Article

# Ìwé Dáníẹ́lì — Nọ́mbà Méjìlélógójì

Àwọn Ọ̀nà Ìsopọ̀

Author

Jeff Pippenger

Published

January 6, 2024

Formats

PDF
Word
Song MP3

Johanu Onítẹbọmi jẹ́ wòlíì ìsopọ̀.

> “Wòlíì Jòhánù ni ìjápọ̀ tó so àkókò ìṣètò méjèèjì pọ̀. Gẹ́gẹ́ bí aṣojú Ọlọ́run, ó dìde láti fi ìbáṣepọ̀ tí ó wà láàárín òfin àti àwọn wòlíì hàn pẹ̀lú àkókò ìṣètò Kristẹni. Òun ni ìmọ́lẹ̀ kékeré, èyí tí ó yẹ kí ìmọ́lẹ̀ tí ó tóbi jù ú tẹ̀lé. A fi Ẹ̀mí Mímọ́ tan ọkàn Jòhánù sílẹ̀, kí ó lè tan ìmọ́lẹ̀ sórí àwọn ènìyàn rẹ̀; ṣùgbọ́n kò sí ìmọ́lẹ̀ mìíràn tí ó ti tàn rí tàbí tí yóò tàn rí lórí ènìyàn tí ó ṣubú ní kedere tó bẹ́ẹ̀ gẹ́gẹ́ bí èyí tí ó jáde láti inú ẹ̀kọ́ àti àpẹẹrẹ Jésù. A kò tíì lóye Kristi àti iṣẹ́-ìránṣẹ́ Rẹ̀ ní kíkún, bí a ṣe fi wọ́n ṣàfihàn wọn nínú àwọn ẹbọ ojúji. Àní Jòhánù pàápàá kò tíì lóye ní kíkún ìyè ọjọ́-ọla aláìleèkú nípasẹ̀ Olùgbàlà.” The Desire of Ages, 220.

Jésù náà jẹ́ wòlíì ìjápọ̀.

> “Kristi ti ṣí ọ̀nà láti ayé lọ sí ọ̀run. Òun ni ó dá ìjápọ̀ tí ń so ayé méjèèjì pọ̀. Ó mú ìfẹ́ àti ìrẹ̀lẹ̀ Ọlọ́run wá sọ́dọ̀ ènìyàn, ó sì gbé ènìyàn sókè nípasẹ̀ iṣẹ́ rere Rẹ̀ láti pàdé ìlàjà Ọlọ́run. Kristi ni ọ̀nà, òtítọ́, àti ìyè. Ó jẹ́ iṣẹ́ líle láti máa tẹ̀síwájú, ìgbésẹ̀ nípasẹ̀ ìgbésẹ̀, pẹ̀lú ìrora àti lọ́ra-lọ́ra, síwájú àti sókè, nínú ọ̀nà ìwà mímọ́ àti ìjẹ́mímọ́. Ṣùgbọ́n Kristi ti ṣe ìpèsè tó péye láti pín agbára tuntun àti okun àtọ̀runwá ní gbogbo ìgbésẹ̀ ìlọsíwájú nínú ìyè àtọ̀runwá. Èyí ni ìmọ̀ àti ìrírí tí gbogbo ọwọ́ inú ọ́fíìsì ń fẹ́, tí wọ́n sì gbọ́dọ̀ ní; bí kò bá rí bẹ́ẹ̀, wọ́n a máa mú ẹ̀gàn wá lórí ìdí Kristi lójoojúmọ́.” Testimonies, volume 3, 193.

Iṣẹ́ àsọtẹ́lẹ̀ Johanu Oníbatisí ní ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú pípa ìṣàkóso ohun ayé mọ́ ibi mímọ́ ti ọ̀run. Àwọn ọ̀rọ̀ àkọ́kọ́ tí Johanu sọ nígbà tí ó kọ́kọ́ rí Jesu ni pé:

> Ní ọjọ́ kejì, Jòhánù rí Jésù tí ń tọ̀ ọ́ wá, ó sì wí pé, Wò ó, Ọ̀dọ́-Àgùntàn Ọlọ́run, ẹni tí ó mú ẹ̀ṣẹ̀ ayé kúrò. Jòhánù 1:29.

Ṣùgbọ́n bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé a yàn Jòhánù láti fi ìyípadà láti Ísírẹ́lì àtijọ́ sí Ísírẹ́lì ẹ̀mí hàn, òye rẹ̀ nípa ìyípadà náà ní ààlà.

> “Kírístì wí, ní ìdájọ́ òdodo fún Jòhánù pé, ‘Ṣùgbọ́n kí ni ẹ jáde lọ láti rí? Wòlíì kan? Bẹ́ẹ̀ ni, mo wí fún yín, àti ẹni tí ó ju wòlíì lọ.’ Kì í ṣe pé Jòhánù nìkan jẹ́ wòlíì láti sọ àwọn ohun tí yóò ṣẹlẹ̀ ní ọjọ́ iwájú tẹ́lẹ̀, ṣùgbọ́n ó jẹ́ ọmọ ìlérí, tí a kún fún Ẹ̀mí Mímọ́ láti inú ìbí rẹ̀, a sì yàn án láti ọ̀dọ̀ Ọlọ́run láti ṣe iṣẹ́ àkànṣe gẹ́gẹ́ bí olùtúnṣe, ní mímú àwọn ènìyàn kan sílẹ̀ tán fún ìgbàgbọ́ Kristi. Wòlíì Jòhánù ni ìjápọ̀ láàárín àwọn ìṣètò méjèèjì.”

> “Ẹ̀sìn àwọn Júù, nítorí yíyà wọn kúrò lọ́dọ̀ Ọlọ́run, dá lórí ayẹyẹ ẹ̀sìn ní pàtàkì jùlọ. Johanu ni ìmọ́lẹ̀ kékeré náà, èyí tí ó yẹ kí ìmọ́lẹ̀ tí ó pọ̀jù tẹ̀lé. Ó ní láti mì ìgbẹ́kẹ̀lé àwọn ènìyàn nínú àṣà ìbílẹ̀ wọn, kí ó sì mú ẹ̀ṣẹ̀ wọn wá sí ìrántí wọn, kí ó sì darí wọn sí ìrònúpìwàdà; kí wọ́n lè mura sílẹ̀ láti ní ìmọrírì iṣẹ́ Kristi. Ọlọ́run fi ìmísí bá Johanu sọ̀rọ̀, ó tan ìmọ́lẹ̀ sí wòlíì náà kí ó lè mú ìgbàgbọ́ asán àti òkùnkùn kúrò nínú ọkàn àwọn Júù olóòtítọ́, èyí tí ó ti ń kó jọ sórí wọn, nípasẹ̀ ẹ̀kọ́ èké láti ọ̀pọ̀ ìran wá.”

> “Ọmọ-ẹ̀yìn tí ó kéré jùlọ tí ó tẹ̀lé Jesu, tí ó jẹ́rìí àwọn iṣẹ́ ìyanu rẹ̀, tí ó sì fetí sí àwọn ẹ̀kọ́ ìtọ́ni àtọ̀runwá rẹ̀, tí ó sì gbọ́ àwọn ọ̀rọ̀ ìtùnú tí ó ti ẹnu rẹ̀ jáde, ní ànfààní púpọ̀ ju Johanu Oníbatisiti lọ, nítorí pé ó ní ìmọ́lẹ̀ tí ó ṣe kedere sí i. Kò sí ìmọ́lẹ̀ mìíràn tí ó ti tàn, tàbí tí yóò tàn láéláé, sórí ọgbọ́n ènìyàn ẹlẹ́ṣẹ̀, tí ó ṣubú, bí kò ṣe èyí tí a ti fi hàn, tí a sì ń fi hàn, nípasẹ̀ Ẹni tí í ṣe ìmọ́lẹ̀ ayé. A ti mọ Kristi àti iṣẹ́ ìránṣẹ́ rẹ̀ ní ìbànújẹ díẹ̀díẹ̀ nìkan nípasẹ̀ àwọn ẹbọ ojiji. Àní Johanu pàápàá rò pé ìjọba Kristi yóò wà ní Jerusalẹmu, àti pé yóò gbé ìjọba ayé kalẹ̀, àwọn ọmọ-abẹ́ rẹ̀ yóò sì jẹ́ mímọ́.” Review and Herald, April 8, 1873.

Aposteli Paulu pẹ̀lú jẹ́ wòlíì ìjápọ̀ kan tí a yàn láti fi ìmúlò àsọtẹ́lẹ̀ hàn nípa ìyípadà ti gidi sí ti ẹ̀mí. Ó lóye pé Jerúsálẹ́mù gidi kì í ṣe Jerúsálẹ́mù àsọtẹ́lẹ̀ mọ́, nítorí nígbà náà ó ti yí padà sí Jerúsálẹ́mù ọ̀run.

> Nítorí Ágárì yìí ni òkè Sínáì ní ilẹ̀ Arábíà, ó sì bá Jerusalẹmu ti ìsinsin yìí mu, nítorí ó wà ní ẹrú pẹ̀lú àwọn ọmọ rẹ̀. Ṣùgbọ́n Jerusalẹmu tí ó wà lókè jẹ́ òmìnira, èyí tí í ṣe ìyá wa gbogbo. Galatia 4:25, 26.

Nínú orí kejì ti 2 Tẹsalóníkà, èyí tí a ti ń gbé yẹ̀ wò, Pọ́ọ̀lù fi hàn pé Róòmù keferi gidi ni agbára tí ó dá Róòmù póòpù ti ẹ̀mí dúró kúrò ní gígun sókè sí ìtẹ́ títí di ọdún 538. Nínú orí náà, ó fi hàn pé “ẹni ẹ̀ṣẹ̀” tí ó jókòó nínú tẹ́ńpìlì Ọlọ́run ni “ọba” kan náà tí Dáníẹ́lì dá mọ̀ nínú orí kọkànlá, ẹsẹ̀ kẹrìndínlọ́gbọ̀n. Ẹ̀rí pé “ọba àríwá” nínú ẹsẹ̀ mẹ́fà ìkẹyìn ti Dáníẹ́lì kọkànlá ni ipò póòpù di kọ́kọ́rọ́ láti fi mú ìlànà òtítọ́ tí Future for America lò láti inú ìbísí ìmọ̀ ní ọdún 1989 dúró ṣinṣin.

Nínú orí kan náà, Pọ́ọ̀lù ṣe ìdánimọ̀ iṣẹ́ Róòmù keferi gẹ́gẹ́ bí ohun tí ó ń dá ìdìde ipò póòpù dúró, títí di àkókò tí a ó mú Róòmù keferi kúrò; báyìí ni ó sì fi hàn pé “ìgbà gbogbo” nínú ìwé Dáníẹ́lì ni Róòmù keferi. Òtítọ́ náà gan-an di kọ́kọ́rọ́ pàtàkì láti fi mú ìpìlẹ̀ òtítọ́ náà dúró ṣinṣin, èyí tí ó mú ìlọsíwájú ìmọ̀ wá ní ọdún 1798.

Nínú ìtàn William Miller, a kéde ìhìnrere náà nígbà tí ìyípadà láti inú ìṣísẹ̀ Philadelphian sí ìṣísẹ̀ Laodicean yóò ṣẹlẹ̀. Nínú ìtàn Future for America, ìyípadà láti inú ìṣísẹ̀ Laodicean sí ìṣísẹ̀ Philadelphian ń ṣẹlẹ̀ báyìí.

Òtítọ́ tí Pọ́ọ̀lù gbé kalẹ̀ nínú 2 Tẹsalóníkà, tí ó fi ìyípadà láti Róòmù keferi gidi sí Róòmù póòpù ti ẹ̀mí hàn, di ìtẹ́lẹ̀ ìtóye àsọtẹ́lẹ̀ Miller. A jí Jòhánù Oníbatisí àti Pọ́ọ̀lù dìde láti ṣàlàyé ìyípadà láti ohun gidi sí ohun ti ẹ̀mí. A fi Jòhánù Oníbatisí ṣe àpẹẹrẹ William Miller, àti nínú iṣẹ́ rẹ̀ ó ṣe pàtàkì pé kí ó mọ ìbáṣepọ̀ àti ìyípadà Róòmù keferi àti Róòmù póòpù, ìyípadà náà gan-an ni a jí Jòhánù dìde láti fi hàn.

Àwọn ìtọ́kasí márùn-ún wà sí “ti ojoojúmọ́” nínú ìwé Dáníẹ́lì, wọ́n sì máa ń ṣáájú àmì agbára póòpù nígbà gbogbo. Nínú àyíká ìyípadà àsọtẹ́lẹ̀ tí a ń ronú lé lórí, gbogbo àwọn ìtọ́kasí márùn-ún náà ní ìyípadà láti Róòmù gidi sí Róòmù ẹ̀mí. “Ti ojoojúmọ́” nínú ìwé Dáníẹ́lì jẹ́ ọ̀kan nínú àwọn òtítọ́ tí a ṣàpẹẹrẹ rẹ̀ lórí àwọn tábìlì méjì Hábákúkù, nítorí náà ó jẹ́ òtítọ́ ìpìlẹ̀ tí a ní láti dáàbò bo; òtítọ́ kan tí ní ìkẹyìn yóò di bíbò bo pẹ̀lú àwọn iyebíye èké àti owó ẹyọ èké. Kì í ṣe àìròtẹ́lẹ̀ pé gbogbo òtítọ́ tí a ṣàpẹẹrẹ rẹ̀ lórí àwọn àtẹ̀ jádì mímọ́ méjèèjì ní àwọn ìfọwọ́sí ìmísí tààrà nínú àwọn ìkọ̀wé Ellen White. Láti kọ èyíkéyìí nínú àwọn òtítọ́ ìpìlẹ̀ náà sílẹ̀ (pẹ̀lú “ti ojoojúmọ́”), jẹ́ láti kọ àṣẹ Ẹ̀mí Àsọtẹ́lẹ̀ sílẹ̀ ní àkókò kan náà.

> “Nígbà náà mo rí ní ti ‘Ojoojúmọ́,’ pé ọ̀rọ̀ náà ‘ẹbọ’ ni ọgbọ́n ènìyàn fi kún un, kò sì jẹ́ ti inú ọ̀rọ̀ náà; àti pé Olúwa fi òye tó tọ́ nípa rẹ̀ fún àwọn tí wọ́n ké ìkéde wákàtí ìdájọ́ náà. Nígbà tí ìṣọ̀kan wà, kí ó tó di ọdún 1844, ó fẹ́rẹ̀ẹ́ jẹ́ pé gbogbo wọn ní ìṣọ̀kan lórí òye tó tọ́ nípa ‘Ojoojúmọ́;’ ṣùgbọ́n láti ọdún 1844 wá, nínú ìdàrúdàpọ̀ náà, àwọn ìwòye mìíràn ni a ti gbà mọ́ra, òkùnkùn àti ìdàrúdàpọ̀ sì tẹ̀lé e.” Review and Herald, November 1, 1850.

Àwọn tí “wọ́n ké igbe nípa wákàtí ìdájọ́ náà,” lóye “ojoojúmọ́” gẹ́gẹ́ bí ààmì ìsìn òrìṣà, àti/tabí Romu aláìgbàgbọ́. Ìmọ̀ wọn pẹ̀lú èyí ni pé wọ́n mọ̀ pé ọ̀rọ̀ náà “ẹbọ” kò yẹ kí ó wà nínú ẹsẹ̀ náà nínú Dáníẹ́lì, níbi tí àwọn atúmọ̀ọ̀rọ̀ Bibeli King James ti fi kún un (nípa ọgbọ́n ènìyàn). Ìmọ̀ àwọn aṣáájú náà tún kún fún òtítọ́ pé “ojoojúmọ́” ni a máa ń gbé kalẹ̀ ní ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú ọ̀kan nínú àwọn ààmì méjì agbára póòpù, àti pé ìsìn òrìṣà (“ojoojúmọ́”) máa ń ṣáájú ààmì póòpù ní gbogbo ìgbà. A máa ń dá wọn mọ̀ ní gbogbo ìgbà gẹ́gẹ́ bí ìtẹ̀lé tí wọ́n fi wọ inú ìtàn àsọtẹ́lẹ̀. Ìwé Dáníẹ́lì àti Ìfihàn kò yà kúrò rárá nínú ìtẹ̀lé ìtàn pé ìsìn òrìṣà ni ó máa ń ṣáájú ìjọba póòpù, àti nígbà tí ìwé Ìfihàn bá mú agbára ìparun kẹta, èyí tí í ṣe wòlíì èké, wá síwájú, a máa ń pa ìtẹ̀lé náà mọ́ ní gbogbo ìgbà.

Láìsí ìtọ́nisọ́nà Pọ́ọ̀lù pé àwọn ohun gidi-gangan ti àsọtẹ́lẹ̀ yí padà sí ti ẹ̀mí ní àkókò àgbélébùú, ìṣòro kan ń dìde pẹ̀lú àsọtẹ́lẹ̀ Kristi nípa ìparun Jerusalẹmu tí a rí nínú gbogbo àwọn ìhìnrere yàtọ̀ sí Johanu. Àwọn ààmì méjì ti ipò póòpù tí ó ní ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú “ojoojúmọ́” nínú ìwé Dáníẹ́lì ni ohun ìríra ìdánù àti ìrékọjá ìdánù. Àwọn ààmì méjèèjì wọ̀nyí dúró fún àmì ẹranko náà (ohun ìríra náà) àti àwòrán ẹranko náà (ìrékọjá náà).

Ìrékọjá tí ó jẹ́ kí ipò póòpù lè pa àwọn tí ó kà sí alátakò ẹ̀kọ́ ìgbàgbọ́ ni ìṣọ̀kan ìjọ àti ìjọba, pẹ̀lú pé ìjọ ni ó ń ṣàkóso àjọṣe náà. Nítorí náà, Dáníẹ́lì ń ṣàfihàn ìṣọ̀kan ìjọ àti ìjọba, tí í ṣe àwòrán ẹranko póòpù, gẹ́gẹ́ bí ìrékọjá ìparun. Bíbélì ń tọ́ka sí ìbọ̀rìṣà gẹ́gẹ́ bí ohun ìríra, àti gbogbo ìbọ̀rìṣà agbára póòpù ni a ṣàfihàn pẹ̀lú sábáàtì ère rẹ̀, èyí tí Jòhánù pè ní àmì ẹranko náà, tí Dáníẹ́lì sì pè ní ohun ìríra tí ń mú ìparun wá.

> Láti inú ọ̀kan nínú wọn sì ni ìwo kékeré kan jáde wá, èyí tí ó pọ̀ sí i lọ́nà títóbi gidigidi, sí apá gúúsù, àti sí apá ìlà-oòrùn, àti sí ilẹ̀ ẹlẹ́wà náà. Ó sì di ńlá, àní títí dé ogun ọ̀run; ó sì sọ díẹ̀ nínú ogun náà àti nínú àwọn ìràwọ̀ náà kalẹ̀ sí ilẹ̀, ó sì tẹ̀ wọ́n mọ́lẹ̀. Bẹ́ẹ̀ ni, ó gbé ara rẹ̀ ga àní títí dé olórí ogun náà, àti nípasẹ̀ rẹ̀ ni a ti mú ẹbọ ojoojúmọ́ kúrò, a sì wó ibi mímọ́ rẹ̀ lulẹ̀. A sì fi ogun kan lé e lọ́wọ́ sí i lòdì sí ẹbọ ojoojúmọ́ nítorí ìrékọjá, ó sì ju òtítọ́ sílẹ̀; ó sì ṣiṣẹ́, ó sì ṣàṣeyọrí. Danieli 8:9–12.

A ó ṣe àlàyé àwọn ẹsẹ̀ wọ̀nyí ní kíkún síi nínú àpilẹ̀kọ míràn, ṣùgbọ́n nínú ẹsẹ̀ kọkànlá, agbára tí ó gbé ara rẹ̀ ga sí i lòdì sí Kristi ni Róòmù keferi, nígbà tí wọ́n gbìyànjú láti pa á ní ìgbà ìbí rẹ̀, lẹ́yìn náà wọ́n sì paríṣe bẹ́ẹ̀ lórí àgbélébùú. Ẹsẹ̀ náà sọ pé “nípasẹ̀ rẹ̀” (Róòmù keferi), “a gbé ojoojúmọ́ náà ga.” Ọ̀rọ̀ Hébérù tí a túmọ̀ sí “gbé ga” ni “rum,” ìtumọ̀ rẹ̀ sì ni “gbé sókè kí o sì gbé ga.” Róòmù keferi yóò gbé ẹ̀sìn keferi sókè, yóò sì fi í ga, wọ́n sì ṣe ohun náà gan-an nínú ìtàn. Ìdí nìyí tí a fi ń pè wọ́n ní Róòmù “keferi.”

Ẹsẹ̀ tó kàn ń fi hàn pé a fi “ẹgbẹ́-ogun” kan fún Romu ti póòpù, èyí tí ó tako, tàbí tí yóò borí “ìrúbọ ojoojúmọ́” náà (ìjọsìn abọ̀rìṣà). Èyí pẹ̀lú jẹ́ òtítọ́ ìtàn, nítorí agbára ológun ni ìjọ póòpù lò (bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé kò ní ogun tirẹ̀ rárá), láti borí ìdènà tí a fi lé lórí ìdìde rẹ̀ sí agbára. Agbára náà wá láti ọ̀dọ̀ Romu abọ̀rìṣà. Agbára ológun tí ó lò ni a fi fún un nípasẹ̀ “ìrékọjá,” nítorí ìrékọjá tí ó jẹ́ kí ó lè ṣàkóso àwọn ogun àwọn ọba tí wọ́n fi í jókòó lórí ìtẹ́ ní ọdún 538, ni ìrékọjá ìṣọ̀kan ìjọ àti ìjọba. Ní ìbẹ̀rẹ̀, Romu abọ̀rìṣà ni a ń sọ̀rọ̀ rẹ̀ nínú ẹsẹ̀ kọkànlá, ní fífi í mọ akẹ́kọ̀ọ́ pé Romu abọ̀rìṣà yóò dìde sí Kristi, àti pé yóò gbé ẹ̀sìn abọ̀rìṣà ga.

Ẹsẹ̀ tí ó tẹ̀ lé e ṣàpèjúwe ìrékọjá àṣẹ nínú ìṣọ̀kan ìjọ àti ìpínlẹ̀ tí ó jẹ́ kí ipò póòpù borí kí ó sì mú ìdènà kúrò, ìdènà tí Róòmù aláìlègbà ti fi ṣe ìkófin sí i. Ìtàn jẹ́rìí sí ìlò àwọn ẹsẹ̀ méjèèjì náà. “Èyí ojoojúmọ́” dúró fún yálà Róòmù aláìlègbà, agbára tí ó dúró lòdì sí Kristi, tàbí ẹ̀sìn ìsìn-òrìṣà tí Róòmù aláìlègbà gbé ga. Àmì “èyí ojoojúmọ́” ni a sì tẹ̀ lé pẹ̀lú ipò póòpù, bí ó ti ń fi ìrékọjá àṣẹ ìjọ àti ìpínlẹ̀ hàn, èyí tí ó jẹ́ ohun tí ń fún ipò póòpù ní agbára pẹ̀lú ogun kan láti ṣe iṣẹ́ ìbàjẹ́ rẹ̀. Ìlò kẹta tí Dáníẹ́lì ṣe fún “èyí ojoojúmọ́,” ni ìbéèrè tí ń mú ìdáhùn náà jáde, èyí tí ó jẹ́ ọ̀pá àárín gbùngbùn ti Àdífẹ́ntísì.

> Lẹ́yìn náà, mo gbọ́ ẹni mímọ́ kan ń sọ̀rọ̀, ẹni mímọ́ mìíràn sì wí fún ẹni mímọ́ kan náà tí ń sọ̀rọ̀ pé, Yóò ti pẹ́ tó ni ìran náà yóò fi wà nípa ẹbọ ojoojúmọ́, àti nípa ìrékọjá ìdahoro, láti fi ibi mímọ́ àti ogun náà jọ fún ìtẹ̀mọ́lẹ̀ lábẹ́ ẹsẹ̀? Danieli 8:13.

Nínú ẹsẹ̀ yìí, a béèrè ìbéèrè náà nípa pé títí yóò fi pẹ́ tó ni ìran náà yóò jẹ́, nípa bẹ́ẹ̀ a sì ń wá ìdáhùn kan tí ó ń ṣàfihàn àkókò ìgbà, kì í ṣe ojú-ìgbà kan pàtó. Ìbéèrè náà kì í ṣe ní ọjọ́ wo ni a óo mú ìran náà ṣẹ, bí kò ṣe pé kí ni ìwọ̀n àkókò ìran náà. Ẹsẹ̀ náà kò béèrè pé, “Nígbà wo?”, ó béèrè pé, “Yóò pẹ́ tó mélòó kan?” Ìran náà jẹ́ nípa àwọn agbára ìparun ti ẹ̀sìn òrìṣà, tí a ṣojú fún gẹ́gẹ́ bí “ẹbọ ojoojúmọ́,” àti ti ẹ̀sìn póòpù gẹ́gẹ́ bí a ti ṣojú fún un nípa ìrékọjá ti ipò póòpù tí a mú ṣẹ nígbà tí obìnrin náà bá ṣe àgbèrè pẹ̀lú àwọn ọba ayé. Àwọn agbára ìparun méjèèjì wọ̀nyí, ti ẹ̀sìn òrìṣà tí ẹ̀sìn póòpù tẹ̀ lé, ni a óo fi tẹ ibi mímọ́ náà àti ogun náà mọ́lẹ̀ fún àkókò “àkókò méje.”

Ó ṣe pàtàkì láti mọ̀ pé ìtẹ̀mọ́lẹ̀ ilé-mímọ́ gidi náà, tí ó bẹ̀rẹ̀ ní àkókò Babeli, tí ó sì tẹ̀síwájú títí dé ìparun Jerusalẹmu ní ọwọ́ Róòmù aláìníbọ̀rìṣà ní ọdún 70 AD, ni àwọn agbára aláìníbọ̀rìṣà ṣe láti ìbẹ̀rẹ̀ ìtàn dé òpin rẹ̀. Nítorí náà, ìbọ̀rìṣà gidi ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ ni ó tẹ ilé-mímọ́ gidi àti ogun gidi (àwọn ènìyàn Ọlọ́run) mọ́lẹ̀. Ṣùgbọ́n Róòmù ti ẹ̀mí ni ó tẹ Jerusalẹmu ti ẹ̀mí àti Ísírẹ́lì ti ẹ̀mí mọ́lẹ̀.

> Ṣùgbọ́n àgbàlá tí ó wà níta tẹ́ńpìlì náà fi sílẹ̀, má sì ṣe díwọ̀n rẹ̀; nítorí a ti fi í fún àwọn aláìkọlà: wọn yóò sì tẹ ìlú mímọ́ náà mọ́lẹ̀ fún oṣù méjìlélógójì. Èmi yóò sì fi agbára fún àwọn ẹlẹ́rìí mi méjì, wọn yóò sì sọtẹ́lẹ̀ fún ẹgbẹ̀rún kan ó lé igba méjì ó lé ọgọ́ta ọjọ́, wọ́n wọ aṣọ ọ̀fọ̀. Ìfihàn 11:2, 3.

Johanu Oníbatisiti jẹ́ wòlíì ìsopọ̀ kan tí ó dá ìyípadà ìṣàkóso àkókò ìpèsè-ọ̀nà mọ̀ láti inú ibùsùn mímọ́ ayé sí ti ọ̀run, láì mọ́ ẹ̀kúnrẹ́rẹ́ iṣẹ́ rẹ̀ ní kíkún. Paulu jẹ́ wòlíì ìsopọ̀ kan tí ó dá ìyípadà ìṣàkóso àkókò ìpèsè-ọ̀nà mọ̀ láti ọ̀dọ̀ Ísírẹ́lì gidi (ogun náà) sí Ísírẹ́lì ti ẹ̀mí. Jerúsálẹ́mù tí a tẹ mọ́lẹ̀ fún oṣù méjìlélógójì jẹ́ Jerúsálẹ́mù ti ẹ̀mí.

> “Àwọn àkókò tí a mẹ́nuba níbí—oṣù méjìlélógójì,” àti ‘ẹgbẹ̀rún kan ó lé ọgọ́rùn-ún méjì àti ọgọ́ta ọjọ́’—jẹ́ ohun kan náà, níwọ̀n bí wọ́n ti jẹ́ aṣojú àkókò kan náà tí ìjọ Kristi yóò fi jìyà inúnibíni láti ọwọ́ Róòmù. Ẹgbẹ̀rún kan ó lé ọgọ́rùn-ún méjì àti ọgọ́ta ọdún ìṣàkóso gíga ti póòpù bẹ̀rẹ̀ ní ọdún A.D. 538, nítorí náà yóò sì parí ní 1798. Ní àkókò náà, ọmọ-ogun Faranse kan wọ Róòmù, ó sì mú póòpù náà ní ẹlẹ́wọ̀n, ó sì kú ní ìgbèkùn. Bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé a yan póòpù tuntun kan láìpẹ́ lẹ́yìn náà, ìṣètò alufaa gíga ti póòpù kò tíì tún lè lo agbára tí ó ní tẹ́lẹ̀ láéláé láti ìgbà náà wá.” The Great Controversy, 266.

Paulu fi hàn pé ní àkókò ìyípadà tí ó ṣẹlẹ̀ nínú ìtàn àgbélébùú, Jerusalẹmu ẹ̀mí tí “ó wà lókè” di ìlú tí Ọlọ́run yàn láti fi orúkọ rẹ̀ sí, Jerusalẹmu gidi sì dáwọ́ jíjẹ́ Jerusalẹmu àsọtẹ́lẹ̀ Bíbélì dúró.

> Nítorí Agar yìí ni òkè Sinai ní Arabia, ó sì bá Jerusalẹmu tí ó wà nísinsin yìí mu, ó sì wà ní ìsẹ̀rú pẹ̀lú àwọn ọmọ rẹ̀. Ṣùgbọ́n Jerusalẹmu tí ó wà lókè jẹ́ òmìnira, èyí tí í ṣe ìyá wa gbogbo. Galatia 4:25, 26.

Òtítọ́ yìí ṣe pàtàkì gidigidi láti lóye ní òtítọ́, àti lílo Jérúsálẹ́mù gidi ní ọ̀nà èké gẹ́gẹ́ bí ààmì àsọtẹ́lẹ̀ Bíbélì jẹ́ apá kan nínú ìtanjẹ tí àwọn Jesuit dá sílẹ̀ láti ba òtítọ́ jẹ pé póòpù ti Róòmù ni aṣòdì-sí-Kírísítì. Ẹ̀kọ́ èké náà ń mú ìgbàgbọ́ kan jáde láàrín Pùròtẹ́sítáǹtì aláyídà tí ó jẹ́ kí wọ́n máa wo orílẹ̀-èdè Ísírẹ́lì ti àwọn Júù òde-òní ní ọ̀nà àìtọ́ gẹ́gẹ́ bí ààmì àsọtẹ́lẹ̀. Jérúsálẹ́mù gidi dáwọ́ jíjẹ́ Jérúsálẹ́mù Ọlọ́run dúró ní àkókò àgbélébùú.

> “Ìlú Jérúsálẹ́mù kì í ṣe ibi mímọ́ mọ́. Ègún Ọlọ́run wà lórí rẹ̀ nítorí ìkọ̀sílẹ̀ àti kíkàn Krísti mọ́ àgbélébùú. Àbàwọ́n ẹ̀bi dídúdu kan wà lórí rẹ̀, kò sì ní tún jẹ́ ibi mímọ́ mọ́ títí yóò fi wẹ̀ mọ́ nípasẹ̀ iná ìwẹ̀nùmọ́ ti ọ̀run. Ní àkókò tí a bá sọ ilẹ̀-ayé yìí tí ẹ̀ṣẹ̀ ti bú di mímọ́ kúrò nínú gbogbo àbàwọ́n ẹ̀ṣẹ̀, Krísti yóò tún dúró lórí Òkè Ólífì. Bí ẹsẹ̀ Rẹ̀ ṣe bá tẹ̀ lé e lórí, yóò ya sí méjì, yóò sì di pẹ̀tẹ́lẹ̀ ńlá kan, tí a ti pèsè sílẹ̀ fún ìlú Ọlọ́run.” Review and Herald, July 30, 1901.

Ìbámu tí ìyàtọ̀ tó wà láàárín Jerúsálẹ́mù gidi àti Jerúsálẹ́mù ti ẹ̀mí ní yóò jẹ́ ni a óò ṣàlàyé bí a ṣe ń ronú lórí àsọtẹ́lẹ̀ Kristi nípa òpin ayé. Ìgbà kẹrin tí Dáníẹ́lì fi tọ́ka sí “ojoojúmọ́,” wà nínú orí kọkànlá.

> Àwọn apá ogun yóò sì dúró ní apá rẹ̀, wọn yóò sì ba ibi mímọ́ agbára jẹ́, wọn yóò sì mú ẹbọ àìmọ́jọ́mọ́ kúrò, wọn yóò sì gbé ohun ìríra tí ń mú ìdahoro kalẹ̀ síbẹ̀. Danieli 11:31.

Ẹsẹ yìí ń tọ́ka sí iṣẹ́ Róòmù keferi ní fífi ipò pòòpù lórí ìtẹ́ ayé ní ọdún 538. “Apá” náà dúró fún agbára ológun Róòmù keferi tí ó dìde láti gbèjà ipò pòòpù, bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú Clovis, ọba àwọn Franks, ní ọdún 496. Àwọn ọba Yúróòpù ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀ ṣiṣẹ́ fún fífi ipò pòòpù kalẹ̀ lẹ́yìn Clovis, ṣùgbọ́n ẹsẹ náà ń tọ́ka sí ohun mẹ́rin tí àwọn ọba Yúróòpù (apá) ṣe fún ipò pòòpù, lẹ́yìn tí wọ́n ṣẹ̀ nípa ṣíṣe àjọṣe ìjọ àti ìpínlẹ̀ pẹ̀lú àgbèrè Tírè.

Lẹ́yìn tí wọ́n dúró gẹ́gẹ́ bí alátìlẹ́yìn fún ìjọba póòpù, wọ́n “bàjẹ́” tàbí pa ìlú Róòmù run, èyí tí ó jẹ́ àmì agbára fún Róòmù keferi àti Róòmù póòpù pẹ̀lú. Ìbàjẹ́ tí ẹsẹ̀ náà sọ ni a ṣe léraléra nípasẹ̀ àwọn ọdún, bí a ti mú ìlú Róòmù wá sábẹ́ ìkọlù ológun tí kò dákẹ́. Àwọn ọba Yúróòpù wọ̀nyí (apá ogun náà), yóò tún “mú ìrúbọ ojoojúmọ́ kúrò.” Ọ̀rọ̀ Hébérù tí a túmọ̀ sí “mú kúrò” nínú ẹsẹ̀ yìí kì í ṣe “rum,” gẹ́gẹ́ bí ó ti rí nínú orí kẹjọ. Nínú ẹsẹ̀ yìí, ọ̀rọ̀ tí a túmọ̀ sí “mú kúrò” ni “sur,” itumọ̀ rẹ̀ sì ni láti yọ kúrò. Apá ogun àwọn ọba Yúróòpù yóò yọ ìdènà keferi kúrò sí ìdàgbàsókè ìjọba póòpù ní ọdún 508. Lẹ́yìn náà, ní ọdún 538, àwọn apá ogun wọ̀nyí yóò fi ìjọba póòpù jókòó lórí ìtẹ́ ayé. Nígbà náà gan-an pẹ̀lú, ní Ìgbìmọ̀ Orléans, ìjọba póòpù sì fi òfin ọjọ́ Àìkú múlẹ̀.

Àìkú gẹ́gẹ́ bí ọjọ́ ìjọsìn ni ohun tí Sister White pè ní sábáàtì “òrìṣà”, àti ìbọ̀rìṣà ni ìtumọ̀ Bíbélì pípé fún ọ̀rọ̀ náà “ìríra”. Ní ọdún 538, apá Róòmù abọ̀rìṣà gbé ìríra tí ń mú ìsọdahoro kalẹ̀.

> “Gbogbo àwọn tí yóò gbé Sábáàtì òrìṣà ga tí wọn yóò sì bọ̀wọ̀ fún un, ọjọ́ kan tí Ọlọ́run kò tí ì bù kún, wọ́n ń ran èṣù àti àwọn áńgẹ́lì rẹ̀ lọ́wọ́ pẹ̀lú gbogbo agbára tí Ọlọ́run fi fún wọn, tí wọ́n ti yi padà sí lílò tí kò tọ́. Ní fífi ẹ̀mí mìíràn fún wọn ní ìmísí, èyí tí ó ń fọ́ ojú ìmòye wọn, wọn kò lè rí i pé gbígbé ọjọ́ Àìkú ga jẹ́ pátápátá ìdásílẹ̀ Ìjọ Kátólíìkì.” Selected Messages, ìwé 3, 423.

Àsọtẹ́lẹ̀ àti ìtàn ń fi ìlò tí a ṣẹ̀ṣẹ̀ dá mọ̀ fún ẹsẹ̀ kọkànlélọ́gbọ̀n múlẹ̀. Nígbà tí a bá sọ pé àsọtẹ́lẹ̀ ń fi ìlò yìí múlẹ̀, a ń tọ́ka sí òtítọ́ náà pé àwọn àsọtẹ́lẹ̀ mìíràn wà tí ń sọ̀rọ̀ nípa àwọn òtítọ́ wọ̀nyí kan náà, láì mú wọn wá sínú ìjíròrò ní àkókò yìí. Ìgbà karùn-ún àti ìkẹyìn tí Dáníẹ́lì lò “ìgbà gbogbo,” ni a rí nínú orí kejìlá.

> Láti àkókò tí a ó ti mú ẹbọ ojoojúmọ́ kúrò, tí a ó sì gbé ohun ìríra tí ń mú ìparun dé kalẹ̀, ọjọ́ ẹgbẹ̀rún kan, igba méjì, àádọ́rùn-ún ni yóò wà. Alábùkún ni ẹni tí ó dúró tì, tí ó sì dé ọjọ́ ẹgbẹ̀rún kan, igba mẹ́ta, márùn-ún-dín-lọ́gbọ̀n. Danieli 12:11, 12.

Àsọtẹ́lẹ̀ àti ìtàn jẹ́rìí pé ní ọdún 508, ìfaradà sí ìgbéga ipò póòpù parí ní pàtàkì, nígbà tí a fà tu èyí ìkẹyìn nínú àwọn ìdènà àgbègbè mẹ́ta (àwọn Goths), gẹ́gẹ́ bí Daniẹli orí keje ti fi hàn.

> Mo wo àwọn ìwo náà wò, sì kíyèsí i pé, wo o, ìwo kékeré mìíràn jáde láàrín wọn, níwájú ẹni tí a fi gbòǹgbò fa mẹ́ta nínú àwọn ìwo àkọ́kọ́ náà tú: sì kíyèsí i pé, nínú ìwo yìí ni ojú wà bí ojú ènìyàn, àti ẹnu tí ń sọ ohun ńláńlá. Danieli 7:8.

Àwọn ìwo mẹ́ta tí a yọ kúrò ni a fi hàn lórí àwọn tábìlì mímọ́ méjì náà, àti nígbà tí a lé èkejìlá nínú àwọn ìdènà àgbègbè mẹ́ta wọ̀nyí jáde kúrò ní ìlú Róòmù, ní ọdún 508, a mú ìdènà sí ìgbéga agbára pàápàá kúrò. Ìdásílẹ̀ náà tí a tọ́ka sí nínú ẹsẹ̀ kọkànlá, ṣojú ọdún mẹ́tàlélọ́gbọ̀n láàárín 508 àti 538. Ó tọ́ka sí ọdún mẹ́tàlélọ́gbọ̀n tí a fi parí ìmúrasílẹ̀ fún ìdásílẹ̀ ènìyàn ẹ̀ṣẹ̀ nínú tẹ́ńpìlì Ọlọ́run.

Ọ̀rọ̀ tí a túmọ̀ sí “a mú kúrò” ni a tún ń pè ní “sur,” èyí tí ó túmọ̀ sí yíyọ kúrò; ní ọdún 508, a yọ ìdènà sí ìgòkè papacy kúrò (a mú un kúrò). Láti ọjọ́ náà, ẹgbẹ̀rún kan, ọ̀ọ́dúnrún méjìdínlọ́gọ́rin ọdún ń mú ọ dé 1798, àti sí ọgbẹ́ ikú papacy. Ẹgbẹ̀rún kan, ọ̀ọ́dúnrún mẹ́ta-dín-lọ́gọ́rin ọjọ́ ń mú ọ dé ìbànújẹ àkọ́kọ́, àti ìbẹ̀rẹ̀ àkókò ìdadúró ní ìparí pátápátá ọdún 1843. Ẹsẹ̀ náà ṣe ìlérí ìbùkún fún àwọn tí ó “dé” 1843. Ọ̀rọ̀ náà “dé” túmọ̀ sí fọwọ́ kàn. Ọjọ́ àkọ́kọ́ ti 1844 ń samisi ìbànújẹ àkọ́kọ́, ṣùgbọ́n ọjọ́ ìkẹyìn ti 1843 fọwọ́ kan àkókò àkọ́kọ́ ti 1844. Ọjọ́ ìkẹyìn ọdún kan fọwọ́ kan ọjọ́ àkọ́kọ́ ti ọdún tí ó tẹ̀lé e. Ìbùkún tí a so mọ́ ọjọ́ náà ni ìtàn àti àsọtẹ́lẹ̀ fìdí múlẹ̀.

A ó tẹ̀síwájú nínú àyẹ̀wò wa nípa ìtumọ̀ “ojoojúmọ́” gẹ́gẹ́ bí òtítọ́ ìpilẹ̀ nínú àpilẹ̀kọ tí ó tẹ̀lé.

> “Gbogbo àwọn ìfìròyìn tí a fi hàn láti 1840–1844 ni a gbọdọ̀ mú wá pẹ̀lú agbára nísinsin yìí, nítorí ọ̀pọ̀lọpọ̀ ènìyàn ti pàdánù ìtòsọ́nà wọn. Àwọn ìfìròyìn náà gbọdọ̀ lọ sí gbogbo àwọn ìjọ.

> “Kristi wí pé, ‘Alábùkún ni ojú yín, nítorí wọ́n ríran; àti etí yín, nítorí wọ́n ńgbọ́. Nítorí lóòótọ́ ni mo sọ fún yín, pé ọ̀pọ̀ wòlíì àti àwọn olódodo ti fẹ́ láti rí àwọn nǹkan wọ̀nyí tí ẹ̀yin ń rí, ṣùgbọ́n wọn kò rí wọn; àti láti gbọ́ àwọn nǹkan wọ̀nyí tí ẹ̀yin ńgbọ́, ṣùgbọ́n wọn kò gbọ́ wọn’ [Matthew 13:16, 17]. Alábùkún ni àwọn ojú tí wọ́n rí àwọn nǹkan tí a rí ní 1843 àti 1844.

> “A ti fi ìránṣẹ́ náà hàn. Kò sì yẹ kí ìdádúró kankan wà nínú tún ìránṣẹ́ náà sọ, nítorí àwọn àmì àkókò ń ṣẹ; iṣẹ́ ìparí gbọ́dọ̀ jẹ́ kí a ṣe é. Iṣẹ́ ńlá kan ni a óò ṣe ní àkókò kúkúrú. Láìpẹ́, nípasẹ̀ àyànfẹ́ Ọlọ́run, a óò fi ìránṣẹ́ kan hàn tí yóò dàgbà sí igbe ńlá. Nígbà náà ni Dáníẹ́lì yóò dúró ní ipò rẹ̀, láti fi ẹ̀rí rẹ̀ hàn.” Manuscript Releases, volume 21, 437.

Back to Articles