Article

# Ìwé Dáníẹ́lì - Nọ́mbà Mẹ́rìndínlọ́gọ́rin

Ṣíṣi Àwọn Àsọtẹ́lẹ̀: Ìkọ̀sílẹ̀ Ìmọ́lẹ̀ ní 1856 àti Àwọn Àbájáde Rẹ̀

Author

Jeff Pippenger

Published

February 9, 2024

Formats

PDF
Word
Song MP3

Ní ọdún 1856 ni ìmọ́lẹ̀ “àwọn ìgbà méje” tú sílẹ̀, àti ní ọdún 1863 ni a kọ ìmọ́lẹ̀ náà sílẹ̀. Wòlíì láti Júdà mú ìmọ́lẹ̀ náà wá sọ́dọ̀ ọba búburú Jeroboamu, Jeroboamu sì kọ ìmọ́lẹ̀ náà. Isaiah mú ìmọ́lẹ̀ kan náà wá sọ́dọ̀ ọba búburú Ahasi, òun náà sì kọ ọ́. Nítorí kíkọ ìmọ́lẹ̀ tí ó ní ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú adágún Ṣiloah sílẹ̀, àwọn ìjọba Jeroboamu méjèèjì (ti àríwá) àti Ahasi (ti gúúsù) ni a mú lọ sí ìgbèkùn ní ọwọ́ ọba kan láti àríwá ní 723 BC, àti 677 BC lẹ́sẹ̀sẹ̀.

Mósè, nínú ìṣọ̀tẹ̀ Áárónì; Aísáyà pẹ̀lú Áhásì àti Jérémáyà pẹ̀lú àwọn ọba mìíràn, dúró fún àwọn olóòótọ́ nínú ìtàn Mílléráítì, tí gbogbo wọn sì ń ṣojú àwọn òjíṣẹ́ ìmọ́lẹ̀ nínú ìṣọ̀tẹ̀ ìkẹyìn-ayé. “Àkọ́kọ́” ìdààmú ìkẹyìn-ayé ti ọdún 1863, àti “ìkẹyìn” ìdààmú ìkẹyìn-ayé ti “ìṣẹ̀lẹ̀-ilẹ̀ ńlá” ti Ìfihàn orí kẹ́tàlá [11] (òfin Ọjọ́ Àìkú tí ń bọ̀ láìpẹ́), ni a ṣojú rẹ̀ nínú gbogbo àwọn ìlà àsọtẹ́lẹ̀ wọ̀nyí. Wòlíì láti Júdà dúró fún wòlíì kan tí ó yí padà sẹ́yìn kúrò nínú ojúṣe rẹ̀, tí ó sì parí ní títẹ̀ sínú ibojì kan náà pẹ̀lú Pùrótẹ́sítáǹtì apẹ̀yìndà. Ikú rẹ̀ àti ìsìnkú rẹ̀ jẹ́ ìdáhùn sí yíyan rẹ̀ láti jẹ àti láti mu oúnjẹ ti wòlíì èké Bẹ́tẹ́lì.

Ìdájọ́ ti ìborí tí ìjọ àgbà papacy (ọba Ásíríà) yóò ṣe nígbà òfin Ọjọ́ Àìkú, èyí tí a ti fi àpẹẹrẹ hàn nínú ìtúká àwọn ìjọba àríwá àti gúúsù ti Jeroboamu àti Ahasi, bá ìpín ayanmọ̀ wòlíì Jùdíà mu, nítorí ó kú láàárín “kìnnìún” àti “kẹ́tẹ́kẹ́tẹ́.” “Kìnnìún” náà ni àmì Bábílónì, èyí tí ní àwọn ọjọ́ ìkẹyìn jẹ́ papacy.

> Ó sì ṣẹlẹ̀ pé, lẹ́yìn tí ó ti jẹun, àti lẹ́yìn tí ó ti mu, ó jókòó kẹ́tẹ́kẹ́tẹ́ fún un, ìyẹn ni, fún wòlíì náà tí ó ti mú padà wá. Nígbà tí ó sì ti lọ, kìnnìún kan bá a lójú ọ̀nà, ó sì pa á: a sì sọ òkú rẹ̀ sí ojú ọ̀nà, kẹ́tẹ́kẹ́tẹ́ náà sì dúró lẹ́gbẹ̀ẹ́ rẹ̀, kìnnìún náà pẹ̀lú dúró lẹ́gbẹ̀ẹ́ òkú náà. Àwọn ènìyàn sì kọjá lọ, wọ́n sì rí òkú náà tí a sọ sí ojú ọ̀nà, àti kìnnìún náà tí ó dúró lẹ́gbẹ̀ẹ́ òkú náà: wọ́n sì wá sọ ọ́ ní ìlú tí wòlíì àgbà náà ń gbé. Nígbà tí wòlíì tí ó mú un padà wá kúrò lójú ọ̀nà gbọ́ èyí, ó ní, Ọkùnrin Ọlọ́run ni, ẹni tí kò ṣègbọràn sí ọ̀rọ̀ Olúwa: nítorí náà ni Olúwa fi dá a lé kìnnìún lọ́wọ́, èyí tí ó ya a, tí ó sì pa á, gẹ́gẹ́ bí ọ̀rọ̀ Olúwa tí Ó sọ fún un. Ó sì bá àwọn ọmọ rẹ̀ sọ̀rọ̀ pé, Ẹ jókòó kẹ́tẹ́kẹ́tẹ́ fún mi. Wọ́n sì jókòó rẹ̀. Ó sì lọ, ó sì rí òkú rẹ̀ tí a sọ sí ojú ọ̀nà, àti kẹ́tẹ́kẹ́tẹ́ àti kìnnìún náà tí wọ́n dúró lẹ́gbẹ̀ẹ́ òkú náà: kìnnìún náà kò jẹ òkú náà, bẹ́ẹ̀ ni kò ya kẹ́tẹ́kẹ́tẹ́ náà. Wòlíì náà sì gbé òkú ọkùnrin Ọlọ́run náà, ó sì fi lé kẹ́tẹ́kẹ́tẹ́ náà lórí, ó sì mú un padà wá: wòlíì àgbà náà sì wá sí ìlú láti ṣọ̀fọ̀ àti láti sin ín. Ó sì tẹ òkú rẹ̀ sínú ibojì tirẹ̀; wọ́n sì ṣọ̀fọ̀ rẹ̀, wọ́n ní, Áà, arákùnrin mi! Ó sì ṣẹlẹ̀, lẹ́yìn tí ó ti sin ín tan, pé ó bá àwọn ọmọ rẹ̀ sọ̀rọ̀ pé, Nígbà tí mo bá kú, ẹ sin mí sínú ibojì nínú èyí tí a ti sin ọkùnrin Ọlọ́run náà; ẹ fi egungun mi sí ẹ̀gbẹ́ egungun rẹ̀: nítorí ọ̀rọ̀ tí ó kéde nípasẹ̀ ọ̀rọ̀ Olúwa sí altarì tí ó wà ní Beteli, àti sí gbogbo ilé àwọn ibi gíga tí ó wà ní àwọn ìlú Samaria, yóò ṣẹ ní tòótọ́. 1 Ọba 13:11–32.

Wòlíì ti Jùdá kú láàárín àmì méjì. Kìnnìún jẹ́ àmì Bábílónì, àti Bábílónì òde-òní ní àwọn ọjọ́ ìkẹyìn ni Ọba Àríwá, ẹni tí yóò dé òpin rẹ̀ láìsí ẹni kankan láti ràn án lọ́wọ́ nínú Dáníẹ́lì orí kẹ́tàlá, ẹsẹ̀ kẹ́rìnlélọ́gbọ̀n. Àmì àṣẹ rẹ̀ ni ìjọsìn oòrùn, èyí tí í ṣe ìríra ẹlẹ́ẹ̀kẹrin, àti níbi tí a ti ṣàfihàn ìran kẹ́rin ti Adventismu ti Laodikea gẹ́gẹ́ bí ẹni tí ń foríbalẹ̀ sí oòrùn nínú Ìsíkíẹ́lì orí kẹjọ. Nínú àlá Miller, a fi hàn án pé kì í ṣe pé àwọn iyebíye náà nìkan ni a tú ká, tí a sì bo wọ́n mọ́lẹ̀, ṣùgbọ́n pé àpótí náà fúnra rẹ̀ pẹ̀lú, èyí tí ó dúró fún Bíbélì, ni a tún fà ya.

Ní ìran kẹta ti Adventism, iṣẹ́ fífi ìlò àwọn ohun tí wọ́n ń pè ní àwọn ìtumọ̀ Bíbélì òde-òní wọlé ni a gbéga lárugẹ láti ọwọ́ aṣáájú Adventism. Àwọn ìtumọ̀ tí a ń pè ní òde-òní wọ̀nyí ni a mú jáde láti inú àkójọpọ̀ ìwé-àkọsílẹ̀ tí a ti bàjẹ́, èyí tí àwọn onímọ̀ ẹ̀kọ́-ìsìn ti ọkùnrin ẹ̀ṣẹ̀, àti ti Protestantism apẹ̀yìndà, ń gbéga lárugẹ. Àpótí Miller ni King James Version, èyí tí a túmọ̀ láti inú àwọn ìwé-àkọsílẹ̀ tí kò bàjẹ́.

Ní ìran kẹrin ti Adventismu Laodíṣéà, ìjọ náà ti dara pọ̀ mọ́ Àjọ Àgbáyé ti àwọn Ìjọ, àjọṣepọ̀ ti ìjọ Róòmù àti àwọn ọmọbìnrin rẹ̀. Adventismu jiyàn fún ọ̀pọ̀lọpọ̀ ọdún, fún àǹfààní agbo wọn tí ń sùn, pé àwọn kàn jẹ́ “olùwòye” ní Àjọ Àgbáyé ti àwọn Ìjọ, títí àwọn òfin inú àjọ búburú náà fi ṣí i payá pé ipò “olùwòye” dúró fún ọmọ ẹgbẹ́ pípé tí ó ní ẹ̀tọ́ ìdìbò!

Nínú ìran kẹrin wọn, wọ́n fi àmì ẹ̀yẹ wúrà fún “ọkùnrin ẹ̀ṣẹ̀” lẹ́ẹ̀mejì. Ó kéré tán ọ̀kan lára àwọn àmì ẹ̀yẹ náà ni a fi ìtumọ̀ Kátólíìkì nípa Ìpadàbọ̀ Kejì ti Kristi tẹ̀ sí i, ní fífi Jesu hàn bí ó ti ń tẹ ẹsẹ̀ Rẹ̀ lé ayé nígbà ìpadàbọ̀ Rẹ̀, ó sì ní ìmọ́lẹ̀-orí bí oòrùn ti Kátólíìkì lẹ́yìn Kristi, àti àkótán Kátólíìkì ti àṣẹ kẹrin, èyí tí ó kan sọ pé, “rántí ọjọ́ ìsinmi.” Nínú ìgbẹ́jọ́ ilé ẹjọ́ kan (èyí tí í ṣe ìkéde òfin), Ààrẹ General Conference jẹ́rìí níbi tí ó ti sọ pé ìjọ Seventh-day Adventist tẹ́lẹ̀ gbà pé ipò póòpù ni aṣòdì sí Kristi, ṣùgbọ́n pé ìjọ rẹ̀ ti pẹ́ tipẹ́ tí wọ́n ti fi ìgbàgbọ́ yẹn “sínú àkójọpọ̀ ìdọ̀tí ìtàn.”

Ìríra kẹrin (ìran) ni ibi tí àwọn olórí mẹ́ẹ̀ẹ́dógún [méjìdínlọ́gbọ̀n-ún?] ti ìjọ Jerusalẹmu ń tẹrí ba fún oòrùn. Àwọn ìríra tí ń lọ síwájú bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú ère owú tí a gbé kalẹ̀ ní ẹnu-ọ̀nà, tí ó fi àmì sí ìbẹ̀rẹ̀. Wòlíì láti Júdà parí sí fífi í sin pẹ̀lú Pùròtẹ́sítáǹtì aláyídà, kiniún náà (Bábílónì) sì pa á, nítorí pé ó padà sí ọ̀nà ìṣe Pùròtẹ́sítáǹtì aláyídà, nítorí náà kò sì lè mọ̀ pé Róòmù ni ó ń fi ìran náà múlẹ̀, àti ní ibi tí kò bá sí ìran tí a fi àmì ọkùnrin ẹ̀ṣẹ̀ múlẹ̀, ní ìkẹyìn ìwọ yóò wà ní apá ọkùnrin ẹ̀ṣẹ̀.

> “Àwọn tí ó bá dàrú nínú òye wọn nípa ọ̀rọ̀ náà, tí wọn kò sì rí ìtumọ̀ aṣòdì sí Kristi, dájúdájú wọn yóò fi ara wọn sí ipò ti aṣòdì sí Kristi.” Kress Collection, 105.

A sin wolii ti Jùdíà ni a sin pọ̀ mọ́ wolii èké ti Bẹ́tẹ́lì, ẹni tí ó pè é ní “arákùnrin” rẹ̀, a sì rí i ní òkú láàárín àmì méjì. “Kìnnìún” náà ṣàpẹẹrẹ àìkùnà rẹ̀ láti lóye aṣòdì sí Kristi, “kẹ́tẹ́kẹ́tẹ́” sì jẹ́ àmì ìsìn Íslámù. Adventismu ti Laodicea ti fi hàn tẹ́lẹ̀ nípasẹ̀ ìdakẹ́jẹ́ rẹ̀ nípa September 11, 2001, pé kò mọ̀ pé kókó-ọrọ̀ Íslámù ti Ègbé kẹta jẹ́ ìhìn Réré Kígbe Láàárọ̀ Òru, ìfẹ̀ṣẹ̀mulẹ̀ òjò àfẹ́yinti. Àìmọ̀ọ́kan ìfẹ̀ṣẹ̀mulẹ̀ òjò àfẹ́yinti jẹ́ ikú! Òjò àfẹ́yinti bẹ̀rẹ̀ ní September 11, 2001 nígbà tí áńgẹ́lì alágbára ti Ìfihàn orí kejìdínlógún sọ̀kalẹ̀, nígbà tí a wó àwọn ilé ńlá ìlú New York lulẹ̀. “Òjò” náà jẹ́ ìhìn iṣẹ́, a sì gbọ́dọ̀ mọ ìhìn iṣẹ́ náà kí a lè gbà á.

> “A kò gbọ́dọ̀ dúró de òjò ìkẹ́yìn. Ó ń bọ̀ wá sórí gbogbo àwọn tí yóò mọ̀, tí wọn yóò sì fi ìri àti àwọn òjò oore-ọ̀fẹ́ tí ń rọ̀ sórí wa ṣe tiwọn. Nígbà tí a bá kó àwọn ìyókù ìmọ́lẹ̀ jọ, nígbà tí a bá mọyì àwọn àánú dájúdájú ti Ọlọ́run, ẹni tí ó nífẹ̀ẹ́ kí a gbẹ́kẹ̀lé E, nígbà náà ni gbogbo ìlérí yóò ṣẹ. [A fa Isaiah 61:11 yọ.] Gbogbo ayé ni a ó fi ògo Ọlọ́run kún.” The Seventh-day Adventist Bible Commentary, volume 7, 984.

“Gbogbo ayé” ni ó mọ ohun tí ó ṣẹlẹ̀ ní September 11, 2001, ṣùgbọ́n kí a lè gba ìhìn iṣẹ́ tí ó bẹ̀rẹ̀ níbẹ̀ tí yóò sì nígbẹ̀yìn-òpin mú kí gbogbo ayé tan mọ́lẹ̀ pẹ̀lú ògo Ọlọ́run, a gbọ́dọ̀ mọ ìhìn iṣẹ́ náà. Ọ̀rọ̀ náà “mọ̀,” túmọ̀ sí “láti tún rántí tàbí tún gba ìmọ̀ nípa ohun kan padà, yálà pẹ̀lú ìjẹ́wọ́ ìmọ̀ náà tàbí láìsí i. A mọ ènìyàn kan ní ìjìnnà, nígbà tí a bá tún rántí pé a ti rí i rí tẹ́lẹ̀, tàbí pé a ti mọ̀ ọ́n tẹ́lẹ̀ rí. A mọ àwọn àbùdá ojú rẹ̀ tàbí ohùn rẹ̀.” Webster’s 1828 Dictionary.

Ọ̀nà kan ṣoṣo tí Adventist Laodicea lè gbà mọ ìfẹ̀ṣẹ̀mulẹ̀ òjò ìkẹ́yìn tí ó dé ní September 11, 2001, ni bí wọ́n bá mọ̀ pé wọ́n ti rí ìfarahàn agbára ọ̀run kan náà ní ìgbà àtijọ́. Ní August 11, 1840 ni áńgẹ́lì alágbára ti Ìfihàn mẹ́wàá sọ̀kalẹ̀, nígbà tí àsọtẹ́lẹ̀ Ègbé kejì ti Islam ṣẹ. A tún sọ ìtàn náà di pípé pátápátá nígbà tí ní September 11, 2001 áńgẹ́lì alágbára ti Ìfihàn mẹ́jọlá sọ̀kalẹ̀ nígbà tí àsọtẹ́lẹ̀ Ègbé kẹta ti Islam ṣẹ, àti pé àìmọ̀ Islam ti Ègbé kẹta yẹn ni kí a gbé lọ lórí kẹ́tẹ́kẹ́tẹ́ igbó ti Arabia sí ikú tí kìnnìún Babiloni òde-òní mú wá.

Àwọn ọ̀mùtí Efraimu, tí kò lè ka ìwé tí a fi èdìdì dì, kò lè rí àtúnṣe ìtàn àwọn Millerite, nítorí pé ìmọ̀ ìdánimọ̀ náà dá lórí ọ̀nà iṣẹ́ òjò àìpẹ́ ti “ìlà lé ìlà.” Èrò náà pé ìfarahàn agbára Ọlọ́run nínú ìtàn àwọn Millerite ni a tún ṣe ní àwọn ọjọ́ ìkẹyìn, kò lè dúró lórí ọ̀nà iṣẹ́ Ìjọ Pùròtẹ́sítáǹtì apẹ̀yìndà àti Kátólíìkì.

> “Áńgẹ́lì tí ó darapọ̀ mọ́ ìkéde ìhìnrere áńgẹ́lì kẹta ni yóò fi ògo rẹ̀ tan gbogbo ayé mọ́lẹ̀. A ti sọ iṣẹ́ kan tẹ́lẹ̀ níhìn-ín, tí ìwọ̀n rẹ̀ yóò kàn káàkiri ayé, tí agbára rẹ̀ sì yóò jẹ́ àìlówó-mẹ́sẹ̀. Ìṣípáda ìbọ̀wí Kristi ti ọdún 1840–44 jẹ́ ìfihàn ológo ti agbára Ọlọ́run; a sì gbé ìhìnrere áńgẹ́lì àkọ́kọ́ dé gbogbo ibùdó iṣẹ́-ìránṣẹ́ ní ayé, àti ní àwọn orílẹ̀-èdè kan, ìfẹ́ sí ẹ̀sìn pọ̀ jù lọ níbẹ̀, èyí tí a ti rí ní ilẹ̀ kankan láti ìgbà Àtúnṣe ti ọ̀rúndún kẹrìndínlógún; ṣùgbọ́n a óò fi gbogbo wọ̀nyí sílẹ̀ sẹ́yìn nípasẹ̀ ìṣípáda alágbára lábẹ́ ìkìlọ̀ ìkẹyìn ti áńgẹ́lì kẹta.” The Great Controversy, 611.

Àwọn aṣáájú afọ́jú ti Ísírẹ́lì ìgbà òde òní ni ọ̀nà ìṣe wọn fi mú láti kọ òtítọ́ náà sílẹ̀ pé àtúnṣe ìfihàn agbára Ọlọ́run yóò wà ní àwọn ọjọ́ ìkẹyìn, gẹ́gẹ́ bí ó ti rí ní àwọn ọdún ìgbàanì.

> “Níbí ni a ti rí i pé ìjọ—ibi mímọ́ Olúwa—ni ó kọ́kọ́ ní ìfarapa ìbínú Ọlọ́run. Àwọn àgbàlagbà, àwọn ẹni náà tí Ọlọ́run ti fi ìmọ́lẹ̀ ńlá fún, tí wọ́n sì ti dúró gẹ́gẹ́ bí olùṣọ́ àwọn ire ẹ̀mí àwọn ènìyàn, ti da ìgbẹ́kẹ̀lé tí a fi lé wọn lọ́wọ́. Wọ́n ti gba ipò pé kò yẹ kí a máa retí àwọn iṣẹ́ ìyanu àti ìfarahàn agbára Ọlọ́run tó hàn gbangba gẹ́gẹ́ bíi ti ọjọ́ ìgbàanì. Àkókò ti yí padà. Ọ̀rọ̀ wọ̀nyí mú àìgbàgbọ́ wọn lágbára, wọ́n sì ń wí pé: Olúwa kì yóò ṣe rere, bẹ́ẹ̀ ni kì yóò ṣe búburú. Ó kún fún àánú jù láti bẹ àwọn ènìyàn Rẹ̀ wò nípa ìdájọ́. Báyìí ni ‘Àlàáfíà àti ààbò’ ṣe di igbe láti ẹnu àwọn ọkùnrin tí kì yóò tún gbé ohùn wọn sókè bí ìpè láti fi àṣìṣe wọn hàn fún àwọn ènìyàn Ọlọ́run àti ẹ̀ṣẹ̀ wọn fún ilé Jékọ́bù. Àwọn ajá adití wọ̀nyí tí kò fẹ́ gbó ni àwọn tí yóò ní ìrírí ẹ̀san òdodo Ọlọ́run tí a ti ṣẹ̀ sí. Àwọn ọkùnrin, àwọn ọmọbìnrin, àti àwọn ọmọ kéékèèké yóò ṣègbé papọ̀.” Testimonies, volume 5, 211.

Ìfọ́jú Laodíkíà ti àwọn ọkùnrin ọlọ́mọ̀wé tí ń ṣàkóso àwọn aláìkọ́ni ní Jerusalẹmu kò jẹ́ kí wọ́n lè mọ òjò àkẹ́yìn náà, nítorí kì í ṣe pé wọ́n ń lo ọ̀nà ìtúmọ̀ Bíbélì tí a ti bàjẹ́ nìkan, ṣùgbọ́n pẹ̀lú, àwọn ìpinnu tí ìrònú èké wọn mú wọn dé sí fi wọ́n sí ipò kan níbi tí wọn yóò ti sẹ́ ìfihàn agbára Ọlọ́run kankan ní ọjọ́ iwájú, gẹ́gẹ́ bí ó ti rí ní àwọn àkókò àtijọ́. Síbẹ̀, Málákì orí kẹta fi hàn pé nígbà tí Ojíṣẹ́ Májẹ̀mú náà bá sọ àwọn ọmọ Léfì di mímọ́, nígbà náà ni ẹbọ náà yóò rí bí ti ọjọ́ àtijọ́.

> “Ẹlẹ́rìí Otítọ́ náà kéde pé, ‘Mo mọ iṣẹ́ rẹ.’ ‘Ronúpìwàdà, kí o sì ṣe iṣẹ́ àkọ́kọ́.’ Èyí ni ìdánwò tòótọ́, ẹ̀rí pé Ẹ̀mí Ọlọ́run ń ṣiṣẹ́ nínú ọkàn láti fi ìfẹ́ rẹ̀ kún inú rẹ. ‘Èmi yóò tọ̀ ọ́ wá lójúkan, èmi yóò sì yọ ọ̀pá fìtílà rẹ kúrò ní ipò rẹ̀, bí kò ṣe pé o bá ronúpìwàdà.’ Ìjọ dàbí igi aláìso èso tí, nígbà tí ó ti gba ìrì àti òjò àti ìmọ́lẹ̀ oòrùn, ó yẹ kí ó ti mú èso jáde lọ́pọ̀lọpọ̀, ṣùgbọ́n lórí èyí tí àwárí Ọlọ́run rí, kò sí ohun kan bí kò ṣe ewé nìkan. Èrò tó ṣe kókó gan-an fún àwọn ìjọ wa! Ó ṣe kókó lóòótọ́ fún olúkúlùkù ènìyàn! Ìyanu ni sùúrù àti ìfaradà Ọlọ́run; ṣùgbọ́n ‘bí kò ṣe pé o bá ronúpìwàdà,’ yóò tán; àwọn ìjọ, àwọn ilé-iṣẹ́ wa, yóò máa lọ láti àìlera sí àìlera, láti àṣà ìjọsìn tútù sí òkú-ẹ̀mí, nígbà tí wọ́n ń wí pé, ‘Mo lọ́rọ̀, mo sì ti pọ̀ sí i nínú ọrọ̀, èmi kò sì nílò ohun kan.’ Ẹlẹ́rìí Otítọ́ náà wí pé, ‘Ìwọ kò sì mọ̀ pé aláìní ìrẹ̀wẹ̀sì ni ọ, àti ẹni àánú, àti tálákà, àti afọ́jú, àti ìhòòhò.’ Ṣé wọn yóò rí ipò wọn ní kedere láéláé?”

> “Ìfihàn àgbàyanu ti agbára Ọlọ́run yóò wà nínú àwọn ìjọ, ṣùgbọ́n kì yóò ṣiṣẹ́ lórí àwọn tí kò tíì rẹ ara wọn sílẹ̀ níwájú Olúwa, tí wọn kò sì tíì ṣí ilẹ̀kùn ọkàn wọn sílẹ̀ nípasẹ̀ ìjẹ́wọ́ ẹ̀ṣẹ̀ àti ìrònúpìwàdà. Nínú ìfihàn agbára náà tí ń tan ayé mọ́lẹ̀ pẹ̀lú ògo Ọlọ́run, wọn yóò rí nínú rẹ̀ ohun kan ṣoṣo tí nínú ìfọ́jú wọn wọn ro pé ó léwu, ohun kan tí yóò jí ìbẹ̀rù wọn sókè, wọn yóò sì múra tán láti kọ ojú ìjà sí i. Nítorí pé Olúwa kò ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí ìrònú àti ìfojúsọ́nà wọn, wọn yóò tako iṣẹ́ náà. ‘Èé ṣe ni,’ ni wọn wí, ‘kí àwa má bàa mọ Ẹ̀mí Ọlọ́run, nígbà tí a ti wà nínú iṣẹ́ náà fún ọ̀pọ̀ ọdún báyìí?’—Nítorí wọn kò dáhùn sí àwọn ìkìlọ̀, àwọn ẹ̀bẹ̀ àwọn ìránṣẹ́ Ọlọ́run, ṣùgbọ́n wọ́n fi ìfaradà sọ pé, ‘Èmi ní ọrọ̀, a sì ti mú mi pọ̀ sí i pẹ̀lú ohun ìní, mi ò sì nílò nǹkan kan.’ Ẹ̀bùn, ìrírí pípẹ́, kì yóò sọ ènìyàn di ọ̀nà ìmólẹ̀, bí kò ṣe pé wọ́n fi ara wọn sí abẹ́ ìmólẹ̀ dídán ti Oòrùn Òdodo, tí a sì pè wọ́n, tí a sì yàn wọ́n, tí a sì pèsè wọ́n nípasẹ̀ ẹ̀bùn Ẹ̀mí Mímọ́. Nígbà tí àwọn ènìyàn tí ń bá nǹkan mímọ́ lò yóò rẹ ara wọn sílẹ̀ lábẹ́ ọwọ́ agbára Ọlọ́run, Olúwa yóò gbé wọn ga. Yóò sọ wọ́n di ènìyàn ìmòye—àwọn ènìyàn tí wọ́n lọ́rọ̀ nínú oore-ọ̀fẹ́ Ẹ̀mí rẹ̀. Àwọn àbùdá ìwà wọn tí ó lágbára, tí ó kún fún ìmọtara-ẹni-nìkan, ìlíle-orí wọn, ni a ó rí nínú ìmólẹ̀ tí ń tàn láti ọ̀dọ̀ Ìmọ́lẹ̀ ayé. ‘Èmi yóò tọ̀ ọ́ wá kánkán, èmi yóò sì yọ ọ̀pá-fitilà rẹ kúrò ní ipò rẹ̀, bí kò ṣe pé kí o ronúpìwàdà.’ Bí ẹ bá fi gbogbo ọkàn yín wá Olúwa, a ó rí i fún yín.” Review and Herald, December 23, 1890.

Aṣojú ikú wòlíì ará Judea ni a fi hàn nípasẹ̀ “kìnnìún” Babiloni ìgbàlódé, èyí tí í ṣe àmì àsọtẹ́lẹ̀ tí ó fi ìran ìtàn àsọtẹ́lẹ̀ múlẹ̀, àti pẹ̀lú nípasẹ̀ “kẹ́tẹ́kẹ́tẹ́” náà. Ìkọ́kọ́ àkọ́kọ́ Islam nínú Ìwé Mímọ́ ni nígbà tí a ṣe ìfihàn Iṣimaeli gẹ́gẹ́ bí “ẹni igbó.”

> Yóò sì jẹ́ ènìyàn igbó; ọwọ́ rẹ̀ yóò sì lòdì sí olúkúlùkù ènìyàn, ọwọ́ olúkúlùkù ènìyàn yóò sì lòdì sí i; yóò sì máa gbé níwájú gbogbo àwọn arákùnrin rẹ̀. Jẹ́nẹ́sísì 16:12.

Ofin ìkìlọ̀ àkọ́kọ́ nínú Ìwé Mímọ́ fi hàn pé gbogbo àwọn àbùdá àmì náà gbọ́dọ̀ wà nínú rẹ̀; nítorí Ọ̀rọ̀ Ọlọ́run jẹ́ irúgbìn, irúgbìn sì ní gbogbo DNA tí ó yẹ láti mú kí gbogbo ewéko náà dé sí ìmúṣẹ. Ọ̀rọ̀ tí a túmọ̀ sí “ènìyàn igbó” ni ọ̀rọ̀ tí ó dúró fún “kẹ́tẹ́kẹ́tẹ́ Arabia igbó.” “Kẹ́tẹ́kẹ́tẹ́” nínú Ìwé Mímọ́ òtítọ́ jẹ́ ọ̀kan lára àwọn àmì Islam.

Ìròyìn Ìsíkíẹ́lì nínú orí kejìlélọ́gbọ̀n pé àwọn egungun òkú yóò di alààyè, níbi tí wọ́n yóò ti dìde gẹ́gẹ́ bí ogun alágbára, ni ìròyìn Ìsílámù ti Ègbé kẹta, àti pé ìròyìn náà ni ìròyìn Igbe Òru Àárín ti àwọn ọjọ́ ìkẹyìn. Sister White kọ́ni ní tààrà pé ìwọlé ìṣẹ́gun Kristi sí Jérúsálẹ́mù ṣojú fún ìròyìn Igbe Òru Àárín.

> “Kígbe òru àárín kò gbé ara rẹ̀ lórí àríyànjiyàn tó bẹ́ẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé ẹ̀rí Ìwé Mímọ́ rẹ̀ ṣe kedere, tí ó sì péye láìsí àríyànjiyàn. Agbára kan tí ń ru ẹni síwájú sì bá a lọ, agbára náà sì ń mi ọkàn. Kò sí iyèméjì, kò sí ìbéèrè. Ní ìgbà ìwọlé ìṣẹ́gun Kristi sínú Jerusalẹmu, àwọn ènìyàn tí wọ́n kó ara wọn jọ láti gbogbo apá ilẹ̀ náà láti pa àjọ náà mọ́, ṣàn wọ Òkè Ólífì; bí wọ́n sì ṣe darapọ̀ mọ́ ogunlọ́gọ̀ tí ń bá Jesu lọ, wọ́n gba ìmísí wákàtí náà, wọ́n sì ràn án lọ́wọ́ láti mú kí igbe náà lágbára sí i pé, ‘Olùbùkún ni ẹni tí ń bọ̀ ní orúkọ Oluwa!’ [Matthew 21:9.] Bákan náà ni àwọn aláìgbàgbọ́ tí ń ṣàn wọ àwọn ìpàdé Adventist—àwọn kan nítorí ìfẹ́ láti mọ ohun tó ń ṣẹlẹ̀, àwọn mìíràn sì kàn láti fi í ṣe ẹ̀yà—ṣe ní ìmọ̀lára agbára ìdánilójú tí ó ń bá ìhìn náà lọ pé, ‘Wò ó, Ọkọ-ìyàwó ń bọ̀!’” Spirit of Prophecy, volume 4, 250.

Ìfihàn Jesu Kristi ni ìhìnrere ìkẹyìn tí a tú sílẹ̀ ní àwọn ọjọ́ ìkẹyìn, ó sì ní Íslámù ti Ìyọnu kẹta nínú rẹ̀. Nígbà tí Kristi, ẹni tí í ṣe ìhìnrere tí a tú sílẹ̀ náà, wọ Jerúsálẹ́mù, tí ó sì ṣe àpẹẹrẹ Ẹkún Ọ̀gànjọ́ Òru ti àwọn ọjọ́ ìkẹyìn, a gbé e (a gbé ìhìnrere Rẹ̀) lórí “kẹ́tẹ́kẹ́tẹ́”. Íslámù ni ń ru ìhìnrere ìkẹyìn ti òdodo Kristi.

Ìsúlámù ti jẹ́, ó sì jẹ́, yóò sì máa jẹ́ ènìyàn igbó, gẹ́gẹ́ bí a ti ṣàpẹẹrẹ rẹ̀ nípasẹ̀ kẹ́tẹ́kẹ́tẹ́ ìgbẹ́ Arabian, àti ẹnikẹ́ni tí ó bá fẹ́ rí i (àti pé ọ̀pọ̀lọpọ̀ wà tí wọn kò fẹ́ rí i), lè “mọ̀” ní irọrun pé ogun tí Ìsúlámù ń gbé kalẹ̀ nísinsin yìí jẹ́ ìwèrè igbó. Ìmúrasílẹ̀ láti pa ara ẹni, ní ìgbàgbọ́ pé ẹ̀san ńlá kan ti ìbálòpọ̀ yóò wà ní ọ̀run lẹ́yìn ikú, jẹ́ ìwèrè Satani. Ìdarúkọ àkọ́kọ́ nípa Ìsúlámù fi hàn pé Ìsúlámù yóò jẹ́ ènìyàn igbó.

Ogun Islam mú gbogbo aráyé jọ láti bá a jagun nínú ogun tí ń túbọ̀ lágbára ti Ègbé kẹta. Islam ni ọgbọ́n-ọ̀nà àsọtẹ́lẹ̀ fún ìmúlò ìjọba ayé kan ṣoṣo, àwọn gílóbálísì sì ń kọ́ni pé wọ́n mọ̀ọ́mọ̀ mú àwọn Júù padà sínú ilẹ̀ Israẹli lẹ́yìn Ogun Àgbáyé Kejì, kí wọ́n lè lo ìkórìíra àtijọ́ tí Islam ní sí àwọn Júù láti dá Ogun Àgbáyé Kẹta sílẹ̀. Àwọn gílóbálísì gbà gbọ́, wọ́n sì ti kọ́ni fún ọ̀pọ̀ ọdún pé wọn yóò nílò Ogun Àgbáyé Kẹta láti mú ìjọba ayé kan ṣoṣo wọn ṣẹ. Àwọn ìdí ìwúrí àbàjẹ́ ti àwọn gílóbálísì, gẹ́gẹ́ bí a ti fi hàn nínú ọ̀rọ̀ tiwọn fúnra wọn, bá ipa Bibeli ti Islam mu.

Bóyá apá tí ó le jù lọ nínú DNA àsọtẹ́lẹ̀ ti Iṣimáẹli, nínú ẹsẹ̀ náà gan-an níbi tí a ti kọ́kọ́ mẹ́nu kàn án, ni òtítọ́ pé ẹ̀mí rẹ̀, tí í ṣe ẹ̀mí “ẹni igbó,” “ń gbé níwájú gbogbo àwọn arákùnrin rẹ̀.” Èrò pé àwọn ẹ̀ka díẹ̀ péré nínú Ìsílámù alágbára ni yóò kópa nínú Ègbé kẹta, kò bá Ọ̀rọ̀ Ọlọ́run mu. Ìwòye tí ó wọ́pọ̀ tí ìṣèlú ti sọ di òótọ́-ìṣe pé èso búburú díẹ̀ wà nínú gbogbo ìgbọ́wọ́ ẹ̀sìn, àti pé ọ̀pọ̀ jùlọ nínú ẹ̀sìn Mùsùlùmí jẹ́ àwọn ọmọ orílẹ̀-èdè olólùfẹ́ àlàáfíà, kò fara mọ́ bóyá pẹ̀lú ìwé mímọ́ tiwọn fúnra wọn, tàbí pẹ̀lú Bíbélì.

Kúránì kọ́ni pé ó jẹ́ ojúṣe gbogbo ọmọlẹ́yìn Alláh láti mú gbogbo ayé wá sínú ìbámu pẹ̀lú òfin Sharia, àti ìtọ́kasí àkọ́kọ́ sí Islam nínú ìwé Genesisi fi hàn pé ẹ̀mí “ẹni igbó” ti Iṣimaeli yóò wà nínú gbogbo ọmọlẹ́yìn Islam. Kúránì sì ń kọ́ àwọn olùfaramọ́ rẹ̀ ní tààràtà láti fi ìwà ọmọlúwàbí hàn ní ìtanràn, nígbà tí wọ́n bá ń gbé ní àwọn agbègbè tí wọn kò tíì ní agbára láti fi mú òfin ẹ̀sìn wọn jẹ́ lórí olùgbé ibẹ̀, bíi ti Kátólíìkì.

Wòlíì láti Júdà dojú kọ Jeróbóámù nígbà tí a ṣẹ̀ṣẹ̀ fi ìjọba rẹ̀ lélẹ̀. Ìsìn Pùròtẹ́sítáǹtì tí ó yapa kúrò ní òtítọ́ bẹ̀rẹ̀ ní 1844, a sì dojú kọ ọ́ lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀ pẹ̀lú Adventismu ti àwọn Millerite, tí wọ́n ti wọ Ibi Mímọ́ Jùlọ, tí wọ́n sì ṣàwárí òfin Ọlọ́run, pẹ̀lú Sábáàtì ọjọ́ keje. A sọ fún Adventismu ti àwọn Millerite, gẹ́gẹ́ bí a ti ṣàpẹẹrẹ rẹ̀ nínú Jeremiah, láti padà sọ́dọ̀ Ọlọ́run, ṣùgbọ́n kí ó má ṣe padà sí “àpéjọ àwọn ẹlẹ́gàn.” A sọ fún wòlíì láti Júdà pé kí ó má ṣe padà lójú ọ̀nà kan náà tí ó fi wá, bẹ́ẹ̀ ni kí ó má jẹ tàbí kí ó má mu oúnjẹ wòlíì èké ti Bẹ́tẹ́lì, ṣùgbọ́n ó ṣe bẹ́ẹ̀. Ikú wòlíì láti Júdà ni a fi sí àárín àmì méjì ní ìtumọ̀ àpẹẹrẹ, tí wọ́n dúró fún pàápá àti Islam. Adventismu Laodikia kò lè rí òtítọ́ méjèèjì wọ̀nyí, nítorí pé ní 1863, wọ́n ya ojú ẹ̀mí tiwọn jáde fúnra wọn, wọ́n sì bẹ̀rẹ̀ ìlànà fífipamọ́ àwọn iyebíye àti ọ̀nà iṣẹ́ tí William Miller lò láti fi dá ìpìlẹ̀ Adventismu lélẹ̀ pẹ̀lú owó ẹlẹ́tàn àti àwọn iyebíye èké, àti ọ̀nà iṣẹ́ ìsìn Pùròtẹ́sítáǹtì tí ó yapa kúrò ní òtítọ́ àti ti Kátólíìkì.

“Ọkùnrin Fẹ́lẹ́ Fàlà” náà ti ń gbá ilẹ̀ ilé Rẹ̀ báyìí, ó sì ń tún àwọn iyebíye náà ṣe, ó sì ń fi wọ́n fún Miller kí ó lè gbe wọ́n sórí tábìlì rẹ̀, ṣùgbọ́n ìgbàgbọ́ Adventism ti fọ́jú nípasẹ̀ ìgbàgbọ́ pé àwọn ni ènìyàn ìyókù tí a jí dìde gẹ́gẹ́ bí ènìyàn Rẹ̀ ní ọdún 1844.

> Ẹ má sì ṣe rò láti wí nínú ara yín pé, A ní Ábúráhámù gẹ́gẹ́ bí baba wa: nítorí mo wí fún yín pé, Ọlọ́run lè láti inú àwọn òkúta wọ̀nyí jí àwọn ọmọ dìde fún Ábúráhámù. Àti nísinsin yìí pẹ̀lú, a ti gbé àáké lé gbòǹgbò àwọn igi: nítorí náà gbogbo igi tí kò bá so èso rere ni a ó gé lulẹ̀, a ó sì sọ ọ sínú iná. Èmi nítòótọ́ fi omi ṣe ìrìbọmi fún yín sí ìrònúpìwàdà: ṣùgbọ́n ẹni tí ń bọ̀ lẹ́yìn mi lágbára ju mi lọ, ẹni tí èmi kò yẹ láti gbé bàtà rẹ̀: òun yóò fi Ẹ̀mí Mímọ́ àti iná ṣe ìrìbọmi fún yín: ẹni tí ìfẹ̀ rẹ̀ wà ní ọwọ́ rẹ̀, yóò sì fọ ilẹ̀ ìpakà rẹ̀ mọ́ pátápátá, yóò sì ko alikama rẹ̀ sínú àká; ṣùgbọ́n yóò fi iná tí a kò le pa sun àpòọrọ́ náà run. Mátíù 3:9–12.

Áfẹnukò Ládísíà ni a ó tu jáde kúrò ní ẹnu Olúwa, àfi fún àwọn ènìyàn kọ̀ọ̀kan tí wọ́n lè ronú pìwà dà. Ó yẹ kí a sin Áfẹnukò Ládísíà sínú ibojì kan náà tí a ti sin àwọn ènìyàn májẹ̀mú àtijọ́ tí wọ́n kọ ìhìnrere Miller sínú rẹ̀, nítorí pé àwọn náà ti di ènìyàn májẹ̀mú àtijọ́ pẹ̀lú ní báyìí ní ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú ọgọ́rùn-ún mẹ́rìnlélógójì ẹgbẹ̀rún náà. Ìṣọ̀tẹ̀ 1863 ni a ṣàpèjúwe nípasẹ̀ wòlíì tí ó wá láti Júdà, ẹni tí ó sì fi àsọtẹ́lẹ̀ kan nípa ọba Josiah sílẹ̀ pẹ̀lú.

A ó máa bá ìwádìí yìí lọ nínú àpilẹ̀kọ tí ó kàn.

> “Dípò kí a dàbí ayé, a gbọ́dọ̀ túbọ̀ yàtọ̀ sí ayé sí i. Satani ti dara pọ̀ mọ́ àwọn ìjọ, yóò sì máa dara pọ̀ mọ́ wọn ní ṣíṣe ìsapá gíga jùlọ sí òtítọ́ Ọlọ́run. Ohun gbogbo tí àwọn ènìyàn Ọlọ́run bá ṣe láti wọ ayé lọ nípasẹ̀, yóò mú kí ìṣòdì aláìlẹ́gbẹ́ dìde láti ọ̀dọ̀ àwọn agbára òkùnkùn. Ìjà ńlá ìkẹyìn ọ̀tá yóò jẹ́ èyí tí a fi ìpinnu líle jagun jùlọ. Yóò jẹ́ ogun ìkẹyìn láàárín àwọn agbára òkùnkùn àti àwọn agbára ìmọ́lẹ̀. Gbogbo ọmọ Ọlọ́run tòótọ́ yóò fi ìgboyà ja ní apá Kristi. Àwọn tí, nínú ìpèníjà ńlá yìí, bá jẹ́ kí ara wọn wà ní apá ayé ju ti Ọlọ́run lọ, ní ìkẹyìn yóò fi ara wọn sí apá ayé pátápátá. Àwọn tí ìmòye wọn nípa ọ̀rọ̀ náà bá dàrú, tí wọn kò sì rí ìtumọ̀ aṣòdì-sí-Kristi, dájúdájú yóò fi ara wọn sí apá aṣòdì-sí-Kristi. Kò sí àkókò báyìí fún wa láti dà pọ̀ mọ́ ayé. Dáníẹ́lì ń dúró nínú ipín tirẹ̀ àti ní ipò tirẹ̀. A gbọ́dọ̀ lóye àwọn àsọtẹ́lẹ̀ Dáníẹ́lì àti ti Jòhánù. Wọ́n ń túmọ̀ ara wọn. Wọ́n ń fi àwọn òtítọ́ tí gbogbo ènìyàn yẹ kí ó lóye fún ayé. Àwọn àsọtẹ́lẹ̀ wọ̀nyí gbọ́dọ̀ jẹ́ ẹ̀rí ní ayé. Nípa ìmúṣẹ wọn ní àwọn ọjọ́ ìkẹyìn wọ̀nyí, wọn yóò túmọ̀ ara wọn.”

> “Oluwa ti fẹrẹ fi ìyà jẹ ayé nítorí àìṣòdodo rẹ̀. Ó sì ti fẹrẹ fi ìyà jẹ àwọn ẹgbẹ́ ẹ̀sìn nítorí ìkọ̀sílẹ̀ wọn sí ìmọ́lẹ̀ àti òtítọ́ tí a ti fi fún wọn. Ìránṣẹ́ ńlá náà, tí ó ṣọ̀kan ìránṣẹ́ áńgẹ́lì kìn-ín-ní, kejì, àti kẹta, ni a gbọdọ̀ fi fún ayé. Èyí ni yóò jẹ́ ẹrù iṣẹ́ wa. Àwọn tí wọ́n bá gba Kristi gbọ́ ní tòótọ́ yóò fara hàn gbangba sí òfin Jèhófà. Sábáàdì ni àmì láàrín Ọlọ́run àti àwọn ènìyàn Rẹ̀, a sì gbọdọ̀ fi ìfarahàn mú ìfaramọ́ wa sí òfin Ọlọ́run hàn nípa mímọ́ Sábáàdì. Ó gbọdọ̀ jẹ́ àmì ìyàtọ̀ láàrín àwọn ènìyàn àyànfẹ́ Ọlọ́run àti ayé. Ó ní ìtumọ̀ púpọ̀ láti jẹ́ olóòtítọ́ sí Ọlọ́run. Èyí kàn mọ́ ìtúnṣe ìlera. Ó túmọ̀ sí pé oúnjẹ wa gbọdọ̀ jẹ́ fífọrùn, pé a gbọdọ̀ jẹ́ oníwọ̀ntúnwọ̀nsì nínú ohun gbogbo. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ onírúurú oúnjẹ tí a sábà máa ń rí lórí àwọn tábìlì kò ṣe pàtàkì, ṣùgbọ́n ó ń pa ní lárugẹ gidigidi. A gbọdọ̀ pa ọkàn àti ara mọ́ ní ipò ìlera tí ó dára jùlọ. Àwọn tí a bá ti kọ́ nínú ìmọ̀ àti ìbẹ̀rù Ọlọ́run nìkan ni a gbọdọ̀ yàn láti gbé ojúṣe. Àwọn tí wọ́n ti pẹ́ nínú òtítọ́ fún ìgbà pípẹ́, ṣùgbọ́n tí wọn kò lè fi ìyàtọ̀ hàn láàrín àwọn ìlànà mímọ́ ti òdodo àti àwọn ìlànà ibi, tí òye wọn ní ti ìdájọ́ òdodo, àánú, àti ìfẹ́ Ọlọ́run ti ṣókùnkùn, ni a gbọdọ̀ yọ kúrò nínú ojúṣe.”

> “Ọlọ́run ní àwọn ẹ̀kọ́ pàtàkì tí àwọn ènìyàn rẹ̀ gbọ́dọ̀ kọ́. Bí a bá ti kọ́ àwọn ẹ̀kọ́ wọ̀nyí tẹ́lẹ̀, iṣẹ́ rẹ̀ kì yóò wà níbi tí ó wà lónìí. Ohun kan ni a gbọ́dọ̀ ṣe. Kò gbọdọ̀ jẹ́ pé a fi òtítọ́ pamọ́ kúrò lọ́dọ̀ àwọn òjíṣẹ́ tàbí àwọn ènìyàn tí ó wà ní ipò ojúṣe nítorí ìbẹ̀rù pé a ó fa ìbínú wọn sí wa. A gbọ́dọ̀ so mọ́ àwọn ilé-iṣẹ́ wa àwọn ènìyàn tí yóò fi inú tútù àti nínú ọgbọ́n kéde gbogbo ìmọ̀ràn Ọlọ́run. Ìbínú Ọlọ́run ti ru sí àwọn tí, nínú ààbò ti ara àti ìgbéraga, ti fi ẹ̀gàn hàn sí ìṣàkóso rẹ̀. Wọ́n ń fi àṣeyọrí iṣẹ́ náà sínú ewu.”

> “Gbogbo ọ̀nà èké jẹ́ ìtànjẹ, àti bí a bá tẹ̀síwájú nínú rẹ̀, ní ìkẹyìn yóò mú ìparun wá. Nítorí náà, Olúwa ń jẹ́ kí àwọn tí wọ́n dì mọ́ àwọn ète èké ní ìparun. Ní àkókò gan-an tí a gbọ́ ìyìn àti ìfọ̀rìṣà, ìparun àìròtẹ́lẹ̀ a dé. Àwọn kan wà tí, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé wọ́n mọ̀ nípa ìbáwí tí àwọn ẹlòmíràn ti gbà nítorí àìṣòtítọ́, wọ́n yí padà kúrò nínú ìkìlọ̀. Ẹ̀ṣẹ̀ wọn pọ̀ ní ìlọ́po méjì. Wọ́n mọ ìfẹ́ Olúwa, ṣùgbọ́n wọn kò ṣe é. Ìjìyà wọn yóò bá ẹ̀bi wọn mu. Wọn kò fẹ́ fetí sí ọ̀rọ̀ Olúwa.” Kress Collection, 105, 106.

Back to Articles