Article

# Ìwé Dáníẹ́lì - Nọ́mbà Mẹ́rìnléláàádọ́rin

Ìṣípayá Àdììtú Àsọtẹ́lẹ̀ náà: Ìríra Ìsíkíẹ́lì, Ìjọ́ Ọjọ́ Ìkẹyìn, àti Àmì Ẹranko náà

Author

Jeff Pippenger

Published

February 7, 2024

Formats

PDF
Word
Song MP3

Ìríra mẹ́rin tí ó wà nínú Ìsíkíẹ́lì orí kẹjọ, ni ó yọrí sí ìfarabalẹ̀ ìjọba olórí ìjọ Laodíkíà ti Ọlọ́run ní ọjọ́ ìkẹyìn sí oòrùn, àti nípa bẹ́ẹ̀ wọ́n ń gba àmì ẹranko náà. Orí tó tẹ̀ lé e, èyí tí í ṣe ìran kan náà, ń ṣàfihàn àwọn tí ó wà nínú ìjọ Ọlọ́run ní ọjọ́ ìkẹyìn tí wọ́n gba èdìdì Ọlọ́run. Sister White sọ fún wa pé èdìdì Ìsíkíẹ́lì orí kẹsàn-án jẹ́ ohun kan náà pẹ̀lú èdìdì tí a ṣojú rẹ̀ nínú Ìṣípayá orí keje. Ọlọ́run ń dá orílẹ̀-èdè lẹ́jọ́ ní ìran kẹta àti ìran kẹrin rẹ̀, àti pé àwọn ìríra mẹ́rin ti Ìsíkíẹ́lì ń tọ́ka sí àwọn ìran mẹ́rin ti ìṣọ̀tẹ̀ tí ó bẹ̀rẹ̀ ní ọdún 1863, nígbà tí Adventism Laodíkíà mú àdàkọ èké kan wá ti àwọn tábìlì méjì Habakkuk tí a ti fi fún gẹ́gẹ́ bí àmì ìbáṣepọ̀ májẹ̀mú láàárín Ọlọ́run àti àwọn ènìyàn Rẹ̀, gẹ́gẹ́ bí a ti fi àwọn tábìlì méjì Òfin Mẹ́wàá náà fún ní ìbẹ̀rẹ̀ Ísírẹ́lì àtijọ́.

Ọmọ-màlúù wúrà ti Aaroni jẹ́ àwòrán èké, àmì ìṣọ̀tẹ̀ tí a fihàn ní àkókò gan-an tí Ọlọ́run ń ṣe àwọn àpáta méjì náà tí ń ṣojú àwòrán gidi ti ìlara. Ọmọ-màlúù wúrà ti Aaroni jẹ́ àpẹẹrẹ àtẹ ìwòye èké ti 1863, èyí tí ó ti yọ “àkókò méje” ti Lefitiku ogún-ún àti mẹ́fà kúrò nínú ìhìn náà, pẹ̀lú àwọn àsọtẹ́lẹ̀ àkókò mìíràn. Nípa bẹ́ẹ̀, Adventismu ti Laodicea gbé àwòrán ìlara kalẹ̀ ní ìbẹ̀rẹ̀ pátápátá ti ìtàn rẹ̀, gẹ́gẹ́ bí Aaroni ti ṣe ní ìtàn ìbẹ̀rẹ̀ Ísírẹ́lì ìgbàanì, àti gẹ́gẹ́ bí Jeroboamu ti ṣe ní ìtàn ìbẹ̀rẹ̀ ìjọba àríwá Efraimu.

“Ìgbà méje,” ti Lefitiku ọdún mẹ́rìndínlọ́gbọ̀n ni àsọtẹ́lẹ̀ àkọ́kọ́ nípa àkókò tí a mú kí Miller lóye, ó sì jẹ́ àkọ́kọ́ iyebíye nínú àkókò àsọtẹ́lẹ̀ tí a fi sí apá kan nínú ìṣọ̀tẹ̀ ti 1863. Ọdún 1863 samisi ìbẹ̀rẹ̀ fífi bo àwọn iyebíye inú àlá Miller, àti ìfihàn àwọn iyebíye àti owó ẹyọ àdàkọ. “Ìgbà méje,” ni òkúta igun ilé tí àwọn akólé kọ̀. Ní 1863, àwọn tí wọ́n ti jẹ́ akólé tẹ́ńpìlì Millerite ni wọ́n fi òkúta igun ilé ti “ìgbà méje,” sí apá kan, ṣùgbọ́n ní àwọn ọjọ́ ìkẹyìn, òkúta náà ti di orí igun ilé. Òkúta náà ṣojú fún Àpáta Àìnípẹ̀kun, a sì tún ṣojú rẹ̀ nípasẹ̀ ọjọ́ tí Olúwa ti dá, nítorí ó jẹ́ àmì ìsinmi sábáàtì fún ilẹ̀ náà. Ní 1844, Adventism Millerite bá ètò ìjọsìn èké Jeroboamu wí, ó sì yà ara rẹ̀ kúrò nínú “àpéjọ àwọn ẹlẹ́yà” tí wọ́n “yọ̀” lórí ìdààmú àkọ́kọ́.

A paṣẹ fún àwọn olùkọ́lé pé kí wọn má ṣe padà lọ sí “ìpéjọ àwọn ẹlẹ́yà” láéláé, gẹ́gẹ́ bí a ti pa fún wòlíì ará Jùdíà náà láṣẹ pé kí ó padà sí Jerúsálẹ́mù nípasẹ̀ ọ̀nà mìíràn yàtọ̀ sí èyí tí ó mú un dé ọdún 1844. Ọ̀nà tí ó mú un dé ọdún 1844 ni ọ̀nà tí ó ti jáde wá, èyí tí í ṣe Pùrótẹ́sítáǹtì, àti nínú ìtàn náà Pùrótẹ́sítáǹtì ti di Pùrótẹ́sítáǹtì apẹ̀yìndà. A pa àwọn olùkọ́lé náà láṣẹ pé kí wọn má ṣe padà lọ sí “ìpéjọ àwọn ẹlẹ́yà” láéláé, a sì fún wọn ní ìtọ́ni pé kí wọn má jẹ oúnjẹ wọn tàbí kí wọn má mu omi wọn. Àwọn olùkọ́lé náà ti jẹ ìwé kékeré tí ó wà ní ọwọ́ áńgẹ́lì náà ní ọdún 1840, oúnjẹ náà sì dùn ní ẹnu wọn.

Jíjẹ àti mímu àsọtẹ́lẹ̀ dúró fún ọ̀nà ìmúlò tí a fi ń kẹ́kọ̀ọ́ Bíbélì. A fi ọ̀nà pàtó kan fún àwọn Millerite láti kẹ́kọ̀ọ́ Ọ̀rọ̀ Ọlọ́run, àwọn òfin wọ̀nyẹn sì mú ìhìn-ìmọ̀ Bíbélì kan jáde tí ó yàtọ̀ pátápátá sí èyí tí àwọn onímọ̀ ẹ̀sìn ti Pùròtẹ́sítáǹtì tí ó ti ṣubú àti ti Kátólíìkì mú jáde pẹ̀lú ọ̀nà ìmúlò wọn tí ó ti bàjẹ́. Àwọn akẹ́kọ̀ọ́lé náà, tí wọ́n tún jẹ́ wòlíì ará Jùdíà, kò yẹ kí wọ́n padà lọ jẹ tàbí mu nínú ọ̀nà ìmúlò ti Pùròtẹ́sítáǹtì tí ó ti ṣubú tàbí ti Kátólíìkì. Wòlíì ará Jùdíà ṣe ohun náà gan-an, nípa bẹ́ẹ̀ sì fi hàn pé Adventismu Laodicea yóò ṣe ohun náà gan-an ní 1863, nítorí pé ní 1863, wọ́n lo àwọn àríyànjiyàn ẹ̀kọ́-ìsìn ti Pùròtẹ́sítáǹtì tí ó ti ṣubú láti kọ ìlò Miller ti “àkókò méje” sílẹ̀, báyìí ni wọ́n sì gbé àwọn ère owú Aaron àti Jeroboamu kalẹ̀. Nígbà náà ni ìran àkọ́kọ́ ti Adventismu Laodicea bẹ̀rẹ̀.

Lẹ́yìn tí wòlíì láti Jùdíà bá Jeróbóámù ṣe àjọṣe, ó bẹ̀rẹ̀ ìrìnàjò ìpadà rẹ̀ sí Jùdíà, ṣùgbọ́n kò dé ibẹ̀ rárá. Wòlíì náà dúró fún Adventismu ti Laodíkíà, èyí tí, gẹ́gẹ́ bí ìmísí ti fi hàn, wọ inú ìṣípò Millerite ní ọdún 1856. Sister White kò yí padà kúrò nínú fífi Adventismu mọ̀ọ́kan pẹ̀lú Laodíkíà, kò sì sí ẹ̀rí Bíbélì kankan pé Laodíkíà yí padà rí. Àwọn ènìyàn kan wà tí wọ́n jáde kúrò nínú ìrírí Laodíkíà ti ara wọn, ṣùgbọ́n gẹ́gẹ́ bí ìjọ, a ó tú Laodíkíà jáde kúrò ní ẹnu Olúwa, nítorí Laodíkíà túmọ̀ sí “àwọn ènìyàn tí a ti ṣe ìdájọ́ wọn.” Adventismu ń lo ìtumọ̀ náà láti sọ pé òun dúró fún ìjọ tí ń bẹ ní àkókò ìdájọ́ nínú ibùjọ́sìn ọ̀run. Nínú ìfọ́jú wọn, wọ́n jẹ́wọ́ apá Ìdájọ́ Ìwádìí nínú ìtumọ̀ Laodíkíà, ṣùgbọ́n wọn kò lè rí Ìdájọ́ Ìmúṣẹ tí a fi hàn gbangba nínú orúkọ wọn.

> Kọ sí angẹli ìjọ àwọn ará Laodicea pé; Báyìí ni Amini náà, ẹlẹ́rìí olóòtítọ́ àti òtítọ́, ìpilẹ̀ṣẹ̀ ẹ̀dá Ọlọ́run, wí; Mo mọ iṣẹ́ rẹ, pé ìwọ kì í ṣe tútù, bẹ́ẹ̀ ni kì í ṣe gbígbóná: ìbá ṣe pé ìwọ jẹ́ tútù tàbí gbígbóná. Nítorí náà, nítorí pé ìwọ jẹ́ fíofío, tí kì í sì í ṣe tútù tàbí gbígbóná, èmi yóò tú ọ jáde kúrò ní ẹnu mi. Nítorí pé ìwọ ń wí pé, Èmi jẹ́ ọlọ́rọ̀, mo sì ní ọrọ̀ lọ́pọ̀lọpọ̀, èmi kò sì nílò ohun kan; ìwọ kò sì mọ̀ pé ìwọ ni ẹni àìnírètí, àti aláìláàánú, àti tálákà, àti afọ́jú, àti ìhòhò. Ìfihàn 3:14–17.

Wòlíì Jùdá náà parí sí fífi í sínú ibojì pẹ̀lú wòlíì èké tí ó tan án jẹ kí ó jẹ oúnjẹ rẹ̀, kí ó sì mu ohun mímu rẹ̀. Wọ́n parí sí ibojì kan náà, àti wòlíì opurọ ti Bẹtẹli (ìjọ àròpò), pè é ní arákùnrin nígbà tí ó kú.

> Nígbà náà ni wòlíì àgbàlagbà kan ń gbé ní Bẹtẹli; àwọn ọmọ rẹ̀ sì wá sọ fún un gbogbo iṣẹ́ tí ènìyàn Ọlọ́run náà ti ṣe ní ọjọ́ náà ní Bẹtẹli: ọ̀rọ̀ tí ó sọ fún ọba náà pẹ̀lú ni wọ́n tún sọ fún baba wọn. Baba wọn sì wí fún wọn pé, Ọ̀nà wo ni ó gbà lọ? Nítorí àwọn ọmọ rẹ̀ ti rí ọ̀nà tí ènìyàn Ọlọ́run náà, ẹni tí ó wá láti Júdà, gbà lọ. Ó sì wí fún àwọn ọmọ rẹ̀ pé, Ẹ dì kẹ́tẹ́kẹ́tẹ́ fún mi. Bẹ́ẹ̀ ni wọ́n dì kẹ́tẹ́kẹ́tẹ́ fún un: ó sì gun ún, Ó sì tọ̀ ènìyàn Ọlọ́run náà lẹ́yìn, ó sì rí i pé ó jókòó lábẹ́ igi ókì; ó sì wí fún un pé, Ṣé ìwọ ni ènìyàn Ọlọ́run tí ó wá láti Júdà? Ó sì wí pé, Èmi ni. Nígbà náà ni ó wí fún un pé, Bá mi lọ sí ilé, kí o sì jẹun. Ó sì wí pé, Èmi kò lè padà lọ pẹ̀lú rẹ, tàbí kí n wọlé tọ̀ ọ́; bẹ́ẹ̀ ni èmi kì yóò bá ọ jẹun tàbí mu omi ní ibì yìí: nítorí a ti fi ọ̀rọ̀ Oluwa sọ fún mi pé, Iwọ kì yóò jẹun nibẹ̀ tàbí mu omi, bẹ́ẹ̀ ni ìwọ kì yóò padà lọ ní ọ̀nà tí o gbà wá. Ó sì wí fún un pé, Wòlíì ni èmi pẹ̀lú gẹ́gẹ́ bí ìwọ; áńgẹ́lì kan sì sọ fún mi nípa ọ̀rọ̀ Oluwa pé, Mú un padà bọ̀ pẹ̀lú rẹ sínú ilé rẹ, kí ó lè jẹun kí ó sì mu omi. Ṣùgbọ́n ó purọ́ fún un. Nítorí náà ó bá a padà lọ, ó sì jẹun ní ilé rẹ̀, ó sì mu omi. Ó sì ṣẹlẹ̀ pé, bí wọ́n ti jókòó lẹ́gbẹ̀ẹ́ tábìlì, ọ̀rọ̀ Oluwa tọ̀ wòlíì tí ó mú un padà bọ̀ wá: Ó sì ké sí ènìyàn Ọlọ́run tí ó wá láti Júdà, wí pé, Báyìí ni Oluwa wí, Nítorí tí ìwọ kò gbọ́ ohùn Oluwa, tí o kò sì pa àṣẹ tí Oluwa Ọlọ́run rẹ pa fún ọ mọ́, Ṣùgbọ́n tí o padà wá, tí o sì ti jẹun, tí o sì ti mu omi ní ibì tí Oluwa ti sọ fún ọ pé, Má jẹun, má sì mu omi; òkú rẹ kì yóò dé ibi-ìsìnkú àwọn baba rẹ. 1 Àwọn Ọba 13:11–22.

Ifiranṣẹ angẹli kejì ní ìgbà ooru ọdún 1844, ní í ṣe pẹ̀lú fífi hàn pé àwọn ìjọ Pùròtẹ́sítáǹtì ti ṣubú tí wọ́n sì di àwọn ọmọbìnrin ti Kátólíki. Adventismu ti àwọn Millerite ti pe àwọn ọkùnrin àti àwọn obìnrin láti jáde kúrò nínú àwọn ẹ̀sìn-ẹ̀ka wọ̀nyẹn nítorí pé láti dúró nínú wọn túmọ̀ sí ikú ẹ̀mí àti ti ayérayé. Wòlíì èké ti Beteli ṣàpẹẹrẹ ètò ẹ̀sìn tí Jeroboamu dá sílẹ̀ ní Beteli. Ètò kan ni tí ó gbé àwòrán kan kalẹ̀ fún ẹranko náà, ẹranko tí a sì fara wé ni ẹranko Kátólíki. Àwọn Pùròtẹ́sítáǹtì tẹ̀síwájú láti máa fi ara wọn hàn gẹ́gẹ́ bí Pùròtẹ́sítáǹtì, ṣùgbọ́n wọ́n tún tẹ̀síwájú láti máa pa ọjọ́ oòrùn mọ́ gẹ́gẹ́ bí ọjọ́ ìjọsìn, èyí tí í ṣe àmì àṣẹ Kátólíki.

Àwọn Pùròtẹ́sítáǹtì ń sọ pé àwọn jẹ́ Pùròtẹ́sítáǹtì, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé ìtumọ̀ kan ṣoṣo ti Pùròtẹ́sítáǹtì ni láti ṣàtakò sí Róòmù; nípa bẹ́ẹ̀, ìjẹ́wọ́ wọn jẹ́ àwòrán ìjọ Róòmù, nítorí pé òun náà ń jẹ́wọ́ pé ó jẹ́ ilé-iṣẹ́ Kristẹni, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé kò ní ìdáláre kíkàn láti inú Bíbélì fún ẹ̀sùn-ìdíwọ̀n náà. Ìjẹ́wọ́ rẹ̀ dá lórí àṣẹ asán ti àṣà-ìbílẹ̀ àti ìṣe tí a ti mọ̀ sílẹ̀, èyí tí ó jẹ́ àṣẹ èké kan náà tí Pùròtẹ́sítáǹtìsímù ń lò bí wọ́n ṣe ń sọ pé àwọn jẹ́ Pùròtẹ́sítáǹtì. Òye-ìrònú kan náà ni ó ti fọ́ ojú Àwọn Adífẹ́ǹtì Ọjọ́ Keje láti gbàgbọ́ pé gẹ́gẹ́ bí àwọn Laodísea, wọ́n ṣì wà nínú àjọṣe májẹ̀mú ààbò. Àṣẹ èké kan náà ni Ísírẹ́lì àtijọ́ polongo nígbà tí wọ́n sọ pé, “Tẹ́ńpìlì Olúwa, tẹ́ńpìlì Olúwa ni àwa.”

> A kò fetí sí ìkìlọ̀ náà láàrín àwọn Júù. Wọ́n gbàgbé Ọlọ́run, wọ́n sì pàdánù ìríran àǹfààní gíga tí wọ́n ní gẹ́gẹ́ bí àwọn aṣojú Rẹ̀. Ìbùkún tí wọ́n ti gbà kò mú ìbùkún wá sí ayé. Gbogbo àǹfààní wọn ni wọ́n fi lò fún ìyìn ara wọn. Wọ́n jí Ọlọ́run ní iṣẹ́ ìránṣẹ́ tí Ó béèrè lọ́wọ́ wọn, wọ́n sì tún jí àwọn ẹlẹgbẹ́ ènìyàn wọn ní ìtọ́nisọ́nà ẹ̀sìn àti àpẹẹrẹ mímọ́. Gẹ́gẹ́ bí àwọn olùgbé ayé ṣáájú ìkún-omi ṣe rí, wọ́n tẹ̀ lé gbogbo ìrònú ọkàn búburú wọn. Báyìí ni wọ́n ṣe mú kí ohun mímọ́ dà bí eré asán, ní wíwí pé, “Tẹ́ńpìlì Olúwa, tẹ́ńpìlì Olúwa, nìwọ̀nyí” (Jeremiah 7:4), nígbà kan náà tí wọ́n ń ṣàfihàn ìwà Ọlọ́run ní ọ̀nà tí kò tọ́, tí wọ́n ń bu orúkọ Rẹ̀ ní àbùkù, tí wọ́n sì ń sọ ibi mímọ́ Rẹ̀ di aláìmọ́.

> “Àwọn àgbẹ̀ tí a ti fi sípò láti bójú tó ọgbà àjàrà Olúwa kò jẹ́ olóòtítọ́ sí ìgbẹ́kẹ̀lé tí a fi lé wọn lọ́wọ́. Àwọn àlùfáà àti àwọn olùkọ́ kò jẹ́ olùkọ́ olóòótọ́ fún àwọn ènìyàn. Wọn kò fi oore àti àánú Ọlọ́run, àti ẹ̀tọ́ tí Ó ní sí ìfẹ́ àti iṣẹ́ ìránṣẹ́ wọn, síwájú wọn. Àwọn àgbẹ̀ wọ̀nyí ń wá ògo tiwọn fúnra wọn. Wọn fẹ́ gba èso ọgbà àjàrà náà sọ́dọ̀ ara wọn. Ohun tí wọ́n fi ọkàn wọn sí ni láti fa àkíyèsí àti ọlá-orí wá sí ara wọn.” Christ’s Object Lessons, 292.

Ní ọdún 1863 ni ìṣísẹ̀ àwọn Millerites parí, ṣùgbọ́n ó ti dáwọ́ jíjẹ́ ìṣísẹ̀ àwọn ará Filadelfia dúró ní ọdún 1856. Ìkọ̀sílẹ̀ ìhìnrere Mósè náà (“àkókò méje”), tí Elijah (William Miller) gbé kalẹ̀, ni wọ́n kọ̀, àti pé ìkọ̀sílẹ̀ náà dá lórí ọ̀nà ìṣe wòlíì èké ti Beteli. Ọdún 1863 ni òpin ọdún márùndínlọ́gọ́rin tí ó bẹ̀rẹ̀ ní 1798, ó sì jẹ́ òpin àsọtẹ́lẹ̀ Isaiah orí keje.

> Ó sì ṣẹ ní ọjọ́ Áhásì ọmọ Jótámù, ọmọ Úsíà, ọba Júdà, pé Résínì ọba Síríà, àti Pékà ọmọ Rémálíà, ọba Ísírẹ́lì, gòkè lọ sí Jerúsálẹ́mù láti bá a jagun, ṣùgbọ́n wọn kò lè borí i. A sì sọ fún ilé Dáfídì pé, Síríà ti darapọ̀ mọ́ Éfírámù. Ọkàn rẹ̀ sì mì, àti ọkàn àwọn ènìyàn rẹ̀, gẹ́gẹ́ bí igi inú igbó ṣe ń mì nígbà tí ẹ̀fúùfù bá fẹ́. Nígbà náà ni Olúwa sọ fún Aísáyà pé, Jáde lọ nísinsìnyí láti pàdé Áhásì, ìwọ àti Ṣéáríjáṣúbù ọmọ rẹ, ní òpin òkèèrè adágún òkè lójú ọ̀nà pápá alágbàfọ̀; kí o sì sọ fún un pé, Ṣọ́ra, kí o sì dákẹ́; má ṣe bẹ̀rù, bẹ́ẹ̀ ni kí ọkàn rẹ má ṣe rẹ̀wẹ̀sì nítorí àwọn ìrù méjèèjì ti iná tí ń mu èéfín wọ̀nyí, nítorí ìbínú gbígbóná Résínì pẹ̀lú Síríà, àti ti ọmọ Rémálíà. Nítorí pé Síríà, Éfírámù, àti ọmọ Rémálíà, ti gbìmọ̀ búburú sí ọ pé, Ẹ jẹ́ kí a gòkè lọ sí Júdà, kí a sì yọ ọ́ lẹ́nu, kí a sì ṣe ìhò sí i fún ara wa, kí a sì fi ọba kalẹ̀ ní àárín rẹ̀, àní ọmọ Tábéálì: Báyìí ni Oluwa Ọlọ́run wí, Kò ní dúró, bẹ́ẹ̀ ni kò ní ṣẹ. Nítorí orí Síríà ni Damásíkù, orí Damásíkù sì ni Résínì; àti láàárín ọdún márùndínlọ́gọ́ta ni a ó fọ́ Éfírámù tán, kí ó má bàa jẹ́ ènìyàn mọ́. Orí Éfírámù sì ni Samáríà, orí Samáríà sì ni ọmọ Rémálíà. Bí ẹ̀yin kò bá gbàgbọ́, dájúdájú a kì yóò fi ẹsẹ̀ yín múlẹ̀. Aísáyà 7:1–9.

Asọtẹ́lẹ̀ ọdún márùndínlọ́gọ́rin tí ó wà nínú ẹsẹ̀ kẹjọ, fi hàn pé “nínú” àkókò ọdún márùndínlọ́gọ́rin náà ni a ó mú ìjọba àríwá ti àwọn ẹ̀yà mẹ́wàá lọ sí ìgbèkùn. A kọ ìran náà sílẹ̀ ní ọdún 742 BC, àti lẹ́yìn ọdún mọ́kàndínlógún, ní 723 BC, a tú Éfúráímù ká, a sì mú un lọ sí ìgbèkùn ní ọwọ́ àwọn ará Ásíríà. Ní 677 BC, ní òpin ọdún márùndínlọ́gọ́rin náà, a mú ọba Manásè, a sì gbé e lọ sí Bábílónì. Ibùdó ìbẹ̀rẹ̀ ní 742 BC, ṣe àmì ogun abẹ́lé kan láàárín ìjọba àríwá àti ìjọba gúúsù ti Ísírẹ́lì, gẹ́gẹ́ bí 1863 náà ṣe samisi àárín gbùngbùn Ogun Abẹ́lé ní Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà láàárín Àríwá àti Gúúsù. A kéde asọtẹ́lẹ̀ náà nípasẹ̀ Isaiah ní ilẹ̀ ògo gidi náà (Judah), àti pé asọtẹ́lẹ̀ ti 1863 ni a mú ṣẹ ní ilẹ̀ ògo ti ẹ̀mí (Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà).

Àwọn àmì ọ̀nà mẹ́ta wà nínú àsọtẹ́lẹ̀ ọdún márùndínláàádọ́ta náà. Ogun abẹ́lé ti ọdún 742 BC, ni a tẹ̀ lé ní ọdún mọ́kàndínlógún lẹ́yìn náà pẹ̀lú ìtúká ìjọba àríwá ní ọdún 723 BC. Ní òpin ọdún márùndínláàádọ́ta náà ni a tú ìjọba gúúsù ká. Àsọtẹ́lẹ̀ náà, pẹ̀lú ìbẹ̀rẹ̀ àti òpin rẹ̀, dúró fún àwọn “ìbínú” Ọlọ́run méjèèjì sí ìjọba àríwá àti ìjọba gúúsù, àti pé ọdún mọ́kàndínlógún ṣáájú àwọn ìbínú méjèèjì wọ̀nyí ní ibi ìbẹ̀rẹ̀ wọn, lẹ́yìn náà sì ni ọdún mọ́kàndínlógún míì tẹ̀ lé àwọn ìmúṣẹ wọn.

Gbogbo ìtòlẹ́sẹẹsẹ chiasmu náà ń tọ́ka sí àkókò ogun abẹ́lé láàárín àríwá àti gúúsù tí ó ṣàmì sí ìbẹ̀rẹ̀ àti ìparí. Ní àárín ìbẹ̀rẹ̀ àti ìparí náà, a kó àwọn alatakò méjèèjì nínú ogun abẹ́lé náà lọ sí ẹrú; àti ní ọdún mẹ́ẹ̀ẹ́dọ́gbọ̀n [65] náà, nígbà tí a kó wọn jọ kúrò nínú ipò ẹrú wọn tí wọ́n ti fọ́n ká fún ara wọn sí orílẹ̀-èdè kan ṣoṣo, wọ́n dé ọdún 1863, èyí tí í ṣe ọjọ́ ìkéde Emancipation Proclamation tí ó dá àwọn ẹrú sílẹ̀. Àsọtẹ́lẹ̀ ogun abẹ́lé ní Júdà gidi parí ní ogun abẹ́lé ní Júdà ti ẹ̀mí, nítorí Jésù máa ń fi ìparí ohun kan hàn pẹ̀lú ìbẹ̀rẹ̀ ohun kan, nítorí Òun ni Alfa àti Omega.

Ìtàn ọdún 1863 ni a fi ṣojú nípasẹ̀ ìtàn 742 BC, nígbà tí wòlíì Isaiah, pẹ̀lú ọmọ rẹ̀, fi ìrántí kan hàn fún ọba búburú Juda (Ahaz). 742 BC nínú ẹsẹ̀ náà ni a fi ṣojú nípasẹ̀ ẹ̀rí ọba Ahaz, ẹni tí ó jẹ́ ọba Juda, tí ó ti dá iṣẹ́ ibi mímọ́ Ọlọ́run dúró, tí ó sì jẹ́ kí àlùfáà àgbà rẹ̀ kọ àwòkọ́ṣe tẹ́ńpìlì ará Siria kan sí gan-an nínú àgbègbè ibi mímọ́ ayé ti Ọlọ́run.

Nínú ìtàn ọba búburú Ahasi, tí àsọtẹ́lẹ̀ Isaiah fi àmì sí gẹ́gẹ́ bí 742 Ṣ.K., aṣáájú Jerúsálẹ́mù mú ìjọsìn keferi (Kátólíìkì) wọ inú ìjọ Ọlọ́run, gẹ́gẹ́ bí Adventismu Laodikea ṣe padà sí ọ̀nà ìṣe Pùrótẹ́sítántì apẹ̀yìndà láti sọ ìránṣẹ́ Mósè tí Elijah ti gbé kalẹ̀ nù. Ní 742 Ṣ.K., Isaiah dojú kọ ọba búburú ti Juda ní òpin kànáàtì adágún òkè, lẹ́gbẹ̀ẹ́ pápá alágbà-fọ̀ aṣọ, ó sì mú ọmọkùnrin rẹ̀ wá pẹ̀lú rẹ̀ nígbà tí ó ṣe bẹ́ẹ̀. Orúkọ ọmọ rẹ̀ jẹ́ àmì, àti nígbà tí wòlíì láti Juda dojú kọ ọba Jeroboamu, ó sì fún un ní àmì pẹ̀lú.

> Wò ó, èmi àti àwọn ọmọ tí Olúwa ti fi fún mi jẹ́ fún ààmì àti fún ìyanu ní Israẹli láti ọ̀dọ̀ Olúwa àwọn ọmọ-ogun, ẹni tí ń gbé lórí òkè Sioni. Isaiah 8:18.

Orúkọ ọmọ Isaiah, “Shearjashub,” túmọ̀ sí “àwọn tí ó ṣẹ́kù yóò padà.” Àwọn tí “ó padà” tí wọ́n sì jẹ́ ìyókù náà, ni àwọn tí ń dúró de Olúwa ní àsìkò ìdádúró.

> Èmi yóò sì dúró de Olúwa, ẹni tí ó fi ojú rẹ̀ pamọ́ kúrò lọ́dọ̀ ilé Jákọ́bù, èmi yóò sì máa retí i. Kíyèsi i, èmi àti àwọn ọmọ tí Olúwa ti fi fún mi jẹ́ fún àwọn àmì àti fún àwọn iṣẹ́ ìyanu ní Ísírẹ́lì láti ọ̀dọ̀ Olúwa àwọn ọmọ-ogun, ẹni tí ó ń gbé lórí òkè Síónì. Isaiah 8:17, 18.

Nígbà tí Isaiah bá Ahasi ọba búburú pàdé ní ọdún 742 Ṣ.K., ó dúró fún àwọn tí wọ́n ti “dúró de,” nítorí gbogbo àwọn wòlíì ń sọ̀rọ̀ nípa àwọn ọjọ́ ìkẹyìn, àti pé àwọn tí “ń dúró de” ní àwọn ọjọ́ ìkẹyìn ni àwọn tí wọ́n ti jìyà ìdálóró àkọ́kọ́. Jeremiah rò pé Ọlọ́run ti purọ́, tí ó sì dá òjò dúró, àti Isaiah rò pé Ọlọ́run ti fi “ojú rẹ̀ pamọ́ kúrò lọ́dọ̀ ilé Jakọbu,” ṣùgbọ́n Isaiah pinnu pé òun yóò dúró de, yóò sì wá Olúwa, èyí tí ó dúró fún àwọn “ọlọ́gbọ́n” ní àkókò ìdádúró ìran náà. Àwọn tí wọ́n padà bọ̀, tí wọ́n sì ya ohun iyebíye kúrò nínú ohun ẹlẹ́gbin, àwọn tí wọ́n yóò di agbẹnusọ Ọlọ́run, ni a fi èdìdì dì, nítorí náà a fi wọ́n wé àwọn tí wọ́n gba àmì ẹranko náà.

> Ọ̀pọ̀ nínú wọn yóò sì kọsẹ̀, wọn yóò sì ṣubú, a ó sì fọ́ wọn, a ó sì dẹkùn mú wọn, a ó sì gbà wọ́n. Di ẹ̀rí náà pọ̀, kí o sì fi èdìdì dí òfin náà láàrín àwọn ọmọ-ẹ̀yìn mi. Èmi yóò sì dúró de Olúwa, ẹni tí ó fi ojú rẹ̀ pamọ́ fún ilé Jakọbu, èmi yóò sì retí rẹ̀. Wò ó, èmi àti àwọn ọmọ tí Olúwa ti fi fún mi jẹ́ fún ààmì àti fún iṣẹ́ ìyanu ní Israẹli láti ọ̀dọ̀ Olúwa àwọn ọmọ-ogun, ẹni tí ń gbé orí òkè Síónì. Nígbà tí wọn bá sì wí fún yín pé, “Ẹ wá sọ́dọ̀ àwọn tí wọ́n ní ẹ̀mí àjèjì, àti sọ́dọ̀ àwọn oṣó tí ń rẹ́rìn-ín-ín, tí wọ́n sì ń sọ̀rọ̀ kẹ́lẹ́kẹ́lẹ́,” ṣé kò yẹ kí àwọn ènìyàn wá sọ́dọ̀ Ọlọ́run wọn bí? Nítorí àwọn alààyè yóò ha tọ̀ àwọn òkú lọ bí? Sí òfin àti sí ẹ̀rí: bí wọn kò bá sọ gẹ́gẹ́ bí ọ̀rọ̀ yìí, nítorí pé kò sí ìmọ́lẹ̀ nínú wọn ni. Aísáyà 8:16–20.

A ó tẹ̀síwájú nínú ìkẹ́kọ̀ọ́ yìí nínú àpilẹ̀kọ tó kàn.

> “Àwọn wọ̀nyí kì í ṣe ọ̀rọ̀ Arabinrin White, ṣùgbọ́n ọ̀rọ̀ Oluwa ni, oníṣẹ́-ìránṣẹ́ Rẹ̀ sì ti fi wọ́n fún mi kí n lè fi wọ́n fún yín. Ọlọ́run ń pè yín pé kí ẹ má ṣe máa ṣiṣẹ́ ní ìdí àtakò síi mọ́. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìtọ́ni ni a fi fún nípa àwọn ènìyàn tí ń pe ara wọn ní Kristẹni nígbà tí wọ́n ń fi àwọn ìwà Satani hàn, tí wọ́n sì ń tako ìlọsíwájú òtítọ́ ní ẹ̀mí, ní ọ̀rọ̀, àti ní ìṣe, tí wọ́n sì dájúdájú ń tọ ipa ọ̀nà tí Satani ń darí wọn sí. Nínú líle ọkàn wọn ni wọ́n ti fi ọwọ́ gba àṣẹ tí kò sí ní ọ̀nà kankan tí ó jẹ́ tiwọn, tí wọn kò sì yẹ kí wọ́n lò. Olùkọ́ Nlá náà wí pé, ‘Èmi yóò wó lulẹ̀, wó lulẹ̀, wó lulẹ̀.’ Àwọn ènìyàn ń sọ ní Battle Creek pé, ‘Tẹmpili Oluwa, tẹmpili Oluwa ni àwa,’ ṣùgbọ́n iná àìmọ́ ni wọ́n ń lò. A kò tíì mú kí ọkàn wọn rọ̀, bẹ́ẹ̀ ni a kò tíì tẹ̀ wọ́n lulẹ̀ nípasẹ̀ oore-ọ̀fẹ́ Ọlọ́run.” Manuscript Releases, volume 13, 222.

Back to Articles