Article

# Panium - Nọ́mbà Ogún##

Ìtòlẹ́sẹẹsẹ̀ Dáníẹ́lì 11 àti Ìkìlọ̀ 2025

Author

Jeff Pippenger

Published

March 2, 2026

Formats

PDF
Word
Song MP3

Ìṣàlò àkọ́kọ́ àwọn aṣáájú-ọ̀nà sí ìtàn tí ó mú ẹsẹ̀ mẹ́wàá títí dé mẹ́rìndínlógún ṣẹ fi hàn pé Romu, ẹni tí ó fi ìran náà múlẹ̀, dé ní ọdún 200 ṣáájú Kristi, ní ọdún kan náà gẹ́gẹ́ bí ogun Panium, mo sì ń daba pé ní 2025 Romu dé, ó sì fi ìran náà múlẹ̀ pẹ̀lú ìbẹ̀rẹ̀ ipò Trump àti Póòpù Leo. Ọdún 2025 ṣojú àkókò kan ṣoṣo tí a ti fi Póòpù kan àti Ààrẹ kan sí ipò ní ọdún kan náà. A gbé ẹranko náà àti àwòrán rẹ̀ sókè fún gbogbo àwọn tí ó ní ìfẹ́ láti rí ní 2025. Kò dàbí àwọn aṣáájú-ọ̀nà, mo ń fi àtẹ̀lé àwọn ẹsẹ̀ náà sílò, dípò ìtàn tí ó kọ́kọ́ mú àwọn ẹsẹ̀ náà ṣẹ. Mo faramọ́ ìtàn náà, ṣùgbọ́n mo ń yọ láti inú àtẹ̀lé kan nínú àwọn ẹsẹ̀ náà gẹ́gẹ́ bí ìlànà ìpìlẹ̀ fún ìtàn náà, dípò lílo ìtàn náà láti ṣàlàyé ìlànà ìpìlẹ̀ àwọn ẹsẹ̀ náà. Mo dìmọ́ pé ọ̀nà méjèèjì náà péye.

## Ìyípadà àwọn Mákábì

Mo ń lo ìtẹ̀sí ìdílé àwọn Mákábì ní ọ̀nà tí ó jọ èyí. Ìṣọ̀tẹ̀ àwọn Mákábì ní ọdún 167 ṣáájú ìbí Kristi ṣẹlẹ̀ pẹ́ lẹ́yìn ogun Panium ní ọdún 200 ṣáájú ìbí Kristi, ó sì tún ṣáájú jìnnà sí ìgbà tí Pómpeì gba Jerúsálẹ́mù ní ọdún 63 ṣáájú ìbí Kristi. Ìtẹ̀sí náà tí ó bẹ̀rẹ̀ ní ẹsẹ̀ kẹrìndínlógún pẹ̀lú bí Gbogbogbo Pómpeì ṣe ṣẹ́gun Jerúsálẹ́mù ní ọdún 63 ṣáájú ìbí Kristi, tí ó sì ń bá a lọ títí dé Tìbéríù Késárì tí ó jọba nígbà tí a kàn Jésù mọ́ àgbélébùú. Àgbélébùú àti Tìbéríù ni a ṣojú fún nínú ẹsẹ̀ kejìlélógún ti orí kọkànlá.

> Pẹ̀lú apá ìkún-omi ni a ó fi kó wọn lọ kúrò níwájú rẹ̀, a ó sì fọ́ wọn; bẹ́ẹ̀ ni, pẹ̀lú, ọmọ-aládé májẹ̀mú náà. Dáníẹ́lì 11:22.

Ìṣẹ́gun tí Gẹ́ńẹ́rà Pọmpéì gba Jerúsálẹ́mù ní ọdún 63 Ṣ.K. nínú ẹsẹ̀ kẹrìndínlógún, àti lẹ́yìn náà àgbélébùú ní ọdún 31 L.K. nínú ẹsẹ̀ kejìlélógún, ṣojú ìlà àsọtẹ́lẹ̀ kan tí ó bẹ̀rẹ̀ ní àmì òfin Ọjọ́ Àìkú, tí ó sì parí ní àmì òfin Ọjọ́ Àìkú. Ẹsẹ̀ kẹtàlélógún jẹ́ ìyapa nínú àbala náà, nítorí náà ó fi ẹsẹ̀ kejìlélógún hàn gẹ́gẹ́ bí òpin ìlà àsọtẹ́lẹ̀ tí ó bẹ̀rẹ̀ nínú ẹsẹ̀ kẹrìndínlógún. Pẹ̀lú òpin tó ṣe kedere ti ìlà náà nínú ẹsẹ̀ kejìlélógún, òtítọ́ náà sì wà pé ẹsẹ̀ kejìlélógún jẹ́ àmì ọ̀nà-àmì kan náà tí a ṣojú fún nínú ẹsẹ̀ kẹrìndínlógún, báyìí ni ó ṣe pèsè ẹlẹ́rìí alfa àti omega pé àwọn ẹsẹ̀ kẹrìndínlógún sí kejìlélógún ṣojú ìlà àsọtẹ́lẹ̀ ọ̀tọ̀ kan.

Fi kún èyí pé ẹsẹ̀ kẹ́ẹ̀ẹ́dógún àti kẹ́rìndínlógún ń fi àyípadà láti ọba Seleucid sí agbára Romu hàn, nígbà náà ni ìwọ yóò rí ìdádúró nínú ìtẹ̀síwájú láti ọ̀dọ̀ àwọn Seleucid ní ẹsẹ̀ kẹ́ẹ̀ẹ́dógún títí dé àwọn Romu ní ẹsẹ̀ kẹ́rìndínlógún, àti pé ìlà láti ẹsẹ̀ kẹ́rìndínlógún títí dé méjìlélógún jẹ́ ohun tí a yà sọ́tọ̀ ní kedere gẹ́gẹ́ bí ìlà àsọtẹ́lẹ̀ kan ṣoṣo. Ẹsẹ̀ kẹ́rìndínlógún ṣàfihàn agbára tí ó tẹ̀lé e tí yóò jọba lórí Judia, nípa bẹ́ẹ̀ sì ń samisi ìyípadà kan nínú ìtàn àsọtẹ́lẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ó ti rí pẹ̀lú ẹsẹ̀ kẹ́tàlélógún. Ìlà náà bẹ̀rẹ̀, ó sì parí pẹ̀lú àmì kan ti òfin Ọjọ́ Àìkú, àti pé ìlà náà parí ní ẹsẹ̀ kejìlélógún ti orí kọkànlá náà.

## Smith—àti Késárì Mẹ́ta

Òtítọ́ náà pé ẹsẹ̀ kẹrìndínlógún dúró fún òfin Ọjọ́ Àìkú, gẹ́gẹ́ bí ẹsẹ̀ kejìlélógún náà ṣe rí—ń béèrè pé kí a mú àwọn ẹsẹ̀ méjèèjì náà bára wọn mu. Uriah Smith sọ̀rọ̀ lórí ẹsẹ̀ kẹtàlélógún, ó sì ṣàlàyé ìdí tí ó fi dúró fún ìtàn kan tí ó bẹ̀rẹ̀ sí í lọ sí ẹ̀yìn síwájú nínú ìtàn àwọn ẹsẹ̀ tí ó ṣáájú, dípò kí ó dúró fún ìtàn kan tí ó tẹ̀lé lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀ lẹ́yìn àgbélébùú ẹsẹ̀ kejìlélógún.

> “‘ẸSẸ 23. Àti lẹ́yìn májẹ̀mú tí a bá dá pẹ̀lú rẹ̀, yóò fi ẹ̀tàn hùwà: nítorí yóò gòkè wá, yóò sì di alágbára pẹ̀lú àwọn ènìyàn díẹ̀.’”

> “‘Òun’ tí a bá dá májẹ̀mú pẹ̀lú rẹ̀ níbí, gbọ́dọ̀ jẹ́ agbára kan náà tí ó ti jẹ́ kókó-ọrọ̀ àsọtẹ́lẹ̀ náà láti ẹsẹ̀ kejìlá sí mẹ́rinlá; àti pé agbára Romu ni èyí jẹ́, ni a ti fi hàn láìsí àríyànjiyàn nínú ìmúṣẹ àsọtẹ́lẹ̀ náà nínú ènìyàn mẹ́ta, gẹ́gẹ́ bí a ti ṣàkíyèsí tẹ́lẹ̀, tí wọ́n jọba lórí Ilẹ̀-ọba Romu ní àtẹ̀lé; ìyẹn ni, Julius, Augustus, àti Tiberius Caesar. Àkọ́kọ́, nígbà tí ó padà sí odi ilẹ̀ tirẹ̀ pẹ̀lú ìṣẹ́gun, ó kọsẹ̀, ó sì ṣubú, a kò sì tún rí i mọ́. Ẹsẹ̀ 19. Ẹlẹ́ẹ̀kejì jẹ́ agbéǹde owó-orí; ó sì jọba nínú ògo ìjọba náà, kò sì kú nítorí ìbínú tàbí nínú ogun, ṣùgbọ́n ní àlàáfíà lórí ibùsùn tirẹ̀. Ẹsẹ̀ 20. Ẹlẹ́ẹ̀kẹta jẹ́ aláṣejù àti ọ̀kan nínú àwọn ẹni búburú jùlọ ní ìwà. Ó wọ ìjọba náà lọ ní àlàáfíà, ṣùgbọ́n ìjọba àti ìyè rẹ̀ parí nípasẹ̀ ipa-ìkà. Ní àkókò ìjọba rẹ̀ ni a pa Aládé májẹ̀mú náà, Jésù ti Násárétì, lórí àgbélébùú. Ẹsẹ̀ 21, 22. A kò le tún fọ́ Kristi tàbí pa á mọ́ lélẹ̀kansi láé; nítorí náà, nínú ìjọba mìíràn kankan, tàbí ní àkókò mìíràn kankan, a kò le rí ìmúṣẹ àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ wọ̀nyí. Àwọn kan ń gbìyànjú láti fi àwọn ẹsẹ̀ wọ̀nyí kàn Antiochus, wọ́n sì ń sọ ọ̀kan nínú àwọn olórí àlùfáà àwọn Júù di aládé májẹ̀mú náà, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé a kò pe wọn ní bẹ́ẹ̀ rí. Irú ìrònú kan náà ni èyí tí ń tiraka láti sọ pé ìjọba Antiochus ni ìmúṣẹ ìwo kékeré náà nínú Dáníẹ́lì 8; a sì mú un wá fún ète kan náà; ìyẹn ni, láti fọ́ ẹ̀wọ̀n ńlá ẹ̀rí náà tí ó fi hàn pé ẹ̀kọ́ Ìpadàbọ̀ ni ẹ̀kọ́ Bíbélì, àti pé Kristi ti dé sí ẹnu-ọ̀nà báyìí. Ṣùgbọ́n a kò le borí ẹ̀rí náà; a kò le fọ́ ẹ̀wọ̀n náà.”

> “Lẹ́yìn tí ó ti mú wa kọjá àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ ayé ti ìjọba náà títí dé òpin ọ̀sẹ̀ mẹ́ẹ̀ẹ́dọ́gọ́rin, wòlíì náà, nínú ẹsẹ̀ 23, mú wa padà sí àsìkò tí àwọn ará Róòmù bẹ̀rẹ̀ sí ní ní ìbáṣepọ̀ tààrà pẹlu àwọn ènìyàn Ọlọ́run nípasẹ̀ àdéhùn àwọn Júù, ní ọdún KÍÍ ṢÁJÚ KRISTI 161: láti ibi yẹn ni a sì tún ń mú wa sọ̀ kalẹ̀ nípasẹ̀ ìtẹ̀síwájú ìṣẹ̀lẹ̀ tààrà kan títí dé ìṣẹ́gun ìkẹyìn ti ìjọ, àti ìdásílẹ̀ ìjọba ayérayé ti Ọlọ́run. Àwọn Júù, níwọ̀n bí àwọn ọba Síríà ti ń pọ́n wọn lójú gidigidi, rán aṣojú lọ sí Róòmù, láti bẹ̀bẹ̀ fún ìrànlọ́wọ́ àwọn ará Róòmù, àti láti darapọ̀ mọ́ wọn nínú ‘àdéhùn ọ̀rẹ́ àti ìṣọ̀kan pẹ̀lú wọn.’ 1 Mac.8; Prideaux, II, 234; Josephus’s Antiquities, ìwé 12, orí 10, abala 6. Àwọn ará Róòmù fetí sí ìbéèrè àwọn Júù, wọ́n sì fún wọn ní àṣẹ kan, tí a kọ sínú àwọn ọ̀rọ̀ wọ̀nyí:—”

> “‘Àṣẹ ìgbìmọ̀ aṣòfin nípa májẹ̀mú ìrànlọ́wọ́ àti ọ̀rẹ́ pẹ̀lú orílẹ̀-èdè àwọn Júù. Kò ní jẹ́ òfin fún ẹnikẹ́ni nínú àwọn tí ń bẹ lábẹ́ àwọn ará Róòmù láti bá orílẹ̀-èdè àwọn Júù jagun, tàbí láti ran àwọn tí ó bá ṣe bẹ́ẹ̀ lọ́wọ́, yálà nípa rírán ọkà, tàbí ọkọ̀ ojú omi, tàbí owó; bí a bá sì kọlu àwọn Júù, àwọn ará Róòmù yóò ràn wọ́n lọ́wọ́ gẹ́gẹ́ bí agbára wọn ti tó; àti pẹ̀lú, bí a bá kọlu àwọn ará Róòmù, àwọn Júù yóò ràn wọ́n lọ́wọ́. Bí àwọn Júù bá sì ní èrò láti fi kún májẹ̀mú ìrànlọ́wọ́ yìí, tàbí láti yọ kúrò nínú un, a ó ṣe bẹ́ẹ̀ pẹ̀lú ìfọ̀kànsìn àpapọ̀ àwọn ará Róòmù. Ohunkóhun tí a bá sì fi kún un báyìí, yóò ní agbára òfin.’ ‘Àṣẹ yìí,’ ni Josephus sọ, ‘ni Eupolemus, ọmọ Jòhánù, àti Jason, ọmọ Eleazer, kọ, nígbà tí Judas jẹ́ àlùfáà àgbà orílẹ̀-èdè náà, tí Simoni, arákùnrin rẹ̀, sì jẹ́ olórí ọmọ-ogun. Èyí sì ni májẹ̀mú àkọ́kọ́ tí àwọn ará Róòmù dá pẹ̀lú àwọn Júù, a sì ṣe é ní ọ̀nà yìí.’”

> “Ní àkókò yìí àwọn ará Romu jẹ́ ènìyàn díẹ̀ péré, wọ́n sì bẹ̀rẹ̀ sí í máa hùwà ẹ̀tàn, tàbí pẹ̀lú ọgbọ́n àrékérekè, gẹ́gẹ́ bí ọ̀rọ̀ náà ṣe túmọ̀ sí. Látìgbà yẹn ni wọ́n ti bẹ̀rẹ̀ sí í gòkè lọ ní ìgbésẹ̀ àìdákẹ́jẹ́ àti kíákíá dé ibi gíga agbára tí wọ́n wá ní lẹ́yìn náà.” Uriah Smith, Daniel and the Revelation, 270, 271.

Kì í ṣe pé àgbélébùú inú ẹsẹ̀ kejìlélógún nìkan ló parí ìlà kan pẹ̀lú ààmì kan tí ó tún wà ní ìbẹ̀rẹ̀ ìlà náà, ṣùgbọ́n ẹsẹ̀ tí ó tẹ̀lé e tún padà wọ inú ìtàn tí ó ṣáájú àgbélébùú náà, sí ìwọ̀n ọdún mẹ́tàlélọ́gbọ̀n lẹ́yìn Panium àti sí ìwọ̀n ọdún ọgọ́rùn-ún kan ṣáájú ìgbà tí Róòmù ṣẹ́gun Jerúsálẹ́mù. Àmì ọ̀nà àdéhùn àwọn Júù tí Smith fi hàn níbí gẹ́gẹ́ bí 161 BC, ni àwọn aṣáájú mìíràn fi hàn gẹ́gẹ́ bí 158 BC. Kókó tí mo ń dojú kọ níbí kì í ṣe ọjọ́ náà pọ̀ tó bẹ́ẹ̀, bí kò ṣe pé ẹsẹ̀ kẹrìndínlógún sí ẹsẹ̀ kejìlélógún ṣàfihàn ìlà ìtàn àsọtẹ́lẹ̀ kan tí òfin Ọjọ́ Àìkú jẹ́ méjèèjì alfà àti omega ìlà náà. Nígbà náà, lẹ́yìn tí a bá ti gbé ìlà ẹsẹ̀ kẹrìndínlógún títí dé ẹsẹ̀ kejìlélógún kalẹ̀, ẹsẹ̀ kẹtàlélógún tún ìtàn inú ìlà ẹsẹ̀ kẹrìndínlógún sí ẹsẹ̀ kejìlélógún ṣe, ó sì gbòòrò sí i lé e lórí. Ìlà àsọtẹ́lẹ̀ ti ìtàn tí ẹsẹ̀ kẹtàlélógún dúró fún ni ìtàn àwọn Maccabees, àti ìtàn àwọn Maccabees jẹ́ àfiwé pípé pẹ̀lú ìtàn Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà.

## Àwọn Ìdílé-ọba Méjì

Àwọn Mákábì dúró gẹ́gẹ́ bí ìṣọ̀tẹ̀ sí ìjọba Sẹlúsídì tí ó bẹ̀rẹ̀ ní àkókò ìṣàkóso Antiochus Epiphanes. Ìṣọ̀tẹ̀ náà jẹ́ sí ìjọba Sẹlúsídì ti àríwá, ó sì yọrí sí iṣẹ́gun kan tí ó mú ọ̀kan nínú àwọn ìdílé ọba Jùdíà méjì wá ní àkókò náà, èyí tí ó parí níkẹyìn sí ìparun Jerúsálẹ́mù ní ọdún 70 AD. Ìdílé ọba àkọ́kọ́ ni ti Hasmonean, èkejì sì ni ti Herodian. Ìdílé ọba Herodian ni ìjọba Jùdíà kejì lẹ́yìn ìdásílẹ̀ kúrò lọ́wọ́ ìjọba Sẹlúsídì ti àríwá. Ó ní ìsopọ̀ tààrà pẹ̀lú ètò Romu, nígbà tí ìdílé ọba Hasmonean tí ó ṣáájú rẹ̀ jẹ́ ti àwọn Júù ní pàtàkì. Ìdílé ọba Hasmonean bẹ̀rẹ̀ ní 141 BC, àti ní 37 BC ìdílé ọba Herodian bẹ̀rẹ̀, ó sì wà títí di 70 AD.

Àwọn ìdílé ọba náà dúró fún ìjọba Judea, ilẹ̀ ògo àtijọ́ àti gidi. Ìṣọ̀tẹ̀ Maccabean wáyé láti ọdún 167 títí dé 160 ṣáájú ìbí Kristi. Ní ọdún 164 ṣáájú ìbí Kristi, àwọn Maccabee lé Antiochus Epiphanes jáde kúrò ní Jerusalẹmu, wọ́n sì wẹ tẹ́ńpìlì náà mọ́, wọ́n tún yà á sí mímọ́ lẹ́ẹ̀kan sí i lẹ́yìn tí Antiochus ti sọ ọ́ di aláìmọ́; ṣùgbọ́n kì í ṣe títí di ọdún 141 ṣáájú ìbí Kristi ni agbára Seleucid ti àríwá fi ṣẹ́gun pátápátá, tí ìdílé ọba Hasmonean sì bẹ̀rẹ̀.

Ìdílé ọba Hẹrọdu jẹ́ kọ́kọ́rọ́ sí ìlà yìí, nítorí Hẹrọdu Ńlá ni ó pàṣẹ pé kí wọ́n pa àwọn ọmọ ọwọ́ ní àkókò ìbí Jesu, ọmọ rẹ̀ sì ni ó ń ṣàkóso nígbà tí Jesu kú. Hẹrọdu Ńlá ni bàbá náà, ó sì jẹ́ ọba lórí Judia, ṣùgbọ́n ọmọ rẹ̀ jẹ́ tétírárìkì nìkan, ìyẹn túmọ̀ sí pé ó jẹ́ alákóso lórí ìdámẹ́rin ìjọba kan, bí gómìnà dípò ọba. Ìdí nìyẹn tí kò fi ní àṣẹ tí ó fi jẹ́ dandan fún un láti so ara rẹ̀ pọ̀ mọ́ Pilatu láti kàn Kristi mọ́ àgbélébùú. Ìbí Jesu ni “àkókò òpin” ti àsọtẹ́lẹ̀ nínú ìlà àsọtẹ́lẹ̀ rẹ̀, ikú Rẹ̀ sì ṣojú fún òfin Ọjọ́ Àìkú. Hẹrọdu àkọ́kọ́ ṣojú fún 1989, Hẹrọdu ìkẹyìn sì ni òfin Ọjọ́ Àìkú. Hẹrọdu bàbá dé Hẹrọdu ọmọ ni ìlà àsọtẹ́lẹ̀ ti Kristi.

Ìlà àwọn Maccabee bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú ìṣọ̀tẹ́ ìṣẹ́gun sí ọba kan láti àríwá tí ó ti fi àṣà Giriki rẹ̀, àṣà ìṣe rẹ̀, pẹ̀lú ẹ̀sìn Giriki lé àwọn Júù lórí. Ìbẹ̀rẹ̀ ìjọba Hasmonean dúró fún ọdún 1798. Èé ṣe bẹ́ẹ̀, o lè bi? Bí ìlà ọba kan bá bẹ̀rẹ̀ ní “àkókò ìparí” wòlíì, gẹ́gẹ́ bí ó ti rí pẹ̀lú ìjọba Herodu ní ìbí Kristi, nígbà náà ìlà ọba kejì náà yóò, nípa dandan ìsọtẹ́lẹ̀, ní ìbẹ̀rẹ̀ kan náà. Àwọn ìlà ọba méjèèjì bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú àkókò ìparí, nígbà tí a bá fi ìbí Kristi sílò gẹ́gẹ́ bí “àkókò ìparí,” ṣùgbọ́n àwọn aṣiwèrè kì í rí ìmọ́lẹ̀ tí a tú sílẹ̀ tí ó ní ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú àkókò ìparí.

> “Gẹ́gẹ́ bí ó ti rí ní ọjọ́ tiwa, bẹ́ẹ̀ ni ó lè jẹ́ bí ó ti rí ní ọjọ́ Kristi, pé a lè ka Ìwé Mímọ́ lọ́nà tí kò tọ́ tàbí túmọ̀ wọn ní ọ̀nà tí kò bójú mu. Bí àwọn Júù bá ti fi ọkàn títẹ́ sílẹ̀, pẹ̀lú àdúrà, kẹ́kọ̀ọ́ Ìwé Mímọ́, ìwádìí wọn ì bá ti mú èrè ìmọ̀ tòótọ́ nípa àkókò náà wá fún wọn, kì í ṣe àkókò náà nìkan, ṣùgbọ́n pẹ̀lú ìṣe àti ìrí àfarahàn Kristi. Wọn kì í bá ti ka ìfarahàn kejì Kristi nínú ògo sí ìbọ̀wọ̀lé rẹ̀ àkọ́kọ́. Wọn ní ẹ̀rí Dáníẹ́lì; wọn ní ẹ̀rí Aísáyà àti àwọn wòlíì mìíràn; wọn ní ẹ̀kọ́ Mósè; síbẹ̀ Kristi wà ní àárín wọn gan-an, ṣùgbọ́n wọn ṣì ń ṣàwárí Ìwé Mímọ́ fún ẹ̀rí nípa ìbọ̀wọ̀lé rẹ̀. Wọn sì ń ṣe sí Kristi gan-an àwọn nǹkan wọ̀nyí tí a ti sọ tẹ́lẹ̀ nínú àsọtẹ́lẹ̀ pé wọn yóò ṣe. Wọ́n fọ́jú débi pé wọn kò mọ ohun tí wọn ń ṣe.

> “Ọ̀pọ̀ ènìyàn sì ń ṣe àwọn ohun kan náà lónìí, ní ọdún 1897, nítorí pé wọn kò tíì ní ìrírí nínú àwọn ìránṣẹ́ ìdánwò tí a kó sínú ìránṣẹ́ áńgẹ́lì kìíní, kejì, àti kẹta. Àwọn kan wà tí wọ́n ń yẹ Ìwé Mímọ́ wò láti rí ẹ̀rí pé àwọn ìránṣẹ́ wọ̀nyí ṣì wà ní ọjọ́ iwájú. Wọ́n ń kó ẹ̀rí ìtòótọ́ àwọn ìránṣẹ́ náà jọ, ṣùgbọ́n wọ́n kùnà láti fún wọn ní ipò tí ó tọ́ fún wọn nínú ìtàn àsọtẹ́lẹ̀. Nítorí náà irú àwọn bẹ́ẹ̀ wà nínú ewu láti ṣi àwọn ènìyàn lọ́nà nípa bí a ṣe yẹ kí a tọ́ka àwọn ìránṣẹ́ náà sí. Wọ́n kò rí, bẹ́ẹ̀ ni wọn kò lóye àkókò ìpẹ̀yà, tàbí ìgbà wo ni a yẹ kí a tọ́ka àwọn ìránṣẹ́ náà sí. Ọjọ́ Ọlọ́run ń bọ̀ pẹ̀lú ìrìn àjẹ́bánidọ́rẹ́; ṣùgbọ́n àwọn tí a gbà pé wọ́n jẹ́ ọlọ́gbọ́n àti ọkùnrin ńlá ń ṣọ̀rọ̀ asán nípa ‘Ẹ̀kọ́ Gíga.’ Wọ́n kò mọ àwọn àmì ìbọ̀wá Kristi, tàbí ti òpin ayé.” Paulson Collection, 423, 424.

Ìdámọ̀ ìbí Kristi gẹ́gẹ́ bí “àkókò ìkẹyìn,” àti nítorí náà gẹ́gẹ́ bí kọ́kọ́rọ́ tí yóò mú ìlà àwọn Maccabees wọ inú àyíká òtítọ́ ìsinsin yìí ti àwọn ọjọ́ ìkẹyìn, ń fi Kristi ṣe àárín gbùngbùn gbòǹgbò ọ̀rọ̀ náà gan-an, èyí tí ó sì tún jẹ́ ẹ̀rí pé lílo náà ní ìmúlò jẹ́ ohun tó bófin mu.

Ìlà ìran àwọn Maccabees jẹ́ àpèjúwe ilẹ̀ ológo ti ẹ̀mí, àpèjúwe náà sì bẹ̀rẹ̀ ní àkókò kan nígbà tí àwọn ará ilẹ̀ ológo náà yà ara wọn kúrò lábẹ́ ìṣàkóso olóṣèlú àti ti ẹ̀sìn ti ọba àríwá. Ìṣọ̀tẹ̀ àwọn Maccabees tí ó yọrí sí ìdílé ọba Hasmonean dúró fún ọdún 1776, ìṣọ̀tẹ̀ sí ọba àríwá tí àwọn Maccabees ṣẹ́gun sì dúró fún Ogun Ìyíká. Ọdún méjìlélógún láti 1776 títí dé 1798 dúró fún ìṣọ̀tẹ̀ àwọn Maccabees tí ó yọrí sí ìdílé ọba Hasmonean ní àkókò òpin ní 1798, èyí tí ó tẹ̀síwájú títí di ìgbà tí ìdílé ọba Herodian bẹ̀rẹ̀ ní àkókò òpin ní 1989. Ìdílé ọba Herodian tẹ̀síwájú títí di ìparun Jerusalẹmu ní ọdún 70 AD.

Ohun tí ó ṣe pàtàkì láti mọ̀ nínú ìlà ìtàn yìí jẹ́ méjì; ó jẹ́ àpèjúwe ilẹ̀ ológo àtijọ́ tí ó ṣàpẹẹrẹ ilẹ̀ ológo òde-òní, ó sì bẹ̀rẹ̀ nínú ìlà ìtàn kan tí ó bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú ẹsẹ̀ kẹrìndínlógún, níbi tí Róòmù ti ṣẹ́gun ilẹ̀ ológo fún ìgbà àkọ́kọ́, tí ó sì tipa bẹ́ẹ̀ fi kókó-ọrọ̀ pàtàkì ìlà náà hàn. Ìlà láti ẹsẹ̀ kẹrìndínlógún títí dé ẹsẹ̀ kejìlélógún ń ṣàpẹẹrẹ ilẹ̀ ológo, àyíká rẹ̀ sì ni òfin Ọjọ́ Àìkú tí ó sún mọ́lé. Ìlà náà pẹ̀lú ń ṣàpẹẹrẹ àwọn ẹ̀ka méjì àwọn olùjọsìn tí ó nípa lórí àwọn ìjọba ìdílé ọba méjèèjì. Àwọn Sadusi kéré ní nọ́mbà, ṣùgbọ́n ní gbogbogbòò wọ́n máa ń ṣàkóso àwọn ètò ẹ̀sìn àti ètò ìṣèlú àwọn Júù ní àwọn àkókò ìjọba ìdílé ọba méjèèjì. Ètò ẹ̀sìn náà ni ẹgbẹ́ àlùfáà ń darí, ẹgbẹ́ àlùfáà náà pẹ̀lú sì wà lábẹ́ ipa àwọn Sadusi àti àwọn Farisi. Àwọn ìjọba Hasmonean àti Herodian ni ipa àwọn Farisi àti Sadusi nípa lórí wọn méjèèjì, àwọn ìdílé ọba méjì náà sì ń ṣàpẹẹrẹ ìjọba Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà láti ọdún 1798 títí dé òfin Ọjọ́ Àìkú.

Àwọn Farisi àti àwọn Sadusi dúró fún ẹgbẹ́ méjì ti ìtẹ́sí òṣèlú tí a yà sọ́tọ̀ nípa ìpò tí wọ́n gbé lórí ọ̀ràn ẹrú. Àwọn Democrat jẹ́ olùfẹ́-ẹ̀rú, àwọn Republican sì jẹ́ alátakò-ẹ̀rú; pẹ̀lú ara wọn ni wọ́n sì ń bá ẹ̀rọ òṣèlú ìjọba-orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà tí ó dá lórí òfin ìlànà-orílẹ̀-èdè ṣiṣẹ́ pọ̀. Ìjọba náà ni ẹranko ayé ti Ìfihàn orí kẹtàlá, àti pé ìtàn ìta ti ẹranko ayé náà ni a ṣàpẹẹrẹ rẹ̀ nípasẹ̀ ìwo republican rẹ̀. Ìtàn inú rẹ̀ ni a ṣàpẹẹrẹ nípasẹ̀ ìwo protestanti. A yà àwọn ìwo náà kúrò lórí ẹranko náà, nítorí ẹranko náà ni Òfin Ìlànà-orílẹ̀-èdè tí ó ya ìwo ìpínlẹ̀ sọ́tọ̀ kúrò lọ́dọ̀ ìwo ìjọ, ṣùgbọ́n wọ́n ń rìn kiri nínú ìtàn pọ̀. Ìwo republican ní ipa méjì, yálà fún tàbí lòdì sí ẹrú. Ìwo protestanti ní ipa méjì, yálà fún Sábá ọjọ́ keje tàbí fún ọjọ́ kìn-ín-ní ti oòrùn.

Ní ìwọ̀n ọdún mẹ́tàdínlógún [30] lẹ́yìn ogun Panium, àwọn Maccabee fi ààmì sí ìtàn Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà gẹ́gẹ́ bí ìjọba kẹfà nínú àsọtẹ́lẹ̀ Bíbélì. Lẹ́yìn náà, ní ìwọ̀n ọgọ́rùn-ún ọdún kan lẹ́yìn náà, ẹsẹ̀ kẹrìndínlógún ni a mú ṣẹ nígbà tí a ṣẹ́gun Jerusalẹmu, èyí tí ó jẹ́ àpẹẹrẹ àgbélébùú. Judea ni ìkejì nínú àwọn ìdènà mẹ́ta tí Róòmù borí bí ó ti ń gba ìṣàkóso ayé. Gbogbogbo Pompey ṣẹ́gun Siria ní ọdún 65 ṣáájú Kristi, lẹ́yìn náà sì ni Juda ní ọdún 63 ṣáájú Kristi. Augustus Caesar yóò ṣẹ́gun ìdènà kẹta ní ogun Actium ní ọdún 31 ṣáájú Kristi. Ìtàn yìí ni a ṣojú rẹ̀ nínú ìlà ẹsẹ̀ kẹrìndínlógún títí dé ẹsẹ̀ kejìlélógún.

Ní àsìkò àgbélébùú, ìtàn àwọn Maccabee ti ń lọ fún ó fẹ́rẹ̀ẹ́ jẹ́ ọgọ́rùn-ún ọdún méjì. Uriah Smith fi hàn pé ìtàn tí a ṣàpẹẹrẹ rẹ̀ nípasẹ̀ àjọṣe pẹ̀lú àwọn Júù ní ẹsẹ̀ kẹtàlélógún gbọ́dọ̀ jẹ́ mímú bá ibi ìbẹ̀rẹ̀ kan nínú ìtàn mu, èyí tí ó ṣẹlẹ̀ ní ó fẹ́rẹ̀ẹ́ jẹ́ ọgọ́rùn-ún ọdún méjì ṣáájú ìtàn àgbélébùú nínú ẹsẹ̀ kejìlélógún. Ìtàn àgbélébùú nínú ẹsẹ̀ kejìlélógún gbọ́dọ̀ jẹ́ mímú bá ẹsẹ̀ kẹrìndínlógún mu, nítorí ẹsẹ̀ kẹrìndínlógún náà pẹ̀lú ni òfin Ọjọ́ Ìsinmi. Èyí túmọ̀ sí i pé ìlà àwọn Maccabee, tí í ṣe ìtàn ilẹ̀ ológo ti Juda, bẹ̀rẹ̀ pẹ́ títí ṣáájú òfin Ọjọ́ Ìsinmi ti ẹsẹ̀ kẹrìndínlógún.

Nígbà tí a bá lóye pé ìtàn àwọn Millerite ń ṣàpẹẹrẹ ìtàn ọgọ́rùn-ún kan àti mẹ́rìnlélógójì ẹgbẹ̀rún náà, a lè fi àsìkò òpin fún àwọn Millerite ní 1798 bá àsìkò òpin fún ọgọ́rùn-ún kan àti mẹ́rìnlélógójì ẹgbẹ̀rún náà ní 1989 mu. Nígbà tí a bá ṣe èyí, a ń fi ìtàn àwọn áńgẹ́lì kìíní àti kejì bò mọ́ ìtàn áńgẹ́lì kẹta. 1798 àti 1989 ni àmì ọ̀nà alpha àti omega ti ìtàn ẹsẹ̀ ogójì nínú Dáníẹ́lì mọ́kànlá.

Ẹsẹ̀ ogójì bẹ̀rẹ̀ ní “àkókò òpin,” èyí tí ó rọrùn láti fi hàn pé ọdún 1798 ni; àti nígbà tí a bá lóye rẹ̀ dáadáa, ìṣubú Ìṣọ̀kan Soviet ní ọdún 1989 mú ẹsẹ̀ ogójì ṣẹ, àti pé ìmúṣẹ náà pẹ̀lú jẹ́ “àkókò òpin.” “Àwọn àkókò òpin” méjì, nínú ẹsẹ̀ kan, tí ó wà nínú orí kan náà pẹ̀lú ìlà àwọn Maccabees. Ìṣọ̀tẹ̀ Maccabean tí ó yọrí sí ìjọba Hasmonean dúró fún ọdún méjìlélógún láti 1776 títí dé 1798. Ní ọdún 1798 ni ìjọba Hasmonean bẹ̀rẹ̀, àti ìjọba Herodian bẹ̀rẹ̀ ní ọdún 1989.

Ẹsẹ̀ kẹwàá nínú Dáníẹ́lì mọ́kànlá tọ́ka sí ọdún 1989, àti ẹsẹ̀ kẹrìndínlógún ni òfin Ọjọ́-Àìkú. Ìlà ìtàn tí ó wà nínú àwọn ẹsẹ̀ wọ̀nyí ṣàfihàn ogun mẹ́ta, ìparun ọba kan láti gúúsù, àti ìwọlé Róòmù sínú ìtàn àsọtẹ́lẹ̀. Ó tún ní ìlà àwọn ìdílé ọba méjì tí ó jẹ́ àpẹẹrẹ ìyípadà tí ó ṣẹlẹ̀ nígbà tí ẹranko ayé nínú Ìfihàn mẹ́tàlá, ẹni tí “ó ní ìwo méjì bí ọmọ-àgùntàn, ó sì” “sọ̀rọ̀ bí dragoni.” Ní ìtẹ̀lé ara wọn, ìdílé ọba Júù àkọ́kọ́ ni ọmọ-àgùntàn, ìdílé ọba Róòmù kejì sì ni dragoni. Ìdílé ọba àkọ́kọ́ jẹ́ ti Júù, èkejì sì jẹ́ ti Róòmù. Yálà Júù tàbí Róòmù, ẹranko ayé náà ní ìwo méjì.

Ìdílé-ọba àwọn Júù dúró fún ìwo Pùròtẹ́sítáǹtì, ìdílé-ọba Róòmù sì dúró fún ìwo Rẹ́pùblíkà. Àwọn ìwo méjèèjì náà pẹ̀lú ní ìpín àsọtẹ́lẹ̀ méjì. Àwọn Sádùkí àti Fárísì pèsè àkópọ̀ ìlànà àwọn Démókíràtì alátìlẹ́yìn ẹrú ní ìdákọ̀ró sí àwọn Rẹ́pùblíkà alatako-ẹrú; nígbà kan náà wọ́n tún ṣojú ìpín méjì ti àwọn wúńdíá aṣiwèrè ní ìyàtọ̀ sí àwọn wúńdíá ọlọ́gbọ́n. Àwọn Fárísì gẹ́gẹ́ bí àwọn wúńdíá aṣiwèrè ni a ń wẹ̀nù kúrò ní àìnírètí àkọ́kọ́, àwọn Sádùkí sì ni a ń wẹ̀nù kúrò ní ìwẹ̀nù tẹ́ńpìlì kejì. Àwọn Fárísì, bí ìjọ Sárdísì, jẹ́wọ́ pé wọ́n ní orúkọ ìyè, ṣùgbọ́n wọ́n ti kú, a sì wẹ̀nù kúrò níbẹ̀ ní àkọ́kọ́; lẹ́yìn náà ni àwọn Sádùkí, àwọn tí wọ́n sẹ́ agbára Ọlọ́run, tí wọ́n sì sẹ́ agbára àti ìránṣẹ́ Ẹkún Òru Àárín. Àwọn Sádùkí ni àwọn ènìyàn májẹ̀mú tí a ń kọjá lọ, àwọn Sádùkí ni àwọn tí ó tẹ́lọ́run pẹ̀lú ìmọ̀lára àwọn ẹ̀dùn ọkàn rere.

> “Wíwá Kristi, gẹ́gẹ́ bí a ti kéde rẹ̀ nínú ìránṣẹ́ áńgẹ́lì kìn-ín-ní, ni a lóye pé a ṣàpẹẹrẹ rẹ̀ nípasẹ̀ wíwá ọkọ ìyàwó. Ìtúnṣe tí ó tàn kálẹ̀ gidigidi lábẹ́ ìkéde wíwá Rẹ̀ tí ó súnmọ́, bá ìjáde àwọn wúńdíá náà mu. Nínú àpèjúwe yìí, gẹ́gẹ́ bí ó ti rí nínú èyí ti Mátíù 24, a ṣàfihàn ẹgbẹ́ méjì. Gbogbo wọn ti mú fitílà wọn, Bíbélì, wọ́n sì ti jáde lọ láti pàdé Ọkọ Ìyàwó nípa ìmọ́lẹ̀ rẹ̀. Ṣùgbọ́n nígbà tí “àwọn aṣiwèrè mú fitílà wọn, wọn kò sì mú òróró kankan pẹ̀lú wọn,” “àwọn ọlọ́gbọ́n mú òróró sínú ìkòkò wọn pẹ̀lú fitílà wọn.” Ẹgbẹ́ ìkẹyìn náà ti gba oore-ọ̀fẹ́ Ọlọ́run, agbára ìmúpadàbọ̀sípò àti ìtanímọ́lẹ̀ ti Ẹ̀mí Mímọ́, èyí tí ń sọ ọ̀rọ̀ Rẹ̀ di fitílà fún ẹsẹ̀ àti ìmọ́lẹ̀ fún ọ̀nà. Nínú ìbẹ̀rù Ọlọ́run ni wọ́n ti ń kẹ́kọ̀ọ́ Ìwé Mímọ́ láti mọ òtítọ́, wọ́n sì fi taratara wá ìwà-mímọ́ ọkàn àti ayé. Àwọn wọ̀nyí ní ìrírí ti ara ẹni, ìgbàgbọ́ nínú Ọlọ́run àti nínú ọ̀rọ̀ Rẹ̀, èyí tí ìdánilójú tí ó bàjẹ́ àti ìdádúró kò lè borí. Àwọn mìíràn “mú fitílà wọn, wọn kò sì mú òróró pẹ̀lú wọn.” Wọ́n ti ru ara wọn sókè nípasẹ̀ ìfẹ́kúfẹ̀ẹ́ àkókò. Ìbẹ̀rù bá wọn nípasẹ̀ ìránṣẹ́ náà tí ó kún fún ìfarabalẹ̀, ṣùgbọ́n wọ́n gbẹ́kẹ̀lé ìgbàgbọ́ àwọn ará wọn, wọ́n sì tẹ́lọ́rùn pẹ̀lú ìmọ́lẹ̀ tí ń yọ̀ díẹ̀díẹ̀ ti ìmọ̀lára rere, láìní òye jinlẹ̀ sí òtítọ́ tàbí iṣẹ́ tootọ́ ti oore-ọ̀fẹ́ nínú ọkàn. Àwọn wọ̀nyí ti jáde lọ láti pàdé Olúwa, wọ́n kún fún ìrètí nítorí ìfojúsọ́nà èrè kíákíá; ṣùgbọ́n wọn kò múrasílẹ̀ fún ìdádúró àti ìdánilójú tí ó bàjẹ́. Nígbà tí ìdánwò dé, ìgbàgbọ́ wọn ṣubú, fitílà wọn sì jó di àìlera.” The Great Controversy, 393.

Yálà ó jẹ́ ti òṣèlú tàbí ti ẹ̀sìn, àwọn ẹgbẹ́ méjèèjì náà ṣọ̀kan lòdì sí àwọn ọlọ́gbọ́n ní àkókò ìpẹ̀yà ní òru àárín. Níwọ̀n bí a ti sọ èyí, a bẹ̀rẹ̀ àpilẹ̀kọ náà nípa gbígbé kókó náà kalẹ̀ pé mo ń lo ẹsẹ̀ kẹ́rìnlá lórí ìpìlẹ̀ ibi tí a ti gbé e kalẹ̀ nínú sísàn àwọn ẹsẹ̀ náà, ní ìtakora pẹ̀lú ìtẹ̀lé ìṣẹ̀lẹ̀ ìtàn tí àwọn ẹsẹ̀ náà ṣàfihàn. Mo ń lo ọgbọ́n-èrò náà ní ìbámu pẹ̀lú ibi tí a ti gbé ẹsẹ̀ kẹtàlélógún kalẹ̀. Ibi tí a ti gbé àmì ọ̀nà kan kalẹ̀ gbọ́dọ̀ bá ìmúṣẹ rẹ̀ nínú ìtàn mu. Àdéhùn tí àwọn Júù ṣe pẹ̀lú Róòmù ní àkókò àwọn Makkabi ni ó pinnu ibi tí a ó ti fi ẹsẹ̀ náà sílò. “Àwọn ọlọ́ṣà” inú ẹsẹ̀ kẹ́rìnlá, tí wọ́n fi ìran náà múlẹ̀, ṣe bẹ́ẹ̀ ní ọdún 200 BC, gan-an ní ọdún ogun Panium, ṣùgbọ́n ogun náà àti àwọn ọlọ́ṣà náà jẹ́ ààmì méjì ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀.

Àwọn “ajinigbé” náà di apá kan nínú ìtàn náà, kì í ṣe láti fi mú ìsopọ̀ tààrà hàn pẹ̀lú ọjọ́ ogun Panium, bí kò ṣe láti fi dá ìbáṣepọ̀ tí wọ́n ṣe pẹ̀lú alákòóso Ejibiti aláìlera ọmọ ọdún márùn-ún náà tí Antiochus fẹ́ ṣẹ́gun mọ̀. Wọ́n kò fẹ́ kí ìkó wọlé alikama Ejibiti sínú Ilẹ̀-ọba Romu dá rú. Ìbáṣepọ̀ asọtẹ́lẹ̀ ti Romu pẹ̀lú ọba Ejibiti aláìlera ọmọ ọdún márùn-ún ni kókó-ẹ̀kọ́ ẹsẹ̀ náà. Ìdásíwọ́lé yẹn ń fi ohun tí ó ṣẹlẹ̀ lẹ́yìn ìparun tí ó tẹ̀ lé ìgbìmọ̀ Putin láti fi ìṣàkóso ṣọ́ọ̀ṣì Ukraine sábẹ́ ṣọ́ọ̀ṣì Rọ́ṣíà gẹ́gẹ́ bí ó ti rí tẹ́lẹ̀, kí ó tó di 1989, hàn. Ìgbìmọ̀ yẹn ni ó bẹ̀rẹ̀ ìparun díẹ̀díẹ̀ ti ìjọba gúúsù rẹ̀, àti pé nígbà tí Putin bá kú gẹ́gẹ́ bí Ptolemy ṣe kú, tàbí tí a bá lé e kúrò ní ọ̀nà kan náà gẹ́gẹ́ bí a ti lé Uzziah àti Napoleon kúrò, a yọ ọ́ kúrò ní ipò rẹ̀ ní ti asọtẹ́lẹ̀, lẹ́yìn náà sì ni ọ̀wọ́ àwọn aṣáájú mìíràn tí kò ní agbára tó bẹ́ẹ̀ mọ́ ń bójú tó ìjọba rẹ̀. Lẹ́yìn náà, ní àkókò ọba ọmọ ọdún márùn-ún náà, Romu papal ń dá sí i láti dáàbò bo àwọn ìfẹ́-inú rẹ̀, èyí tí í ṣe ṣọ́ọ̀ṣì Ukraine náà.

Ìjọ Pápá kò yan ọ̀kan láàárín Ọ̀rtódọ́sì ti Rọ́ṣíà tàbí ti Úkíréníà; ó ń ṣeré lórí gbogbo ẹgbẹ́ kí ó lè mú gbogbo àwọn ara ẹ̀sìn wá sí abẹ́ àṣẹ rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí a ti ṣàfihàn nínú Isaiah mẹ́rin.

> Ní ọjọ́ náà ni obìnrin méje yóò di ọkùnrin kan mú, wọ́n yóò sì wí pé, Awa yóò jẹ àkàrà tiwa, a ó sì wọ aṣọ tiwa: kí a kàn jẹ́ kí a máa pe orúkọ rẹ lórí wa, láti mú ẹ̀gàn wa kúrò. Ní ọjọ́ náà ni Ẹ̀ka Oluwa yóò jẹ́ ẹlẹ́wà àti ológo, èso ilẹ̀ yóò sì jẹ́ ọlọ́lá àti ẹwà fún àwọn tí ó sá kúrò ní Israẹli. Yóò sì ṣẹlẹ̀ pé, ẹni tí a fi sílẹ̀ ní Sioni, àti ẹni tí ó ṣẹ́kù ní Jerusalẹmu, ni a ó pè ní mímọ́, àní gbogbo ẹni tí a kọ sínú àwọn alààyè ní Jerusalẹmu. Isaiah 4:1–3.

Ìjọ́ pàápàá gba àkóso lórí gbogbo àwọn ẹgbẹ́ ẹ̀sìn, tí a ṣàpẹẹrẹ wọn gẹ́gẹ́ bí obìnrin méje, ìyẹn ni pé gbogbo àwọn ìjọ. Àwọn ìjọ méje wọ̀nyí fẹ́ kí a máa pè wọ́n ní catholic, èyí tí ó túmọ̀ sí àgbáyé, ó sì hàn gbangba pé kì í ṣe àwọn ènìyàn Ọlọ́run wọ́n, nítorí wọ́n pinnu láti wọ aṣọ tiwọn fúnra wọn. Ìṣọ̀kan gbogbo àwọn ẹgbẹ́ ẹ̀sìn tí wọ́n fẹ́ wọ aṣọ ènìyàn tiwọn ṣẹlẹ̀ ní àkókò tí àwọn tí ó wà ní “Jerusalem shall be called holy,” èyí tí ó jẹ́ àkókò tí ẹ̀ka Oluwa yí padà láti jẹ́ àwọn ènìyàn Laodicea sí àwọn ènìyàn Philadelphia, níbi tí ìjọ́ pàápàá ti di orí gbogbo àwọn ẹgbẹ́ ẹ̀sìn ní àkókò gan-an náà tí a ó sì tún fi í ṣe orí gbogbo àwọn ẹgbẹ́ ìṣèlú.

Ní ọdún 1989, ìjọ Ukraini jẹ́ àmì ọba àríwá tí ń gba Soviet Union kúrò lọ́wọ́, àti pé Putin yóò wá ọ̀nà láti mú ìbáṣepọ̀ ìtẹríba àtijọ́ padà bọ̀sípò, yóò sì gba ẹ̀tẹ̀ sí iwájú orí rẹ̀, yóò sì bẹ̀rẹ̀ inúnibíni sí ẹ̀sìn tí kọ ìbéèrè rẹ̀. Inúnibíni náà ṣẹlẹ̀ ní orílẹ̀-èdè Ptolemy fúnra rẹ̀, ní ìlú Alexandria, nítorí náà àwọn ìjọ tó wà nínú Russia tí Romu ní ipa lórí wọn yóò di ibi-afẹ́ Putin, àti òpin rẹ̀. Bí Trump ṣe ń pèsè sílẹ̀ fún ogun Panium, ìbáṣepọ̀ rẹ̀ tó hàn gbangba pẹ̀lú olùdáàbò bo ọba-ọmọ ará Ejibiti tí a ti sọ di aláìlera ni a ṣe ìdánimọ̀ rẹ̀ ní 2025. Agbára Romu tí ó dáàbò bo ọba-ọmọ ará Ejibiti ní 200 BC, kì yóò dáàbò bo ọba-ọmọ náà nígbà náà. Òun yóò ràn lọ́wọ́ láti mú òpin ọba-ọmọ náà wá. Romu gẹ́gẹ́ bí olùdáàbò bo Ejibiti ní 200 BC, ṣàpẹẹrẹ Romu gẹ́gẹ́ bí apanirun Ejibiti ní ogun Panium.

## Àwọn ọmọ-ẹ̀yìn Miller

Àwọn ọmọ-ẹ̀yìn Miller kò rí agbára Romu mẹ́ta; méjì péré ni wọ́n rí, ṣùgbọ́n òtítọ́ wọn jẹ́ òtítọ́, bí ó tilẹ̀ rí bẹ́ẹ̀. Ìmọ̀ ọgbọ́n àsọtẹ́lẹ̀ tí Antiochus dúró gẹ́gẹ́ bí àmì ń jẹ́ kí a lè fi ẹsẹ̀ kẹrìnlá sílò nínú ìtàn kan tí ó ṣáájú ẹsẹ̀ kẹẹ́dógún, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé ìtàn tí ó kọ́kọ́ mú àwọn ẹsẹ̀ náà ṣẹ fi ẹsẹ̀ kẹrìnlá àti kẹẹ́dógún sí ọdún 200 BC. Èmi ń sọ pé ẹsẹ̀ kẹẹ́rìndínlógún ni òfin Ọjọ́-ìsinmi tí ń bọ̀ láìpẹ́, pé ẹsẹ̀ kẹrìnlá sì jẹ́ 2025, àti pé ẹsẹ̀ kẹẹ́dógún ni ogun Panium tí ó ṣì wà ní ọjọ́ iwájú. Antiochus fi hàn pé àwọn ogun mẹ́ta náà jẹ́ ìlà àsọtẹ́lẹ̀ kan ṣoṣo, nítorí pé ó wà ní gbogbo ogun mẹ́tẹ̀ẹ̀ta náà; ṣùgbọ́n ó tún fi ẹ̀rí múlẹ̀ fún ìdájọ́ tí mo ń fi kalẹ̀ pé ìlò àwọn ẹsẹ̀ náà ní ọjọ́ ìkẹyìn, nígbà tí a bá pín wọn ní òtítọ́ pẹ̀lú ọ̀nà ìlà lórí ìlà.

Antiochus wà ní gbogbo ogun mẹ́tẹ̀ẹ̀ta náà, àti ní ọjọ́ ìkẹyìn ó dúró fún agbára aṣojú ìpápá ní ọdún 1989 (Reagan àti Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà), 2014 (Zelenskyy àti Ukraine), lẹ́yìn náà ní ogun Panium ó jẹ́ agbára aṣojú kan náà gẹ́gẹ́ bí ti 1989, nítorí Jésù máa ń ṣojú òpin pẹ̀lú ìbẹ̀rẹ̀ ní gbogbo ìgbà. Ronald Reagan ti kú, a sì ti sin ín, nítorí náà ẹ̀rí ìtàn Antiochus péye gẹ́gẹ́ bí òye àwọn Millerite, ṣùgbọ́n ó wà lábẹ́ àwọn òfin tí ń ṣàkóso ìlò ọ̀nà line upon line. Agbára aṣojú ìpápá tó kẹ́yìn nínú àwọn ẹsẹ̀ náà ni Trump, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé ní ti ìtàn Antiochus wà ní gbogbo ogun mẹ́tẹ̀ẹ̀ta. Láti lè mú ẹsẹ̀ kẹtàlá ṣẹ, Trump ní láti pàdánù ìdìbò kejì, nítorí nínú ẹsẹ̀ kẹtàlá ó “padà wá,” pẹ̀lú agbára ju tẹ́lẹ̀ lọ, tó lágbára tó láti gba ìbọn kan ní etí, èyí tí pẹ̀lú àtàǹpàkò ọwọ́ ọ̀tún àti ìka ẹsẹ̀ ńlá ọ̀tún ni a yẹ kí a fi ẹ̀jẹ̀ yàn, nígbà tí a ń yàn àwọn àlùfáà.

Reagan ṣàpẹẹrẹ Trump, nítorí Reagan ni ẹni àkọ́kọ́ nínú àwọn ààrẹ mẹ́jọ ìkẹyìn láti àkókò òpin ní ọdún 1989. Lincoln ṣàpẹẹrẹ Trump, nítorí òun ni ààrẹ Republikani àkọ́kọ́. Àwọn Démókíràtì tó fara mọ́ ẹrú, ní ìfọwọ́sowọ́pọ̀ pẹ̀lú Róòmù, pa Lincoln, àti pé Ronald Reagan àti ẹlẹgbẹ́ rẹ̀ ti ìjọ póòpù, John Paul II, jèèjì la ìgbìyànjú ìpànìyàn já. Wọ́n pa Trump ní ti òṣèlú ní ọdún 2020, pẹ̀lú ìdìbò tí wọ́n jí gẹ́gẹ́ bí ìmúṣẹ Ìfihàn orí kọkànlá, ẹsẹ̀ keje, lẹ́yìn náà ní ọdún 2024 a jí i dìde gẹ́gẹ́ bí ìmúṣẹ ẹsẹ̀ kọkànlá.

> Nígbà tí wọ́n bá sì ti parí ẹ̀rí wọn, ẹranko náà tí ń gòkè jáde láti inú ibú àìnísàlẹ̀ yóò jagun sí wọn, yóò sì borí wọn, yóò sì pa wọ́n. … Àti lẹ́yìn ọjọ́ mẹ́ta àtààbọ̀, Ẹ̀mí ìyè láti ọ̀dọ̀ Ọlọ́run wọ inú wọn, wọ́n sì dúró lórí ẹsẹ̀ wọn; ẹ̀rù ńlá sì bà àwọn tí ó rí wọn. Ifihan 11:7, 11.

Àjíǹde Trump ni “ìpadàbọ̀” rẹ̀ tí ẹsẹ̀ kẹtàlá sọ, ó sì tún pèsè àfìkún àfihàn ìwà àbùdá kan ti Róòmù, nítorí Róòmù ni “ẹ̀kẹjọ tí ó ti inú àwọn méje wá,” Trump sì jẹ́ àwòrán Róòmù.

> Ẹranko náà tí ó ti wà tẹ́lẹ̀, tí kò sì í ṣe mọ́, àní òun náà ni ẹ̀kẹjọ; ó sì jẹ́ ti àwọn méje náà, ó sì ń lọ sínú ìparun. Ìfihàn 17:11.

Àkókò kejì tí Trump tún wà lórí ipò ààrẹ mú un di ààrẹ kẹjọ láti ìgbà Reagan wá, àti nítorí pé òun náà jẹ́ ẹ̀kẹfà, Trump, ní ìbámu pẹ̀lú ìjọba póòpù, ni “ẹni kẹjọ, ẹni tí ó sì jẹ́ lára àwọn méje.” Nọ́mbà mẹ́jọ ni ààmì àjíǹde, èyí sì ń tẹnumọ́ pé òun, gẹ́gẹ́ bí àwòrán ìjọba póòpù, ní láti ní ọgbẹ́ ikú tí a mú láradá kí ó lè “padà wá.”

> Mo sì rí ọ̀kan nínú àwọn orí rẹ̀ bí ẹni pé a gbá a lára títí dé ikú; a sì mú ọgbẹ́ ikú rẹ̀ lára dá: gbogbo ayé sì yà lẹ́yìn ẹranko náà. Ìfihàn 13:3.

Nígbà tí a bá mú ọgbẹ́ ikú náà láradá, ayé “ṣe ìyanu lẹ́yìn ẹranko náà,” àti nígbà tí a jí Trump dìde gẹ́gẹ́ bí ẹni kẹ́jọ tí í ṣe ọ̀kan nínú àwọn méje ní ọdún 2024, ó “padà wá,” gbogbo ayé sì ṣe ìyanu lẹ́yìn rẹ̀.

> Lẹ́yìn ọjọ́ mẹ́ta àtààbọ̀, Ẹ̀mí ìyè láti ọ̀dọ̀ Ọlọ́run wọ inú wọn, wọ́n sì dúró lórí ẹsẹ̀ wọn; ẹ̀rù ńlá sì bà àwọn tí ó rí wọn. Wọ́n sì gbọ́ ohùn ńlá kan láti ọ̀run wí fún wọn pé, Ẹ gòkè wá síhìn-ín. Wọ́n sì gòkè lọ sí ọ̀run nínú àwọsánmà; àwọn ọ̀tá wọn sì rí wọn. Ìfihàn 11:11, 12.

Trump “padà” nínú ìdìbò ọdún 2024, lẹ́yìn náà ní ọdún 2025, òun àti póòpù Leo ni a tún fi sí ọ́fíìsì. Jésù fi ìkìlọ̀ tààrà àti títọ́ fún ẹnikẹ́ni tí ó bá fẹ́ rí i.

> Nítorí náà, nígbà tí ẹ̀yin bá rí ìríra ìdahoro náà, tí a ti sọ̀rọ̀ rẹ̀ nípasẹ̀ Dáníẹ́lì wòlíì, tí ó dúró ní ibi mímọ́, (ẹnikẹ́ni tí ó bá kà á, kí ó yé e.) Mátíù 24:15.

Máàkù sọ ọ bóyá ní ìtànná díẹ̀ sí i.

> Ṣùgbọ́n nígbà tí ẹ bá rí ìríra ìsọdahoro, èyí tí a ti sọ̀rọ̀ rẹ̀ nípasẹ̀ Dáníẹ́lì wòlíì, tí ó dúró níbi tí kò yẹ kí ó dúró, (ẹ jẹ́ kí ẹni tí ń ka a yé e,) nígbà náà, ẹ jẹ́ kí àwọn tí ó wà ní Jùdíà sá lọ sí àwọn òkè. Máàkù 13:14.

Ìríra ìparun ni Róòmù nínú ọ̀kọ̀ọ̀kan ìpínlẹ̀ mẹ́ta rẹ̀. Róòmù abọ̀rìṣà, ti póòpù, àti ti òde òní, ọ̀kọ̀ọ̀kan wọn jẹ́ àmì ìkìlọ̀ fún àwọn ènìyàn Ọlọ́run. A gbọ́dọ̀ mọ ìkìlọ̀ náà nígbà tí Róòmù bá wà ní “ibi mímọ́” tàbí níbi “tí kò yẹ kí ó wà.” Ilẹ̀ ológo ni ilẹ̀ mímọ́ nínú Ìwé Mímọ́, Amẹ́ríkà sì ni ilẹ̀ ológo ti ẹ̀mí.

> Olúwa yóò sì jogún Juda gẹ́gẹ́ bí ipa tirẹ̀ ní ilẹ̀ mímọ́, yóò sì tún yan Jerusalẹmu. Ẹ dakẹ́, ẹ̀yin gbogbo ẹ̀dá alààyè, níwájú Olúwa: nítorí ó ti dìde láti inú ibùgbé mímọ́ rẹ̀. Sekaria 2:12, 13.

Nígbà tí ẹ bá rí Róòmù dúró ní ibi mímọ́, Olúwa ń yan Jérúsálẹ́mù gẹ́gẹ́ bí àwọn ènìyàn májẹ̀mú Rẹ̀ fún ìgbà ìkẹyìn. Nígbà tí Reagan, ẹni àkọ́kọ́ nínú àwọn ààrẹ mẹ́jọ, ṣe àtòjọ ìṣọ̀kan aṣírí pẹ̀lú aṣòdìsí-Kristi ti àsọtẹ́lẹ̀ Bíbélì, ó ṣàpẹẹrẹ ìṣọ̀kan gbangba pẹ̀lú Róòmù láti ọwọ́ ààrẹ kẹjọ àti ẹni ìkẹyìn láti ìgbà òpin ní 1989. Àwọn àmì Omega sábà máa ń yí àwọn ànímọ́ ti àmì Alpha padà.

Ìfìdímúlẹ̀ Pope Leo àti Trump ní ọdún 2025 ń fi ìbáṣepọ̀ gbangba hàn láàárín ẹranko òkun àti ẹranko ilẹ̀ ti Ìfihàn orí kẹtàlá. Ìpadà sí ìsọ̀kan gbangba ti Trump àti Leo, èyí tí ìsọ̀kan aṣínà ti Reagan àti John Paul II ti ṣàpẹẹrẹ rẹ̀, ń jẹ́ kí a mọ̀ pé ìtìlẹ́yìn ọmọ-aládé Ejibiti tí ó mú ẹsẹ̀ kẹrìnlá ṣẹ ní ọdún 200 BC, ń ṣojú àìsí ìtìlẹ́yìn ní àwọn ọjọ́ ìkẹyìn.

2025 fi ìran ìpìlẹ̀ tàbí àsọtẹ́lẹ̀ ti òde múlẹ̀, nítorí ó gbé Róòmù ga gẹ́gẹ́ bí ìkìlọ̀ Róòmù tí Dáníẹ́lì fi àmì “ìríra ìsọdahoro” mọ̀. Ìkìlọ̀ ìríra ìsọdahoro náà máa ń ṣẹlẹ̀ ṣáájú ìparun tí “ìsọdahoro” dúró fún. Nínú ìdótì Jérúsálẹ́mù lábẹ́ Kẹsítíọ̀sì, a ṣàpẹẹrẹ ìkìlọ̀ náà nípa fífi àwọn àsíá àṣẹ Róòmù sílẹ̀ sínú àgbègbè mímọ́ ti ibi mímọ́. Àwọn tí wọ́n rí i, tí wọ́n lóye, tí wọ́n sì ṣègbọràn, fi ìlú náà sílẹ̀, a sì dáàbò bo wọ́n nígbà tí a tún bẹ̀rẹ̀ ìdótì náà. Wọ́n rí àmì ìkìlọ̀ Róòmù. Àwọn Kristẹni tí wọ́n yà ara wọn kúrò nínú ìjọ Pẹ́gámọ̀sì tí a ti bà jẹ́, àti lẹ́yìn náà nínú ìjọ Tàyátírà, sá lọ sí aginjù nígbà tí wọ́n rí ènìyàn ẹ̀ṣẹ̀ jókòó nínú tẹ́ńpìlì Ọlọ́run. Àwọn ẹlẹ́rìí wọ̀nyí ń fi ìkìlọ̀ ìríra ìsọdahoro tí Dáníẹ́lì sọ̀rọ̀ rẹ̀ hàn ní àwọn ọjọ́ ìkẹyìn.

A ti fi hàn léraléra pé ọdún 1888 ni ìdótì Cestius, àti ìparí ìṣòro òfin Ọjọ́ Àìkú ni ìdótì Titu. Àwọn àbá òfin Ọjọ́ Àìkú ti Blair ti àwọn ọdún 1880, pẹ̀lú àwọn òfin Ọjọ́ Àìkú tí a mú ṣiṣẹ́ ní àwọn ìpínlẹ̀ kan ní gúúsù ní àwọn ọdún 1880, ni ìkìlọ̀ Cestius, tí ó sì tún samisi ìlà ìyàtọ̀ nínú ìmọ̀ràn Sister White nípa gbígbé ní ìgbèríko. Ṣáájú àwọn ọdún 1880, ìmọ̀ràn rẹ̀ ni pé ní ọjọ́ iwájú a yóò nílò láti kó lọ sí ìgbèríko, ṣùgbọ́n lẹ́yìn àwọn ọdún 1880, gbígbé ní ìgbèríko jẹ́ ohun tí ó yẹ kí a ti ṣe tán tẹ́lẹ̀. Àmì ìkìlọ̀ àwọn àbá òfin Blair, tí ń gbé àmì àṣẹ agbára papacy ró nípasẹ̀ bí a ṣe ń jíròrò rẹ̀ ní àwọn ọdún 1880, ṣàpẹẹrẹ Patriot Act ní 9/11, nítorí angẹli Ìfihàn mẹ́rìnlélógún farahàn nínú àwọn ìtàn méjèèjì wọ̀nyí.

9/11 jẹ́ ìkìlọ̀ Cestius tí ń fi àṣẹ rẹ̀ sí ibi mímọ́ níbi tí kò yẹ kí ó wà, nítorí pé ní 9/11 òfin Róòmù rọ́pò òfin Gẹ̀ẹ́sì. Nínú Àwọn Ìdánwò Pelosi ti ọdún 2021, a kọ ìpínrọ̀ due process sílẹ̀, èyí sì dúró fún ìgbésẹ̀ mìíràn síwájú sí ìdótì Titus, èyí tí ó parí ní òfin Sunday tí ń bọ̀ láìpẹ́ ní Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà. Ìdótì náà jẹ́ àkókò kan. 1888 ń sọ nípa ìṣọ̀tẹ̀ ìwo inú ti Pùrótẹ́sítáǹtì, àti 9/11 ń sọ nípa ìṣọ̀tẹ̀ ìwo òde ti Republikani. Ìgbékalẹ̀ póòpù láti ilẹ̀ ológo náà ní ọdún kan náà tí a tún ti gbé ààrẹ ìkẹyìn kalẹ̀ pẹ̀lú, dúró fún ìkìlọ̀ ìkẹyìn ti ìríra ìparun tí ń dúró níbi tí kò yẹ kí ó dúró, ní ìṣáájú díẹ̀ kí ogun Panium tó bẹ̀rẹ̀. Ogun Panium ń darí taara sínú òfin Sunday àti ogun Actium, èyí tí ó ṣojú ìdènà kẹta àti ìkẹyìn fún Róòmù keferi, lẹ́yìn náà Róòmù keferi sì ṣe ìṣàkóso gíga jù lọ fún ọdún 360 gẹ́gẹ́ bí ìmúṣẹ Daniẹli 11:24. Ní òfin Sunday, ìjọba kẹfà àti ìkejìlá ni Róòmù ṣẹ́gun pọ̀, Róòmù òde-òní sì jọba fún wákàtí àpẹẹrẹ kan, tàbí oṣù méjìlélógójì àpẹẹrẹ.

Nínú ẹsẹ̀ kẹrìndínlógún, Pómpeì, ẹni tí ó ṣẹ̀ṣẹ̀ ṣẹ́gun àwọn ìdènà àkọ́kọ́ ti Róòmù keferi ní Síríà, lẹ́yìn náà sì ṣẹ́gun Jerúsálẹ́mù. Pómpeì wó àwọn ìdènà méjì àkọ́kọ́ ti Róòmù lulẹ̀, Ágústù Késárì sì ṣẹ́gun ẹ̀kẹta ní Actium. Róòmù òde-òní kọ́kọ́ ṣẹ́gun ọba gúúsù ní 1989 gẹ́gẹ́ bí ìmúṣẹ ẹsẹ̀ ogójì, àti gẹ́gẹ́ bí a ti fi hàn ní àpẹẹrẹ nínú ẹsẹ̀ mẹ́wàá. Lẹ́yìn náà, ní àkókò òfin Ọjọ́-Àìkú, Róòmù òde-òní ṣẹ́gun ìdènà rẹ̀ kejì àti kẹta pẹ̀lú Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà, lẹ́yìn náà Ìṣọ̀kan Àwọn Orílẹ̀-Èdè sì fara mọ́ ọn lójúkan nípa fífi ìjọba wọn fún agbára póòpù. Róòmù keferi ṣẹ́gun méjì pẹ̀lú Pómpeì, lẹ́yìn náà sì ṣẹ́gun ọ̀kan; Róòmù póòpù sì ṣẹ́gun ọ̀kan ní 1989, lẹ́yìn náà méjèèjì tí ó tẹ̀lé e nínú ẹsẹ̀ kẹrìndínlógún, níbi tí a ti fi àmì Pómpeì sí gẹ́gẹ́ bí ẹni tí ó ṣẹ́gun ìgbà kejì.

Bóyá ó jẹ́ ìdènà kẹta ní Actium fún Róòmù keferi, tàbí nígbà tí a yọ àwọn Goths, tí wọ́n dúró fún ìdènà kẹta náà, kúrò ní ìlú Róòmù ní ọdún 538, nígbà tí Róòmù bá borí ìdènà kẹta, ó máa ń jọba lọ́nà aláṣẹ gíga jùlọ.

> Nítõtọ́, Olúwa Ọlọ́run kì yóò ṣe nǹkan kan, bí kò ṣe pé ó ti ṣí àṣírí rẹ̀ payá fún àwọn ìránṣẹ́ rẹ̀, àwọn wòlíì. Ámósì 3:7.

Dájúdájú ni Olúwa yóò fi ìfihàn ìkẹyìn àmì ìkìlọ̀ náà hàn, èyí tí a ṣàpẹẹrẹ rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ìríra ìparun nínú ìwé Dáníẹ́lì, kí ìparun tó dé. Àmì ìkìlọ̀ náà ni ìṣọ̀kan gbangba, ní ìyàtọ̀ sí ìṣọ̀kan aṣírí Reagan, tí a ń ṣàpẹẹrẹ rẹ̀ ní ọdún 2025. Olúwa kì yóò mú ìjìyà wá láì kọ́kọ́ fi ìkìlọ̀ hàn, Amósì sì sọ ní kedere ohun tí ìfihàn aṣírí náà sí àwọn ìránṣẹ́ Rẹ̀ jẹ́, àti ẹni tí a tọ́ka sí i.

> Ẹ gbọ́ ọ̀rọ̀ yìí tí Olúwa ti sọ sí yín, ẹ̀yin ọmọ Israẹli, sí gbogbo ìdílé tí mo mú gòkè wá láti ilẹ̀ Ejibiti, pé, Ẹ̀yin nìkan ni mo ti mọ̀ lára gbogbo àwọn ìdílé ayé: nítorí náà èmi yóò fi ìyà jẹ yín nítorí gbogbo ẹ̀ṣẹ̀ búburú yín. Amos 3:1, 2.

Ámósì ń bá ìran ìkẹyìn àwọn ènìyàn májẹ̀mú àyànfẹ́ Ọlọ́run tí a óò jẹ̀bi sọ̀rọ̀, ní ìbámu pẹ̀lú àwọn ọkùnrin mẹ́ẹ̀ẹ́dógún [25] tí wọ́n foríbalẹ̀ fún oòrùn nínú Ìsíkíẹ́lì orí kẹjọ. Ámósì ń gbé ìránṣẹ́ Laodíkéà kalẹ̀, èyí tí í ṣe ìhìnrere angẹli kẹta ní àkókò ìparẹ́ ẹ̀ṣẹ̀ ní àsìkò ìdájọ́ àwọn alààyè. Ìkìlọ̀ Ámósì dá lórí ìṣọ̀kan ẹgbẹ́ méjì.

> Ṣé ẹni méjì lè bá ara wọn rìn pọ̀, bí kò ṣe pé wọ́n ti fara mọ́ra? Ṣé kìnnìún yóò ké ramúramù nínú igbó, nígbà tí kò bá ní ẹran ọdẹ? ṣé ọmọ kìnnìún yóò ké jáde láti inú ihò rẹ̀, bí kò bá mú nǹkan kan? Ṣé ẹyẹ lè ṣubú sínú àdẹ̀gẹ̀ lórí ilẹ̀, níbi tí kò sí ìdẹ̀kùn fún un? ṣé ẹni kan yóò gbé ìdẹ̀kùn sókè kúrò lórí ilẹ̀, nígbà tí kò bá mú nǹkan rárá? Ṣé a ó ha fọn kàkàkí ní ìlú, tí àwọn ènìyàn kì yóò sì bẹ̀rù? Ṣé ibi yóò ha wà ní ìlú kan, tí Olúwa kò sì ṣe é? Ámósì 3:3–6.

Ìkìlọ̀ nípa ẹni méjì tí ń bá ara wọn rìn pọ̀ gẹ́gẹ́ bí ẹni kan, ni a fi sílẹ̀ nínú àyíká ìdẹkùn tí ń mú ẹyẹ láti ilẹ̀ ayé. Àwọn ẹyẹ jẹ́ ààmì àwọn ẹ̀gbẹ́ ẹ̀sìn, papacy sì jẹ́ àgò fún gbogbo ẹyẹ àìmọ́ àti ẹlẹ́gbin ní inú Ìfihàn.

> Ó sì ké pè pẹ̀lú ohùn ńlá, ní kíkankíkan, pé, Babeli ńlá ti ṣubú, ó ti ṣubú, ó sì ti di ibùgbé àwọn ẹ̀mí èṣù, àti ibi ìdádúró gbogbo ẹ̀mí àìmọ́, àti àgò gbogbo ẹyẹ àìmọ́ tí a sì kórìíra. Nítorí gbogbo orílẹ̀-èdè ti mu nínú wáìnì ìbínú àgbèrè rẹ̀, àwọn ọba ayé sì ti bá a ṣe àgbèrè, àwọn oníṣòwò ayé sì ti di ọlọ́rọ̀ nípasẹ̀ ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìgbádùn adùn rẹ̀. Ifihàn 18:2, 3.

Ẹyẹ tí ó wà nínú àgò jẹ́ ẹyẹ tí a ti mú ní ìgbèkùn; àti nígbà tí orílẹ̀-èdè kan bá ṣe àgbèrè pẹ̀lú aṣẹ́wó Róòmù, ó di ẹyẹ tí a ti mú ní ìgbèkùn. Ẹyẹ tí a sì gbé sókè lókè gbogbo àwọn ẹyẹ àsọtẹ́lẹ̀ mìíràn ni agbára náà tí ilé rẹ̀ onípín mẹ́ta ti a kọ́, tí a fi ìdí múlẹ̀ ní òfin Ọjọ́ Àìkú, ní ipò rẹ̀, èyí tí í ṣe Ṣínárì, èyí tí í ṣe Bábílónì. Ẹyẹ náà ni ó gba ọgbẹ́ ikú ní ọdún 1798, tàbí gẹ́gẹ́ bí Sekaráyà ti sọ, tí a fi ìbòrí aṣáájú bo agbọ̀n rẹ̀, ṣùgbọ́n lẹ́yìn náà ni àwọn ẹyẹ ẹ̀mí-òkùnkùn àti Pùròtẹ́sítáǹtì apẹ̀yìndà gbé e sókè.

> Nígbà náà ni áńgẹ́lì tí ń bá mi sọ̀rọ̀ jáde wá, ó sì wí fún mi pé, Gbé ojú rẹ sókè nísinsin yìí, kí o sì wo ohun tí ó ń jáde lọ yìí. Mo sì wí pé, Kí ni í ṣe? Ó sì wí pé, Èyí ni ẹ́fà tí ń jáde lọ. Ó tún wí pé, Èyí ni ìrí wọn ní gbogbo ilẹ̀ ayé. Sì kíyèsí i, a gbé tálẹ́ǹtì aṣáájú sókè: obìnrin kan sì ni èyí tí ó jókòó láàrín ẹ́fà náà. Ó sì wí pé, Èyí ni ìwà búburú. Ó sì sọ ọ́ sínú àárín ẹ́fà náà; ó sì sọ òṣùwọ̀n aṣáájú náà lé ẹnu rẹ̀. Nígbà náà ni mo tún gbé ojú mi sókè, mo sì wò ó, sì kíyèsí i, obìnrin méjì jáde wá, ẹ̀fúùfù sì wà nínú ìyẹ́ wọn; nítorí wọ́n ní ìyẹ́ bí ìyẹ́ àkọ̀: wọ́n sì gbé ẹ́fà náà sókè láàárín ilẹ̀ ayé àti ọ̀run. Nígbà náà ni mo wí fún áńgẹ́lì tí ń bá mi sọ̀rọ̀ pé, Ibò ni àwọn wọ̀nyí ń gbé ẹ́fà náà lọ? Ó sì wí fún mi pé, Láti kọ́ ilé kan fún un ní ilẹ̀ Ṣínárì; a ó sì fi í múlẹ̀, a ó sì gbé e kalẹ̀ níbẹ̀ lórí ìpìlẹ̀ tirẹ̀. Sekariah 5:5–11.

Ìdẹkùn Ámósì mú ẹyẹ láti orí ilẹ̀ ayé, nítorí ó ṣojú ìṣọ̀kan tí ó ṣáájú òfin Ọjọ́-Àìkú tí ń bọ̀ láìpẹ́, níbi tí a ó ti mú ẹyẹ-ayé; àti gẹ́gẹ́ bí Ámósì ti sọ, ìṣọ̀kan náà jẹ́ ìbáwí sí Ìjọ Àdífẹ́ntì Ọjọ́ Keje ti Laodíkea, nítorí a ó fẹ́ ìpè ìkìlọ̀ kan ní ìlú, èyí tí wọn kì yóò gbà láti gbọ́.

> Ṣé a ó ha fọn ìpè ní ìlú, tí àwọn ènìyàn kì yóò sì bẹ̀rù? Ṣé ibi yóò ha wà ní ìlú kan, tí Olúwa kò sì ṣe é? Nítòótọ́, Olúwa Ọlọ́run kì yóò ṣe ohunkóhun, bí kò ṣe pé ó ti ṣí àṣírí rẹ̀ payá fún àwọn ìránṣẹ́ rẹ̀ àwọn wòlíì. Kìnìún ti ké ramúramù, ta ni kì yóò bẹ̀rù? Olúwa Ọlọ́run ti sọ̀rọ̀, ta ni ó lè ṣe àìsọtẹ́lẹ̀? Ámósì 3:6–8.

Kìnnìún tí ń ké ramúramù ni Kìnnìún ẹ̀yà Júdà, ẹni tí ó dúró fún Kristi nígbà tí Ó fi èdìdì sí Ọ̀rọ̀ àsọtẹ́lẹ̀ Rẹ̀, tí Ó sì tún yọ èdìdì náà kúrò. Àjọṣepọ̀ gbangba ti ọdún 2025 ni ìdótì Cestius, a sì fi àmì àwọn ọlọ́ṣà lòdì sí àwọn ènìyàn Ọlọ́run múlẹ̀ nígbà tí ẹ bá rí méjì ń rìn pọ̀ tí kò yẹ kí wọ́n jọ wà láéláé. Róòmù tí ó darapọ̀ tí ó sì bá àwọn Pùròtẹ́sítáǹtì mu jẹ́ ọ̀rọ̀ ìtakora nínú ara rẹ̀, nítorí pé láti jẹ́ Pùròtẹ́sítáǹtì túmọ̀ sí láti tako Róòmù.

A ó tẹ̀síwájú nínú àwọn nǹkan wọ̀nyí nínú àpilẹ̀kọ tó kàn.

## Ó ti Pẹ́ Láti Sá Kúrò Nínú Ẹ̀gẹ́ náà

> “Kí a sì rántí èyí pé, ìgbéraga Róòmù ni pé òun kì í yí padà láé. Àwọn ìlànà Gregory VII àti Innocent III ṣì ni àwọn ìlànà Ìjọ Roman Catholic. Bí ó sì bá ní agbára nìkan, yóò fi wọ́n sínú ìṣe pẹ̀lú agbára púpọ̀ báyìí gẹ́gẹ́ bí ó ti ṣe ní àwọn ọ̀rúndún tí ó kọjá. Àwọn Protestant kò mọ díẹ̀ nípa ohun tí wọ́n ń ṣe nígbà tí wọ́n dábàá láti gba ìrànlọ́wọ́ Róòmù nínú iṣẹ́ gbígbé ọjọ́ Àìkú ga. Nígbà tí wọ́n ti pinnu sí mímú ète wọn ṣẹ, Róòmù ń lépa láti tún fi agbára rẹ̀ múlẹ̀, láti gba ipò gíga tí ó pàdánù padà. Kí ìlànà náà bá lè fi ẹsẹ̀ múlẹ̀ lẹ́ẹ̀kan ní Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà pé ìjọ lè lo tàbí ṣàkóso agbára ìjọba; pé a lè fi àwọn òfin ayé mú kí a pa àwọn ìṣe ìsìn mọ́; ní kúkúrú, pé àṣẹ ìjọ àti ìjọba yóò máa jẹ akoso lórí ẹ̀rí-ọkàn, ìṣẹ́gun Róòmù ní ilẹ̀ yìí yóò dájú.”

> “Ọ̀rọ̀ Ọlọ́run ti fi ìkìlọ̀ fún nípa ewu tí ń bọ̀; bí a bá kọ̀ láti fiyè sí i, ayé Pùròtẹ́sítáǹtì yóò mọ ohun tí ète Róòmù jẹ́ ní ti gidi, nígbà tí yóò ti pẹ́ jù láti sá kúrò nínú ìdẹ̀kùn náà. Òun ń dàgbà sínú agbára ní ìdákẹ́jẹ́. Àwọn ẹ̀kọ́ rẹ̀ ń ṣiṣẹ́ ipa wọn nínú àwọn gbọ̀ngàn ìṣòfin, nínú àwọn ìjọ, àti nínú ọkàn àwọn ènìyàn. Òun ń kó àwọn ilé gíga rẹ̀ tí ó ga tí ó sì lágbára jọ, nínú àwọn ibi ìkọ̀kọ̀ wọn níbi tí a ó ti tún ṣe àwọn inúnibíni rẹ̀ ìgbà àtijọ́. Ní ọ̀nà àṣírí àti láìjẹ́ kí a fura sí i, òun ń fún agbára rẹ̀ ní okun láti mú àwọn ète tirẹ̀ ṣẹ nígbà tí àkókò yóò dé fún un láti lu. Gbogbo ohun tí ó fẹ́ ni ipò àǹfààní, èyí sì ti ń jẹ́ kí ó rí tẹ́lẹ̀. Láìpẹ́ a ó rí, a ó sì ní ìrírí ohun tí ète apá Róòmù jẹ́. Ẹnikẹ́ni tí yóò gbà tí yóò sì ṣègbọràn sí ọ̀rọ̀ Ọlọ́run yóò ní báyìí fà ẹ̀gàn àti inúnibíni sí ara rẹ̀.” The Great Controversy, 581.

> “Àgbáyé kan wà tí ó dùbúlẹ̀ nínú ìwà-búburú, nínú ẹ̀tàn, àti nínú ìtanrànjẹ, nínú òjìji ikú gidi,—ó ń sùn, ó ń sùn. Ta ni ń ní ìrora ọkàn láti jí wọn? Ohùn wo ni ó lè dé ọ̀dọ̀ wọn? A gbé ọkàn mi lọ sí ọjọ́ iwájú nígbà tí a ó fi àmì náà hàn, ‘Wò ó, ọkọ ìyàwó ń bọ̀; ẹ jáde lọ pàdé Rẹ̀.’ Ṣùgbọ́n àwọn kan yóò ti pẹ́ láti rí òróró gbà fún àfikún kún fìtílà wọn, wọ́n yóò sì rí i ní pẹ̀ jù pé ìwà, tí a fi òróró náà ṣàpẹẹrẹ, kì í ṣe ohun tí a lè gbé kọjá sí ẹlòmíràn. Òróró náà ni òdodo Kristi. Ó dúró fún ìwà, ìwà náà kì í sì í ṣe ohun tí a lè gbé kọjá sí ẹlòmíràn. Kò sí ènìyàn tí ó lè rí i dájú fún ẹlòmíràn. Olúkúlùkù gbọ́dọ̀ rí ìwà tí a ti wẹ́ mọ́ kúrò nínú gbogbo àbàwọ́n ẹ̀ṣẹ̀ fún ara rẹ̀.” Bible Echo, May 4, 1896.

> “Bí mo ṣe ń wo àwọn ọkàn tálákà tí ń kú nítorí àìní òtítọ́ ìsinsìnyí, tí mo sì rí i pé àwọn kan tí wọ́n jẹ́wọ́ pé wọ́n gbà òtítọ́ náà gbọ́ ń jẹ́ kí wọ́n kú nípa dídìmọ́ àwọn ohun ìrànlọ́wọ́ tí ó yẹ fún ìtẹ̀síwájú iṣẹ́ Ọlọ́run, ìran náà pọ̀jù ní ìrora, mo sì bẹ́ angẹli náà pé kí ó mú un kúrò lọ́dọ̀ mi. Mo rí i pé nígbà tí ọ̀ràn Ọlọ́run bá pe fún díẹ̀ nínú ohun ìní wọn, bí ọdọmọkùnrin tí ó tọ Jesu wá (Matthew 19:16–22), wọ́n a sì lọ kúrò pẹ̀lú ìbànújẹ́, àti pé láìpẹ́, ìyọnu tí ń kún jáde yóò kọjá lórí wọn, yóò sì gba gbogbo ohun ìní wọn lọ pátápátá, lẹ́yìn náà yóò ti pẹ́ jù láti fi ohun ayé rúbọ, àti láti kó ìṣúra pamọ́ sí ọ̀run.” Early Writings, 49.

> “Júdásì rí i pé ìbẹ̀bẹ̀ rẹ̀ jẹ́ asán, ó sì sáré jáde kúrò nínú gbọ̀ngàn náà nípa kéde pé, Ó ti pẹ́ jù! Ó ti pẹ́ jù! Ó nímọ̀lára pé òun kò lè yè láti rí Jésù nígbà tí a ó kàn án mọ́ àgbélébùú, ó sì jáde lọ nínú ìrẹ̀wẹ̀sì, ó sì lọ so ara rẹ̀.” The Desire of Ages, 722.

Back to Articles