Article

# Ìtàn Ìkọ̀kọ̀ ti Ẹsẹ̀ Kẹ́rìnlélógójì — Nọ́mbà Mẹ́ẹ̀ẹ́dógún

Ègbé Kejì — Apá Kejì

Author

Jeff Pippenger

Published

June 11, 2026

Formats

PDF
Word
Song MP3

Arábìnrin White tọ́ka sí i ní ọ̀pọ̀ ìgbà pé ìpínrọ̀ náà nínú Isaiah tí Jésù kà nínú sínágọ́gù ní Nasarẹti, kì í ṣe pé ó kéde iṣẹ́ Rẹ̀ nìkan, ṣùgbọ́n ó tún jẹ́ àpẹẹrẹ iṣẹ́ tiwa. Ìmúṣẹ pípé iṣẹ́ tí a fi òróró yàn náà ni a ṣe parí rẹ̀ nípasẹ̀ àwọn tí wọ́n jẹ́ àsíá ti ọgọ́rùn-ún mẹ́rìnlélógójì ẹgbẹ̀rún náà.

> Ẹ̀mí Olúwa Ọlọ́run wà lára mi; nítorí tí Olúwa fi ti yàn mí ní òróró láti wàásù ìròyìn ayọ̀ fún àwọn onírẹ̀lẹ̀; ó ti rán mi láti dì àwọn ọlọ́kàn-bàjẹ́ lọ́kàn, láti kéde òmìnira fún àwọn ìgbèkùn, àti ìṣílẹ̀ ẹ̀wọ̀n fún àwọn tí a dè; Láti kéde ọdún ìtẹ́wọ́gbà Olúwa, àti ọjọ́ ẹ̀san Ọlọ́run wa; láti tù gbogbo àwọn tí ń ṣọ̀fọ̀ nínú; Láti pèsè fún àwọn tí ń ṣọ̀fọ̀ ní Síónì, láti fi ẹwà dípò eérú fún wọn, òróró ayọ̀ dípò ọ̀fọ̀, aṣọ ìyìn dípò ẹ̀mí ìròbìnújẹ́; kí a lè máa pè wọ́n ní igi òdodo, ìgbìn Olúwa, kí a lè yin ín lógo. Wọ́n yóò sì tún àwọn ahoro àtijọ́ kọ́, wọ́n yóò gbé àwọn ibi ìdahoro ìgbàanì dìde, wọ́n yóò sì tún àwọn ìlú ahoro ṣe, àwọn ibi ìdahoro ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìran. Àwọn àjèjì yóò dúró, wọn yóò sì máa bọ́ agbo yín; àwọn ọmọ ilẹ̀ òkèèrè yóò sì jẹ́ alároko yín àti alábójútó ọgbà àjàrà yín. Ṣùgbọ́n a ó máa pe yín ní Àwọn Àlùfáà Olúwa: ènìyàn yóò máa pè yín ní Àwọn Òjíṣẹ́ Ọlọ́run wa: ẹ ó jẹ ọrọ̀ àwọn aláìkọlà, ẹ ó sì máa ṣògo nínú ògo wọn. Dípò ìtìjú yín, ẹ ó ní ìlọ́po méjì; dípò ìdàrúdàpọ̀, wọn yóò yọ̀ nínú ìpín wọn: nítorí náà ní ilẹ̀ wọn ni wọn yóò jogún ìlọ́po méjì: ayọ̀ àìnípẹ̀kun yóò jẹ́ tiwọn. Isaiah 61:1–7.

Nínú àpilẹ̀kọ tí ó ṣáájú, a bẹ̀rẹ̀ sí í dá “wákàtí, oṣù, ọjọ́ àti ọdún” mọ̀ tí wọ́n para pọ̀ ṣe àsọtẹ́lẹ̀ àkókò ti ọdún ẹgbẹ̀ta ó lé mọ́kàndínlọ́gọ́rin àti ọjọ́ mẹ́ẹ̀ẹ́dógún. Àkókò kò sí mọ́, nítorí náà a gbọ́dọ̀ fi àwọn ìṣàfihàn mẹ́rin wọ̀nyí ti àkókò lò ní ọ̀nà àpẹẹrẹ ní àwọn ọjọ́ ìkẹyìn, nígbà tí àwọn àbùdá àsọtẹ́lẹ̀ ti ègbé àkọ́kọ́ àti èkejì tún farahàn nínú ègbé kẹta. “Ọdún” náà ni “ọdún ìtẹ́wọ́gbà Oluwa,” ó sì tún jẹ́ “ọjọ́ ẹ̀san Ọlọ́run wa.”

“Ọjọ́” náà ni “ọjọ́ ìpọnjú,” ọjọ́ èrèpadà, àti ìgbẹ̀san, gẹ́gẹ́ bí Mósè ti sọ ọ́ kalẹ̀.

> Tèmi ni ìgbẹ̀san, àti ẹ̀san; ẹsẹ̀ wọn yóò yọ̀ ní àkókò tí a yàn: nítorí ọjọ́ ìparun wọn ti súnmọ́, àwọn ohun tí yóò sì tọ̀ wọ́n wá ń yára dé. Deuteronomy 32:35.

Nínú Isaiah, ó jẹ́ “ọdún ìtẹ́wọ́gbà” àti “ọjọ́ ìgbẹ̀san,” àti ọjọ́ ìgbẹ̀san náà ni “ọjọ́ ìpọnjú” ti Mósè, níbi tí ẹsẹ̀ Laodicea ti yóò yọ̀, bí wọ́n ṣe ń gba èsan àti ìgbẹ̀san. Wákàtí ìṣẹ̀lẹ̀-ìwọ̀n ńlá náà, ọjọ́ ìpọnjú náà, ọdún ìtẹ́wọ́gbà náà, àti oṣù kìn-ín-ní náà, gbogbo wọn bá òfin Ọjọ́-Àìkú mu. Ọ̀rọ̀ náà “oṣù” nínú Joel jẹ́ ọ̀rọ̀ tí a fi kún un, ṣùgbọ́n ọ̀rọ̀ tí a fi kún un náà tọ́. Àwọn atúmọ̀ èdè fi ọ̀rọ̀ náà “oṣù” kún un ní ìbámu pẹ̀lú òtítọ́ pé òjò àkẹ́yìn dé ní oṣù kìn-ín-ní.

> Nítorí náà, ẹ máa yọ̀, ẹ̀yin ọmọ Sioni, kí ẹ sì máa yọ̀ nínú Olúwa Ọlọ́run yín: nítorí ó ti fi òjò àkọ́kọ́ fún yín níwọ̀ntúnwọ̀nsì, yóò sì mú kí òjò sọ̀kalẹ̀ wá fún yín, àní òjò àkọ́kọ́, àti òjò ìkẹ́yìn ní oṣù kìn-ín-ní. Joẹli 2:23.

Ọ̀rọ̀ náà “month” jẹ́ ìtumọ̀ àlàyé, kì í ṣe apá kan nínú ọ̀rọ̀ ìpilẹ̀ṣẹ̀ tí a mí sí. Èdè Heberu náà nìkan sọ pé òjò yóò bọ̀ “ní ìbẹ̀rẹ̀” tàbí “gẹ́gẹ́ bí ti ìbẹ̀rẹ̀”—ìyẹn ni pé Ọlọ́run yóò mú kí òjò padà wá ní àkókò rẹ̀ tó yẹ, gẹ́gẹ́ bí ó ti rí ní ìgbà ìṣáájú. Arábìnrin White máa ń fi ìṣísẹ̀ Millerite láti 1840 sí 1844 wé Pentecost léraléra láti ṣàpèjúwe òjò ìkẹyìn ní àwọn ọjọ́ ìkẹyìn. Òjò ìkẹyìn ń bọ̀ “gẹ́gẹ́ bí ti ìbẹ̀rẹ̀,” èyí tí ó jẹ́ Pentecost, èyí tí Arábìnrin White sì tún ń so mọ́ òfin Ọjọ́-Àìkú léraléra.

> “Áńgẹ́lì tí ó darapọ̀ mọ́ ìkéde iṣẹ́ ìránṣẹ́ áńgẹ́lì kẹta yóò fi ògo rẹ̀ tan ìmọ́lẹ̀ ká gbogbo ayé. A ti sọ iṣẹ́ kan tí yóò ní àgbáyé gbogbo gẹ́gẹ́ bí àyè rẹ̀, tí yóò sì ní agbára àìṣèdéédé hàn níbí. Ìṣísẹ̀ Adventi ti ọdún 1840–44 jẹ́ ìfihàn ológo agbára Ọlọ́run; a gbé iṣẹ́ ìránṣẹ́ áńgẹ́lì kìíní lọ sí gbogbo ibùdó iṣẹ́ ìránṣẹ́ ní ayé, àti pé ní àwọn orílẹ̀-èdè kan ìfẹ́-ọkàn ẹ̀sìn tó pọ̀ jùlọ wà, irú èyí tí a ti rí ní ilẹ̀ kankan láti ìgbà Ìtúnṣe ti ọ̀rúndún kẹrìndínlógún wá; ṣùgbọ́n gbogbo wọ̀nyí ni a ó fi sẹ́yìn nípasẹ̀ ìṣísẹ̀ alágbára lábẹ́ ìkìlọ̀ ìkẹyìn ti áńgẹ́lì kẹta.

> “Iṣẹ́ náà yóò dàbí èyí tí ó ṣẹlẹ̀ ní Ọjọ́ Pẹ́ńtẹ́kọ́sítì. Gẹ́gẹ́ bí a ti fi ‘ojò àkọ́kọ́’ náà fúnni, nínú ìtújáde Ẹ̀mí Mímọ́ ní ìbẹ̀rẹ̀ ìhìnrere, láti mú kí irúgbìn iyebíye náà hù jáde, bẹ́ẹ̀ ni a ó fi ‘ojò ìkẹ́yìn’ náà fúnni ní ìparí rẹ̀ fún ìgbá ìkórè láti pọn. ‘Nígbà náà ni àwa yóò mọ̀, bí a bá tẹ̀síwájú láti mọ Olúwa: ìlọsíwájú rẹ̀ ti múra tán bí òwúrọ̀; yóò sì tọ̀ wá wá bí ojò, bí ojò ìkẹ́yìn àti ojò àkọ́kọ́ sí ilẹ̀ ayé.’ Hosea 6:3. ‘Ẹ máa yọ̀ nígbà náà, ẹ̀yin ọmọ Síónì, kí ẹ sì yọ̀ nínú Olúwa Ọlọ́run yín: nítorí ó ti fi ojò àkọ́kọ́ fún yín níwọ̀ntúnwọ̀nsì, yóò sì mú kí ojò rọ̀ kalẹ̀ fún yín, ojò àkọ́kọ́, àti ojò ìkẹ́yìn.’ Joel 2:23. ‘Ní ọjọ́ ìkẹ́yìn, ni Ọlọ́run wí, èmi yóò tú nínú Ẹ̀mí Mi sórí gbogbo ẹran ara.’ ‘Yóò sì ṣẹlẹ̀ pé, ẹnikẹ́ni tí yóò ké pe orúkọ Olúwa ni a ó gbàlà.’ Acts 2:17, 21.”

> “Iṣẹ́ ńlá ìhìnrere kì yóò parí pẹ̀lú ìfihàn agbára Ọlọ́run tí ó kéré ju èyí tí ó sàmì sí ìbẹ̀rẹ̀ rẹ̀ lọ. Àwọn àsọtẹ́lẹ̀ tí a mú ṣẹ ní ìdàlẹ́kòó òjò àkọ́kọ́ ní ìbẹ̀rẹ̀ ìhìnrere, ni a tún máa mú ṣẹ nínú òjò ìkẹ́yìn ní ìparí rẹ̀. Èyí ni ‘àwọn àkókò ìtura’ tí àpọ́sítélì Peteru ń retí nígbà tí ó wí pé: ‘Nítorí náà, ẹ ronúpìwàdà, kí a sì yí yín padà, kí a lè pa ẹ̀ṣẹ̀ yín ré, nígbà tí àwọn àkókò ìtura yóò ti iwájú Olúwa dé; òun yóò sì rán Jésù.’ Ìṣe àwọn Àpọ́sítélì 3:19, 20.” The Great Controversy, 611.

Pẹ́ńtẹ́kọ́sì ni “ṣíṣi” tàbí “ìbẹ̀rẹ̀” iṣẹ́ ìhìnrere, òjò àìpẹ́ náà sì ní “ìparí” ni “ìgbẹ̀yìn.” Àkọ́kọ́ ń ṣojú èyí tí ó jẹ́ ìkẹ́yìn. Oṣù kìn-ín-ní ń fi ìtújáde Ẹ̀mí Mímọ́ hàn ní àkókò òfin Ọjọ́ Àìkú.

> “Kò sí ẹnì kan nínú wa tí yóò gba èdìdì Ọlọ́run láéláé bí ìwà wa bá ní àbùkù kan tàbí àmì èérí kan lórí wọn. A ti fi í sílẹ̀ lọ́wọ́ wa láti tún àwọn àìpé inú ìwà wa ṣe, láti wẹ tẹ́ńpìlì ọkàn kúrò nínú gbogbo ẹ̀gbin. Nígbà náà ni òjò ìkẹ́yìn yóò rọ̀ sórí wa gẹ́gẹ́ bí òjò àkọ́kọ́ ti rọ̀ sórí àwọn ọmọ-ẹ̀yìn ní Ọjọ́ Pẹ́ńtíkọ́sì. …”

> “Kí ni ẹ̀yin, ará, ń ṣe nínú iṣẹ́ ńlá ìmúrasílẹ̀? Àwọn tí ń darapọ̀ mọ́ ayé ń gba àwòrán ayé, wọ́n sì ń múra sílẹ̀ fún àmì ẹranko náà. Àwọn tí kò ní ìgbẹ́kẹ̀lé nínú ara wọn, tí wọ́n ń rẹ ara wọn sílẹ̀ níwájú Ọlọ́run, tí wọ́n sì ń wẹ ọkàn wọn mọ́ nípa ìgbọràn sí òtítọ́, àwọn wọ̀nyí ni ń gba àwòrán ọ̀run, wọ́n sì ń múra sílẹ̀ fún èdìdì Ọlọ́run ní iwájú orí wọn. Nígbà tí àṣẹ náà bá jáde, tí a sì bá fi ààmì náà lé wọn lórí, ìwà wọn yóò wà ní mímọ́, láìláàbàwọ́n, títí láé.” Testimonies, volume 5, 214, 216.

“Osù” àkọ́kọ́ ni òfin Ọjọ́-ìsinmi, “wákàtí” ìṣẹ̀lẹ̀ ìmìtìtì-ayé ńlá náà ni òfin Ọjọ́-ìsinmi, “ọjọ́” ìjálù, èrè ìsanpadà àti ìgbẹ̀san ni òfin Ọjọ́-ìsinmi, àti “ọdún” ìtẹ́wọ́gbà náà ni òfin Ọjọ́-ìsinmi. Ọgọ́rùn-ún ọdún àti àádọ́ta ti àsọtẹ́lẹ̀ ìbànújẹ àkọ́kọ́ dé òpin ní òfin Ọjọ́-ìsinmi, níbi tí ọ̀ọ́dúnrún mẹ́ta àti mọ́kàn-dín-nílọ́gọ́rin ọdún pẹ̀lú ọjọ́ mẹ́ẹ̀ẹ́dógún ti bẹ̀rẹ̀.

> Ní pé fún angẹli kẹfà tí ó ní ìpè náà pé, Tú àwọn angẹli mẹ́rin náà sílẹ̀, tí a dè ní odò ńlá Yúfírétì. A sì tú àwọn angẹli mẹ́rin náà sílẹ̀, àwọn tí a ti pèsè tán fún wákàtí kan, àti ọjọ́ kan, àti oṣù kan, àti ọdún kan, kí wọ́n lè pa ìdá mẹ́ta nínú ènìyàn. Ìfihàn 9:14, 15.

Àwọn “áńgẹ́lì mẹ́rin” tí a “dé mọ́” “ní odò ńlá Yúfírétì” ni a “tú sílẹ̀” ní wákàtí òfin Ọjọ́ Àìkú. Ní ti àsọtẹ́lẹ̀, a ti “pèsè” wọ́n sílẹ̀ fún wákàtí, ọjọ́, oṣù àti ọdún ìbànújẹ́ kejì láti pa ìdá mẹ́ta nínú àwọn ènìyàn. A pa Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà gẹ́gẹ́ bí ìjọba kẹfà nínú àsọtẹ́lẹ̀ Bíbélì ní òfin Ọjọ́ Àìkú, Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà sì jẹ́ ìdá mẹ́ta kan nínú àjọṣepọ̀ mẹ́talọ́kan tí a fi ìdí rẹ̀ múlẹ̀ ní òfin Ọjọ́ Àìkú. A tún ìbànújẹ́ kejì ṣe nínú ìbànújẹ́ kẹta, gẹ́gẹ́ bí a ti tún áńgẹ́lì kejì ṣe nínú áńgẹ́lì kẹta.

Àwọn afẹ́fẹ́ mẹ́rin wọ̀nyẹn ni a tú sílẹ̀ ní 9/11, tí ó fi àmì sí ìbẹ̀rẹ̀ ìdìdì àwọn ẹgbẹ̀rún mẹ́rìnlélọ́gọ́rin àti ẹgbẹ̀rún mẹ́rin, a sì dì wọ́n mọ́lẹ̀ lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀ lẹ́yìn náà. Nígbà tí àwọn tí a ṣojú wọn nínú Isaiah mẹ́rìnlélọ́gọ́rin [61] gẹ́gẹ́ bí àwọn tí ń ṣọ̀fọ̀ bá rí ìtùnú gbà, pẹ̀lú ìṣàn jáde ní kíkún ti Olùtùnú ni a fi ń tù wọ́n nínú ní àkókò òfin Àìkú, èyí tí ó sì jẹ́ “wákàtí” ìṣẹ̀lẹ̀ ìmìtìtì ńlá náà pẹ̀lú. Àwọn tí ń ṣọ̀fọ̀ ní ọdún ìtẹ́wọ́gbà náà, àwọn kan náà gan-an ni wọ́n jẹ́ tí ń ṣọ̀fọ̀ nínú Ezekiel mẹ́sàn-án tí wọ́n sì gba èdìdì Ọlọ́run. Jesu bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́-ìránṣẹ́ Rẹ̀ nípa títọ́ka sí Isaiah mẹ́rìnlélọ́gọ́rin [61], Arábìnrin White sì mú ìkéde Rẹ̀ bá iṣẹ́ wa mu.

> “Kristi kéde iṣẹ́-ìránṣẹ́ rẹ̀ sí ayé nígbà tí, nínú sínágọ̀gù ní Násárẹ́tì, ó ka láti inú àsọtẹ́lẹ̀ Isaiah pé: ‘Ẹ̀mí Olúwa ń bẹ lára mi, nítorí tí ó ti fi òróró yàn mí láti wàásù Ìhìnrere fún àwọn òtòṣì; ó ti rán mi láti wo àwọn oní-ọkàn-fọ́, láti kéde ìtúsílẹ̀ fún àwọn ìgbèkùn, àti ìmúpadàbọ̀ ìríran fún àwọn afọ́jú, láti sọ àwọn tí a ti pa lára di òmìnira, láti wàásù ọdún ìtẹ́wọ́gbà Olúwa.’ Iṣẹ́ ńlá wo ni ó wà níwájú rẹ̀!—Láti wàásù ọdún ìtẹ́wọ́gbà Olúwa. Àkókò yìí kà á mọ́ ìran dé ìran, ó sì ń gbooro láti ọ̀rúndún dé ọ̀rúndún, níwọ̀n ìgbà tí àkókò àdánwò yóò fi wà. Ọlọ́run ń dúró láti gbọ́ ìbéèrè àti ìkànilẹ́kùn; ó ń ṣọ́ láti rí i bóyá ẹ̀dá ènìyàn yóò sún mọ́ ọn, ẹni tí òun nìkan lè ràn wá lọ́wọ́. Ó ń fẹ́ gidigidi láti dárí ẹ̀ṣẹ̀ wọn jì wọ́n, láti sì gbà wọ́n gẹ́gẹ́ bí tirẹ̀. Yóò gba gbogbo ọkàn onírẹ̀lẹ̀ tí ó bá tọ̀ ọ́ wá; nítorí iṣẹ́ yìí gan-an ni Ọlọ́run fi òróró yàn Ọmọ bíbí kan ṣoṣo rẹ̀.”

> “Ṣùgbọ́n èéṣe tí Kírísítì kò fi parí ọ̀rọ̀ náà tí a kọ sílẹ̀ nínú Aísáyà? Èéṣe tí ó fi yọ gbólóhùn yìí kúrò, ‘àti ọjọ́ ìgbẹ̀san Ọlọ́run wa’? Apá ìkẹyìn gbolóhùn yìí jẹ́ òtítọ́ gẹ́gẹ́ bí apá àkọ́kọ́; Kírísítì kò sì sẹ́ òtítọ́ náà nípa ìdákẹ́jẹ́ rẹ̀, nípa dídi apá kan mọ́ nínú ọ̀rọ̀ tirẹ̀ gan-an tí a fi fún wòlíì àyànfẹ́ rẹ̀. Ṣùgbọ́n gbólóhùn ìkẹyìn yìí ni èyí tí àwọn olùgbọ́ rẹ̀ ń fi inú dídùn gbé lórí, tí wọ́n sì ní ìtẹ̀sí láti mú un ṣiṣẹ́, nípa kéde ìdájọ́ lé gbogbo àwọn tí kì í ṣe ọmọ ìgbàgbọ́ ẹ̀sìn wọn. Dípò kí wọ́n fún àwọn ènìyàn ní ọ̀rọ̀ òtítọ́ àti òdodo àti ìdáríjì, wọ́n ti kọ́ wọn pé Ọlọ́run kórìíra gbogbo ayé àwọn aláìnígbàgbọ́. A ti ṣàfihàn ìwà Baba ti Ọlọ́run ní ònà tí kò tọ́, a sì ti sin ín mọ́lẹ̀ lábẹ́ àṣà ìbílẹ̀ ènìyàn. Signs of the Times, January 14, 1897.”

> “Àṣẹ àwọn ènìyàn Ọlọ́run ní ayé ìgbà yìí ni a ti ṣàlàyé nínú ọ̀rọ̀ ìmísí tí ó ṣe àpèjúwe iṣẹ́ Mèsáyà pé: ‘Ẹ̀mí Olúwa Ọlọ́run wà lára mi; nítorí pé Olúwa ti fi àmì òróró yàn mí láti wàásù ìròyìn ayọ̀ fún àwọn onírẹ̀lẹ̀; ó ti rán mi láti wo àwọn tí ọkàn wọn bàjẹ́ sàn, láti kéde òmìnira fún àwọn ìgbèkùn, àti ìṣípayá ilé ẹ̀wọ̀n fún àwọn tí a dè; láti kéde ọdún ìtẹ́wọ́gbà Olúwa, àti ọjọ́ ìgbẹ̀san Ọlọ́run wa; láti tu gbogbo àwọn tí ń ṣọ̀fọ̀ nínú, láti pèsè fún àwọn tí ń ṣọ̀fọ̀ ní Síónì, láti fi ẹwà dípò eérú fún wọn, òróró ayọ̀ dípò ṣọ̀fọ̀, aṣọ ìyìn dípò ẹ̀mí ìrora; kí a lè máa pè wọ́n ní igi òdodo, ìgbìn Olúwa, kí a lè yin ín lógo.’”

> “‘Wọn yóò tún àwọn ibi ahoro àtijọ́ kọ́, wọn yóò gbé àwọn ahoro ìgbàanì dìde, wọn yóò sì ṣe àwọn ìlú ahoro náà ní àtúnṣe, àwọn ahoro ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìran.’” Lake Union Herald, November 11, 1908.

Kí a tó tẹ̀síwájú síi nínú àtúnṣe ìbànújẹ kejì nínú ìbànújẹ kẹta, ó yẹ kí a rántí pé a gbọ́dọ̀ lóye ìránṣẹ́ náà nípa mímú “ìlà lórí ìlà.” Èyí fi hàn pé gbogbo “wákàtí,” “ọjọ́,” “osù,” àti “ọdún” nínú ọ̀rọ̀ àfihàn tí a mí sí tí ó bá ìsọ̀rọ̀ òfin Ọjọ́-ìsinmi Sọ́ńdé mu, ni a tún gbọ́dọ̀ lò sí ìmúrasílẹ̀ Ìsílámù láti kọlu òfin Ọjọ́-ìsinmi Sọ́ńdé.

Gẹ́gẹ́ bí àpẹẹrẹ: ọ̀rọ̀ náà “wákàtí” ni a rí nínú ìwé kan ṣoṣo nínú Májẹ̀mú Láéláé, ìwé náà sì ni ìwé Dáníẹ́lì. Nínú Dáníẹ́lì, a mẹ́nuba “wákàtí” lẹ́ẹ̀mẹ́ẹ̀dógún.

> Ẹnikẹ́ni tí kò bá sì tẹrí ba, tí kò sì jọ́sìn, ní wákàtí kan náà ni a ó sọ ọ sínú àárín ìléru iná tí ń jó gbóná. … Ní báyìí, bí ẹ bá ti múra tán pé ní àkókò tí ẹ bá gbọ́ ohun kọ́nẹ́ẹ̀tì, fèrè, hárùpù, sákíbùtì, sáńtérì, àti dóṣímà, àti gbogbo irú orin, kí ẹ tẹrí ba, kí ẹ sì jọ́sìn fún àwòrán tí mo ṣe; ó dáa: ṣùgbọ́n bí ẹ kò bá jọ́sìn, ní wákàtí kan náà ni a ó sọ yín sínú àárín ìléru iná tí ń jó gbóná; ta sì ni Ọlọ́run náà tí yóò gbà yín là kúrò ní ọwọ́ mi? Danieli 3:6, 15.

Arábìnrin White léraléra ń fi Dáníẹ́lì orí kẹta hàn sí òfin Ọjọ́ Àìkú, nítorí náà “wákàtí kan náà” pẹ̀lú. Nínú Dáníẹ́lì orí kẹrin, ìdààmú bá Dáníẹ́lì fún “wákàtí kan” bí ó ṣe ń sapá láti ṣàlàyé ìdájọ́ tí ń bọ̀ sórí Nebukadinésárì.

> Nígbà náà ni Daniẹli, ẹni tí orúkọ rẹ̀ ń jẹ́ Belteshatsari, yà á lẹ́nu fún wákàtí kan, èrò inú rẹ̀ sì dà á láàmú. Ọba sì sọ̀rọ̀, ó ní, Belteshatsari, má ṣe jẹ́ kí àlá náà, tàbí ìtumọ̀ rẹ̀, dá ọ láàmú. Belteshatsari dáhùn, ó sì ní, Olúwa mi, kí àlá náà máa jẹ́ ti àwọn tí ó kórìíra rẹ, àti ìtumọ̀ rẹ̀ ti àwọn ọ̀tá rẹ. Danieli 4:19.

Ẹnu yà Dáníẹ́lì fún “wákàtí kan” bí ó ti ń wá òye bí yóò ṣe sọ fún Nebukadinésárì nípa ìdájọ́ rẹ̀ tí ń bọ̀. Dáníẹ́lì ń ṣojú fún ońṣẹ́ áńgẹ́lì kìn-ín-ní, ẹni tí ń kéde pé “wákàtí” ìdájọ́ ti dé. A fi àsọtẹ́lẹ̀ rẹ̀ fún Nebukadinésárì, àti lẹ́yìn ọdún kan, ìdájọ́ lórí Babiloni ni a mú wá sórí Nebukadinésárì.

> Ní wákàtí kan náà ni ohun náà ṣẹ lórí Nebukadinésárì; a sì lé e kúrò láàrín ènìyàn, ó sì jẹ koríko bí àwọn màlúù, ara rẹ̀ sì tutu pẹ̀lú ìrì ọ̀run, títí irun rẹ̀ fi dàgbà bí ìyẹ́ idì, ìwọ̀n ara rẹ̀ sì dàbí ìkà ẹyẹ. Dánìẹ́lì 4:33.

Dáníẹ́lì ń sọtẹ́lẹ̀ nípa òfin Ọjọ́-ìsinmi tó ń bọ̀ láìpẹ́, àti nígbà tí ó bá dé, ó jẹ́ “wákàtí” ìdájọ́ lórí Bábílónì. Àwọn “wákàtí” méjèèjì náà ń tọ́ka sí òfin Ọjọ́-ìsinmi, èyí tí í ṣe wákàtí ìmìtìtì-ayé ńlá náà. Nebukadinésárì ni alpha, Bẹliṣásárì sì ni omega nínú ìtàn Bábílónì, a sì pa Bẹliṣásárì ní alẹ́ kan náà gan-an tí ìkọ̀wé ọwọ́ náà fara hàn lórí ògiri.

> Ní wákàtí kan náà ni àwọn ìka ọwọ́ ènìyàn kan yọ̀, wọ́n sì kọ sí iwájú ọ̀pá fìtílà lórí ojú pilasita ògiri ààfin ọba náà; ọba náà sì rí apá ọwọ́ tí ń kọ̀wé náà. Danieli 5:5.

“Wákàtí kan náà” tí àkọsílẹ̀ náà fi hàn lórí ògiri náà ń tọ́ka sí ìgbà tí òfin Ọjọ́ Àìkú tí a kọ sílẹ̀ yóò pa “ògiri” ìyapa ìjọ àti ìpínlẹ̀ run nígbà òfin Ọjọ́ Àìkú náà, lẹ́yìn náà ni Babiloni sì dópin, gẹ́gẹ́ bí Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà náà ṣe dópin gẹ́gẹ́ bí ìjọba kẹfà nínú àsọtẹ́lẹ̀ Bíbélì. Gẹ́gẹ́ bí ìjọba kẹfà, Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà ni agbára tí ń jẹ ọba fún àádọ́rin ọdún àmì nínú Aísáyà ogún-dín-lọ́gbọ̀n nígbà tí a gbàgbé panṣágà Tírè. Ìjọba tàbí ọba tí Aísáyà ń tọ́ka sí ni àwọn ọjọ́ àádọ́rin ọdún, àti ìjọba tí ó jẹ ọba fún àádọ́rin ọdún nínú àsọtẹ́lẹ̀ Bíbélì ni Babiloni. Ìṣubú Babiloni Bélṣásárì jẹ́ àpẹẹrẹ ìṣubú Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà, nígbà òfin Ọjọ́ Àìkú, níbi tí àkọsílẹ̀ ọwọ́ lórí ògiri ti bá ìsọ̀rọ̀ bí dragoni mu nínú Ìfihàn mẹ́tàlá.

Nínú Ìfihàn orí kejìdínlógún, ìdájọ́ lórí Bábílónì bẹ̀rẹ̀ ní òfin Ọjọ́ Àìkú ní ẹsẹ̀ kẹrin, nígbà tí ohùn kejì fi hàn pé ìdájọ́ rẹ̀ dé ní wákàtí kan, bẹ́ẹ̀ sì ni ní ọjọ́ kan pẹ̀lú.

> Mo sì gbọ́ ohùn mìíràn láti ọ̀run wá, tí ó ń wí pé, Ẹ jáde kúrò nínú rẹ̀, èyí ni, ẹ̀yin ènìyàn mi, kí ẹ má bàa ní ipa nínú ẹ̀ṣẹ̀ rẹ̀, àti kí ẹ má bàa gba nínú àjàkálẹ̀-àrùn rẹ̀. Nítorí ẹ̀ṣẹ̀ rẹ̀ ti dé ọ̀run, Ọlọ́run sì ti rántí àìṣòdodo rẹ̀. Ẹ san án padà gẹ́gẹ́ bí ó ti san án padà fún yín, kí ẹ sì pọ̀ ọ́ fún un lẹ́ẹ̀méjì gẹ́gẹ́ bí iṣẹ́ rẹ̀; nínú ago tí ó ti kún ni kí ẹ kún un fún un ní ìlọ́po méjì. Bí ó ti yin ara rẹ̀ lógo tó, tí ó sì gbé ayé aládùn tó, bẹ́ẹ̀ ni kí ẹ fi ìyà àti ìbànújẹ tó pọ̀ tó bẹ́ẹ̀ fún un: nítorí ó wí nínú ọkàn rẹ̀ pé, Mo jókòó bí ayaba, èmi kì í sì í ṣe opó, èmi kì yóò sì rí ìbànújẹ rárá. Nítorí náà ni àwọn àjàkálẹ̀-àrùn rẹ̀ yóò fi dé ní ọjọ́ kan ṣoṣo, ikú, àti ọ̀fọ̀, àti ebi; iná yóò sì jó ọ run pátápátá: nítorí alágbára ni Olúwa Ọlọ́run tí ń dá a lẹ́jọ́. Àwọn ọba ayé náà pẹ̀lú, tí wọ́n bá a ṣe àgbèrè, tí wọ́n sì gbé ayé aládùn pẹ̀lú rẹ̀, yóò sọkún rẹ̀, wọn yóò sì ṣọ̀fọ̀ nítorí rẹ̀, nígbà tí wọ́n bá rí èéfín ìjóná rẹ̀, wọ́n dúró ní ọ̀nà jíjìn nítorí ìbẹ̀rù ìyà rẹ̀, wọ́n ń wí pé, Yéè! yéè! ìlú ńlá náà, Bábílónì, ìlú agbára náà! nítorí ní wákàtí kan ṣoṣo ni ìdájọ́ rẹ dé. Ìfihàn 18:4–10.

Ó ṣe kedere pé ìdájọ́ tí ń tẹ̀ síwájú lórí Bábílónì bẹ̀rẹ̀ ní òfin Ọjọ́-ìsinmi ti ẹsẹ̀ kẹrin nígbà tí a pe agbo mìíràn ti Ọlọ́run jáde kúrò ní Bábílónì. Jòhánù fi “ọjọ́ kan” àti “wákàtí kan” tọ́ka sí àkókò ìdájọ́ rẹ̀, èyí sì ń fìdí rẹ̀ múlẹ̀ pé a gbọ́dọ̀ lóye àwọn ààmì àkókò náà gẹ́gẹ́ bí àpẹẹrẹ.

A ní láti pa Ìrékọjá mọ́ ní oṣù kìn-ín-ní, àti pé Ìrékọjá bá àgbélébùú mu, èyí sì tún bá òfin ọjọ́ Àìkú mu.

> Olúwa sì bá Mose àti Aaroni sọ̀rọ̀ ní ilẹ̀ Ejibiti, pé, Oṣù yìí yóò jẹ́ fún yín ìbẹ̀rẹ̀ oṣù; yóò jẹ́ oṣù kìn-ín-ní ọdún fún yín. Ẹ bá gbogbo àjọ Israẹli sọ̀rọ̀, pé, Ní ọjọ́ kẹwàá oṣù yìí, kí olúkúlùkù ènìyàn mú ọmọ-àgùntàn kan fún ara rẹ̀, gẹ́gẹ́ bí ilé àwọn baba wọn, ọmọ-àgùntàn kan fún ilé kan: bí ilé náà bá sì kéré jù fún ọmọ-àgùntàn náà, kí òun àti aládùúgbò rẹ̀ tí ó sún mọ́ ilé rẹ̀ mú un gẹ́gẹ́ bí iye àwọn ọkàn; gẹ́gẹ́ bí onjẹ olúkúlùkù ènìyàn ni kí ẹ ṣe ìṣírò yín fún ọmọ-àgùntàn náà. Ọmọ-àgùntàn yín yóò jẹ́ aláìlábùkù, akọ ọdún kìn-ín-ní: láti inú àgùntàn, tàbí láti inú ewúrẹ́, ni kí ẹ ti mú un: ẹ ó sì pa á mọ́ títí di ọjọ́ kẹrìnlá oṣù kan náà; gbogbo ìjọ àpéjọ Israẹli yóò sì pa á ní ìrọ̀lẹ́. Eksodu 12:1–6.

Àjọ Ìrékọjá ni ìbẹ̀rẹ̀ àkókò Pẹ́ńtíkọ́sítì, nítorí náà ó jẹ́ àpẹẹrẹ Pẹ́ńtíkọ́sítì, èyí tí ó sì bá òfin Ọjọ́ Àìkú mu. A gbé àgọ́ ìjọsìn náà dìde ní ọjọ́ kìn-ín-ní oṣù kìn-ín-ní, báyìí ni ó sì ṣe àfihàn ìgbékalẹ̀ ìjọ oníṣẹ́gun gẹ́gẹ́ bí àsíá ní àkókò òfin Ọjọ́ Àìkú. “Wákàtí,” “ọjọ́,” “oṣù” àti “ọdún” ìyọnu kejì náà ń tọ́ka sí òfin Ọjọ́ Àìkú, àti pé lórí ìlà lórí ìlà, ọ̀kọ̀ọ̀kan àwọn ìfihàn àkókò wọ̀nyí bá òfin Ọjọ́ Àìkú mu nígbà tí ọ̀rọ̀ àyíká náà bá fọwọ́ sí i. Ní àkókò òfin Ọjọ́ Àìkú ni àkókò kejì inúnibíni póòpù bẹ̀rẹ̀, àkọ́kọ́ sì ni ọdún 1,260 tí ó mú kí àwọn martiri àkókò náà ké pe Olúwa nínú èdìdì karùn-ún pẹ̀lú ìbéèrè pé “títí ìgbà wo,” títí a ó fi dá agbára póòpù lẹ́jọ́. Nínú ìwẹ̀ ẹ̀jẹ̀ póòpù kejì, Jésù ti sọ fún àwọn ènìyàn Rẹ̀ pé wọn kò ní láti ṣe àníyàn nípa ohun tí wọn yóò sọ nígbà tí a bá ṣe inúnibíni sí wọn.

> Ṣùgbọ́n nígbà tí wọ́n bá mú yín lọ, tí wọ́n sì fi yín lé wọn lọ́wọ́, ẹ má ṣe ṣàníyàn tẹ́lẹ̀ nípa ohun tí ẹ ó sọ, bẹ́ẹ̀ ni kí ẹ má ṣe pètepèrò rẹ̀ ṣáájú: ṣùgbọ́n ohunkóhun tí a bá fi fún yín ní wákàtí náà, èyí ni kí ẹ sọ: nítorí kì í ṣe ẹ̀yin ni ń sọ̀rọ̀, bí kò ṣe Ẹ̀mí Mímọ́. Máàkù 13:11.

Nínú ègbé àkọ́kọ́, a dá ènìyàn lóró fún ọdún ọgọ́rùn-ún àti àádọ́ta. Àwọn ọdún wọ̀nyí bẹ̀rẹ̀ ní July 27, 1299, wọ́n sì parí ní July 27, 1449, nígbà tí àwọn angẹli mẹ́rin tú àwọn ẹ̀fúùfù mẹ́rin tí a ti pèsè sílẹ̀ fún wákàtí, ọjọ́, oṣù, àti ọdún náà, láti pa ìdá mẹ́ta nínú ènìyàn. Àkókò ìdálóró náà dúró fún àkókò ìdásílẹ̀ ère ẹranko náà ní Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà. Àkókò náà ni ọjọ́ mẹ́ẹ̀ẹ́dógún tí a ṣàpẹẹrẹ rẹ̀ nínú Lefitiku ogún-lé-mẹ́ta láti àjọ̀dún ipè lọ sí Pentecost. Àkókò ìdásílẹ̀ ère ẹranko náà jẹ́ láti 9/11 títí dé òfin Sunday, ṣùgbọ́n àkókò ìkéde ìránṣẹ́ igbe ọ̀gànjọ́ òru jẹ́ fractal kan ti ìdásílẹ̀ ère ẹranko náà láti 9/11 títí dé òfin Sunday.

Ìbẹ̀rẹ̀ àti òpin ìdìdì náà pẹ̀lú ni alfa àti omega ìṣèdá àwòrán ẹranko náà. Ẹgbẹ́ kan ń ṣe àkópọ̀ ìwà fún èdìdì Ọlọ́run; ẹlòmíràn sì ń ṣe àwòrán ẹranko náà. Àkókò náà ní Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà bá àkókò kan náà ní ayé mu, èyí tí ó bẹ̀rẹ̀ ní òfin Ọjọ́ Àìkú. “Oṣù” náà jẹ́ ààmì ìyà tí ń fi agbára mú ìdásílẹ̀ àwòrán náà ṣẹlẹ̀; nítorí náà, oṣù náà ní òfin Ọjọ́ Àìkú, gẹ́gẹ́ bí ẹsẹ̀ kẹ́ẹ̀ẹ́dógún nínú Ìfihàn orí kẹsàn-án ti ṣàpẹẹrẹ rẹ̀, tún ń ṣojú ìyà Íslámù nígbà ìdásílẹ̀ àwòrán ẹranko náà ní ayé.

Àwọn ìlò àsọtẹ́lẹ̀ mìíràn wà nípa bí àsọtẹ́lẹ̀ ìyọnu kejì, àti wákàtí, ọjọ́, oṣù àti ọdún rẹ̀, ṣe dúró fún òfin Ọjọ́ Àìkú àti fífi Ìslámù sílẹ̀ láti kọlu Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà, ṣùgbọ́n a gbọ́dọ̀ tẹ̀síwájú sí àwọn kókó mìíràn.

Nínú àkókò ìpẹ̀yà tó ṣẹ̀ṣẹ̀ kọjá yìí, ní ìwọ̀n oṣù mẹ́fà tàbí bẹ́ẹ̀ sẹ́yìn, mo ti ń tẹnumọ́ pé Ìsílámù ti àwọn ègbé mẹ́ta náà ní ìsopọ̀ àsọtẹ́lẹ̀ pẹ̀lú àwọn áńgẹ́lì mẹ́ta náà. Láti inú àsọtẹ́lẹ̀ ọjọ́ ìkẹyìn tí Jékọ́bù ṣe nípa Júdà gẹ́gẹ́ bí “àjàrà” tí a so mọ́ “kẹ́tẹ́kẹ́tẹ́,” títí dé bí Kristi ṣe tú kẹ́tẹ́kẹ́tẹ́ náà sílẹ̀ ṣáájú ìwọlé ìṣẹ́gun Rẹ̀, àti àwọn ìlà ẹ̀rí mìíràn, Ìsílámù ti ègbé àkọ́kọ́ àti ègbé kejì dúró fún ìránṣẹ́ àsọtẹ́lẹ̀ tí ó fún ìhìn iṣẹ́ áńgẹ́lì àkọ́kọ́ àti kejì ní agbára, àti Ìsílámù ti ègbé kẹta dúró fún ìránṣẹ́ àsọtẹ́lẹ̀ ti áńgẹ́lì kẹta.

Láìpẹ́ yìí ni a tọ́ka sí orí kan nínú ìwé tí A. T. Jones kọ, ó sì ń fi òtítọ́ kan náà hàn, ṣùgbọ́n láti ọ̀nà ìbánisọ̀rọ̀ ọ̀tọ̀. Jones lo girama àti àkópọ̀ ìtòlẹ́sẹẹsẹ Ìfihàn láti fi hàn bí kò ṣeé ṣe láti ya àwọn ìpè kàkàkí ìbànújẹ mẹ́ta ìkẹyìn kúrò nínú àwọn ìhìn iṣẹ́ àwọn áńgẹ́lì mẹ́ta. Ó ń tẹnumọ́ pé a kò lè ya áńgẹ́lì àkọ́kọ́ kúrò lọ́dọ̀ èkejì, àti pé a kò lè ya ẹ̀kẹta kúrò lọ́dọ̀ àwọn méjèèjì tó ṣáájú rẹ̀. Ìfojúsùn Jones wà lórí àwọn áńgẹ́lì mẹ́ta, àti bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé ó ń gbé ẹjọ́ rẹ̀ kalẹ̀ nípa ìbáṣepọ̀ tí a kò lè ya ara wọn kúrò nípa ti àwọn áńgẹ́lì mẹ́tẹ̀ẹ̀ta, ó fi ọgbọ́n-ìjìnlẹ̀ kan náà hàn pé bẹ́ẹ̀ náà ni a kò lè ya àwọn kàkàkí Ìfihàn orí kẹsàn-án kúrò lọ́dọ̀ àwọn áńgẹ́lì mẹ́ta inú Ìfihàn orí kẹrìnlá. A ó parí àpilẹ̀kọ yìí pẹ̀lú orí ìwé Jones.

## ORÍ KẸRÍNLÁ. ÌRÒYÌN ÁŃGẸLÌ KẸTA

> “ÌDÁHÙN sí ìbéèrè pàtàkì yẹn fún òní, pé, ‘Kí ni a óò ṣe?’ ni a lè fi ìdánilójú pèsè lórí ìpìlẹ̀ Àwọn Ipè Méje àti ipò àwọn orílẹ̀-èdè ńlá òde òní; nítorí Ọ̀rọ̀ Ọlọ́run ni ó fi ìdáhùn náà hàn, lórí ìpìlẹ̀ yìí gan-an.

> “A ti rí i pé, ní ìbámu tí a kò lè yà kúrò, Mẹ́ta Ikẹ́yìn nínú Àwọn Kàkàkíje Méje ni Àwọn Ègbé Mẹ́ta wà pẹ̀lú wọn. Ní àárín gbùngbùn Àwọn Kàkàkíje Méje náà gan-an—lẹ́yìn ìparí Kàkàkíjẹ Kẹrin, àti kí Kàkàkíjẹ Karùn-ún tó bẹ̀rẹ̀—ni a ti kọ ọ́ pé: ‘Mo sì wò ó, mo sì gbọ́ angẹli kan tí ń fò láàrín ọ̀run, tí ń fi ohùn ńlá wí pé, Ègbé, ègbé, ègbé ni fún àwọn olùgbé ayé, nítorí àwọn ohùn kàkàkíjẹ mìíràn ti àwọn angẹli mẹ́ta tí kò tíì fọn.’ Ìfihàn 8:13.

> “Pé Ìyà mẹ́ta náà ní ìsopọ̀ tí a kò lè yà pẹ̀lú mẹ́ta ìkẹyìn nínú Ìpè Méje náà, ọ̀kọ̀ọ̀kan sì bá ọ̀kọ̀ọ̀kan mu, ni a fi mú jáde kúrò nínú gbogbo iyèméjì nípasẹ̀ òtítọ́ pé, nígbà tí ìfọn Angeli Karùn-ún parí, a kọ ọ́ pé: ‘Ìyà kan ti kọjá; sì kíyèsí i, ìyà méjì mìíràn ń bọ̀ lẹ́yìn èyí.’ Ìfihàn 9:12. Àti nígbà tí ìpè kẹfà parí, a kọ ọ́ pé: ‘Ìyà kejì ti kọjá; sì kíyèsí i, ìyà kẹta ń bọ̀ kíákíá. Angeli keje sì fọn.’ Ìfihàn 11:15.

> “Nísinsìnyí, angẹli yìí tí ń kéde ìbọ̀wọ̀lé àwọn Ègbé Mẹ́ta, tí wọ́n sì jẹ́ aláìyàtọ̀ kúrò nínú mẹ́ta ìkẹyìn nínú Àwọn Kàkàkí Méje, ní ìsopọ̀ tí a kò lè yà kúrò pẹ̀lú ‘Angẹli Kẹta’ ti Ìfihàn 14.

> “Kí a lè rí i pé èyí náà dájú pátápátá láìsí iyèméjì kankan, ẹ jẹ́ kí a bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú Ìhìnrere Áńgẹ́lì Kẹta ti Ìfihàn 14, kí a sì tọpasẹ̀ àwọn ìsopọ̀ tààrà rẹ̀ sẹ́yìn títí dé ìbẹ̀rẹ̀ wọn.

> “Àwọn ọ̀rọ̀ àkọ́kọ́ nínú àkọsílẹ̀ nípa ‘Áńgẹ́lì Kẹta’ ni wọ̀nyí pé: ‘Áńgẹ́lì kẹta sì tọ̀ wọ́n lẹ́yìn.’ Ìṣípayá 14:9. Èyí fi hàn pé àwọn kan ti ṣáájú, tí Áńgẹ́lì Kẹta náà ‘tọ̀ lẹ́yìn.’”

> “Nítorí náà, gba ẹsẹ tó ṣáájú yìí: ‘Àngẹli mìíràn sì tẹ̀lé e.’ Èyí fi hàn pé àngẹli kan tún ti ṣáájú ẹni yìí, èyí tí, nígbà tí ẹni yìí bá tẹ̀lé e, ń mú un di ‘òmíràn.’”

> “Padà lọ báyìí sí ẹsẹ̀ kẹfà: ‘Mo sì rí angẹli mìíràn.’ Èyí pẹ̀lú jẹ́rìí pé angẹli kan ti ṣáájú lọ, èyí tí ó mú kí èyí, bí ó ti ń fò ní àárín ọ̀run, jẹ́ ‘mìíràn.’”

> “Ní títẹ̀síwájú sẹ́yìn nínú ìwé Ìfihàn, a kò rí áńgẹ́lì kankan, àfi áńgẹ́lì Kàkàkí Keje, títí a fi dé ẹsẹ̀ kìn-ín-ní orí kẹwàá; níbẹ̀ ni a sì ka pé: ‘Mo sì rí áńgẹ́lì alágbára mìíràn.’ Ọ̀rọ̀ yìí, gẹ́gẹ́ bí ti tẹ́lẹ̀, fi ìdánilójú múlẹ̀ pé, ṣáájú ẹni yìí, áńgẹ́lì kan wà, èyí tí, nígbà tí ẹni yìí bá jáde wá, ó mú kí a sọ̀rọ̀ rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ‘mìíràn.’”

> “Ní ìtọ́pasẹ̀ sẹ́yìn síi, a kò rí àwọn áńgẹ́lì kankan, àfi áńgẹ́lì Ìpè Kàkàkí Kẹfà àti ti Karùn-ún, títí a fi dé ẹsẹ̀ ìkẹyìn orí kẹjọ; níbẹ̀ ni a sì dé ibi àkọ́kọ́, nítorí a ka pé: ‘Mo sì rí, mo sì gbọ́ áńgẹ́lì kan’—kì í ṣe ‘áńgẹ́lì mìíràn,’ ṣùgbọ́n, ní ìpilẹ̀ṣẹ̀, ‘áńgẹ́lì kan.’”

> “Nítorí náà, láti inú Ìṣípayá 8:13 ni, àtẹ̀lé àwọn áńgẹ́lì tí kò ní ìdákẹ́jẹ̀ bẹ̀rẹ̀, tí ọ̀rọ̀ náà ‘òmíràn’ so pọ̀, títí dé Áńgẹ́lì Kẹta ti Ìṣípayá 14, pẹ̀lú ìránṣẹ́ rẹ̀. Báyìí ni:

> “‘Mo sì wò, mo sì gbọ́ angẹli kan.” Ifihan 8:13.

> “‘Mo sì rí áńgẹ́lì alágbára mìíràn.’ Ìṣípayá 10:1.

> “‘Mo sì rí áńgẹ́lì mìíràn.’ Ìfihàn 14:6.

> “‘Angẹli mìíràn sì tẹ̀lé e.’ Ẹsẹ̀ 8.

> “‘Angẹli kẹta sì tẹ̀lé wọn.’ Ẹsẹ̀ 9.

> “Bóyá àwòrán rọrùn tó wà ní isàlẹ̀ yóò ràn wá lọ́wọ́ láti mú ìbáṣepọ̀ tó wà láàárín áńgẹ́lì tí ń kéde Àwọn Ègbé Mẹ́ta ti mẹ́ta ìkẹyìn nínú Ìpè Méje náà, àti Ìhìn-iṣẹ́ Áńgẹ́lì Kẹta ti Ìfihàn 14, hàn kedere:

> “Ipè Àkọ́kọ́ Ìfihàn 8:7”

> “Ipè Kejì Ifihan 8:8”

> “Ipè Kẹta Ifihan 8:10

> “Ìpè Kẹrin” Ifihan 8:12 “Àngẹli kan”—Ègbé, ègbé, ègbé. Ifihan 8:13.

> “Ìpè Kàrùn-ún Ifihàn 9:1–11/ Ègbé Kìíní”

> “Ìpè Kẹfà Ìṣípayá 9:13 sí 11:13 Ègbé Kejì ‘Áńgẹ́lì alágbára mìíràn.’ Ìṣípayá 10:1”

> “Ìfihàn Ìpè Keje Ìfihàn 11:13–19 Ègbé Kẹta ‘Áńgẹ́lì mìíràn. Ìfihàn 14:6

> “‘Ẹlòmíràn sì tẹ̀lé e.’ Ìṣípayá 14:6”

> “ ‘Angẹli kẹta sì tẹ̀lé wọn.’ Ifihàn 14:9. ”

> “A lè rí ìtẹ́síwájú gbogbo èyí ní kíkún jùlọ báyìí nípasẹ̀ ìfọ̀rọ̀wánilẹ́nuwò ohun tí Ìhìn Áńgẹ́lì Kẹta jẹ́ ní tòótọ́ nínú ara rẹ̀: Ní ojú rẹ̀ gan-an, ọ̀rọ̀ náà, ‘Áńgẹ́lì Kẹta,’ fi hàn gbangba pé ó ń tọ́ka sí ẹ̀kẹta nínú àtẹ̀sẹ̀ àwọn áńgẹ́lì mẹ́ta. Gẹ́gẹ́ bí a ti fi hàn tẹ́lẹ̀, àtẹ̀sẹ̀ àwọn áńgẹ́lì mẹ́ta yìí, tí olúkúlùkù wọn gbé ìhìn kan wá, ni a rí nínú orí kẹrìnlá Ìfihàn, ẹsẹ̀ 6–12. Àwọn ìhìn àwọn áńgẹ́lì mẹ́ta wọ̀nyí darapọ̀, wọ́n sì dé òpin wọn nínú ẹ̀kẹta, èyí tí kò dákẹ́ láti máa kéde títí ikórè ayé yóò fi pọn, tí a ó sì mú un ṣetán fún bíbọ̀ Oluwa láti kórè rẹ̀.”

> “Ifiranṣẹ́ Áńgẹ́lì Kẹta fúnra rẹ̀, gẹ́gẹ́ bí a ti kede rẹ̀ nínú ọ̀rọ̀ Áńgẹ́lì Kẹta, jẹ́ báyìí: ‘Áńgẹ́lì kẹta sì tẹ̀lé wọn, ó ń fi ohùn ńlá wí pé, Bí ẹnikẹ́ni bá foríbalẹ̀ fún ẹranko náà àti ère rẹ̀, tí ó sì gba ààmì rẹ̀ ní iwájú orí rẹ̀, tàbí ní ọwọ́ rẹ̀, ẹni náà pẹ̀lú yóò mu nínú wáìnì ìbínú Ọlọ́run, tí a tú jáde láìpòpọ̀ sínú ago ìrunú rẹ̀; a ó sì fi iná àti imí-ọjọ joró rẹ̀ níwájú àwọn áńgẹ́lì mímọ́, àti níwájú Ọ̀dọ́-Àgùntàn: èéfín ìjìyà wọn sì ń gòkè lọ títí láé àti láéláé: wọn kò sì ní ìsinmi lọ́sàn-án tàbí lóru, àwọn tí ń foríbalẹ̀ fún ẹranko náà àti ère rẹ̀, àti ẹnikẹ́ni tí ó bá gba ààmì orúkọ rẹ̀. Níhìn-ín ni sùúrù àwọn ènìyàn mímọ́ wà: níhìn-ín ni àwọn tí ń pa àwọn àṣẹ Ọlọ́run mọ́, àti ìgbàgbọ́ Jésù, wà.’”

> “Èyí ni Ìhìnrere Áńgẹ́lì Kẹta gẹ́gẹ́ bí ó ti dúró, tí a yà kúrò lọ́dọ̀ àwọn méjèèjì yòókù. Ṣùgbọ́n, ní ti gidi, a kò lè ka a sí ohun tí ó yàtọ̀; bẹ́ẹ̀ ni a kò sì lè mú un dúró ní ọ̀tọ̀ bí ẹni pé òun nìkan ni ìhìnrere kan ṣoṣo, ọ̀tọ̀, sí ayé; nítorí ọ̀rọ̀ àkọ́kọ́ gan-an tí a sọ nípa rẹ̀ ni pé: ‘Áńgẹ́lì Kẹta tẹ̀lé WỌN.’ Ní bẹ́ẹ̀, nípa ọ̀rọ̀ àkọ́kọ́ gan-an ti ìhìnrere náà fúnra rẹ̀, a tọ́ka wa kì í ṣe sí ọ̀kan nìkan, bí kò ṣe sí àwọn méjì tí ó ṣáájú rẹ̀. Ọ̀rọ̀ Gíríìkì tí a túmọ̀ sí ‘tẹ̀lé’ náà kò túmọ̀ sí títẹ̀lé ní ọ̀tọ̀, tàbí títẹ̀lé nìkan, bí kò ṣe ‘títẹ̀lé pẹ̀lú,’ gẹ́gẹ́ bí àwọn ọmọ-ogun ṣe máa ń tẹ̀lé balógun wọn, tàbí bí àwọn ìránṣẹ́ ṣe máa ń tẹ̀lé olúwa wọn; nítorí náà, ‘láti tẹ̀lé ẹni kan nínú ọ̀ràn kan; láti jẹ́ kí a darí ara ẹni.’ Nígbà tí a bá lò ó nípa ohun, ó túmọ̀ sí títẹ̀lé gẹ́gẹ́ bí àbájáde; láti tẹ̀lé ‘gẹ́gẹ́ bí èsì ohun kan tí ó ti lọ ṣáájú.’ Ní bẹ́ẹ̀, ní ti ènìyàn, Áńgẹ́lì Kẹta ń tẹ̀lé pẹ̀lú àwọn méjèèjì tí ó ti ṣáájú; ìhìnrere rẹ̀ náà sì, gẹ́gẹ́ bí ohun kan, ń tẹ̀lé gẹ́gẹ́ bí àbájáde, tàbí ìtẹ̀síwájú, ohun tí ó ti lọ ṣáájú.”

> “Ṣùgbọ́n ní ti Ẹni Kejì pẹ̀lú, a tún ti kọ ọ́ pé: ‘Àǹgẹ́lì mìíràn sì tẹ̀lé e.’ Gẹ́gẹ́ bí ó ti rí ní ti Àǹgẹ́lì Kẹta tí ń tẹ̀lé Ẹlẹ́ẹ̀kejì, bẹ́ẹ̀ ni ó rí ní ti Àǹgẹ́lì Kejì tí ń tẹ̀lé Ẹ̀kọ́kọ́. A sì ti kọ ọ́ ní ti Ẹni Àkọ́kọ́ pé: ‘Mo sì rí àǹgẹ́lì mìíràn tí ń fò,’ àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ. Èyí ni àkọ́kọ́ nínú àtòjọ mẹ́tẹ̀ẹ̀ta yìí. Mìíràn sì ń tẹ̀lé e; Àǹgẹ́lì Kẹta sì ń tẹ̀lé wọn. Ìtẹ̀lé-sẹ́yìn wà nínú ètò ìdìde wọn; ṣùgbọ́n, nígbà tí àwọn mẹ́tẹ̀ẹ̀ta náà bá ti dìde lẹ́sẹẹsẹ, nígbà náà ni wọ́n ń bá a lọ papọ̀ gẹ́gẹ́ bí ọ̀kan. Ẹni Àkọ́kọ́ ń kéde ìhìn rẹ̀; Ẹlẹ́ẹ̀kejì ń tẹ̀lé e, ó sì dara pọ̀ mọ́ Ẹni Àkọ́kọ́; Ẹlẹ́ẹ̀kẹta sì ń tẹ̀lé wọn, ó sì dara pọ̀ mọ́ wọn; nípa bẹ́ẹ̀, nígbà tí àwọn mẹ́tẹ̀ẹ̀ta náà bá darapọ̀, tí wọ́n sì ń lọ papọ̀ nínú agbára ìṣọ̀kan wọn, wọ́n di ìhìn alágbára, ìlọ́po-mẹ́ta, tí ohùn rẹ̀ ga. Gbogbo wọn ni ó yẹ kí ó wà níbẹ̀ kí Ìhìn Àǹgẹ́lì Kẹta lè pé; Ìhìn Àǹgẹ́lì Kẹta kò sì lè jẹ́ fífi fúnni ní òtítọ́ láìsí fífi gbogbo wọn fúnni.”

> “Kí ni, nígbà náà, ìránṣẹ́ ìhìnrere mẹ́tẹ̀ẹ̀ta náà nínú àwọn apá rẹ̀ ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀?—Èyí ni Èkínní: ‘Mo sì rí angẹli mìíràn tí ń fò ní àárín ọ̀run, tí ó ní ìhìnrere ayérayé láti wàásù fún àwọn tí ń gbé ayé, àti fún gbogbo orílẹ̀-èdè, àti ẹ̀yà, àti ahọ́n, àti ènìyàn, tí ó ń sọ ní ohùn ńlá pé, Ẹ bẹ̀rù Ọlọ́run, kí ẹ sì fi ògo fún Un; nítorí wákàtí ìdájọ́ Rẹ̀ ti dé: kí ẹ sì jọ́sìn fún Ẹni tí ó dá ọ̀run, àti ayé, àti òkun, àti àwọn ìsun omi.’”

> “Èyí ni Èkejì: ‘Áńgẹ́lì mìíràn sì tọ̀ lé e lẹ́yìn, ó ń wí pé, Babiloni ti ṣubú, ó ti ṣubú, ìlú ńlá yẹn, nítorí pé ó ti mú gbogbo àwọn orílẹ̀-èdè mu nínú wáìnì ìbínú àgbèrè rẹ̀.’”

> “Èyí sì ni Ẹ̀kẹta: ‘Angẹli Ẹ̀kẹta sì tẹ̀lé wọn, ó ń sọ̀rọ̀ ní ohùn ńlá pé, Bí ẹnikẹ́ni bá jọ́sìn ẹranko náà àti ère rẹ̀, tí ó sì gba àmì rẹ̀ ní iwájú orí rẹ̀, tàbí ní ọwọ́ rẹ̀, ẹni náà yóò mu nínú ọtí wáìnì ìbínú Ọlọ́run, tí a dà jáde láìlópò mọ́ sínú ago ìhónú rẹ̀; a ó sì fi iná àti imí-ọ̀fà jẹ ẹ́ níyà níwájú àwọn angẹli mímọ́, àti níwájú Ọ̀dọ́-Àgùntàn náà: èéfín ìyà wọn sì ń gòkè lọ títí láé àti láéláé: wọn kò sì ní ìsinmi lọ́sàn-án tàbí lóru, àwọn tí ń jọ́sìn Ẹranko náà àti Ère rẹ̀, àti ẹnikẹ́ni tí ó bá gba àmì orúkọ rẹ̀. Níhìn-ín ni sùúrù àwọn ènìyàn mímọ́ wà: níhìn-ín ni àwọn tí ń pa àwọn àṣẹ Ọlọ́run mọ́, àti ìgbàgbọ́ Jesu, wà.’”

> “Ìwòye kan sí ọ̀rọ̀ tí a lò nínú ọ̀kọ̀ọ̀kan àwọn ìránṣẹ́ wọ̀nyí yóò fi ìrònú tí ó wà nínú ọ̀rọ̀ Gíríìkì tí a túmọ̀ sí ‘tẹ̀lé,’ hàn, èyí tí ó túmọ̀ sí ‘títẹ̀lé gẹ́gẹ́ bí àbájáde.’ Àkọ́kọ́ mú ìhìnrere àìnípẹ̀kun wá, láti wàásù fún gbogbo ẹ̀dá, ní pè gbogbo ènìyàn láti bẹ̀rù Ọlọ́run, kí wọ́n sì fi ògo fún Un, kí wọ́n sì jọ́sìn Rẹ̀; nítorí pé wákàtí ìdájọ́ Rẹ̀ ti dé. Ìkọ̀sílẹ̀ ìránṣẹ́ yìí ń mú ipò àwọn nǹkan kan wá tí, gẹ́gẹ́ bí àbájáde irú ìkọ̀sílẹ̀ bẹ́ẹ̀, a ṣe àpèjúwe rẹ̀ nínú ọ̀rọ̀ Áńgẹ́lì Kejì, ẹni tí ó tẹ̀lé e. Àti pé nítorí ìkọ̀sílẹ̀ Ìránṣẹ́ Kìn-ín-ní; àti nítorí àwọn àbájáde ìkọ̀sílẹ̀ náà, gẹ́gẹ́ bí a ti kéde nínú Èkejì; ipò àwọn nǹkan kan ni a mú wá, gẹ́gẹ́ bí àbájáde mìíràn sí i, tí ó jẹ́ dandan kí Áńgẹ́lì Kẹta tẹ̀lé wọn, kí ó máa kéde pẹ̀lú ohùn ńlá ìkìlọ̀ ẹlẹ́rùjẹ̀jẹ̀ rẹ̀ lòdì sí àwọn ibi búburú tí ó bani lẹ́rù tí a ti mú wá gẹ́gẹ́ bí àbájáde méjì ti ìkọ̀sílẹ̀ Ìránṣẹ́ Kìn-ín-ní.”

> “Pẹ̀lú pé ohùn àti iṣẹ́ Áńgẹ́lì Kẹta darapọ̀ mọ́ ti Àkọ́kọ́, ó hàn gbangba láti inú ọ̀rọ̀ ìparí rẹ̀ pé: ‘Nínú èyí ni àwọn tí ń pa àwọn àṣẹ Ọlọ́run mọ́, àti ìgbàgbọ́ Jésù wà;’ nítorí èyí ni ohun àfojúsùn ìwàásù ìhìn rere àìnípẹ̀kun jẹ́ ní gbogbo ìgbà. Èyí ni ìtẹ̀síwájú ìbẹ̀rù Ọlọ́run àti fífi ògo fún un, àti ti jíjẹ́wọ́sìn ‘ẹni tí ó dá ọ̀run, àti ayé, àti òkun, àti àwọn ìsun omi.’ Pípamọ́ àwọn àṣẹ Ọlọ́run mọ́ àti ìgbàgbọ́ Jésù nìkan ni ohun tí yóò jẹ́ kí ẹ̀míkankan lè dúró ní wákàtí ìdájọ́ rẹ̀, èyí tí áńgẹ́lì àkọ́kọ́ kéde pé ‘ó dé.’”

> “Lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀ lẹ́yìn àwọn ọ̀rọ̀ ìparí ti Áńgẹ́lì Kẹta ni a gbọ́ ‘ohùn kan láti ọ̀run tí ń sọ fún mi pé, Kọ̀wé, Alábùkún ni àwọn òkú tí ń kú nínú Oluwa láti ìsinsin yìí lọ’—láti àkókò yìí lọ. Ìṣípayá 14:13. Lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀ lẹ́yìn èyí sì ni àwọn ọ̀rọ̀ wọ̀nyí, ‘Mo sì wo, sì kíyèsí i, awọsánmà funfun kan sì hàn, ẹni kan sì jókòó lórí awọsánmà náà tí ó dàbí Ọmọ ènìyàn, tí ó wọ adé wúrà lórí, tí ó sì mú dòjé mímú kan ní ọwọ́ rẹ̀. Áńgẹ́lì mìíràn sì jáde láti inú tẹ́ńpìlì, ó ń ké pẹ̀lú ohùn ńlá sí ẹni tí ó jókòó lórí awọsánmà náà pé, Fi dòjé rẹ sínú iṣẹ́, kí o sì ká; nítorí àkókò dé fún ọ láti ká; nítorí ikórè ayé ti pọ́n. Ẹni tí ó jókòó lórí awọsánmà náà sì fi dòjé rẹ̀ sínú ayé; a sì ká ayé náà.’ Ìṣípayá 14:14–16. Àti pé ‘ikórè náà ni òpin ayé.’ Mátíù 13:39.”

> “Lẹ́ẹ̀kansi: Áńgẹ́lì Kẹta ní pàtàkì ń kìlọ̀ fún gbogbo ènìyàn lòdì sí ìjọsìn ẹranko náà àti ère rẹ̀, ohunkóhun tí wọ́n lè jẹ́; àti, láti inú Ìṣípayá 19:11–21, a rí i pé ẹranko náà àti ère rẹ̀ wà ‘láàyè’ nígbà tí Olúwa bá ń bọ̀ nínú àwọsánmà ọ̀run, àti pé a pa ‘àwọn méjèèjì’ run pẹ̀lú ìmọ́lẹ̀ bíbọ̀ rẹ̀.

> “Àwọn òtítọ́ wọ̀nyí fi hàn pé Ìhìnrere Áńgẹ́lì Kẹta jẹ́ ìfìṣẹ́rọ̀ alágbára, mẹ́tẹ̀ẹ̀ta, tí a ń ké sókè pẹ̀lú ohùn ńlá, èyí tí ń jáde lọ sí gbogbo orílẹ̀-èdè àti ẹ̀yà àti ahọ́n àti ènìyàn, ní kété ṣáájú ìpadàbọ̀ kejì ti Olúwa; àti èyí tí ń mú ìkórè ayé pọ́n dán, tí ó sì ń pèsè àwọn ènìyàn kan tí a ti múra tán sílẹ̀ fún Olúwa, gẹ́gẹ́ bí ìhìnrere Johanu Oníbatiste ṣe pèsè ọ̀nà sílẹ̀ fún ìbọ̀wọ̀ àkọ́kọ́ ti Olúwa. Nítorí náà, òun ni ìhìnrere ikẹyìn, ìfìṣẹ́rọ̀ ìparí, ti Ọlọ́run sí ayé.

> “Àti nísinsin yìí, níwọ̀n bí a ti ní òye báyìí nípa ohun tí Ìhìn-iṣẹ́ Áńgẹ́lì Kẹta jẹ́ nínú ara rẹ̀ gan-an, ìbáṣepọ̀ ìhìn-iṣẹ́ náà pẹ̀lú àwọn orílẹ̀-èdè ńlá ti òní lè túbọ̀ yé wa dáadáa nípasẹ̀ àgbéyẹ̀wò Àkókò Ìhìn-iṣẹ́ Áńgẹ́lì Kẹta.” A. T. Jones, The Great Nations of Today, 114.

Back to Articles