Article

# Paniumu – Nọ́mbà Kìn-ín-ní

Orí Kọkànlá

Author

Jeff Pippenger

Published

February 25, 2025

Formats

PDF
Word
Song MP3

Fún ìgbà díẹ̀ sẹ́yìn, a ti ń dojúkọ àfiyèsí wa sí ìtàn àṣírí ti Dáníẹ́lì 11:40, àti ní àwọn ọ̀sẹ̀ tí ó ṣẹ̀ṣẹ̀ kọjá, Olúwa ti fà àfiyèsí wa sí ẹsẹ̀ 27:

> Ọkàn àwọn ọba méjèèjì wọ̀nyí yóò sì wà láti ṣe ibi, wọn yóò sì máa sọ èké níbi tábìlì kan náà; ṣùgbọ́n kò ní ṣàṣeyọrí: nítorí ìgbẹ̀yìn náà ṣì yóò wà ní àkókò tí a yàn. Dáníẹ́lì 11:27.

Ní ìbẹ̀rẹ̀, mi ò dájú nípa àwọn kíkún inú ọ̀ràn náà—ìgbà wo ni, níbo ni, àti àwọn ta ni wọ́n jókòó lẹ́gbẹ̀ẹ́ tábìlì náà, tí wọ́n ń bá ara wọn sọ èké—ṣùgbọ́n àwọn ìbéèrè wọ̀nyí ti wà lábẹ́ àtúnyẹ̀wò báyìí. Ní àwọn Sábáàtì díẹ̀ tí ó kọjá, mo ṣe àwọn àṣìṣe kan bí mo ṣe ń ṣiṣẹ́ láti là àwọn ìlà wọ̀nyí já. Síbẹ̀, nípasẹ̀ ohun tí mo gbàgbọ́ pé ó jẹ́ ìtọ́sọ́nà ìpèsè Ọlọ́run, àwọn ìṣọ̀kan tí a ṣojú fún nínú ẹsẹ̀ 13–15, tí Kesarea Filipi jẹ́ àmì ìṣàpẹẹrẹ wọn, bẹ̀rẹ̀ sí í túbọ̀ hàn. Bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé àwọn apá kan ṣì nílò àtúnṣe síi, mo gbàgbọ́ pé Oluwa ti gbé ọwọ́ Rẹ̀ kúrò lórí àwọn ẹsẹ̀ wọ̀nyí láti ṣí ìtumọ̀ wọn payá.

Ìmọ̀ yìí di mímọ̀ gbangba lójú mi lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀ lẹ́yìn ìpàdé Zoom ti Sábá ọdún tó kọjá. Ní ọ̀sẹ̀ kan ṣáájú náà, mo ti ní ìkanra gidigidi nípa ìfarapọ̀ pẹ̀kipẹ̀ki àwọn ìtàn nínú ẹsẹ̀ 10–15. Mo kọ ìfiránṣẹ́ ọ̀rọ̀ kan, mo sì rán án sí àwọn ènìyàn díẹ̀, ní fífi àwọn èrò mi lélẹ̀, mo sì béèrè láti pín wọn ní ìrọ̀lẹ́ ọjọ́ Ẹtì. Mo ń gbìyànjú láti ṣètò àwọn ọ̀ràn inú àwọn ẹsẹ̀ wọ̀nyí, ní ìdánilójú pé ohun kan wà níbẹ̀ tó ní ìjẹ́pàtàkì jìnàjìnà. Ó wà bẹ́ẹ̀ nítòótọ́, ṣùgbọ́n kì í ṣe ohun tí mo kọ́kọ́ dábàá. Láìka àwọn ìṣubú mi sí ní ọ̀sẹ̀ kan àtààbọ̀ sẹ́yìn bí mo ti ń jàkadì pẹ̀lú ẹsẹ̀ yìí, mo mọ ìpèsè ìtọ́sọ́nà Ọlọ́run kan tí mo ti mọ̀ tẹ́lẹ̀. Olúwa ń tú ìdì èdìdì òtítọ́ pàtàkì kan, tó jẹ́ kókó ìyè, sílẹ̀. Nígbà tí a bá ti fi apá ènìyàn hàn ní kíkún, tí a sì ti yà á kúrò lẹ́gbẹ̀, òtítọ́ náà—èyí tí Kìnìún ẹ̀yà Júdà ṣí sílẹ̀—fi ara rẹ̀ hàn pé ó jinlẹ̀ jù bí mo ti lóye rẹ̀ lọ.

## Ẹsẹ Karun-un sí Kẹsàn-án

Putin, gẹ́gẹ́ bí ọba gúúsù, jọ Ptolemy, ẹni tí yóò ṣẹ́gun nínú ogun Ukraine, ní fífi ẹsẹ̀ 11 ṣẹ. Ní ìtàn, ìṣẹ́gun Ptolemy IV Philopator ní Ogun Raphia ni ó mú ẹsẹ̀ yìí ṣẹ, ó sì jẹ́ àfihàn ṣáájú ìṣẹ́gun Putin tó súnmọ́lé. Àwọn ẹsẹ̀ 5–9 ṣàlàyé ìtàn kan tí ó ṣojú-ṣáájú ìṣàkóso ọdún 1,260 ti ìjọ póòpù (538–1798) pẹ̀lú ìlànà kíkún gan-an. A ti ṣe àyẹ̀wò àwọn kúlẹ̀kúlẹ̀ wọ̀nyí léraléra ní ìgbà tí ó ti kọjá, nítorí náà níbí, èmi yóò fi ọ̀kan lára àwọn àmì-ọ̀nà àsọtẹ́lẹ̀ tí a mú ṣẹ nínú ẹsẹ̀ 5–9 hàn, tí a sì tún gbọ́ ìró rẹ̀ nínú àsìkò láti 538 sí 1798.

Àkókò yìí bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú májẹ̀mú kan láàárín ìjọba Ptolemaic ti gúúsù àti ìjọba Seleucid ti àríwá, tí a fi ìgbéyàwó múlẹ̀ nígbà tí ọba gúúsù fi ọmọbìnrin rẹ̀ fún ọba àríwá níyàwó. Ìṣọ̀kan yìí dá àkókò ọdún méje sílẹ̀, èyí tí ó parí nígbà tí ọba gúúsù gbógun ti àríwá, tí ó mú ọba àríwá ní ìgbèkùn lọ sí Ejibiti, àti pé ọba tí a mú ní ìgbèkùn náà kú nígbà tí ó ṣubú kúrò lórí ẹṣin.

## Májẹ̀mú Tí A Fọ́

Ìkọlù náà wáyé láti inú májẹ̀mú tí a ti fọ́. Lẹ́yìn tí àkókò ọdún méje náà bẹ̀rẹ̀, ọba àríwá fi aya rẹ̀ àkọ́kọ́ sílẹ̀ kí ó lè fẹ́ ọmọ ọba obìnrin gúúsù náà, kí ó sì fi bẹ́ẹ̀ mú kí májẹ̀mú náà dúró ṣinṣin. Lẹ́yìn náà, ó kọ aya gúúsù náà sílẹ̀, ó sì tún fi ayaba rẹ̀ àkọ́kọ́ sí ipò rẹ̀. Èyí mú kí ayaba àkọ́kọ́ náà pa ayaba gúúsù náà àti àwọn tí wọ́n bá a wá, ohun tí ó sì mú ìbínú gbígbóná dide nínú ẹbí ayaba gúúsù náà ní Ejibiti.

Pẹ̀lú ìmòye àsọtẹ́lẹ̀, ọdún méje ni a lè rí gẹ́gẹ́ bí àkókò méjì ti ọdún mẹ́ta àtààbọ̀, gẹ́gẹ́ bí a ti fihàn nípa ọdún mẹ́ta àtààbọ̀ ṣáájú àti lẹ́yìn àgbélébùú, tí wọ́n jọ ṣe aṣojú ọ̀sẹ̀ náà tí Kristi fi fìdí májẹ̀mú múlẹ̀. A tún mọ ọdún mẹ́ta àtààbọ̀ náà nínú ègún ìgbà méje tí a mú ṣẹ sí orílẹ̀-èdè àríwá Ísírẹ́lì láti ọdún 723 BC títí dé 1798. Ìgbà méje yẹn ni a pín sí àkókò méjì ti ẹgbẹ̀rún kan ó lé ọgọ́ta ọdún, pẹ̀lú 538 gẹ́gẹ́ bí ibi àárín. Àwọn àpẹẹrẹ wọ̀nyí ti méje tí a pín sí àkókò méjì ti mẹ́ta àtààbọ̀ kì í ṣe ohun àìlètò; ó jẹ́ ohun tí a ṣe pẹ̀lú ète.

Nínú ìpín ọ̀sẹ̀ náà, Kristi fi májẹ̀mú náà múlẹ̀; àgbélébùú sì dúró gẹ́gẹ́ bí àárín, àti nípa bẹ́ẹ̀ ó fi hàn pé Kristi tikára rẹ̀ ń gbé ìránṣẹ́ ìhìn náà kalẹ̀ fún ọdún mẹ́ta àtààbọ̀, lẹ́yìn èyí ni àwọn ọmọ-ẹ̀yìn Rẹ̀ sì gbé ìránṣẹ́ náà kalẹ̀ fún àkókò kan náà. Nínú àwọn àkókò méje tí a dojú kọ ìjọba àríwá, 538 pín ìtàn náà sí àkókò kan nígbà tí ẹ̀sìn àwọn aláìnígbọ́ràn tẹ tẹ́ńpìlì mímọ́ àti ogun náà mọ́lẹ̀, tí ìjọba póòpù sì tẹ tẹ́ńpìlì mímọ́ àti ogun náà mọ́lẹ̀ lẹ́yìn náà fún àkókò kan náà. Nínú àpẹẹrẹ àsọtẹ́lẹ̀, “méje” ni a ń ṣàfihàn pẹ̀lú mẹ́ta àtààbọ̀, èyí tí a sì tún ń ṣàfihàn nípa oṣù méjìlélógójì, ọjọ́ tàbí ọdún mẹ́ta àtààbọ̀, ẹgbẹ̀rún kan ó lé ọgọ́fà, ẹgbàá márùn-ún ogún méjì, àti àkókò kan, àwọn àkókò, àti ìpín àkókò. Nínú ìpè-òye ọ̀rọ̀ náà, gbogbo àwọn iye wọ̀nyí lè rọ́pò ara wọn.

Àdéhùn tí a dá láàárín Ìjọba Ptolemy, tí àwọn ọmọ-ìran Ptolemy Kìíní ń ṣàkóso—ẹni tí ó jẹ́ ọ̀kan nínú àwọn jagunjagun Alexander Ńlá—tí ó ń darí Íjíbítì, àti Ìjọba Seleucid, tí àwọn ọmọ-ìran Seleucus Kìíní ń ṣàkóso—ẹni mìíràn nínú àwọn jagunjagun Alexander—tí ó ń ṣàkóso apá ńlá ti Àárín Gbùngbùn Ìlà Oòrùn, pẹ̀lú Síríà, ni ó parí Ogun Síríà Kejì ní ọdún 253 ṣáájú Kristi. Ogun náà ti bẹ̀rẹ̀ ní ọdún méje ṣáájú, ní 260 ṣáájú Kristi. Ọdún méje lẹ́yìn tí wọ́n fìdí àdéhùn náà múlẹ̀ ni a ṣẹ̀ ẹ́ ní 246 ṣáájú Kristi. Ọdún mẹ́rìnlá, tí a pín sí àkókò ọdún méje méjì. Ìdajì àkọ́kọ́ jẹ́ ogun, ìdajì kejì sì jẹ́ àlàáfíà. Ọdún mẹ́rìnlá náà bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú Ogun Síríà Kejì, ó sì parí pẹ̀lú Ogun Síríà Kẹta. Irú ìbámu bẹ́ẹ̀ nínú ìtàn ni a túbọ̀ mú hàn gbangba nígbà tí o bá mọ̀ pé a ṣàfihàn ìtàn náà nínú ẹsẹ̀ karùn-ún títí dé ẹsẹ̀ kẹsàn-án ti orí kọkànlá. Àdéhùn náà àti bí a ṣe ṣẹ̀ ẹ́ ni ohun tí àwọn ẹsẹ̀ náà, àti ìtàn tí ó mú wọn ṣẹ, dojú kọ.

Èyí bá ìṣàkóso àṣẹ póòpù mu láti ọdún 538 sí 1798. Ní ìkẹyìn àkókò náà, Napoleon Bonaparte wọ inú àdéhùn pẹ̀lú Vatican. Ní fífi ìrúfin Vatican sí Àdéhùn Tolentino ti ọdún 1797 hàn gẹ́gẹ́ bí ìdí, Napoleon rán Gbogbogbo Berthier ní ọdún 1798 láti mú póòpù náà ní ìgbèkùn. Póòpù náà kú ní ilẹ̀ Faransé ní ọdún 1799. Àkókò ọdún 1,260 yìí ni a ṣàlàyé ní kíkún nínú ẹsẹ̀ 31–39.

Ìtàn ẹsẹ̀ 5–9 bá ti ẹsẹ̀ 31–39 lọ ní ìfararọ̀, ní fífi ẹlẹ́rìí méjì kalẹ̀ nínú Danieli 11. Àwọn ìlà méjèèjì ní àwọn àmì ọ̀nà wòlíì kan náà pátápátá, tí wọ́n sì ń ṣàfihàn ìṣísẹ̀pọ̀ láàárín àwọn ọba gúúsù àti àríwá. Àkókò kọ̀ọ̀kan ni a ṣàpẹẹrẹ rẹ̀ pẹ̀lú ọdún mẹ́ta àtààbọ̀, tí ó sì parí nípa bí ọba gúúsù ṣe borí, mú ọba àríwá, tí ó sì kó ọ lọ sí ilẹ̀ gúúsù, níbi tí àwọn ọba àríwá méjèèjì ti kú. Nínú ọ̀ràn méjèèjì, gẹ́gẹ́ bí ọ̀rọ̀ náà ti sọ, ọba gúúsù padà pẹ̀lú ìkógun:

> Yóò sì tún mú àwọn ọlọ́rìṣà wọn, pẹ̀lú àwọn ọmọ-aládé wọn, àti pẹ̀lú àwọn ohun èlò wọn tí ó níyelórí ti fàdákà àti ti wúrà, lọ sí ìgbèkùn sí Íjíbítì; yóò sì pé ọdún púpọ̀ ju ọba àríwá lọ. Dáníẹ́lì 11:8.

Fún Ptolemy, èyí jẹ́ iṣúra tí ọba àríwá ti kó ní ìjìnlẹ̀ tẹ́lẹ̀; fún Napoleon, ó jẹ́ ọrọ̀ Vatican tí a kó ní ìkógun tí a sì mú lọ sí France. Àwọn ìlà ẹ̀rí méjèèjì wọ̀nyí fi hàn pé ikú ọba àríwá ni a ṣàpẹẹrẹ rẹ̀ nípa ṣíṣubú kúrò lórí ẹṣin. Nínú Ìfihàn 17, obìnrin tí ó gùn ẹranko náà dúró fún Ṣọ́ọ̀ṣì Kátólíìkì:

> Nítorí náà, ó gbé mi lọ nínú Ẹ̀mí sí aginjù: mo sì rí obìnrin kan tí ó jókòó lórí ẹranko kan tí ó ní àwọ̀ elése pupa, tí ó kún fún àwọn orúkọ ọ̀rọ̀-òdì sí Ọlọ́run, tí ó ní orí méje àti ìwo mẹ́wàá. Ìfihàn 17:3.

Ẹranko tí ó gùn lé lórí ni Àjọ Ìṣọ̀kan Àgbáyé. Ìfihàn 17 ṣàpèjúwe ìmúpadàbọ̀sípò agbára rẹ̀ lẹ́yìn ọgbẹ́ ikú ti ọdún 1798. Gẹ́gẹ́ bí ìjọba kẹjọ, ó tún bẹ̀rẹ̀ sí í jẹ ọba, èyí tí a fi gígun ẹranko náà ṣàpẹẹrẹ:

> Obìnrin tí ìwọ sì rí yẹn ni ìlú ńlá náà, tí ń jọba lórí àwọn ọba ayé. Ìfihàn 17:18.

Ọgbẹ́ ikú ti ọdún 1798 ni a ti ṣàfihàn ṣáájú nínú ẹsẹ 5–9 nígbà tí ọba àríwá ṣubú kúrò lórí ẹṣin, ó sì kú. Ìlà méjì wọ̀nyí nínú Dáníẹ́lì 11 ń lọ ní ìbámu pẹ̀lú ẹsẹ 41–45. Òfin Ọjọ́ Àìkú ní orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà, tí a sàmì sí nínú ẹsẹ 41, bẹ̀rẹ̀ ìrìn-ajo ìkẹyìn ti pàápàá lórí ẹranko náà—àkókò kan tí a fi hàn nínú ìlà méjì wọ̀nyí. Nígbà tí Ellen White ṣe àkíyèsí pé “púpọ̀ nínú ìtàn” tí a mú ṣẹ nínú Dáníẹ́lì 11 “yóò tún wáyé,” ẹsẹ 5–9 àti 31–39 bá ẹsẹ 41–45 mu.

## Ẹsẹ̀ Kẹ́rìnlélógójì Nìkan

Láti ẹsẹ̀ 31 títí dé 45, ẹsẹ̀ 40 nìkan ló dúró níta àkókò àsọtẹ́lẹ̀ ti ọjọ́ mẹ́ta àtààbọ̀. Ó ṣàfihàn ìtàn aláìlẹ́gbẹ́ kan nínú ìdámẹ́ta ìkẹyìn ti ẹsẹ̀ 45 Dáníẹ́lì. Nínú ẹsẹ̀ 16, ìtàn Róòmù Ọba-ọba aláìnígbọ̀ràn sí Ọlọ́run ń ṣípayá nípasẹ̀ àwọn alákòóso mẹ́rin—Pompey, Julius Caesar, Augustus Caesar, àti Tiberius Caesar. Ìṣẹ́gun Augustus ní Ogun Actium ní ọdún 31 Ṣ.K. bẹ̀rẹ̀ ìjọba ọdún 360 ti Róòmù Ọba-ọba, ní mímú “àkókò” tí ó wà nínú ẹsẹ̀ 24 ṣẹ:

> Yóò wọlé ní àlàáfíà, àní sí àwọn ibi tí ó lọ́rò jùlọ ní agbègbè náà; yóò sì ṣe ohun tí àwọn baba rẹ̀ kò ṣe, tàbí àwọn baba àwọn baba rẹ̀; yóò tú ìkógun, àti ìjẹ, àti ọrọ̀ ká láàrín wọn: bẹ́ẹ̀ ni yóò gbèrò ète rẹ̀ sí àwọn ibi ààbò olódi, àní fún ìgbà díẹ̀. Danieli 11:24.

Lẹ́yìn Actium, Róòmù sọ Ejibiti di ìpínlẹ̀ ní ọdún 30 ṣáájú Kristi. Ọdún mẹ́tàlélọ́gọ́ta [360] lẹ́yìn náà, ní ọdún 330, Constantine kó olú-ìlú ìjọba náà kúrò ní Róòmù sí Constantinople. “Àkókò” yìí bá a mu ní ti àsọtẹ́lẹ̀ pẹ̀lú ọdún 1,260 ti ìṣàkóso póòpù àti ọdún 7 ti àwọn ẹsẹ̀ 5–9.

Láti ẹsẹ̀ 16, Róòmù Aláṣẹ aláìmọ̀-òrìṣà ń ṣàkóso títí dé ẹsẹ̀ 30, tí ó kà mọ́ àdéhùn àwọn Mákábì pẹ̀lú Róòmù àti ìran Kristi. Síbẹ̀, àwọn ẹsẹ̀ 16–30 bá àwọn ẹsẹ̀ 31–39 àti 41–45 mu. Nítorí náà, nínú àwọn ẹsẹ̀ 30 ìkẹyìn ti Dáníẹ́lì 11, ìlà àsọtẹ́lẹ̀ kan tí ó ní ìfararọ̀ hàn gbangba—àfi ní ẹsẹ̀ 40, níbi tí a ti samisi “àkókò ìkẹyìn” ní ọdún 1798 àti 1989.

Pẹ̀lú àwọn àyọkúrò kéékèèké nínú ẹsẹ̀ 2 àti 3—níbi tí ẹni ìkẹyìn nínú àwọn ààrẹ mẹ́jọ ti ń yípadà sí ìṣàkóso àwọn ọba mẹ́wàá ti Orílẹ̀-Èdè Àpapọ̀—ẹsẹ̀ méjì àkọ́kọ́ bá ẹsẹ̀ 40 mu, wọ́n sì ń ṣàfihàn òfin Ọjọ́-Àìkú àti ìyípadà láti ìjọba kẹfà sí ìjọba keje àti ìjọba kẹjọ. Ẹsẹ̀ 3 àti 4 bá ẹsẹ̀ 45 àti Dáníẹ́lì 12:1 mu, wọ́n sì ń ṣàpèjúwe ìdìde àti ìṣubú ìjọba Giriki, ní ìfararawé pẹ̀lú ìdásílẹ̀ àti ìparun ipápá nínú àwọn ẹsẹ̀ 41 títí dé Dáníẹ́lì 12:1. Obìnrin náà àti ẹranko tí ó gùn lórí rẹ̀ parí pẹ̀lú àìsí ìrànlọ́wọ́, wọ́n sì fi àkọ́kọ́ àti ìkẹyìn Dáníẹ́lì 11 sínú ààlà ìtàn tí ó wà ní òde ẹsẹ̀ 40. Alẹkisándà Ńlá jẹ́ àmì Orílẹ̀-Èdè Àpapọ̀, tí ó ń ṣe panṣágà pẹ̀lú àgbèrè Tírè (ọba àríwá láti ẹsẹ̀ 41 lọ), àwọn tí wọ́n jọ jẹ́ ẹranko àti ejò náà.

## Ẹsẹ Kẹsàn-án àti Kẹwàá

Ẹsẹ 5–9 parí ní àkókò ìkẹyìn ní ọdún 1798, nígbà tí ẹsẹ 10 sì ń samisi ọdún 1989. Nítorí náà, àkókò tó wà láàárín ẹsẹ 9 àti 10—láti 1798 sí 1989—ń ṣojú apá tí a ti ṣí payá nínú ẹsẹ 40, tí ó ń bẹ̀rẹ̀ ìtàn aṣíná rẹ̀. Látọ̀nà míràn láti mú un ṣe kedere: ó fẹ́rẹ̀ẹ́ jẹ́ pé gbogbo ẹsẹ nínú Danieli 11 ń fi ìṣàkóso papacy hàn láti 538 sí 1798. Ẹsẹ 40 bo àkókò láti 1798 títí dé òfin Ọjọ́ Àìkú ní orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà. Ẹsẹ 6–9 jẹ́ àpẹẹrẹ àkókò papacy, nígbà tí ẹsẹ 10 sì ń ṣe àfihàn ìṣubú USSR ní 1989 ṣáájú. Nítorí náà, ẹsẹ 11–15 gùn láti 1989 títí dé òfin Ọjọ́ Àìkú, gẹ́gẹ́ bí a ti ṣojú rẹ̀ nínú ẹsẹ 16, 31, àti 41.

Ẹsẹ̀ 40 pín sí apá méjì. Apá kìíní, láti ọdún 1798 títí dé 1989, bẹ̀rẹ̀, ó sì parí pẹ̀lú “àkókò ìkẹyìn.” Idájí kejì bẹ̀rẹ̀ ní 1989, níbi tí apá kìíní ti parí. Ẹsẹ̀ 1 àti 2 ṣe ìdánimọ̀ àtòpọ̀ àwọn ààrẹ tí ó bẹ̀rẹ̀ ní 1989, tí ó bá apá kejì ẹsẹ̀ 40 mu. Ẹsẹ̀ 11 samisi ìbẹ̀rẹ̀ ogun Ukraine ní 2014, nígbà tí ẹsẹ̀ 12 ṣe àfihàn àwọn àbájáde tí ọba gúúsù tí ó ṣẹ́gun mú wá sórí ara rẹ̀. Ẹsẹ̀ 13 sún mọ́ ìmúṣẹ, ṣùgbọ́n níbí a ṣe àkíyèsí pé ẹsẹ̀ 11 wà nínú apá kejì ẹsẹ̀ 40—lẹ́yìn 1989, ṣùgbọ́n kí òfin Ọjọ́ Àìkú tó dé (ẹsẹ̀ 41).

Àwọn ẹsẹ̀ 13–15 tọ́ka sí Ogun Panium ní ọdún 200 Ṣ.K., ọdún tí Róòmù aláìsìn bẹ̀rẹ̀ sí í ní ipa lórí ọ̀ràn aráyé, ní ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú ogun náà. Níwọ̀n bí ó ti ṣẹlẹ̀ pẹ́ ṣáájú ìwọ̀lé Pompey sí Jerúsálẹ́mù nínú ẹsẹ̀ 16, ó pèsè ẹ̀rí ìtàn tí ń dá ẹsẹ̀ 41 mọ̀ gẹ́gẹ́ bí òfin Ọjọ́ Àìkú ní orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà.

Gbogbo ìlà àsọtẹ́lẹ̀ àti ìmúṣẹ rẹ̀ nínú ìtàn nínú Dáníẹ́lì 11 wà yálà láàárín ìtàn ẹsẹ̀ 40 (1798 sí òfin Ọjọ́ Ìsinmi) tàbí láti ẹsẹ̀ 41 sí Dáníẹ́lì 12:1. Nínú àwọn ẹsẹ̀ mẹ́rìndínláàádọ́rin náà, ẹsẹ̀ 1, 2, 7–15, àti 40—tí wọ́n jẹ́ méjìlá lápapọ̀—ni wọ́n bá ìlà àkókò ẹsẹ̀ 40 mu nígbà tí a bá tẹ ìlà lé ìlà. Ẹsẹ̀ 40 pín sí apá méjì ní 1989. Ẹsẹ̀ 1, 2, àti 10–15 bá apá kejì rẹ̀ mu. Ẹsẹ̀ 1 àti 2 tọpasẹ̀ ìlà àwọn ààrẹ nínú ìtàn ẹranko ilẹ̀, nígbà tí ẹsẹ̀ 10–15 ṣe àfihàn ogun aṣojú mẹ́ta tí ọba àríwá (agbára papal) dá sílẹ̀ láti 1989 sí òfin Ọjọ́ Ìsinmi. Àwọn ogun aṣojú mẹ́ta náà bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà, tí a fi mọ̀ ọ́ nínú ẹsẹ̀ 40 gẹ́gẹ́ bí “kẹ̀kẹ́-ogun, ọkọ̀ ojú omi àti àwọn ẹlẹ́ṣin.”

A ó tẹ̀síwájú nínú àpilẹ̀kọ tí ó kàn.

Back to Articles