Article

# Ìwé Dáníẹ́lì - Nọ́ńbà Mẹ́tàléláàádọ́rin

Ṣíṣí Àwọn Àfiwé Ìtàn Paya: Ìtànjẹ Jérobóámù àti Ìdánwò Ìgbàgbọ́ ti Ìṣísẹ̀ Àdífẹnítì

Author

Jeff Pippenger

Published

February 6, 2024

Formats

PDF
Word
Song MP3

A tú ká ìjọba àríwá àti ìjọba gúúsù ká lábẹ́ ìbínú Ọlọ́run fún ẹgbẹ̀rún méjì, ọgọ́rùn-ún márùn-ún, àti ogún ọdún, gẹ́gẹ́ bí ìmúṣẹ májẹ̀mú tí a fọ́ nínú Lefitiku ogún-lélógún àti ogún-mẹ́fà. Ọdún mẹ́rìndínlọ́gbọ̀n tó wà láàárín ìparí ìbínú àkọ́kọ́ àti ìkẹyìn dúró fún ìkójọpọ̀ àwọn ìjọba méjèèjì wọ inú ìjọba kan ṣoṣo ti Ísírẹ́lì òde-òní ti ẹ̀mí ní ọdún 1844. Ìkójọpọ̀ àwọn orílẹ̀-èdè méjèèjì náà ni a ṣàpẹẹrẹ rẹ̀ pẹ̀lú ọ̀pá méjì tí Hesekieli so pọ̀, àti ọ̀pá méjì tí opó Sáréfátì kó jọ nínú ìtàn Èlíjà. Ní October 22, 1844, ìtàn àsọtẹ́lẹ̀ ti ìjọba àríwá àti ìjọba gúúsù parí, àti pé ní ṣíṣe bẹ́ẹ̀, ó tún ìtàn ìbẹ̀rẹ̀ àwọn ìjọba méjèèjì náà ṣe.

Jeroboamu dá ìlànà ìjọsìn àròpò kalẹ̀ ní ìjọba àríwá kí ó lè dẹ́kun kí àwọn ọmọ abẹ́ rẹ̀ má bàa rin ìrìnàjò lọ sí Juda, kí wọ́n sì má bàa jọ́sìn Ọlọ́run nínú ibùdó mímọ́ ní Jerusalẹmu.

> Jeroboamu sì sọ nínú ọkàn rẹ̀ pé, Ní báyìí ni ìjọba yóò padà sí ilé Dáfídì: bí àwọn ènìyàn wọ̀nyí bá gòkè lọ láti rú ẹbọ ní ilé Olúwa ní Jerusalẹmu, nígbà náà ni ọkàn àwọn ènìyàn wọ̀nyí yóò tún yí padà sọ́dọ̀ olúwa wọn, àní sí Rehobóamu ọba Júdà; wọn yóò sì pa mí, wọn yóò sì tún padà lọ sọ́dọ̀ Rehobóamu ọba Júdà. Nítorí náà ọba náà gbìmọ̀, ó sì ṣe ọmọ màlúù wúrà méjì, ó sì sọ fún wọn pé, Ó ti pọ̀ jù fún yín láti máa gòkè lọ sí Jerusalẹmu: wò ó, àwọn ọlọ́run rẹ, Ísírẹ́lì, tí ó mú ọ jáde kúrò ní ilẹ̀ Ejibiti. Ó sì fi ọ̀kan sí Bẹtẹli, ó sì fi èkejì sí Dani. Nǹkan yìí sì di ẹ̀ṣẹ̀: nítorí àwọn ènìyàn lọ láti foríbalẹ̀ níwájú ọ̀kan náà, àní títí dé Dani. Ó sì ṣe ilé àwọn ibi gíga, ó sì yan àlùfáà láti inú àwọn ẹni-kekere jùlọ nínú àwọn ènìyàn, àwọn tí kì í ṣe nínú àwọn ọmọ Lefi. Jeroboamu sì dá àjọ̀dún kan sílẹ̀ ní oṣù kẹjọ, ní ọjọ́ kẹ́ẹ̀ẹ́dógún oṣù náà, bí àjọ̀dún tí ń bẹ ní Júdà; ó sì rú ẹbọ lórí pẹpẹ. Bákan náà ni ó ṣe ní Bẹtẹli, nípa rúbọ sí àwọn ọmọ màlúù tí ó ṣe; ó sì fi àwọn àlùfáà àwọn ibi gíga tí ó ṣe sí Bẹtẹli. Bẹ́ẹ̀ ni ó rú ẹbọ lórí pẹpẹ tí ó ṣe ní Bẹtẹli ní ọjọ́ kẹ́ẹ̀ẹ́dógún oṣù kẹjọ, àní nínú oṣù tí ó ti pète láti inú ọkàn ara rẹ̀; ó sì dá àjọ̀dún sílẹ̀ fún àwọn ọmọ Ísírẹ́lì: ó sì rú ẹbọ lórí pẹpẹ, ó sì sun tùràrí. 1 Ọba 12:26–33.

Ètò ìjọsìn rẹ̀ jẹ́ àpẹẹrẹ ti Kátólíìkì (ìbọ̀rìṣà), nítorí pé gẹ́gẹ́ bí ó ti rí nínú ìṣọ̀tẹ̀ Áárónì, ó gbé ère kan dìde fún ẹranko náà àti ti ẹranko náà. Wọ́n fi wúrà ṣe àwọn ère màlúù méjèèjì náà, èyí tí ń ṣàpẹẹrẹ Bábílónì. A yà àwọn ère náà sí mímọ́ fún àwọn òrìṣà Íjíbítì, tí a sì dá wọn mọ̀ gẹ́gẹ́ bí Áárónì pẹ̀lú ti dá wọn mọ̀; gẹ́gẹ́ bí “àwọn ọlọ́run tí ó mú wọn gòkè wá kúrò ní ilẹ̀ Íjíbítì.” Ó kọ pẹpẹ méjì ní ìlú méjì, èyí tí, nígbà tí a bá wo wọn papọ̀, ń ṣàpẹẹrẹ ìpapọ̀ ìjọ (Bẹ́tẹ́lì) àti ìjọba (Dánì). Àwọn pẹpẹ náà jẹ́ àfàwọ́kọ ti pẹpẹ òtítọ́, èyí tí í ṣe Kristi, gẹ́gẹ́ bí Kátólíìkì náà ṣe ń sọ pé òun ni aṣojú Kristi lórí ilẹ̀ ayé. Ó gbé ẹgbẹ́ àlùfáà tí ó bàjẹ́ dìde, gẹ́gẹ́ bí àwọn àlùfáà Kátólíìkì ṣe rí. Ó yan ọjọ́ kan fún iṣẹ́ ìjọsìn rẹ̀ tí ó yàtọ̀ ní pàtó sí àwọn ọjọ́ èyíkéyìí nínú àwọn ọjọ́ àjọ̀dún mímọ́ tòótọ́ Ọlọ́run, nípa bẹ́ẹ̀ ó ń ṣàpẹẹrẹ ìjàkadì lórí ọjọ́ ìjọsìn tòótọ́ àti èké.

Nígbà ìdásílẹ̀ ètò ìjọsìn èké rẹ̀, Ọlọ́run rán wòlíì kan láti Júdà láti bá ètò ìjọsìn àròpọ̀ rẹ̀ wí.

> Sì kíyèsí i, ọkùnrin Ọlọ́run kan sì ti Júdà wá sí Bẹ́tẹ́lì nípa ọ̀rọ̀ Olúwa; Jeroboamu sì dúró lẹ́gbẹ̀ẹ́ pẹpẹ láti sun tùràrí. Ó sì ké sí pẹpẹ náà nípa ọ̀rọ̀ Olúwa, ó ní, Ìwọ pẹpẹ, pẹpẹ, báyìí ni Olúwa wí; Kíyèsí i, a ó bí ọmọ kan fún ilé Dáfídì, Josiah ni orúkọ rẹ̀; lórí rẹ ni yóò ti rúbọ àwọn àlùfáà ibi gíga tí ń sun tùràrí lórí rẹ, a ó sì sun egungun ènìyàn lórí rẹ. Ó sì fi àmì kan hàn ní ọjọ́ náà gan-an, ó ní, Èyí ni àmì tí Olúwa ti sọ; kíyèsí i, pẹpẹ náà yóò ya, erùpẹ̀ tí ó sì wà lórí rẹ yóò tú ká. 1 Àwọn Ọba 13:1–3.

Wòlíì láti Júdà kéde àsọtẹ́lẹ̀ mẹ́ta kan tí ó tọ́ka sí ìbí ọba Jòsáyà ní ọjọ́ iwájú. Ó sọ tẹ́lẹ̀ pé Jòsáyà yóò pa àwọn àlùfáà búburú tí wọ́n ń ṣiṣẹ́ níbi pẹpẹ èké náà, àti pé Jòsáyà yóò sì tún sun egungun ènìyàn lórí pẹpẹ náà gan-an. Ó tún fún Jeróbóámù ní àmì kan, ní fífi hàn pé pẹpẹ Jeróbóámù yóò ya sílẹ̀, eeru náà yóò sì dà jáde. Gbogbo nǹkan wọ̀nyí ni a mú ṣẹ gẹ́gẹ́ bí Ọ̀rọ̀ Olúwa, ṣùgbọ́n nígbà tí Jeróbóámù gbọ́ ìkéde wòlíì náà, inú bí i, ó sì fẹ́ bá wòlíì náà lò, ṣùgbọ́n Ọlọ́run ni ó wà ní ìṣàkóso.

> Ó sì ṣẹlẹ̀ pé, nígbà tí ọba Jeroboamu gbọ́ ọ̀rọ̀ ọkùnrin Ọlọ́run náà, ẹni tí ó ti ké sókè sí ibi pẹpẹ ní Beteli, ó na ọwọ́ rẹ̀ jáde láti ibi pẹpẹ náà, ó ní, Ẹ mú un. Ṣùgbọ́n ọwọ́ rẹ̀ tí ó nà jáde sí i gbẹ, bẹ́ẹ̀ ni kò lè fà á padà sọ́dọ̀ ara rẹ̀ mọ́. Ibi pẹpẹ náà pẹ̀lú ya, eruku náà sì tú jáde kúrò lórí ibi pẹpẹ náà, gẹ́gẹ́ bí ààmì tí ọkùnrin Ọlọ́run náà ti fi fún un nípasẹ̀ ọ̀rọ̀ Olúwa. 1 Awọn Ọba 13:4, 5.

Ami náà ṣẹ ní kíákíá, ọwọ́ Jeroboamu sì rọ.

> Ọba náà sì dáhùn, ó sì wí fún ènìyàn Ọlọ́run náà pé, “Ẹ bẹ ojú Olúwa Ọlọ́run rẹ nísinsìnyí, kí o sì gbàdúrà fún mi, kí ọwọ́ mi lè padà bọ̀ sí ipò rẹ̀ fún mi.” Ènìyàn Ọlọ́run náà sì bẹ Olúwa, ọwọ́ ọba náà sì padà bọ̀ sí ipò rẹ̀ fún un, ó sì di bí ó ti rí tẹ́lẹ̀. Ọba náà sì wí fún ènìyàn Ọlọ́run náà pé, “Bá mi lọ sí ilé, kí o sì tù ara rẹ, èmi yóò sì fún ọ ní èrè kan.” Ṣùgbọ́n ènìyàn Ọlọ́run náà wí fún ọba náà pé, “Bí ìwọ bá fún mi ní ìdají ilé rẹ, èmi kì yóò bá ọ wọlé, bẹ́ẹ̀ ni èmi kì yóò jẹun tàbí mu omi ní ibi yìí: nítorí bẹ́ẹ̀ ni a ti pàṣẹ fún mi nípa ọ̀rọ̀ Olúwa, pé, Má jẹun, má sì mu omi, bẹ́ẹ̀ ni má ṣe padà ní ọ̀nà kan náà tí o gbà wá.” Nítorí náà, ó gba ọ̀nà mìíràn lọ, kò sì padà ní ọ̀nà tí ó gbà wá sí Bẹtẹli. 1 Àwọn Ọba 13:6–10.

Nígbà gbogbo, Jesu máa ń fi ìbẹ̀rẹ̀ ohun kan ṣàpẹẹrẹ òpin ohun kan, àti pé ìbẹ̀rẹ̀ àwọn ìjọba àríwá àti gúúsù ti Ísírẹ́lì àtijọ́ gidi parí nínú ìtàn níbi tí a ti so àwọn ọ̀pá méjì pọ̀ sí ọ̀pá kan, tí ń ṣojú orílẹ̀-èdè Ísírẹ́lì ti ẹ̀mí ti ìgbà òde òní.

Nínú ìtàn níbi tí a ti so àwọn ọ̀pá méjèèjì pọ̀, ìlànà àdánwò ìgbésẹ̀ mẹ́ta kan ni a bẹ̀rẹ̀ ní àkókò òpin ní ọdún 1798. A ń kó àwọn ọ̀pá méjèèjì (àwọn ìjọba) jọ ṣáájú ìtújáde Ẹ̀mí Mímọ́ ní inú Ẹkún Àárín Òru. Ní ìdálórí àkọ́kọ́ ní ìrú ọdún 1844, àwọn Púrótẹ́sítáǹtì kùnà nínú ìlànà àdánwò náà, wọ́n sì di àwọn ọmọbìnrin Kátólíìkì, bẹ́ẹ̀ ni wọ́n tún ìbẹ̀rẹ̀ ètò ìjọsìn èké kan ṣe, gẹ́gẹ́ bí a ti fi Jeroboamu ṣe àpẹẹrẹ rẹ̀ tẹ́lẹ̀.

Àtúnṣe Ìjọ Pùròtẹ́sítáǹtì jẹ́ iṣẹ́ tí Ọlọ́run ṣe láti mú ìjọ tí ó wà ní aginjù jáde kúrò nínú àwọn ìgbàgbọ́ asán, àṣà àtọwọ́dọwọ́, àti ìṣe ìbílẹ̀ ti ìjọ Róòmù. Láti àkókò Martin Luther ni a ti ń ṣí i túbọ̀ fi òtítọ́ hàn sí i, tí ń fi àgbèrè Tírè hàn pé kò ju ètò ìjọ́sìn kèfèrí tí a fi ìjẹ́wọ́ èké ti ẹ̀sìn Kristẹni bò lọ. Ète Olúwa ni láti mú àwọn ènìyàn rẹ̀ tí wọ́n wà ní ìgbèkùn jáde kúrò nínú òkùnkùn, gẹ́gẹ́ bí Ó ti ṣe nígbà tí àwọn ènìyàn Rẹ̀ jẹ́ ẹrú ní Íjíbítì. Ó gbà wọ́n là kúrò ní ìdè Íjíbítì kí Ó lè fi òfin Rẹ̀ fún wọn. Kíkò àwọn Pùròtẹ́sítáǹtì láti tẹ̀lé ìmọ́lẹ̀ tí ń pọ̀ sí i ti ìmọ̀ tí a tú èdìdì rẹ̀ sílẹ̀ ní ọdún 1798, dá wọ́n dúró kúrò ní mímọ̀ òfin náà àti iṣẹ́ ibi mímọ́ tòótọ́ ti Kristi ní ọdún 1844.

Ìkọ̀sílẹ̀ wọn sí ìhìnrere àkókò ìdájọ́ fi hàn pé wọ́n di ọmọbìnrin ìjọ Róòmù, lẹ́yìn náà wọ́n sì gbé ètò ìjọsìn èké dìde tí a fi mọ̀ nínú Ìwé Mímọ́ gẹ́gẹ́ bí wòlíì èké (Pùrótẹ́sítáǹtì tí ó ti ṣọ̀tẹ̀). Àwọn Millerites olóòtítọ́ tí wọ inú ibi mímọ́ náà nípa ìgbàgbọ́ ní October 22, 1844, gba ìmọ́lẹ̀ áńgẹ́lì kẹta, wọ́n sì gbé ìbáwí kalẹ̀ sí ètò ìjọsìn èké tí ń jẹ́wọ́ pé òun jẹ́ Pùrótẹ́sítáǹtì, nígbà tí ó sì di àṣà àkọ́kọ́ pàtàkì ti ẹ̀sìn keferi mú, èyí náà ni ìjọsìn oòrùn. Wòlíì láti Júdà ṣàpẹẹrẹ Adventism Millerite ní mímọ̀ àti ní fífi ìhìnrere áńgẹ́lì kẹta hàn, èyí tí ó dé ní October 22, 1844.

Nígbà tí Jérobóámù fi ìbẹ̀bẹ̀ rẹ̀ pé kí wòlíì náà wá sí ilé òun kí ó sì tún ara rẹ̀ ṣe dojú kọ ọ, wòlíì náà sọ àwọn ìtọ́nisọ́nà pàtó tí Olúwa ti fi fún un. A tún fi àṣẹ náà fún Millerite Adventism. Àṣẹ náà ni pé kí wọ́n má padà ní ọ̀nà tí wọ́n gbà wá, àti pé Millerite Adventism ti jáde láti inú àwọn ẹ̀sìn-ẹ̀ka Pùròtẹ́sítántì. A ti yà wọ́n kúrò lọ́dọ̀ àwọn Pùròtẹ́sítántì ní ìdààmú àkọ́kọ́ ní ìrúwé ọdún 1844, Jeremáyà sì pèsè àpẹẹrẹ àwọn ìtọ́nisọ́nà kan náà pátápátá tí a ti fi fún wòlíì ará Júdà náà.

> A rí ọ̀rọ̀ rẹ, mo sì jẹ wọ́n; ọ̀rọ̀ rẹ sì jẹ́ fún mi ayọ̀ àti ìdùnnú ọkàn mi: nítorí a fi orúkọ rẹ pè mí, Olúwa Ọlọ́run àwọn ọmọ-ogun. Èmi kò jókòó nínú àpéjọ àwọn ẹlẹ́gẹ́, bẹ́ẹ̀ ni n kò yọ̀; mo jókòó ní ìdánìkanwà nítorí ọwọ́ rẹ: nítorí ìwọ ti fi ìbínú kún mi. Èéṣe tí ìrora mi fi jẹ́ àìdákẹ́, tí ọgbẹ́ mi sì jẹ́ aláìlera, tí kò fẹ́ láti wò sàn? Ṣé ìwọ yóò ha jẹ́ fún mi bí ẹni èké pátápátá, àti bí omi tí ń tàn jẹ? Nítorí náà báyìí ni Olúwa wí pé, Bí ìwọ bá padà, nígbà náà ni èmi yóò mú ọ padà wá, ìwọ yóò sì dúró níwájú mi: bí ìwọ bá yọ ohun iyebíye kúrò nínú ohun ẹlẹ́gbin, ìwọ yóò dàbí ẹnu mi: jẹ́ kí wọ́n padà tọ̀ ọ wá; ṣùgbọ́n ìwọ má ṣe padà tọ̀ wọ́n lọ. Èmi yóò sì sọ ọ di ògiri idẹ olódi fún àwọn ènìyàn yìí: wọ́n yóò sì jà sí ọ, ṣùgbọ́n wọn kì yóò borí rẹ: nítorí èmi wà pẹ̀lú rẹ láti gbà ọ là àti láti yọ ọ sílẹ̀, ni Olúwa wí. Èmi yóò sì gbà ọ kúrò lọ́wọ́ ẹni búburú, èmi yóò sì rà ọ padà kúrò lọ́wọ́ ẹni ẹlẹ́rùjẹ̀jẹ̀. Jeremiah 15:16–21.

Ní ìmúṣẹ àsọtẹ́lẹ̀ àkókò ti Ègbé kejì, ní August 11, 1840, angẹli alágbára ti Ìfihàn mẹ́wàá sọ̀kalẹ̀ pẹ̀lú ìwé kékeré tí ó ṣí sílẹ̀ ní ọwọ́ rẹ̀, a sì sọ fún Johanu pé kí ó lọ mú ìwé náà kí ó sì jẹ ẹ́. Jeremiah dúró fún àwọn tí wọ́n jẹ ìwé kékeré náà ní ìpìlẹ̀ yẹn nínú ìtàn, àwọn ọ̀rọ̀ náà sì dùn bí oyin, nítorí wọ́n jẹ́ “ayọ̀ àti ìdùnnú” ọkàn rẹ̀. Ṣùgbọ́n nítorí “ọwọ́” Ọlọ́run, a “kún” Jeremiah “pẹ̀lú ìbínú ńlá”; ó “farapa,” ó sì wà nínú “ìrora àìnípẹ̀kun.” Nítorí “ọwọ́” Ọlọ́run Jeremiah dábàá pé Ọlọ́run ti jẹ́ “sí” Jeremiah “gẹ́gẹ́ bí opurọ́,” àti bí “omi tí ó kùnà.” Oluwa ti di “ọwọ́” Rẹ̀ bò àṣìṣe kan nínú díẹ̀ lára àwọn nọ́ńbà tí ó wà lórí àtẹ ìshàfihàn 1843.

Jeremiah dúró fún ìbànújẹ àkọ́kọ́ àwọn Millerites, nígbà tí ìran Habakkuk pẹ́. Ó dà bí ẹni pé fún àwọn tí Jeremiah ṣàpẹẹrẹ, ìhìn iṣẹ́ náà, tí a ṣàfihàn gẹ́gẹ́ bí “òjò,” ti kùnà. Ṣùgbọ́n Habakkuk ti sọ pé, “ìran náà ṣì ń bẹ fún àkókò tí a yàn, ṣùgbọ́n ní òpin yóò sọ̀rọ̀, kò sì ní purọ́: bí ó tilẹ̀ pé ó pẹ́, dúró de e; nítorí pé dájúdájú yóò dé, kì yóò pẹ́.” Jeremiah ti rò pé Ọlọ́run purọ́, àti pé ìhìn iṣẹ́ náà (òjò) ti kùnà, ṣùgbọ́n ó kàn pẹ́ nìkan.

Nígbà náà ni Ọlọ́run pa á láṣẹ fún Jeremiah pé, “bí ìwọ bá padà, èmi yóò sì mú ọ padà wá, ìwọ yóò sì dúró níwájú mi: bí ìwọ bá sì ya ohun iyebíye kúrò nínú ohun ẹlẹ́gbin, ìwọ yóò dàbí ẹnu mi: kí wọ́n padà tọ̀ ọ́ wá; ṣùgbọ́n kí ìwọ má padà tọ̀ wọ́n lọ.” Lẹ́yìn ìdààmú náà ni Jeremiah, gẹ́gẹ́ bí aṣojú àwọn ènìyàn Ọlọ́run tí ó yẹ kí wọ́n padà sí iṣẹ́ Oluwa kí wọ́n sì ju ìrẹ̀wẹ̀sì tí a ti mú wá nígbà tí ó dà bí ẹni pé ìhìn náà ti kùnà sẹ́yìn. Bí Jeremiah bá fẹ́ bá àwọn àìlò tí a ti yàn sílẹ̀ pàdé, Ọlọ́run yóò jẹ́ kí ó jẹ́ agbẹnusọ Rẹ.

Ohun tí ó ṣe pàtàkì jùlọ fún ìkẹ́kọ̀ọ́ wa ní àkókò yìí ni ohun tí Ọlọ́run sọ fún Jeremiah nípa “àpéjọ àwọn ẹlẹ́yà” tí wọ́n ń “yọ̀” lórí ìdààmú rẹ̀. Ó sọ fún Jeremiah pé àwọn ẹlẹ́yà lè padà wá sọ́dọ̀ Jeremiah, ṣùgbọ́n kò gbọ́dọ̀ padà tọ̀ wọ́n lọ láéláé. Jeremiah dúró fún àwọn tí wọ́n dúró lòdì sí àwọn Pùròtẹ́sítáǹtì tí wọ́n ṣẹ̀ṣẹ̀ yàn láti padà sí àgbò Kátólíìkì tí wọ́n sì di àwọn ọmọbìnrin Bábílónì, àwọn wòlíì èké Baali àti Aṣítárótì. Jeremiah dúró fún wòlíì Judea náà tí, ní ibi kan náà nínú ìlà àsọtẹ́lẹ̀, ti bá ètò ìjọsìn èké Jeroboamu wí ní ìbẹ̀rẹ̀ ìjọba àríwá, nípa bẹ́ẹ̀ ó ṣàpẹẹrẹ ìfihàn ètò ìjọsìn èké kan tí ó jẹ́ àwòrán Kátólíìkì ní òpin ìtàn ìjọba àríwá. Wòlíì náà sọ fún Jeroboamu, nígbà tí Jeroboamu dábàá láti dá ìfọ̀kànsìn pọ̀, pé kò gbọ́dọ̀ jẹun, tàbí mu omi, tàbí padà ní ọ̀nà tí ó gbà wá.

> Ọba sì wí fún ọkùnrin Ọlọrun náà pé, Wá sí ilé pẹ̀lú mi, kí o sì tú ara rẹ lọ́lá, èmi yóò sì fún ọ ní èrè kan. Ṣùgbọ́n ọkùnrin Ọlọrun náà wí fún ọba pé, Bí o bá fi ààbọ̀ ilé rẹ fún mi, èmi kì yóò wọlé pẹ̀lú rẹ, bẹ́ẹ̀ ni èmi kì yóò jẹ oúnjẹ tàbí mu omi ní ibí yìí: Nítorí bẹ́ẹ̀ ni a ti pàṣẹ fún mi nípa ọ̀rọ̀ Oluwa, pé, Má ṣe jẹ oúnjẹ, má sì ṣe mu omi, bẹ́ẹ̀ ni má ṣe padà lọ ní ọ̀nà kan náà tí o gbà wá. 1 Kings 13:7–9.

Ọ̀rọ̀ àsọyé wòlíì ará Jùdà náà bá iṣẹ́ àwọn wòlíì èké Baali àti Aṣítárótì mu nínú ìtàn Èlíjà. Dájúdájú, ìtàn àwọn Mílàráítì náà jẹ́ ìtàn Èlíjà pẹ̀lú, nítorí Mílà ni Èlíjà. Nínú ìtàn Èlíjà, àwọn wòlíì Baali àti Aṣítárótì ṣe ijó ìtànjẹ kan, èyí tí a fi hàn pé ìwèrè ni nígbà tí iná sọ̀kalẹ̀ láti ọ̀dọ̀ Ọlọ́run tí ó sì jó ẹbọ Èlíjà run, báyìí ni ó ṣe ṣàpẹẹrẹ ìtújáde Ẹ̀mí Mímọ́ nínú Ẹkún Ní Àárín Òru nínú ìtàn àwọn Mílàráítì. Ìjàkadì nínú ìtàn náà ṣàfihàn ìjàkadì ti Èlíjà kejì, ẹni tí í ṣe Jòhánù Oníbatisí, ní àkókò ijó ìtànjẹ tí ọmọbìnrin Hẹródiásì (Salome) ṣe. Hẹródiásì ni a ṣàpẹẹrẹ rẹ̀ pẹ̀lú Jésébẹ́lì, Jésébẹ́lì sì jẹ́ ààmì ìjọ Kátólíìkì.

Ní ọdún 1844, àwọn ìjọ Pùròtẹ́sítáǹtì di Sálómè, ọmọbìnrin Hẹródiásì (Jésébẹ́lì). Nínú ìjó ẹ̀tàn náà, Hẹródu ti ṣe ìlérí ìdajì ìjọba rẹ̀, ó sì ṣe bẹ́ẹ̀ ní ọjọ́ ìbí rẹ̀; nípa bẹ́ẹ̀ ó di àpẹẹrẹ àwọn ọjọ́ ìkẹyìn nígbà tí àwọn ọba mẹ́wàá, tí Ahábù dúró fún gẹ́gẹ́ bí àpẹẹrẹ wọn (ọba àwọn ìjọba mẹ́wàá ti àríwá), bá fohùn ṣọ̀kan láti fi ìjọba wọn fún pàápàá (Jésébẹ́lì). Fífúnni ní “ìdajì ìjọba rẹ” jẹ́ àmì àjọṣepọ̀, àti pé wolíì láti Jùdíà ń jẹ́ kí Jèróbóámù mọ̀ ní kedere pé òun kì yóò dá àdéhùn pọ̀ mọ́ ọba apẹ̀yìndà náà tàbí kí ó ṣe àtìlẹ́yìn fún ètò ìjọsìn ayédèrú rẹ̀.

Èyí ni Olúwa pẹ̀lú sọ fún Jeremiah, nígbà tí Ó wí pé “àpéjọ àwọn ẹlẹ́gàn” (Ìsìn Pùrótẹ́sítáǹtì apẹ̀yìndà) lè padà wá sọ́dọ̀ Jeremiah, ṣùgbọ́n Jeremiah kò gbọ́dọ̀ padà tọ̀ wọ́n lọ rárá, tàbí kí ó padà ní ọ̀nà tí ó gbà wá. Ṣùgbọ́n wolii Judea náà ṣe ohun náà gan-an, nítorí pé wolii èké àti aláìlòótọ́ kan tàn án jẹ kí ó tó padà sí Judea—kí ó tó parí iṣẹ́ tí a ti fi fún un.

> Nísinsin yẹn sì ń gbé ní Bẹ́tẹ́lì; àwọn ọmọ rẹ̀ sì wá sọ fún un nípa gbogbo iṣẹ́ tí ọkùnrin Ọlọ́run náà ṣe ní ọjọ́ náà ní Bẹ́tẹ́lì: ọ̀rọ̀ tí ó sọ fún ọba, àwọn náà sì tún sọ fún baba wọn. Baba wọn sì wí fún wọn pé, Ọ̀nà wo ni ó gbà lọ? Nítorí àwọn ọmọ rẹ̀ ti rí ọ̀nà tí ọkùnrin Ọlọ́run náà tí ó ti Júdà wá gbà lọ. Ó sì wí fún àwọn ọmọ rẹ̀ pé, Ẹ dì kẹ́tẹ́kẹ́tẹ́ fún mi. Wọ́n sì dì kẹ́tẹ́kẹ́tẹ́ náà fún un: ó sì gun ún, Ó sì lọ lẹ́yìn ọkùnrin Ọlọ́run náà, ó sì bá a níbi tí ó jókòó lábẹ́ igi ókè; ó sì wí fún un pé, Ṣé ìwọ ni ọkùnrin Ọlọ́run náà tí ó ti Júdà wá? Ó sì wí pé, Èmi ni. Nígbà náà ni ó wí fún un pé, Bá mi lọ sí ilé, kí o sì jẹun. Ó sì wí pé, Èmi kò lè padà pẹ̀lú rẹ, tàbí kí n bá ọ wọlé: bẹ́ẹ̀ ni èmi kì yóò bá ọ jẹun tàbí mu omi ní ibi yìí: Nítorí a ti sọ fún mi nípa ọ̀rọ̀ Olúwa pé, Iwọ kì yóò jẹun, bẹ́ẹ̀ ni ìwọ kì yóò mu omi níbẹ̀, bẹ́ẹ̀ ni ìwọ kì yóò tún padà lọ ní ọ̀nà tí o gbà wá. Ó sì wí fún un pé, Wòlíì ni èmi pẹ̀lú gẹ́gẹ́ bí ìwọ náà ṣe rí; áńgẹ́lì kan sì bá mi sọ̀rọ̀ nípa ọ̀rọ̀ Olúwa pé, Mú un padà bá ọ wá sí ilé rẹ, kí ó lè jẹun, kí ó sì mu omi. Ṣùgbọ́n ó purọ́ fún un. Nítorí náà ó bá a padà lọ, ó sì jẹun ní ilé rẹ̀, ó sì mu omi. Ó sì ṣẹlẹ̀ pé, bí wọ́n ti jókòó lẹ́bàá tábìlì, ọ̀rọ̀ Olúwa tọ nísinsin náà wá tí ó mú un padà wá: Ó sì ké sí ọkùnrin Ọlọ́run náà tí ó ti Júdà wá, ó ní, Bayi ni Olúwa wí, Nítorí pé ìwọ ti ṣàìgbọràn sí ẹnu Olúwa, tí ìwọ kò sì pa àṣẹ tí Olúwa Ọlọ́run rẹ pa fún ọ mọ́, Ṣùgbọ́n tí ìwọ padà wá, tí o sì jẹun, tí o sì mu omi ní ibi náà, nípa èyí tí Olúwa ti sọ fún ọ pé, Má ṣe jẹun, má sì ṣe mu omi; òkú rẹ kì yóò dé inú ibojì àwọn baba rẹ.

> Ó sì ṣẹ̀, lẹ́yìn tí ó ti jẹun àkàrà, tí ó sì ti mu, pé ó dì í kẹ́tẹ́kẹ́tẹ́ fún un, ìyẹn fún wòlíì tí ó mú padà wá. Nígbà tí ó sì ti lọ, kìnnìún kan pàdé e ní ojú ọ̀nà, ó sì pa á: a sì sọ òkú rẹ̀ sí ojú ọ̀nà, kẹ́tẹ́kẹ́tẹ́ náà sì dúró lẹ́gbẹ̀ẹ́ rẹ̀, kìnnìún náà pẹ̀lú sì dúró lẹ́gbẹ̀ẹ́ òkú náà. Sì kíyèsí i, àwọn ènìyàn kọjá lọ, wọ́n sì rí òkú náà tí a sọ sí ojú ọ̀nà, àti kìnnìún tí ó dúró lẹ́gbẹ̀ẹ́ òkú náà: wọ́n sì wá sọ ọ́ ní ìlú náà níbi tí wòlíì àgbàgbà náà ń gbé. Nígbà tí wòlíì tí ó mú un padà láti ojú ọ̀nà gbọ́ èyí, ó ní, Òun ni ènìyàn Ọlọ́run náà, ẹni tí kò gbọ́ràn sí ọ̀rọ̀ Olúwa: nítorí náà ni Olúwa fi i lé kìnnìún lọ́wọ́, tí ó fà á ya, tí ó sì pa á, gẹ́gẹ́ bí ọ̀rọ̀ Olúwa tí Ó sọ fún un. Ó sì bá àwọn ọmọ rẹ̀ sọ̀rọ̀, ó ní, Ẹ dì kẹ́tẹ́kẹ́tẹ́ fún mi. Wọ́n sì dì í fún un. Ó sì lọ, ó rí òkú rẹ̀ tí a sọ sí ojú ọ̀nà, àti kẹ́tẹ́kẹ́tẹ́ náà àti kìnnìún náà tí wọ́n dúró lẹ́gbẹ̀ẹ́ òkú náà: kìnnìún náà kò jẹ òkú náà, bẹ́ẹ̀ ni kò fà kẹ́tẹ́kẹ́tẹ́ náà ya. Wòlíì náà sì gbé òkú ènìyàn Ọlọ́run náà, ó sì fi lé kẹ́tẹ́kẹ́tẹ́ náà lórí, ó sì mú un padà wá: wòlíì àgbàgbà náà sì wọ ìlú náà wá, láti ṣọ̀fọ̀ àti láti sin ín. Ó sì tẹ òkú rẹ̀ sínú ibojì tirẹ̀; wọ́n sì ṣọ̀fọ̀ rẹ̀, wọ́n ní, Áà, arákùnrin mi! Ó sì ṣẹ̀, lẹ́yìn tí ó ti sin ín tán, pé ó bá àwọn ọmọ rẹ̀ sọ̀rọ̀, ó ní, Nígbà tí èmi bá kú, nígbà náà ni kí ẹ sin mí sínú ibojì níbi tí a ti sin ènìyàn Ọlọ́run náà; ẹ fi egungun mi sí ẹ̀gbẹ́ egungun rẹ̀: nítorí ọ̀rọ̀ tí ó kéde nípa ọ̀rọ̀ Olúwa sí altarì tí ó wà ní Beteli, àti sí gbogbo àwọn ilé ibi gíga tí ó wà ní àwọn ìlú Samaria, yóò ṣẹ̀ dájúdájú. 1 Àwọn Ọba 13:11–32.

A ó bá a lọ pẹ̀lú ìkẹ́kọ̀ọ́ yìí nínú àpilẹ̀kọ tí ó tẹ̀lé.

> “Nígbà tí agbára Ọlọ́run bá jẹ́rìí nípa ohun tí ó jẹ́ òtítọ́, òtítọ́ náà gbọ́dọ̀ dúró títí láé gẹ́gẹ́ bí òtítọ́. Kò yẹ kí a gba àwọn àròjinlẹ̀ tó wá lẹ́yìn, tí ó lòdì sí ìmọ́lẹ̀ tí Ọlọ́run ti fi fún wa. Àwọn ènìyàn yóò dìde pẹ̀lú àwọn ìtumọ̀ Ìwé Mímọ́ tí ó jẹ́ òtítọ́ lójú wọn, ṣùgbọ́n tí kì í ṣe òtítọ́. Òtítọ́ fún àkókò yìí ni Ọlọ́run ti fi fún wa gẹ́gẹ́ bí ìpìlẹ̀ ìgbàgbọ́ wa. Òun tìkára Rẹ̀ ni ó ti kọ́ wa ohun tí ó jẹ́ òtítọ́. Ẹnìkan yóò dìde, lẹ́yìn náà ẹlòmíràn pẹ̀lú ìmọ́lẹ̀ tuntun, tí ó tako ìmọ́lẹ̀ tí Ọlọ́run ti fi fún wa lábẹ́ ìfihàn Ẹ̀mí Mímọ́ Rẹ̀. Díẹ̀ lára àwọn tí wọ́n kọjá nípasẹ̀ ìrírí tí a rí gbà nínú ìdásílẹ̀ òtítọ́ yìí ṣì wà láàyè. Ọlọ́run ti fi oore-ọ̀fẹ́ pa ẹ̀mí wọn mọ́ láti tún sọ, àti láti máa tún sọ títí di òpin ìgbésí ayé wọn, ìrírí tí wọ́n kọjá nípasẹ̀ rẹ̀, gẹ́gẹ́ bí Johanu aposteli ti ṣe títí dé òpin ìgbésí ayé rẹ̀ gan-an. Àti pé àwọn olùrúṣẹ́ àsíá tí ikú ti mú ṣubú ni yóò máa sọ̀rọ̀ nípasẹ̀ àtẹ̀tẹ̀jáde àwọn ìkọ̀wé wọn. A ti kọ́ mi pé báyìí ni a ó ṣe gbọ́ ohùn wọn. Wọ́n yóò jẹ́rìí nípa ohun tí ó dá òtítọ́ fún àkókò yìí sílẹ̀.”

> “A kò gbọdọ̀ gba ọ̀rọ̀ àwọn tí ń bọ̀ wá pẹ̀lú ìhìn iṣẹ́ kan tí ó tako àwọn kókó pàtàkì pàtó ti ìgbàgbọ́ wa. Wọ́n máa ń kó ọ̀pọ̀lọpọ̀ Ìwé Mímọ́ jọ, wọ́n sì máa ń kó o jọ bí ẹ̀rí yí ká àwọn ẹ̀kọ́ tí wọ́n fi ẹnu ara wọn sọ. A ti ṣe èyí léraléra ní ọdún mẹ́ẹ̀ẹ́dọ́gbọ̀n tí ó kọjá. Bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé Ìwé Mímọ́ ni ọ̀rọ̀ Ọlọ́run, tí a sì gbọdọ̀ bọ̀wọ̀ fún un, síbẹ̀ ìlò rẹ̀, bí irú ìlò bẹ́ẹ̀ bá yí ọ̀kan nínú àwọn ọ̀wọ̀n kúrò ní ìpìlẹ̀ tí Ọlọ́run ti fi ọwọ́ ara rẹ̀ dì mú fún ọdún mẹ́ẹ̀ẹ́dọ́gbọ̀n wọ̀nyí, jẹ́ àṣìṣe ńlá. Ẹni tí ó bá ṣe irú ìlò bẹ́ẹ̀ kò mọ ìfihàn àgbàyanu ti Ẹ̀mí Mímọ́ tí ó fún àwọn ìhìn iṣẹ́ ìgbà àtijọ́ tí ó ti tọ̀ àwọn ènìyàn Ọlọ́run wá ní agbára àti ní ipa.”

> “Àwọn ẹ̀rí Alàgbà G kò ṣeé gbára lé. Bí a bá gbà wọ́n, wọn yóò ba ìgbàgbọ́ àwọn ènìyàn Ọlọ́run nínú òtítọ́ tí ó ti ṣe wa ní ohun tí a jẹ́ jẹ́.”

> “A gbọ́dọ̀ ní ìpinnu dídúró ṣinṣin lórí ọ̀ràn yìí; nítorí àwọn kókó tí ó ń gbìyànjú láti fi Ìwé Mímọ́ jẹ́rìí sí, kò péye. Wọn kò fi hàn pé ìrírí àtijọ́ àwọn ènìyàn Ọlọ́run jẹ́ àṣìṣe. A ní òtítọ́; àwọn áńgẹ́lì Ọlọ́run sì ni wọ́n darí wa. Ó wà lábẹ́ ìtọ́sọ́nà Ẹ̀mí Mímọ́ ni a ti fi ìfihàn ọ̀ràn ibi mímọ́ náà hàn. Ó yẹ kí gbogbo ènìyàn pa ẹnu mọ́ ní ti àwọn àbùdá ìgbàgbọ́ wa tí wọn kò ní ipa kankan nínú rẹ̀. Ọlọ́run kì í tako ara Rẹ̀ láé. A ń lò àwọn ẹ̀rí Ìwé Mímọ́ ní ọ̀nà tí kò tọ́ bí a bá fi agbára mú wọn jẹ́rìí sí ohun tí kì í ṣe òtítọ́. Ẹlòmíràn àti ẹlòmíràn yóò dìde, wọn yóò sì mú ohun tí a rò pé ó jẹ́ ìmọ́lẹ̀ ńlá wá, wọn yóò sì ṣe àwọn ìdálẹ́kọ̀ọ́ wọn. Ṣùgbọ́n àwa dúró lórí àwọn àmì ilẹ̀ àtijọ́. [1 John 1:1–10 quoted.]”

> “A ti kọ́ mi láti sọ pé a lè lò ọ̀rọ̀ wọ̀nyí gẹ́gẹ́ bí ó ti yẹ fún àkókò yìí, nítorí àkókò ti dé nígbà tí a gbọ́dọ̀ máa pe ẹ̀ṣẹ̀ ní orúkọ rẹ̀ tòótọ́. A ń ní ìdènà nínú iṣẹ́ wa nítorí àwọn ènìyàn tí kò tíì yí padà, tí wọ́n ń wá ògo tiwọn fúnra wọn. Wọ́n fẹ́ kí a ka àwọn sí olùdásílẹ̀ àwọn ẹ̀kọ́ tuntun, èyí tí wọ́n ń gbé kalẹ̀ ní ìbéèrè pé òtítọ́ ni wọ́n. Ṣùgbọ́n bí a bá gba àwọn ẹ̀kọ́ wọ̀nyí, wọn yóò múni dé sí ìkọ̀sílẹ̀ òtítọ́ náà tí Ọlọ́run ti ń fi fún àwọn ènìyàn Rẹ̀ fún ọdún mẹ́ẹ̀ẹ́dọ́gbọ̀n sẹ́yìn, tí ó sì ti fi ìfihàn Ẹ̀mí Mímọ́ jẹ́rìí rẹ̀.” Selected Messages, ìwé 1, 161.

Back to Articles