Article

# Ìwé Dáníẹ́lì – Nọ́mbà Mẹ́tàlélọ́gọ́ta

Ní Òde Àwọn Àtẹ Míllà: Ìsílámù, Ìdájọ́ Ìwádìí, àti Ìdánwò Ìkẹyìn

Author

Jeff Pippenger

Published

January 27, 2024

Formats

PDF
Word
Song MP3

A ti sọ fún wa pé, “Ọlọ́run darí èrò inú William Miller sí àwọn àsọtẹ́lẹ̀ náà, Ó sì fi ìmọ́lẹ̀ ńlá fún un lórí ìwé Ìfihàn.” Ìtàn ayé níbi tí a ti gbé e dìde nínú rẹ̀ dá Miller dúró kúrò ní òye “ìmọ́lẹ̀ ńlá” tí ó wà nínú orí kejìlá, kẹtàlá, kẹrìndínlógún, kẹtàdínlógún, àti kejìdínlógún ti Ìfihàn, nítorí àwọn orí wọ̀nyí fi iṣẹ́ àwọn ìjọba àsọtẹ́lẹ̀ hàn, èyí tí kò lè rí láti ipò ìwòye ìtàn rẹ̀.

Ìmọ́lẹ̀ tí a fi fún Miller lórí ìwé Ìfihàn ni ti àwọn Ìjọ, Àwọn Èdìdì àti Àwọn Kàkàkí, àti pé àwọn Kàkàkí mẹ́ta ìkẹyìn, tí a mọ̀ sí “Ègbé mẹ́ta,” ni a ṣàfihàn lórí àwọn tábìlì méjì Hábákúkù. “Ìmọ́lẹ̀ ńlá” tí a fi fún Miller nínú ìwé Ìfihàn ní í ṣe pẹ̀lú ipa Ìsílámù nínú àsọtẹ́lẹ̀ Bíbélì. Síbẹ̀, àní “ìmọ́lẹ̀ ńlá” náà ní ààlà nítorí ipò ìtàn ayé tí ó wà nínú rẹ̀.

> “Àwọn ìjọ méje ti Éṣíà jẹ́ ìtàn ìjọ Kristi nínú àwọn ìrísí méje rẹ̀, nínú gbogbo ìyípo àti ìpadà rẹ̀, nínú gbogbo àṣeyọrí àti ìpọ́njú rẹ̀, láti ọjọ́ àwọn àpọ́sítélì títí dé òpin ayé. Àwọn èdìdì méje jẹ́ ìtàn àwọn ìṣe àti ìbálòpọ̀ àwọn agbára àti àwọn ọba ayé lórí ìjọ, àti ààbò Ọlọ́run fún àwọn ènìyàn rẹ̀ ní àkókò kan náà. Àwọn fèrè méje jẹ́ ìtàn àwọn ìdájọ́ àrà ọ̀tọ̀ méje tí ó le koko, tí a rán sórí ayé, tàbí ìjọba Róòmù. Àti àwọn àgò méje ni àwọn àjàkálẹ̀-àrùn méje ìkẹyìn tí a rán sórí Róòmù Pápà. Pẹ̀lú àwọn wọ̀nyí ni ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìṣẹ̀lẹ̀ mìíràn wà pẹ̀lú, tí a hun sínú wọn bí àwọn odò ẹ̀ka tí ń ṣàn wọ inú wọn, tí wọ́n sì ń kun odò ńlá àsọtẹ́lẹ̀ náà, títí tí gbogbo rẹ̀ fi parí fún wa nínú òkun àìnípẹ̀kun.”

> “Èyí, ní tèmi, ni ètò àsọtẹ́lẹ̀ Johanu nínú ìwé Ìṣípayá. Àti pé ẹni tí ó bá fẹ́ lóye ìwé yìí, gbọ́dọ̀ ní ìmọ̀ pípé nípa àwọn apá mìíràn ti ọ̀rọ̀ Ọlọ́run. Gbogbo àwọn àwòrán àti ọ̀nà-òwe tí a lò nínú àsọtẹ́lẹ̀ yìí, kò ṣe àlàyé wọn gbogbo nínú ìwé kan náà, ṣùgbọ́n a gbọ́dọ̀ wá wọn nínú àwọn wòlíì mìíràn, kí a sì túmọ̀ wọn ní àwọn ẹsẹ Ìwé Mímọ́ mìíràn. Nítorí náà, ó hàn gbangba pé Ọlọ́run ti pinnu ìkẹ́kọ̀ọ́ gbogbo rẹ̀ pátápátá, àní kí a lè ní ìmọ̀ kedere nípa apá kankan.” William Miller, Miller’s Lectures, ìdìpọ̀ 2, ìwàásù 12, 178.

Ṣàkíyèsí pé Miller lóye àwọn àjàkálẹ̀-àrùn méje ìkẹyìn gẹ́gẹ́ bí àwọn ìdájọ́ méje lórí Róòmù ti póòpù. Kò lè lóye pé a fi ọgbẹ́ ikú kan bá Róòmù ti póòpù, èyí tí a ó sì mú láradá. Ó mọ àwọn ìpè méje náà gẹ́gẹ́ bí “ìtàn àwọn ìdájọ́ pàtàkì méje tí ó sì le, tí a rán wá sórí ilẹ̀ ayé, tàbí ìjọba Róòmù,” ṣùgbọ́n kò lè mọ ìyàtọ̀ tó wà láàárín àwọn ìjọba Róòmù aláìgbọ́ràn sí Ọlọ́run àti Róòmù ti póòpù. Nítorí náà, agbára rẹ̀ láti rí ìyàtọ̀ láàárín àwọn ìpè mẹ́rin àkọ́kọ́ àti àwọn ìpè mẹ́ta ìkẹyìn jẹ́ elééríwọ̀n.

Miller kò lè mọ̀ pé àwọn ìdájọ́ tí a mú wá sórí Róòmù jẹ́ ìdáhùn Ọlọ́run sí ìfipá mú ìbọ̀wọ̀ fún Ọjọ́ Àìkú, nítorí pé àwọn Millerite ṣì ń jọ́sìn ní Ọjọ́ Àìkú nínú ìtàn wọn. Miller tọ́ nínú ìmọ̀ pé àwọn kàkàkí jẹ́ ìdájọ́ lórí Róòmù, ṣùgbọ́n ìdí pàtó tí a fi mú àwọn ìdájọ́ náà wá, àti ìyàtọ̀ tó wà láàárín àwọn Kàkàkí mẹ́rin àkọ́kọ́ àti mẹ́ta ìkẹyìn, jẹ́ èyí tí ó ní ààlà, tàbí pé kò sí rárá. Pẹ̀lú ìwòye tó ní ààlà bẹ́ẹ̀, “ọ̀ṣọ́ iyebíye” àwọn ègbé mẹ́ta ti Islam ṣì wà lórí àwọn àwòrán tí a tọ́sọ́nà fún nípa ọwọ́ Ọlọ́run, a kò sì gbọ́dọ̀ yí wọn padà.

Ìmòye ìfihàn tí a ti tan ìmọ̀lẹ̀ sí ń jẹ́ kí akẹ́kọ̀ọ́ “ọlọ́gbọ́n” nínú àsọtẹ́lẹ̀ mọ̀ pé Ọlọ́run kì í ṣe pé Ó kan mí sí àwọn ènìyàn mímọ́ tí wọ́n kọ Bíbélì nìkan, ṣùgbọ́n pé Ó tún ṣàkóso iṣẹ́ àwọn ọkùnrin tí wọ́n túmọ̀ Bíbélì King James, àti pé Ó sọ ní pàtó pé Ó lo irú àbojútó àtọ̀runwá kan náà nínú ìmújáde àwọn àwòrán mímọ́ méjèèjì.

“Ọṣọ iyebíye” Miller ti ìpè karùn-ún, kẹfà àti keje (Ìsílámù), ń tàn ní ìmọ́lẹ̀ tí ó pọ̀ sí i ní ìgbà mẹ́wàá ní àwọn ọjọ́ ìkẹyìn, nítorí pé ó ń dá kókó-ọrọ̀ Ẹkún Àárín Òru ìkẹyìn mọ̀. Kókó-ọrọ̀ Ẹkún Àárín Òru nínú ìtàn àwọn Millerite ni ọjọ́ ìparí àwọn àkókò àsọtẹ́lẹ̀, àti ní ìtumọ̀ yìí, a ti fi ọjọ́ October 22, 1844 ṣe àpẹẹrẹ ìfìròyìn “Ẹkún Àárín Òru” ti àwọn ọjọ́ ìkẹyìn (èyí tí í ṣe ìfìròyìn Ìsílámù ti Ègbé kẹta). Ọjọ́ náà nínú ìtàn àwọn Millerite ń ṣàpẹẹrẹ òfin Sunday tí ń bọ̀ láìpẹ́, àti pé a ti fi àgbélébùú ṣe àpẹẹrẹ fún October 22, 1844 àti òfin Sunday méjèèjì, èyí tí ó jẹ́ ìparí Ìwọlé Ìṣẹ́gun Kristi.

“Ìyebíye” Miller ti Ìpè Kárí-karí karùn-ún, kẹfà àti keje (Ìsílámù), ń tàn mọ́ ìgbà mẹ́wàá sí i ní àwọn ọjọ́ ìkẹyìn, nítorí ó ń dá Ìsílámù mọ̀ ní ìbámu pẹ̀lú àkòrí ìṣipopada àtúnṣe ti àwọn ọjọ́ ìkẹyìn, èyí tí í ṣe Ìsílámù ti Ègbẹ́ Kẹta. Nítorí náà, gẹ́gẹ́ bí àkòrí ìṣipopada àtúnṣe ìkẹyìn ti ẹgbẹ̀rún mẹ́rìnlélógójì, a ti ṣàpẹẹrẹ rẹ̀ tẹ́lẹ̀ nípasẹ̀ àkòrí ọkọọkan àwọn ìṣipopada àtúnṣe tí ó ṣáájú, yálà ó jẹ́ àkòrí “àjíǹde” nínú ìṣipopada àtúnṣe ti Kristi, àkòrí “àkókò àsọtẹ́lẹ̀” nínú ìtàn àwọn ọmọ-ẹ̀yìn Miller, àkòrí “àpótí majẹmu Ọlọ́run” nínú ìṣipopada àtúnṣe ti Dáfídì tàbí àkòrí “májẹ̀mú” nínú ìṣipopada àtúnṣe ti Mósè.

Bóyá ìṣẹ̀lẹ̀ agbelebu, ọjọ́ October 22, 1844, tàbí oríṣiríṣi kókó-ọrọ̀ àwọn ìṣísẹ̀ ìtúnṣe, gbogbo ọjọ́ àti kókó-ọrọ̀ ni wọ́n dúró gẹ́gẹ́ bí ìbéèrè ìdánwò ìyè tàbí ikú fún ìran àsìkò náà. “Ọ̀ṣọ́ iyebíye” Miller ti àwọn Ègbé mẹ́ta ti Islam jẹ́ ìbéèrè ìdánwò ìyè tàbí ikú, gẹ́gẹ́ bí a ti ṣàfihàn rẹ̀ nínú àkàwé àwọn wúńdíá mẹ́wàá ní ti “òróró.” Àwọn ọ̀ṣọ́ iyebíye Miller ní ìbẹ̀rẹ̀ àlá rẹ̀ ń tàn bí oòrùn, ṣùgbọ́n ní òpin àlá rẹ̀ wọ́n tàn “ní ìgbà mẹ́wàá sí i.” Àwọn ọ̀ṣọ́ iyebíye Miller dàbí kerosene (òróró fìtílà) nínú ìtàn àwọn Millerite, ṣùgbọ́n lónìí àwọn ọ̀ṣọ́ iyebíye wọ̀nyẹn jẹ́ epo-fueli rokẹ́ẹ̀tì!

Àwọn ọmọlẹ́yìn Miller lóye, wọ́n sì fi ọ̀nà tó tọ́ lò, àsọtẹ́lẹ̀ àkókò ti Íslámù ti Ìbànújẹ́ kejì, tí a mú ṣẹ ní August 11, 1840, ṣùgbọ́n òye wọn nípa Ìbànújẹ́ kẹta, èyí tí í ṣe Ìpè Keje, kò lè rí Ìbànújẹ́ kẹta náà bí ó ti ń dé gẹ́gẹ́ bí ìdájọ́ lórí ìjọba kẹfà nínú àsọtẹ́lẹ̀ Bíbélì, nítorí wọn kò rí ìjọba karùn-ún, kó má ṣẹ̀ṣẹ̀ jẹ́ ìjọba kẹfà nínú àsọtẹ́lẹ̀ Bíbélì. Síbẹ̀, “imọ́lẹ̀ ńlá” lórí Ìfihàn tí a fi fún Miller yóò tàn ní ìmọ́lẹ̀ tí ó pọ̀ sí i ní ìgbà mẹ́wàá nínú “Ìkígbe Àárín Òru” ti àwọn ọjọ́ ìkẹyìn.

Àwọn òtítọ́ tí a ṣojú lórí àwọn àkọsílẹ̀ méjì Habakuku jẹ́ ní pàtàkì àwọn òtítọ́ tí a ti mú ṣẹ ní ìtàn ìgbà àtijọ́. Àwọn àwòrán ìtòlẹ́sẹẹsẹ náà dá lórí àwọn àsọtẹ́lẹ̀ àkókò tí a darí Miller láti kó jọ, àti pé gbogbo àwọn àsọtẹ́lẹ̀ àkókò wọ̀nyí ti parí ní ọdún 1844. Àwọn àsọtẹ́lẹ̀ àkókò wọ̀nyí yóò túbọ̀ mọ́lẹ̀ sí i ní àwọn ọjọ́ ìkẹyìn, nítorí a ó rí i pé wọ́n péye lónìí gẹ́gẹ́ bí wọ́n ti rí ní ìtàn àwọn Millerite, ṣùgbọ́n wọn kò ní àwọn ìsọtẹ́lẹ̀ àkókò tààrà fún àwọn ọjọ́ ìkẹyìn. Síbẹ̀, wọ́n ń pèsè àwọn àpẹẹrẹ àsọtẹ́lẹ̀ tí ń tún ara wọn ṣe nínú àwọn ìtàn tí wọ́n ṣojú fún ní ìgbà àtijọ́; ṣùgbọ́n pẹ̀lú díẹ̀ lára àwọn iyebíye Miller, àwọn ìsọtẹ́lẹ̀ ọjọ́ iwájú ni a ṣojú ní tààrà.

Iṣẹ́ Kristi nínú ibùjọ́ mímọ́ ọ̀run tí ó bẹ̀rẹ̀ ní ọdún 1844 ń bá a lọ títí iṣẹ́ náà yóò fi parí. Àsọtẹ́lẹ̀ ọjọ́ ẹgbẹ̀rún méjìlélọ́ọ̀dúnrún náà, àti iṣẹ́ ìwẹ̀nùmọ́ tí ó tọ́ka sí, ṣì wà “ní ipò ìmúṣẹ rẹ̀,” gẹ́gẹ́ bí Sister White ṣe sọ nípa àwọn odò Ulai àti Hiddekel, nítorí náà àsọtẹ́lẹ̀ náà ní ìmúṣẹ ní àkókò ìparí ayé.

> “Ìmọ́lẹ̀ tí Dáníẹ́lì gbà lọ́dọ̀ Ọlọ́run ni a fi fún un ní pàtàkì fún àwọn ọjọ́ ìkẹyìn wọ̀nyí. Àwọn ìran tí ó rí lẹ́bàá etí Ulai àti Hiddekel, àwọn odò ńlá ilẹ̀ Ṣínárì, ń bọ́ sí ìmúṣẹ nísinsin yìí, àti gbogbo ìṣẹ̀lẹ̀ tí a ti sọ tẹ́lẹ̀ yóò ṣẹ láìpẹ́.” Testimonies to Ministers, 112.

Àwọn apá kan nínú àwọn ìran Dáníẹ́lì orí kẹje àti kẹjọ, tí ó wà lórí àwọn tábìlì méjèèjì, ṣì jẹ́ ohun ọjọ́ iwájú, nítorí pé àwọn méjèèjì ń dá iṣẹ́ ibi mímọ́ ti Kristi mọ̀. Síbẹ̀, ìtàn àwọn ìjọba inú àsọtẹ́lẹ̀ Bíbélì nínú àwọn orí méjèèjì náà parí pẹ̀lú bí Romu Pápà ṣe gba ọgbẹ́ ikú rẹ̀. “Òkúta” tí a “gé jáde láti inú òkè láìsí ọwọ́”, àti ìjọba kẹjọ nínú Dáníẹ́lì orí kejì, ṣì jẹ́ ohun ọjọ́ iwájú. Ṣùgbọ́n púpọ̀ nínú ohun tí a ṣàpẹẹrẹ rẹ̀ lórí àwọn àtẹ náà ní ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú Dáníẹ́lì orí kejì, kẹje àti kẹjọ ti ṣẹ.

Iṣẹ́ Kristi nínú ibi mímọ́, àti Ẹ̀gbẹ́ kẹta ti Ísílamù, ní ìpilẹ̀ṣẹ̀ ni àwọn kókó-ọrọ̀ méjì tí ń ṣàfihàn ìtàn àsọtẹ́lẹ̀ lẹ́yìn àkókò àwọn Millerite. Pẹ̀lú àwọn kókó-ọrọ̀ méjèèjì wọ̀nyí, ni ìtàn ọjọ́ ìkẹyìn wà tí a fi ń ṣe àpẹẹrẹ rẹ̀ nígbà tí a bá mú àwọn àtẹ náà méjèèjì jọ sórí ìlà kan. Nígbà tí a bá ṣe bẹ́ẹ̀, ìdààmú àkọ́kọ́ ti ọdún 1843, gẹ́gẹ́ bí a ti ṣàfihàn rẹ̀ lórí àtẹ àkọ́kọ́, rí àtúnṣe rẹ̀ lórí àtẹ kejì. Ní ìpapọ̀, wọ́n ń mú jáde, wọ́n sì ń dá “ìtàn ìkọ̀kọ̀” ti Ààrá Méje mọ̀, èyí tí a ti ń tú èdìdì rẹ̀ sílẹ̀ nísinsìnyí ní ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú tútú èdìdì Ìfihàn Jesu Kristi.

“ìtàn tí a fi pamọ́” náà ni a kọ lé orí “òtítọ́,” èyí tí í ṣe àwọn lẹ́tà Hébérù mẹ́ta tí, nígbà tí a bá darapọ̀ wọ́n, wọ́n dá ọ̀rọ̀ náà “òtítọ́” sílẹ̀. A dá ọ̀rọ̀ náà láti inú lẹ́tà àkọ́kọ́, ẹ̀kẹtàlá, àti ìkẹyìn nínú alífábẹ́ẹ̀tì Hébérù, wọ́n sì ń ṣojú fún Jésù kì í ṣe gẹ́gẹ́ bí Òtítọ́ nìkan, ṣùgbọ́n gẹ́gẹ́ bí Alpha àti Omega pẹ̀lú. “Ìtàn tí a fi pamọ́” náà bẹ̀rẹ̀, ó sì parí pẹ̀lú ìrẹ̀wẹ̀sì, ó sì ní ìṣọ̀tẹ̀ ní àárín rẹ̀, nítorí “mẹ́tàlá” jẹ́ nọ́mbà kan tí ó ń ṣojú fún ìṣọ̀tẹ̀.

Ọdún 1843, gẹ́gẹ́ bí a ti ṣàfihàn rẹ̀ lórí ṣátì àkọ́kọ́, ń tọ́ka sí ìdánilójú tí ó kọ́kọ́ wáyé àti dídé àkókò ìdádúró. Àkókò ìdádúró náà ń darí sí dídé ìhìnrere Igbe Àárín Òru, níbi tí ìṣọ̀tẹ̀ àwọn wúńdíá aṣiwèrè ti farahàn. Nígbà náà ni a sì ń kéde ìhìnrere Igbe Àárín Òru títí dé ìdánilójú ìkẹyìn. “Ìtàn tí a fi pamọ́” ti Igbe Àárín Òru ni a tún ń ṣe ní àwọn ọjọ́ ìkẹyìn (dé ojú lẹ́tà rẹ̀ gan-an).

> “Ẹ̀rùgbìn àkàwé àwọn wúńdíá mẹ́wàá ni a máa ń tọ́ka sí fún mi lọ́pọ̀ ìgbà, márùn-ún nínú wọn jẹ́ ọlọ́gbọ́n, márùn-ún sì jẹ́ aláìgbọ́n. A ti mú àkàwé yìí ṣẹ, a ó sì tún máa mú un ṣẹ títí dé ojú lẹ́tà rẹ̀ gan-an, nítorí ó ní ìlò àkànṣe fún àkókò yìí, àti pé, gẹ́gẹ́ bí ìhìnrere áńgẹ́lì kẹta, a ti mú un ṣẹ, yóò sì máa bá a lọ gẹ́gẹ́ bí òtítọ́ ìsinsin yìí títí di òpin àkókò.” Review and Herald, August 19, 1890.

Nígbà tí a bá lóye gbólóhùn iṣáájú náà ní ọ̀nà tó tọ́, ó fihàn pé ẹgbẹ́ ènìyàn kan ṣoṣo ní àwọn ọjọ́ ìkẹyìn tí ó ní ìṣeéṣe láti jẹ́ wúńdíá aṣiwèrè tàbí wúńdíá ọlọ́gbọ́n, ni àwọn ènìyàn tí wọ́n wà nínú ẹgbẹ́ kan tí ó ti ní ìrírí ìdààmú. Ìdààmú náà ni ó ń mú àkókò ìdádúró wá, àti pé òwe àpèjúwe náà tí “ó ti ṣẹ, tí yóò sì ṣẹ ní ìbámu pátápátá pẹ̀lú gbogbo lẹ́tà rẹ̀” dúró lórí àwọn ipa tí a mú jáde ní inú àwọn wúńdíá náà nígbà àkókò ìdádúró kan tí ó bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú ìdààmú. Ìdààmú náà tí ó pa “ẹlẹ́rìí méjì” náà ní ojú pópó ìlú náà, tí ó sì sọ wọ́n di egungun òkú gbígbẹ ní àfonífojì ikú, ṣẹlẹ̀ ní July 18, 2020. Adventism, ní gbogbogbòò, kò kópa nínú ìdààmú náà. Bí ó bá jẹ́ nǹkan kan rárá, wọ́n ṣe ayẹyẹ àsọtẹ́lẹ̀ tí ó kùnà náà bí “ẹlẹ́rìí méjì” náà ṣe dubulẹ̀ ní pípà ní ojú pópó. “Ní ìbámu pátápátá pẹ̀lú gbogbo lẹ́tà rẹ̀” túmọ̀ sí “ní ìbámu pátápátá pẹ̀lú gbogbo lẹ́tà rẹ̀.”

Nínú ìtàn àwọn Millerite, àwọn ènìyàn májẹ̀mú àtijọ́ (Ẹ̀sìn Pírótẹ́sítáǹtì) ṣe ayẹyẹ àsọtẹ́lẹ̀ tí ó kùnà ti ọdún 1843 (ìbànújẹ àkọ́kọ́), àti ní àkókò náà ni àwọn Pírótẹ́sítáǹtì ti kọjá ààlà àkókò ìdánwò ìwádìí wọn. Àkókò ìdánwò náà ti bẹ̀rẹ̀ ní August 11, 1840, nígbà tí áńgẹ́lì alágbára ti Ìfihàn mẹ́wàá sọ̀kalẹ̀ ní ìmúṣẹ àsọtẹ́lẹ̀ àkókò ti Ègbé kejì (Islam). Àwọn Pírótẹ́sítáǹtì kọ àsọtẹ́lẹ̀ àkókò ní ìbànújẹ àkọ́kọ́, nítorí àsọtẹ́lẹ̀ tí ó ṣìṣe náà fún wọn ní àwáwí láti má ṣe máa wá òtítọ́ mọ́. Kókó ọ̀ràn gbogbo àwọn àmì ọ̀nà inú ìtàn àwọn Millerite ni “àsọtẹ́lẹ̀ àkókò”.

Ní September 11, 2001, áńgẹ́lì Ifihan mẹ́ẹ̀ẹ́dógún sọ̀kalẹ̀ ní ìmúṣẹ àsọtẹ́lẹ̀ Ègbé kẹta (Islam). Kókó-ọrọ̀ gbogbo àwọn àmì ọ̀nà ní àwọn ọjọ́ ìkẹyìn ni Islam. Ìrẹ̀wẹ̀sì àkọ́kọ́ fi àmì sí òpin ìwẹ̀nùmọ́ àwọn ènìyàn májẹ̀mú àtijọ́, gẹ́gẹ́ bí a ti fún àwọn ènìyàn májẹ̀mú àtijọ́ náà ní àsíá láti máa wá òtítọ́ mọ́. Nígbà náà ni àkókò ìdánwò bẹ̀rẹ̀ fún “àwọn wúńdíá” ti àwọn ọjọ́ ìkẹyìn, nítorí ìdánwò àwọn ènìyàn májẹ̀mú àtijọ́ tí ó bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú ìsọ̀kalẹ̀ áńgẹ́lì náà parí ní ìrẹ̀wẹ̀sì àkọ́kọ́. Nípa bẹ́ẹ̀, ìdánwò àwọn tí a ṣàpẹẹrẹ wọn gẹ́gẹ́ bí wúńdíá bẹ̀rẹ̀, àti pé ìlànà ìdánwò náà yóò fi hàn ní ìkẹyìn bóyá àwọn wúńdíá náà jẹ́ òmùgọ̀n tàbí ọlọ́gbọ́n.

Láàárín ìdààmú àkọ́kọ́ àti èyí ìkẹyìn ni iṣẹ́ ìránṣẹ́ Igbe Ọ̀gànjọ́ wà. Kókó-iṣẹ́ ìránṣẹ́ Igbe Ọ̀gànjọ́ fún àwọn Millerite ni “àkókò,” àti kókó-iṣẹ́ ìránṣẹ́ Igbe Ọ̀gànjọ́ ní àwọn ọjọ́ ìkẹyìn ni “Islámù.” Nínú àlá Miller, a jí i pẹ̀lú igbe kan, àti ní àkókò náà, àwọn iyebíye rẹ̀ ń tàn mọ́lẹ̀ ní ìgbà mẹ́wàá ju bí wọ́n ti ń tàn mọ́lẹ̀ tẹ́lẹ̀ rí lọ. Àwọn iyebíye tí ó wà lórí àwọn àtẹ náà, tí wọ́n sì ń dá ohun tí ó sọtẹ́lẹ̀ fún àwọn ọjọ́ ìkẹyìn mọ̀ ní tààrà, ni Islámù àti ìdájọ́ àyẹ̀wò. Nítorí náà, àwọn ìdánwò ti “iṣẹ́ ìránṣẹ́” Igbe Ọ̀gànjọ́ àti ti “ìrírí” tí ìdájọ́ àyẹ̀wò ṣàpẹẹrẹ rẹ̀, kì í ṣe fún àwọn ènìyàn májẹ̀mú àtijọ́, bí kò ṣe fún àwọn tí ń jẹ́wọ́ pé àwọn ni àwọn wúńdíá ìkẹyìn.

Àpèjúwe tí a rí gbékalẹ̀ nígbà tí a bá so àwọn àtẹ náà méjèèjì pọ̀, èyí tí ń fi ìtàn láti inú ìdààmú àkọ́kọ́ títí dé ìdààmú ìkẹyìn hàn, ń fi hàn pé ní àkókò tí “ìtàn ìkọ̀kọ̀” ti Àwọn Àrá Méje ń ṣẹlẹ̀, iṣẹ́ ìkẹyìn ti ìdájọ́ àyẹ̀wò ni a ń parí. Iṣẹ́ ìkẹyìn náà ni fífi èdìdì lé ẹgbẹ̀rún lọ́nà ọgọ́rùn-ún mẹ́rìnlélógójì náà, ó sì ń ṣẹlẹ̀ ní àkókò “àwọn àkókò ìpọ́njú” ti Danieli mẹ́sàn-án, ní àkókò ìbínú àwọn orílẹ̀-èdè ní Ifihàn mọ́kànlá, dídi “ẹ̀fúùfù mẹ́rin” mú ní Ifihàn orí keje, “dídúró ẹ̀fúùfù líle ní ọjọ́ ẹ̀fúùfù ìlà-oòrùn,” ti Isaiah orí mẹ́tàlélógún, àti ìdènà “ẹṣin bínú tí ń wá láti ya sílẹ̀ kí ó sì mú ikú àti ìparun wá” sórí ayé. Gbogbo àwọn ẹlẹ́rìí àsọtẹ́lẹ̀ wọ̀nyí ń ṣojú fún Ìsílámù ti Ègbé kẹta, gẹ́gẹ́ bí a ti ṣàfihàn rẹ̀ lórí àwọn àtẹ mímọ́.

Àwọn èròjà pàtàkì mẹ́ta nínú àwọn àwòrán mímọ́ méjèèjì ti Hábákúkù, tí wọ́n ń darí sí ní pàtó sí àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ tí ó ṣì jẹ́ ọjọ́ iwájú nígbà ìtẹ̀jáde àwọn àwòrán náà, ni fífi àmì dì mọ́ ẹgbẹ̀rún mẹ́rìnlélógójì [144,000], Ìsílámù, àti ìmúṣẹ òwe àwọn wúńdíá mẹ́wàá. Àwọn àwòrán náà fi ìdánwò àti ìlànà fífi àmì dì hàn, fún “ìrírí” kan àti “ìhìnrere” kan pẹ̀lú. Ìrírí tí ó ṣe pàtàkì fún wúńdíá aṣiwèrè ni “Kristi nínú yín, ìrètí ògo,” èyí tí ó dúró fún pípé tí ẹgbẹ̀rún mẹ́rìnlélógójì [144,000] ṣàpẹẹrẹ.

> Àní ohun ìjìnlẹ̀ náà tí a ti fi pamọ́ láti ayérayé wá àti láti ọ̀dọ̀ àwọn ìran, ṣùgbọ́n tí a ti fihàn nísinsin yìí fún àwọn mímọ́ rẹ̀: fún àwọn ẹni tí Ọlọ́run fẹ́ sọ di mímọ̀ ohun tí ó jẹ́ ọrọ̀ ọlọ́rọ̀ ògo ohun ìjìnlẹ̀ yìí láàárín àwọn Kèfèrí; èyí tí í ṣe Kristi nínú yín, ìrètí ògo: ẹni tí àwa ń wàásù rẹ̀, ní ìkìlọ̀ fún olúkúlùkù ènìyàn, àti ní kíkọ́ni fún olúkúlùkù ènìyàn nínú gbogbo ọgbọ́n; kí àwa lè mú olúkúlùkù ènìyàn wá ní pípé nínú Kristi Jesu. Kólósè 1:26–28.

Àwọn ẹgbẹ̀rún mẹ́rìndínlógójì [144,000] ni a ṣàfihàn gẹ́gẹ́ bí ẹgbẹ́ ènìyàn kan tí wọ́n ti jáde wá kúrò nínú “ìgbèkùn.” Ìgbèkùn tí a ṣàfihàn ní tààrà nínú ìwé Ìfihàn ni ìgbèkùn jíjẹ́ òkú ní ojú ọ̀nà fún ọjọ́ mẹ́ta àti ààbọ̀, gẹ́gẹ́ bí a ti ṣàfihàn rẹ̀ nínú Ìfihàn orí kọkànlá. Ìgbèkùn ikú àpẹẹrẹ náà ń ṣàfihàn “àkókò méje” ti Léfítíkù mẹ́rìndínlọ́gbọ̀n, ìgbèkùn yẹn sì béèrè ìfarahàn ìrònúpìwàdà, gẹ́gẹ́ bí a ti fi í hàn nínú àdúrà Dáníẹ́lì, nínú orí kẹsàn-án.

Nígbà tí a bá mú àwọn egungun gbígbẹ tí ó ti kú padà wá sí ìyè, ní kíákíá ni a gbé wọn sókè gẹ́gẹ́ bí “àmì ìkójọpọ̀”. Nínú ikú, wọn kò ní Kristi nínú wọn, èyí tí í ṣe ìrètí ògo. Apá kan nínú ìrònúpìwàdà tí a béèrè lọ́dọ̀ wọn ni ìjẹ́wọ́ wọn pé wọ́n ti rìn ní ìtakora sí Ọlọ́run, àti pé Ọlọ́run ti rìn ní ìtakora sí wọn. Nígbà tí wọ́n bá bá àwọn ohun tí a fi ìsọtẹ́lẹ̀ dá wọn mọ̀ mu, nígbà náà ni Kristi “yóò sì wá lójijì sí tẹ́ńpìlì Rẹ̀”, a sì ní ìní “ìrírí” tí a nílò kí ènìyàn lè jẹ́ ọmọ ẹgbẹ́ àmì ìkójọpọ̀ náà tí a gbé sókè nígbà náà.

“Irírí” tí a ń fi hàn nígbà tí a bá mú àwọn àwòrán méjèèjì papọ̀, ni a ń mú ṣẹ nípasẹ̀ iṣẹ́ ìkẹyìn Kristi nínú ibi mímọ́ ti ọ̀run. “Irírí” náà ni a ṣàpẹẹrẹ rẹ̀ nípasẹ̀ ìran “mareh”, èyí tí í ṣe ìran “ìfarahàn”. “Ìránṣẹ́” tí a nílò ni ìran “chazon”, ti ìtàn àsọtẹ́lẹ̀. A sì ń dá “ìránṣẹ́” náà mọ̀ gẹ́gẹ́ bí ìránṣẹ́ ìdájọ́ Ọlọ́run tí ń bọ̀ sórí ayé ọlọ̀tẹ̀, èyí tí a mú wá nípasẹ̀ Ìsílámù ti Ègbé Kẹta.

Ní ọdún 1856, Olúwa fẹ́ parí àtúnkọ́lé Jerusalẹmu ti ẹ̀mí nínú Adventism. Lábẹ́ ìbọ̀wọ̀lé àwọn áńgẹ́lì mẹ́ta láti 1798 títí dé 1844, a ti kọ tẹ́ńpìlì Millerite lórí àwọn ìpìlẹ̀, tí a ṣàpẹẹrẹ rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí “àwọn iyebíye” nínú àlá Miller, gẹ́gẹ́ bí a ti ṣàfihàn rẹ̀ nínú àwọn òtítọ́ àsọtẹ́lẹ̀ lórí àwọn àtẹ̀jáde àkàwé aṣáájú-ọ̀nà méjì náà (1843 àti 1850) tí ó mú Habakkuk orí kejì ṣẹ. Lẹ́yìn náà, Ó darí àwọn ènìyàn Rẹ̀ láti gbé ògiri òfin ìsinmi ọjọ́ keje tirẹ̀ ró, ó sì mú wọn padà sí “àwọn ọ̀nà àtijọ́” ti Ísírẹ́lì àtijọ́ láti parí iṣẹ́ “ọ̀nà láti rìn nínú rẹ̀”. ṢÙGBỌ́N, ọ̀nà àtijọ́ náà ní ẹ̀kọ́ kan nínú rẹ̀, àsọtẹ́lẹ̀ kan, tí a ṣe láti dán wọn wò kí ó sì yà wọ́n sọ́tọ̀. Ní ọdún 1863, Adventism kùnà nínú ìdánwò “àwọn ìgbà méje”, ó sì bẹ̀rẹ̀ sí í rìn káàkiri nínú aginjù Laodicea.

Ọjọ́ kejidínlọ́gbọ̀n, oṣù Kẹwàá, ọdún 1844, jẹ́ àpẹẹrẹ òfin Ọjọ́-ìsinmi tí ó súnmọ́ dé, àti nígbà òfin Ọjọ́-ìsinmi náà ni iṣẹ́ tí a ṣàpẹẹrẹ rẹ̀ nípa ọdún mọ́kàndínlọ́gọ́ta ti pípín ojú ọ̀nà àti ògiri parí ní àkókò ìpọ́njú, gẹ́gẹ́ bí Dáníẹ́lì ti fi hàn, yóò ṣẹ.

> Nítorí náà, mọ̀, kí o sì yé e, pé láti ìgbà tí àṣẹ jáde láti tún un ṣe àti láti kọ Jerúsálẹ́mù títí dé ọ̀dọ̀ Mèsáyà Ọba yóò jẹ ọ̀sẹ̀ méje, àti ọ̀sẹ̀ méjìlélọ́gọ́ta; a ó sì tún òpópónà náà kọ́, àti ògiri náà pẹ̀lú, àní ní àkókò ìpọ́njú. Danieli 9:25.

Gbogbo àwọn wòlíì fara mọ́ ara wọn, àti pé “àwọn àkókò ìpọnjú” tí Dáníẹ́lì sọ̀rọ̀ nípa rẹ̀ ni a tún fi hàn nínú ìpínrọ̀ láti inú Early Writings tí a ti ń gbé yẹ̀ wò.

> “Ní àkókò yẹn, bí iṣẹ́ ìgbàlà ṣe ń dé sí ìparí, ìpọ́njú yóò máa dé sórí ayé, àwọn orílẹ̀-èdè yóò sì bínú, ṣùgbọ́n a óò dì wọ́n mú kí wọ́n má bàa lè dá iṣẹ́ áńgẹ́lì kẹta dúró. Ní àkókò yẹn ni ‘òjò àkẹ́yìn,’ tàbí ìtútù láti iwájú Oluwa, yóò dé, láti fi agbára fún ohùn rara ti áńgẹ́lì kẹta, àti láti pèsè àwọn ẹni mímọ́ sílẹ̀ kí wọ́n lè dúró ní àkókò tí a óò tú àwọn ìyọnu méje ìkẹ́yìn jáde.” Early Writings, 85.

A ó tẹ̀síwájú nínú ìwádìí yìí nínú àpilẹ̀kọ tó kàn.

> “Níwọ̀n ìgbà tí àwọn tí wọ́n ń jẹ́wọ́ òtítọ́ bá ń sin Sátánì, òjìji ọ̀run-àpáàdì rẹ̀ yóò di ìríran wọn nípa Ọlọ́run àti ọ̀run. Wọn yóò dàbí àwọn tí wọ́n ti pàdánù ìfẹ́ àkọ́kọ́ wọn. Wọn kò lè wo àwọn òtítọ́ ayérayé. Èyí tí Ọlọ́run ti pèsè sílẹ̀ fún wa ni a fi hàn nínú Sekariah, orí 3 àti 4, àti 4:12–14 pé: ‘Mo sì dáhùn lẹ́ẹ̀kan sí i, mo sì wí fún un pé, Kín ni ẹ̀ka igi olifi méjèèjì wọ̀nyí tí ń gba inú àwọn paipu wúrà méjì tú òróró wúrà jáde láti inú ara wọn? Ó sì dá mi lóhùn, ó sì wí pé, Ìwọ kò mọ ohun tí wọ̀nyí jẹ́ bí? Mo sì wí pé, Rárá, Olúwa mi. Nígbà náà ni ó wí pé, Àwọn wọ̀nyí ni ẹni mímì oróró méjèèjì, tí wọ́n dúró lẹ́gbẹ̀ẹ́ Olúwa gbogbo ayé.’”

> “Oluwa kún fún àwọn ohun ìpèsè. Kò ní àìní ohun èlò kankan. Nítorí àìní ìgbàgbọ́ wa, ìfẹ́-ayé wa, ọ̀rọ̀ wa tí kò ní iye, àìgbàgbọ́ wa, tí a fihàn nínú ìjíròrò wa, ni àwọn òjìji òkùnkùn fi ń kójọ yí wa ká. A kò fihàn Kristi nínú ọ̀rọ̀ tàbí nínú ìwà gẹ́gẹ́ bí Ẹni tí ó lẹ́wà pátápátá, àti ẹni tí ó ga jù láàárín ẹgbẹ̀rún mẹ́wàá lọ. Nígbà tí ọkàn bá tẹ́lọ́rùn láti gbé ara rẹ̀ sókè sí ìwà asán, Ẹ̀mí Oluwa lè ṣe díẹ̀ fún un. Ìran wa tí kì í rí jìn ń wo òjìji, ṣùgbọ́n kò lè rí ògo tí ó wà lẹ́yìn rẹ̀. Àwọn áńgẹ́lì ń dì í mú àwọn ẹ̀fúùfù mẹ́rin, tí a ṣàpẹẹrẹ wọn gẹ́gẹ́ bí ẹṣin inú-bínú tí ń wá láti bọ́ sílẹ̀ kí ó sì sáré ká gbogbo ojú ilẹ̀ ayé, tí ó ń ru ìparun àti ikú ní ipa ọ̀nà rẹ̀.”

> “Ṣé a ó ha sun lórí etí pátápátá ayé àìnípẹ̀kun? Ṣé a ó ha jẹ́ aláìlágbára nínú ẹ̀mí, tútù, àti òkú? A! ìbá ṣe pé a lè ní Ẹ̀mí àti èémí Ọlọ́run nínú àwọn ìjọ wa, tí a ó sì mí sínú àwọn ènìyàn Rẹ̀, kí wọ́n lè dúró lórí ẹsẹ̀ wọn kí wọ́n sì yè. A nílò láti rí i dájú pé ojú ọ̀nà náà há, ẹnu ọ̀nà náà sì kéré. Ṣùgbọ́n bí a ṣe ń kọjá nípasẹ̀ ẹnu ọ̀nà kékeré náà, fífẹ̀ rẹ̀ kò ní ààlà.” Manuscript Releases, volume 20, 217.

Back to Articles