Article

# Ìwé Dáníẹ́lì — Nọ́ńbà Mẹ́rìndínlógún

Àwọn Àmì-Àpẹẹrẹ

Author

Jeff Pippenger

Published

December 11, 2023

Formats

PDF
Word
Song MP3

Ṣáájú kí a tó sọ̀rọ̀ nípa orí kẹta ti Dáníẹ́lì, a ó kọ́kọ́ ronú lórí díẹ̀ nínú àwọn ààmì àsọtẹ́lẹ̀ tí ó lè jẹ́ kí a lóye orí náà ní kíkún sí i. Ẹ̀mí Mímọ́ lo Dáníẹ́lì, Hananiah, Mishael àti Asariah láti ṣojú fún àwọn ààmì àsọtẹ́lẹ̀ pàtó kan, gẹ́gẹ́ bí àyíká tí a ti lò wọ́n ṣe fi hàn. Nínú orí kìn-ín-ní, a ṣàfihàn wọn gẹ́gẹ́ bí ọlọ́lá mẹ́rin, láìsí ìyàtọ̀ kankan, títí di òpin orí náà, níbi tí a ti fi Dáníẹ́lì hàn gẹ́gẹ́ bí ẹni tí ó ní ẹ̀bùn “ìmọ̀ nípa gbogbo ìran àti àlá.”

> Ní ti àwọn ọmọ mẹ́rin wọ̀nyí, Ọlọ́run fún wọn ní ìmọ̀ àti òye nínú gbogbo ẹ̀kọ́ àti ọgbọ́n; àti Dáníẹ́lì ní òye nínú gbogbo ìran àti àlá. Dáníẹ́lì 1:17.

Nínú orí kìíní, gẹ́gẹ́ bí àmì “mẹ́rin,” wọ́n ń ṣojú fún àwọn ènìyàn Ọlọ́run ní ọjọ́ ìkẹyìn káàkiri ayé. “Mẹ́rin” jẹ́ àmì tí ń ṣojú fún àgbáyé ní kíkún, gbogbo àwọn wòlíì sì ń sọ̀rọ̀ nípa ọjọ́ ìkẹyìn. Àwọn ọlọ́lá mẹ́rin inú orí kìíní ń ṣojú fún àwọn ènìyàn Ọlọ́run ti ọjọ́ ìkẹyìn, àti ní ẹsẹ̀ kẹtàdínlógún ni a kọ́kọ́ ṣe ìyàtọ̀ láàárín Dáníẹ́lì àti àwọn ọlọ́lá mẹ́ta náà, èyí tí ń ṣojú fún àmì “ìṣọ̀kan mẹ́ta-pẹ̀lú-ọ̀kan.”

Àmì àpẹẹrẹ “ìṣọ̀kan mẹ́ta àti ọ̀kan” ni a tún ń rí léraléra nínú ọ̀rọ̀ ìmísí. Ó ń ṣàfihàn ọ̀pọ̀ òtítọ́, gẹ́gẹ́ bí àyíká ọ̀rọ̀ náà ṣe wà. Ó ń ṣàfihàn ìtàn àwọn ìròyìn àwọn áńgẹ́lì mẹ́ta tí ó bẹ̀rẹ̀ ní “àkókò ìkẹyìn” ní ọdún 1798, tí wọ́n sì parí ní ìpèkun àkókò àǹfààní. Gbogbo ìròyìn mẹ́tẹ̀ẹ̀ta náà ni a ṣojú nínú ìṣísẹ̀ áńgẹ́lì àkọ́kọ́, ìṣísẹ̀ náà sì ni áńgẹ́lì kẹrin ti Ìfihàn orí kejìdínlógún tẹ̀lé; nítorí náà, ìṣọ̀kan mẹ́ta àti ọ̀kan.

Nínú àwọn àyíká kan, ó lè ṣojú ìṣísẹ̀ ìrántí áńgẹ́lì àkọ́kọ́ nínú ìtàn àwọn Millerite pẹ̀lú nọ́ńbà kan, ní ìpapọ̀ pẹ̀lú ìṣísẹ̀ ìrántí áńgẹ́lì kẹta pẹ̀lú nọ́ńbà mẹ́ta. Nípa bẹ́ẹ̀, “ìpapọ̀ mẹ́ta-pẹ̀lú-kan” lè tún jẹ́ aṣojú gẹ́gẹ́ bí “ìpapọ̀ kan-pẹ̀lú-mẹ́ta.” Àpẹẹrẹ “ìpapọ̀ mẹ́ta-kan” náà ń ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí àmì, yálà nígbà tí kan bá ṣáájú mẹ́ta, tàbí nígbà tí mẹ́ta bá ṣáájú kan. Nínú iná ìléru Nebukadinésári, nínú orí kẹta ìwé Dáníẹ́lì, a kọ́kọ́ rí àwọn ẹni ọlọ́lá mẹ́tẹ̀ẹ̀ta náà, lẹ́yìn náà sì ni ẹni kẹrin kan tí ó dàbí Ọmọ Ọlọ́run.

> Àwọn ọkùnrin mẹ́tẹ̀ẹ̀ta wọ̀nyí sì ni Ṣádíraki, Mẹ́ṣaki, àti Abẹdinígò, wọ́n sì ṣubú ní fífọ̀ mọ́ wọn sínú àárín iná ileru tí ń jó gidigidi. Nígbà náà ni Nebukadinésárì ọba yà á lẹ́nu gidigidi, ó sì dìde kánkán, ó sọ̀rọ̀, ó sì wí fún àwọn agbani-nímọ̀ràn rẹ̀ pé, “Ṣé kì í ṣe ọkùnrin mẹ́tẹ̀ẹ̀ta ni a sọ sínú àárín iná ní fífọ̀ mọ́ wọn?” Wọ́n dáhùn, wọ́n sì wí fún ọba pé, “Òótọ́ ni, ọba.” Ó dáhùn, ó sì wí pé, “Wò ó, mo rí ọkùnrin mẹ́rin tí a tú sílẹ̀, tí wọ́n ń rìn ní àárín iná, kò sì sí ìfarapa kankan lórí wọn; ìrísí ẹni kẹrin náà sì dàbí Ọmọ Ọlọ́run.” Daniẹli 3:23–25.

Kò sí iyèméjì pé ìdí àtọ̀runwá pípé kan wà, pẹ̀lú òtítọ́ ìtàn gẹ́gẹ́ bí ó ti ṣẹlẹ̀ gan-an, tí yóò fi jẹ́ kó ye wa ìdí tí a kò fi ṣàfihàn Dáníẹ́lì nínú ayẹyẹ ìjọ́sìn ère wúrà náà ní orí kẹta; ṣùgbọ́n ìdí àsọtẹ́lẹ̀ kan ni pé bí Dáníẹ́lì bá wà níbẹ̀, ì bá ti ba àpẹẹrẹ àmì àsọtẹ́lẹ̀ ti ìṣọ̀kan mẹ́ta àti ọ̀kan jẹ nínú iná ileru náà. Pẹ̀lú Gídíónì, Gídíónì ni àti àwọn ẹgbẹ́ rẹ̀ mẹ́ta, ti ọgọ́rùn-ún ọkùnrin kọ̀ọ̀kan. Kristi sábà máa ń wà pẹ̀lú àwọn ọmọ-ẹ̀yìn mẹ́ta.

> Lẹ́yìn ọjọ́ mẹ́fà, Jesu sì mú Peteru, Jakọbu, àti Johanu arákùnrin rẹ̀, ó sì mú wọn gòkè lọ sí orí òkè gíga kan ní àyàfi; a sì yí ìrísí rẹ̀ padà níwájú wọn: ojú rẹ̀ sì tàn bí oòrùn, aṣọ rẹ̀ sì funfun bí ìmọ́lẹ̀. Matteu 17:1, 2.

Ọ̀kan-pẹ̀lú-mẹ́ta, tàbí mẹ́ta-pẹ̀lú-ọ̀kan; àmì kan náà ni, nítorí gbogbo wọn ń ṣojú ohun èlò àsọtẹ́lẹ̀ kan ti àwọn ọjọ́ ìkẹyìn, àti pé àwọn ọjọ́ ìkẹyìn ni àwọn ọjọ́ ìdájọ́. Àwọn ọjọ́ ìdájọ́ bẹ̀rẹ̀ ní ọdún 1798, pẹ̀lú ìkéde pé ìdájọ́ ìwádìí yóò bẹ̀rẹ̀ ní October 22, 1844. Àti pé àwọn ọjọ́ ìdájọ́ ń bá a lọ títí àyè ìdánwò ènìyàn yóò fi bẹ̀rẹ̀ sí í di mímú ní òfin Àìkú tí ń bọ̀ láìpẹ́, bí àwọn ìdájọ́ ìmúṣẹ Ọlọ́run ti ń bẹ̀rẹ̀ tí wọ́n sì ń pò si i ní ìlọsíwájú títí àyè ìdánwò yóò fi dì pátápátá, tí àwọn àjàkálẹ̀ àìpẹ́ méje yóò sì ṣẹlẹ̀. Pẹ̀lú ileru Nebukadinésárì, àwọn ọlọ́lá mẹ́ta náà, tí Kristi darapọ̀ mọ́ lẹ́yìn náà, ń ṣojú àsíá. Ní ìyàsímímọ́ ère wúrà náà gbogbo àwọn orílẹ̀-èdè tí wọ́n dá ìjọba Nebukadinésárì náà pọ̀ wà níbẹ̀.

> Yóò sì gbé àsíá sókè fún àwọn orílẹ̀-èdè láti ọ̀nà jíjìn, yóò sì fi súfèé pè wọ́n láti ìkẹyìn ayé: sì kíyèsi i, wọ́n yóò sì wá pẹ̀lú iyára kánkán. Isaiah 5:26.

Àádọ́rin ọdún ìgbèkùn Dáníẹ́lì jẹ́ àmì àpẹẹrẹ pàtàkì mìíràn láti mọ̀, a sì rí i léraléra nínú ọ̀rọ̀ amísí. Látọ̀dọ̀ Jehoiakim títí dé Kírúsì dúró fún gangan àádọ́rin ọdún ìgbèkùn Dáníẹ́lì. Nínú Kíróníkà Kejì, àádọ́rin ọdún náà dúró fún àkókò tí ilẹ̀ náà yóò sinmi tí yóò sì gbádùn àwọn ọjọ́ ìsinmi Sábáàtì rẹ̀. Nínú Aísáyà mẹ́tàlélógún, àádọ́rin ọdún náà dúró fún ìtàn Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà láti ọdún 1798 títí dé òfin Sunday, nípa bẹ́ẹ̀ sì ni wọ́n tún dúró fún àwọn ìtàn àfọwọ́ra ti ìwo ìjọba Republicanism àti ìwo Pùrótẹ́sítáǹtì tòótọ́. Sister White fi àádọ́rin ọdún náà bára mu ẹgbẹ̀rún kan ó lé ìgbẹ̀ta ọdún ti Àwọn Ọ̀rúndún Òkùnkùn ti agbára póòpù.

> “Lónìí ìjọ Ọlọ́run ti ní òmìnira láti tẹ̀síwájú dé ìparí nínú ètò àtọ̀runwá fún ìgbàlà ìran tí ó sọnù. Fún ọ̀pọ̀lọpọ̀ ọ̀rúndún, àwọn ènìyàn Ọlọ́run jìyà lábẹ́ ìdínà sí òmìnira wọn. A fi òfin de ìwàásù ìhìnrere nínú ìmímọ́ rẹ̀, a sì ń fi ìyà tí ó le jùlọ jẹ àwọn tí wọ́n gbójúgbóyà láti ṣàìgbọràn sí àwọn àṣẹ ènìyàn. Nítorí èyí, ọgbà àjàrà ńlá ti ìwà rere ti Olúwa fẹ́rẹ̀ẹ́ di gbígbà sílẹ̀ pátápátá láìní olùṣiṣẹ́. A gba àwọn ènìyàn ní ìmọ́lẹ̀ ọ̀rọ̀ Ọlọ́run. Òkùnkùn ìṣìnà àti ìgbàgbọ́ asán halẹ̀ láti pa ìmọ̀ ẹ̀sìn òtítọ́ rẹ́ pátápátá. Ìjọ Ọlọ́run lórí ayé wà ní ìgbèkùn dájúdájú ní gbogbo àkókò gígùn yìí ti inúnibíni aláìlẹ́gbẹ́, gẹ́gẹ́ bí àwọn ọmọ Ísírẹ́lì ṣe wà ní ìgbèkùn ní Bábílónì ní àkókò ìgbèkùn náà.” Prophets and Kings, 714.

Nígbà tí a bá ti lóye pé gẹ́gẹ́ bí ààmì, ọdún mẹ́ẹ̀ẹ́dógórin náà pẹ̀lú dúró fún ẹgbẹ̀rún kan, ọ̀ọ́dún méjì àti ọgọ́ta ọdún Ìgbà Òkùnkùn, nígbà náà ni àpèjúwe “ọdún mẹ́ta àtààbọ̀”, tàbí “oṣù méjìlélógójì”, tàbí “àkókò, àkókò àti ìpín àkókò” tí ń dúró ní ti ààmì fún Ìgbà Òkùnkùn, ń mú ìtumọ̀ àti ìṣiṣẹ́ ti ọdún mẹ́ẹ̀ẹ́dógórin ti ààmì náà gbòòrò sí i.

Nínú ìwé Dáníẹ́lì, a fi àádọ́rin ọdún hàn gẹ́gẹ́ bí àkókò láti ìgbà ìfúnnilára ìránṣẹ́ àkọ́kọ́ títí dé ìdájọ́. Àkókò náà wà nínú gbogbo ìṣipopada àtúnṣe mímọ́, àti nípa bẹ́ẹ̀, àádọ́rin ọdún náà ń ṣojú àwọn ìlà òtítọ́ mìíràn tí kò fi ẹ̀ka àkókò ṣe àkúnya, ṣùgbọ́n tí wọ́n ń sọ̀rọ̀ nípa ète àkókò náà. Fún àpẹẹrẹ, Málákì ṣojú àkókò àádọ́rin ọdún náà gẹ́gẹ́ bí àkókò tí ońṣẹ́ májẹ̀mú ń sọ àwọn ọmọ Léfì di mímọ́. Sister White so ìwẹ̀nùmọ́ àwọn ọmọ Léfì nínú Málákì pọ̀ mọ́ ìwẹ̀nùmọ́ tẹ́ńpìlì méjì ti Kírísítì. Àkókò kan náà ni àkókò ìdìdì àwọn ẹgbẹ̀rún ọgọ́rùn-ún méjìlélógójì. Ó tún jẹ́ àkókò tí òjò ìkẹyìn ti ń tú kalẹ̀ ní ìlọsíwájú. Àkókò kan náà tún jẹ́ àkókò ìdánwò ti ère ẹranko náà, èyí tí ó ń yọrí sí ààmì ẹranko náà. Àkókò náà tún jẹ́ “ọjọ́ ìmúràsílẹ̀” ti àsọtẹ́lẹ̀, èyí tí ó ń yọrí sí òfin Ọjọ́-Àìkú, èyí tí ó tún jẹ́ “ọjọ́ ìsinmi.” Àkókò náà ní àwọn àkókò ìtúká, àti àwọn àkókò ìkójọpọ̀, tí àwọn méjèèjì jẹ́ àwọn ẹ̀ka nínú “àwọn àkókò méje.”

Nínú ìwé Dáníẹ́lì, Jèhóyákímù jẹ́ àmì agbára fífún ìránṣẹ́ àkọ́kọ́. Ní ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú àwọn ọba méjì tí ń tẹ̀lé e, òun lásán ni àkọ́kọ́ nínú àwọn áńgẹ́lì mẹ́ta tí ń darí sí, tí wọ́n sì parí ní, ìdájọ́. Kírúsì jẹ́ àmì kì í ṣe ti òfin Sọ́ńdé nìkan, ṣùgbọ́n òun pẹ̀lú jẹ́ “àmì” ìtúsílẹ̀. Dáníẹ́lì jẹ́ apá kan nínú ìṣọ̀kan mẹ́ta-pẹ̀lú-ọ̀kan, ó sì tún jẹ́ apá kan nínú àfihàn mẹ́rin-un ti àwọn ènìyàn Ọlọ́run ní gbogbo ayé. Dáníẹ́lì sì tún jẹ́ àmì ojiṣẹ́ Èlíjà, ó sì tún jẹ́ àpẹẹrẹ Jòhánù nínú ìwé Ìfihàn. Òun pẹ̀lú jẹ́ àmì àwọn tí ń gba èdìdì Ọlọ́run. Orúkọ náà “Dáníẹ́lì” túmọ̀ sí “adájọ́ Ọlọ́run”, tàbí “Ọlọ́run ìdájọ́”, nítorí náà ó jẹ́ àmì ìdájọ́, àti ti Laodíṣíà pẹ̀lú, nítorí Laodíṣíà túmọ̀ sí “àwọn ènìyàn tí a dá lẹ́jọ́” tàbí “àwọn ènìyàn tí ó wà lábẹ́ ìdájọ́”. Ìdájọ́ Laodíṣíà dá lórí pátápátá ìkọ̀sílẹ̀ wọn sí ìmọ̀ tí a tú sílẹ̀ nínú ìwé Dáníẹ́lì.

Nebukadnessari jẹ́ àpẹẹrẹ fún ìwo Republikani àti ìwo Pùròtẹ́sítáǹtì tòótọ́ ti Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà, ó sì tún jẹ́ àpẹẹrẹ fún Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà láti ìbẹ̀rẹ̀ rẹ̀ títí dé òpin rẹ̀. Nígbà tí a bá dé orí kẹrin àti karùn-ún ìwé Dáníẹ́lì, a ó rí i pé Nebukadnessari dúró fún “àkókò òpin” ní ọdún 1798, Belṣásárì sì dúró fún òfin Ọjọ́ Àìkú. Nebukadnessari di olùṣàkóso tí ó dà bí ọdọ-agutan tí a yípadà ní òpin “àkókò méje” ìjìyà, ṣùgbọ́n ọmọ rẹ̀ parí ní sísọ bí dírágónì, díẹ̀ ṣáájú ìparun rẹ̀.

> “Sí alákòóso ìkẹyìn Babeli, gẹ́gẹ́ bí ní àpẹẹrẹ sí ẹni àkọ́kọ́ rẹ̀, ni ìdájọ́ Olùṣọ́ àtọ̀runwá dé pé: ‘Ìwọ ọba,... a ti sọ ọ́ fún ọ; a ti mú ìjọba kúrò lọ́wọ́ rẹ.’ Dáníẹ́lì 4:31.” Àwọn Wòlíì àti Àwọn Ọba, 533.

Dáníẹ́lì orí kìíní ṣàfihàn ìtàn ìṣísẹ̀ Millerite láti ọjọ́ kọkànlá, oṣù Kẹjọ, ọdún 1840 títí dé ọjọ́ kejìlélógún, oṣù Kẹwàá, ọdún 1844. Ó tún ṣàfihàn láti ọjọ́ kọkànlá, oṣù Kẹsàn-án, ọdún 2001 títí dé òfin Ọjọ́ Àìkú. Ó tún ṣàfihàn èkínní nínú àwọn ìránṣẹ́ àwọn áńgẹ́lì mẹ́ta, tí wọ́n náà sì jẹ́ àmì wòlíì kejì ti ìtàn Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà láti ọdún 1798 títí dé òfin Ọjọ́ Àìkú.

Bóyá àfihàn tí ó ṣe pàtàkì jùlọ nínú orí kìn-ín-ní ìwé Dáníẹ́lì ni pé, èyí ni ohun àkọ́kọ́ tí a mẹ́nu kàn nínú ìwé àsọtẹ́lẹ̀ tí ó jẹ́ àkójọpọ̀ ìwé Dáníẹ́lì àti ìwé Ìfihàn papọ̀. Òun ni àkọ́kọ́ nínú àwọn ìdánwò àsọtẹ́lẹ̀ mẹ́ta tí akẹ́kọ̀ọ́ àsọtẹ́lẹ̀ gbọ́dọ̀ ní ìṣàkóso lórí wọn. Òun ni ohun tí a gbọ́dọ̀ “jẹ” kí a lè borí àwọn ìdánwò tí ń bọ̀ lẹ́yìn.

Nínú Early Writings, gẹ́gẹ́ bí a ti tọ́ka sí i tẹ́lẹ̀ ju ẹẹ̀kan lọ nínú àwọn àpilẹ̀kọ wọ̀nyí, Arábìnrin White ṣe àfihàn ìlànà ìdánwò ìgbésẹ̀ mẹ́ta ti ìtàn Kristi nínú paragirafi kan, lẹ́yìn náà nínú paragirafi tó tẹ̀ lé e, ó sì ṣe àfihàn ìlànà ìdánwò ìgbésẹ̀ mẹ́ta ti ìtàn àwọn Millerite. Ó fi hàn pé àwọn tí ó wà ní àkókò Kristi tí wọ́n kọ ìrànpọ̀ Johanu, kò lè rí àǹfààní kankan gbà láti inú àwọn ẹ̀kọ́ Jesu. Paragirafi tó tẹ̀ lé e jẹ́ kí ẹni tí ó bá fẹ́ rí i lè mọ̀ pé ìdánwò àkọ́kọ́ fún àwọn Millerite ni William Miller, ẹni tí Arábìnrin White sọ pé a ṣàpẹẹrẹ rẹ̀ nípasẹ̀ Johanu Oníbatisí àti Elijah mejeeji. Àwọn ẹlẹ́rìí méjèèjì wọ̀nyí ti ìdánwò àkọ́kọ́ fi múlẹ̀ pé Daniẹli orí kìn-ín-ní ni ìrànpọ̀ Elijah. Bí a bá kọ orí kìn-ín-ní, kò lè sí àǹfààní kankan láti inú orí kejì àti kẹta.

Jesu àti áńgẹ́lì kejì tẹ̀lé Jòhánù Oníbatisí àti áńgẹ́lì kìn-ín-ní nínú ìtàn wọn lọ́tọ̀ọ̀tọ̀. Lẹ́yìn Jesu ni ìdájọ́ àgbélébùú wá, áńgẹ́lì kẹta sì dé nígbà tí ìdájọ́ ìwádìí bẹ̀rẹ̀. Ìrẹ̀wẹ̀sì àwọn ọmọ-ẹ̀yìn níbi àgbélébùú jẹ́ àpẹẹrẹ ìrẹ̀wẹ̀sì ńlá ti October 22, 1844. Daniel orí kìn-ín-ní ni Elijah, gẹ́gẹ́ bí a ti ṣojú rẹ̀ nínú Jòhánù Oníbatisí àti William Miller, ṣùgbọ́n a kò lè yà á kúrò ní àwọn orí kejì àti kẹta. Pa pọ̀, àwọn orí wọ̀nyẹn ni ìhìnrere àìnípẹ̀kun, èyí tí ó máa ń jẹ́ nígbà gbogbo ìránṣẹ́ àdánwò àsọtẹ́lẹ̀ onígbésẹ̀ mẹ́ta tí ó ń mú jáde, lẹ́yìn náà sì ń ya ẹ̀ka méjì àwọn olùjọ́sìn sọ́tọ̀. Nítorí náà, bí a bá yà àwọn orí mẹ́ta wọ̀nyẹn sọ́tọ̀, yóò jẹ́ ìhìnrere mìíràn.

> Ṣùgbọ́n bí àwa, tàbí áńgẹ́lì kan láti ọ̀run, bá wàásù ìhìnrere mìíràn fún yín ju èyí tí àwa ti wàásù fún yín lọ, kí a fi ẹni náà sínú ègún. Gẹ́gẹ́ bí a ti sọ tẹ́lẹ̀, bẹ́ẹ̀ ni mo tún ń sọ nísinsin yìí pé, bí ẹnikẹ́ni bá wàásù ìhìnrere mìíràn fún yín ju èyí tí ẹ ti gbà lọ, kí a fi ẹni náà sínú ègún. Galatia 1:8, 9.

Dáníẹ́lì orí kìn-ín-ní ń pèsè ọ̀nà fún oníṣẹ́ ìhìn májẹ̀mú kí ó yára wá sínú tẹ́ńpìlì rẹ̀, ó sì tún ṣàpẹẹrẹ ohùn ẹni tí ń ké ní aginjù. A ṣàpẹẹrẹ aginjù gẹ́gẹ́ bí àkókò ìtúká, níbi tí a ti ń tẹ ibi-mímọ́ àti ogun náà mọ́lẹ̀ lábẹ́ ẹsẹ̀. Nínú Dáníẹ́lì orí kìn-ín-ní, Dáníẹ́lì wà ní aginjù, a ti tú ú ká, a sì sọ ọ́ di ẹrú. Ìhìn orí kìn-ín-ní ń pèsè ọ̀nà fún ìhìn orí kejì, níbi tí Kristi ti wẹ àwọn ọmọ Léfì mọ́, tí ó sì wọ inú májẹ̀mú pẹ̀lú wọn. A fi àwọn ọmọ Léfì hàn gẹ́gẹ́ bí àmì àwọn ènìyàn àyànfẹ́ Ọlọ́run, nítorí wọ́n dúró pẹ̀lú Mósè ní ìṣòtítọ́ nínú ìpọ́njú ère wúrà Árónì, àti pé Dáníẹ́lì orí kẹta pẹ̀lú jẹ́ ìpọ́njú ère wúrà náà.

Ṣadraki, Meṣaki ati Abẹdinego dàbí àwọn ọmọ Léfì tí a ti wẹ̀ mọ́ ṣáájú ìdánwò “ère ẹranko náà” ti òrìṣà wúrà. Ní ayẹyẹ náà Nebukadnessari pèsè ẹgbẹ́ akọrin-orin, àgbèrè Tiri kọ àwọn orin náà, Israẹli ti ẹ̀mí tí ó ti ṣọ̀tẹ̀ sì tẹrí ba, lẹ́yìn náà ó sì jó ní ìhòòhò sí orin náà yíká òrìṣà wúrà náà.

Àwọn ìwé Dáníẹ́lì àti Ìfihàn jẹ́ ìwé kan náà, àti pé Kristi gẹ́gẹ́ bí Alfa àti Òmégà ń ṣí ìdìdì ìwé náà nísinsìnyí, èyí tí ó dúró fún Ìfihàn Jésù Kristi. Òtítọ́ àkọ́kọ́ pátápátá tí Ó fi sínú ìwé náà ni àwọn ìránṣẹ́ àwọn áńgẹ́lì mẹ́ta. Àwọn orí mẹ́ta àkọ́kọ́ ti Dáníẹ́lì ni ìránṣẹ́ àwọn áńgẹ́lì mẹ́ta náà. Àwọn òtítọ́ tí ó so mọ́ àwọn ìránṣẹ́ àwọn áńgẹ́lì mẹ́ta wọ̀nyí nínú Ìfihàn orí kẹrìnlá, ni a mú wá sí ìpé pípé nígbà tí a bá mọ̀ pé a kọ́kọ́ mẹ́nu kàn án nínú àwọn orí mẹ́ta àkọ́kọ́ ti Dáníẹ́lì. Nínú Ìfihàn kẹrìnlá, a ṣàfihàn wọn gẹ́gẹ́ bí ìhìnrere àìnípẹ̀kun, wọ́n sì ń fò ní àárín ọ̀run, nípa bẹ́ẹ̀ tí wọ́n fi ń ṣe ìdánimọ̀ ìránṣẹ́ tí a gbé kalẹ̀ fún gbogbo ayé ní àwọn ọjọ́ ìkẹyìn. Nínú àwọn orí mẹ́ta àkọ́kọ́ ti Dáníẹ́lì, a fi ìrírí àwọn ọkùnrin àti àwọn obìnrin tí ń gbé ìránṣẹ́ náà lọ sí ayé hàn. Ìfihàn kẹrìnlá ni ìlà òde ti òtítọ́, tí ń ṣojú, pẹ̀lú àwọn àmì àpẹẹrẹ, ìránṣẹ́ àwọn áńgẹ́lì mẹ́ta. Ìhìnrere àìnípẹ̀kun, àti ìránṣẹ́ ọ̀kọ̀ọ̀kan àwọn áńgẹ́lì mẹ́ta náà, ni a mú wá sí ìpé pípé nípasẹ̀ ìlà inú ti òtítọ́ tí a ṣojú nínú àwọn orí mẹ́ta àkọ́kọ́ ti Dáníẹ́lì.

Àwọn orí mẹ́ta àkọ́kọ́ dúró fún ọ̀pọ̀lọpọ̀ òtítọ́ àgbàyanu, àti ọ̀kan nínú àwọn òtítọ́ wọ̀nyí ni pé àwọn ìránṣẹ́ mẹ́ta náà jẹ́ ìlànà ìdánwò ìgbésẹ̀-mẹ́ta tó ní ìdánwò oúnjẹ gẹ́gẹ́ bí ìbẹ̀rẹ̀, tí ìdánwò ojú tẹ̀ lé, tí ìdánwò litmus sì tẹ̀ lé e. Kò sí àní-àní pé àwọn ọ̀nà mìíràn wà láti fi sọ àwọn ìdánwò mẹ́ta wọ̀nyí ní orúkọ, ṣùgbọ́n àwọn àpèjúwe wọ̀nyí lè fara hàn ní ìròrùn nínú orí kìíní, a sì tún lè rí wọn nínú àwọn orí kìíní títí dé kẹta. A gbọdọ̀ mọ àwọn orí mẹ́ta náà pọ̀ gẹ́gẹ́ bí àmì kan ṣoṣo.

> “A fi ìfẹ́sọ̀rọ̀ àkọ́kọ́ àti èkejì náà hàn ní ọdún 1843 àti 1844, a sì wà nísinsìnyí lábẹ́ ìkéde ti ẹ̀kẹta; ṣùgbọ́n gbogbo àwọn ìfẹ́sọ̀rọ̀ mẹ́tẹ̀ẹ̀ta náà ṣì ní láti máa kéde. Ó ṣe pàtàkì gan-an nísinsìnyí bí ó ti ṣe rí tẹ́lẹ̀ rí pé kí a tún wọn ṣe fún àwọn tí ń wá òtítọ́. Pẹ̀lú kálámù àti ohùn ni a gbọdọ̀ fi kéde náà dún, ní fífi ìtòlẹ́sẹẹsẹ wọn hàn, àti ìlò àwọn àsọtẹ́lẹ̀ tí ń mú wa dé ọ̀dọ̀ ìfẹ́sọ̀rọ̀ angẹli ẹ̀kẹta. Kò lè sí ẹ̀kẹta láìsí àkọ́kọ́ àti èkejì. Àwọn ìfẹ́sọ̀rọ̀ wọ̀nyí ni a gbọdọ̀ fi fún ayé nínú àwọn ìtẹ̀jáde, nínú àwọn àsọyé, ní fífi hàn nínú ìlà ìtàn àsọtẹ́lẹ̀ àwọn ohun tí ó ti ṣẹlẹ̀ àti àwọn ohun tí yóò ṣẹlẹ̀.” Selected Messages, ìwé 2, 104, 105.

Kò ṣe pàtàkì bóyá ọjọ́ kan ṣoṣo ni ó wà, tàbí ọ̀sẹ̀ kan, tàbí ogún ọdún láàárín ìtàn gidi ti orí kejì àti ti orí kẹta; ní ti àpẹẹrẹ ìsọ̀rọ̀, wọ́n ń ṣàfihàn ìdánwò mẹ́ta gẹ́gẹ́ bí wọ́n ṣe ń tẹ̀síwájú ní ìpele déédé. Inú Nebukadinésárì dùn, ó sì kún fún ìyàlẹ́nu pé Ọlọ́run, nípasẹ̀ wòlíì Dáníẹ́lì, lè mọ àlá rẹ̀, kí ó sì fi ìtumọ̀ tó péye tó bẹ́ẹ̀ hàn nípa àlá náà, tí a kò fi lè lóye rẹ̀ bí kò ṣe gẹ́gẹ́ bí òtítọ́. Síbẹ̀, ní orí kẹta, Nebukadinésárì kùnà nínú ìdánwò kejì ti orí kejì, nítorí ó pinnu láti gbé ìfẹ́ ènìyàn tirẹ̀ tí ó kún fún ìgbéraga sókè ju ìfihàn àgbàyanu agbára Ọlọ́run lọ, èyí tí ó fi ìtumọ̀ ọ̀run hàn ti àlá ìkọ̀kọ̀ náà.

Nígbà tí ó gbé ère wúrà náà dúró ní orí kẹta, ó kuna nínú ìdánwò kẹta—ìdánwò litmus. Ṣadraki, Meṣaki àti Abedinego sì kọjá ìdánwò litmus náà. Nebukadinésárì gba ààmì ẹranko náà, àwọn olóyè mẹ́ta náà sì gba èdìdì Ọlọ́run. A gbọ́dọ̀ lóye àwọn orí mẹ́ta àkọ́kọ́ ti Danieli nínú àyíká àwọn áńgẹ́lì mẹ́ta ti Ìṣípayá mẹ́rìnlá. Bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé àwọn orí mẹ́ta náà rọrùn tó, nítorí wọ́n ṣe kedere tó bẹ́ẹ̀ tí a fi máa ń lò wọ́n gẹ́gẹ́ bí ìtàn fún àwọn ọmọ Kristẹni, ní tòótọ́ wọ́n dúró fún, bóyá, àwọn orí mẹ́ta tí ó jinlẹ̀ jùlọ nínú Ọ̀rọ̀ Ọlọ́run.

A ó máa bá a lọ pẹ̀lú orí kẹta nínú ìwé Dáníẹ́lì nínú àpilẹ̀kọ tó kàn.

> “Ìgbéraga asán àti ìnúnibíni tí a rí nínú ọ̀nà tí ọba aláìnígbàgbọ́, Nebukadnessari, gbà tọ̀ ni a ti ń fihàn, a ó sì máa bá a lọ láti fihàn rẹ̀ ní ọjọ́ wa. Ìtàn yóò tún ara rẹ̀ ṣe. Ní àkókò yìí, ìdánwò náà yóò wà lórí ọ̀ràn pípa Sábáàtì mọ́. Gbogbo àgbáyé ọ̀run ń wo bí ènìyàn ṣe ń tẹ òfin Jèhófà mọ́lẹ̀, tí wọ́n sì ń sọ ìrántí Ọlọ́run, àmì tó wà láàárín òun àti àwọn ènìyàn rẹ̀ tí ń pa àwọn àṣẹ rẹ̀ mọ́, di ohun asán, ohun tí a yẹ kí a kẹ́gàn, nígbà tí a ń gbé sábáàtì ìdíje kan ga bí a ti gbé ère wúrà ńlá náà ga ní pẹ̀tẹ́lẹ̀ Dura. Àwọn ènìyàn tí ń pe ara wọn ní Kristẹni yóò pe ayé láti pa sábáàtì èké yìí mọ́, èyí tí wọ́n ti dá. Gbogbo àwọn tí ó bá kọ̀ láti ṣe bẹ́ẹ̀ ni a ó fi sí abẹ́ àwọn òfin ìnúnibíni. Èyí ni àṣírí àìṣòdodo náà, ètò àwọn agbára satani, tí a mú ṣẹ nípasẹ̀ ọkùnrin ẹ̀ṣẹ̀.” The Youth’s Instructor, July 12, 1904.

Back to Articles