà tí Ísírẹ́lì ìgbàanì gbé ọmọ màlúù wúrà náà dáró, wọ́n ṣẹ̀ṣẹ̀ jáde kúrò ní Ejibiti gẹ́gẹ́ bí ìmúṣẹ àsọtẹ́lẹ̀ kan tí ó fi hàn pé Ọlọ́run yóò sọ wọ́n di ìjọba kan. Ìtàn Jeroboamu, ọba àkọ́kọ́ ti ìjọba àríwá Ísírẹ́lì, ní àwọn àbùdá wọ̀nyẹn gan-an nínú. Jeroboamu ti sá lọ sí Ejibiti kúrò níwájú ìbínú Solomoni. A ti fi ìlérí àsọtẹ́lẹ̀ fún un pé a ó fi í ṣe ọba lórí mẹ́wàá nínú àwọn ẹ̀yà méjìlá náà, nípasẹ̀ wòlíì Ahija. Kí àsọtẹ́lẹ̀ náà tó ṣẹ, Jeroboamu yóò sá lọ sí Ejibiti láti fi ààyè sí àárín ara rẹ̀ àti Solomoni, títí Solomoni fi kú.

> Ó sì ṣẹ ní àkókò náà pé nígbà tí Jeroboamu jáde kúrò ní Jerusalẹmu, wòlíì Ahija ará Ṣilo rí i lójú ọ̀nà; ó sì ti wọ aṣọ tuntun kan; àwọn méjèèjì sì wà nìkan ní pápá: Ahija sì di aṣọ tuntun tí ó wà lára rẹ̀ mú, ó sì ya á sí ìyà méjìlá: Ó sì sọ fún Jeroboamu pé, Gba ìyà mẹ́wàá fún ara rẹ: nítorí báyìí ni Oluwa, Ọlọrun Israẹli, wí, Wò ó, èmi yóò ya ìjọba náà kúrò lọ́wọ́ Solomoni, èmi yóò sì fi ẹ̀yà mẹ́wàá fún ọ: (Ṣùgbọ́n òun yóò ní ẹ̀yà kan nítorí Dafidi ìránṣẹ́ mi, àti nítorí Jerusalẹmu, ìlú tí mo yàn nínú gbogbo ẹ̀yà Israẹli:) Nítorí pé wọ́n ti kọ̀ mí sílẹ̀, wọ́n sì ti sin Ashtoreti ọlọ́run obìnrin àwọn ará Sidoni, Kemoṣi ọlọ́run àwọn ará Moabu, àti Milikomu ọlọ́run àwọn ọmọ Ammoni, wọn kò sì rìn ní ọ̀nà mi, láti ṣe ohun tí ó tọ́ ní ojú mi, àti láti pa ìlànà mi àti ìdájọ́ mi mọ́, gẹ́gẹ́ bí Dafidi baba rẹ̀ ti ṣe. Síbẹ̀, èmi kì yóò gba gbogbo ìjọba náà kúrò lọ́wọ́ rẹ̀: ṣùgbọ́n èmi yóò fi í ṣe ọmọ-aládé ní gbogbo ọjọ́ ayé rẹ̀ nítorí Dafidi ìránṣẹ́ mi, ẹni tí mo yàn, nítorí ó pa àwọn àṣẹ mi àti àwọn ìlànà mi mọ́: Ṣùgbọ́n èmi yóò gba ìjọba náà kúrò lọ́wọ́ ọmọ rẹ̀, èmi yóò sì fi í fún ọ, àní ẹ̀yà mẹ́wàá. Ọmọ rẹ̀ sì ni èmi yóò fi ẹ̀yà kan fún, kí Dafidi ìránṣẹ́ mi lè ní ìmọ́lẹ̀ níwájú mi ní Jerusalẹmu nígbà gbogbo, ìlú tí mo yàn fún ara mi láti fi orúkọ mi síbẹ̀.

> Èmi yóò sì mú ọ, ìwọ yóò sì jọba gẹ́gẹ́ bí gbogbo ohun tí ọkàn rẹ ń fẹ́, ìwọ yóò sì jẹ ọba lórí Ísírẹ́lì. Yóò sì jẹ́ pé, bí ìwọ bá fetí sí gbogbo ohun tí mo bá pàṣẹ fún ọ, tí ìwọ bá sì rìn ní ọ̀nà mi, tí ìwọ bá sì ṣe ohun tí ó tọ́ ní ojú mi, láti pa àwọn ìlànà mi àti àwọn àṣẹ mi mọ́, gẹ́gẹ́ bí Dáfídì ìránṣẹ́ mi ti ṣe; nígbà náà ni èmi yóò wà pẹ̀lú rẹ, èmi yóò sì kọ́ ilé tí ó dájú fún ọ, gẹ́gẹ́ bí mo ti kọ́ fún Dáfídì, èmi yóò sì fi Ísírẹ́lì fún ọ. Nítorí èyí ni èmi yóò ṣe pọ́n irú-ọmọ Dáfídì lójú, ṣùgbọ́n kì yóò ṣe títí láé. Nítorí náà Solomoni wá ọ̀nà láti pa Jeroboamu. Jeroboamu sì dìde, ó sì sá lọ sí Ejibiti, sọ́dọ̀ Ṣiṣaki ọba Ejibiti, ó sì wà ní Ejibiti títí di ikú Solomoni. Àwọn iṣẹ́ Solomoni tí ó kù, àti gbogbo ohun tí ó ṣe, àti ọgbọ́n rẹ̀, a kò ha kọ wọ́n sínú ìwé iṣẹ́ Solomoni bí? Àkókò tí Solomoni fi jọba ní Jerusalẹmu lórí gbogbo Ísírẹ́lì jẹ́ ogójì ọdún. Solomoni sì bá àwọn baba rẹ̀ sùn, a sì sin ín ní ìlú Dáfídì baba rẹ̀: Rehoboamu ọmọ rẹ̀ sì jọba ní ipò rẹ̀. 1 Àwọn Ọba 11:28–43.

Nígbà ikú ọba Sólómọ́nì, a ní láti pín ìjọba náà, Jeróbóámù sì ni yóò jẹ ọba lórí àwọn ẹ̀yà mẹ́wàá ti àríwá, Rehobóámù, ọmọ Sólómọ́nì, sì ni yóò jẹ ọba ní Jerúsálẹ́mù. Kí pípín àwọn ẹ̀yà náà tó ṣẹlẹ̀, ó jẹ́ dandan kí Jeróbóámù jáde kúrò ní Íjíbítì.

> Rehoboamu sì lọ sí Ṣekemu: nítorí gbogbo Israẹli ti wá sí Ṣekemu láti fi í jẹ ọba. Ó sì ṣe, nígbà tí Jeroboamu ọmọ Nebati, ẹni tí ó ṣì wà ní Ejibiti, gbọ́ ọ, (nítorí ó ti sá kúrò níwájú ọba Solomoni, Jeroboamu sì ń gbé ní Ejibiti;) pé wọ́n ránṣẹ́ pè é. Jeroboamu àti gbogbo àpéjọ Israẹli sì wá, wọ́n sì bá Rehoboamu sọ pé, Bàbá rẹ ti mú àjàgà wa le gan-an: nísinsin yìí, nítorí náà, jẹ́ kí iṣẹ́ líle bàbá rẹ, àti àjàgà wúwo rẹ̀ tí ó fi lé wa, rọrùn sí i, a ó sì máa sìn ọ́. Ó sì wí fún wọn pé, Ẹ lọ fún ọjọ́ mẹ́ta sí i, lẹ́yìn náà ẹ tún padà wá sọ́dọ̀ mi. Àwọn ènìyàn sì lọ. 1 Àwọn Ọba 12:1–5.

Ìtàn bí Rehoboamu ṣe hùwà òmùgọ̀ láàárín ọjọ́ mẹ́ta náà fi ẹ̀bi kàn án nítorí ìkọ̀sílẹ̀ òmùgọ̀ rẹ̀ sí ìmọ̀ràn àwọn àgbàlagbà; ṣùgbọ́n a ti sọ àsọtẹ́lẹ̀ ìyapa àwọn ẹ̀yà náà tẹ́lẹ̀, nítorí náà yóò ti ṣẹlẹ̀ ní ọ̀nà kan tàbí òmíràn. Ó yẹ kí a ṣàkíyèsí níbí fún àpilẹ̀kọ ọjọ́ iwájú pé a fi ọjọ́ mẹ́ta ṣe àfihàn ìlànà ìyapa náà ní pàtó. Àwọn ìjọba méjèèjì tún di ìjọba kan náà padà nínú ìtàn àwọn Millerites, àti nígbà tí àwọn ẹ̀yà àríwá àti gúúsù di ìjọba kan nínú ìtàn Millerite, èyí tí í ṣe àkókò dídé àwọn áńgẹ́lì mẹ́ta ti Ìfihàn orí kẹrìnlá. Àwọn áńgẹ́lì mẹ́ta wọ̀nyí nínú ìtàn Millerite ni a ṣe àpẹẹrẹ wọn nípasẹ̀ ọjọ́ mẹ́ta ìpinnu Rehoboamu. Ọdún mẹ́rìndínlọ́gọ́rin wọ̀nyí, nígbà tí àwọn áńgẹ́lì mẹ́ta dé láti 1798 títí dé 1844, ni wọ́n sì tún jẹ́ ọjọ́ àmì mẹ́ta náà pẹ̀lú, tí Kristi ti sọ nínú Johanu orí kejì pé yóò jẹ́ dandan fún Un láti gbé tẹ́ńpìlì tí a ti wó lulẹ̀ dìde; ṣùgbọ́n apá ìkẹ́kọ̀ọ́ yẹn jẹ́ ti àpilẹ̀kọ ọjọ́ iwájú.

Nígbà tí Rehoboamu ṣe ìkéde òmùgọ̀ rẹ̀ ní òpin ọjọ́ mẹ́ta, a pín àwọn ìjọba náà sí méjì.

> Nítorí náà, nígbà tí gbogbo Ísírẹ́lì rí i pé ọba kò fetí sí wọn, àwọn ènìyàn dá ọba lóhùn, wí pé, “Ìpín kín ni a ní nínú Dáfídì? A kò sì ní ogún kankan nínú ọmọ Jésè. Sí àgọ́ yín, Ísírẹ́lì! Ní báyìí, dá ilé tirẹ̀ wò, Dáfídì.” Báyìí ni Ísírẹ́lì ṣe padà sí àgọ́ wọn. Ṣùgbọ́n ní ti àwọn ọmọ Ísírẹ́lì tí wọ́n ń gbé ní àwọn ìlú Júdà, Rehoboamu jọba lórí wọn. Lẹ́yìn náà ni ọba Rehoboamu rán Adoramu, ẹni tí ó ń bójú tó owó orí; gbogbo Ísírẹ́lì sì sọ ọ́ ní òkúta títí ó fi kú. Nítorí náà, ọba Rehoboamu yára gòkè sínú kẹ̀kẹ́-ẹṣin rẹ̀ láti sá lọ sí Jerúsálẹ́mù. Báyìí ni Ísírẹ́lì ṣe ṣọ̀tẹ̀ sí ilé Dáfídì títí di ọjọ́ yìí. Ó sì ṣẹlẹ̀ pé, nígbà tí gbogbo Ísírẹ́lì gbọ́ pé Jeroboamu ti padà wá, wọ́n ránṣẹ́ pe é sí àpéjọ náà, wọ́n sì fi í jẹ ọba lórí gbogbo Ísírẹ́lì. Kò sí ẹni tí ó tẹ̀lé ilé Dáfídì, bí kò ṣe ẹ̀yà Júdà nìkan. 1 Ọba 12:16–20.

Àsọtẹ́lẹ̀ náà pé a ó fi ìjọba kan fún Jeroboamu ti ṣẹ, a sì mú un ṣẹ ní àkókò tí ó ti jáde kúrò ní Ejibiti. Nípa ìjowú pé ibi-mímọ́ Ọlọ́run wà ní ìlú Jerusalẹmu, ìlú tí Ọlọ́run ti yàn láti fi orúkọ rẹ̀ sí, Jeroboamu bẹ̀rẹ̀ sí í dá ibi-mímọ́, iṣẹ́ àlùfáà, àti iṣẹ́ ìjọsìn tí a ti yàn pé kí a máa ṣe nìkan ní Jerusalẹmu rú. Iṣẹ́ Jeroboamu ní fífi ètò ìjọsìn èké kalẹ̀ láàárín ẹ̀yà mẹ́wàá àríwá jẹ́ àfíwéra tààrà sí ìṣọ̀tẹ̀ Aaroni àti ọmọ-màlúù wúrà náà, nítorí náà ó pèsè ẹ̀rí mìíràn, kì í ṣe sí òfin Àìkú tí ń bọ̀ láìpẹ́ nìkan, ṣùgbọ́n sí ìṣọ̀tẹ̀ ọdún 1863 pẹ̀lú.

> Jeroboamu sì sọ ní ọkàn rẹ̀ pé, Ní báyìí ni ìjọba yóò padà sí ilé Dáfídì: bí àwọn ènìyàn wọ̀nyí bá gòkè lọ láti rú ẹbọ ní ilé Oluwa ní Jerusalẹmu, nígbà náà ọkàn àwọn ènìyàn wọ̀nyí yóò tún yí padà sí ọ̀dọ̀ olúwa wọn, àní sí Rehoboamu ọba Júdà; wọn yóò sì pa mí, wọn yóò sì tún padà lọ sí ọ̀dọ̀ Rehoboamu ọba Júdà. Nítorí náà ọba náà gbèrò pọ̀, ó sì ṣe ọmọ màlúù wúrà méjì, ó sì wí fún wọn pé, Ó ti pọ̀ jù fún yín láti máa gòkè lọ sí Jerusalẹmu: kíyèsi i, àwọn ọlọrun rẹ, Ísírẹ́lì, tí wọ́n mú ọ gòkè wá láti ilẹ̀ Ejibiti. Ó sì fi ọ̀kan sí Bẹtẹli, èkejì náà sì ni ó fi sí Dani. Nǹkan yìí sì di ẹ̀ṣẹ̀: nítorí àwọn ènìyàn lọ láti jọ́sìn níwájú ọ̀kan náà, àní títí dé Dani. Ó sì kọ ilé àwọn ibi gíga, ó sì fi àwọn ènìyàn tí ó jẹ́ ẹ̀tànkálẹ̀ jùlọ nínú àwọn ènìyàn ṣe àlùfáà, àwọn tí kì í ṣe nínú àwọn ọmọ Lefi. Jeroboamu sì pèsè àjọyọ̀ kan ní oṣù kẹjọ, ní ọjọ́ kẹ́ẹ̀ẹ́dógún oṣù náà, bí àjọyọ̀ tí ń bẹ ní Júdà; ó sì rúbọ lórí pẹpẹ. Bákan náà ni ó ṣe ní Bẹtẹli, nípa fífi ẹbọ rú fún àwọn ọmọ màlúù tí ó ṣe: ó sì fi àwọn àlùfáà àwọn ibi gíga tí ó ṣe sí Bẹtẹli. Nítorí náà ó rúbọ lórí pẹpẹ tí ó ṣe ní Bẹtẹli ní ọjọ́ kẹ́ẹ̀ẹ́dógún oṣù kẹjọ, àní nínú oṣù tí ó dá sílẹ̀ láti inú ọkàn ara rẹ̀; ó sì pèsè àjọyọ̀ fún àwọn ọmọ Israẹli: ó sì rúbọ lórí pẹpẹ, ó sì sun tùràrí. 1 Àwọn Ọba 12:26–33.

Ìṣọ̀tẹ̀ Jeroboamu ń pèsè ìlà òtítọ́ mìíràn láti fi bò ìṣọ̀tẹ̀ Áárónì, ìṣọ̀tẹ̀ ìwo Pùrótẹ́sítáǹtì ní 1863, àti ìṣọ̀tẹ̀ ìwo Rẹ́pùblíkà ní òfin Ọjọ́ Àìkú tó ń bọ̀ láìpẹ́, àti nípa bẹ́ẹ̀ ó ń fẹ̀ ìjẹ́rìí àsọtẹ́lẹ̀ sí i. Nínú ìṣọ̀tẹ̀ ọmọ màlúù wúrà Áárónì, Olúwa yí ọ̀nà tí a ti yàn kalẹ̀ fún yíyan ipò àlùfáà padà.

Ṣáájú ìṣọ̀tẹ̀ náà, àkọ́bí ti ẹ̀yà kankan ni a ti pinnu láti di apá kan nínú iṣẹ́ àlùfáà. Ṣùgbọ́n nínú ìṣọ̀tẹ̀ ọmọ màlúù wúrà ti Áárónì, ẹ̀yà Léfì nìkan ṣoṣo ni ó dúró ti Mósè. Nítorí ìdí yìí, Ọlọ́run yí ọ̀nà tí ó ti yàn kalẹ̀ fún pípèsè àwọn ọkùnrin fún iṣẹ́ àlùfáà padà, àti láti ìgbà náà lọ, ìdílé Léfì nìkan ni yóò ṣe iṣẹ́ àlùfáà.

> Nígbà tí Mósè sì rí i pé àwọn ènìyàn náà wà ní ìhòòhò; (nítorí Áárónù ti sọ wọ́n di ìhòòhò sí ìtìjú wọn láàrín àwọn ọ̀tá wọn:) nígbà náà ni Mósè dúró ní ẹnu-ọ̀nà ibùdó, ó sì wí pé, Ta ni ó wà lẹ́gbẹ̀ẹ́ Olúwa? kí ó tọ̀ mí wá. Gbogbo àwọn ọmọ Léfì sì kó ara wọn jọ sọ́dọ̀ rẹ̀. Ó sì wí fún wọn pé, Báyìí ni Olúwa Ọlọ́run Ísírẹ́lì wí, Kí olúkúlùkù ènìyàn di idà rẹ̀ mọ́ ìbàdí rẹ̀, kí ẹ sì máa wọlé, kí ẹ máa jáde láti ẹnu-ọ̀nà dé ẹnu-ọ̀nà káàkiri ibùdó náà, kí ẹ sì pa olúkúlùkù ènìyàn arákùnrin rẹ̀, àti olúkúlùkù ènìyàn ẹlẹgbẹ́ rẹ̀, àti olúkúlùkù ènìyàn aládùúgbò rẹ̀. Àwọn ọmọ Léfì sì ṣe gẹ́gẹ́ bí ọ̀rọ̀ Mósè: ní ọjọ́ náà sì, ẹni bí ẹgbẹ̀rún mẹ́ta ọkùnrin ṣubú nínú àwọn ènìyàn. Eksodu 32:25–28.

Jeroboamu ṣe àfàwọ̀ṣe iṣẹ́ tí Ọlọ́run ti ṣe nípa ìṣọ̀tẹ̀ Aaroni nígbà tí Ọlọ́run ti gbé àlùfáà tuntun dìde láti inú ẹ̀yà Lefi, nítorí Jeroboamu “fi àwọn ẹni kéré jù lọ nínú àwọn ènìyàn ṣe àlùfáà, àwọn tí kì í ṣe nínú àwọn ọmọ Lefi.” Ìṣọ̀tẹ̀ náà ní ìbẹ̀rẹ̀ ìjọba àwọn ẹ̀yà mẹ́wàá ti àríwá, jọ ìṣọ̀tẹ̀ Aaroni àti àwọn aṣiwèrè oníjó. Ìṣọ̀tẹ̀ náà ṣẹlẹ̀ lẹ́yìn ìjáde kúrò ní Ejibiti, ní ìmúṣẹ àsọtẹ́lẹ̀ kan tí ó ṣe ìlérí pé a ó fi ìjọba kan kalẹ̀. Ní ọ̀ràn méjèèjì, a fi àlùfáà tuntun kalẹ̀, èyí tí ó jẹ́ ìyípadà kúrò nínú ètò àtijọ́ ti yíyan àwọn àlùfáà.

Ìṣọ̀tẹ́ ọmọ màlúù wúrà Áárónì ni a tún ṣe, ṣùgbọ́n Jeroboamu fi í lé e lórí ní ìlọ́po méjì, nítorí ó ṣe ọmọ màlúù wúrà méjì, ó sì gbé wọn kalẹ̀ sí ìlú méjì. Ìlú Dani dúró fún ọgbọ́n ìṣàkóso ìpínlẹ̀, nítorí Dani túmọ̀ sí “láti ṣe ìdájọ́”, àti ìlú Bẹtẹli dúró fún ọgbọ́n ìṣàkóso ìjọ, nítorí Bẹtẹli túmọ̀ sí “ilé Ọlọ́run”. Àwọn ọmọ màlúù wúrà náà ní àpẹẹrẹ kan náà gẹ́gẹ́ bí ọmọ màlúù Áárónì, ṣùgbọ́n pẹ̀lú ẹ̀rí àfikún ti ìṣọ̀kan Ìjọ àti Ìpínlẹ̀ gẹ́gẹ́ bí a ti ṣàpẹẹrẹ rẹ̀ nínú àwọn ìlú méjèèjì náà. Ọmọ màlúù ni ìrú ẹbọ abọ̀rìṣà tó ga jùlọ, nítorí náà ó dúró fún ẹbọ Kristi èké. Wúrà jẹ́ ààmì Babeli, ọmọ màlúù náà sì jẹ́ ère ẹranko. Gẹ́gẹ́ bí Áárónì ti yàn ọjọ́ ìjọsìn èké kan, bẹ́ẹ̀ ni Jeroboamu náà yàn àsè kan, ó sì rí i dájú pé ọjọ́ tí a yàn fún àsè náà kò bá àkókò ìjọsìn tòótọ́ ní Jerusalẹmu mu.

Gbogbo àwọn èròjà òfin Ọjọ́ Àìkú tí ń bọ̀ láìpẹ́ ni a ṣàfihàn nínú ẹ̀rí ìṣọ̀tẹ̀ Jeroboamu; ẹbọ èké (ọ̀màlúù ọmọ), Kristi èké (pẹpẹ), àwòrán ẹranko náà (àpapọ̀ Ìjọ àti Ìpínlẹ̀), ọjọ́ ìjọsìn èké (Ọjọ́ Àìkú) àti ẹgbẹ́ àlùfáà àròpò.

Ìbẹ̀rẹ̀ Ísírẹ́lì àtijọ́, ìbẹ̀rẹ̀ àwọn ẹ̀yà mẹ́wàá ti àríwá gẹ́gẹ́ bí ìjọba, àti ìbẹ̀rẹ̀ Adventismu, gbogbo wọn ní àwọn èròjà wòlíì kan náà; àti pé ní ìpapọ̀ wọn, wọ́n ń ṣàfihàn àwọn èròjà wòlíì ti òfin Ọjọ́ Àìkú tí ó ti súnmọ́ dé. Ísírẹ́lì àtijọ́ ti jáde kúrò nínú ìsègbèkùn Ejibiti, Jeroboamu jáde kúrò ní Ejibiti níbi tí ó ti sá lọ láti bọ́ nínú inúnibíni Solomoni, àti Adventismu Millerite ṣẹ̀ṣẹ̀ jáde kúrò nínú ìsègbèkùn ti póòpù.

A dá iṣẹ́ àlùfáà Lefi kalẹ̀ ní àkókò ìṣọ̀tẹ̀ Árónì, a sì gbé iṣẹ́ àlùfáà èké ti àwọn ẹni kéré jùlọ kalẹ̀ nínú ẹ̀rí Jeroboamu, àti nígbà tí Olúwa wọ inú májẹ̀mú pẹ̀lú Adventismu ti àwọn Millerite, gẹ́gẹ́ bí Peteru ti sọ, àwọn Millerite jẹ́ “ìran àyànfẹ́, ẹgbẹ́ àlùfáà ọba, orílẹ̀-èdè mímọ́, ènìyàn tí a yà sọ́tọ̀; kí ẹ lè fi ìyìn ẹni tí ó pè yín jáde kúrò nínú òkùnkùn sínú ìmọ́lẹ̀ àgbàyanu rẹ̀ hàn.” Ìmọ́lẹ̀ tí a ti pè àwọn Millerite sí ni ìmọ́lẹ̀ àwọn iyebíye Miller tí a ṣàfihàn lórí àwọn tábìlì méjì ti Hábákúkù, èyí tí a ti ṣàpẹẹrẹ rẹ̀ nínú ìtàn ìṣọ̀tẹ̀ Árónì nípasẹ̀ àwọn tábìlì méjì ti Òfin Mẹ́wàá. Òkùnkùn tí a ti pè wọ́n jáde kúrò nínú rẹ̀ ni Àwọn Ọjọ́ Òkùnkùn ti ìṣàkóso póòpù, èyí tí a ti ṣàpẹẹrẹ rẹ̀ nípasẹ̀ òkùnkùn ìgbèkùn Ejibiti.

Nígbà tí Kristi gbé tẹ́ńpìlì náà tí a ti tẹ mọ́lẹ̀ lábẹ́ ẹsẹ̀ nípasẹ̀ ìbọ̀rìṣà àti ìjọpọ̀ pápà pọ̀, Ó ṣe bẹ́ẹ̀ ní ọdún mẹ́rìndínlọ́gbọ̀n láti 1798 sí 1844. Nígbà tí Ó ti kọ́ tẹ́ńpìlì náà ró, nígbà náà gẹ́gẹ́ bí Òjíṣẹ́ Májẹ̀mú náà, Ó sì dé sí tẹ́ńpìlì Rẹ̀ lójijì ní October 22, 1844, nítorí pé Ó ti gbé tẹ́ńpìlì náà ró tí a ti tẹ mọ́lẹ̀ tí a sì ti pa run, Ó sì tún wẹ ẹgbẹ́ àlùfáà kan mọ́, èyí tí ẹ̀yà Lefi ṣojú fún.

> Ṣùgbọ́n ta ni yóò lè fara da ọjọ́ ìbọ̀wọ̀ rẹ̀? Ta ni yóò sì dúró nígbà tí yóò farahàn? Nítorí ó dàbí iná amúnimọ́, ó sì dàbí ọṣẹ́ aláwò-fúnfun: Yóò sì jókòó gẹ́gẹ́ bí amúnimọ́ àti amọ́títọ́ fàdákà: yóò sì wẹ àwọn ọmọ Lefi mọ́, yóò sì yọ wọn kúrò nínú àìmọ́ bí wúrà àti fàdákà, kí wọ́n lè fi ọrẹ́ òdodo rúbọ sí Olúwa. Nígbà náà ni ọrẹ́ Juda àti Jerusalẹmu yóò jẹ́ ohun ìtẹ́wọ́gbà fún Olúwa, gẹ́gẹ́ bí ní ọjọ́ àtijọ́, àti gẹ́gẹ́ bí ní ọdún ìṣáájú. Malaki 3:2–4.

Ní ọjọ́ kẹrìnlélógún, oṣù kẹwàá, ọdún 1844, Kristi wá sí tẹ́ńpìlì Rẹ̀ lójijì, ó sì wọ inú májẹ̀mú pẹ̀lú àwọn ènìyàn kan tí àlùfáà Lefi dúró fún; ṣùgbọ́n ní ọdún 1863, wọ́n tún ìṣọ̀tẹ̀ Árónì ṣe, àlùfáà Mílérì sì yí padà sí àlùfáà Laodísea, gẹ́gẹ́ bí àlùfáà Jeroboamu ti àwọn ènìyàn ẹlẹ́gẹ́jùlọ ṣe dúró fún un, àti àwọn aṣiwèrè oníjó ti Árónì. Síbẹ̀, ẹ̀rí ìṣọ̀tẹ̀ Jeroboamu ní ẹ̀rí tí ó tóbi jù lọ nípa ìṣọ̀tẹ̀ ọdún 1863. Nígbà tí Jeroboamu dá ètò ìjọsìn èké rẹ̀ sílẹ̀, a rán wòlíì kan láti Jerusalẹmu wá láti bá ìṣọ̀tẹ̀ Jeroboamu wí, gẹ́gẹ́ bí a ti fi hàn nínú bí a ṣe darí Adventism Mílérì láti gba Sábáàtì Òfin Mẹ́wàá gẹ́gẹ́ bí ọjọ́ ìsinmi.

Nígbà tí Àdífẹ́ntísì gba ìmọ́lẹ̀ angẹli kẹta àti ibi mímọ́ náà, wọ́n di ìbáwí sí àwọn Pùròtẹ́sítáǹtì wọ̀nyẹn tí wọ́n ti kọ ìmọ́lẹ̀ tí ń pọ̀ sí i ti ìṣípayá tí ó bẹ̀rẹ̀ ní àkókò òpin ní ọdún 1798. Gẹ́gẹ́ bí Ísírẹ́lì ìgbàanì ti gbàgbé Sábáàtì nígbà tí wọ́n wà lábẹ́ ìrèjẹ wọn ní Ejibiti, bẹ́ẹ̀ ni ìjọ ní aginjù ti gbàgbé Sábáàtì nígbà tí ọdún 1798 dé. Ìmọ́lẹ̀ tí ń pọ̀ sí i ti ìránṣẹ́ wákàtí ìdájọ́ tí àwọn Míléráìtì mú wá, ní ìkẹyìn, yọrí sí ibi mímọ́ àti òfin Ọlọ́run.

Ìmọ́lẹ̀ náà dé ní October 22, 1844, ó sì dúró gẹ́gẹ́ bí ìbáwí sí ìjọsìn èké fún àwọn tí a ti pè láti jáde pátápátá kúrò nínú àwọn ẹ̀kọ́ èké ti Catholicism. Ìjọsìn oòrùn ni àmì àṣẹ Catholicism lórí àwọn ìjọ tí wọ́n padà sí àgbo rẹ̀. Ìbáwí náà ni a ṣàfihàn nínú ìgbékalẹ̀ Jeroboam ti ètò ìjọsìn èké rẹ̀.

> Jeroboamu sì dá àjọyọ̀ kalẹ̀ ní oṣù kẹjọ, ní ọjọ́ kẹ́ẹ̀ẹ́dógún oṣù náà, gẹ́gẹ́ bí àjọyọ̀ tí ó wà ní Júdà; ó sì rú ẹbọ lórí pẹpẹ náà. Bákan náà ni ó ṣe ní Bẹtẹli, ní fífi ẹbọ rú sí àwọn màlúù tí ó ti ṣe: ó sì fi àwọn àlùfáà ibi gíga tí ó ti ṣe sílẹ̀ ní Bẹtẹli. Nítorí náà ó rú ẹbọ lórí pẹpẹ tí ó ti ṣe ní Bẹtẹli ní ọjọ́ kẹ́ẹ̀ẹ́dógún oṣù kẹjọ, àní nínú oṣù tí ó ti dá sílẹ̀ nínú ọkàn ara rẹ̀; ó sì dá àjọyọ̀ kalẹ̀ fún àwọn ọmọ Israẹli: ó sì rú ẹbọ lórí pẹpẹ, ó sì sun tùràrí. Sì kíyèsí i, ọkùnrin Ọlọ́run kan wá láti Júdà sí Bẹtẹli nípasẹ̀ ọ̀rọ̀ Oluwa: Jeroboamu sì dúró lẹ́gbẹ̀ẹ́ pẹpẹ láti sun tùràrí. Ó sì ké sí pẹpẹ náà nípa ọ̀rọ̀ Oluwa, ó sì wí pé, Ìwọ pẹpẹ, pẹpẹ, báyìí ni Oluwa wí; Kíyèsí i, a ó bí ọmọ kan fún ilé Dafidi, Josiah ni orúkọ rẹ̀; lórí rẹ ni yóò ti rú àwọn àlùfáà ibi gíga tí ń sun tùràrí lórí rẹ ní ẹbọ, a ó sì sun egungun ènìyàn lórí rẹ. Ó sì fi àmì kan hàn ní ọjọ́ kan náà, wí pé, Èyí ni àmì tí Oluwa ti sọ; kíyèsí i, a ó ya pẹpẹ náà sí méjì, a ó sì da eeru tí ó wà lórí rẹ̀ síta. Ó sì ṣẹlẹ̀ pé, nígbà tí ọba Jeroboamu gbọ́ ọ̀rọ̀ ọkùnrin Ọlọ́run náà, ẹni tí ó ti ké sí pẹpẹ ní Bẹtẹli, ó na ọwọ́ rẹ̀ jáde láti ibi pẹpẹ náà, ó ní, Ẹ mú un.

> Ọwọ́ rẹ̀ tí ó na sí i sì gbẹ, bẹ́ẹ̀ tí kò fi lè fà á padà sọ́dọ̀ ara rẹ̀ mọ́. Pẹpẹ náà pẹ̀lú sì ya, erùpẹ̀ sì dà jáde kúrò lórí pẹpẹ náà, gẹ́gẹ́ bí àmì tí ọkùnrin Ọlọ́run náà ti fi ọ̀rọ̀ Olúwa fún. Ọba sì dáhùn, ó sì wí fún ọkùnrin Ọlọ́run náà pé, “Máa bẹ ojú Olúwa Ọlọ́run rẹ nísinsin yìí, kí o sì gbàdúrà fún mi, kí ọwọ́ mi lè tún padà bọ̀ sípò fún mi.” Ọkùnrin Ọlọ́run náà sì bẹ Olúwa, ọwọ́ ọba náà sì tún padà bọ̀ sípò fún un, ó sì rí bí ó ti rí tẹ́lẹ̀. Ọba náà sì wí fún ọkùnrin Ọlọ́run náà pé, “Bá mi lọ sí ilé, kí o sì tú ara rẹ lójú, èmi yóò sì fún ọ ní èrè.” Ṣùgbọ́n ọkùnrin Ọlọ́run náà wí fún ọba pé, “Bí o tilẹ̀ fún mi ní ààbọ̀ ilé rẹ, èmi kì yóò bá ọ wọlé, bẹ́ẹ̀ ni èmi kì yóò jẹun, tàbí mu omi ní ibi yìí: nítorí bẹ́ẹ̀ ni a ti pàṣẹ fún mi nípa ọ̀rọ̀ Olúwa pé, ‘Má ṣe jẹun, má sì ṣe mu omi, bẹ́ẹ̀ ni má ṣe padà ní ọ̀nà kan náà tí o gbà wá.’” Nígbà náà ni ó gba ọ̀nà mìíràn lọ, kò sì padà ní ọ̀nà tí ó gbà wá sí Beteli. 1 Àwọn Ọba 12:32–13:10.

Pẹ̀lú ìṣọ̀tẹ̀ àwọn ọmọ màlúù wúrà nínú ẹ̀rí Aaroni àti Jeroboamu, ìdásílẹ̀ gidi ti ètò ìjọsìn èké tí Jeroboamu pàṣẹ̀ sí wà nínú ẹ̀rí rẹ̀. Ìdásílẹ̀ náà ṣàfihàn ìyàtọ̀ tó wà láàárín ìjọsìn tí a ní láti ṣe ní Jerusalẹmu, àti ètò àròfín Jeroboamu. Láti ọdún 1798 títí dé 1844, Olúwa mú àwọn ènìyàn rẹ̀ jáde kúrò nínú òkùnkùn ìṣàkóso póòpù sínú ìmọ́lẹ̀ àsọtẹ́lẹ̀ àgbàyanu tí àwọn áńgẹ́lì mẹ́ta ti Ìṣípayá mẹ́rìnlá dúró fún. Àwọn ìjọ Pùrótẹ́sítáǹtì kọ ìmọ́lẹ̀ náà, nípa bẹ́ẹ̀ sì di àwọn ọmọbìnrin Kátólíìkì ní ọdún 1844.

Ìjọsìn Jeroboamu jẹ́ àpẹẹrẹ ètò ìjọsìn Kátólíìkì, àti nínú ìtàn rẹ̀ ìjọba àríwá Ísírẹ́lì dúró fún ètò èké ti Kátólíìkì tí àwọn Pírótẹ́sítáǹtì nínú ìtàn Míláráítì yàn láti bá a wà nínú rẹ̀. Àmì ètò náà ni ìjọsìn oòrùn.

Àwọn wúńdíá olóòtítọ́ àti ọlọ́gbọ́n tí wọ inú Ibi Mímọ́ Jùlọ lọ ní October 22, 1844, dúró gẹ́gẹ́ bí ìbáwí sí àwọn Protestanti tí wọ́n ṣẹ̀ṣẹ̀ padà sí agbára ìdarí ti Katoliki, tí wọ́n sì di àwọn ọmọbìnrin Romu. Ní ìfìdímúlẹ̀ ètò ìjọsìn àròpin Jeroboamu, wòlíì kan wá láti Juda, ó sì bá Jeroboamu wí ní ìbáwí, bẹ́ẹ̀ ni ó ń ṣàpẹẹrẹ àwọn wúńdíá olóòtítọ́ tí wọ inú Ibi Mímọ́ Jùlọ lọ tí a sì darí wọn láti mọ òfin Ọlọ́run. Ìtàn wòlíì náà àti ìbáwí rẹ̀ sí Jeroboamu kún fún ìmọ̀ tó jinlẹ̀ gidigidi nígbà tí a bá ń ronú lórí ìṣọ̀tẹ̀ 1863, ṣùgbọ́n ìtàn náà gbọ́dọ̀ dúró títí di ìgbà tí a bá fi òpin sí i pẹ̀lú ìbẹ̀rẹ̀.

Àwọn ìbẹ̀rẹ̀ Ísírẹ́lì àtijọ́, ìjọba Jeroboamu, àti Ísírẹ́lì òde-òní, gbogbo wọn bá ara wọn mu, wọ́n sì jọ pèsè ẹlẹ́rìí mẹ́ta nípa òpin ẹranko ilẹ̀ ti Ìfihàn orí kẹtàlá, ní àkókò òfin Ọjọ́ Àìkú tí ń bọ̀ láìpẹ́. Àwọn olóòótọ́ nínú Adventismu Millerite ní October 22, 1844, di ìwo Pùròtẹ́sítáǹtì tòótọ́ ti ẹranko ilẹ̀ náà, wọ́n sì ṣe bẹ́ẹ̀ nínú ìtàn tí ó bẹ̀rẹ̀ ní àkókò òpin ní 1798. 1798 ni ìbẹ̀rẹ̀ ìjọba kẹfà nínú àsọtẹ́lẹ̀ Bíbélì, ìyẹn Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà, àti ìdásílẹ̀ ìwo Pùròtẹ́sítáǹtì tòótọ́ ti Adventismu ní Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà. Nínú ìtàn ìbẹ̀rẹ̀ yẹn ni ìtàn òpin Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà ti jẹ́ aṣojú, nítorí Jesu máa ń fi ìbẹ̀rẹ̀ ohun kan ṣe àpèjúwe òpin ohun kan ní gbogbo ìgbà.

Àwọn ẹlẹ́rìí mẹ́ta ìbẹ̀rẹ̀ ti Ísírẹ́lì àtijọ́, ti òde-òní, àti ti Jeroboamu, ń ṣàfihàn òpin ẹranko ilẹ̀ ayé náà; ṣùgbọ́n òpin mìíràn tún wà tí ó yẹ kí a fi sí ipò rẹ̀ ní ìṣáájú ìtẹ́kalẹ̀ ẹ̀rí wòlíì tí ó wá láti Júdà tí ó sì bá Jeroboamu wí. Ìtàn ìparí tí ó yẹ kí a kà sí ni ìparí àwọn ìjọba àríwá àti gúúsù ti Ísírẹ́lì gẹ́gẹ́ bí wòlíì Esekieli ti ṣojú wọn.

A kò yẹ kí a gbàgbé pé ohun tí àwa ń ṣàlàyé báyìí ni pé ìṣọ̀tẹ̀ ọdún 1863 ni a fi àmì ẹ̀gbin àkọ́kọ́ ti Ìsíkíẹ́lì orí kẹjọ mọ̀, èyí tí ó jẹ́ àwòrán owú. Nígbà tí a bá ti ṣàlàyé òpin àwọn ìjọba àríwá àti gúúsù gẹ́gẹ́ bí Ìsíkíẹ́lì ti ṣojú wọn, a ó ní ẹ̀rí tó ju bó ṣe yẹ lọ láti fi gbé e múlẹ̀ pé ìṣọ̀tẹ̀ ọdún 1863 ni Aaroni àti ìṣọ̀tẹ̀ Jeroboamu ṣàpèjúwe, àti pé ó ń tọ́ka sí ìbẹ̀rẹ̀ ìran àkọ́kọ́ nínú àwọn ìran mẹ́rin ti Adventismu Laodíṣíà.

A ó máa bá ìkẹ́kọ̀ọ́ yìí lọ nínú àpilẹ̀kọ tó kàn.

> Ọ̀rọ̀ Oluwa sì tún tọ̀ mí wá pé, Síwájú sí i, ìwọ ọmọ ènìyàn, mú igi kan fún ara rẹ, kí o sì kọ sára rẹ̀ pé, Fún Juda, àti fún àwọn ọmọ Israẹli ẹlẹgbẹ́ rẹ̀: lẹ́yìn náà mú igi mìíràn, kí o sì kọ sára rẹ̀ pé, Fún Josefu, igi Efraimu, àti fún gbogbo ilé Israẹli ẹlẹgbẹ́ rẹ̀: kí o sì so wọ́n pọ̀ mọ́ ara wọn di igi kan; wọn yóò sì di ọ̀kan ní ọwọ́ rẹ. Nígbà tí àwọn ọmọ ènìyàn rẹ yóò bá sọ fún ọ pé, Kì yóò ha fi hàn wá ohun tí ìwọ túmọ̀ sí nípa wọ̀nyí? Wí fún wọn pé, Báyìí ni Oluwa Ọlọrun wí; Kíyèsí i, èmi yóò mú igi Josefu, tí ó wà ní ọwọ́ Efraimu, àti àwọn ẹ̀yà Israẹli àwọn alábàákẹ́gbẹ́ rẹ̀, èmi yóò sì fi wọ́n kún un, àní pẹ̀lú igi Juda, kí n sì sọ wọ́n di igi kan, wọn yóò sì jẹ́ ọ̀kan ní ọwọ́ mi. Àwọn igi tí ìwọ kọ sára wọn yóò sì wà ní ọwọ́ rẹ níwájú ojú wọn. Kí o sì wí fún wọn pé, Báyìí ni Oluwa Ọlọrun wí; Kíyèsí i, èmi yóò mú àwọn ọmọ Israẹli láti àárín àwọn orílẹ̀-èdè, níbi tí wọ́n ti lọ, èmi yóò sì kó wọn jọ láti gbogbo àgbègbè, kí n sì mú wọn wá sí ilẹ̀ wọn tìkára wọn:

> Èmi yóò sì sọ wọ́n di orílẹ̀-èdè kan ní ilẹ̀ náà lórí àwọn òkè Ísírẹ́lì; ọba kan ṣoṣo yóò sì jẹ́ ọba lórí wọn gbogbo: wọn kì yóò sì tún jẹ́ orílẹ̀-èdè méjì mọ́, bẹ́ẹ̀ ni a kì yóò tún pín wọn sí ìjọba méjì rárá mọ́. Wọn kì yóò sì tún fi àwọn òrìṣà wọn bà ara wọn jẹ́ mọ́, tàbí fi àwọn ohun ìríra wọn, tàbí pẹ̀lú èyíkéyìí nínú àwọn ìrékọjá wọn: ṣùgbọ́n èmi yóò gbà wọ́n là kúrò ní gbogbo ibi ìgbé wọn, níbi tí wọ́n ti ṣẹ̀; èmi yóò sì wẹ̀ wọ́n mọ́: bẹ́ẹ̀ ni wọn yóò jẹ́ ènìyàn mi, èmi yóò sì jẹ́ Ọlọ́run wọn. Dafidi ìránṣẹ́ mi yóò sì jẹ́ ọba lórí wọn; gbogbo wọn yóò sì ní olùṣọ́-àgùntàn kan ṣoṣo: wọn yóò sì máa rìn nínú àwọn ìdájọ́ mi, wọn yóò sì pa àwọn ìlànà mi mọ́, wọn yóò sì ṣe wọ́n. Wọn yóò sì máa gbé ní ilẹ̀ tí mo fi fún Jakọbu ìránṣẹ́ mi, níbi tí àwọn baba yín ti gbé; wọn yóò sì máa gbé níbẹ̀, àní àwọn tìkára wọn, àti àwọn ọmọ wọn, àti àwọn ọmọ àwọn ọmọ wọn títí láé: Dafidi ìránṣẹ́ mi yóò sì jẹ́ ọmọ-aládé wọn títí láé. Pẹ̀lúpẹ̀lú, èmi yóò bá wọn dá májẹ̀mú àlàáfíà; yóò jẹ́ májẹ̀mú àìnípẹ̀kun pẹ̀lú wọn: èmi yóò sì fi wọn kalẹ̀, èmi yóò sì mú wọn pọ̀ sí i, èmi yóò sì fi ibi mímọ́ mi sí àárín wọn títí láé. Àgọ́ mi pẹ̀lú yóò wà pẹ̀lú wọn: bẹ́ẹ̀ ni èmi yóò jẹ́ Ọlọ́run wọn, wọn yóò sì jẹ́ ènìyàn mi. Àwọn orílẹ̀-èdè yóò sì mọ̀ pé èmi Olúwa ni mo ń sọ Ísírẹ́lì di mímọ́, nígbà tí ibi mímọ́ mi bá wà ní àárín wọn títí láé. Hesekieli 37:15–28.

Back to Articles