Article

# Ìwé Dáníẹ́lì - Nọ́ńbà Ogójì

Paulu

Author

Jeff Pippenger

Published

January 4, 2024

Formats

PDF
Word
Song MP3

Dáníẹ́lì orí kìn-ín-ní, nígbà tí a bá fi í bọ́ lórí Dáníẹ́lì orí kẹrin, ń ṣàfihàn ìtàn áńgẹ́lì kìn-ín-ní àti kejì, láti ọdún 1798 sí 1844. Nínú ìtàn yẹn ni a ṣí ìwé Dáníẹ́lì sílẹ̀, apá tí a sì ṣí sílẹ̀ ni orí keje, kẹjọ àti kẹsàn-án. “Lẹ́yìn ìlà lórí ìlà,” orí kìn-ín-ní, kẹrin, lẹ́yìn náà keje títí dé kẹsàn-án, ń ṣàpèjúwe ìtàn ìṣísẹ̀ Míléráìtì ti áńgẹ́lì kìn-ín-ní.

Nínú ìtàn yẹn (1798 sí 1844), àwọn òtítọ́ ìpilẹ̀ Adventism ni a fìdí múlẹ̀, àti pé ní ìkẹyìn a ṣàfihàn àwọn òtítọ́ wọ̀nyí lórí àtẹ̀jáde aṣáájú-ọ̀nà 1843. Àwòrán Nebukadnessari nínú Dáníẹ́lì orí kejì wà lórí àtẹ̀jáde náà. Àwọn ìran Dáníẹ́lì méje àti mẹ́jọ wà lórí àtẹ̀jáde náà. “Ìgbà gbogbo” ti orí kẹjọ ni a ṣàfihàn, gẹ́gẹ́ bí “àkókò méje” ti Lefitiku mẹ́rìndínlọ́gbọ̀n náà ṣe wà níbẹ̀. Àwọn Ègbé mẹ́ta ti Islam, gẹ́gẹ́ bí a ti ṣàfihàn wọn nínú Ìfihàn orí kẹsàn-án, wà níbẹ̀. Ọlọ́run ti kìlọ̀ tẹ́lẹ̀ léraléra pé a ó kọlu àwọn òtítọ́ ìpilẹ̀ wọ̀nyí.

> “Ẹ jẹ́ kí àwọn tí ń dúró gẹ́gẹ́ bí àwọn olùṣọ́ Ọlọ́run lórí ògiri Sioni jẹ́ ènìyàn tí ó lè rí àwọn ewu kí wọ́n tó dé bá àwọn ènìyàn,—àwọn ènìyàn tí ó lè fi ìyàtọ̀ hàn láàárín òtítọ́ àti aṣìṣe, òdodo àti àìṣòdodo.

> “A ti fi ìkìlọ̀ náà ránṣẹ́ wá: Kò yẹ kí a jẹ́ kí ohunkóhun wọlé tí yóò dá ìpìlẹ̀ ìgbàgbọ́ rú, èyí tí a ti ń kọ́ lé lórí láti ìgbà tí ìránṣẹ́ náà dé ní 1842, 1843, àti 1844. Mo wà nínú ìránṣẹ́ yìí, àti láti ìgbà náà ni mo ti ń dúró níwájú ayé, mo jẹ́ olóòtítọ́ sí ìmọ́lẹ̀ tí Ọlọ́run ti fi fún wa. A kò ní pète láti yọ ẹsẹ̀ wa kúrò lórí pẹpẹ tí a ti fi wọ́n dúró lé, bí a ti ń wá Olúwa lójoojúmọ́ pẹ̀lú àdúrà àìtọ́jú, ní ìwádìí fún ìmọ́lẹ̀. Ṣé ẹ rò pé mo lè fi ìmọ́lẹ̀ tí Ọlọ́run ti fi fún mi sílẹ̀? Ó yẹ kí ó rí bí Àpáta Àìnípẹ̀kun. Ó ti ń tọ́ mí sọ́nà láti ìgbà tí a ti fi í fún mi.” Review and Herald, April 14, 1903.

Iṣẹ́ ọkùnrin ìgbálẹ̀ erùpẹ̀, èyí tí a óò ṣe pẹ̀lú ìkópa àwọn ènìyàn Ọlọ́run ní àwọn ọjọ́ ìkẹyìn, ni Isaiah náà ṣàpẹẹrẹ, nígbà tí ó fi ń dá àwọn ènìyàn ọjọ́ ìkẹyìn mọ̀ àti iṣẹ́ tí a pè wọ́n láti ṣe, nítorí pé a ti pínlẹ̀ rẹ̀ pé kí a sin àwọn ìpìlẹ̀ náà pẹ̀lú àṣìṣe kí àwọn ọjọ́ ìkẹyìn tó dé.

> Àwọn tí yóò sì jáde láti inú rẹ ni yóò tún àwọn ibi ahoro àtijọ́ kọ́; ìwọ yóò sì gbé ìpìlẹ̀ ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìran dìde; a ó sì máa pè ọ́ ní, Olùtún àfojúdi ṣe, Olùmú ọ̀nà padà bọ̀ sípò kí a lè máa gbé inú wọn. Isaiah 58:12.

“Àwọn ibi ìdahoro àtijọ́,” ń tọ́ka sí àwọn òtítọ́ ẹ̀kọ́ ìgbàgbọ́ tí ó ní í ṣe pẹ̀lú agbára méjì tí ń pa run, ìyẹn ẹ̀sìn abọ̀rìṣà àti papacy. Ìtẹ̀lé agbára méjì tí ń pa run ti ẹ̀sìn abọ̀rìṣà, tí papacy sì tẹ̀ lé e, ni William Miller lò gẹ́gẹ́ bí ìlànà ìṣàkóso fún gbogbo àsọtẹ́lẹ̀ tí ó gbékalẹ̀.

> Wọn yóò sì tún àwọn ibi ahoro àtijọ́ kọ́, wọn yóò sì gbé àwọn ibi ìparun ìṣáájú dìde, wọn yóò sì tún àwọn ìlú ahoro ṣe, àwọn ibi ìparun ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìran. Isaiah 61:4.

Ìṣètò àsọtẹ́lẹ̀ tí a ṣàfihàn gẹ́gẹ́ bí ìpìlẹ̀ ẹ̀rọ, ni ìtàn àti àjọṣe àwọn agbára méjèèjì wọ̀nyí. Látún mú “àwọn ọ̀nà kí a lè máa gbé inú wọn” padà, ni ìmúpadàbọ̀sípò ìpìlẹ̀ Miller, tí a ṣàfihàn nínú àlá rẹ̀ nípasẹ̀ iṣẹ́ ọkùnrin tó ń fi bírọ́ọ̀ṣì erùpẹ̀ nu ilẹ̀. Isaiah lo àpèjúwe ìtàn Ezra àti àwọn tí wọ́n padà láti Bábílónì tí wọ́n sì tún Jerusalẹmu ṣe, láti fi tọ́ka sí ìmúpadàbọ̀sípò àwọn ìdàgbé ahoro àtijọ́.

> Láti ọjọ́ àwọn baba wa ni àwa ti wà nínú ẹ̀ṣẹ̀ ńlá títí di òní yìí; àti nítorí àìṣòdodo wa ni a fi fi àwa, àwọn ọba wa, àti àwọn àlùfáà wa lé ọwọ́ àwọn ọba ilẹ̀ wọ̀nyí, sí idà, sí ìgbèkùn, sí ìkógun, àti sí ìtìjú ojú, gẹ́gẹ́ bí ó ti rí lónìí yìí. Ṣùgbọ́n nísinsin yìí, fún ìgbà díẹ̀, a ti fi oore-ọ̀fẹ́ hàn láti ọ̀dọ̀ Olúwa Ọlọ́run wa, láti fi àwọ̀n tí ó ṣẹ́ kù sílẹ̀ fún wa láti bọ́, àti láti fi èékánná kan fún wa ní ibi mímọ́ rẹ̀, kí Ọlọ́run wa lè mú ojú wa tàn, kí ó sì fi ìsọdọtun díẹ̀ fún wa nínú ìgbèkùn wa. Nítorí ẹrú ni àwa jẹ́; ṣùgbọ́n Ọlọ́run wa kò kọ̀ wá sílẹ̀ nínú ìgbèkùn wa, bí kò ṣe pé ó ti na àánú sí wa ní ojú àwọn ọba Pérísíà, láti fi ìsọdọtun fún wa, láti tún ilé Ọlọ́run wa dìde, àti láti tún àwọn ibi ahoro rẹ̀ ṣe, àti láti fi odi fún wa ní Júdà àti ní Jérúsálẹ́mù. Esra 9:7–9.

Esra àti àwọn tí wọ́n tún Jerusalẹmu ṣe, dúró fún “àwọn ìyókù” tí wọ́n jẹ́ àwọn olùtú ọ̀nà ṣe kí a lè máa gbé inú wọn, wọ́n sì ni àwọn tí ń ṣe iṣẹ́ náà lábẹ́ àyíká àdúrà Lefitiku mẹ́rìndínlọ́gbọ̀n, èyí tí Esra tọ́ka sí pé “láti ọjọ́ àwọn baba wa ni a ti wà nínú ẹ̀ṣẹ̀ ńlá títí di ọjọ́ yìí; àti nítorí àìṣòdodo wa ni a fi fi àwa, àwọn ọba wa, àti àwọn àlùfáà wa lé ọwọ́ àwọn ọba ilẹ̀ wọ̀nyẹn, sí idà, sí ìgbèkùn, sí ìkó-lọ, àti sí ìdàrúdàpọ̀ ojú.” “Ọjọ́” tí ó ń tọ́ka sí ni “ọjọ́” tí “àwọn ìyókù” ọjọ́ ìkẹyìn yóò tún àwọn ọ̀nà ṣe kí a lè máa gbé inú wọn.

Àwọn iyókù Ezra ni àwọn ẹlẹ́rìí méjì náà tí a jí dìde ní òpin ọjọ́ mẹ́ta àtààbọ̀, tí wọ́n sì mú àdúrà Lefitiku ogún-ún mẹ́fà ṣẹ gẹ́gẹ́ bí Daniẹli ti fi hàn nínú orí kẹsàn-án. Nígbà tí Ezra àti àwọn alábàáṣiṣẹ́ rẹ̀ padà láti inú ìgbèkùn, tí wọ́n tún Jerusalẹmu kọ́, wọ́n jẹ́ àpẹẹrẹ iṣẹ́ ìmúpadàbọ̀sípò àwọn ọ̀ṣọ́ iyebíye Miller, èyí tí í ṣe iṣẹ́ ìmúpadàbọ̀sípò àwọn òtítọ́ ìpìlẹ̀ Miller. Nítorí èyí, òye nípa ètò ìṣètò iṣẹ́ Miller jẹ́ ohun pàtàkì gidigidi.

> “Àwọn àpọ́sítélì kọ́ ilé lórí ìpìlẹ̀ tí ó dájú, àní lórí Àpáta Àìnípẹ̀kun. Sí ìpìlẹ̀ yìí ni wọ́n mú àwọn òkúta tí wọ́n ya kúrò nínú ayé wá. Kì í ṣe láìsí ìdènà ni àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ilé náà ṣe iṣẹ́. A mú iṣẹ́ wọn le gidigidi nípasẹ̀ àtakò àwọn ọ̀tá Kristi. Wọ́n ní láti bá ìwà-ìkà ẹ̀sìn, ìfọ̀kànbalẹ̀, àti ìkórìíra àwọn tí ń kọ́ lórí ìpìlẹ̀ èké jà. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn tí ń ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí akẹ́kọ̀ọ́ ilé ìjọ lè jẹ́ afiwe pẹ̀lú àwọn akẹ́kọ̀ọ́ odi ní ọjọ́ Nehemáyà, nípa àwọn ẹni tí a kọ pé: ‘Àwọn tí ń kọ́ odi náà, àti àwọn tí ń ru ẹrù, pẹ̀lú àwọn tí ń kó ohun rù, olúkúlùkù fi ọ̀kan nínú ọwọ́ rẹ̀ ṣiṣẹ́ nínú iṣẹ́ náà, ó sì fi ọwọ́ kejì dì mú ohun ìjà.’ Nehemiah 4:17.” Acts of the Apostles, 596.

Nínú àwọn ẹsẹ̀ méjèèjì ti Isaiah, iṣẹ́ náà ni láti gbé àwọn ìpìlẹ̀ àti àwọn ibi ìdàgbéṣinṣin ti ọ̀pọ̀ ìran dìde. Isaiah ń tọ́ka sí iṣẹ́ ẹ̀mí kan tí a ti ṣàpẹẹrẹ rẹ̀ nípasẹ̀ iṣẹ́ gidi náà. A ní láti máa ṣọ́ àwọn ìpìlẹ̀ náà, ṣùgbọ́n dípò bẹ́ẹ̀, ní ìkẹyìn a bò wọ́n mọ́ pátápátá pẹ̀lú ìpìlẹ̀ èké ti àwọn ọ̀ṣọ́ ìyebíye àdàkọ. Àwọn tí Isaiah ń dá mọ̀ ni wọ́n ń tún àwọn òtítọ́ ìpìlẹ̀ ti àwọn Millerite ṣe padà, kì í ṣe bíríkì àti òkúta gidi. Àmì àwọn òtítọ́ wọ̀nyí ni ètò-ìlànà Miller nípa àwọn agbára méjì tí ń mú ìdàgbéṣinṣin wá, tí wọ́n tẹ ibi mímọ́ àti ogun náà mọ́lẹ̀ fún “àkókò méje.”

Iṣẹ́ ìmúpadàbọ̀sípò yẹn ni a ṣe àfihàn rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí gbígbé “àwọn ìpìlẹ̀” àti “ìdàhoro ọ̀pọ̀ ìran” dìde, ó sì ń ṣojú iṣẹ́ àsọtẹ́lẹ̀ ti mímú àwọn òtítọ́ ìpìlẹ̀ padàbọ̀sípò nípasẹ̀ ọ̀nà ìṣe tí ó ń mú ìlà àsọtẹ́lẹ̀ kún ìlà àsọtẹ́lẹ̀, látihìn-ín díẹ̀ àti látibẹ̀ díẹ̀. Iṣẹ́ títún àwọn ìpìlẹ̀ àti àwọn ìdàhoro múlẹ̀ jẹ́ iṣẹ́ fífi àwọn òtítọ́ ìpilẹ̀ṣẹ̀ hàn àti dídábò bo wọn, gẹ́gẹ́ bí a ti ṣojú wọn lórí àwọn àtẹ̀jáde àwòrán aṣáájú-ọ̀nà 1843 àti 1850, tí wọ́n jẹ́ àwọn tábìlì méjì ti Habakkuk orí kejì. A sì ń parí iṣẹ́ náà pẹ̀lú ọ̀nà ìṣe òjò àrọ̀ “ìlà lórí ìlà”. Ó jẹ́ iṣẹ́ ìpadà sí àwọn ọ̀nà àtijọ́ Jeremiah nínú àríyànjiyàn àwọn tí wọ́n fẹ́ gbé ìpìlẹ̀ èké ró, gẹ́gẹ́ bí a ti ṣàfihàn rẹ̀ nípa àwọn iyebíye èké inú àlá Miller.

> “Ọ̀tá ń wá ọ̀nà láti yí ọkàn àwọn arákùnrin àti arábìnrin wa kúrò nínú iṣẹ́ ìmúrasílẹ̀ àwọn ènìyàn kan láti dúró ní àwọn ọjọ́ ìkẹyìn wọ̀nyí. Àwọn ẹ̀tàn ọgbọ́n-àròsọ rẹ̀ ni a ṣe láti mú kí ọkàn àwọn ènìyàn yà kúrò nínú àwọn ewu àti ojúṣe àkókò yìí. Wọ́n ka ìmọ́lẹ̀ tí Kristi wá láti ọ̀run láti fi fún Johanu fún àwọn ènìyàn Rẹ̀ sí ohun asán. Wọ́n ń kọ́ni pé àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ tí ó wà níwájú wa gan-an kò ní ìtóbi tó bẹ́ẹ̀ tí yóò fi yẹ kí a fi àkíyèsí pàtàkì sí wọn. Wọ́n sọ òtítọ́ tí ó jẹ́ ti ìpilẹ̀ṣẹ̀ ọ̀run di asán, wọ́n sì ń gba ìrírí àtijọ́ wọn lọ́wọ́ àwọn ènìyàn Ọlọ́run, ní fífi ìmọ̀ èké rọ́pò rẹ̀ fún wọn.

> “‘Báyìí ni Olúwa wí, Ẹ dúró ní ojú ọ̀nà, kí ẹ sì wo, kí ẹ sì béèrè nípa àwọn ọ̀nà àtijọ́, ibi tí ọ̀nà rere wà, kí ẹ sì máa rìn nínú rẹ̀.’ Jeremiah 6:16.

> “Kí ẹnikẹ́ni má ṣe wá ọ̀nà láti fa àwọn ìpìlẹ̀ ìgbàgbọ́ wa ya kúrò—àwọn ìpìlẹ̀ tí a fi lélẹ̀ ní ìbẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ wa nípasẹ̀ ìkẹ́kọ̀ọ́ ọ̀rọ̀ náà pẹ̀lú àdúrà àti nípasẹ̀ ìfihàn. Lórí àwọn ìpìlẹ̀ wọ̀nyí ni a ti ń kọ́ ilé fún ọdún márùndínlọ́gọ́ta sẹ́yìn. Àwọn ènìyàn lè rò pé wọ́n ti rí ọ̀nà tuntun kan, àti pé wọ́n lè fi ìpìlẹ̀ tí ó lágbára ju èyí tí a ti fi lélẹ̀ lọ kalẹ̀. Ṣùgbọ́n èyí jẹ́ ẹ̀tàn ńlá. Kò sí ẹni tí ó lè fi ìpìlẹ̀ mìíràn lélẹ̀ bí kò ṣe èyí tí a ti fi lélẹ̀.”

> “Ní àtẹ́yìnwá, ọ̀pọ̀ ènìyàn ti gbìyànjú láti kọ́ ìgbàgbọ́ tuntun, láti fi àwọn ìlànà tuntun lélẹ̀. Ṣùgbọ́n, ilé tí wọ́n kọ́ náà dúró pẹ́ tó mélòó kan? Kò pẹ́, ó wó lulẹ̀, nítorí a kò fi í mọ́lẹ̀ sórí Àpáta náà.

> “Ṣé kì í ṣe pé àwọn ọmọ-ẹ̀yìn àkọ́kọ́ ní láti dojúkọ ọ̀rọ̀ àwọn ènìyàn? Ṣé kì í ṣe pé wọ́n ní láti fetí sí àwọn ẹ̀kọ́ èké, lẹ́yìn náà, tí wọ́n sì ti ṣe ohun gbogbo tán, kí wọ́n dúró ṣinṣin, ní sísọ pé: ‘Ìpìlẹ̀ mìíràn kò sí tí ẹnikẹ́ni lè fi lélẹ̀ ju èyí tí a ti lélẹ̀ lọ’? 1 Corinthians 3:11.

> “Nítorí náà, a gbọdọ̀ di ìbẹ̀rẹ̀ ìgbẹ́kẹ̀lé wa mú ṣinṣin títí dé òpin. Ọ̀rọ̀ agbára ni Ọlọ́run àti Kírístì ti rán sí àwọn ènìyàn yìí, tí ń mú wọn jáde kúrò nínú ayé, ní ìgbésẹ̀ dé ìgbésẹ̀, sínú ìmọ́lẹ̀ mímọ́ gbangba ti òtítọ́ ìsinsìnyí. Pẹ̀lú ètè tí iná mímọ́ ti fi kàn, àwọn ìránṣẹ́ Ọlọ́run ti kéde iṣẹ́ náà. Ọ̀rọ̀ àtọ̀runwá náà ti fi èdìdì rẹ̀ lé òtítọ́ tí a ti kéde gẹ́gẹ́ bí ohun tòótọ́.” Testimonies, ìdìpọ̀ 8, 296, 297.

“Iṣẹ́ ìmúrasílẹ̀ àwọn ènìyàn kan láti dúró ní àwọn ọjọ́ ìkẹyìn,” ni iṣẹ́ tí ó ní ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú àwọn àsọtẹ́lẹ̀ méjèèjì ti Esekieli nínú orí kẹtàlélọ́gbọ̀n. A ń fi ìránṣẹ́ kan hàn nípasẹ̀ ohùn Isaiah nínú aginjù, àti pé ìfiranṣẹ́ àkọ́kọ́ ti Esekieli ń kó àwọn tí ó ti kú ní ojú pópó ìlú Sódómù àti Ejibiti jọ lẹ́yìn ọjọ́ mẹ́ta àtààbọ̀. Nígbà náà ni wọ́n mọ̀ pé wọ́n ti wà nínú àkókò ìdádúró ti Matteu nínú àpèjúwe àwọn wúńdíá mẹ́wàá. Lẹ́yìn náà ni wọ́n gbọ́ ìpè tí a fi fún Jeremiah láti ya ohun iyebíye kúrò nínú ohun àbùkù bí wọ́n bá fẹ́ padà. Wọ́n tún mọ̀ àdúrà Danieli nínú orí kẹsàn-án gẹ́gẹ́ bí òtítọ́ àsìkò yìí. Nítorí náà bí wọ́n bá sì yan láti padà nípa gbígba àti mímú àwọn ipò ìhìnrere ṣẹ, nígbà náà ni wọ́n gba ìfiranṣẹ́ kejì ti Esekieli, wọ́n sì dúró lórí ẹsẹ̀ wọn gẹ́gẹ́ bí ẹgbẹ́ ọmọ-ogun alágbára.

“iṣẹ́ ìmúrasílẹ̀ àwọn ènìyàn kan láti dúró ní àwọn ọjọ́ ìkẹyìn” ni a ń mú ṣẹ nípasẹ̀ ọ̀nà ìlànà òjò ìkẹyìn ti “ìlà lórí ìlà.” Iṣẹ́ náà ní nínú rẹ̀ iṣẹ́ ìmúpadàbọ̀sípò àwọn òtítọ́ Millerite tí a ṣojú fún lórí àwọn àtẹ Pioneer ọdún 1843 àti 1850. Àwọn àtẹ méjèèjì wọ̀nyí ni àwọn tábìlì méjì ti Hábákùkù, a sì gbọ́dọ̀ gbé wọn lé ara wọn (ìlà lórí ìlà), àti nípa ṣíṣe bẹ́ẹ̀, àwọn àtẹ méjèèjì náà dúró fún àwọn òtítọ́ ìpìlẹ̀ tí a óò mú padà bọ̀ sípò ní àwọn ọjọ́ ìkẹyìn nípasẹ̀ ọkùnrin fẹ́lẹ̀ erùpẹ̀ náà.

Nígbà tí a bá mú wọn jọ, ìlà lórí ìlà, wọ́n ń fi àṣìṣe tí ó wà nínú àwòrán 1843 hàn, èyí tí a sì tún ṣe lẹ́yìn náà lórí àwòrán 1850. Nígbà tí a bá wo wọ́n gẹ́gẹ́ bí tábìlì kan ṣoṣo (ìlà lórí ìlà), nígbà náà ni wọ́n ń ṣàpẹẹrẹ ìrírí àwọn ènìyàn Ọlọ́run pẹ̀lú ìtàn àṣírí ti ààrá méje náà; nítorí pé nípapọ̀ wọ́n ń ṣàfihàn ìdààmú àkọ́kọ́, àkókò ìdúró, Ẹkún Ọ̀ganjọ́, àti October 22, 1844, àti ìdààmú ńlá náà.

Ìbànújẹ àkọ́kọ́, Igbe Àárín Òru, àti ìbànújẹ ńlá ni ó jẹ́ ìtàn ìkọ̀kọ̀ àwọn àrá méje. Èyí ni àtòjọ òtítọ́, nítorí a gbé òtítọ́ kalẹ̀ lórí ìpìlẹ̀ pé lẹ́tà àkọ́kọ́ àti lẹ́tà ìkẹyìn nínú ọ̀rọ̀ Hébérù fún “òtítọ́” jẹ́ kan náà pẹ̀lú ìbànújẹ àkọ́kọ́ àti ìbànújẹ ìkẹyìn nínú ìtàn náà. Lẹ́tà àárín àti lẹ́tà kẹtàlá jẹ́ ààmì ìṣọ̀tẹ̀, gẹ́gẹ́ bí a ti ṣojú rẹ̀ nínú àwọn tí ó kọ ìránṣẹ́ Igbe Àárín Òru. Àwọn àtẹ méjèèjì, nígbà tí a bá mú wọn jọ, ń pèsè ẹlẹ́rìí méjì sí àwọn òtítọ́ àsọtẹ́lẹ̀ ti àwọn Millerite tí a óò tún dá padà nípasẹ̀ ọkùnrin fẹ́lẹ̀ erùpẹ̀, ṣùgbọ́n wọ́n tún ń fi ìrírí náà hàn tí ó jẹ́ àpẹẹrẹ ìrírí àwọn ẹgbẹ̀rún mẹ́rìnlélọ́gọ́rin àti ẹgbẹ̀rún mẹ́rin.

Àwọn tí a pè láti jẹ́ àsíá náà (ẹgbẹ̀rún lọ́nà ọgọ́rùn-ún mẹ́rìnlélọ́gọ́rin [144,000]) dojú kọ ìdààmú àkọ́kọ́ wọn ní ọjọ́ kẹtàdínlógún, oṣù Keje, ọdún 2020, lẹ́yìn náà sì ní oṣù Keje ọdún 2023, a fi ìránṣẹ́ ọ̀rọ̀ kan hàn wọ́n láti ọ̀dọ̀ ohùn tí ń ké ní aginjù. Ohùn náà ń pè wọ́n láti padà.

Ní àkókò yìí nínú ìtàn ìkọ̀kọ̀ ti ààrá méje ni ìṣọ̀tẹ̀ yóò farahàn, nítorí àmì-ọ̀nà tí ó tẹ̀lé ni ìgbà tí ọkùnrin afétí-fọ́ erùpẹ̀ yóò kó àwọn iyebíye jọ, kí ó sì ju wọ́n sínú àpótí-ọṣọ. Nígbà náà ni wọ́n yóò tàn ní ìmọ́lẹ̀ tí ó pọ̀ sí i ní ìlọ́po mẹ́wàá. Ní àkókò yẹn ni a jí Miller lójú. Nígbà tí àwọn wúńdíá (Miller) bá jí, ó ti pé jù. Ìtúnmú àwọn ìparun ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìran jẹ́ iṣẹ́ kan tí àwọn ẹlẹ́rìí méjì gbọ́dọ̀ ní ìpín nínú rẹ̀. Iṣẹ́ náà ni a ń ṣe nísinsìnyí.

Ètò William Miller nípa àwọn àsọtẹ́lẹ̀ tí a ṣàfihàn nínú ìran Odò Ulai, ti Dáníẹ́lì orí keje, kẹjọ àti kẹ́sàn-án, ni àwọn agbára méjì tí ń mú ìdálẹ́kọ̀ọ́ wá, ìyẹn keferi àti ìjọ-òpópó póòpù; ètò náà sì fún Future for America ni keferi (dragoni), lẹ́yìn náà ìjọ-òpópó póòpù (ẹranko), àti Pírótẹ́sítáǹtì tí ó ti ṣọ̀tẹ̀ (wòlíì èké). Kókó pàtàkì tí ó fi mú àwọn ètò méjèèjì dúró ni àwọn ìkọ̀wé aposteli Pọ́ọ̀lù. Aposteli Pọ́ọ̀lù ni ohùn àsọtẹ́lẹ̀ tí ó so Ísírẹ́lì àtijọ́ pọ̀ mọ́ Ísírẹ́lì ti ẹ̀mí. Kí ìyípadà rẹ̀ tó wáyé, orúkọ Pọ́ọ̀lù jẹ́ Saulu, èyí tí ó túmọ̀ sí “ẹni tí a yàn” tàbí “ẹni tí a gbé kalẹ̀.”

A yàn Pọ́ọ̀lù (fi yàn án pàtó) láti jẹ́ àpọ́sítélì sí àwọn Kèfèrí, a sì tún yàn án, lára àwọn nǹkan mìíràn, nítorí òye rẹ̀ nípa Májẹ̀mú Láéláe. Nígbà tí ó kọ ọ̀pọ̀ jùlọ nínú Májẹ̀mú Titun, kò sí ẹlòmíràn nínú àwọn akọ̀wé Májẹ̀mú Titun tí ó ní òye Májẹ̀mú Láéláe bí Pọ́ọ̀lù. A yàn án láti ṣáájú nínú fífi ìhìnrere hàn fún àwọn Kèfèrí, ṣùgbọ́n a tún yàn án láti fi ìbáṣepọ̀ àwọn ìtàn àsọtẹ́lẹ̀ inú Májẹ̀mú Láéláe múlẹ̀ pẹ̀lú ìtàn àsọtẹ́lẹ̀ tí ó tẹ̀ lé àkókò àgbélébùú. Láìsí ẹ̀rí Pọ́ọ̀lù, òye àsọtẹ́lẹ̀ àwọn Mílérìtì, àti ti Future for America, kì yóò wà rárá. Nínú ìtàn gan-an náà níbi tí a ti kọ Ìsírẹ́lì gidi sílẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ènìyàn tí Ọlọ́run yàn, ni a yàn Pọ́ọ̀lù láti fi hàn pé Ísírẹ́lì àtijọ́ náà, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé nígbà náà a ti kọ ọ́ sílẹ̀ kúrò lọ́dọ̀ Ọlọ́run, jẹ́ àpẹẹrẹ ìtàn àsọtẹ́lẹ̀ ti Ísírẹ́lì ti ẹ̀mí. Àwọn òfin àsọtẹ́lẹ̀ tí ó ṣe pàtàkì fún àwọn ìṣísẹ̀ áńgẹ́lì àkọ́kọ́ àti ẹ̀kẹta dá lórí àwọn ìkọ̀wé àpọ́sítélì Pọ́ọ̀lù ní pàtàkì.

Nítorí èyí, a óò ṣàyẹ̀wò díẹ̀ nínú àwọn ìlànà àsọtẹ́lẹ̀ tí Pọ́ọ̀lù tọ́ka sí, tí wọ́n ní ipa lórí ọ̀rọ̀ àwọn Millerite, èyí tí a gbé kalẹ̀ sínú àtòjọ ìṣàkóso agbára ìparun méjì; àti nípa bẹ́ẹ̀, a óò tún ṣàyẹ̀wò bí àwọn ìlànà wọ̀nyí ṣe ní ipa lórí àtòjọ ìṣàkóso agbára ìparun mẹ́ta.

> Pẹ̀lúpẹ̀lú, ará, èmi kò fẹ́ kí ẹ̀yin má mọ̀ bí gbogbo àwọn baba wa ṣe wà lábẹ́ ìkùùkuu, tí gbogbo wọn sì gba inú òkun là; a sì ṣe ìbatisí gbogbo wọn sínú Mose nínú ìkùùkuu àti nínú òkun; gbogbo wọn sì jẹ oúnjẹ ẹ̀mí kan náà; gbogbo wọn sì mu ohun mímu ẹ̀mí kan náà: nítorí wọ́n mu nínú Àpáta ẹ̀mí tí ń tọ̀ wọ́n lẹ́yìn: Àpáta náà sì ni Kristi. Ṣùgbọ́n inú Ọlọ́run kò dùn sí ọ̀pọ̀ nínú wọn: nítorí a ṣubú wọn sínú aginjù. Ṣùgbọ́n nǹkan wọ̀nyí di àpẹẹrẹ fún wa, kí a má bàa ṣojúkòkòrò ohun búburú, gẹ́gẹ́ bí àwọn náà ti ṣojúkòkòrò. Bẹ́ẹ̀ ni kí ẹ má ṣe jẹ́ abọ̀rìṣà, gẹ́gẹ́ bí àwọn kan nínú wọn ṣe jẹ́; gẹ́gẹ́ bí a ti kọ ọ́ pé, Àwọn ènìyàn náà jókòó láti jẹ àti láti mu, wọ́n sì dìde láti ṣeré. Bẹ́ẹ̀ ni kí a má ṣe ṣe àgbèrè, gẹ́gẹ́ bí àwọn kan nínú wọn ṣe ṣe e, tí ẹgbẹ̀rún mẹ́tàlélógún sì ṣubú ní ọjọ́ kan. Bẹ́ẹ̀ ni kí a má ṣe dán Kristi wò, gẹ́gẹ́ bí àwọn kan nínú wọn pẹ̀lú ṣe dán án wò, tí ejò sì pa wọ́n run. Bẹ́ẹ̀ ni kí ẹ má ṣe kùn-ún-rẹ́rẹ́, gẹ́gẹ́ bí àwọn kan nínú wọn pẹ̀lú ṣe kùn-ún-rẹ́rẹ́, tí apanirun sì pa wọ́n run. Gbogbo nǹkan wọ̀nyí sì ṣẹlẹ̀ sí wọn gẹ́gẹ́ bí àpẹẹrẹ: a sì kọ wọ́n sílẹ̀ fún ìkìlọ̀ wa, àwa tí ìkẹyìn ayé dé bá. 1 Kọrinti 10:1–10.

Nínú ẹsẹ̀ mẹ́wàá kékeré, Pọ́ọ̀lù fi hàn pé àpẹẹrẹ ti ìṣe ìrìbọmi ni a ti ṣàfihàn nínú ìkọjá Òkun Pupa, pé Àpáta tí ń tọ Israẹli ìgbàanì lẹ́yìn jẹ́ “Àpáta ti ẹ̀mí,” àti pé Kristi ni í ṣe. Ó sì fi hàn pé Israẹli ìgbàanì ni àpẹẹrẹ fún àwọn tí ń gbé ní àwọn ọjọ́ ìkẹyìn. Àyọkà yìí jẹ́ ìkìlọ̀, ó sì jẹ́ ibi ìjàngbọ̀n láàárín àwọn tí ń di òtítọ́ mú àti àwọn tí ń tako òtítọ́. Àwọn onímọ̀ ẹ̀kọ́ ìsìn Adventist kọ́ni pé Pọ́ọ̀lù kan ń fi hàn lásán pé àwọn ìtàn Israẹli ìgbàanì ń ṣàlàyé àwọn ẹ̀kọ́ ìwà rere tí ó yẹ kí àwọn tí ń gbé ní àwọn ọjọ́ ìkẹyìn lóye, ṣùgbọ́n wọ́n tẹnu mọ́ ọn pé Pọ́ọ̀lù kò fi hàn pé àwọn ìtàn Israẹli gidi ní láti tún ṣẹlẹ̀ ní tòótọ́ nínú Israẹli ti ẹ̀mí. Arábìnrin White máa ń lo àyọkà yìí lọ́pọ̀ ìgbà láti fi jẹ́rìí sí ohun gan-an tí Pọ́ọ̀lù túmọ̀ sí.

> “Ọ̀kọ̀ọ̀kan àwọn wòlíì àtijọ́ sọ̀rọ̀ kéré síi fún àkókò tiwọn ju fún tiwa lọ, bẹ́ẹ̀ ni àsọtẹ́lẹ̀ wọn wà ní agbára fún wa. ‘Wàyí o, gbogbo nǹkan wọ̀nyí ṣẹlẹ̀ sí wọn fún àpẹẹrẹ: a sì kọ wọ́n sílẹ̀ fún ìkìlọ̀ wa, àwọn tí òpin ayé dé bá.’ 1 Corinthians 10:11. ‘Kì í ṣe fún ara wọn, ṣùgbọ́n fún wa ni wọ́n ṣe ìránṣẹ́ àwọn nǹkan náà, èyí tí a ti sọ fún yín nísinsin yìí láti ọwọ́ àwọn tí wọ́n ti wasu ìhìnrere fún yín pẹ̀lú Ẹ̀mí Mímọ́ tí a rán sọ̀kalẹ̀ láti ọ̀run; àwọn nǹkan wọ̀nyí ni àwọn áńgẹ́lì ń fẹ́ láti wo inú wọn.’ 1 Peter 1:12....”

> “Bíbélì ti kó àwọn ìṣúra rẹ̀ jọ, ó sì di wọ́n pọ̀ mọ́ra fún ìran ìkẹyìn yìí. Gbogbo àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ ńlá àti àwọn ìṣe pàtàkì tí ó kún fún ìwúwo mímọ́ nínú ìtàn Májẹ̀mú Láéláe ti ń tún ara wọn ṣe, wọ́n sì ń tún ara wọn ṣe nínú ìjọ ní àwọn ọjọ́ ìkẹyìn wọ̀nyí.” Selected Messages, ìwé 3, 338, 339.

“Àwọn iṣẹlẹ̀ ńlá àti àwọn ìṣe pàtàkì tí ó kún fún ìbẹ̀rù mímọ́ nínú ìtàn Májẹ̀mú Láéláe ti ṣẹlẹ̀ tẹ́lẹ̀, wọ́n sì ń tún ara wọn ṣe nínú ìjọ ní àwọn ọjọ́ ìkẹyìn wọ̀nyí,” ni Arabinrin White ṣe ṣókí ìtumọ̀ ohun tí Pọ́ọ̀lù ń sọ nínú àwọn ẹsẹ̀ náà. Nínú ìsapá láti ba ìdánimọ̀ Pọ́ọ̀lù jẹ pé Ísírẹ́lì àtijọ́ jẹ́ àpẹẹrẹ ààmì tí ń ṣàfihàn ìtàn Ísírẹ́lì gidi, Satani ti gbé àwọn ìkọlù pàtàkì méjì kalẹ̀ sí ìlànà wòlíì yìí. Èkínní, èyí tí mo ti mẹ́nu kàn tẹ́lẹ̀, ni ẹ̀sùn pé Pọ́ọ̀lù kàn ń fi hàn pé àwọn ìtàn wọ̀nyẹn dúró fún àwọn ẹ̀kọ́ ìwà rere. Ẹ̀kọ́ èké yẹn jẹ́ òtítọ́ ìdajì, òtítọ́ ìdajì kò sì jẹ́ òtítọ́ rárá. Ó jẹ́ òtítọ́ pé àwọn ẹ̀kọ́ ìwà rere tí a lè kó jáde láti inú ìtàn Ísírẹ́lì àtijọ́ jẹ́ fún àǹfààní àwọn tí ń gbé ní àwọn ọjọ́ ìkẹyìn, ṣùgbọ́n nígbà tí a bá lò ó láti sẹ́ pé àwọn ìtàn wọ̀nyẹn tún jẹ́ àpẹẹrẹ àwọn iṣẹlẹ̀ tí a ó tún ṣe, nígbà náà ni ó di òtítọ́ ìdajì, tí a ṣe ètò rẹ̀ láti sẹ́ òtítọ́.

> “Ìbùkún tàbí ègún kan wà níwájú àwọn ènìyàn Ọlọ́run nísinsìnyí—ìbùkún bí wọ́n bá jáde kúrò nínú ayé, kí wọ́n sì yà ara wọn sọ́tọ̀, kí wọ́n sì máa rìn ní ọ̀nà ìgbọràn onírẹ̀lẹ̀; àti ègún bí wọ́n bá darapọ̀ mọ́ àwọn abọ̀rìṣà, àwọn tí ń tẹ àwọn ẹ̀tọ́ gíga ti ọ̀run mọ́lẹ̀. A ti kọ àwọn ẹ̀ṣẹ̀ àti àìṣòdodo Ísírẹ́lì ọlọ̀tẹ̀ sílẹ̀, a sì gbé àwòrán náà kalẹ̀ níwájú wa gẹ́gẹ́ bí ìkìlọ̀ pé bí a bá fara wé àpẹẹrẹ ìrékọjá wọn, tí a sì yà kúrò lọ́dọ̀ Ọlọ́run, a ó ṣubú dájúdájú gẹ́gẹ́ bí wọ́n ti ṣubú. ‘Ǹjẹ́ gbogbo nǹkan wọ̀nyí ṣẹlẹ̀ sí wọn fún àpẹẹrẹ: a sì kọ wọ́n sílẹ̀ fún ìkìlọ̀ fún wa, àwọn tí òpin ayé dé bá.’” Testimonies, ìwọ̀n 1, 609.

A kò gbọdọ̀ lo òtítọ́ kan láti sẹ́ òtítọ́ mìíràn, nítorí nígbà tí a bá ṣe bẹ́ẹ̀, a máa sọ òtítọ́ Ọlọ́run di èké.

> “A kò gbọ́dọ̀ jẹ́ kí ọ̀rọ̀ kan tí Olùgbàlà sọ pa ọ̀rọ̀ mìíràn rẹ̀ run.” The Great Controversy, 371.

Ìkọ́ni pé ìtàn Ísírẹ́lì àtijọ́ dúró fún àwọn ẹ̀kọ́ ìwà rere nìkan, ni àwọn onímọ̀-ọrọ̀ ẹ̀sìn Adventist máa ń lò ní ọ̀pọ̀ ìgbà láti ba Ọ̀rọ̀ àsọtẹ́lẹ̀ Ọlọ́run jẹ́, ó sì jẹ́ ọ̀kan nínú àwọn òtítọ́ ìdajì tí a fi kún oúnjẹ àròsọ tí a pèsè láti tan àwọn ènìyàn Ọlọ́run jẹ kí wọ́n lè gba irọ́ kan, irọ́ náà tí wọ́n sì ń gbà ni a ti dá mọ̀ nínú àwọn ìkọ̀wé aposteli Paul.

Ìkọlù pàtàkì kejì sí ìlànà pé ìtàn Ísráẹ́lì àtijọ́ jẹ́ àpèjúwe ìtàn Ísráẹ́lì òde-òní ni àwọn Jesuit dá sílẹ̀ ní àkókò ìtàn Ìtúnṣe-Ìdáhùn, ó sì ní nínú fífi ìfaramọ́ hàn sí èrò náà pé a tún ìtàn Ísráẹ́lì àtijọ́ ṣe. Irọ́ Jesuit náà ni pé a tún ìtàn náà ṣe ní gidi, kì í ṣe ní ti ẹ̀mí. A dá irọ́ náà sílẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ọ̀nà láti dènà òye pé póòpù Róòmù ni aṣòdì sí Kristi ti àsọtẹ́lẹ̀ Bíbélì, nítorí ẹ̀kọ́ náà fara mọ́ òtítọ́ pé aṣòdì sí Kristi kan wà ní àwọn ọjọ́ ìkẹyìn, ṣùgbọ́n ó jiyàn pé agbára gidi kan ni ó ṣojú aṣòdì sí Kristi, kì í ṣe agbára ẹ̀mí. Nígbà náà, aṣẹ́wó obìnrin náà nínú Ìfihàn mẹ́tàlá-dín-lógún, ẹni tí a kọ́ Àṣírí Bábílónì sí iwájú orí rẹ̀, yóò jẹ́ aṣẹ́wó obìnrin kan tí yóò dìde ní ilẹ̀ gidi Bábílónì, èyí tí ó jẹ́ Iraq lónìí.

> “Àwọn tí ó bá dàrú nínú òye wọn nípa ọ̀rọ̀ náà, tí wọn kò sì lè rí ìtumọ̀ aṣòdì sí Kristi, dájúdájú wọn yóò fi ara wọn sí ìhà aṣòdì sí Kristi.” Kress Collection, 105.

Póòpù jẹ́ ènìyàn gidi kan, tí ó ń ṣojú agbára gidi kan (ìjọ Kátólíìkì), ṣùgbọ́n a ti fi Bábílónì gidi dá òun àti ètò rẹ̀ mọ̀ ní ọ̀nà àsọtẹ́lẹ̀, a sì lè dá wọn mọ̀ ní tòótọ́ nìkan nígbà tí a bá gbé kókó-ọrọ̀ ti aṣòdì-sí-Kristi kalẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ìmúṣẹ̀ nípa ẹ̀mí ti àpẹẹrẹ gidi kan. Pọ́ọ̀lù fi hàn pé Ísírẹ́lì gidi ń ṣàpẹẹrẹ Ísírẹ́lì ti ẹ̀mí, ṣùgbọ́n kì í ṣe òtítọ́ àsọtẹ́lẹ̀ tuntun ni ó gbé kalẹ̀, nítorí pé ìmọ̀ rẹ̀ dá lórí Májẹ̀mú Láéláé ní gbogbogbò, ibẹ̀ ni a sì ti fi ẹ̀rí rẹ̀ múlẹ̀.

> Báyìí ni Olúwa, Ọba Ísírẹ́lì, àti Olùdáǹdè rẹ̀, Olúwa àwọn ọmọ-ogun, wí pé; Èmi ni ẹni àkọ́kọ́, èmi sì ni ẹni ìkẹyìn; lẹ́yìn mi kò sí Ọlọ́run mìíràn. Ta ni ó sì dàbí mi, tí yóò ké pè, tí yóò sì sọ ọ́ jáde, tí yóò sì tò ó létò fún mi, láti ìgbà tí mo ti dá àwọn ènìyàn àtijọ́ sílẹ̀? Àwọn ohun tí ń bọ̀, àti àwọn ohun tí yóò sì wá, ẹ jẹ́ kí wọn fi wọ́n hàn fún wọn. Ẹ má bẹ̀rù, bẹ́ẹ̀ ni kí ẹ má fòyà: ṣé mi kò ti sọ ọ́ fún yín láti ìgbà náà, tí mo sì ti kéde rẹ̀? Ẹ̀yin gan-an ni ẹlẹ́rìí mi. Ṣé Ọlọ́run mìíràn wà lẹ́yìn mi? Rárá, kò sí Ọlọ́run; èmi kò mọ ẹlòmíràn kankan. Aísáyà 44:6–8.

A ní láti jẹ́ ẹlẹ́rìí Kristi, gẹ́gẹ́ bí Paulu ti jẹ́, pé Alfa àti Omega yàn kì í ṣe Ísírẹ́lì àtijọ́ nìkan, ṣùgbọ́n gbogbo àwọn ènìyàn àtijọ́ inú Bíbélì pẹ̀lú, gẹ́gẹ́ bí ààmì láti fihàn “àwọn ohun tí ń bọ̀,” sí àwọn tí ń gbé ní ọjọ́ ìkẹyìn. Paulu jẹ́ amòye nípa Májẹ̀mú Láéláe, a sì gbé e dìde láti jẹ́ ìjápọ̀ àsọtẹ́lẹ̀ láàárín àkókò ìṣàkóso Ísírẹ́lì gidi àti ti ẹ̀mí. Ìwé rẹ̀ ni ó tọ́ àwọn tí ó lóye ìbùkún ìmúgbòòrò ìmọ̀ ní àkókò òpin ní ọdún 1798, àti pẹ̀lú ní 1989.

Bábílónì ìgbàanì gẹ́gẹ́ bí ìtàn gidi, àwọn ọmọ ìlà-oòrùn ìgbàanì, Ejibiti ìgbàanì, Gíríìsì ìgbàanì, àti ìjọba Médo-Pérsíà ìgbàanì jẹ́ àpẹẹrẹ àwọn agbára ẹ̀mí ní òpin ayé. Àwọn àpẹẹrẹ ìgbàanì náà ni ohun gidi tí ó ṣáájú, tí wọ́n sì dúró fún ohun ẹ̀mí tí ó tẹ̀ lé e. Pọ́ọ̀lù tilẹ̀ lọ títí débi pé ó fi hàn pé Ádámù gidi náà jẹ́ àpẹẹrẹ Ádámù ẹ̀mí (ẹni tí í ṣe Kristi).

> Nítorí náà ni a ti kọ ọ pé, A dá ènìyàn àkọ́kọ́ Ádámù sí ọkàn alààyè; Ádámù ìkẹyìn sì di ẹ̀mí amúniyè wá. Ṣùgbọ́n kì í ṣe èyí tí í ṣe ti ẹ̀mí ni ó kọ́kọ́ wà, bí kò ṣe èyí tí í ṣe ti àdánidá; lẹ́yìn náà ni èyí tí í ṣe ti ẹ̀mí. Ènìyàn àkọ́kọ́ jẹ́ ti ilẹ̀ ayé, erupẹ ilẹ̀ ni: ènìyàn kejì ni Olúwa láti ọ̀run wá. Bí ẹni ti í ṣe ti ilẹ̀ ayé rí, bẹ́ẹ̀ ni àwọn tí í ṣe ti ilẹ̀ ayé pẹ̀lú rí: àti bí ẹni ti í ṣe ti ọ̀run rí, bẹ́ẹ̀ ni àwọn tí í ṣe ti ọ̀run pẹ̀lú rí. Gẹ́gẹ́ bí a ti gbé àwòrán ẹni ti í ṣe ti ilẹ̀ ayé, bẹ́ẹ̀ ni àwa yóò sì gbé àwòrán ẹni ti í ṣe ti ọ̀run. 1 Kọrinti 15:45–49.

Àwọn ẹ̀kọ́ kan tí ó jinlẹ̀ gidigidi ni Pọ́ọ̀lù ń kọ́ni nípa Ádámù àkọ́kọ́ àti Ádámù ìkẹyìn, ṣùgbọ́n a kàn ń tọ́ka sí ìlànà náà tí ó gbé kalẹ̀ ní kedere pátápátá nínú ẹsẹ̀ náà, nígbà tí ó sọ pé, “èyi tí í ṣe ti ẹ̀mí kì í ṣe àkọ́kọ́, bí kò ṣe èyí tí í ṣe ti ẹ̀dá; lẹ́yìn náà ni èyí tí í ṣe ti ẹ̀mí.” Ohun gidi gẹ́gẹ́ bí Pọ́ọ̀lù ti pè é níbí ní “ti ẹ̀dá,” ni ó kọ́kọ́ wà, àti ti ẹ̀mí ni ó wà ní ìkẹyìn. Ísírẹ́lì gidi ni ó kọ́kọ́ wà, ó sì jẹ́ ti ẹ̀dá, àti Ísírẹ́lì ti ẹ̀mí ń bọ̀ “lẹ́yìn náà.”

Babiloni gidi ṣáájú Babiloni ẹ̀mí. Kókó pàtàkì tí ó tẹ̀lé, tí a sì tẹnumọ́ nínú àwọn ìwé Pọ́ọ̀lù, ni àkókò nínú ìtàn nígbà tí a gbọdọ̀ fi ìyípadà láti inú gidi sí ẹ̀mí sílò. Ó jẹ́ àkókò àgbélébùú náà nígbà tí a ti dá ìyípadà àsọtẹ́lẹ̀ láti inú gidi sí ẹ̀mí mọ̀.

> Nítorí gbogbo yín ni ọmọ Ọlọ́run nípasẹ̀ ìgbàgbọ́ nínú Kristi Jésù. Nítorí bí iye yín tí a ti ṣe ìbatisí sínú Kristi, ẹ ti wọ Kristi. Kò sí Júù tàbí Gíríìkì, kò sí ẹrú tàbí òmìnira, kò sí akọ tàbí abo: nítorí gbogbo yín jẹ́ ọ̀kan nínú Kristi Jésù. Àti bí ẹ bá jẹ́ ti Kristi, nígbà náà ni ẹ̀yin jẹ́ irú-ọmọ Ábúráhámù, àti ajogún gẹ́gẹ́ bí ìlérí náà. Galatia 3:26–29.

Kò ṣe pàtàkì irú ẹ̀tọ́ ìbí rẹ lè jẹ́, bí o bá sì gba Kristi, nígbà náà ni ìwọ yóò di irú-ọmọ Ábúráhámù. Kì í ṣe Ísírẹ́lì gidi ni ìwọ; Ísírẹ́lì ti ẹ̀mí ni ìwọ jẹ́. Ìyípadà láti inú ti gidi sí ti ẹ̀mí ni àgbélébùú mú wá. Pọ́ọ̀lù pín ẹ̀dá ènìyàn sí ẹ̀yà méjì. Ẹ̀yà kọ̀ọ̀kan ní májẹ̀mú tirẹ̀, ẹ̀yà kọ̀ọ̀kan sì jẹ́ àtọmọdọ́mọ Ábúráhámù. Ẹ̀yà kọ̀ọ̀kan ní ìlú kan tí ó dúró fún ìdílé àti májẹ̀mú wọn. Kálukú sì jẹ́ ọmọ Ádámù gidi tàbí Ádámù ti ẹ̀mí.

> Nítorí a ti kọ ọ́ pé, Ábúráhámù bí ọmọkùnrin méjì; ọ̀kan nípasẹ̀ ẹrúbìnrin, èkejì sì nípasẹ̀ obìnrin olómìnira. Ṣùgbọ́n ẹni tí a bí láti inú ẹrúbìnrin ni a bí gẹ́gẹ́ bí ara; ṣùgbọ́n ẹni tí a bí láti inú obìnrin olómìnira, a bí i nípasẹ̀ ìlérí. Àwọn nǹkan wọ̀nyí sì jẹ́ àkàwé: nítorí àwọn wọ̀nyí ni májẹ̀mú méjì; ọ̀kan láti òkè Sínáì, tí ń bíni sí ẹrú, èyí tí í ṣe Ágárì. Nítorí Ágárì yìí ni òkè Sínáì ní Arabia, ó sì bá Jerusalẹmu ti ìsinsin yìí mu, ó sì wà ní ẹrú pọ̀ pẹ̀lú àwọn ọmọ rẹ̀. Ṣùgbọ́n Jerusalẹmu tí ó wà lókè jẹ́ olómìnira, ẹni tí í ṣe ìyá wa gbogbo. Nítorí a ti kọ ọ́ pé, Yọ̀, ìwọ aláìlómọ tí kò bí ọmọ; bú síta, kí o sì ké, ìwọ tí kò ní ìrora ìbímọ: nítorí ọmọ aláìní ọkọ pọ̀ jù ti ẹni tí ó ní ọkọ lọ. Ní báyìí, ẹ̀yin ará, gẹ́gẹ́ bí Ísákì ti rí, àwa ni àwọn ọmọ ìlérí. Ṣùgbọ́n gẹ́gẹ́ bí nígbà náà ẹni tí a bí gẹ́gẹ́ bí ara ṣe ń ṣe inúnibíni sí ẹni tí a bí gẹ́gẹ́ bí Ẹ̀mí, bẹ́ẹ̀ náà ni ó rí ní ìsinsin yìí. Ṣùgbọ́n kí ni Ìwé Mímọ́ wí? Lé ẹrúbìnrin náà jáde àti ọmọ rẹ̀: nítorí ọmọ ẹrúbìnrin náà kì yóò jogún pọ̀ pẹ̀lú ọmọ obìnrin olómìnira. Nítorí náà, ẹ̀yin ará, kì í ṣe ọmọ ẹrúbìnrin ni àwa, bí kò ṣe ti obìnrin olómìnira. Galátíà 4:22–30.

Ní àkókò àgbélébùú, ohun gidi àtijọ́ di ààmì àwọn ohun ẹ̀mí òde-òní. Àpọ́sítélì Pọ́ọ̀lù ṣe ìtúmọ̀ kedere àwọn òtítọ́ àsọtẹ́lẹ̀ pàtàkì wọ̀nyí tí ó jẹ́ kí William Miller lè dá ìtòlẹ́sẹẹsẹ agbára ìdahoro méjì kalẹ̀, èyí tí ó fi gbogbo àwọn ìparí àsọtẹ́lẹ̀ rẹ̀ lé lórí. Iṣẹ́ kan náà tí àpọ́sítélì Pọ́ọ̀lù ṣe ni ó ń dá àwọn agbára ìdahoro mẹ́ta mọ̀, èyí tí í ṣe ìtòlẹ́sẹẹsẹ fún gbogbo àwọn ìparí àsọtẹ́lẹ̀ ti Future for America.

Ìpìlẹ̀ òye Miller nípa ìtókun ìmọ̀ tí ìran Odò Ulai nínú orí kẹje, kẹjọ, àti kẹsàn-án ṣàpẹẹrẹ, dá lórí ìṣàwárí rẹ̀ pé “ojoojúmọ́” nínú ìwé Dáníẹ́lì dúró fún Romu abọ̀rìṣà. Ó ṣe ìṣàwárí yẹn nínú lẹ́tà kejì Pọ́ọ̀lù sí àwọn Tẹsalonika. Òye náà ni òtítọ́ pàtàkì tí a dá mọ́ “irọ́” àsọtẹ́lẹ̀ náà, èyí tí ó mú kí ìtanràn agbára wá sórí àwọn Adventisti Ọjọ́ Keje ní àwọn ọjọ́ ìkẹyìn.

A ó tẹ̀síwájú nínú ìkẹ́kọ̀ọ́ wa lórí ìbísí ìmọ̀ tí a ṣàfihàn nínú ìran Odò Ulai nínú àpilẹ̀kọ tí ó tẹ̀lé e, nípa ṣíṣàgbéyẹ̀wò ohun tí Miller mọ̀ nínú lẹ́tà Pọ́ọ̀lù.

> “Ẹni tí ó rí ohun tí ó wà lábẹ́ ojú, tí ó sì ń ka ọkàn gbogbo ènìyàn, sọ nípa àwọn tí wọ́n ti ní ìmọ́lẹ̀ ńlá pé: ‘Wọ́n kò ní ìbànújẹ́, bẹ́ẹ̀ ni wọn kò yà á lẹ́nu nítorí ipò ìwà àti ipò ẹ̀mí wọn.’ Béẹ̀ ni, wọ́n ti yan ọ̀nà ara wọn, ọkàn wọn sì ń yọ̀ nínú àwọn ohun ìríra wọn. Èmi pẹ̀lú yóò yan ìtanjẹ wọn, èmi yóò sì mú ohun tí wọ́n bẹ̀rù wá sórí wọn; nítorí pé nígbà tí mo pè, kò sí ẹni tí ó dáhùn; nígbà tí mo sọ̀rọ̀, wọn kò gbọ́: ṣùgbọ́n wọ́n ṣe búburú níwájú ojú Mi, wọ́n sì yan ohun tí inú Mi kò dùn sí.’ ‘Ọlọ́run yóò rán ìtanjẹ agbára sí wọn, kí wọ́n lè gba irọ́ gbọ́,’ nítorí wọn kò gba ìfẹ́ òtítọ́, kí a lè gbà wọ́n là,’ ‘ṣùgbọ́n wọ́n ní ayọ̀ nínú àìṣòdodo.’ Isaiah 66:3, 4; 2 Thessalonians 2:11, 10, 12.

> “Olùkọ́ni ọ̀run béèrè pé: ‘Ìtanjẹ́ wo ni ó lè lágbára ju láti tan ọkàn jẹ́ bí kò ṣe ìfarahàn pé ẹ ń kọ́lé lórí ìpìlẹ̀ tó tọ́ àti pé Ọlọ́run ń tẹ́wọ́ gbà iṣẹ́ yín, nígbà tí, ní ti gidi, ẹ ń ṣe ọ̀pọ̀lọpọ̀ nǹkan gẹ́gẹ́ bí ọgbọ́n ayé, tí ẹ sì ń ṣẹ̀ sí Jèhófà? A, ìtanjẹ́ ńlá ni, ìrònúpìwàdà amúnikún-fún-ẹni ni, tí ó gba ọkàn ènìyàn nígbà tí àwọn tí wọ́n ti mọ òtítọ́ rí tẹ́lẹ̀ bá ṣìṣe àṣìṣe nípa fífọwọ́ ìwà-bí-Ọlọ́run rọ́pò ẹ̀mí àti agbára rẹ̀; nígbà tí wọ́n bá rò pé àwọn jẹ́ ọlọ́rọ̀, tí ohun ìní wọn sì ti pọ̀ sí i, tí wọn kò sì nílò nǹkan kan, nígbà tí, ní ti gidi, wọ́n nílò ohun gbogbo.’” Testimonies, volume 8, 249, 250.

Back to Articles