Article

# Ìwé Dáníẹ́lì - Nọ́mbà Mẹ́rìnlélọ́gbọ̀n

Ìṣípayá Dáníẹ́lì: Ìrìnàjò Àsọtẹ́lẹ̀ Káàkiri Ìtàn Ayé àti Àwọn Ìdájọ́ Ọlọ́run

Author

Jeff Pippenger

Published

December 29, 2023

Formats

PDF
Word
Song MP3

Àwọn orí méfà àkọ́kọ́ inú ìwé Dáníẹ́lì ṣàfihàn ìtàn ẹranko ilẹ̀ ayé tí Ìfihàn orí kẹtàlá sọ̀rọ̀ rẹ̀. Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà (ẹranko ilẹ̀ ayé náà) bẹ̀rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ìjọba kẹfà nínú àsọtẹ́lẹ̀ Bíbélì ní ọdún 1798, nígbà tí ìjọba póòpù (ẹranko òkun tí Ìfihàn orí kẹtàlá sọ̀rọ̀ rẹ̀) gba ọgbẹ́ ikú àsọtẹ́lẹ̀, ó sì parí ìṣàkóso rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ìjọba karùn-ún nínú àsọtẹ́lẹ̀ Bíbélì.

Ìtàn ẹranko ayé náà ni ìtàn ìkìlọ̀ nípa ìsúnmọ́ àwọn ìdájọ́ Ọlọ́run. Ní ìbẹ̀rẹ̀ ìtàn ẹranko ayé náà, ìdájọ́ ìwádìí ti Ọlọ́run bẹ̀rẹ̀, àti ní òpin ẹranko ayé náà ni ìdájọ́ ìmúṣẹ́ ti Ọlọ́run bẹ̀rẹ̀. Ìkìlọ̀ nípa ìsúnmọ́ ìdájọ́ ìwádìí ti Ọlọ́run, ní ìbẹ̀rẹ̀, ni a ṣàfihàn nípasẹ̀ ìránṣẹ́ áńgẹ́lì kìn-ín-ní ti Ìfihàn orí kẹrìnlá, èyí tí ó dé ní “àkókò òpin” ní ọdún 1798. Ìkìlọ̀ nípa ìsúnmọ́ ìdájọ́ ìmúṣẹ́ ti Ọlọ́run, ní òpin, ni a ṣàfihàn gẹ́gẹ́ bí àwọn ìránṣẹ́ àwọn áńgẹ́lì mẹ́tẹ̀ẹ̀ta ti Ìfihàn orí kẹrìnlá, èyí tí ó dé ní “àkókò òpin” ní ọdún 1989.

Ní gbogbo “àkókò ìpẹ̀yà” ni a máa tú apá kan nínú ìwé Dáníẹ́lì sílẹ̀. Ní ìbẹ̀rẹ̀ ìtàn ẹranko ayé, ní ọdún 1798, a tú orí keje, kẹjọ àti kẹsàn-án nínú Dáníẹ́lì sílẹ̀. A ṣàfihàn àwọn orí wọ̀nyí gẹ́gẹ́ bí ìran Odò Ulai. Ní ìparí ìtàn ẹranko ayé, ní ọdún 1989, a tú orí kẹwàá, kọkànlá àti kejìlá nínú Dáníẹ́lì sílẹ̀. A ṣàfihàn àwọn orí wọ̀nyí gẹ́gẹ́ bí ìran Odò Hidéékélì. Nígbàkigbà tí a bá tú ìwé Dáníẹ́lì sílẹ̀, a máa mú ìlànà ìdánwò ìgbésẹ̀ mẹ́ta wá sórí ìran tí ó wà láàyè ní àkókò náà.

> Ó sì wí pé, Máa lọ lójú ọ̀nà rẹ, Dáníẹ́lì: nítorí a ti pa àwọn ọ̀rọ̀ náà mọ́, a sì ti dì wọ́n ní èdìdì títí di àkókò òpin. Ọ̀pọ̀ yóò di mímọ́, a ó sì sọ wọ́n di funfun, a ó sì dán wọn wò; ṣùgbọ́n àwọn ènìyàn búburú yóò hùwà búburú: kò sì sí ẹni kankan nínú àwọn búburú tí yóò lóye; ṣùgbọ́n àwọn ọlọ́gbọ́n yóò lóye. Dáníẹ́lì 12:9, 10.

Ilana idanwo ìgbésẹ̀ mẹ́ta náà dá lórí ìtòlẹ́sẹẹsẹ ọ̀rọ̀ Hébérù tí a túmọ̀ sí “òtítọ́,” èyí tí a dá nípa pípapọ̀ lẹ́tà àkọ́kọ́, lẹ́tà kẹtàlá, àti lẹ́tà ìkẹyìn nínú àlìfábẹ́ẹ̀tì Hébérù. Ọ̀rọ̀ Hébérù náà ń ṣojú, ó sì ní agbára ìṣẹ̀dá Ọlọ́run. Gbogbo òtítọ́ àsọtẹ́lẹ̀ ni a kọ́ lórí ọ̀rọ̀ náà, gẹ́gẹ́ bí ilana idanwo ìgbésẹ̀ mẹ́ta náà pẹ̀lú nínú orí kejìlá ìwé Dáníẹ́lì. Ọ̀rọ̀ náà kì í ṣe pé ó ń ṣojú agbára ìṣẹ̀dá Ọlọ́run nìkan, ṣùgbọ́n ó tún ń ṣojú Jésù Kristi, ẹni tí í ṣe Òtítọ́, àti ẹni tí ó tún jẹ́ Àkọ́kọ́ àti Ìkẹyìn, gẹ́gẹ́ bí a ti ṣojú rẹ̀ nípasẹ̀ lẹ́tà àkọ́kọ́ àti lẹ́tà ìkẹyìn nínú àlìfábẹ́ẹ̀tì Hébérù.

Ìtàn ìpilẹ̀ṣẹ̀ ẹranko ayé, nígbà tí ìkìlọ̀ ìsúnmọ́ ìdájọ́ ìwádìí dé ní àkókò òpin ní ọdún 1798, ni áńgẹ́lì àkọ́kọ́ ti Ìfihàn orí kẹrìnlá ṣàfihàn. Ìhìnrere áńgẹ́lì àkọ́kọ́ ti Ìfihàn orí kẹrìnlá ní ọ̀kọ̀ọ̀kan àwọn ìgbésẹ̀ mẹ́ta náà, tí í ṣe òtítọ́, tí ó sì ṣàpẹẹrẹ ìlànà ìdánwò ìgbésẹ̀ mẹ́ta tí ó dojú kọ ìran náà nígbà tí áńgẹ́lì àkọ́kọ́ dé ní ọdún 1798.

> Mo sì rí áńgẹ́lì mìíràn tí ń fò láàrín ọ̀run, tí ó ní ìhìnrere àìnípẹ̀kun láti wàásù fún àwọn tí ń gbé ayé, àti fún gbogbo orílẹ̀-èdè, àti ẹ̀yà, àti ahọ́n, àti ènìyàn, Ní pípa ohùn ńlá wí pé, Ẹ bẹ̀rù Ọlọ́run, kí ẹ sì fi ògo fún un; nítorí wákàtí ìdájọ́ rẹ̀ ti dé: kí ẹ sì jọ́sìn ẹni tí ó dá ọ̀run, àti ayé, àti òkun, àti àwọn ìsun omi. Ìfihàn 14:6, 7.

Ìtàn ìparí ẹranko ayé, nígbà tí ìkìlọ̀ ìbẹ̀rẹ̀ ìdájọ́ àṣẹ dé ní àkókò òpin ní ọdún 1989, ni a ṣàfihàn nípasẹ̀ àwọn áńgẹ́lì mẹ́ta ti Ìfihàn orí kẹrìnlá. Àwọn áńgẹ́lì mẹ́ta ti Ìfihàn kẹrìnlá dúró fún àwọn ìgbésẹ̀ mẹ́ta, tí wọ́n jẹ́ òtítọ́, àti àwọn áńgẹ́lì mẹ́ta náà dúró fún ìlànà ìdánwò ìgbésẹ̀-mẹ́ta tí ó dojú kọ ìran tí ń gbé ayé nígbà tí áńgẹ́lì kẹta dé ní ọdún 1989.

> Mo sì rí áńgẹ́lì mìíràn tí ń fò láàrín ọ̀run, tí ó ní ìhìnrere àìnípẹ̀kun láti wàásù fún àwọn tí ń gbé ayé, àti fún gbogbo orílẹ̀-èdè, àti ẹ̀yà, àti ahọ́n, àti ènìyàn, Ní sísọ pẹ̀lú ohùn ńlá pé, Ẹ bẹ̀rù Ọlọ́run, kí ẹ sì fi ògo fún un; nítorí wákàtí ìdájọ́ rẹ̀ dé: kí ẹ sì jọ́sìn fún ẹni tí ó dá ọ̀run, àti ayé, àti òkun, àti àwọn orísun omi. Áńgẹ́lì mìíràn sì tẹ̀lé e, tí ń sọ pé, Bábílónì ṣubú, ó ṣubú, ìlú ńlá náà, nítorí pé ó mú gbogbo orílẹ̀-èdè mu nínú wáìnì ìbínú àgbèrè rẹ̀. Áńgẹ́lì kẹta sì tẹ̀lé wọn, tí ó fi ohùn ńlá sọ pé, Bí ẹnikẹ́ni bá jọ́sìn fún ẹranko náà àti ère rẹ̀, tí ó sì gba àmì rẹ̀ sí iwájú orí rẹ̀, tàbí sí ọwọ́ rẹ̀, Ẹni náà yóò sì mu nínú wáìnì ìbínú Ọlọ́run, tí a tú jáde láìdapọ̀ sínú ago ìrunú rẹ̀; a ó sì fi iná àti imí-ọ̀fíńrín dá a lóró níwájú àwọn áńgẹ́lì mímọ́, àti níwájú Ọ̀dọ́-Àgùntàn náà: Èéfín ìyà wọn sì ń gòkè lọ títí láé àti láéláé: wọn kò sì ní ìsinmi lọ́sàn-án tàbí lálẹ́, àwọn tí ń jọ́sìn fún ẹranko náà àti ère rẹ̀, àti ẹnikẹ́ni tí ó bá gba àmì orúkọ rẹ̀. Níbí ni sùúrù àwọn ẹni mímọ́ wà: níbí ni àwọn tí ń pa àwọn àṣẹ Ọlọ́run mọ́, àti ìgbàgbọ́ Jésù wà. Ìṣípayá 14:6–12.

Ìwé Dáníẹ́lì ni a ṣe àtòlẹ́sẹẹsẹ rẹ̀ lórí àwọn ìhìn iṣẹ́ àwọn áńgẹ́lì mẹ́ta. Àtòlẹ́sẹẹsẹ yẹn ni ìgbésẹ̀ mẹ́ta ti ọ̀rọ̀ Hébérù fún “òtítọ́”, àti pẹ̀lú ìlànà ìdánwò ìgbésẹ̀ mẹ́ta tó bá a mu; ṣùgbọ́n ìlànà ìdánwò náà ń ṣípayá lórí ìlà ìtàn ẹranko ayé ti Ìfihàn orí kẹtàlá (Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà), àti lórí ìlà ìtàn àwọn ìwo méjì ti ẹranko ayé náà pẹ̀lú (Ìṣèlú Olómìnira àti Pùròtẹ́sítáǹtì). Ìtàn Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà, láti ìbẹ̀rẹ̀ ní 1798 títí dé òfin Ọjọ́-Ìsinmi tó ń bọ̀ láìpẹ́, ni àkókò ìtàn kan náà nínú èyí tí ìjọ Adventist Ọjọ́ Keje wà. Nítorí náà, ìwé Dáníẹ́lì pẹ̀lú ní àtòlẹ́sẹẹsẹ tí ń ṣàfihàn ìtàn Adventism, láti ìbẹ̀rẹ̀ ní 1798 títí dé òfin Ọjọ́-Ìsinmi tó ń bọ̀ láìpẹ́. Nípa bẹ́ẹ̀, ìwé Dáníẹ́lì ń dá àwọn ìtàn àsọtẹ́lẹ̀ kan náà mọ̀ tí a ṣojú fún nínú ìwé Ìfihàn, àti nípa ṣe bẹ́ẹ̀ ó ń pèsè ẹlẹ́rìí àkọ́kọ́ tí ó mú ìhìn iṣẹ́ ẹlẹ́rìí kejì dé ìpípé. Ìpípé àwọn ìwé méjèèjì ni a mú ṣẹ pẹ̀lú ìṣẹ̀lẹ̀ àsọtẹ́lẹ̀ kan náà tí ó wà nínú ìbáṣepọ̀ Májẹ̀mú Láéláé àti Májẹ̀mú Tuntun.

> “Itàn ìyè, ikú, àti àjíǹde Jésù, gẹ́gẹ́ bí ti Ọmọ Ọlọ́run, kò lè jẹ́ afihan ní kíkún láìsí ẹ̀rí tí ó wà nínú Májẹ̀mú Láéláe. A fi Kristi hàn nínú Májẹ̀mú Láéláe bí ó ti ṣe kedere nínú Májẹ̀mú Tuntun. Ọ̀kan ń jẹ́rìí nípa Olùgbàlà kan tí yóò wá, nígbà tí èkejì sì ń jẹ́rìí nípa Olùgbàlà kan tí ó ti wá ní ọ̀nà tí àwọn wòlíì ti sọ tẹ́lẹ̀. Kí a lè mọrírì ètò ìràpadà, a gbọdọ̀ ní òye pípé nípa Ìwé Mímọ́ Májẹ̀mú Láéláe. Òun ni ìmọ́lẹ̀ ògo láti inú ìgbà àtijọ́ ti àsọtẹ́lẹ̀ tí ó ń mú ìyè Kristi àti àwọn ẹ̀kọ́ Májẹ̀mú Tuntun hàn pẹ̀lú ìtànkálẹ̀ àti ẹwà. Àwọn iṣẹ́ ìyanu Jésù jẹ́ ẹ̀rí ìjẹ́-Ọlọ́run rẹ̀; ṣùgbọ́n àwọn ẹ̀rí tí ó lágbára jùlọ pé òun ni Olùdàlà ayé ni a rí nínú àwọn àsọtẹ́lẹ̀ Májẹ̀mú Láéláe nígbà tí a bá fi wọ́n wé ìtàn Májẹ̀mú Tuntun. Jésù sọ fún àwọn Júù pé, ‘Ẹ wá inú Ìwé Mímọ́; nítorí nínú wọn ni ẹ̀yin rò pé ẹ ní ìyè àìnípẹ̀kun, àwọn náà ni wọ́n sì ń jẹ́rìí nípa tèmi.’ Ní àkókò náà kò sí Ìwé Mímọ́ mìíràn tó wà àfi ti Májẹ̀mú Láéláe; nítorí náà, àṣẹ Olùgbàlà náà hàn gbangba.” Spirit of Prophecy, volume 3, 211.

“Ìtàn ìyè, ikú, àti àjíǹde Jésù,” ni ó ṣe àkótán iṣẹ́ Kristi fún aráyé, ó sì jẹ́ ẹ̀rí sí àwọn ìgbésẹ̀ mẹ́ta náà, àti pé àwọn ìgbésẹ̀ mẹ́ta wọ̀nyẹn ni “òtítọ́.” Ọ̀rọ̀ Hébérù fún “òtítọ́,” dúró fún Jésù, ẹni tí í ṣe àkọ́kọ́ àti ìkẹyìn, ìbẹ̀rẹ̀ àti òpin, àti Álífà àti Òmégà, àti pé ọ̀rọ̀ náà fúnra rẹ̀ ní àwọn lẹ́tà àkọ́kọ́ àti ìkẹyìn tí ń ṣojú ohun kan náà; nítorí gẹ́gẹ́ bí Álífà àti Òmégà, Jésù ń fi òpin ohun kan hàn pẹ̀lú ìbẹ̀rẹ̀ ohun kan. Ìyè, ikú, àti àjíǹde Kristi ni òtítọ́, nítorí láàárín àwọn ohun mìíràn, àwọn wọ̀nyí ni a fi àwọn ìgbésẹ̀ mẹ́ta ṣàpẹẹrẹ, ìgbésẹ̀ àkọ́kọ́ àti ìkẹyìn sì jẹ́ “ìyè” méjèèjì, nítorí “ìyè” àti “àjíǹde” jẹ́ “ìyè” méjèèjì. Lẹ́tà àárín ọ̀rọ̀ Hébérù náà ni lẹ́tà kẹtàlá nínú álífábẹ́ẹ̀tì, àti pé mẹ́tàlá jẹ́ àmì ìṣọ̀tẹ̀, ikú Kristi sì wáyé nípasẹ̀ ìṣọ̀tẹ̀ Sátánì àti àwọn ọmọ Ádámù, tí wọ́n dara pọ̀ mọ́ ọn nínú ìṣọ̀tẹ̀ rẹ̀.

Ìmọ̀ nípa Ìṣípayá Jésù Kristi nínú ìwé Ìṣípayá ni a tú sílẹ̀ díẹ̀ kí àkókò ìdánwò ènìyàn tó parí, àti pé apá pàtàkì kan nínú òtítọ́ tí a tú sílẹ̀ ní àkókò náà ni pé Kristi ni “òtítọ́,” Alfa àti Omega, ẹni tí ó fi àkíyèsí ìfọwọ́sí rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí Alfa àti Omega lé àwọn òtítọ́ tí Ó ti yàn kalẹ̀ kí wọ́n wà nínú Ọ̀rọ̀ Rẹ̀. Nígbà tí Sister White kọ pé, “The history of the life, death, and resurrection of Jesus, as that of the Son of God, cannot be fully demonstrated without the evidence contained in the Old Testament. Christ is revealed in the Old Testament as clearly as in the New,” ó ń fìdí rẹ̀ múlẹ̀, fún àwọn tí yóò rí i, pé ìhìn iṣẹ́ àwọn áńgẹ́lì mẹ́ta nínú Ìṣípayá orí kẹrìnlá (èyí tí a tún kọ́ lé orí àwọn ìgbésẹ̀ mẹ́ta kan náà, gẹ́gẹ́ bí “ìyè, ikú àti àjíǹde”), “cannot be fully demonstrated without the evidence contained” nínú ìwé Dáníẹ́lì.

Ó tún ń fi hàn pé ìwé Dáníẹ́lì ń jẹ́rìí nípa Bábílónì kan “tí ń bọ̀”, nígbà tí ìwé Ìfihàn sì ń jẹ́rìí nípa Bábílónì kan tí “ó ti dé” gẹ́gẹ́ bí ìwé Dáníẹ́lì ti sọ tẹ́lẹ̀. Pẹ̀lú èyí, ìlò náà fi hàn pé “láti lè ní ìmọrírì” ìwé Ìfihàn, ìwé Dáníẹ́lì “gbọ́dọ̀ jẹ́ kíkún ní òye”, nítorí “òun ni ìmọ́lẹ̀ ológo” láti inú ìwé Dáníẹ́lì “tí ń mú ìyè Kristi àti àwọn ẹ̀kọ́” ìwé Ìfihàn “hàn pẹ̀lú ìmójútó àti ẹwà.”

A tún lè lóye ọ̀rọ̀ rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ohun tí ń fi hàn pé “àwọn iṣẹ́ ìyanu Jesu” tí a ṣàfihàn nínú ìwé Ìfihàn jẹ́ “ẹ̀rí kan ti ìwà-Ọlọ́run rẹ̀; ṣùgbọ́n àwọn ẹ̀rí tí ó lágbára jùlọ pé òun ni Olùdàgbàlà ayé ni a rí” nígbà tí a bá “fi àwọn àsọtẹ́lẹ̀ inú ìwé Dáníẹ́lì wé ìtàn” inú ìwé Ìfihàn. Síwájú sí i, a lè mọ̀ pé nígbà tí “Jesu sọ fún àwọn Júù pé, ‘Ẹ máa yẹ Ìwé Mímọ́ wò; nítorí nínú wọn ni ẹ̀yin rò pé ẹ ní ìyè àìnípẹ̀kun, àwọn wọ̀nyí sì ni wọ́n ń jẹ́rìí nípa tèmi,’” pé fún àwọn Júù ti ẹ̀mí lónìí, ìwé Dáníẹ́lì ni ohun tí ń jẹ́rìí fún Ìfihàn Jesu Kristi, àti pé nínú ìfihàn náà tí a tú sílẹ̀ díẹ̀ kí àkókò ìdánwò tó parí ni a ti rí ìyè àìnípẹ̀kun.

Ìwé Dáníẹ́lì gbé àwọn òtítọ́ àsọtẹ́lẹ̀ kalẹ̀ tí a mú wá sí ìpé ní inú Ìwé Ìṣípayá. A kọ́ ọ lórí ìgbésẹ̀ mẹ́ta tí ọ̀rọ̀ Hébérù fún “òtítọ́” dúró fún, nítorí náà ìwé náà fúnra rẹ̀ dúró gẹ́gẹ́ bí àdánwò fún ìran náà nígbà tí a bá tú àwọn òtítọ́ wọ̀nyí sílẹ̀ tí a sì fi wọ́n hàn. Jésù fúnra Rẹ̀, gẹ́gẹ́ bí Alfa àti Omega, ni a tẹnu mọ́ taara nínú ọ̀rọ̀ àkọ́kọ́ gan-an àti orí àkọ́kọ́ Ìwé Ìṣípayá. Àwọn àpilẹ̀kọ wọ̀nyí ti tún fi hàn pé orí kìn-ín-ní Ìwé Dáníẹ́lì ní ètò àsọtẹ́lẹ̀ kan náà àti àwọn àbùdá kan náà gẹ́gẹ́ bí ìránṣẹ́ áńgẹ́lì kìn-ín-ní ti Ìṣípayá orí kẹrìnlá.

Ìhìnrere áńgẹ́lì àkọ́kọ́ àti Dáníẹ́lì orí kìn-ín-ní, méjèèjì ń tọ́ka sí ìlànà àdánwò ìgbésẹ̀-mẹ́ta tí ó jẹ́ ààmì ìdánimọ̀ Alfa àti Omega. Orí náà bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú Bábílónì gidi tí ó ṣẹ́gun Júdà gidi, ìwé náà sì ń darí lọ sí ogun ìkẹyìn láàárín Bábílónì àti Júdà, gẹ́gẹ́ bí a ti ṣàpẹẹrẹ rẹ̀ nínú ẹsẹ̀ mẹ́fà ìkẹyìn ti Dáníẹ́lì orí kọkànlá. Nínú àwọn ẹsẹ̀ wọ̀nyí, Bábílónì ti ẹ̀mí ni Júdà ti ẹ̀mí ṣẹ́gun, gẹ́gẹ́ bí Máíkẹ́lì ti dìde tí àkókò àánú fún ènìyàn sì parí. Àwọn ẹsẹ̀ wọ̀nyí dúró fún òpin ìtàn àsọtẹ́lẹ̀ ti ogun láàárín Bábílónì àti Júdà. Nínú àwọn ẹsẹ̀ wọ̀nyí ni a ti ṣàfihàn ìmúláradá ọgbẹ́ apaniyan náà.

Àwọn ẹsẹ tí ó ṣàpèjúwe ìmúláradá ọgbẹ́ ikú náà bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú ẹsẹ̀ ogójì nínú Dáníẹ́lì mọ́kànlá, èyí tí ó bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú àwọn ọ̀rọ̀ pé, “Àti ní àkókò òpin.” “Àkókò òpin” nínú ẹsẹ̀ náà dúró fún ọdún 1798, nígbà tí a fi ọgbẹ́ ikú náà bá ìjọ Pápá. Nígbà náà ni àwọn ẹsẹ̀ náà ń sọ ìtàn bí a ṣe mú ọgbẹ́ ikú náà láradá, bí ìjọ Pápá ti ṣẹ́gun, ní àkọ́kọ́, ọ̀tá rẹ̀, ọba gúúsù (Soviet Union), ní èkejì, alábàápín rẹ̀, ilẹ̀ ológo (Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà), àti ní ẹ̀kẹta, ẹni tí ó jẹ́ olùfaragba rẹ̀, Ejibiti (Àjọ Àwọn Orílẹ̀-Èdè). Nínú ẹsẹ̀ ogójì-òkè-rín, ìjọ Pápá (ọba àríwá), dé sí òpin rẹ̀, láìsí ẹni kankan láti ràn án lọ́wọ́. Ìtàn ìmúláradá ọgbẹ́ ikú ìjọ Pápá nínú àwọn ẹsẹ̀ náà bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú ìṣubú ìjọ Pápá ní ọdún 1798, ó sì parí pẹ̀lú ìdìde ìkẹyìn àti ìṣubú ìkẹyìn ìjọ Pápá. Àwọn ẹsẹ̀ tó wà láàárín ìṣíṣí ọ̀nà ọ̀rọ̀ náà àti ìpèkun ọ̀nà ọ̀rọ̀ náà ń fi ìṣọ̀tẹ̀ tí ó wà ní àárín hàn.

Ọ̀rọ̀ Hébérù fún “òtítọ́” ni a dá sílẹ̀ nípasẹ̀ ìṣọ̀kan lẹ́tà àkọ́kọ́, lẹ́tà kẹtàlá, àti lẹ́tà ìkẹyìn nínú àlìfábẹ́ẹ̀tì Hébérù. Mẹ́tàlá jẹ́ nọ́mbà tí ó ń ṣàpẹẹrẹ ìṣọ̀tẹ̀, àti ìtàn láàárín àkọ́kọ́ àti ìkẹyìn. Nínú apá ìkẹyìn ti àsọtẹ́lẹ̀ nínú ìwé Dáníẹ́lì, ogun kan náà tí a ṣàfihàn nínú àwọn ẹsẹ̀ àkọ́kọ́ pátápátá ti ìwé náà ni a tún ṣàfihàn. Àwọn ẹsẹ̀ wọ̀nyí ni wọ́n ṣàkíyèsí orí kìn-ín-ní, níbi tí a ti rí ìlànà ìdánwò ọlọ́wọ̀n-mẹ́ta tí í ṣe òtítọ́. Nígbà náà sì ni nínú apá ìkẹyìn a tún rí àwọn ìgbésẹ̀ mẹ́ta kan náà, bí ó ti bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú ìṣubú àkọ́kọ́ ti ipò póòpù, tí ó sì parí pẹ̀lú ìṣubú ìkẹyìn ti ipò póòpù, tí a sì fi ìṣọ̀tẹ̀ àwọn ọjọ́ ìkẹyìn sínú àárín rẹ̀.

Nínú àwọn ẹsẹ mẹ́fà ìkẹyìn wọ̀nyẹn ti orí kẹ́tàlá Danieli, ẹlẹ́rìí kejì wà sí òtítọ́ náà, nítorí agbára ilẹ̀-àyé àkọ́kọ́ tí ìjọ-ọba póòpù nílò láti bì ṣubú (ọba gúúsù) jẹ́ àmì agbára dragoni, gẹ́gẹ́ bí ti ìkẹyìn nínú àwọn agbára ilẹ̀-àyé mẹ́ta náà (Íjíbítì) pẹ̀lú. Ìṣẹ́gun ní ìgbésẹ̀ mẹ́ta tí ó ṣe pàtàkì kí ọgbẹ́ ikú náà lè wò sàn, bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú ọba gúúsù tí ó jẹ́ àmì agbára dragoni ti àìgbàgbọ́ nínú Ọlọ́run, àti ìkẹyìn nínú àwọn agbára mẹ́ta náà, tí Íjíbítì ṣojú fún, ni àmì Bíbélì pàtàkì jùlọ fún àìgbàgbọ́ nínú Ọlọ́run tí ó ní ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú dragoni. Ní ti gidi, ọ̀rọ̀ tí a túmọ̀ sí “gúúsù” nínú ẹsẹ̀ ogójì ti àyọkà náà ni “negeb,” èyí tí a máa ń túmọ̀ nígbà mìíràn sí Íjíbítì. Àwọn ìdènà mẹ́ta náà ní àmi ìdánimọ̀ òtítọ́, nítorí ìdènà àkọ́kọ́ ni ìdènà ìkẹyìn. Agbára tí ó wà ní àárín ni ilẹ̀ ológo (Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà). Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà ni ibi tí ìṣọ̀tẹ̀ òfin Ọjọ́ Àìkú ti wáyé, àti àmì Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà nígbà tí ó bẹ̀rẹ̀ ni àwọn ìlú olómìnira mẹ́tàlá.

Àmì Alpha àti Omega kún inú ìwé Dáníẹ́lì káàkiri, ó sì ń pèsè ẹ̀rí náà pé, nígbà tí a bá mú un papọ̀ pẹ̀lú ìwé Ìfihàn, ó fi ìjìnlẹ̀ Ọlọ́run ti Jésù Kristi múlẹ̀. Ní ìbámu pẹ̀lú Dáníẹ́lì orí kejìlá, àti ìlànà ìdánwò ìpele mẹ́ta tí ń ṣẹlẹ̀ nínú ìran náà nígbà tí a tú ìwé náà sílẹ̀; láti kọ ìfihàn ìtòlẹ́sẹẹsẹ ìwé Dáníẹ́lì, ni láti wà lára àwọn tí a dá mọ̀ gẹ́gẹ́ bí àwọn ẹni búburú. Ní ìbámu pẹ̀lú Ìfihàn orí kẹrìnlá, láti kọ ìfihàn ìtòlẹ́sẹẹsẹ ìwé Dáníẹ́lì, ni láti wà lára àwọn tí a dá mọ̀ gẹ́gẹ́ bí àwọn tí ń bọ ẹranko náà àti ère rẹ̀.

Ìwé Ìfihàn sọ ní kedere pé díẹ̀ kí àkókò àánú tó parí, a ṣí Ìfihàn Jesu Kristi sílẹ̀; àti pé Ìfihàn Jesu Kristi náà ní nínú rẹ̀ ìṣípayá ètò ìgbékalẹ̀ ìwé Dáníẹ́lì.

> “Àwọn ènìyàn fi àwọn ojúṣe ìṣàkóso orílẹ̀-èdè àti pẹ̀lú àwọn àṣírí àwọn ìjọba tí ó ní agbára lórí gbogbo ayé bọlá fún Dáníẹ́lì, Ọlọ́run sì bọlá fún un gẹ́gẹ́ bí aṣojú Rẹ̀, a sì fi ọ̀pọ̀ ìṣípayá àwọn àṣírí àwọn àkókò tí ń bọ̀ fún un. Àwọn àsọtẹ́lẹ̀ ìyanu rẹ̀, gẹ́gẹ́ bí ó ti kọ wọ́n sínú orí 7 sí 12 nínú ìwé tí ń rú orúkọ rẹ̀, kò ṣeé lóye ní kíkún àní fún wòlíì náà fúnra rẹ̀; ṣùgbọ́n kí iṣẹ́ ìgbésí ayé rẹ̀ tó parí, a fi ìdánilójú aláyọ̀ yìí fún un pé “ní òpin àwọn ọjọ́”—ní àkókò ìparí ìtàn ayé yìí—yóò tún jẹ́ kí ó lè dúró ní ipò àti ibi tirẹ̀. A kò fi fún un láti lóye gbogbo ohun tí Ọlọ́run ti ṣípayá nípa ète àtọ̀runwá náà. “Pa ọ̀rọ̀ náà mọ́, kí o sì di ìwé náà,” ni a pa á láṣẹ nípa àwọn ìkọ̀wé àsọtẹ́lẹ̀ rẹ̀; wọ́n yóò sì wà ní dídì “títí di àsìkò òpin.” “Máa lọ ní ọ̀nà rẹ, Dáníẹ́lì,” ni áńgẹ́lì náà tún pa fún ojiṣẹ́ olóòótọ́ Jèhófà náà lẹ́ẹ̀kan sí i; “nítorí a ti pa àwọn ọ̀rọ̀ náà mọ́, a sì ti dì wọ́n títí di àsìkò òpin…. Ṣùgbọ́n ìwọ, máa lọ ní ọ̀nà rẹ títí òpin yóò fi dé: nítorí ìwọ yóò sinmi, ìwọ yóò sì dúró ní ipò rẹ ní òpin àwọn ọjọ́.” Dáníẹ́lì 12:4, 9, 13.

> “Bí a ti ń sún mọ́ òpin ìtàn ayé yìí, àwọn àsọtẹ́lẹ̀ tí a kọ sílẹ̀ nípasẹ̀ Dáníẹ́lì ń béèrè àkíyèsí pàtàkì wa, nítorí wọ́n ní ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú àkókò gan-an tí a ń gbé yìí. Pẹ̀lú wọn ni a gbọdọ̀ so àwọn ẹ̀kọ́ inú ìwé ìkẹyìn nínú Ìwé Mímọ́ Májẹ̀mú Tuntun pọ̀. Sátánì ti mú ọ̀pọ̀lọpọ̀ ènìyàn gbà pé a kò lè lóye àwọn apá àsọtẹ́lẹ̀ inú àwọn ìkọ̀wé Dáníẹ́lì àti ti Jòhánù olùfihàn. Ṣùgbọ́n ìlérí náà ṣe kedere pé ìbùkún àkànṣe yóò bá ìkẹ́kọ̀ọ́ àwọn àsọtẹ́lẹ̀ wọ̀nyí lọ. ‘Àwọn ọlọ́gbọ́n yóò sì yé e’ (ẹsẹ̀ 10), ni a sọ nípa àwọn ìran Dáníẹ́lì tí a óò tú sílẹ̀ ní àwọn ọjọ́ ìkẹyìn; àti nípa ìfihàn tí Kristi fi fún ìránṣẹ́ Rẹ̀ Jòhánù fún ìtọ́sọ́nà àwọn ènìyàn Ọlọ́run ní gbogbo ọ̀rúndún, ìlérí náà ni pé, ‘Alábùkún ni ẹni tí ń kà á, àti àwọn tí ń gbọ́ ọ̀rọ̀ àsọtẹ́lẹ̀ yìí, tí wọ́n sì ń pa àwọn ohun tí a kọ sínú rẹ̀ mọ́.’ Ìfihàn 1:3.” Àwọn Wòlíì àti Àwọn Ọba, 547.

Ní fífi àsìkò ọjọ́ iwájú sọ̀rọ̀ sí ìran àti àkókò tirẹ̀, Sister White sọ pé, “bí a ṣe ń sún mọ́ òpin ìtàn ayé yìí”, “‘àwọn ọlọ́gbọ́n yóò lóye,’” pé “àwọn àsọtẹ́lẹ̀ tí a kọ sílẹ̀ láti ọwọ́ Danieli ń béèrè àkíyèsí wa pàtàkì, nítorí wọ́n ní ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú gan-an àkókò tí a wà láàyè nínú rẹ̀.” “Ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìfihàn àwọn àṣírí àwọn ìgbà tí ń bọ̀. Àwọn àsọtẹ́lẹ̀ àgbàyanu rẹ̀, gẹ́gẹ́ bí a ti kọ wọ́n sílẹ̀ láti ọwọ́ rẹ̀ nínú orí keje títí dé kejìlá ti ìwé tí ń rúkọ rẹ̀,” ni “a óò tú sílẹ̀ ní àwọn ọjọ́ ìkẹyìn.”

Nígbà tí a bá tú ìdìdì ìwé Dáníẹ́lì sílẹ̀, ó máa ń mú ìlànà ìwẹ̀nùmọ́ alágbèéká mẹ́ta wá, èyí tí ń dán ìran tí ń gbé ayé nígbà tí Kìnìún ẹ̀yà Júdà fi ìwé Dáníẹ́lì fún àwọn ènìyàn Rẹ̀ wò. Nínú Ìfihàn orí kẹwàá, Sister White sọ fún wa pé áńgẹ́lì tí ó sọ̀kalẹ̀ jẹ́ “ẹni tí kò kéré ju Jésù Kristi lọ.” Nínú Ìfihàn orí kẹwàá, áńgẹ́lì náà ní ìwé kékeré kan tí a ti ṣí sílẹ̀ ní ọwọ́ Rẹ̀, èyí tí a pàṣẹ fún Jòhánù láti mú kí ó sì jẹ ẹ́. Kìnìún ẹ̀yà Júdà, ẹni tí kò kéré ju Jésù Kristi lọ, ni ó tú ìdìdì ìwé náà sílẹ̀, nítorí náà ìwé tí a pàṣẹ fún Jòhánù láti jẹ ni ìwé kékeré Dáníẹ́lì.

> “Kìnnìún Ẹ̀yà Júdà ni ó ṣí ìdìdì ìwé náà, ó sì fi ìfihàn ohun tí yóò wà ní àwọn ọjọ́ ìkẹyìn wọ̀nyí fún Jòhánù.

> “Dáníẹ́lì dúró ní ipò tirẹ̀ láti ru ẹ̀rí rẹ̀, èyí tí a fi èdìdì dì títí di àkókò òpin, nígbà tí a óo kéde ìránṣẹ́ áńgẹ́lì kìn-ín-ní sí ayé wa. Àwọn nǹkan wọ̀nyí ṣe pàtàkì lọ́nà tí kò lópin ní àwọn ọjọ́ ìkẹyìn wọ̀nyí; ṣùgbọ́n bí ‘a óo sọ ọ̀pọ̀lọpọ̀ di mímọ́, a óo sì sọ wọn di funfun, a óo sì dán wọn wò,’ ‘àwọn ẹni búburú yóo máa ṣe búburú: kò sí ẹni kankan nínú àwọn ẹni búburú tí yóo lóye.’ Bí èyí ti jẹ́ òtítọ́ tó! Ẹ̀ṣẹ̀ ni ìrékọjá òfin Ọlọ́run; àwọn tí kì yóò gba ìmọ́lẹ̀ nípa òfin Ọlọ́run kò ní lóye ìkéde àwọn ìránṣẹ́ áńgẹ́lì kìn-ín-ní, kejì, àti kẹta. Ìwé Dáníẹ́lì ni a tú sílẹ̀ nínú ìfihàn fún Jòhánù, ó sì mú wa lọ síwájú dé àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ ìkẹyìn nínú ìtàn ayé yìí.

> “Ṣé àwọn arákùnrin wa yóò rántí pé àwa ń gbé láàrín àwọn ewu ọjọ́ ìkẹyìn bí? Ẹ ka Ìfihàn ní ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú Dáníẹ́lì. Ẹ kọ́ àwọn nǹkan wọ̀nyí.” Testimonies to Ministers, 115.

Láti kọ ìfihàn ìtòlẹ́sẹẹsẹ ìwé Dáníẹ́lì sílẹ̀, èyí tí a ń tú èdìdì rẹ̀ nísinsìnyí, ni láti wà láàárín àwọn tí a dá mọ̀ gẹ́gẹ́ bí àwọn ẹni búburú. Àwọn orí mẹ́fà àkọ́kọ́ ti Dáníẹ́lì fi ìtòlẹ́sẹẹsẹ àsọtẹ́lẹ̀ múlẹ̀, èyí tí ó ṣàpẹẹrẹ ìtàn àsọtẹ́lẹ̀ ti Adventism, ẹranko ilẹ̀-ayé, àádọ́rin ọdún àpẹẹrẹ ti Isaiah orí kẹtàlélógún, iwo méjì ti Protestantism àti Republicanism, ìtàn àsọtẹ́lẹ̀ ti àwọn ìránṣẹ́ áńgẹ́lì àkọ́kọ́ àti kejì, àti ìtàn àwọn ìránṣẹ́ àwọn áńgẹ́lì mẹ́ta. Àwọn orí mẹ́fà ìkẹyìn ti Dáníẹ́lì ń tọ́ka sí àwọn ìránṣẹ́ àsọtẹ́lẹ̀ tí a tú èdìdì wọn ní ìbẹ̀rẹ̀ àti ní òpin gbogbo àwọn ìtàn wọ̀nyí tí a ti mẹ́nuba tẹ́lẹ̀.

Orí kìíní nínú Dáníẹ́lì ni ìtàn ìrìnàjò angẹli àkọ́kọ́, ní ìbẹ̀rẹ̀ ìtàn ẹranko ilẹ̀ ayé. Orí kìíní títí dé orí kẹta ni ìtàn ìrìnàjò angẹli kẹta, ní ìparí ìtàn ẹranko ilẹ̀ ayé. Orí kẹrin ni a gbọdọ̀ so mọ́ orí kìíní gẹ́gẹ́ bí ìbẹ̀rẹ̀, àti orí karùn-ún àti kẹfà, ni a gbọdọ̀ so mọ́ orí kìíní títí dé kẹta, gẹ́gẹ́ bí ìparí. Ìlọsíwájú ìmọ̀ tí a ṣojú rẹ̀ nínú orí keje, kẹjọ àti kẹsàn-án ni a gbọdọ̀ so mọ́ orí kìíní gẹ́gẹ́ bí ìtàn ìbẹ̀rẹ̀. Ìlọsíwájú ìmọ̀ tí a ṣojú rẹ̀ nínú orí kẹwàá, kọkànlá àti kejìlá ni a gbọdọ̀ so mọ́ orí kìíní títí dé kẹta gẹ́gẹ́ bí ìtàn ìparí.

Lẹ́yìn ìlà, lórí ìlà, ìlò yìí ń dá ìtàn ìbẹ̀rẹ̀ ẹranko ilẹ̀ mọ̀ gẹ́gẹ́ bí orí kìn-ín-ní, kẹ́rin, keje, kẹjọ àti kẹsàn-án. Ìlò náà pẹ̀lú ń dá ìtàn ìparí ẹranko ilẹ̀ mọ̀ gẹ́gẹ́ bí orí kìn-ín-ní títí dé kẹta, orí karùn-ún, kẹfà àti kẹwàá títí dé kejìlá. Nípa bẹ́ẹ̀, a gbé ìwé Dáníẹ́lì kalẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ìbẹ̀rẹ̀ àti ìparí ẹranko ilẹ̀ náà.

Nígbà náà ni a lè dá ìbẹ̀rẹ̀ ẹranko ilẹ̀ mọ̀ gẹ́gẹ́ bí Danieli orí kìíní, nítorí pé orí kẹrin yóò bò lórí orí kìíní (ìlà lórí ìlà). Àwọn orí keje, kẹjọ, àti kẹsàn-án náà pẹ̀lú ni yóò bò lórí orí kìíní. Nítorí náà, ìbẹ̀rẹ̀ ìtàn ẹranko ilẹ̀ ni a ṣàfihàn ní Danieli orí kìíní.

Bẹ́ẹ̀ náà pẹ̀lú ní ti ìparí ẹranko ayé. Ìparí ìtàn ẹranko ayé ni a ṣàfihàn nínú orí kìn-ín-ní títí dé orí kẹta, àti pé àwọn orí karùn-ún, kẹfà, kẹwàá, kọkànlá, àti kejìlá yóò borí lórí àwọn orí mẹ́ta àkọ́kọ́ (ìlà lórí ìlà); nítorí náà, ìparí ìtàn ẹranko ayé ni a ṣàfihàn nínú àwọn orí mẹ́ta àkọ́kọ́ ti Dáníẹ́lì.

Orí kìn-ín-ní dúró fún ìbẹ̀rẹ̀, lẹ́yìn náà orí kìn-ín-ní títí dé kẹta dúró fún òpin; ìṣètò kìn-ín-ní àti lẹ́yìn náà mẹ́ta náà sì fi hàn pé ìṣètò àsọtẹ́lẹ̀ inú ìwé Dáníẹ́lì jẹ́ ìkan náà pẹ̀lú ìṣètò àsọtẹ́lẹ̀ ti àwọn áńgẹ́lì mẹ́ta ti Ìfihàn orí kẹrìnlá. Níbẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ó ti rí nínú Dáníẹ́lì, áńgẹ́lì àkọ́kọ́ dúró fún ìtàn kan tí ó yàtọ̀, ṣùgbọ́n ó tún jẹ́ ìdá mẹ́ta kan nínú ìtàn àwọn áńgẹ́lì mẹ́ta náà. Ní àkókò kan náà, bí ìmọ̀ yìí ṣe ń fi ìpapọ̀ mẹ́ta àti ọ̀kan hàn, tí ó sì ń tẹnu mọ́ ọn, bẹ́ẹ̀ náà ni ó jẹ́ ìṣètò ọ̀rọ̀ Hébérù náà, “òtítọ́,” èyí tí kì í ṣe Kristi nìkan, àti agbára ìṣẹ̀dá Ọlọ́run nìkan, ṣùgbọ́n tí ó tún jẹ́ ìlànà ìdánwò àti ìwẹ̀nùmọ́ ní ìgbésẹ̀ mẹ́ta, èyí tí a ṣojú rẹ̀ nínú Dáníẹ́lì orí kìn-ín-ní, àti lẹ́ẹ̀kansi nínú Dáníẹ́lì orí kìn-ín-ní títí dé kẹta.

Jesu, ẹni tí í ṣe òtítọ́, tún jẹ́ Àkọ́kọ́ àti Ìkẹ́yìn pẹ̀lú, àti ní ti ọ̀nà náà, ìtàn ìṣísẹ̀ angẹli kìíní ni a tún sọ di mímúṣẹ́ déédéé nínú ìtàn àwọn angẹli mẹ́ta, nítorí náà, ó jẹ́ ohun tí a lè gbà gẹ́gẹ́ bíi ti àsọtẹ́lẹ̀ láti gbe orí mẹ́ta àkọ́kọ́ ti Dáníẹ́lì lé orí Dáníẹ́lì orí kìíní, nítorí ìbẹ̀rẹ̀ máa ń ṣàfihàn òpin nígbà gbogbo. Nígbà náà, ìwé Dáníẹ́lì di “ìwé kékeré” tí ó wà ní ọwọ́ angẹli náà, nítorí “ìwé kékeré” Dáníẹ́lì lè jẹ́ aṣojú rẹ̀ ní kíkún nínú Dáníẹ́lì orí kìíní.

A ó máa bá ìkẹ́kọ̀ọ́ wa nípa ìwé Dáníẹ́lì lọ nínú àpilẹ̀kọ tí ó tẹ̀lé e.

> “Nínú àwọn tí àwọn olóyè tí wọ́n ń pèsè láti mú ìpèsè àṣẹ ọba ṣẹ wá ń wá ni Dáníẹ́lì àti àwọn ọ̀rẹ́ rẹ̀ wà. Nígbà tí a sọ fún wọn pé gẹ́gẹ́ bí àṣẹ náà, àwọn náà pẹ̀lú gbọ́dọ̀ kú, ‘pẹ̀lú ìmọ̀ràn àti ọgbọ́n’ ni Dáníẹ́lì béèrè lọ́wọ́ Áríókì, olórí ẹ̀ṣọ́ ọba pé, ‘Èéṣe tí àṣẹ náà fi yára tó bẹ́ẹ̀ láti ọ̀dọ̀ ọba?’ Áríókì sọ ìtàn ìdààmú ọba fún un nípa àlá àgbàyanu rẹ̀, àti nípa bí kò ṣe rí ìrànlọ́wọ́ gbà lọ́wọ́ àwọn ẹni tí ó ti fi ìgbẹ́kẹ̀lé rẹ̀ tí ó kún jù lọ lé tẹ́lẹ̀ rí. Nígbà tí Dáníẹ́lì gbọ́ èyí, ó fi ẹ̀mí ara rẹ̀ sínú ewu, ó sì wọ iwájú ọba lọ, ó bẹ̀ pé kí a fi àkókò sí i lọ́wọ́, kí ó lè bẹ Ọlọ́run rẹ̀ pé kí Ó fi àlá náà àti ìtumọ̀ rẹ̀ hàn án.”

> “Sí ìbéèrè yìí ni ọba náà fara mọ́. ‘Nígbà náà ni Dáníẹ́lì lọ sí ilé rẹ̀, ó sì jẹ́ kí Hananáyà, Míṣáẹ́lì, àti Asáríà, àwọn alábàákẹ́gbẹ́ rẹ̀, mọ ọ̀ràn náà.’ Pẹ̀lú wọn papọ̀ ni wọ́n wá ọgbọ́n lọ́dọ̀ Orísun ìmọ́lẹ̀ àti ìmọ̀. Ìgbàgbọ́ wọn lágbára nítorí ìmòye pé Ọlọ́run ti gbé wọn sí ibi tí wọ́n wà, pé iṣẹ́ Rẹ̀ ni wọ́n ń ṣe, àti pé wọ́n ń bá àwọn ìbéèrè ojúṣe mu. Ní àwọn àkókò ìdààmú àti ewu, wọ́n ti máa ń yíjú sí Ọ̀dọ̀ Rẹ̀ nígbà gbogbo fún ìtọ́sọ́nà àti ààbò, Ó sì ti fi ara Rẹ̀ hàn gẹ́gẹ́ bí ìrànlọ́wọ́ tí ó wà níbẹ̀ nígbà gbogbo. Ní báyìí, pẹ̀lú ìrònúpìwàdà ọkàn, wọ́n tún fi ara wọn jùwọ́ lọ́dọ̀ Onídàájọ́ gbogbo ayé, wọ́n ń bẹ̀ Ẹ pé kí Ó fún wọn ní ìgbàlà ní àkókò àìní àkànṣe yìí. Wọ́n kò sì bẹ̀ lásán. Ọlọ́run tí wọ́n ti bu ọlá fún, Òun náà sì bu ọlá fún wọn. Ẹ̀mí Olúwa bà lé wọn, a sì fi àlá ọba náà àti ìtumọ̀ rẹ̀ hàn Dáníẹ́lì, ‘ní ìran òru.’”

> “Iṣẹ́ àkọ́kọ́ tí Dáníẹ́lì ṣe ni láti dúpẹ́ lọ́wọ́ Ọlọ́run fún ìṣípayá tí a fi fún un. Ó ké pé, ‘Kí orúkọ Ọlọ́run jẹ́ ìbùkún láéláé àti láé; nítorí ọgbọ́n àti agbára jẹ́ ti Rẹ̀: Òun ni ó ń yí àkókò àti àsìkò padà: Ó ń mú àwọn ọba kúrò, ó sì ń gbé àwọn ọba dìde: Ó ń fi ọgbọ́n fún àwọn ọlọ́gbọ́n, àti ìmọ̀ fún àwọn tí wọ́n ní òye: Ó ń ṣí àwọn ohun jíjìn àti aṣírí payá: Ó mọ ohun tí ó wà nínú òkùnkùn, ìmọ́lẹ̀ sì ń bá a gbé. Èmi dúpẹ́ lọ́wọ́ Rẹ, mo sì yin Ọ, Ìwọ Ọlọ́run àwọn baba mi, ẹni tí ó ti fún mi ní ọgbọ́n àti agbára, tí ó sì ti sọ fún mi nísinsin yìí ohun tí a fẹ́ lọ́wọ́ Rẹ: nítorí Ìwọ ti sọ ọ̀ràn ọba di mímọ̀ fún wa báyìí.’” Prophets and Kings, 493, 494.

Back to Articles