Article

# Ìwé Joẹli àti Ìjọ Ádífẹ́ẹ̀ntì Ọjọ́ Keje ti Laodicea - Nọ́mbà Kẹrin

Nọ́mbà Kẹrin

Author

Jeff Pippenger

Published

December 7, 2025

Formats

PDF
Word
Song MP3

Nínú Aísáyà ogún-dín-lọ́gbọ̀n, àwọn “ẹlẹ́gàn ènìyàn tí ń ṣàkóso” “Jerusalẹmu” ni a ṣàfihàn gẹ́gẹ́ bí “àwọn ọ̀mùtí Ẹfúráímù,” àti gẹ́gẹ́ bí “adé ìgbéraga.” “Adé” ń ṣojú ìdarí, “ìgbéraga” sì ń ṣojú ìwà Satani.

A fi àfiwéra àwọn ọ̀mùtí pẹ̀lú ìyókù (“àjẹkù”) tí ó di “adé” ògo Ọlọ́run, nítorí ní àsìkò òjò ìparí, Olúwa ń gbé “ìjọba ògo” Rẹ̀ kalẹ̀ gẹ́gẹ́ bí a ti fi hàn nípa bí Ó ti gbé “ìjọba oore-ọ̀fẹ́” kalẹ̀ lórí àgbélébùú. Ìjọba oore-ọ̀fẹ́ lórí àgbélébùú jẹ́ àpẹẹrẹ ìjọba ògo ní òfin Ọjọ́ Àìkú. Òjò ìparí bẹ̀rẹ̀ ní 9/11 nígbà tí fífi èdìdì mú ẹgbẹ̀rún ọgọ́rùn-ún lé mẹ́rìnlélógójì bẹ̀rẹ̀, àti ìdájọ́ àwọn alààyè sì bẹ̀rẹ̀.

> “Mo rí i pé gbogbo ohun ń wo sókè gidigidi, wọ́n sì ń na ìrònú wọn sí ipò ìṣòro tó ń bọ̀ lọ́wọ́ tí ó wà níwájú wọn. Àwọn ẹ̀ṣẹ̀ Ísírẹ́lì gbọ́dọ̀ lọ sí ìdájọ́ ṣáájú. Gbogbo ẹ̀ṣẹ̀ gbọ́dọ̀ jẹ́wọ́ ní ibi mímọ́, lẹ́yìn náà iṣẹ́ náà yóò sì tẹ̀síwájú. A gbọ́dọ̀ ṣe é nísinsìnyí. Àwọn iyókù ní àsìkò ìpọ́njú yóò ké pé, Ọlọ́run mi, Ọlọ́run mi, èéṣe tí Ìwọ fi kọ̀ mí sílẹ̀?”

> “Òjò ìkẹyìn ń bọ̀ wá sórí àwọn tí ó mọ́—nígbà náà gbogbo wọn yóò sì gbà á gẹ́gẹ́ bí ti ìgbà àtẹ́lẹwọ́.”

> “Nígbà tí àwọn áńgẹ́lì mẹ́rin bá tú ọwọ́ wọn sílẹ̀, Kristi yóò gbé ìjọba Rẹ̀ kalẹ̀. Kò sí ẹni tí yóò gba òjò ìkẹyìn bí kò ṣe àwọn tí ń ṣe gbogbo ohun tí wọ́n lè ṣe. Kristi yóò ràn wá lọ́wọ́. Gbogbo ènìyàn lè jẹ́ aṣegun nípa oore-ọ̀fẹ́ Ọlọ́run, nípasẹ̀ ẹ̀jẹ̀ Jésù. Gbogbo ọ̀run ní ìfẹ́ sí iṣẹ́ náà. Àwọn áńgẹ́lì ní ìfẹ́ sí i.” Spalding and Magan, 3.

Àwọn ẹ̀fúùfù mẹ́rin inú Ìfihàn ni Isaiah náà fi hàn gẹ́gẹ́ bí ẹ̀fúùfù líle kan tí a ti dá dúró ní ọjọ́ ẹ̀fúùfù ìlà-oòrùn, gẹ́gẹ́ bí àwọn ẹ̀fúùfù ìjà mẹ́rin inú Ìfihàn ṣe wà lábẹ́ ìdẹ́kun àwọn áńgẹ́lì mẹ́rin. Arábìnrin White dá àwọn ẹ̀fúùfù mẹ́rin náà mọ̀ gẹ́gẹ́ bí “ẹṣin inú-bíbínú tí ń wá láti bọ́ sílẹ̀,” tí ń mú “ikú àti ìparun” wá. A máa tú àwọn ẹ̀fúùfù mẹ́rin náà sílẹ̀ díẹ̀díẹ̀, bẹ̀rẹ̀ ní 9/11, lẹ́yìn náà a gbé e ga púpọ̀ ní àkókò òfin Ọjọ́-ìsinmi, lẹ́yìn náà a sì tú wọn sílẹ̀ ní pípé nígbà tí àkókò àyè ìdánwò ènìyàn bá parí.

## Tú Sílẹ̀ àti Dídí Mú

Ipè keje, èyí tí ó jẹ́ ègbé kẹta pẹ̀lú, tí ń kéde ìparí àṣírí Ọlọ́run, ni a ti fún ní ìró ní ọ̀nà àsọtẹ́lẹ̀ ní 9/11 nígbà tí a tú Islam sílẹ̀, lẹ́yìn náà sì tún fi ìdènà àsọtẹ́lẹ̀ dì í nípasẹ̀ George W. Bush lẹ́yìn 9/11. Ìyá Islam, Hágárì, ìyá Iṣímáẹ́lì, jẹ́ àmì ìṣàkóso ìdènà àti ìtúsílẹ̀. Sarah ni ó tú ú sílẹ̀ kí ó lè bí ọmọ fún Ábúráhámù, nípasẹ̀ ìpinnu Sarah; lẹ́yìn náà, nítorí owú, Sarah fi ìdènà dè é, èyí sì mú kí Hágárì sá lọ, títí angẹli fi dá Hágárì dúró kúrò nínú sísá, tí ó sì sọ fún un pé kí ó padà. Lẹ́yìn ìbí Ísákì, ìjà tí ó wà láàárín Hágárì àti Sarah tẹ̀síwájú títí Ábúráhámù fi lé ẹrúbìnrin náà jáde, nípa bẹ́ẹ̀ sì tún fi ìdènà mìíràn kún un.

A tú àwọn áńgẹ́lì mẹ́rin ti Islam ni a tú sílẹ̀ ní ìbẹ̀rẹ̀ àsọtẹ́lẹ̀ ọdún ẹgbẹ̀rún mẹ́tàdínlógún [391] àti ọjọ́ mẹ́ẹ̀ẹ́dógún ti Ìfihàn orí kẹsàn-án ẹsẹ̀ kẹ́ẹ̀ẹ́dógún, lẹ́yìn náà ni a sì dá wọn dúró ní August 11, 1840.

> Angẹli kẹfà sì fọn ìpè rẹ̀, mo sì gbọ́ ohùn kan láti inú ìwo mẹ́rin pẹpẹ wúrà tí ó wà níwájú Ọlọ́run, tí ó ń wí fún angẹli kẹfà tí ó ní ìpè náà pé, Tú angẹli mẹ́rin náà sílẹ̀, àwọn tí a dè mọ́ lẹ́gbẹ̀ẹ́ odò ńlá Yúfírétì. A sì tú angẹli mẹ́rin náà sílẹ̀, àwọn tí a ti pèsè tán fún wákàtí kan, àti ọjọ́ kan, àti oṣù kan, àti ọdún kan, kí wọ́n lè pa ìdámẹ́ta ènìyàn. Ìfihàn 9:13–15.

Lẹ́yìn tí a tú Ìsúlámù ìyọnu kẹta sílẹ̀ láti kọlu ní 9/11, George W. Bush bẹ̀rẹ̀ ogun rẹ̀ káàkiri ayé sí ipaniláyà, ó sì fi ìdènà kan lé Ìsúlámù lórí. Ìtọ́kasí àkọ́kọ́ sí Iṣimaẹli, ààmì Ìsúlámù, fi hàn pé àwọn ọmọ Iṣimaẹli yóò dojú kọ gbogbo ènìyàn, gbogbo ènìyàn náà yóò sì dojú kọ wọn.

> Angẹli Oluwa sì wí fún un pé, Kíyèsi i, ìwọ lóyún, ìwọ yóò sì bí ọmọkùnrin kan, ìwọ yóò sì pe orúkọ rẹ̀ ní Iṣimaeli; nítorí pé Oluwa ti gbọ́ ìpọ́njú rẹ. Òun yóò sì jẹ́ ọkùnrin igbó; ọwọ́ rẹ̀ yóò sì lòdì sí gbogbo ènìyàn, ọwọ́ gbogbo ènìyàn yóò sì lòdì sí i; yóò sì máa gbé níwájú gbogbo àwọn arákùnrin rẹ̀. Genesisi 16:11, 12.

Íslámù ni agbára ní ìkẹyìn ayé tí “ọwọ́ gbogbo ènìyàn” yóò lòdì sí, àti pé Íslámù yóò sì lòdì sí gbogbo ènìyàn, gẹ́gẹ́ bí a ti ń rí ìmúṣẹ rẹ̀ pípé lónìí. Iṣẹ́ pàtó tí Íslámù ń ṣe gẹ́gẹ́ bí àpẹẹrẹ àsọtẹ́lẹ̀ ni láti mú ogun ayé wá. A jẹ́rìí kókó yìí nípasẹ̀ ìtàn Élíjà, Johanu Onítẹ̀bọmi, a sì tún ṣàfihàn rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí “ìbínú àwọn orílẹ̀-èdè” nínú ìwé Ìfihàn.

> “‘Ìbẹ̀rẹ̀ àkókò ìpọ́njú náà,’ tí a mẹ́nu kàn níbí, kì í tọ́ka sí àkókò tí àwọn àjàkálẹ̀-àrùn yóò bẹ̀rẹ̀ sí í tú jáde, bí kò ṣe sí àkókò kúkúrú kan díẹ̀ ṣáájú kí a tó tú wọn jáde, nígbà tí Kristi wà nínú ibi mímọ́. Ní àkókò náà, nígbà tí iṣẹ́ ìgbàlà ń dé sí ìparí, ìpọ́njú yóò máa dé lórí ayé, àwọn orílẹ̀-èdè yóò sì bínú, síbẹ̀ a óò dá wọn dúró kí wọn má bàa dí iṣẹ́ áńgẹ́lì kẹta lọ́wọ́. Ní àkókò náà ni ‘òjò ìkẹyìn,’ tàbí ìtúntura láti iwájú Olúwa, yóò dé, láti fún ohùn gíga áńgẹ́lì kẹta ní agbára, àti láti pèsè àwọn ẹni mímọ́ sílẹ̀ kí wọn lè dúró ní àkókò tí a óò tú àwọn àjàkálẹ̀-àrùn méje ìkẹyìn jáde.” Early Writings, 85.

Nínú “àwọn ọjọ́” tí òjò ìkẹyìn ń rọ̀, Kristi gbé ìjọba ògo Rẹ̀ kalẹ̀ gẹ́gẹ́ bí a ti ṣàfihàn rẹ̀ nínú ìwé Dáníẹ́lì.

> Ní ọjọ́ àwọn ọba wọ̀nyí ni Ọlọ́run ọ̀run yóò gbé ìjọba kan kalẹ̀, èyí tí a kì yóò lè parun láéláé: a kì yóò sì fi ìjọba náà sílẹ̀ fún àwọn ènìyàn mìíràn, ṣùgbọ́n yóò fọ gbogbo àwọn ìjọba wọ̀nyí sí wẹ́wẹ́, yóò sì run wọ́n tan; yóò sì dúró títí láé. Danieli 2:44.

Ní “àwọn ọjọ́” tí Kristi yóò fi ìjọba ògo Rẹ̀ kalẹ̀, àwọn tí í ṣe “adé” ògo Kristi ni a fi wé àwọn ọ̀mùtí tí wọ́n wọ “adé” ìgbéraga. “Ìran” Habakuku tí a ní kí a kọ sílẹ̀, kí a sì mú un hàn gbangba lórí “àwọn tábìlì,” ń ṣàfihàn ní ọ̀nà àwòrán ẹ̀rí ìtàn ti àwọn òtítọ́ ìpìlẹ̀ Adventism. Nínú ẹ̀rí Habakuku, a ṣojú fún àwọn ẹ̀ka méjì ti Jóẹli, èyí tí ó jẹ́ ti “ìgbéraga” tàbí ti “ògo,” gẹ́gẹ́ bí ẹ̀ka kan tí wọ́n jẹ́—àwọn tí a dá láre nípa ìgbàgbọ́ tàbí àwọn tí a gbé sókè nínú ìgbéraga. Ẹsẹ̀ kẹrin orí kejì sọ̀rọ̀ sí àwọn ẹ̀ka méjèèjì náà, wọ́n sì bá àpèjúwe àtijọ́ ti Farisi àti agbowó-orí mu. Agbowó-orí padà sí ilé rẹ̀ ní ẹni tí a dá láre, ṣùgbọ́n “ọkàn” Farisi “kò dúró ṣinṣin,” nítorí pé “a gbé e sókè.”

> Wò ó, ọkàn rẹ̀ tí a gbé sókè kò dúró ṣinṣin nínú rẹ̀: ṣùgbọ́n olódodo yóò yè nípa ìgbàgbọ́ rẹ̀. Hábákúkù 2:4.

Nínú ẹsẹ̀ tó tẹ̀ lé e, Hábákúkù tọ́ka sí irú àwọn ẹni tí ọkàn wọn gbéraga ga ní ìgbéraga gẹ́gẹ́ bí ọ̀mùtí, báyìí ó sì so àwọn ọ̀mùtí tí Isaiah àti Hábákúkù mẹ́nu kàn pọ̀ mọ́ “ìgbéraga.”

> Bẹ́ẹ̀ ni pẹ̀lú, nítorí pé ó ń ṣẹ̀ nípa ọtí-wáìnì, ènìyàn agbéraga ni, bẹ́ẹ̀ ni kì í dúró ní ilé; ẹni tí ó ń mú ìfẹ́kúfẹ̀ẹ́ rẹ̀ gbòòrò bí ọ̀run àpáàdì, tí ó sì dàbí ikú, tí a kò sì lè tẹ́ ẹ lọ́rùn; ṣùgbọ́n ó ń kó gbogbo orílẹ̀-èdè jọ sọ́dọ̀ ara rẹ̀, ó sì ń ṣàkójọ gbogbo àwọn ènìyàn jọ fún ara rẹ̀. Habakkuk 2:5.

Ó yẹ kí a rántí pé àwọn ẹsẹ̀ wọ̀nyí nínú Hábákúkù kò ṣẹ ní ìtàn àwọn Millerite nìkan, ṣùgbọ́n pé ìmúṣẹ wọn jẹ́ kókó-ọrọ̀ tí Ellen White àti àwọn aṣáájú ìbẹ̀rẹ̀ Ìsìn Adventist méjèèjì máa ń gbé kalẹ̀ lọ́pọ̀ ìgbà. Àwọn tí a dá lárí jù nípa ìgbàgbọ́ tí a ṣàfihàn nínú ẹsẹ̀ kẹrin nínú ìtàn Millerite ni àwọn tí wọ́n fara dà á nínú ìṣòro ìbànújẹ àkọ́kọ́, èyí tí ó samisi àkókò ìdádúró àti ìbọ̀wọ̀lé ìhìn iṣẹ́ angẹli kejì tí ń kéde ìṣubú Bábílónì. Àwọn Millerite lóye nínú ìtàn ìdánwò yẹn pé àwọn ènìyàn májẹ̀mú àtijọ́, tí wọ́n ti jẹ́ Pùrótẹ́sítáǹtì ní ti ìtàn, ti di àwọn ọmọbìnrin Bábílónì. Àwọn Pùrótẹ́sítáǹtì wọ̀nyẹn ni Pùrótẹ́sítáǹtì tí ìjọ Sárdísì ṣojú fún, tí ó ń ṣàpẹẹrẹ àwọn ènìyàn májẹ̀mú, nítorí wọ́n ní “orúkọ” kan, àmì ìwà àti ìbáṣepọ̀ májẹ̀mú pẹ̀lú, ṣùgbọ́n wọ́n ti kú.

> Kọ̀wé sí angẹli ìjọ tí ó wà ní Sardi pé; Báyìí ni ẹni tí ó ní Ẹ̀mí méje Ọlọ́run, àti ìràwọ̀ méje, wí; Mo mọ iṣẹ́ rẹ, pé o ní orúkọ pé ìwọ wà láàyè, ṣùgbọ́n o ti kú. Ìfihàn 3:1.

Nínú ìlànà ìdánwò ọdún 1844 tí ó bẹ̀rẹ̀ ní Ọjọ́ Kẹrìnlá, oṣù kẹrin, ọjọ́ 19, tí ó sì parí ní Ọjọ́ Kẹtàlélógún, oṣù kẹwàá, ọjọ́ 22—àwọn tí wọ́n kùnà nínú ìlànà ìdánwò náà ni a gbé ga nínú ìgbéraga, àti bí a bá kàn ka àwọn ẹsẹ̀ tí ó tẹ̀lé ẹsẹ̀ karùn-ún, àfihàn ìwà ìgbéraga ènìyàn wà níbẹ̀ tí a fi àpẹẹrẹ ìgbéraga papacy àti gbígbé ara ẹni ga hàn. Ó parí ní ẹsẹ̀ ogún níbi tí a ti kéde pé Olúwa wà nínú tẹ́ńpìlì mímọ́ Rẹ̀; kí gbogbo ayé dákẹ́ níwájú Rẹ̀.

> Ṣùgbọ́n Olúwa wà nínú tẹ́ńpìlì mímọ́ rẹ̀: kí gbogbo ayé dákẹ́ níwájú rẹ̀. Hábákúkù 2:20.

Ẹsẹ̀ kejì nínú orí kejì ìwé Hábákùkù tọ́ka sí ìbànújẹ àkọ́kọ́ ti Ọjọ́ Kẹrìnlá-dín-lógún oṣù Kẹrin, ọdún 1844, orí náà sì parí ní ẹsẹ̀ ogún, èyí tí ó fi kedere samisi Ọjọ́ Kejìlélógún oṣù Kẹwàá, ọdún 1844, nígbà tí Olúwa wá sí tẹ́ńpìlì Rẹ̀ lójijì.

## Ìbọ̀ Wíwá Mẹ́rin ní Ọjọ́ Kẹrìnlélógún, Oṣù Kẹwàá, 1844 (ìlà lórí ìlà)

> “Wíwá Kristi gẹ́gẹ́ bí Àlùfáà Àgbà wa sí ibi mímọ́ jùlọ, fún ìwẹ̀nùmọ́ ibi mímọ́, tí a fihàn ní Danieli 8:14; wíwá Ọmọ ènìyàn sí ọ̀dọ̀ Àgbàjọ Ọjọ́, gẹ́gẹ́ bí a ti gbé kalẹ̀ ní Danieli 7:13; àti wíwá Oluwa sí tẹ́ńpìlì Rẹ̀, tí Malaki sọ tẹ́lẹ̀, jẹ́ àpejúwe ìṣẹ̀lẹ̀ kan náà; èyí sì ni a tún ṣàpẹẹrẹ rẹ̀ nípa wíwá ọkọ-iyawo sí ìgbéyàwó, gẹ́gẹ́ bí Kristi ti ṣàlàyé nínú àkàwé àwọn wúńdíá mẹ́wàá, ní Matteu 25.” The Great Controversy, 426.

Ẹsẹ̀ kẹta àti ẹsẹ̀ kẹrin dá àwọn ìpín méjì tí a mú jáde nínú ìlànà ìdánwò tí ẹsẹ̀ kejì títí dé ẹsẹ̀ ogún mọ̀, ìlànà ìdánwò láti April 19, 1844 títí dé October 22, 1844. Ẹsẹ̀ kẹrin títí dé ẹsẹ̀ kọkàndínlógún ń sọ̀rọ̀ sí agbára póòpù, àfi ẹsẹ̀ kẹrìnlá tí ń tọ́ka sí ìtàn tí ó tẹ̀lé ìsàlẹ̀ angẹli Ìfihàn orí kejìdínlógún ní 9/11.

> Nítorí ayé yóò kún fún ìmọ̀ ògo Olúwa, gẹ́gẹ́ bí omi ti bo òkun. Habakkuk 2:14.

Nínú ìlànà ìdánwò ti áńgẹ́lì kejì nínú ìtàn àwọn Millerite, a dá àwọn ẹ̀ka méjì ti àwọn olùjọsìn sílẹ̀, a sì fi wọ́n hàn lẹ́yìn náà ní àkókò ìpẹ̀yà ọjọ́ October 22, 1844. Ìwà àwọn ènìyàn búburú nínú ẹsẹ̀ náà ni ìwà ti ẹ̀sìn papacy, àti pé ní àkókò ìdánwò náà àwọn Millerite olóòtítọ́ wá bẹ̀rẹ̀ sí kéde ní ìbámu pẹ̀lú ọ̀rọ̀ áńgẹ́lì kejì pé ìjọ Protestant ti di àwọn ọmọbìnrin Romu nípasẹ̀ ìkọ̀sílẹ̀ wọn sí ìhìnrere Millerite. Ìjàkadì tí ó ṣí sílẹ̀ láàárín ìbẹ̀rẹ̀ ní April 19 àti òpin ní October 22 ni ibìkan tí ìwà ṣe farahàn bóyá gẹ́gẹ́ bí akòkò ènìyàn agbéraga tí ń mu wáìnì Babeli bíi Belshazzar, tàbí gẹ́gẹ́ bí ẹni tí, bí Danieli ṣáájú Belshazzar, a dá láre nípasẹ̀ ìgbàgbọ́ rẹ̀. Ìjàkadì náà ni ibìkan tí eré náà ti ń ṣí sílẹ̀, èyí tí ó jí ayé dìde sí àwọn òtítọ́ ayérayé tí ó ní ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú ọ̀rọ̀ áńgẹ́lì kẹta. Àyíká ìtakò láàárín ọ̀mùtí àti ẹni tí a dá láre ni a gbé kalẹ̀ nínú ọ̀rọ̀-ìjìnlẹ̀ tí ìjiyàn rẹ̀ jẹ́ bí a ṣe ń tan ìmọ́lẹ̀ fún ayé sí àwọn ọ̀ràn náà, “Nítorí ayé yóò kún fún ìmọ̀ ògo Olúwa, gẹ́gẹ́ bí omi ti bo òkun.” Ìtànmọ́lẹ̀ náà bẹ̀rẹ̀ ní 9/11.

Ní ìparí ìtàn tí a ṣàpẹẹrẹ nínú Habakkuk orí kejì, Olúwa wá sí tẹ́ńpìlì Rẹ̀ lójijì ní October 22, 1844. Ó ṣe bẹ́ẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ìmúṣẹ àsọtẹ́lẹ̀ tí Ó gbé kalẹ̀ gẹ́gẹ́ bí Palmoni nínú ẹsẹ̀ kẹrìnlá ti Daniel mẹ́jọ.

## Pálmónì

Ní ọjọ́ kẹwàá oṣù keje nínú kàlẹ́ńdà Bíbélì, èyí tí ó bọ́ sí ọjọ́ kejìlélógún oṣù kẹwàá ní ọdún 1844, Hábákùkù 2:20 ṣẹ, a sì lè rí nọ́ńbà àpẹẹrẹ “220” nínú ‘orí àti ẹsẹ̀’ tí ń ṣe ìdánimọ̀ àyípadà ìgbà-ìpèsè kan nínú iṣẹ́ Kristi nínú ibi mímọ́ ti ọ̀run. Àmì àsọtẹ́lẹ̀ kan ti ẹgbẹ̀rún mẹ́rìnlélógójì ni pé àwọn ni wọ́n ń tọ́ Ọ̀dọ́-Àgùntàn náà lẹ́yìn ní ibikíbi tí Ó bá lọ. Láti tọ́ Kristi lẹ́yìn túmọ̀ sí láti tọ̀ ọ́ lẹ́yìn nínú Ọ̀rọ̀ Rẹ̀.

Nínú Ọ̀rọ̀ Rẹ̀, nọ́mbà “220” dúró ní ìṣàpẹẹrẹ fún ìṣọ̀kan ìwà-àtọ̀runwá àti ẹ̀dá ènìyàn, iṣẹ́ gan-an tí Kristi sì bẹ̀rẹ̀ ní ọjọ́ náà ni iṣẹ́ fífi ìwà-àtọ̀runwá Rẹ̀ ṣọ̀kan pẹ̀lú ẹ̀dá ènìyàn. Ní ọdún 1844, ní ọjọ́ kejìlélógún oṣù kẹwàá, tàbí ní ìṣàpẹẹrẹ gẹ́gẹ́ bí méjìlélógún ìgbà mẹ́wàá tí ó dọ́gba sí “220” (22 X 10 = 220), tàbí bí o bá fẹ́ sọ ó, ní ọjọ́ gan-an tí ó dọ́gba ní ìṣàpẹẹrẹ sí “220,” Habakuku “2:20” ṣẹ nígbà tí Kristi kúrò ní Ibi Mímọ́ wọ Ibi Mímọ́ Jùlọ láti bẹ̀rẹ̀ ìdájọ́ ìwádìí.

Palmoni, Nọ́mbà Ìyanu náà, dúró nínú “ìbéèrè àti ìdáhùn” tí í ṣe ọ̀pá àárín Adventism, ọ̀pọ̀ jùlọ àwọn Adventist sì kò mọ òtítọ́ yẹn rárá.

> “Ìwé Mímọ́ tí, ju gbogbo àwọn mìíràn lọ, ti jẹ́ ìpìlẹ̀ àti òpó àárín gbùngbùn ìgbàgbọ́ Advent ni ìkéde yìí pé, ‘Títí yóò fi di ẹgbẹ̀rún méjì àti ọ̀ọ́dúnrún ọjọ́; lẹ́yìn náà ni a óò wẹ ibi mímọ́ náà mọ́.’ [Danieli 8:14.]” The Great Controversy, 409.

Dáníẹ́lì orí kẹjọ ẹsẹ̀ kẹtàlá àti kẹrìnlá ṣàfihàn ìbéèrè kan nínú ẹsẹ̀ kẹtàlá tí ìdáhùn rẹ̀ sì tẹ̀lé e nínú ẹsẹ̀ kẹrìnlá. Ọ̀rọ̀ Heberu náà, Palmoni, ni a túmọ̀ sí “mímọ́ kan pàtó náà” nínú ẹsẹ̀ kẹtàlá, orúkọ pàtó Kristi náà sì túmọ̀ sí Olùka-Ìyanu tàbí Olùka Àwọn Àṣírí.

Nígbà tí Ellen White sọ pé ẹsẹ kẹrìnlá ni ọ̀pá àárín gbùngbùn àti ìpìlẹ̀ Adventism, ó fi ìtẹnumọ́ àtọ̀runwá lé ìbéèrè àti ìdáhùn àwọn ẹsẹ méjèèjì wọ̀nyí, èyí tí ó ń béèrè pé kí Kristi gẹ́gẹ́ bí Onínọ́mbà Ìyanu jẹ́ ipò ìtọ́kasí àkọ́kọ́. Arábìnrin White tẹnumọ́ léraléra lórí pàtàkì fífi Kristi hàn gẹ́gẹ́ bí òtítọ́ àárín gbùngbùn ti ẹsẹ kọ̀ọ̀kan, àti nínú ẹsẹ kẹtàlá àti kẹrìnlá, ìfarahàn Kristi hàn gbangba níbẹ̀—“mímọ́ kan kan náà,”—ẹni tí í ṣe Palmoni.

Nígbà tí Ẹgbẹ́ Adventist kọ “àkókò méje” ti Lefitiku mẹ́rìndínlógún sílẹ̀ ní ọdún 1863, wọ́n pa ojú wọn mọ́ sí Palmoni, nítorí pé ìṣètò àsọtẹ́lẹ̀ ti ìbéèrè àti ìdáhùn náà dá lórí ìbátan láàárín “àkókò méje” ti Mose àti “ẹgbẹ̀rún méjì ó lé ọ̀ọ́dúnrún ọjọ́” ti Dáníẹ́lì. Ìbátan àsọtẹ́lẹ̀ láàárín “àkókò méje” ti Mose tàbí ẹgbẹ̀rún méjì, ọ̀ọ́dúnrún, àti ogún ọdún àti “ẹgbẹ̀rún méjì àti ọ̀ọ́dúnrún ìrọ̀lẹ́ àti àárọ̀” ti Dáníẹ́lì tàbí ẹgbẹ̀rún méjì àti ọ̀ọ́dúnrún ọdún ni a fi ìgbà múlẹ̀, èyí tí a ń ṣojú fún pẹ̀lú àwọn nọ́ńbà, àti Aláṣirò Ìyanu náà wà ní àárín gbùngbùn ìbéèrè àti ìdáhùn tí í ṣe ọ̀pá àárín Adventism. Àwọn tí ó bá ti ka àwọn ìkọ̀wé Josephus lè rántí àwọn àríyànjiyàn ọgbọ́n rẹ̀ tí ó fi mọ̀ pé ohun pàtàkì méjì kan wà tí Ọlọ́run dá. Ọ̀kan ni èdè Heberu, èkejì sì ni àkókò tí a lè wọ̀n, èyí tí ó sì tún béèrè ìṣirò.

Ẹsẹ̀ kẹtàlá béèrè pé, “Títí í fi ìgbà wo?” Ẹsẹ̀ náà kò béèrè pé, “Nígbà wo?”; ó béèrè pé, “Títí í fi ìgbà wo?” Bí ìbéèrè náà bá jẹ́ nípa àkókò gígùn (títí í fi ìgbà wo?), tàbí bí ìbéèrè náà bá jẹ́ nípa ojú-ìgbà kan pàtó (nígbà wo?), jẹ́ ohun pàtàkì gidigidi fún òye tó tọ́. Ìdáhùn sí ìbéèrè náà nínú ẹsẹ̀ kẹrìnlá jẹ́ yálà fífihàn ojú-ìgbà kan pàtó, tàbí àkókò gígùn kan, ó sì ṣeé ṣe kí ó jẹ́ méjèèjì pẹ̀lú; ṣùgbọ́n ohunkóhun tí ìdáhùn náà bá jẹ́, a gbọ́dọ̀ gbé e kalẹ̀ nínú àyíká ìbéèrè tó wà nínú ẹsẹ̀ kẹtàlá. Láti pín ọ̀rọ̀ náà ní òtítọ́, tàbí ní èdè míràn, láti lóye ìdáhùn ẹsẹ̀ kẹrìnlá ní ọ̀nà tó tọ́, ó nílò òye tó péye nípa àyíká ìbéèrè náà. Ṣé “nígbà wo” ni tàbí “lẹ́yìn náà” ni?

Àwọn ọ̀mùtí Ẹ́fúráímù ń kọ́ni ní àìṣókí pé ẹsẹ̀ kẹrìnlá ń tọ́ka sí àkókò kan pàtó, èyí tí wọ́n ń dá mọ̀ gẹ́gẹ́ bí October 22, 1844, àti nígbà tí wọ́n bá ṣe bẹ́ẹ̀ wọ́n lè dájú pé wọ́n ń tọ́ka sí apá ọ̀rọ̀ tí a ṣẹ̀ṣẹ̀ tọ́ka sí láti inú The Great Controversy, ṣùgbọ́n Ọ̀rọ̀ Ọlọ́run kì í yí padà rárá, bẹ́ẹ̀ ni kò sì í ṣàìṣe láé. Ìbéèrè náà pé “títí yóò fi pé mélòó kan” ń sọ̀rọ̀ nípa ìgbà-àkókò gígùn, kì í ṣe nípa àkókò kan pàtó. October 22, 1844 ni ó bẹ̀rẹ̀ àkókò ìdájọ́ ìwádìí náà, àti àwọn òtítọ́ tí ó bá iṣẹ́ náà lọ jẹ́ ìhìnrere àìnípẹ̀kun, wọ́n sì ṣe pàtàkì jù bí kò ṣe ọjọ́ tí iṣẹ́ náà ti bẹ̀rẹ̀ lọ.

Gírámà Heberu náà ṣe kedere, a sì tú ìtumọ̀ kan náà sí inú ìtúmọ̀ King James Version. Kì í ṣe pé gírámà náà nìkan ni ó fi ìbéèrè náà sí ipò àyíká ìgbà pípẹ́ ní kedere, ṣùgbọ́n ìbéèrè náà pé “títí yóò fi pẹ́ tó” jẹ́ àmì ìsọtẹ́lẹ̀ Bíbélì. A lè fi ẹ̀rí ọ̀pọ̀ ẹlẹ́rìí hàn pé ìbéèrè náà pé “títí yóò fi pẹ́ tó” gẹ́gẹ́ bí àmì ń ṣojú ìtàn 9/11 títí dé òfin Ọjọ́ Àìkú. A ó kọ́kọ́ wo àmì “títí yóò fi pẹ́ tó” kí a tó padà sí Palmoni àti Joeli.

## Yóò pẹ́ tó mélòó kan? Aísáyà Mẹ́fà

Nínú Isaiah orí kẹfà ẹsẹ̀ kẹta, àwọn áńgẹ́lì sọ pé ayé kún fún ògo Ọlọ́run.

> Ọ̀kan sì ké sí òmíràn, ó sì wí pé, Mímọ́, mímọ́, mímọ́ ni Olúwa àwọn ọmọ-ogun; gbogbo ayé kún fún ògo rẹ̀. Isaiah 6:3.

Arábìnrin White so ìsọdákalẹ̀ áńgẹ́lì Ìfihàn mẹ́ẹ̀ẹ́dógún pọ̀ mọ́ àwọn áńgẹ́lì inú ẹsẹ̀ kẹta.

> “Bí wọ́n [àwọn áńgẹ́lì] ṣe ń rí ọjọ́ iwájú, nígbà tí gbogbo ayé yóò kún fún ògo Rẹ̀, orin ìyìn ìṣẹ́gun ni a ń fi ohùn aládùn tún láti ọ̀dọ̀ ọ̀kan sí ọ̀dọ̀ ẹlòmíràn pé, ‘Mímọ́, mímọ́, mímọ́, ni Olúwa àwọn ọmọ-ogun.’” Review and Herald, December 22, 1896.

Aísáyà wà ní 9/11, ó sì béèrè pé, “títí ìgbà wo” ni ó gbọ́dọ̀ máa fi ìránṣẹ́ 9/11 hàn fún àwọn ènìyàn Laodikea tí kò fẹ́ rí tàbí gbọ́. A sọ fún un pé ó gbọ́dọ̀ fara dà á títí àwọn ìlú yóò fi wó lulẹ̀, àti ìparun àwọn ìlú náà, èyí tí ó bẹ̀rẹ̀ ní àkókò òfin Ọjọ́ Àìkú nígbà tí ìpẹ̀yìndà orílẹ̀-èdè bá tẹ̀lé e pẹ̀lú ìbàjẹ́ orílẹ̀-èdè.

> Nígbà náà ni mo wí pé, Olúwa, títí yóò fi pẹ́ tó? Ó sì dáhùn pé, Títí àwọn ìlú yóò fi di ahoro láìsí olùgbé, àti àwọn ilé láìsí ènìyàn, ilẹ̀ náà yóò sì di ìsọdahoro pátápátá, tí Olúwa yóò sì mú ènìyàn kúrò ní ọ̀nà jíjìn, ìkọ̀sílẹ̀ ńlá yóò sì wà láàrín ilẹ̀ náà. Ṣùgbọ́n síbẹ̀, ìdámẹ́wàá kan yóò ṣì wà nínú rẹ̀, yóò sì padà, a ó sì jẹ ẹ́ run: gẹ́gẹ́ bí igi teil, àti gẹ́gẹ́ bí igi oaku, èyí tí ìpilẹ̀-àyè wọn wà nínú wọn nígbà tí wọ́n bá ta ewé wọn nù: bẹ́ẹ̀ ni irúgbìn mímọ́ yóò jẹ́ ìpilẹ̀-àyè rẹ̀. Isaiah 6:11–13.

Ní 9/11, nígbà tí a fi ògo Ọlọ́run tan ayé mọ́lẹ̀, a fi òróró yàn Isaiah láti mú ìhìn-ọjọ́ òjò ìkẹyìn wá, ó sì béèrè pé, “títí di ìgbà wo” ni ó yẹ kí òun máa fi ìhìn 9/11 náà hàn fún àwọn ènìyàn tí ọkàn wọn sanra? Ìdáhùn náà ni pé, “títí” di òfin Ọjọ́-Àìkú, nígbà tí “ìkọ̀sílẹ̀ ńlá kan yóò wà láàrín ilẹ̀ náà.” “Ìkọ̀sílẹ̀ ńlá” náà ni Adventism Laodicea mú ṣẹ, ẹni tí Isaiah, nínú orí ogún-dín-lógún, ṣàpẹẹrẹ gẹ́gẹ́ bí Ṣébínà.

> Kíyèsí i, Olúwa yóò kó ọ lọ sí ìgbèkùn líle, yóò sì bo ọ dájúdájú. Dájúdájú yóò fi agbára yí ọ ká, yóò sì ju ọ bí bọ́ọ̀lù sí ilẹ̀ ńlá kan: níbẹ̀ ni ìwọ yóò kú, níbẹ̀ ni àwọn kẹ̀kẹ́ ogun ògo rẹ yóò sì di ìtìjú ilé olúwa rẹ. Èmi yóò sì lé ọ kúrò ní ipò rẹ, a ó sì fà ọ sọ̀kalẹ̀ kúrò ní ipò rẹ. Isaiah 22:17–19.

Àwọn Adéfẹ́ńtìsì ti Laodíkéà kọ òtítọ́ náà sílẹ̀ ní àkókò òfin Ọjọ́ Àìkú, a sì “borí wọn lulẹ̀” níbẹ̀ gẹ́gẹ́ bí a ti ṣàfihàn rẹ̀ nínú Dáníẹ́lì orí kọkànlá ẹsẹ̀ kọkànlélógójì.

> Yóò sì wọ ilẹ̀ ológo náà pẹ̀lú, a ó sì bì ọ̀pọ̀ orílẹ̀-èdè ṣubú: ṣùgbọ́n àwọn wọ̀nyí ni yóò bọ́ nínú ọwọ́ rẹ̀, àní Edomu, àti Móábù, àti olórí àwọn ọmọ Amónì. Danieli 11:41.

Nígbà tí Isaiah béèrè pé, “yóò pẹ́ tó mélòó kan,” a sọ fún un pé kí ó gbé ìránṣẹ́ náà kalẹ̀ fún Adventism títí dé òfin Ọjọ́ Àìkú nígbà tí “ọ̀pọ̀lọpọ̀” ti Daniel mẹ́wàá-òkan ẹsẹ̀ kọkànlélógójì yóò jẹ́ “borí lulẹ̀,” nígbà tí wọ́n yóò kọ̀ Sabáàtì sílẹ̀ àti Ọlọ́run. Nígbà náà ni a ó tu wọ́n jáde kúrò ní ẹnu Oluwa gẹ́gẹ́ bí a ti ṣàfihàn rẹ̀ nínú ìwé Ìfihàn, níbi tí gbogbo àwọn ìwé Bíbélì ti pàdé tí wọ́n sì parí, àti níbi tí Isaiah méjìlélógún Shebna ṣe ń jẹ́ pé a “ju” ú “pẹ̀lú agbára” “bí bọ́ọ̀lù sínú ilẹ̀ ńlá kan” bí a ṣe “mú wọn kúrò” “jìnnà réré.”

Ní àkókò yẹn, ìyókù tí a dúró sí gẹ́gẹ́ bí “ìdámẹ́wàá” (èyí tí í ṣe ẹ̀bùn ìdámẹ́wàá) “yóò padà”; àwọn ẹni tí a fi wé àwọn igi nínú ọ̀rọ̀ náà, tí wọ́n ní “èròjà inú” tí ó ṣé kù nígbà tí a bá ti ju ewé wọn sọnù. “Ewé” dúró fún ìjẹ́wọ́ nínú àpèjúwe àsọtẹ́lẹ̀. Nígbà tí Adventism bá dé sí òfin Ọjọ́ Àìkú tí ó sì gba ọjọ́ kìn-ín-ní ọ̀sẹ̀ dípò Sábáàtì Ọlọ́run, wọn yóò ju ewé “ìjẹ́wọ́” wọn sọnù, wọn kì yóò sì tún sọ pé àwọn ń gbéga Sábáàtì ọjọ́ keje ti Ọlọ́run mọ́.

> “Ìfibú igi ọ̀pọ̀tọ́ jẹ́ àkàwé tí a ṣe ní ìṣe. Igi aláìso yẹn, tí ń fi ewé rẹ̀ tí ó kún fún ìṣeré hàn gbangba ní ojú Kristi gan-an, jẹ́ àmì orílẹ̀-èdè Júù. Olùgbàlà fẹ́ láti mú kí ó yé àwọn ọmọ-ẹ̀yìn Rẹ̀ gbangba nípa ìdí àti ìdájú ìparun Ísírẹ́lì. Nítorí ète yìí ni Ó fi fi ànímọ́ ìwà sí igi náà, tí Ó sì fi sọ ọ́ di olùtúmọ̀ òtítọ́ Ọlọ́run. Àwọn Júù yà sọ́tọ̀ kedere kúrò lọ́dọ̀ gbogbo àwọn orílẹ̀-èdè mìíràn, wọ́n ń jẹ́wọ́ ìṣòtítọ́ sí Ọlọ́run. Ó ti ṣe ojúrere pàtàkì sí wọn, wọ́n sì ń sọ pé olódodo ni àwọn ju gbogbo àwọn ènìyàn mìíràn lọ. Ṣùgbọ́n ìfẹ́ ayé àti ojúkòkòrò èrè ti bà wọ́n jẹ́. Wọ́n ń ṣògo nínú ìmọ̀ wọn, ṣùgbọ́n wọn kò mọ ohun tí Ọlọ́run ń béèrè, wọ́n sì kún fún àgàbàgebè. Bí igi aláìso náà, wọ́n na àwọn ẹ̀ka wọn tí ó kún fún ìṣeré sókè, tí ó dà bí ohun tí ó dùn mọ́ni lójú, tí ó sì lẹ́wà ní ìríran, ṣùgbọ́n wọn kò so “nǹkan kan bí kò ṣe ewé.” Ẹ̀sìn àwọn Júù, pẹ̀lú tẹ́ńpìlì rẹ̀ ọlọ́lá, àwọn pẹpẹ mímọ́ rẹ̀, àwọn àlùfáà tí ń wọ adé mímọ́, àti àwọn ayẹyẹ rẹ̀ tí ó kún fún ọlá, dájú pé ó lẹ́wà ní ìrísí òde; ṣùgbọ́n ìrẹ̀lẹ̀, ìfẹ́, àti inú-rere kò sí nínú rẹ̀.”

> “Gbogbo igi inú ọgbà ọ̀pọ̀tọ́ náà kò ní èso rárá; ṣùgbọ́n àwọn igi tí kò ní ewé kò mú ìrètí kankan dìde, bẹ́ẹ̀ ni wọn kò fa ìdààmú wá. Nípasẹ̀ àwọn igi wọ̀nyí ni a ṣe aṣojú àwọn Kèfèrí. Wọn jẹ́ aláìní ìwà-bí-Ọlọ́run gẹ́gẹ́ bí àwọn Júù náà ṣe jẹ́; ṣùgbọ́n wọn kò tíì jẹ́wọ́ pé àwọn ń sin Ọlọ́run. Wọn kò ṣe ìfihàn ìgbéraga asán kankan nípa rere. Wọn jẹ́ afọ́jú sí iṣẹ́ àti ọ̀nà Ọlọ́run. Pẹ̀lú wọn, àkókò ọ̀pọ̀tọ́ kò tíì dé. Wọn ṣì ń dúró de ọjọ́ kan tí yóò mú ìmọ́lẹ̀ àti ìrètí wá fún wọn. A mú àwọn Júù, tí wọ́n ti gba àwọn ìbùkún tí ó pọ̀ síi láti ọ̀dọ̀ Ọlọ́run, jiyàn fún ìlòbúburú tí wọ́n fi àwọn ẹ̀bùn wọ̀nyí lò. Àwọn ànfààní tí wọ́n fi ń ṣògo kò ṣe nǹkan mìíràn bí kò ṣe láti pọ̀ si ẹ̀bi wọn.” The Desire of Ages. 582, 583.

Ní àkókò òfin Ọjọ́ Àìkú, ìjẹ́wọ́ Ládíkíà ti Ádífẹ́ńtìsì pé àwọn ni ènìyàn májẹ̀mú Ọlọ́run ti parí, bí wọ́n ṣe gba àmì májẹ̀mú ikú, tí wọ́n sì kọ èdìdì májẹ̀mú ìyè. Nígbà náà ni wọ́n ju ewé ìjẹ́wọ́ wọn sọnù, ohun tí a sì mú wá sí ìran ni ìyókù kan tí Isaiah ṣojú fún, ẹni tí ní 9/11 “padà” sí àwọn ọ̀nà àtijọ́, tí a sì tẹ̀ wọ́n lulẹ̀ sínú erùpẹ̀ nígbà tí wọ́n (Isaiah) mọ̀ ìrírí ìbàjẹ́ rẹ̀, tí a sì tún wẹ̀ wọ́n mọ́ lẹ́yìn náà pẹ̀lú ẹyín iná láti orí pẹpẹ. Sister White jẹ́ kí a mọ̀ pé ẹyín iná láti orí pẹpẹ ń ṣojú ìwẹ̀mọ́, ṣùgbọ́n ìwẹ̀mọ́ kì í ṣe ohun mìíràn bí kò ṣe ohun tí ẹyín iná náà ṣe nígbà tí ó fi kan ètè Isaiah.

> “Ẹyín iná alààyè náà jẹ́ àmì ìṣàfọ̀mọ́. Bí ó bá kan ètè, kò sí ọ̀rọ̀ àìmọ́ kankan tí yóò jáde láti inú wọn. Ẹyín iná alààyè náà pẹ̀lú ń ṣàpẹẹrẹ agbára àwọn ìsapá àwọn ìránṣẹ́ Olúwa.” Review and Herald, October 16, 1888.

“Ẹyín iná” láti orí pẹpẹ tí a ń sọ sí ayé ní àwọn ọjọ́ ìkẹyìn ni àwọn ẹyín iná tí a sọ sí ayé nígbà tí a ṣí èdìdì keje àti ìkẹyìn nínú ẹsẹ̀ márùn-ún àkọ́kọ́ ti Ìfihàn orí kẹjọ. A wẹ Isaiah mọ́, àti nítorí náà, ẹgbẹ̀rún méjìlélọ́gọ́rin àti ẹgbẹ̀rún mẹ́rìnlélógójì náà, nípa ẹyín iná tí ó kan ètè wọn, ṣùgbọ́n “ẹyín iná” náà jẹ́ ìránṣẹ́. Ó kan ètè wọn nígbà tí wọ́n gba ìwé náà kúrò lọ́wọ́ angẹli náà tí wọ́n sì jẹ ẹ.

> Fi òtítọ́ rẹ yà wọ́n sí mímọ́: ọ̀rọ̀ rẹ ni òtítọ́. Johanu 17:17.

Àwọn tí wọ́n “padàbọ̀” tí wọ́n sì di ìyókù (àkùkù) ni a ṣàfihàn gẹ́gẹ́ bí igi òkì àti igi tíìlì; gẹ́gẹ́ bí Kristi ti “fi àwọn ànímọ́ ìwà sínú igi náà, tí ó sì sọ ọ́ di olùṣàlàyé òtítọ́ àtọ̀runwá,” bẹ́ẹ̀ ni àwọn igi tí Isaiah ní náà ní “ànímọ́ ìwà” náà nínú wọn gẹ́gẹ́ bí a ti ṣàfihàn rẹ̀ nípasẹ̀ “èròjà.” Èròjà náà ń bá àwọn igi náà wà, àní nígbà tí a bá kó àwọn tí kò jẹ́ nǹkan bí kò ṣe ewé ìjẹ́wọ́ nìkan kúrò. “Irúgbìn mímọ́” ni “èròjà” náà, Kristi sì ni “irúgbìn mímọ́” ti àsọtẹ́lẹ̀. Àwọn igi wọ̀nyí tí a ṣàfihàn gẹ́gẹ́ bí ìyókù, àti pẹ̀lú Isaiah fúnra rẹ̀ nínú orí kẹfà, ń ṣàpẹẹrẹ ènìyàn, nítorí náà wọ́n ṣàpẹẹrẹ ẹ̀dá ènìyàn; irúgbìn mímọ́ náà sì ń ṣàpẹẹrẹ ìwà-àtọ̀runwá. Nípa bẹ́ẹ̀, Isaiah orí kẹfà ń tọ́ka sí ìwẹ̀nùmọ́ Adventism láti 9/11 títí dé òfin Ọjọ́ Ìsinmi, gbogbo kúlẹ̀kúlẹ̀ tí Isaiah sì fi kún ìtàn àsọtẹ́lẹ̀ náà ni a ṣàfihàn nínú ìbéèrè rẹ̀ pé, “títí di ìgbà wo”. Fún Isaiah, ìdáhùn sí “títí di ìgbà wo” ni láti 9/11 títí dé òfin Ọjọ́ Ìsinmi.

## Yóò Pẹ́ Tó Mélòó Kan? 1840–1844

Ọjọ́ kọkànlá, oṣù Kẹjọ, ọdún 1840 jẹ́ àpẹẹrẹ ti 9/11, àti pé nínú ìtàn àsọtẹ́lẹ̀ láti ọjọ́ kọkànlá, oṣù Kẹjọ, ọdún 1840 títí dé ọjọ́ kejìlélógún, oṣù Kẹwàá, ọdún 1844, ogun Òkè Kámẹ́lì láàárín Èlíjà àti àwọn wòlíì Jésébẹ́lì ṣẹlẹ̀. Ní ìkẹyìn, a fi hàn pé àwọn wòlíì Báálì jẹ́ wòlíì èké, Èlíjà sì pa wọ́n, ṣùgbọ́n ní ìbẹ̀rẹ̀ pátápátá ìfarakanra náà, Èlíjà béèrè ìbéèrè pé, “ẹ ó pé tó ìgbà wo” ni ẹ ó fi ń yèméjì láàárín èrò méjì.

> Èlìjà sì tọ̀ gbogbo ènìyàn wá, ó sì wí pé, Yóò ti pé tó kí ẹ máa ṣiyèméjì láàrín èrò méjì? Bí Olúwa bá jẹ́ Ọlọ́run, ẹ máa tẹ̀ lé e; ṣùgbọ́n bí Báálì bá jẹ́ bẹ́ẹ̀, ẹ máa tẹ̀ lé e. Ṣùgbọ́n àwọn ènìyàn kò dá a lóhùn ọ̀rọ̀ kan. Nígbà náà ni Èlìjà wí fún àwọn ènìyàn pé, Èmi, èmi nìkan ṣoṣo ni ó kù gẹ́gẹ́ bí wòlíì Olúwa; ṣùgbọ́n àwọn wòlíì Báálì jẹ́ ọ̀kẹ́ mẹ́rìndínlọ́gọ́rin àti àádọ́ta ènìyàn. 1 Kings 18:21, 22.

Èlíjà wà ní August 11, 1840; ó sì ń bi ìran náà léèrè bóyá ìròyìn Míllẹ́ráìtì jẹ́ òtítọ́ tàbí pé irọ́ ni? Òmíràn ni ìròyìn náà sí Laodicea, gẹ́gẹ́ bí Isaiah six náà ṣe rí.

> “Ẹgbẹẹgbẹ̀rún ni a darí láti gba òtítọ́ tí William Miller wàásù mọ́ra, a sì gbé àwọn ìránṣẹ́ Ọlọ́run dìde nínú ẹ̀mí àti agbára Elijah láti kéde ìráńṣẹ́ náà. Gẹ́gẹ́ bí Johanu, aṣáájú-ọ̀nà Jesu, bẹ́ẹ̀ ni àwọn tí wọ́n ń wàásù ìráńṣẹ́ pàtàkì yìí ní ìfipá mú nínú láti fi àáké sí gbòǹgbò igi náà, kí wọ́n sì pe àwọn ènìyàn láti mú èso tí ó yẹ fún ìrònúpìwàdà jáde. A ṣe ẹ̀rí wọn láti jí àwọn ìjọ sókè, kí ó sì ní ipa agbára lórí wọn, kí ó sì fi ìwà tòótọ́ wọn hàn gbangba. Bí a sì ti ń ké ìkìlọ̀ pàtàkì náà pé kí wọ́n sá kúrò nínú ìbínú tí ń bọ̀, ọ̀pọ̀ nínú àwọn tí wọ́n darapọ̀ mọ́ àwọn ìjọ gba ìráńṣẹ́ ìmúláradá náà; wọ́n rí ìyípadàsẹ́yìn wọn, wọ́n sì fi omijé kíkórò ti ìrònúpìwàdà àti pẹ̀lú ìrora jíjinlẹ̀ ọkàn rẹ ara wọn sílẹ̀ níwájú Ọlọ́run. Bí Ẹ̀mí Ọlọ́run sì ti bà lé wọn, wọ́n ràn wọ́n lọ́wọ́ láti ké igbe náà pé, ‘Ẹ bẹ̀rù Ọlọ́run, kí ẹ sì fi ògo fún Un; nítorí wákàtí ìdájọ́ Rẹ̀ dé.’” Early Writings, 233.

Nínú ìtàn ìdánwò ọdún 1840 sí 1844, àwọn Pùrótẹ́sítáǹtì tí wọ́n kọ ìránṣẹ́ Élíjà di àwọn ọmọbìnrin Róòmù, wọ́n sì fi aṣọ àṣẹ Pùrótẹ́sítáǹtì lé Adventismu Millerite lọ́wọ́. Pẹ̀lú Isaiah àti Élíjà, a ní ẹlẹ́rìí méjì tí ń jẹ́rìí sí òtítọ́ pé ìbéèrè náà, “yóò pé tó ìgbà wo,” jẹ́ ààmì ìtàn tí ó bẹ̀rẹ̀ ní 9/11 tí ó sì parí ní òfin Àìkú. Nínú ìtàn Millerite, August 11, 1840 bá 9/11 mu, October 22, 1844 sì bá òfin Àìkú mu. Nígbà tí iná sọ̀kalẹ̀ láti ọ̀run tí ó sì jó ẹbọ Élíjà run, gbogbo òkúta méjìlá náà ni a tan ìmọ́lẹ̀ sí pẹ̀lú ẹbọ náà, bẹ́ẹ̀ ni a sì fi àmì lé ọgọ́rùn-ún kan àti mẹ́rìnlélógójì ẹgbẹ̀rún gẹ́gẹ́ bí àsíá tí a ṣojú rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí òkúta tí a tan ìmọ́lẹ̀ sí. Nígbà náà ni Élíjà pa àwọn wòlíì èké, gẹ́gẹ́ bí United States, wòlíì èké náà, ṣe ń pa á gẹ́gẹ́ bí ìjọba kẹfà ní òfin Àìkú.

Aisaya mẹ́fà ń fi ìlànà ìdánwò, ìwẹ̀nùmọ́ àti ìmímọ́ hàn láàrín àwọn ènìyàn Ọlọ́run láti 9/11 títí dé òfin Ọjọ́ Àìkú. Elijah ń sọ̀rọ̀ sí ìwà Laodikea ti àwọn ènìyàn Ọlọ́run, ṣùgbọ́n ó tún ń pèsè ẹ̀rí láàrín wòlíì tòótọ́ àti èké, àti ní ìyípadà rẹ̀, ìròyìn tòótọ́ tàbí èké. Ní báyìí, bẹ̀rẹ̀ láti August 11, 1840 tí ó sì parí ní October 22, 1844, a mú ìdánwò àsọtẹ́lẹ̀ wá sórí àwọn Pùròtẹ́sítántì ti àkókò Sardis, àti gẹ́gẹ́ bí iná ní Òkè Karmeli ṣe mú ìyàtọ̀ sí méjì jáde, bẹ́ẹ̀ ni a fi ẹgbẹ́ méjì hàn ní 1844. Ẹgbẹ́ kan nínú ìlànà ìdánwò náà ni àwọn ènìyàn májẹ̀mú tí yóò di “àtijọ́” láìpẹ́, ẹgbẹ́ kejì sì ni Adventism Millerite tí Ọlọ́run yóò bá dá májẹ̀mú sí ní October 22, 1844. Àkókò ìdánwò àti ìpínya ni ìtàn ọgbà àjàrà náà, bí a ti fi hàn pé Adventism Millerite ni wòlíì tòótọ́ ní ìpẹ̀yà kan náà tí Pùròtẹ́sítántì Sardis bẹ̀rẹ̀ sí í mú ipa rẹ̀ ṣẹ gẹ́gẹ́ bí Pùròtẹ́sítántì apẹ̀yìndà. Gẹ́gẹ́ bí a ti tú àwọn wòlíì Baali síta gẹ́gẹ́ bí èké, bẹ́ẹ̀ náà ni a tú àwọn ènìyàn májẹ̀mú àtijọ́ síta, lẹ́yìn náà àwọn Millerite sì dá wọn mọ̀ gẹ́gẹ́ bí ọmọbìnrin Romu. Ìtàn Òkè Karmeli àti pẹ̀lú ìmúṣẹ ìtàn náà ní àkókò àwọn Millerite ń pèsè ẹlẹ́rìí kejì sí ti Aisaya mẹ́fà pé ìbéèrè náà, “báwo pẹ́ tó,” jẹ́ àpẹẹrẹ àkókò láti 9/11 títí dé òfin Ọjọ́ Àìkú.

> “‘Olúwa Ọlọ́run Ábúráhámù, Ísákì, àti ti Ísírẹ́lì,’ ni wòlíì náà bẹ̀bẹ̀ pé, ‘jẹ́ kí a mọ̀ lónìí pé Ìwọ ni Ọlọ́run ní Ísírẹ́lì, àti pé èmi ni ìránṣẹ́ Rẹ, àti pé mo ti ṣe gbogbo nǹkan wọ̀nyí gẹ́gẹ́ bí ọ̀rọ̀ Rẹ. Gbọ́ tèmi, Olúwa, gbọ́ tèmi, kí àwọn ènìyàn yìí lè mọ̀ pé Ìwọ ni Olúwa Ọlọ́run, àti pé Ìwọ ti yí ọkàn wọn padà bọ̀ sí ẹ̀yìn.’”

> “Ìdákẹ́jẹ kan, tí ó ń rẹni lórí nítorí ìwúwo ọlá-àṣẹ rẹ̀, bo gbogbo ènìyàn mọ́lẹ̀. Àwọn àlùfáà Baali ń mì ní ìbẹ̀rù. Ní mímọ̀ ẹ̀bi wọn, wọ́n ń retí ìyà kíákíá.”

> “Bí àdúrà Èlíjà ti parí tán ni iná àrá, bí ìmọ́lẹ̀ mànàmáná tó ń tàn yọ, sọ̀ kalẹ̀ láti ọ̀run wá sórí pẹpẹ tí a ti gbé kalẹ̀, ó sì jó ẹbọ náà run, ó lá omi tó wà nínú ìkòrò náà tán, ó sì jó àní àwọn òkúta pẹpẹ náà run pẹ̀lú. Ìtanràn iná náà tan ìmọ́lẹ̀ sórí òkè náà, ó sì mú ojú ọ̀pọ̀ ènìyàn náà dínà. Nínú àwọn àfonífojì tó wà nísàlẹ̀, níbi tí ọ̀pọ̀ ènìyàn ti ń wo lọ́nà ìfọkànsìn àti ìrètí pẹ̀lú ìbànújẹ́ bí àwọn tí ó wà lókè ṣe ń ṣe, ìsọ̀kalẹ̀ iná náà hàn gbangba, gbogbo wọn sì yà á lẹ́nu ní ohun tí wọ́n rí. Ó dàbí ọ̀wọ̀n iná tí ó yà àwọn ọmọ Israẹli kúrò lọ́dọ̀ ẹgbẹ́ ọmọ ogun Ejibiti ní Òkun Pupa.”

> “Àwọn ènìyàn tí ó wà lórí òkè wólẹ̀ pẹ̀lú ìbẹ̀rù mímọ́ níwájú Ọlọ́run àìrí. Wọn kò gbójúgbóyà láti máa tẹ̀síwájú ní wíwo iná tí a rán láti ọ̀run. Wọn bẹ̀rù pé àwọn fúnra wọn yóò jẹ run; àti níwọ̀n bí a ti dá wọn lójú nípa ojúṣe wọn láti jẹ́wọ́ Ọlọ́run Elijah gẹ́gẹ́ bí Ọlọ́run àwọn baba wọn, ẹni tí wọ́n jẹ gbèsè ìṣòtítọ́ sí, wọ́n kígbe papọ̀ bí ẹni pé ohùn kan ṣoṣo ni, pé, ‘Olúwa, òun ni Ọlọ́run; Olúwa, òun ni Ọlọ́run.’ Pẹ̀lú ìfarahàn tí ó yanilẹ́nu, igbe náà dún ká gbogbo òkè, ó sì tún ró padà ní pẹ̀tẹ́lẹ̀ ìsàlẹ̀. Nígbẹ̀yìn-gbẹ́yìn Ísírẹ́lì jí, a kò sì tàn án mọ́; ó ronúpìwàdà. Nígbẹ̀yìn-gbẹ́yìn àwọn ènìyàn rí i bí wọ́n ti bu Ọlọ́run lórúkọ jẹ gidigidi tó. Ìwà ìjọsìn Baali, ní ìyàtọ̀ sí iṣẹ́ ìsìn tí ó bójú mu tí Ọlọ́run tòótọ́ béèrè, ti hàn gbangba pátápátá. Àwọn ènìyàn mọ ìdájọ́ òdodo àti àánú Ọlọ́run nínú dídá ìrì àti òjò dúró títí a fi mú wọn jẹ́wọ́ orúkọ Rẹ̀. Wọ́n ti ṣetán báyìí láti jẹ́wọ́ pé Ọlọ́run Elijah ga ju gbogbo òrìṣà lọ.” Àwọn Wòlíì àti Àwọn Ọba, 153.

## Yóò Pẹ́ To Báwo? Mósè

Ìgbà àkọ́kọ́ tí a ti gbé ìbéèrè àpẹẹrẹ náà dìde pé, “yóò pé tó ìgbà wo,” nínú Ọ̀rọ̀ àsọtẹ́lẹ̀ ni ó wà nínú àjàkálẹ̀ àrùn kẹjọ lórí àwọn ará Ejibiti ní àkókò Mósè. Àjàkálẹ̀ àrùn kẹjọ náà ni “èéṣú” (àmì ìṣàpẹẹrẹ ti Islam) tí a fi “ẹ̀fúùfù ìlà oòrùn” (àmì ìṣàpẹẹrẹ ti Islam) mú wá.

> Mósè àti Áárónì sì wọlé lọ sọ́dọ̀ Farao, wọ́n sì wí fún un pé, Báyìí ni Olúwa, Ọlọ́run àwọn Hébérù, wí, Yóò ti pẹ́ tó tí ìwọ fi ń kọ̀ láti rẹ ara rẹ sílẹ̀ níwájú mi? Jẹ́ kí àwọn ènìyàn mi lọ, kí wọ́n lè sìn mí. Ṣùgbọ́n bí ìwọ bá kọ̀ láti jẹ́ kí àwọn ènìyàn mi lọ, wò ó, ní ọ̀la ni èmi yóò mú àwọn eṣú wá sínú ilẹ̀ agbègbè rẹ: Wọ́n yóò sì bo ojú ilẹ̀ mọ́, tí a kò fi lè rí ilẹ̀ náà; wọ́n yóò sì jẹ iyókù ohun tí ó sá, èyí tí ó kù fún yín kúrò nínú yìnyín; wọ́n yóò sì jẹ gbogbo igi tí ó ń hù fún yín láti inú pápá: Wọ́n yóò sì kún ilé rẹ, àti ilé gbogbo àwọn ọmọ-ọ̀dọ̀ rẹ, àti ilé gbogbo àwọn ará Íjíbítì; irú èyí tí àwọn baba rẹ, tàbí àwọn baba àwọn baba rẹ, kò tíì rí láti ọjọ́ tí wọ́n ti wà lórí ilẹ̀ ayé títí di òní yìí. Ó sì yí padà, ó sì jáde kúrò lọ́dọ̀ Farao.

> Àwọn ìránṣẹ́ Fáráò sì wí fún un pé, “Yóò ti pẹ́ tó báyìí tí ọkùnrin yìí yóò fi di ìdẹkùn fún wa? Jẹ́ kí àwọn ọkùnrin náà lọ, kí wọn lè sin Olúwa Ọlọ́run wọn. Ṣé ìwọ kò tíì mọ̀ pé Ejibiti ti run?”

> A sì tún mú Mósè àti Árónì wá sọ́dọ̀ Fáráò; ó sì wí fún wọn pé, Ẹ lọ, ẹ sin Olúwa Ọlọ́run yín: ṣùgbọ́n ta ni àwọn tí yóò lọ?

> Mósè sì wí pé, A óo lọ pẹ̀lú àwọn ọ̀dọ́ wa àti àwọn àgbà wa, pẹ̀lú àwọn ọmọkùnrin wa àti àwọn ọmọbìnrin wa, pẹ̀lú àwọn àgùntàn wa àti pẹ̀lú àwọn màlúù wa ni a óo lọ; nítorí a gbọ́dọ̀ ṣe àjọ̀dún kan fún Olúwa.

> Ó sì wí fún wọn pé, “Kí Olúwa bá yín rí bẹ́ẹ̀ gẹ́gẹ́ bí èmi yóò ṣe jẹ́ kí ẹ lọ, ẹ̀yin àti àwọn ọmọ yín kékeré; ẹ ṣọ́ra sí i; nítorí ibi wà ní iwájú yín. Kì í ṣe bẹ́ẹ̀: ẹ lọ nísinsin yìí, ẹ̀yin tí ẹ jẹ́ ọkùnrin, kí ẹ sì sin Olúwa; nítorí èyí ni ẹ fẹ́.” A sì lé wọn jáde kúrò níwájú Farao.

> Oluwa sì sọ fún Mósè pé, “Na ọwọ́ rẹ lórí ilẹ̀ Ejibiti nítorí àwọn èṣú, kí wọ́n lè gòkè wá sórí ilẹ̀ Ejibiti, kí wọ́n sì jẹ gbogbo ewéko ilẹ̀ náà run, àní gbogbo ohun tí yìnyín olókùúta ti fi sílẹ̀.” Mósè sì na ọ̀pá rẹ lórí ilẹ̀ Ejibiti; Oluwa sì mú kí afẹ́fẹ́ ìlà-oòrùn fẹ́ sórí ilẹ̀ náà ní gbogbo ọjọ́ náà àti ní gbogbo òru náà; nígbà tí ilẹ̀ mọ́, afẹ́fẹ́ ìlà-oòrùn náà mú àwọn èṣú wá. Àwọn èṣú náà sì gòkè wá sórí gbogbo ilẹ̀ Ejibiti, wọ́n sì balẹ̀ sí gbogbo ààlà Ejibiti: wọ́n le koko gidigidi; irú àwọn èṣú bẹ́ẹ̀ kò tíì wà rí ṣáájú wọn, bẹ́ẹ̀ ni irú wọn kò ní sí lẹ́yìn wọn. Nítorí wọ́n bo ojú gbogbo ilẹ̀, tó bẹ́ẹ̀ tí ilẹ̀ fi ṣókùnkùn; wọ́n sì jẹ gbogbo ewéko ilẹ̀ náà run, àti gbogbo èso igi tí yìnyín olókùúta ti fi sílẹ̀: kò sì sí ohun aláwọ̀ ewé kankan tí ó ṣẹ́kù nínú igi, tàbí nínú ewéko oko, ní gbogbo ilẹ̀ Ejibiti.

> Nígbà náà ni Fáráò pe Mósè àti Áárónì wá ní kánkán; ó sì wí pé, Mo ṣẹ̀ sí Olúwa Ọlọ́run yín, àti sí yín pẹ̀lú. Nítorí náà, jọ̀wọ́, ẹ dárí ẹ̀ṣẹ̀ mi jì mí ní ìgbà yìí nìkan, kí ẹ sì bẹ Olúwa Ọlọ́run yín pé kí ó mú ikú yìí kúrò lórí mi nìkan. Ó sì jáde kúrò lọ́dọ̀ Fáráò, ó sì bẹ Olúwa. Olúwa sì mú afẹ́fẹ́ ìwọ̀-oòrùn alágbára gidigidi dìde, ó sì gbé àwọn eṣú náà kúrò, ó sì ju wọ́n sínú Òkun Pupa; kò sí eṣú kan ṣoṣo tí ó ṣẹ́kù ní gbogbo ààlà ilẹ̀ Ejibiti. Eksodu 10:3–19.

Àkọ́kọ́, “Olúwa Ọlọ́run àwọn Hébérù” béèrè pé, “Yóò ti pé tó ìgbà wo tí ìwọ yóò fi kọ̀ láti rẹ ara rẹ sílẹ̀ níwájú mi?” lẹ́yìn náà àwọn ọmọ-ọ̀dọ̀ Fáráò sì tún béèrè lọ́wọ́ Fáráò pé, “Yóò ti pé tó ìgbà wo ni ọkùnrin yìí yóò fi jẹ́ ìdẹkùn fún wa?” A béèrè ìbéèrè náà ní àsìkò ìyọnu kẹjọ, èyí tí ó bá 9/11 mu fún ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìdí. Ìyọnu kẹwàá ni pípa àkọ́bí, èyí tí ó bá àgbélébùú mu, a sì tẹ̀lé e pẹ̀lú ìrẹ̀wẹ̀sì lẹ́gbẹ̀ẹ́ Òkun Pupa, èyí tí ìmísí fi bá ìrẹ̀wẹ̀sì àwọn ọmọ-ẹ̀yìn níbi àgbélébùú mu, èyí sì tún bá ìrẹ̀wẹ̀sì ńlá àwọn ọmọ ẹgbẹ́ Miller ní 1844 mu. Àwọn ẹlẹ́rìí mẹ́tẹ̀ẹ̀ta wọ̀nyí gbogbo wọn bá òfin Ọjọ́ Àìkú mu. Ìyọnu kẹwàá ni òfin Ọjọ́ Àìkú, ìyọnu méjì ṣáájú rẹ̀ sì ni ìyọnu kẹjọ mú àwọn “eṣú” wá lórí “ẹ̀fúùfù ìlà-oòrùn.” Àwọn “eṣú” náà bo gbogbo ayé, gẹ́gẹ́ bí Íslámù ṣe ń mì gbogbo ayé lónìí bí ó ti tan òkùnkùn rẹ̀ ká nípasẹ̀ ìṣíkiri tí a fipá múni ṣe. Orúkọ Látìn ti “eṣú aṣálẹ̀” ni “locusta migratoria,” tí ó ń ṣojú ìtànkálẹ̀ Íslámù nípasẹ̀ ìṣíkiri, èyí tí a fi hàn gẹ́gẹ́ bí àpẹẹrẹ nínú ayé ẹ̀dá gẹ́gẹ́ bí ìṣíkiri.

Ìyọnu kẹsàn-án jẹ́ òkùnkùn tí a lè fọwọ́ kan.

> Oluwa sì sọ fún Mose pé, “Na ọwọ́ rẹ sókè sí ọ̀run, kí òkùnkùn lè bo ilẹ̀ Ejibiti, àní òkùnkùn tí a lè fi ara mọ̀.” Mose sì na ọwọ́ rẹ sókè sí ọ̀run; òkùnkùn biribiri sì bo gbogbo ilẹ̀ Ejibiti fún ọjọ́ mẹ́ta: wọn kò rí ara wọn, bẹ́ẹ̀ ni kò sí ẹni tí ó dìde kúrò ní ipò rẹ̀ fún ọjọ́ mẹ́ta: ṣùgbọ́n gbogbo àwọn ọmọ Israẹli ní ìmọ́lẹ̀ nínú ibùgbé wọn. Eksodu 10:21–23.

Nínú àpẹẹrẹ àfihàn “báwo ni yóò ti pẹ́ tó” tí Òkè Kámẹ́lì àti Èlíjà ṣojú fún, ìyàtọ̀ kan ń farahàn nígbà tí iná sọ̀ kalẹ̀ láti ọ̀run wá. Ọlọ́run Èlíjà ṣe ohun tí Báálì kò lè ṣe. Nínú ìtàn àwọn Míllẹ́ràítì, a ṣe ìyàtọ̀ náà láàárín ìsìn Pùrótẹ́sítáǹtì Sádísì tí ó ti ṣubú àti Adventismu Míllẹ́ràítì. Pẹ̀lú Mósè, ìyàtọ̀ náà jẹ́ òkùnkùn tàbí ìmọ́lẹ̀. Ìmọ́lẹ̀ wà nínú àwọn ilé àwọn Hébérù. Isaiah tún jẹ́ kí a mọ̀ pé àwọn tí kò ní ìmọ́lẹ̀ nínú ìlà Mósè, tí wọ́n sì tún jẹ́ àwọn tí Èlíjà pa run, àti àwọn tí wọ́n pàdánù aṣọ àwòlékè Pùrótẹ́sítáǹtì ní àkókò àwọn Míllẹ́ràítì, jẹ́ “àwọn ènìyàn” tí wọ́n “gbọ́” “ní tòótọ́, ṣùgbọ́n wọn kò yé e; wọ́n sì “rí” “ní tòótọ́, ṣùgbọ́n wọn kò fojú inú wò ó.” Lẹ́yìn náà ni a ṣe ìkéde kan nípa àwọn ènìyàn wọ̀nyí tí ó sọ pé, “Mu ọkàn àwọn ènìyàn yìí sanra, kí o sì jẹ́ kí etí wọn di líle, kí o sì pa ojú wọn dé; kí wọn má bàa fi ojú wọn rí, kí wọn má bàa fi etí wọn gbọ́, kí wọn má bàa fi ọkàn wọn yé e, kí wọn sì yí padà, kí a sì mú wọn láradá.”

Ní ìfẹ́ láti ṣe iṣẹ́ náà, ṣùgbọ́n tí ìṣẹ́ àyànfúnni láti wàásù fún àwọn tí kì yóò gbọ́ ti bo ó mọ́lẹ̀, Isaiah “nígbà náà wí pé,” “Olúwa, yóò pẹ́ tó mélòó?”

Mẹ́ta ìkẹ́yìn nínú àjàkálẹ̀-àrùn mẹ́wàá ti Ejibiti ń jẹ́ ẹ̀rí fún àwọn ìgbésẹ̀ mẹ́ta láti 9/11 títí dé òfin Ọjọ́-Àìkú. Ní August 11, 1840, a fi agbára fún ìhìnrere áńgẹ́lì kìíní, àti ní April 19, 1844, áńgẹ́lì kejì dé, a sì fi agbára fún un ní Ìpàdé Àgọ́ Exeter láti August 12–17, áńgẹ́lì kẹta sì dé ní October 22, 1844. Áńgẹ́lì kẹta bá òfin Ọjọ́-Àìkú mu, nítorí náà ó ń fi ìlànà ìgbésẹ̀ mẹ́ta hàn, nítorí o kò lè ní ẹ̀kẹta láìsí àkọ́kọ́ àti ẹ̀kejì.

> “A fi ìránṣẹ́ àkọ́kọ́ àti èkejì náà hàn ní ọdún 1843 àti 1844, àti ní báyìí a wà lábẹ́ ìkéde ti ẹ̀kẹta; ṣùgbọ́n gbogbo àwọn ìránṣẹ́ mẹ́tẹ̀ẹ̀ta náà ṣì yẹ kí a máa kéde wọn. Ó ṣe pàtàkì gan-an ní báyìí gẹ́gẹ́ bí ó ti rí tẹ́lẹ̀ rí pé kí a tún wọn sọ fún àwọn tí ń wá òtítọ́. Nípa ìkọ̀wé àti nípa ohùn ni a gbọdọ̀ fi kéde náà dún, kí a sì fi ètò wọn hàn, pẹ̀lú ìlò àwọn àsọtẹ́lẹ̀ tí ń mú wa dé sí ìránṣẹ́ angẹli kẹta. Ẹ̀kẹta kò lè sí láìsí àkọ́kọ́ àti èkejì. Àwọn ìránṣẹ́ wọ̀nyí ni a gbọdọ̀ fi fún ayé nípasẹ̀ àwọn ìtẹ̀jáde, nínú àwọn àsọyé, ní fífi nínú ìtàn àsọtẹ́lẹ̀ hàn àwọn ohun tí ó ti ṣẹlẹ̀ àti àwọn ohun tí yóò ṣẹlẹ̀.” Selected Messages, ìwé 2, 104, 105.

A ti fi ìmísí ṣe àfikún àjàkálẹ̀-àrùn kẹwàá ti Ejibiti mọ́ àgbélébùú àti ìdààmú tí ó tẹ̀ lé e tí ó ní ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú rẹ̀. Nítorí náà, àjàkálẹ̀-àrùn kẹwàá náà ni ìrántí kẹta, èyí tí, nípa dandan àsọtẹ́lẹ̀, ó gbọ́dọ̀ jẹ́ pé ìrántí kìn-ín-ní àti èkejì ti ṣáájú rẹ̀. Ní 9/11 Olúwa béèrè lọ́wọ́ Farao pé, “títí ìgbà wo” àti lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀ lẹ́yìn èyí àwọn ọmọ-ọdọ́ Farao náà sì tún béèrè pé, “títí ìgbà wo.” Lẹ́yìn tí Mose fi ìbéèrè Ọlọ́run náà pé “títí ìgbà wo” ránṣẹ́ sí Farao, àti ní kété ṣáájú kí àwọn ọmọ-ọdọ́ náà tún ìbéèrè Mose náà sọ fún Farao, Mose fi àmì sí ibi ìyípadà kan pé, “ó yí ara rẹ̀ padà, ó sì jáde kúrò lọ́dọ̀ Farao.” Eksodu 10:6.

9/11 jẹ́ àkókò ìyípadà àsọtẹ́lẹ̀, èyí tí a fi àpẹẹrẹ hàn nígbà tí Mósè mú ìyọnu eṣú wá, tí ó sì dé pẹ̀lú ẹ̀fúùfù ìlà-oòrùn.

> “Àwọn àkókò kan wà tí wọ́n jẹ́ ibi ìyípadà nínú ìtàn àwọn orílẹ̀-èdè àti ti ìjọ. Nínú ìpèsè Ọlọ́run, nígbà tí àwọn ìṣòro pàtàkì wọ̀nyí bá dé, a máa fi ìmọ́lẹ̀ tí ó yẹ fún àkókò náà hàn.” Bible Echo, August 26, 1895.

Ìyọnu àjálù tó tẹ̀lé e yọ òkùnkùn tàbí ìmọ́lẹ̀ jáde, gẹ́gẹ́ bí ipò ẹ̀yà tí o wà nínú rẹ̀. 9/11 jẹ́ “àkókò yíyí pàtàkì nínú ìtàn àwọn orílẹ̀-èdè àti ti ìjọ.” Ní àkókò yẹn ni a pè àwọn ènìyàn Ọlọ́run láti padà, kí wọ́n sì máa rìn nínú àwọn ọ̀nà àtijọ́, ṣùgbọ́n wọ́n kọ̀ láti rìn nínú wọn, wọn kò sì fetí sí ohùn ìpè. Ìyapa láàárín òkùnkùn àti ìmọ́lẹ̀ ni a ṣe lẹ́yìn Elijah, Moses sì béèrè pé, “títí dígbà wo?” Ó tún sọ nínú àyọkà náà pé:

> “Àwọn àkókò kan wà tí wọ́n jẹ́ ibi ìyípadà nínú ìtàn àwọn orílẹ̀-èdè àti ti ìjọ. Nínú àbójútó Ọlọ́run, nígbà tí àwọn ìṣòro pàtàkì wọ̀nyí bá dé, a máa fi ìmọ́lẹ̀ tí ó yẹ fún àkókò náà hàn. Bí a bá gbà á, ìlọsíwájú ẹ̀mí ń bẹ; bí a bá kọ̀ ọ́, ìrẹ̀wẹ̀sì ẹ̀mí àti ìparun bí ọkọ̀ ojú omi tí ó fọ́ ni yóò tẹ̀lé e.” Bible Echo, August 26, 1895.

A ó tẹ̀síwájú lórí kókó-ọrọ̀ “títí yóò fi pé báwo” nínú àpilẹ̀kọ tó kàn.

> “Nínú oṣù Karùn-ún, ọdún 1842, wọ́n pé Àpéjọ Gbogbogbò kan ní Boston, Massachutes. Ní ìbẹ̀rẹ̀ ìpàdé yìí, àwọn Arákùnrin Charles Fitch àti Apollos Hale, láti Haverhill, gbé àwọn àwòrán àsọtẹ́lẹ̀ Dáníẹ́lì àti Jòhánù kalẹ̀, èyí tí wọ́n ti yà sí orí aṣọ, pẹ̀lú àwọn nọ́ńbà àsọtẹ́lẹ̀, tí ń fi ìmúṣẹ wọn hàn. Arákùnrin Fitch, nígbà tí ó ń ṣàlàyé láti inú àtẹ náà níwájú Àpéjọ náà, sọ pé, nígbà tí òun ń ṣàyẹ̀wò àwọn àsọtẹ́lẹ̀ wọ̀nyí, òun ti rò pé bí òun bá lè mú irú nǹkan kan jáde bí èyí tí a fi hàn níbí, yóò mú ọ̀ràn náà rọrùn síi, yóò sì jẹ́ kí ó rọrùn fún òun láti fi í hàn fún àwùjọ olùgbọ́. Imọ́lẹ̀ síi wà ní ọ̀nà wa níhìn-ín. Àwọn arákùnrin wọ̀nyí ti ń ṣe ohun tí Olúwa fi hàn Hábákúkù nínú ìran rẹ̀ ní ọdún 2,468 ṣáájú, nígbà tí Ó wí pé, ‘Kọ ìran náà sílẹ̀, kí o sì mú un ṣe kedere lórí àwọn tábìlì, kí ẹni tí ó bá kà á lè sáré. Nítorí ìran náà ṣì jẹ́ fún àkókò tí a yàn.’ Habakkuk 2:2.”

> “Lẹ́yìn ìjíròrò díẹ̀ lórí ọ̀ràn náà, wọ́n fi ìbò àpapọ̀ láìsí ẹni tí ó tako pé kí wọ́n tẹ ẹgbẹ̀rún mẹ́ta irú èyí yìí ní ọ̀nà lithograph, èyí tí a sì ṣe láìpẹ́. Wọ́n pè wọ́n ní ‘àwọn àwòrán ìtòlẹ́sẹẹsẹ 43.’ Ìpàdé Àgbà yìí ṣe pàtàkì gan-an.” The Autobiography of Joseph Bates, 263.

> “Mo ti rí i pé ọwọ́ Olúwa ló darí àtẹ̀ jáàdì 1843, àti pé kò yẹ kí a yí i padà; pé àwọn nọ́mbà náà rí gẹ́gẹ́ bí Òun ti fẹ́ kí wọ́n rí; pé ọwọ́ Rẹ̀ wà lórí rẹ̀, ó sì fi àṣìṣe kan sínú díẹ̀ lára àwọn nọ́mbà náà pamọ́, kí ẹnikẹ́ni má bàa lè rí i, títí ọwọ́ Rẹ̀ fi yọ kúrò.” Early Writings, 74.

> “Ẹ̀rí ìṣọ̀kan àwọn olùkọ́ni àti àwọn ìwé iroyin Ìpadàbọ̀ Kejì ni, nígbà tí wọ́n dúró lórí ‘ìgbàgbọ́ ìbẹ̀rẹ̀,’ pé ìtẹ̀jáde àtẹ náà jẹ́ ìmúṣẹ Hábákúkù 2:2, 3. Bí àtẹ náà bá jẹ́ kókó ọ̀rọ̀ àsọtẹ́lẹ̀ kan (àti pé àwọn tí ń sẹ́ e fi ìgbàgbọ́ ìbẹ̀rẹ̀ sílẹ̀), nígbà náà ó tẹ̀lé pé BC 457 ni ọdún láti inú èyí tí a ti yẹ kí a kà àwọn ọjọ́ 2300 náà. Ó ṣe pàtàkì kí 1843 jẹ́ àkókò àkọ́kọ́ tí a tẹ̀ jáde, kí ‘ìran náà’ lè ‘dádúró,’ tàbí kí àkókò ìdádúró kan wà, nínú èyí tí ẹgbẹ́ àwọn wúńdíá yóò ti dòògbé, yóò sì sùn lórí kókó ńlá ti àkókò, díẹ̀ kí a tó jí wọn dìde nípasẹ̀ Èkígbe Ọ̀gànjọ́ Òru.” Second Advent Review and Sabbath Herald, Volume I, Number 2, James White.

Back to Articles