Article

# Ìtàn Ìkọ̀kọ̀ ti Ẹsẹ̀ Ogójì — Nọ́mbà Mẹ́jọ

Òkè náà

Author

Jeff Pippenger

Published

April 5, 2026

Formats

PDF
Word
Song MP3

Òkè Ìyípadà Ògo fún Pétérù ṣẹlẹ̀ láàárín Panium àti àgbélébùú, àti lórí ìlà mìíràn, Pétérù wà láàárín ìrìbọmi Kristi ní ìbẹ̀rẹ̀ iṣẹ́-ìránṣẹ́ Rẹ̀ àti lẹ́yìn díẹ̀ lẹ́yìn ìwọlé iṣẹ́gun sí Jerúsálẹ́mù ní òpin iṣẹ́-ìránṣẹ́ Rẹ̀. Àwọn àmì ọ̀nà mẹ́tẹ̀ẹ̀ta náà—ìrìbọmi, òkè náà, àti ìparí ìwọlé iṣẹ́gun náà—ni a fi àmì sí nípasẹ̀ ìgbà mẹ́ta tí Baba ọ̀run sọ̀rọ̀. Ìgbà kẹta nínú Jòhánù 12 ni nígbà tí àwọn ará Gíríìkì ń wá Jésù. Ìrìbọmi náà ni 9/11, òkè náà sì wà nínú ìtàn Panium títí dé òfin Ọjọ́ Àìkú ti ẹsẹ̀ kẹrìndínlógún. Fún Pétérù, Panium wà ní ìbẹ̀rẹ̀, lẹ́yìn náà òkè náà títí dé ìparí ìwọlé iṣẹ́gun náà, èyí tí ó jẹ́ díẹ̀ ṣáájú kí a tó yin Kristi lógo ní ìgbà kejì.

> Nísinsìnyí ọkàn mi bàjẹ́; kí ni èmi yóò sì wí? Baba, gbà mí kúrò lọ́wọ́ wákàtí yìí; ṣùgbọ́n nítorí èyí ni mo ṣe dé sí wákàtí yìí. Baba, yin orúkọ rẹ lógo. Nígbà náà ni ohùn kan ti ọ̀run wá, tí ó ń wí pé, Mo ti yin ín lógo tẹ́lẹ̀, èmi yóò sì tún yin ín lógo. Nítorí náà àwọn ènìyàn tí wọ́n dúró lẹ́bàá, tí wọ́n sì gbọ́ ọ, wí pé àrá ni ó kọ́; àwọn mìíràn wí pé, Áńgẹ́lì kan bá a sọ̀rọ̀. Jésù dáhùn, ó sì wí pé, Ohùn yìí kò wá nítorí mi, bí kò ṣe nítorí yín. Nísinsìnyí ni ìdájọ́ ayé yìí wà; nísinsìnyí ni a ó lé olórí ayé yìí jáde. Èmi náà, bí a bá gbé mi sókè kúrò lórí ilẹ̀ ayé, èmi yóò fa gbogbo ènìyàn sọ́dọ̀ mi. Èyí ni ó sọ, tí ó ń fi irú ikú tí yóò kú hàn. Johanu 12:27–33.

Ìlà tí a fi Léfítíkù ogúnlélógún (23) àti àkókò Pẹ́ńtẹ́kọ́sítì ṣe àgbékalẹ̀ rẹ̀ ní àmì ọ̀nà ìbẹ̀rẹ̀ tí ó ní ìgbésẹ̀ mẹ́ta, lẹ́yìn èyí ni ọjọ́ márùn-ún tẹ̀lé e, ó sì tún ní àmì ọ̀nà ìparí pẹ̀lú àwọn àbùdá kan náà pátápátá. Láàárín àwọn àmì ọ̀nà wọ̀nyí, ọjọ́ ọgbọ̀n dúró fún àkókò àwọn àlùfáà, èyí tí ó parí ní àjọ̀dún ìpè. Àjọ̀dún ìpè, ìgòkè Kristi lẹ́yìn ọjọ́ ogójì tí Ó fi ń kọ́ àwọn ọmọ-ẹ̀yìn Rẹ̀ ní ojúkojú lẹ́yìn àjíǹde Rẹ̀, àti ọjọ́ ètùtù dúró fún àwọn ìgbésẹ̀ mẹ́ta ti ìparí ìlà náà nínú Léfítíkù ogúnlélógún (23). Àwọn ìgbésẹ̀ mẹ́ta wọ̀nyí ni ọjọ́ márùn-ún tẹ̀lé lọ sí Pẹ́ńtẹ́kọ́sítì àti sí àjọ̀dún Àgọ́. Ìgbà kẹta tí Baba ọ̀run sọ̀rọ̀ ni díẹ̀ ṣáájú àwọn Gíríìkì, tí wọ́n dúró fún àwọn tí a pè jáde kúrò ní Bábílónì ní òfin Ọjọ́ Àìkú, fi ń wá àǹfààní láti bá Jésù sọ̀rọ̀. Díẹ̀ ṣáájú òfin Ọjọ́ Àìkú, Jésù fi ìgbéga àsíá lórí àgbélébùú hàn gẹ́gẹ́ bí àmì. Ilẹ̀-ayé ni a fi ògo Rẹ̀ tàn ní 9/11, a sì tún fi í tàn ní òfin Ọjọ́ Àìkú.

Kesarea Filipi, ti iṣe Panium, ni wákàtí kẹta; Kesarea Maritima sì ni wákàtí kẹsàn-án ti àgbélébùú nígbà tí a ń ké ìpè pé kí a jáde kúrò ní Bábílónì. Ṣáájú àgbélébùú, nígbà tí a wà nínú ìtàn wòlíì ti Panium, Peteru wà lórí òkè, ṣùgbọ́n ó ṣì wà ṣáájú òpin ìwọlé ìṣẹ́gun. Panium ń bá a lọ títí dé àgbélébùú ti ẹsẹ̀ kẹrìndínlógún. Peteru ní Panium wà ní kété ṣáájú ìtàn ìgbésẹ̀ mẹ́ta ti àjọ̀dún ìpè ti Lefitiku ogún-dín-lọ́gbọ̀n, ìgòkè-èrí àti ètùtù. Peteru wà nínú ọgbọ̀n ọjọ́ ìtọ́ni àkànṣe ti àlùfáà.

Símónì di Pétérù ní Panium, ó sì ní ìgbésẹ̀ kan lórí òkè náà kí wọ́n tó wọlé ìṣẹ́gun. Ìwọlé ìṣẹ́gun náà ṣe àfihàn òwe àwọn wúńdíá mẹ́wàá. Márùn-ún nìkan ni wọ́n wọ inú ìgbéyàwó náà, àti pé ọjọ́ márùn-ún tó wà láàárín àmì-ọ̀nà onípele mẹ́ta àti Pẹ́ńtíkọ́sì ni ìbẹ̀rẹ̀ ìwọlé ìṣẹ́gun náà. Ó bẹ̀rẹ̀ ní àjọ̀dún fèrè, ṣùgbọ́n àmì-ọ̀nà yẹn ní àkójọpọ̀ àwọn àmì-ọ̀nà mẹ́ta. Gẹ́gẹ́ bí àmì-ọ̀nà kan ṣoṣo, wọ́n fi ìkọlù sí Nashville mọ àjọ̀dún fèrè. Ìránṣẹ́ Igbe Àárín Òru yóò ṣẹ̀ṣẹ̀ jẹ́ ìmúdájú, ìrìn-àjò àwọn wúńdíá ọlọ́gbọ́n márùn-ún sì bẹ̀rẹ̀ ìlànà tí yóò yọrí sí ikú, ìsìnkú àti àjíǹde ti àgbélébùú, èyí tí í ṣe òfin Ọjọ́-Àìkú.

Pétérù wà ní Panium nígbà tí ó ṣe àtúnṣe àsọtẹ́lẹ̀ nípa àwọn bọ́ọ̀lù iná ti Nashville, àti kí a tó fun ìpè àjọ̀dún ìpè nígbà ìmúṣẹ àsọtẹ́lẹ̀ náà. Ó gbọdọ̀, nípa ìdandan àsọtẹ́lẹ̀, kọ́kọ́ lọ sí òkè náà, nítorí òkè náà wà ṣáájú ìwọlé iṣẹ́gun náà. Kí Ábúráhámù tó lọ sí òkè náà, a yí orúkọ rẹ̀ padà, a sì yí orúkọ Pétérù padà ní Panium, kí ó tó lọ sí òkè náà. Òkè náà ni ìdánwò Pétérù ṣáájú kí àsọtẹ́lẹ̀ àwọn bọ́ọ̀lù iná ti Nashville tó ṣẹ. Ìmúṣẹ náà ni ìdánwò kẹta àti ìdánwò litmus níbi tí ìwà hàn gbangba gẹ́gẹ́ bí ayọ̀ tàbí ìtìjú.

Ìlà ọdún 457 ṣáájú Kristi ń parí láàárín Ráfíà àti Páníùmù; májẹ̀mú inú orí kẹtàdínlógún ti Jẹ́nẹ́sísì bá Ráfíà mu, àti májẹ̀mú inú orí kẹrìndínlógún ti Mátíù kẹrìndínlógún bá Páníùmù mu. Láti Páníùmù, Pétérù lọ sí orí òkè, gẹ́gẹ́ bí Ábúráhámù ti lọ sí ibi ẹbọ Ísákì. Orí òkè inú ìlà Pétérù bá orí òkè ìgbà Ábúráhámù mu.

Àmì-ọ̀nà Abrahamu ní ọjọ́ mẹ́ta. Nígbà ìwọlé ìṣẹ́gun, a rán ọmọ-ẹ̀yìn méjì lọ láti mú kẹ́tẹ́kẹ́tẹ́ kan wá kí ó lè gbé Kristi, àti nínú ìlà Abrahamu ìrìnàjò ọjọ́ mẹ́ta rẹ̀ bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú yíyan ìránṣẹ́ méjì àti kẹ́tẹ́kẹ́tẹ́ kan láti ru igi fún ẹbọ Isaaki. Ìrìnàjò ọjọ́ mẹ́jọ tàbí mẹ́fà ti Peteru sí òkè náà jẹ́ ọjọ́ mẹ́ta fún Abrahamu. Peteru ní Paniumu wà ṣáájú òkè náà àti ṣáájú tútù kẹ́tẹ́kẹ́tẹ́ náà, ìbẹ̀rẹ̀ ìwọlé sínú Jerusalẹmu, èyí tí ibẹ̀ ni ọjọ́ mẹ́ta Abrahamu ti bẹ̀rẹ̀. Nígbà ìwọlé ìṣẹ́gun náà Kristi dúró lórí Òkè Olifi ó sì sọkún fún Jerusalẹmu, nípa bẹ́ẹ̀ sì ń samisi ìparí àjọṣe májẹ̀mú láàárín Ọlọ́run àti Ísírẹ́lì àtijọ́ gidi. Òkè Peteru wà ṣáájú ìwọlé ìṣẹ́gun; òkè Kristi wà nígbà ìwọlé ìṣẹ́gun; òkè Abrahamu sì wà ní ìparí ìwọlé náà.

Ọdún 2026 ni ìdìbò àárín-àkókò, nígbà tí ọdún kejìdínlógójì-lẹ́ẹ̀dógún [250] ti ìjọba kẹfà nínú àsọtẹ́lẹ̀ Bíbélì ń ṣe ayẹyẹ ìṣàkóso ògo rẹ̀. Ayẹyẹ yẹn gẹ́gẹ́ bí àárín-àkókò àsọtẹ́lẹ̀ bá a mu pẹ̀lú Antiochus Ńlá ní ọdún 207 Ṣ.K., àárín Raphia àti Panium, tí ó fi àmì sí òpin ọdún igba méjìdínlógójì-lẹ́ẹ̀dógún [250] láti ọdún 457 Ṣ.K.

Bí a ṣe ń ronú lórí àwọn ìlà mẹ́rin tí ó ní àwọn orí kọkànlá títí dé orí méjìlélógún tí a ti ṣí sílẹ̀ títí di ìsinsìnyí, (bóyá àwọn àpẹẹrẹ mìíràn wà) a wá ń gbé àwọn orí wọ̀nyí nínú The Desire of Ages yẹ̀wò. Orí kọkànlá ni Ìrìbọmi, orí méjìlélógún sì ni Ìtìmọ́lé àti Ikú Johanu. Johanu wà ní ìbẹ̀rẹ̀ àti ní òpin, orí kẹtàdínlógún, èyí tí í ṣe orí àárín, sì ni Nikodemu.

> “Ńíkódémù wá sọ́dọ̀ Olúwa ní ìrònú pé òun yóò wọ inú ìjíròrò pẹ̀lú Rẹ̀, ṣùgbọ́n Jésù fi àwọn ìlànà ìpìlẹ̀ òtítọ́ hàn ní kedere. Ó sọ fún Ńíkódémù pé, Kì í ṣe ìmọ̀ èrò ayé lásán ni o nílò tó bẹ́ẹ̀, bí kò ṣe ìtúnbí nípa Ẹ̀mí. Kì í ṣe pé kí a tẹ́ ìfẹ́-mọ̀ rẹ lọ́rùn ni o nílò, bí kò ṣe pé kí o ní ọkàn tuntun. Ó yẹ kí o gba ìyè tuntun láti òkè wá kí o tó lè mọyì àwọn ohun ọ̀run. Títí di ìgbà tí ìyípadà yìí yóò fi ṣẹlẹ̀, tí yóò sì sọ ohun gbogbo di tuntun, kò ní mú èrè ìgbàlà kankan wá fún ọ láti bá Mi jíròrò nípa àṣẹ Mi tàbí iṣẹ́ ìránṣẹ́ Mi.”

> “Níkodémù ti gbọ́ ìwàásù Johanu Oníbatisí nípa ìrònúpìwàdà àti ìbatisí, àti bí ó ti ń tọ́ka àwọn ènìyàn sí Ẹni kan tí yóò fi Ẹ̀mí Mímọ́ ṣe ìbatisí. Òun tìkára rẹ̀ ti mọ̀ pé àìní ẹ̀mí tòótọ́ wà láàárín àwọn Júù, pé ní ìwọ̀n púpọ̀, ìfẹ́kùfẹ̀ òfìfo àti àfojúsùn ayé ló ń ṣàkóso wọn. Ó ti ní ìrètí sí ipò ohun gbogbo tí yóò dára jù lọ nígbà ìbọ̀ Mèsáyà. Síbẹ̀, iṣẹ́ ìránnilétí ọkàn ti ìhìnrere Oníbatisí kò ṣiṣẹ́ nínú rẹ̀ láti mú ìdálẹ́bi ẹ̀ṣẹ̀ wá. Farisí tí ó muna ni, ó sì ń yangàn ara rẹ̀ nítorí iṣẹ́ rere rẹ̀. A sì mọ̀ ọ́n gidigidi nítorí inú rere rẹ̀ àti ọ̀wọ̀ ọ̀fẹ́ rẹ̀ ní dídáwọ́lé iṣẹ́ ìsìn tẹ́ńpìlì, ó sì ní ìmọ̀lára ààbò nínú ojú rere Ọlọ́run. Ẹ̀rù bà á nígbà tí ó ronú nípa ìjọba kan tí ó mọ́ tó bẹ́ẹ̀ tí òun, ní ipò rẹ̀ ní àsìkò yẹn, kò lè rí.” The Desire of Ages, 171.

Àárín ìwé náà, *Ìfẹ́ Àwọn Ìran*, ni a ti rí nínú ìlà Nicodemus, ẹni tí ó dúró fún ìpè ìkẹyìn sí Adventism nínú ìlà ìdìdì àwọn ẹgbẹ̀rún ọgọ́rùn-ún méjìlélógójì [144,000]. Ó dúró fún ẹgbẹ́ kan tí wọ́n gbọ́ ìhìnrere aṣáájú-ọ̀nà Kristi, ṣùgbọ́n tí wọn kò mọ ipò Laodicea wọn.

> “Nínú ìfọ̀rọ̀wánilẹ́nuwò pẹ̀lú Nikodemu, Jésù ṣí ètò ìgbàlà sílẹ̀, àti iṣẹ́ àyànfúnni Rẹ̀ sí ayé. Nínú kò sí ọ̀kan nínú àwọn ìjíròrò Rẹ̀ tó tẹ̀ lé e níbi tí Ó ti ṣàlàyé ní kíkún bẹ́ẹ̀, ní ìgbésẹ̀ dé ìgbésẹ̀, iṣẹ́ tí ó yẹ kí a ṣe nínú ọkàn gbogbo àwọn tí yóò jogún ìjọba ọ̀run. Ní ìbẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ ìránṣẹ́ Rẹ̀ gan-an ni Ó ti ṣí òtítọ́ náà sí ọmọ ẹgbẹ́ Sànhẹ́dírìnì kan, sí ọkàn tí ó gba ọ̀rọ̀ jùlọ, àti sí olùkọ́ni tí a ti yàn fún àwọn ènìyàn. Ṣùgbọ́n àwọn aṣáájú Ísírẹ́lì kò gba ìmọ́lẹ̀ náà. Nikodemu fi òtítọ́ náà pamọ́ sínú ọkàn rẹ̀, àti fún ọdún mẹ́ta, èso díẹ̀ ni ó hàn gbangba.” The Desire of Ages, 176.

Ìhìnrere Johanu àti ìrìbọmi rẹ̀ fún Kristi ṣojú ìhìnrere áńgẹ́lì àkọ́kọ́ nípa ìbẹ̀rù Ọlọ́run. Ìhìnrere Johanu ni ìhìnrere Laodikea ti ìdáláre nípa ìgbàgbọ́, a sì fún ìhìnrere náà ní agbára nígbà ìrìbọmi Kristi, gẹ́gẹ́ bí a ti fi agbára fún ìhìnrere Jones àti Waggoner, tí ó jẹ́ ìhìnrere sí Laodikea ní ọdún 1888. Ìrìbọmi Kristi àti ọdún 1888 jẹ́ àpẹẹrẹ dídájú ìbẹ̀rẹ̀ ìwáde ìhìnrere sí Laodikea ní 9/11, èyí tí ó parí ní àárín gbùngbùn láàárín Raphia àti Panium.

Nikodemu túmọ̀ sí “ìṣẹ́gun àwọn ènìyàn,” àti ìdáláre nípa ìgbàgbọ́ ni ìrántí ìdìdì tí ó dé pẹ̀lú ìhìnrere Johanu, tí a fi agbára fún nígbà ìrìbọmi, tí ìpàdé alẹ́ àárín ọ̀gànjọ́ Nikodemu pẹ̀lú Kristi sì ṣe àlàyé rẹ̀. Orí kọkàndínlógún [22] ṣàpèjúwe ikú Johanu gẹ́gẹ́ bí ohun tí ó mú kí àwọn ọmọ-ẹ̀yìn rẹ̀ mọ àsíá tí a ó gbé sókè tí yóò sì fa gbogbo ènìyàn wá sọ́dọ̀ Rẹ̀. Ìrìbọmi náà jẹ́ 9/11 àti July 18, 2020 títí dé December 31, 2023, nítorí ìrìbọmi ń ṣàfihàn ikú (2020), ìsìnkú (ọjọ́ mẹ́ta àtààbọ̀), àti àjíǹde (December 31, 2023). Lẹ́yìn náà ni ìpàdé ọ̀gànjọ́, níbi tí a ti fi hàn pé ìṣẹ́gun àwọn ènìyàn ni a ṣàpèjúwe gẹ́gẹ́ bí àtún bí ènìyàn, láti inú ìfọ́jú Laodicea dé ìran ogún-ogún ti ará Filadelfia. Lẹ́yìn náà ni a gbé iṣẹ́ Kristi kalẹ̀ gẹ́gẹ́ bí gbígbé àsíá náà sókè.

Fún Ábúráhámù, àwọn iṣẹ́ Kristi nínú ìlà Johanu bá ẹbọ Ísákì mu. Fún Pétérù, ìlà náà parí ní Kesaria lẹ́gbẹ̀ẹ́ òkun, Kesaria Maritima, ní wákàtí kẹsàn-án, níbi tí àgbélébùú ti ń pe gbogbo ènìyàn sí ìṣẹ́gun ìdáláre nípa ìgbàgbọ́, èyí tí í ṣe ìhìn iṣẹ́ angẹli kẹta. Ìhìn iṣẹ́ angẹli kẹta ni ìhìn iṣẹ́ ègbé kẹta ti Íslámù tí ó dé ní 9/11 nínú ìpàdé àkọ́kọ́ Báláámù pẹ̀lú kẹ́tẹ́kẹ́tẹ́ Íslámù, lẹ́yìn náà ìlọ́po méjì ìkọlù sí ilẹ̀ ògo gidi ní October 7, 2023, lẹ́yìn náà ìkọlù kejì ní Nashville bí Báláámù ṣe ń darí kẹ́tẹ́kẹ́tẹ́ Íslámù gba inú àwọn ọgbà àjàrà ilẹ̀ ògo àtijọ́ tí ó jẹ́ gidi àti ti òde-òní tí ó jẹ́ ti ẹ̀mí. Ìkọlù kẹta ni ìṣẹ̀lẹ̀ ilẹ̀-rírì ti òfin Ọjọ́-Àìkú tí ń bọ̀ láìpẹ́. Ní bẹ̀ ni a ti rú Ísákì, ní bẹ̀ ni àwọn ọmọ-ẹ̀yìn Johanu, àpẹẹrẹ ọ̀pọ̀lọpọ̀ ènìyàn tí a fi aṣọ funfun ìkú-ajẹ́rìí fún, gbọ́, wọ́n sì rí àwọn iṣẹ́ asia náà. Àwọn àárín ìwé Genesisi, Mátíù, àti The Desire of Ages fi ìdìdi àwọn ẹgbẹ̀rún ọgọ́rùn-ún méjìlélógójì hàn pẹ̀lú ìpè àwọn Kèfèrí.

Àlàyé tí Kristi fi fún Nikodemu ni iṣe afẹ́fẹ́, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé a kì í rí iṣẹ́ rẹ̀.

> “Níkódémù ṣì wà ní ìdàrúdàpọ̀, Jesu sì lo afẹ́fẹ́ láti fi ṣàlàyé ìtumọ̀ ọ̀rọ̀ Rẹ̀ pé: ‘Afẹ́fẹ́ ń fẹ́ sí ibi tí ó bá fẹ́, ìwọ sì ń gbọ́ ìró rẹ̀, ṣùgbọ́n o kò lè mọ ibi tí ó ti ń bọ̀, àti ibi tí ó ń lọ: bẹ́ẹ̀ ni gbogbo ẹni tí a bí láti inú Ẹ̀mí.’”

> “A ń gbọ́ afẹ́fẹ́ láàrín àwọn ẹ̀ka igi, bí ó ti ń ró ewé àti òdòdó; ṣùgbọ́n a kò lè rí i, kò sì sí ènìyàn tí ó mọ ibi tí ó ti ń wá tàbí ibi tí ó ń lọ. Bákan náà ni iṣẹ́ Ẹ̀mí Mímọ́ lórí ọkàn. A kò lè ṣàlàyé rẹ̀ ju bí a kò ṣe lè ṣàlàyé ìṣíkiri afẹ́fẹ́ lọ. Ó ṣeé ṣe kí ènìyàn kan má lè sọ àkókò tàbí ibi gangan, tàbí kí ó tọpasẹ̀ gbogbo àwọn ipò tí ó ṣẹlẹ̀ nínú ìlànà ìyípadà ọkàn; ṣùgbọ́n èyí kò fi hàn pé a kò tíì yí i padà. Nípasẹ̀ agbára iṣẹ́ kan tí a kò rí bí afẹ́fẹ́, Kristi ń ṣiṣẹ́ lórí ọkàn nígbà gbogbo. Díẹ̀díẹ̀, bóyá láìmọ̀ rárá fún ẹni tí ń gbà á, a máa ń fi àwọn ìròyìn sí i lórí tí wọ́n ń fà ọkàn sí ọ̀dọ̀ Kristi. Wọ́n lè gbà wọ́n nípasẹ̀ ìrònú jinlẹ̀ lórí Rẹ̀, nípasẹ̀ kíkà Ìwé Mímọ́, tàbí nípasẹ̀ gbígbọ́ ọ̀rọ̀ láti ẹnu oníwàásù alààyè. Lójijì, bí Ẹ̀mí ṣe ń bọ̀ pẹ̀lú ìpè taara jùlọ, ọkàn fi ara rẹ̀ fún Jésù pẹ̀lú ayọ̀. Ọ̀pọ̀ ènìyàn ni ń pè é ní ìyípadà ọkàn lójijì; ṣùgbọ́n èyí ni àbájáde ìfèrí pípẹ́ ti Ẹ̀mí Ọlọ́run,—ìlànà pẹ̀lẹ́, tí ó gun, tí ó sì kún fún sùúrù.”

> “Bí afẹ́fẹ́ fúnra rẹ̀ kò tilẹ̀ farahàn lójú, ó ń mú àwọn ipa jáde tí a lè rí tí a sì lè nímọ̀lára. Bákan náà, iṣẹ́ Ẹ̀mí lórí ọkàn yóò fi ara rẹ̀ hàn nínú gbogbo ìṣe ẹni tí ó ti ní ìrírí agbára ìgbàlà rẹ̀. Nígbà tí Ẹ̀mí Ọlọ́run bá gba ọkàn ní ìní, ó ń yí ìgbésí ayé padà. A máa fi àwọn èrò ẹ̀ṣẹ̀ sílẹ̀, a máa kọ àwọn iṣẹ́ búburú sílẹ̀; ìfẹ́, ìrẹ̀lẹ̀, àti àlàáfíà a sì gba ipò ìbínú, ìlara, àti ìjà. Ayọ̀ a gba ipò ìbànújẹ́, ojú ẹni a sì máa fi ìmọ́lẹ̀ ọ̀run hàn. Kò sí ẹni tí ó rí ọwọ́ tí ń gbé ẹrù kúrò, tàbí tí ó ń wo ìmọ́lẹ̀ sọ̀kalẹ̀ láti inú àwọn àgbàlá ọ̀run wá. Ìbùkún náà máa ń dé nígbà tí ọkàn, nípa ìgbàgbọ́, bá fi ara rẹ̀ jọ̀wọ́ fún Ọlọ́run. Nígbà náà ni agbára náà, èyí tí ojú ènìyàn kò lè rí, yóò dá ẹ̀dá tuntun sílẹ̀ ní àwòrán Ọlọ́run.” The Desire of Ages, 172, 173.

Ní 9/11 ni òjò ìkẹ́yìn bẹ̀rẹ̀ sí í rọ̀ díẹ̀díẹ̀. Ní 9/11 ni Íslámù, tí a ṣàpẹẹrẹ rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí “ẹ̀fúùfù ìlà-oòrùn” nínú àsọtẹ́lẹ̀ Bíbélì, dé bí ìdìdì àwọn ẹgbẹ̀rún lọ́nà ọgọ́rùn-ún mẹ́rìnlélógójì ṣe bẹ̀rẹ̀. Òjò ìkẹ́yìn náà, tí ó jẹ́ ìránṣẹ́ kan tí a ṣàpẹẹrẹ gẹ́gẹ́ bí “òróró wúrà” tí ń sọ̀ kalẹ̀ láti inú àwọn paipu wúrà méjì ti Sekariah, bẹ̀rẹ̀ sí í pe àwọn Adventist Ọjọ́-Ìsinmi Keje ti Laodikea sí ìrònúpìwàdà. Ẹ̀fúùfù Ẹ̀mí Mímọ́ bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ rẹ̀ ti kíkọ́ gbogbo ohun tí a kọ sílẹ̀, àti lílo ìránṣẹ́ ọ̀nà àtijọ́ ti Jeremiah láti bá ọkàn àwọn ara Laodikea afọ́jú sọ̀rọ̀. Iṣẹ́ Ẹ̀mí Mímọ́ tí a ṣàpẹẹrẹ fún Nikodemu, tí a sì túmọ̀ sí i ní kíkún síi, ni “ìgbésẹ̀ nípasẹ̀ ìgbésẹ̀,” “iṣẹ́ tí ó yẹ kí a ṣe nínú ọkàn gbogbo àwọn tí yóò jogún ìjọba ọ̀run.” Kristi fi ìṣe yìí wé iṣẹ́ ẹ̀fúùfù, ìṣe náà sì ń ṣẹlẹ̀ ní àkókò “ẹ̀fúùfù ìlà-oòrùn,” tí ó dé ní 9/11. Isaiah sọ̀rọ̀ nípa àkókò yìí kan náà gẹ́gẹ́ bí ẹ̀fúùfù líle.

> Ní ìwọ̀n, nígbà tí ó bá rú jáde, ìwọ yóò bá a jiyàn: ó di ẹ̀fúùfù líle rẹ̀ mú ní ọjọ́ ẹ̀fúùfù ìlà-oòrùn. Nítorí náà, nípa èyí ni a ó fi wẹ àìṣedéédé Jakobu kúrò; èyí sì ni gbogbo èso ìyọkúrò ẹ̀ṣẹ̀ rẹ̀; nígbà tí ó bá sọ gbogbo òkúta pẹpẹ náà di bí òkúta ṣókí tí a ti fọ́ túútúú, àwọn àgbèrùbọ igi àti àwọn ère kì yóò dúró mọ́. Isaiah 27:8, 9.

Gbogbo àwọn wòlíì bá ara wọn mu ní àwọn ọjọ́ ìkẹyìn, àti “ẹ̀fúùfù líle” Isaiah jẹ́ àwọn ẹ̀fúùfù ìjàkadì Johanu tí a dìwọ̀n wọn ní àkókò fífi èdìdì lé ẹgbẹ̀rún ọgọ́rùn-ún mẹ́rìnlélógójì. Ẹ̀fúùfù líle Isaiah ni ẹ̀fúùfù ìlà-oòrùn tí a “dáwọ́ dúró” nínú ẹ̀rí Isaiah, tí a sì dìwọ̀n rẹ̀ nínú ti Johanu. Àwọn ẹ̀fúùfù ìjàkadì Johanu ni a dìmọ́ nígbà tí a ń fi èdìdì lé àwọn ènìyàn Ọlọ́run, a sì fi ẹ̀fúùfù ìlà-oòrùn Isaiah hàn gẹ́gẹ́ bí àkókò tí “ẹ̀ṣẹ̀ Jakọbu” “ti wẹ̀ kúrò.” Ọ̀rọ̀ Heberu fún “wẹ̀ kúrò” túmọ̀ sí pé a ti ṣe ètùtù fún un. Fífi èdìdì Johanu jẹ́ ohun kan náà pẹ̀lú Ezekieli orí kẹsàn-án, ó sì tún jẹ́ ohun kan náà pẹ̀lú wíwẹ̀ ẹ̀ṣẹ̀ Jakọbu kúrò. Áńgẹ́lì tí ń lọ la àárín Jerusalẹmu, tí ń fi àmì lé àwọn tí ń rọ̀ àti ké, ni áńgẹ́lì náà tí ń gòkè wá láti “ìlà-oòrùn.”

> Lẹ́yìn nǹkan wọ̀nyí, mo sì rí àwọn áńgẹ́lì mẹ́rin tí wọ́n dúró lórí igun mẹ́rin ayé, tí wọ́n di ẹ̀fúùfù mẹ́rin ayé mú ṣinṣin, kí ẹ̀fúùfù má bàa fẹ́ sórí ayé, tàbí sórí òkun, tàbí sórí igi kankan. Mo sì rí áńgẹ́lì mìíràn tí ń gòkè wá láti ìlà-oòrùn, tí ó ní èdìdì Ọlọ́run alààyè: ó sì ké pẹ̀lú ohùn ńlá sí àwọn áńgẹ́lì mẹ́rin náà, ẹni tí a fi fún láti ṣe ìpalára sí ayé àti òkun, ní wí pé, Ẹ má ṣe pa ayé lára, bẹ́ẹ̀ ni ẹ má ṣe pa òkun lára, tàbí àwọn igi, títí a ó fi fi èdìdì sára àwọn ọmọ-ọ̀dọ̀ Ọlọ́run wa ní iwájú orí wọn. Ìfihàn 7:1–3.

Angẹli náà ni Kristi, Ó sì gòkè lọ ní òpin ọjọ́ mẹ́rìnlélógójì ìkọ́ni ojúkojú fún àwọn ọmọ-ẹ̀yìn ní àkókò Pẹ́ńtẹ́kóstì; Ó sì tún gòkè lọ ní àjọ̀dún ìpè ní Leviticus ogún-dín-lọ́gbọ̀n, ní òpin ọjọ́ ọgbọ̀n ìkọ́ni ojúkojú pẹ̀lú àwọn àlùfáà tí nọ́ńbà ọgbọ̀n dúró fún.

2026 ni ìdìbò àárín-òfin, àti pé a ti fi ìdìbò náà múlẹ̀ tẹ́lẹ̀ gẹ́gẹ́ bí àwọn àmì-ìtọ́ka àsọtẹ́lẹ̀. Bí àwọn Democrat kò bá jí ìdìbò ọdún 2020, Trump kì yóò ti mú àdììtú ti Róòmù ṣẹ. Àdììtú ti Róòmù náà ni pé ó jẹ́ ẹlẹ́ẹ̀kẹjọ, sì sì jẹ́ ti àwọn méje. Àdììtú yẹn ń fi Trump hàn gẹ́gẹ́ bí aṣojú àwòrán ẹranko náà, ẹni tí ó máa ń dìde ní ipò ẹlẹ́ẹ̀kẹjọ ní gbogbo ìgbà, ṣùgbọ́n tí ó jẹ́ ti àwọn méje. Nínú Dáníẹ́lì méje, ó jẹ́ dandan kí a mú mẹ́ta nínú àwọn ìwo mẹ́wàá ti Róòmù abọ̀rìṣà kúrò kí ìwo kékeré lè gòkè. Níbẹ̀ ni Róòmù póòpù dìde gẹ́gẹ́ bí ẹlẹ́ẹ̀kẹjọ láàárín àwọn ìwo méje mìíràn, síbẹ̀ ó jáde láti inú Róòmù abọ̀rìṣà, nítorí pé ó yẹ kí ó jẹ́ ti àwọn méje. Nínú Dáníẹ́lì mẹ́jọ a ṣojú fún ìjọba Mẹ́dò-Pérísíà pẹ̀lú ìwo méjì, lẹ́yìn náà Gíríìsì jẹ́ ìwo kan ṣoṣo, èyí tí nígbà tí a fọ́ ó jáde sí ìwo mẹ́rin, nítorí náà kí Róòmù tó dé, ìwo méje ti wà tẹ́lẹ̀, ìwo kékeré Róòmù sì ni ẹlẹ́ẹ̀kẹjọ. Àwọn ẹlẹ́rìí mìíràn wà sí òtítọ́ náà pé Róòmù máa ń dìde ní ipò ẹlẹ́ẹ̀kẹjọ ní gbogbo ìgbà, ó sì jẹ́ ti àwọn méje, ṣùgbọ́n ibi ìtọ́kasí pàtàkì jùlọ fún àdììtú náà ni Ìfihàn orí kẹtàdínlógún.

> Èyí sì ni ọkàn tí ó ní ọgbọ́n. Àwọn orí méje náà ni òkè méje, lórí èyí tí obìnrin náà jókòó. Ọba méje sì wà: márùn-ún ti ṣubú, ọ̀kan sì wà, èkejì kò tíì dé; nígbà tí ó bá sì dé, ó gbọdọ̀ dúró fún ìgbà díẹ̀. Ẹranko náà tí ó wà tẹ́lẹ̀, tí kò sì sí mọ́, òun náà ni ẹ̀kẹjọ, ó sì jẹ́ ọ̀kan nínú àwọn méje náà, ó sì ń lọ sí ìparun. Ìṣípayá 17:9–11.

Ìdìbò tí wọ́n jí ní ọdún 2020 fi hàn pé ìdìbò jẹ́ àmì-ọ̀nà àsọtẹ́lẹ̀. Ẹlẹ́rìí kejì sí òtítọ́ yìí wà pẹ̀lú Ààrẹ Carter. Reagan ni àkọ́kọ́ nínú àwọn ààrẹ tí ń ṣamọ̀nà sí Trump gẹ́gẹ́ bí ẹni kẹjọ tí ó jẹ́ ti àwọn méje, bí ó ṣe ń dá àwòrán Róòmù sílẹ̀. Reagan ni àkọ́kọ́ nínú ìlà àwọn ààrẹ mẹ́jọ láti ìgbà òpin ní 1989. A mú 1989 ṣẹ ní Danieli mọ́kànlá, ẹsẹ̀ kìn-ín-ní sí mẹ́rin, ó sì gbé ẹ̀rí ààrẹ ọlọ́rọ̀ jùlọ kalẹ̀. Reagan ni a ṣáájú rẹ̀ pẹ̀lú Ààrẹ tó burú jùlọ nínú ìtàn títí di àkókò yẹn. Carter fi ọ́fíìsì sílẹ̀ pẹ̀lú ìṣòro Ísílámù kan tí a kò tíì yanjú. Ọdún méjelelógójì lẹ́yìn náà, Trump ń yanjú ìṣòro tí Democrat Carter fi sílẹ̀ fún Reagan nísinsìnyí. Nítorí Reagan, ẹni àkọ́kọ́ àti alpha, jẹ́ Republican tí ó ń ṣàpẹẹrẹ Republican kan ní ìparí àti omega, Trump náà gbọ́dọ̀ jogún ìṣòro Ísílámù tí ààrẹ Democrat tó ṣáájú dá sílẹ̀, ẹni tí, nípa dandan àsọtẹ́lẹ̀, yóò jẹ́ ààrẹ tó burú jùlọ nínú ìtàn títí di àkókò yẹn. Obama, dájúdájú, mú gbogbo àwọn àbùdá àsọtẹ́lẹ̀ wọ̀nyí ṣẹ, bẹ́ẹ̀ náà ni Biden ṣe. Kí Reagan lè ṣàpẹẹrẹ ẹni ìkẹyìn, ó tún ní láti ṣàpẹẹrẹ kì í ṣe ẹni kẹjọ nìkan, ṣùgbọ́n ẹni kẹfà pẹ̀lú. Ní ṣíṣe bẹ́ẹ̀, Kìnìún ẹ̀yà Júdà ní láti ṣàkóso àwọn ìdìbò láti fi dá ìlọsíwájú àwọn ìṣàkóso-ààrẹ tí ó kùnà tí ó ṣáájú Trump nínú ìṣẹ̀lẹ̀ méjèèjì lélẹ̀. Àwọn ìdìbò jẹ́ àmì-ọ̀nà àsọtẹ́lẹ̀, àti 2026 ni ìdìbò àárín-àkókò fún ààrẹ ẹni kẹjọ tí ó jẹ́ ti àwọn méje.

Ìlà ọdún mẹ́ẹ̀ẹ́dógún [250] ti Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà bẹ̀rẹ̀ ní ọdún 1776, ó sì dé ìparí rẹ̀ ní 2026. Ìlà ọdún mẹ́ẹ̀ẹ́dógún [250] ti 457 ṣáájú Kristi dé ìparí rẹ̀ ní 207 ṣáájú Kristi, láàárín ẹsẹ̀ kọkànlá sí ẹsẹ̀ kẹ́ẹ̀ẹ́dógún, àwọn ogun Raphia àti Panium. Ní ìsọ̀rọ̀ àsọtẹ́lẹ̀, a fi Raphia bá májẹ̀mú ìkọlà ní Jẹ́nẹ́sísì orí kẹtàlá [17] mu; ní ìsọ̀rọ̀ àsọtẹ́lẹ̀ sì ni a fi Panium bá májẹ̀mú àwọn ẹgbẹ̀rún lọ́nà ọgọ́rùn-ún mẹ́rìnlélógójì [144,000] ti Mátíù orí kẹrìndínlógún [16] mu. 2026 bá 207 ṣáájú Kristi mu, láàárín ẹsẹ̀ kọkànlá sí ẹsẹ̀ kẹ́ẹ̀ẹ́dógún—láàárín Raphia àti Panium, èyí tí ó tún jẹ́ láàárín májẹ̀mú àkọ́kọ́ ti Ọlọ́run pẹ̀lú àwọn ènìyàn àyànfẹ́ kan àti májẹ̀mú ìkẹyìn ti Ọlọ́run pẹ̀lú àwọn ènìyàn àyànfẹ́ kan.

Àwọn ìlà ọdún igba lọ́nà àádọ́ta méjì tí ó parí ní àárín ọdún 207 ṣáájú ìbí Kristi àti 2026 bá ìlà ọdún igba lọ́nà àádọ́ta méjì ti inúnibíni mu, èyí tí ó bẹ̀rẹ̀ nígbà tí ìlú Róòmù jó ní ọdún 64. Láti ibẹ̀ ni ọdún méje ti ìkìlọ̀ nípa ìparun tí ń bọ̀, láti ọ̀dọ̀ ọkùnrin àjèjì kan, tí a ti kéde fún àwọn olùgbé Jerúsálẹ́mù. Nígbà tí ọdún 70 dé tí a sì pa Jerúsálẹ́mù run, a tú ìjọ Ọlọ́run ká, wọ́n sì tan ìhìn rere náà ká gbogbo ayé. Ní àkókò kan náà tí ìjọ Éfésù ń kéde ìfẹ̀sẹ̀mulẹ̀ Pẹ́ńtíkọ́sítì nípa àjíǹde, inúnibíni tí ìjọ Símírínà dúró fún bẹ̀rẹ̀, nítorí pé àwọn ìjọ méjèèjì, nítorí àìní ìsọtẹ́lẹ̀, yóò máa lọ ní ìlà kan náà fún àkókò kan. Pọ́ọ̀lù jẹ́ aṣáájú ìjọ ìsọtẹ́lẹ̀ ti Éfésù, síbẹ̀ ó kọ̀wé nípa àwọn ìtàn méjèèjì.

> Inúnibíni àti ìpọ́njú tí ó dé bá mi ní Áńtíókù, ní Íkóniọmu, ní Lísítírà; irú inúnibíni bẹ́ẹ̀ ni mo farada: ṣùgbọ́n nínú wọn gbogbo ni Olúwa gbà mí. Béẹ̀ ni, gbogbo àwọn tí yóò fẹ́ máa gbé ní ìwà-bí-Ọlọ́run nínú Kristi Jesu ni a ó ṣe inúnibíni sí. 2 Timotiu 3:11, 12.

A.T. Jones tọ́ka sí àkókò ọdún igba àti àádọ́ta tí ó bẹ̀rẹ̀ ní ọdún 64 tí ó sì parí pẹ̀lú Ilànà Milan ní 313. Ní gbogbo àwọn ọdún wọ̀nyẹn, ìnúnibíni sí àwọn ènìyàn Ọlọ́run ni Róòmù abọ̀rìṣà ń ṣe, ṣùgbọ́n ìránṣẹ́ sí ìjọ ní Símírínà sọ nípa ọjọ́ mẹ́wàá, tí wọ́n dúró fún ìnúnibíni tí ó burú jùlọ ní gbogbo àkókò náà.

> Má ṣe bẹ̀rù ohunkóhun nínú àwọn nǹkan tí ìwọ yóò jìyà: wò ó, Èṣù yóò ju díẹ̀ nínú yín sínú túbú, kí a lè dán yín wò; ẹ̀yin yóò sì ní ìpọ́njú ọjọ́ mẹ́wàá: jẹ́ olóòtítọ́ títí dé ikú, èmi yóò sì fún ọ ní adé ìyè. Ifihan 2:10.

Àkókò inúnibíni yẹn tí a ṣàpẹẹrẹ rẹ̀ nípasẹ̀ Ọba Aláṣẹ Diocletian jẹ́ ti ọdún mẹ́wàá, bẹ̀rẹ̀ ní 303 ó sì parí ní 313, nígbà tí Ọba Aláṣẹ Constantine Ńlá ń ṣàkóso, gẹ́gẹ́ bí yóò ṣe wà nígbà òfin Sọ́ńdè àkọ́kọ́ ti 321, àti nígbà tí ó pín Róòmù sí ìlà-oòrùn àti ìwọ̀-oòrùn ní 330. Ọdún 313 ni a samisi ní ọ̀nà àsọtẹ́lẹ̀ nípasẹ̀ ìgbéyàwó ìbáṣepọ̀ ìṣèlú ní Milan nígbà tí Ọba Aláṣẹ Constantine (olùṣàkóso Ìwọ̀-oòrùn) ṣètò ìgbéyàwó àbúròbìnrin rẹ̀ tí wọ́n jọ baba kan, Flavia Julia Constantia, fún Licinius, ọba aláṣẹ tí ó ń ṣàkóso apá ìlà-oòrùn (tàbí apá tí yóò di ìlà-oòrùn láìpẹ́) ti Ilẹ̀ Ọba Róòmù. Ìgbéyàwó náà sì parí ní ọ̀nà ààmì nígbà tí Constantine pín ìjọba náà sí ìlà-oòrùn àti ìwọ̀-oòrùn ní 330.

Àkókò ọdún 250 ti Nero bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú àkókò ọdún méje tí ó bẹ̀rẹ̀ tí ó sì parí pẹ̀lú ìdótì kan tí ó ṣàpẹẹrẹ òpin ayé. Ní òpin àkókò náà, inúnibíni pàtó kan wà fún ọdún mẹ́wàá. Àkókò náà bẹ̀rẹ̀ ní àkókò Éfésù, lẹ́yìn náà ó bo ìtàn Simírínà títí dé ìjọ ìfaramọ́ ti Kọ́nísítántínì, nígbà tí ìjọ Pẹ́gámọ̀ dé ní 313.

Àwọn ọdún mẹ́tàdínlógún wọ̀nyí láti 313 sí 330 ní àfihàn ìbámu wọn nínú ìtàn Raphia àti Panium, níbi tí ogun ọdún 217 BC àti ogun ọdún 200 BC ti yà ara wọn sílẹ̀ pẹ̀lú ọdún mẹ́tàdínlógún. Ní ogun Raphia, Ptolemy ṣẹ́gun, ṣùgbọ́n yóò ti kú, ó sì ti lọ ṣáájú ogun Panium. Síbẹ̀, ó jẹ ọba fún ọdún mẹ́tàdínlógún láti 221 BC títí dé 204 BC. Ìlà mẹ́ta ti ọdún 250, tí a so pọ̀ mọ́ra pẹ̀lú àwọn mẹ́tàdínlógún mẹ́ta, fi agbára mú kí a gbé ìṣàrò yẹ̀ wò pé 313 bá 2026 mu.

313 jẹ́ ìyípadà pàtó láti inú inúnibíni sí àdéhùn ìbàjẹ́, nípa bẹ́ẹ̀ ó fi 313 hàn gẹ́gẹ́ bí ààmì ìyípadà kan tó ní ìwà àsọtẹ́lẹ̀ díẹ̀, èyí tí a ṣàpẹẹrẹ rẹ̀ nípasẹ̀ ìyípadà láti Smyrna sí Pergamos. Ìgbésẹ̀ àkọ́kọ́ ni a ṣojú rẹ̀ nípasẹ̀ ìgbéyàwó ìdípọ̀ òṣèlú kan tí ó parí ní ìkọ̀sílẹ̀ ní ọdún mẹ́tàdínlógún lẹ́yìn náà. Ìgbésẹ̀ kejì ni òfin Àìkú àkọ́kọ́. Ìmísí sọ fún wa pé òfin Àìkú ni ìlànà ìlọsíwájú kan nípasẹ̀ ìgbésẹ̀ dé ìgbésẹ̀ ń ṣáájú, èyí tí ó ní àwọn òfin Àìkú tí ń ṣáájú Òfin Àìkú náà, tí a túmọ̀ sí gẹ́gẹ́ bí fífi ipa mú ọ láti pa Àìkú mọ́, pẹ̀lú pípẹ̀yà sí ọ nítorí pípa Sábáàtì ọjọ́ keje Ọlọ́run mọ́.

> “Bí ònkawe bá fẹ́ lóye àwọn iléṣẹ́ tí a óò lò nínú ìjà tí ó ń bọ̀ láìpẹ́ yìí, kò ní ṣe ju kí ó tẹ̀lé àkọsílẹ̀ àwọn ọ̀nà tí Róòmù lò fún ohun kan náà ní àwọn ọ̀rúndún tí ó ti kọjá. Bí ó bá fẹ́ mọ bí àwọn Kátólíìkì àti àwọn Pírótẹ́sítáǹtì tí wọ́n bá dara pọ̀ yóò ṣe bá àwọn tí ó kọ àwọn ẹ̀kọ́ ìgbàgbọ́ wọn, jẹ́ kí ó wo ẹ̀mí tí Róòmù fihàn sí ọjọ́ Ìsinmi àti sí àwọn olùgbèjà rẹ̀.

> “Àwọn àṣẹ ọba, àwọn àpéjọ gbogbogbò, àti àwọn ìlànà ìjọ tí agbára ayé ń gbé lẹ́yìn ni wọ́n jẹ́ àwọn ìgbésẹ̀ tí ó fi jẹ́ kí àjọyọ̀ kèfèrí náà dé ipò ọlá rẹ̀ nínú ayé Kristẹni. Ìgbésẹ̀ àkọ́kọ́ níta gbangba láti fi mú ìtọ́jú ọjọ́ Àìkú ṣẹ ni òfin tí Constantine ṣe. (A.D. 321.) Àṣẹ yìí béèrè pé kí àwọn ará ìlú sinmi ní ‘ọjọ́ ọlọ́lá ti oòrùn,’ ṣùgbọ́n ó yọ̀ǹda fún àwọn ará ìgbèríko láti máa bá àwọn iṣẹ́ ọ̀gbìn wọn lọ. Bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé ní tòótọ́ ó jẹ́ òfin kèfèrí, síbẹ̀, olú-ọba fi agbára mú un ṣẹ lẹ́yìn ìgbà tí ó ti gba ẹ̀sìn Kristẹni ní orúkọ lásán.” The Great Controversy, 573, 574.

Ofin Milan ní ọdún 313 ni “àṣẹ ọba” náà, èyí tí “àwọn àpéjọ gbogbogbò àti àwọn ìlànà ìjọ tí agbára ayé ń gbé lẹ́yìn ni wọ́n tẹ̀lé gẹ́gẹ́ bí àwọn ìgbésẹ̀.” Àwọn wọ̀nyí jẹ́ àwọn ìgbésẹ̀ tó ń tẹ̀síwájú tí wọ́n yọrí sí òfin ọjọ́ Àìkú àkọ́kọ́ ní ọdún 321. Ọ̀kan lára àwọn ìgbésẹ̀ wọ̀nyí ni “àwọn ìlànà ìjọ,” bí àpẹẹrẹ ìtọ́jú ọjọ́ Àìkú, tí “agbára ayé ń gbé lẹ́yìn.” Àkókò 1888 fi hàn pé ọ̀pọ̀ òfin ọjọ́ Àìkú kan ni a gbé wọlé sí Ilé Ìgbìmọ̀ Alága nípasẹ̀ Sénétọ̀ Blair tí kò lọ sí ibikíbi, ṣùgbọ́n ní àkókò ìtàn kan náà ọ̀pọ̀ ìpínlẹ̀ ń gba àwọn òfin ọjọ́ Àìkú tí ìpínlẹ̀ fi agbára múlẹ̀. Àwọn ẹlẹ́rìí méjì wọ̀nyí fi ọdún 313 hàn gẹ́gẹ́ bí àmì ọ̀nà níbi tí “àwọn àṣẹ ọba,” bí àpẹẹrẹ àṣẹ aláṣẹ, yóò ti samisi ìyípadà kan nínú ìtàn ẹranko ayé, ẹni tí a ti yàn láti sọ̀rọ̀ bí dragoni.

Nígbà tí Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà bá sọ̀rọ̀ bí ejò ńlá, ó parí gẹ́gẹ́ bí ìjọba kẹfà nínú àsọtẹ́lẹ̀ Bíbélì, ó sì ṣe bẹ́ẹ̀ nípa sísọ ohun kan náà gẹ́gẹ́ bí ó ti ṣe ní ìbẹ̀rẹ̀ ìṣàkóso rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ìjọba kẹfà. Ní ọdún 1798, Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà ṣe Òfin Àlejò àti Òfin Ìtẹ̀jáde Ọ̀rọ̀-òdì (Alien and Sedition Acts), èyí tí ó jẹ́ àpẹẹrẹ òfin Ọjọ́ Àìkú. Òfin Àlejò àti Òfin Ìtẹ̀jáde Ọ̀rọ̀-òdì ti ọdún 1798 ni ìgbésẹ̀ kẹta nínú ìgbésẹ̀ mẹ́ta tí ó bẹ̀rẹ̀ ní 1776 pẹ̀lú Ìkéde Òmìnira, tí Òfin Orílẹ̀-Èdè (Constitution) ti ọdún 1789 sì tẹ̀lé. Àwọn ìgbésẹ̀ mẹ́tẹ̀ẹ̀ta wọ̀nyí bá 313, 321, àti 330 mu.

1776, 1789 àti 1798 jẹ́ gbogbo wọn ìṣe tí a túmọ̀ sí gẹ́gẹ́ bí sísọ, nítorí ìmísí sọ fún wa pé “sísọ orílẹ̀-èdè náà ni ìṣe àwọn alákóso aṣòfin àti adájọ́ rẹ̀.” 313, 321 àti 330 jẹ́ gbogbo wọn àmì ọ̀nà tí ó ní ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú Constantine the Great. Òpin Ísírẹ́lì ìgbàanì gẹ́gẹ́ bí gidi, èyíinì ni ìjọba àríwá àti ti gúúsù pẹ̀lú, ni a ṣàpẹẹrẹ rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ìkọ̀sílẹ̀, èyí tí 330 ń ṣojú. Ìkọ̀sílẹ̀ láàárín ìlà-oòrùn àti ìwọ̀-oòrùn nínú ìgbéyàwó kan tí ó bẹ̀rẹ̀ ọdún mẹ́tàlá-dín-lógún ṣáájú, ní ìgbéyàwó Edict of Milan. Ní òfin Ọjọ́ Àìkú, Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà yóò ti kún ife àkókò àdánwò rẹ̀, a ó sì kọ̀ ọ́ sílẹ̀ kúrò lọ́dọ̀ Ọlọ́run ní ti ète àsọtẹ́lẹ̀ rẹ̀, gẹ́gẹ́ bí a ti fi ilẹ̀ tí ń ṣàn fún wàrà àti oyin ṣe àpẹẹrẹ fún Ísírẹ́lì ìgbàanì. Ìmísí sọ pé ìṣọ̀tẹ̀ orílẹ̀-èdè ni ìparun orílẹ̀-èdè máa ń tẹ̀ lé. Èyí ni ó ṣẹlẹ̀ nígbà tí Ọlọ́run kọ ilẹ̀ ológo sílẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ọdún 330 ti ń ṣojú. Láti inú ìgbéyàwó 313 dé sí àkọ́kọ́ nínú àtẹ̀sẹ̀ àwọn òfin Ọjọ́ Àìkú tí ń lágbára sí i ní 321, títí dé ìkọ̀sílẹ̀ 330. 1776 bá 313 mu, 1789 sì bá 321 mu, 1798 sì bá 330 mu.

330 náà pẹ̀lú ni ìmúṣẹ ọdún 360 láti ìgbà ogun Actium ní ọdún 31 Ṣ.K. Actium jẹ́ ìdènà kẹta fún Róòmù, nítorí náà ó jẹ́ àpẹẹrẹ òfin Ọjọ́-Àìkú níbi tí Róòmù òde-òní ti ṣẹ́gun ìdènà kejì àti kẹta rẹ̀. Ní àmì-ọ̀nà 330, ogun Panium darapọ̀ mọ́ ogun Actium. Ogun Raphia ní ọdún 217 Ṣ.K. bá ogun Ukrain ní 2014 mu, lẹ́yìn náà ní 2015 Trump bẹ̀rẹ̀ ìpolongo ààrẹ àkọ́kọ́ rẹ̀, ní 2020 wọ́n pa ìwo méjèèjì ti ẹranko ilẹ̀ náà, ní 2023 wọ́n jí wọ́n dìde méjèèjì. Ní 2024 ìdánwò àwọn ìpìlẹ̀ bẹ̀rẹ̀, àti ní 2025 àjọṣepọ̀ àsọtẹ́lẹ̀ ti ààrẹ kẹjọ àti ẹlẹgbẹ́ póòpù rẹ̀ ni a fi àmì sí nípasẹ̀ ìgbékalẹ̀ sí ipò wọn tí wọ́n ṣe ní àjọṣe ara wọn.

A ó máa bá àwọn nǹkan wọ̀nyí lọ nínú àpilẹ̀kọ tó kàn.

Back to Articles