Article

# Ìjọba Ọ̀la fún Amẹ́ríkà àti Oṣù Keje 18, 2020 - Nọ́mbà Kẹta

Alábùkún ni àwọn Ojú tí ń rí àti àwọn Etí tí ń gbọ́

Author

Jeff Pippenger

Published

August 25, 2023

Formats

PDF
Word
Song MP3

Àwọn ìlà àwọn ìṣíkiri ìtúnṣe jẹ́ kọ́kọ́rọ́ sí ìmòye “àrá méje” ti Ìfihàn orí kẹwàá. “Àrá méje” náà dúró fún ìtàn ìfúnnilára agbára sí ìhìnrere áńgẹ́lì kìíní láti ọjọ́ kẹ́tàlá oṣù Kẹjọ, 1840, títí dé Ìdálẹ́kùn Nlá ní ọjọ́ kejìlélógún oṣù Kẹwàá, 1844. Orí kẹwàá pèsè ẹlẹ́rìí inú méta nínú orí náà láti fi gbé òye yìí lẹ́yìn.

> “Iṣipopada ìbọ̀wá ti ọdún 1840–44 jẹ́ ìfihàn ológo ti agbára Ọlọ́run; a mú ìránṣẹ́ áńgẹ́lì àkọ́kọ́ náà lọ sí gbogbo ibùdó iṣẹ́ míṣọ́nnárì ní ayé, àti ní àwọn orílẹ̀-èdè kan ìfẹ́-inú ẹ̀sìn pọ̀ jùlọ tí a ti rí ní ilẹ̀ kankan láti ìgbà Àtúnṣe ti ọ̀rúndún kẹrìndínlógún; ṣùgbọ́n a óò tayọ̀ wọn nípasẹ̀ ìṣipopada alágbára lábẹ́ ìkìlọ̀ ìkẹyìn ti áńgẹ́lì kẹta.” The Great Controversy, 611.

A gbé ìhìnrere áńgẹ́lì àkọ́kọ́ lọ sí ayé láti ọdún 1840 lọ. Uriah Smith ṣàlàyé ìmòye àwọn aṣáájú-ọ̀nà, ní ìbámu pẹ̀lú Sister White. Smith mọ̀ pé áńgẹ́lì àkọ́kọ́ dé ní 1798, ó sì fi hàn pé áńgẹ́lì àkọ́kọ́ ni ó sọ̀kalẹ̀ wá ní 1840. Smith àti àwọn aṣáájú-ọ̀nà náà kò ṣe àkíyèsí ìyàtọ̀ tó wà láàárín dídé ìhìnrere kan àti fífi agbára fún un nìkan. Smith sọ ní kedere pé nígbà tí áńgẹ́lì Ìfihàn orí kẹwàá fi ẹsẹ̀ kan lé orí òkun, tí ó sì fi èkejì lé orí ilẹ̀, ó ṣe àfihàn ìhìnrere tí a ń gbé lọ sí ayé.

> “Nítorí náà, ní ọdún 1798, ìdènà sí ìkéde pé ọjọ́ Kristi súnmọ́ parí; ní ọdún 1798, àkókò ìkẹyìn bẹ̀rẹ̀, a sì yọ èdìdì kúrò lórí ìwé kékeré náà. Láti àkókò náà wá, nítorí náà, áńgẹ́lì Ìfihàn 14 ti jáde lọ ń kéde pé wákàtí ìdájọ́ Ọlọ́run dé; ó sì tún jẹ́ láti ìgbà náà ni áńgẹ́lì orí kẹwàá ti dúró lórí òkun àti lórí ilẹ̀, tí ó sì ti búra pé àkókò kì yóò sí mọ́. Ní ti ìdánimọ̀ wọn, kò sí ìbéèrè kankan tí a lè gbé dìde; gbogbo àríyànjiyàn tí ó ń ṣiṣẹ́ láti fi ibi ọ̀kan hàn, ni wọ́n sì tún ní agbára tó dọ́gba nínú ọ̀ràn èkejì. Kò yẹ kí a wọ inú àríyànjiyàn kankan níbí láti fi hàn pé ìran ìsinsin yìí ń rí ìmúṣẹ àwọn àsọtẹ́lẹ̀ méjèèjì wọ̀nyí. Nínú ìwàásù ìpadàbọ̀, ní pàtàkì láti 1840 sí 1844, ni ìmúṣẹ wọn ní kíkún àti ní gbogbo ẹ̀kúnrẹ́rẹ́ rẹ̀ bẹ̀rẹ̀. Ipo áńgẹ́lì yìí, ẹsẹ̀ kan lórí òkun àti òmíràn lórí ilẹ̀, ń tọ́ka sí àgbáyè gbooro ìkéde rẹ̀ nípasẹ̀ òkun àti lórí ilẹ̀. Bí a bá ti pinnu ìránṣẹ́ yìí fún orílẹ̀-èdè kan ṣoṣo, ó ti yẹ kí ó tó kí áńgẹ́lì náà dúró lórí ilẹ̀ nìkan. Ṣùgbọ́n ó ní ẹsẹ̀ kan lórí òkun, èyí tí a fi lè yọrí sí ìmọ̀ pé ìránṣẹ́ rẹ̀ yóò kọjá òkun, yóò sì tàn dé oríṣìíríṣìí orílẹ̀-èdè àti ìpín ayé; a sì tún fi òtítọ́ pé ìkéde Ìpadàbọ̀ tí a tọ́ka sí lókè lọ sí gbogbo ibùdó iṣẹ́ ìránṣẹ́ ní ayé mú ìpinnu yìí lágbára sí i. Àlàyé sí i lórí èyí wà lábẹ́ orí kẹrìnlá.” Uriah Smith, Thoughts on Daniel and the Revelation, 521.

Nítorí náà, ẹsẹ̀ kìíní orí kẹwàá ń tọ́ka sí Oṣù Kẹjọ ọjọ́ kọkànlá, ọdún 1840, nítorí pé ní àkókò náà ni òpin tí a ti sọ tẹ́lẹ̀ fún ipá àṣẹ gíga ti Ottoman dé, gẹ́gẹ́ bí ó ti bá àsọtẹ́lẹ̀ tó wà nínú Ìfihàn mẹ́sàn-án mu. Sister White sọ pé:

> “Ní ọdún 1840, ìmúṣẹ àsọtẹ́lẹ̀ mìíràn tí ó ṣe pàtàkì gidigidi ru ìfẹ́-onífẹ̀ẹ́ ka gbogbo ibìkan sókè. Ní ọdún méjì ṣáájú rẹ̀, Josiah Litch, ọ̀kan lára àwọn aṣojú-ìhìn rere tí ó jẹ́ aṣáájú nínú ìwàásù nípa ìbọ̀wọ̀ kejì, tẹ ìtúmọ̀ Ìfihàn 9 jáde, níbi tí ó ti sọ tẹ́lẹ̀ ìṣubú Ìjọba Ottoman. Gẹ́gẹ́ bí ìṣírò rẹ̀, agbára yìí ni a óò borí... ní ọjọ́ kọkànlá oṣù Kẹjọ, 1840, nígbà tí a lè retí pé agbára Ottoman ní Constantinople yóò fọ́. “Mo sì gbàgbọ́ pé a ó rí i pé bẹ́ẹ̀ gan-an ni ọ̀ràn náà yóò rí.”

> “Ní àkókò gan-an tí a ti sọ tẹ́lẹ̀, Tọ́kì, nípasẹ̀ àwọn aṣojú rẹ̀, gba ààbò àwọn agbára alágbẹ́gbẹ́ ti Yúróòpù, bẹ́ẹ̀ sì ni ó fi ara rẹ̀ sí abẹ́ àkóso àwọn orílẹ̀-èdè Kristẹni. Ìṣẹ̀lẹ̀ náà mú àsọtẹ́lẹ̀ náà ṣẹ ní pípé. Nígbà tí a mọ̀ ọ́n, ọ̀pọ̀lọpọ̀ ènìyàn dá wọn lójú nípa òtítọ́ àwọn ìlànà ìtumọ̀ àsọtẹ́lẹ̀ tí Miller àti àwọn alábàákẹ́gbẹ́ rẹ̀ ti gbà gẹ́gẹ́ bí òtítọ́, a sì fi ìfẹ́sọ́nà àgbàyanu kún ìṣísẹ̀ ìpadàbọ̀ náà. Àwọn ọkùnrin onímọ̀ àti àwọn ẹni ipò gíga darapọ̀ mọ́ Miller, ní ìwàásù àti ní ìtẹ̀jáde àwọn èrò rẹ̀, láti ọdún 1840 sí 1844 iṣẹ́ náà sì tan kálẹ̀ ní kíákíá.” The Great Controversy, 334, 335.

Ẹsẹ̀ kìn-ín-ní nínú orí kẹwàá ni 1840, àti nínú ẹsẹ̀ kẹwàá a rí i pé Jòhánù ní ìdààmú kíkórò ní October 22, 1844. Jòhánù dúró fún àwọn tí wọ́n mú ìránṣẹ́ ìwé kékeré náà lọ sí ayé, kí wọ́n lè jìyà ìdààmú kíkórò náà ní October 22, 1844. Láti ẹsẹ̀ kìn-ín-ní títí dé ẹsẹ̀ kẹwàá ni ó ṣojú ìtàn láti 1840 sí 1844. Èyí ni ẹ̀rí inú kan nínú orí kẹwàá.

Ẹlẹ́rìí kejì ni Johanu, ẹni tí ó jẹ ìwé kékeré náà, ó sì dùn ní ẹnu rẹ̀, èyí tí ó dúró fún gbigba rẹ̀ ti ìfẹ̀sọ́nà Oṣù Kẹjọ ọjọ́ 11, 1840; lẹ́yìn náà ó sì di korò ní inú rẹ̀ ní Ìdàmú Nlá ti Oṣù Kẹwàá ọjọ́ 22, 1844.

> Mo sì gba ìwé kékeré náà lọ́wọ́ angẹli náà, mo sì jẹ ẹ tán; ó sì dùn ní ẹnu mi bí oyin: ṣùgbọ́n ní kété tí mo jẹ ẹ tán, inú mi korò. Ìfihàn 10:10.

Ẹsẹ kẹwàá dúró fún ìtàn gangan ti ọdún 1840 sí 1844 nínú ẹsẹ kan ṣoṣo. Èyí ni ẹlẹ́rìí inú kejì nínú orí náà pé “ààrá méje” náà ń ṣojú fún ìtàn náà. Arabinrin White ti ti sọ̀rọ̀ rẹ̀ tán pé “ààrá méje” náà ń ṣojú fún àlàyé àtòkọ àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ tí ó ṣẹlẹ̀ lábẹ́ ìhìnrere áńgẹ́lì kìíní àti kejì. Ìhìnrere áńgẹ́lì kejì parí ní ìbànújẹ ńlá náà, nítorí náà “ààrá méje” náà ń ṣojú fún ìtàn kan náà gan-an. Àwọn ẹlẹ́rìí inú mẹ́ta ni ó wà láti fi tọ́kàntọ́kàn ṣètìlẹ́yìn fún òtítọ́ náà pé ìtàn láti August 11, 1840 títí dé Ìbànújẹ Ńlá ní October 22, 1844 ni ìtàn àsọtẹ́lẹ̀ tí a ń tẹnumọ́ nínú Ìfihàn orí kẹwàá.

Nígbà náà, nínú ẹsẹ̀ ìkẹyìn, ní ìbámu pẹ̀lú òtítọ́ tí ó ní í ṣe pẹ̀lú “ààrá méje,” a fi àṣẹ kan lélẹ̀ fún fífi ìránṣẹ́ náà hàn, àti pé a gbọ́dọ̀ tún ìtàn náà gan-an ṣe.

> Ó sì sọ fún mi pé, O gbọ́dọ̀ tún sọ àsọtẹ́lẹ̀ níwájú ọ̀pọ̀lọpọ̀ ènìyàn, àti àwọn orílẹ̀-èdè, àti àwọn ahọ́n, àti àwọn ọba. Ìfihàn 10:11.

Ààrá méje náà ń fi hàn pé ìbẹ̀rẹ̀ Ìsìn Adventist, tí ó bẹ̀rẹ̀ nígbà tí a fún ìránṣẹ́ tí a tú sílẹ̀ ní “àkókò òpin” ní agbára, yóò jẹ́ àpèjúwe òpin Ìsìn Adventist nígbà tí a óò fi agbára fún ìránṣẹ́ tí a tú sílẹ̀ ní ọdún 1989 nípasẹ̀ ìsàlẹ̀bọ̀, kì í ṣe ti áńgẹ́lì Ìfihàn orí kẹwàá, ṣùgbọ́n ti áńgẹ́lì tó ń sọ̀kalẹ̀ ti Ìfihàn orí kẹtàdínlógún. Áńgẹ́lì Ìfihàn orí kẹtàdínlógún sọ̀kalẹ̀ ní September 11, 2001, a sì ti ń sún mọ́ ìparí ìtúnṣe ìṣẹ̀lẹ̀ ìtàn láti 1840 sí 1844.

Àwọn àkíyèsí wọ̀nyí nípa orí kẹwàá ti wà ní gbangba fún ọ̀pọ̀lọpọ̀ ọdún. Ohun tí a kò tíì mọ̀ títí di àìpẹ́ yìí ni pé, pẹ̀lú ìtàn mímọ́ náà, ìtàn mímọ́ míràn wà tí a fi sínú rẹ̀. Àwọn tí yóò mọ ìtàn náà nìkan ni àwọn tí ó gba ìlànà Alfa àti Omega, èyí tí ń fi òpin ohun kan dánimọ̀ pẹ̀lú ìbẹ̀rẹ̀ ohun kan. Ìtàn tí a fi sínú ìtàn mímọ́ náà bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú ìrètí tí ó bajẹ́, ó sì parí pẹ̀lú Ìrètí Nlá tí ó Bajẹ́. Ìtàn ọdún 1843 sí 1844 jẹ́ ìlà-ìtàn pàtàkì kan tí ó wà nínú ṣùgbọ́n tí ó yàtọ̀ sí ìtàn ọdún 1840 sí 1844. Sister White àti Kristi jéjèèjì sọ̀rọ̀ sí ìlà-ìtàn yìí.

> “Gbogbo àwọn ìhìn tí a fi fúnni láti ọdún 1840–1844 ni a gbọ́dọ̀ mú kí wọ́n ní agbára nísinsìnyí, nítorí pé ọ̀pọ̀ ènìyàn ti pàdánù ìtọ́sọ́nà wọn. Àwọn ìhìn náà gbọ́dọ̀ lọ sí gbogbo àwọn ìjọ.

> “Kristi sọ pé, ‘Alábùkún ni ojú yín, nítorí wọ́n ríran; àti etí yín, nítorí wọ́n ń gbọ́. Nítorí lóòótọ́ ni mo sọ fún yín, pé ọ̀pọ̀ àwọn wòlíì àti àwọn olódodo ti fẹ́ láti rí àwọn ohun wọ̀nyí tí ẹ̀yin ń rí, ṣùgbọ́n wọn kò rí wọn; àti láti gbọ́ àwọn ohun wọ̀nyí tí ẹ̀yin ń gbọ́, ṣùgbọ́n wọn kò gbọ́ wọn’ [Matt. 13:16, 17]. Alábùkún ni àwọn ojú tí wọ́n rí àwọn ohun tí a rí ní ọdún 1843 àti 1844.

> “A fi ìránṣẹ́ náà hàn. Kò sì yẹ kí ìdádúró kankan wà nínú títún sọ ìránṣẹ́ náà, nítorí àwọn àmì àkókò ń ṣẹ; iṣẹ́ ìparí gbọdọ̀ jẹ́ kí a ṣe. Iṣẹ́ ńlá kan ni a ó ṣe láàárín àkókò kúkúrú. Láìpẹ́, a ó fi ìránṣẹ́ kan hàn nípa ìpinnu Ọlọ́run tí yóò túbọ̀ gòkè sí igbe ńlá. Nígbà náà ni Dáníẹ́lì yóò dúró nípò tirẹ̀, láti fi ẹ̀rí rẹ̀ hàn.” Manuscript Releases, volume 21, 437.

Àwọn “wòlíì àti àwọn olódodo ti ní ìfẹ́ láti rí àwọn nǹkan wọ̀nyí” tí “a rí ní 1843 àti 1844.” Jésù tọ́ka sí ìtàn mímọ́ yìí nínú ìwé ìhìn rere méjì, ṣùgbọ́n ìtọ́kasí kọ̀ọ̀kan wà nínú àyíká ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀.

> Ó sì bá wọn sọ ọ̀pọ̀lọpọ̀ nǹkan nípa àkàwé, ó ní, Wò ó, afúnrúgbìn kan jáde lọ fún fífúnrúgbìn; nígbà tí ó sì ń fún irúgbìn, díẹ̀ nínú wọn bọ́ sí ẹ̀gbẹ́ ọ̀nà, àwọn ẹyẹ sì wá, wọ́n sì jẹ wọ́n tan: díẹ̀ sì bọ́ sórí ilẹ̀ òkúta, níbi tí wọn kò ti ní ilẹ̀ púpọ̀: lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀ ni wọ́n sì hù jáde, nítorí pé wọn kò ní ìjinlẹ̀ ilẹ̀: ṣùgbọ́n nígbà tí oòrùn yọ, a sun wọ́n; àti nítorí pé wọn kò ní gbòǹgbò, wọ́n rọ. Díẹ̀ sì bọ́ láàárín ẹ̀gún; ẹ̀gún náà sì dàgbà, ó sì fún wọn pa: ṣùgbọ́n àwọn mìíràn bọ́ sínú ilẹ̀ rere, wọ́n sì so èso, apá kan ọgọ́rùn-ún, apá kan ọgọ́ta, apá kan ọgbọ̀n. Ẹni tí ó bá ní etí láti fi gbọ́, kí ó gbọ́. Àwọn ọmọ-ẹ̀yìn sì tọ̀ ọ́ wá, wọ́n sì ní fún un pé, Èéṣe tí ìwọ fi ń bá wọn sọ̀rọ̀ nípa àkàwé? Ó sì dáhùn, ó ní fún wọn pé, Nítorí a ti fi fún un yín láti mọ àwọn àṣírí ìjọba ọ̀run, ṣùgbọ́n a kò fi fún àwọn náà. Nítorí ẹnikẹ́ni tí ó bá ní, fún un ni a ó fi kún un, yóò sì ní ní ọ̀pọ̀lọpọ̀: ṣùgbọ́n ẹnikẹ́ni tí kò bá ní, àní ohun tí ó ní ni a ó gbà kúrò lọ́dọ̀ rẹ̀. Nítorí náà ni mo ṣe ń bá wọn sọ̀rọ̀ nípa àkàwé: nítorí tí wọ́n ń ríran, wọn kò rí; tí wọ́n sì ń gbọ́gbọ́, wọn kò gbọ́, bẹ́ẹ̀ ni wọn kò sì yé e. Àsọtẹ́lẹ̀ Esaias sì ń ṣẹ nípa wọn, èyí tí ó wí pé, Ní gbígbọ́ ni ẹ̀yin yóò gbọ́, ẹ kì yóò sì yé; ní ríran ni ẹ̀yin yóò rí, ẹ kì yóò sì fojú mọ̀ ọ́: nítorí ọkàn àwọn ènìyàn yìí ti di líle, etí wọn sì wúwo fún gbígbọ́, ojú wọn ni wọ́n ti pa; kí wọn má bàa fi ojú wọn rí, kí wọn má bàa fi etí wọn gbọ́, kí wọn má bàa fi ọkàn wọn yé e, kí wọn sì yípadà, kí èmi sì wo wọn sàn. Ṣùgbọ́n alábùkún ni ojú yín, nítorí wọ́n ríran: àti etí yín, nítorí wọ́n ń gbọ́. Nítorí lóòótọ́ ni mo wí fún yín, pé ọ̀pọ̀ àwọn wòlíì àti àwọn olódodo ti fẹ́ láti rí àwọn nǹkan wọ̀nyí tí ẹ̀yin ń rí, wọn kò sì rí wọn; àti láti gbọ́ àwọn nǹkan wọ̀nyí tí ẹ̀yin ń gbọ́, wọn kò sì gbọ́ wọn. Matteu 13:3–17.

Jésù nínú Matteu, nígbà tí ó ń sọ̀rọ̀ nípa ipa Ọ̀rọ̀ Ọlọ́run, tí ó sì ń pe ènìyàn láti “gbọ́,” fi hàn pé àwọn Laodíkíà tí ń kọ ìhìn-iṣẹ́ náà tí àwọn wòlíì ń fẹ́ láti rí, ni a ṣàpẹẹrẹ wọn nínú Isaiah orí kẹfà. Future for America ti máa ń gbé Isaiah kẹfà kalẹ̀ léraléra nínú àyíká September 11, 2001, nítorí pé pẹ̀lú ìkọlù Islam ní ọjọ́ náà ni áńgẹ́lì alágbára ti Revelation eighteen sọ̀kalẹ̀, ó sì fi ògo rẹ̀ tan ayé náà mọ́lẹ̀. Gbogbo àwọn wòlíì fara mọ́ ara wọn, àti nínú ẹsẹ̀ kẹta ti Isaiah kẹfà a rí ìtọ́kasí tààrà sí áńgẹ́lì náà gan-an.

> Ní ọdún tí Ọba Ussiah kú ni mo sì rí Olúwa jókòó lórí ìtẹ́, tí a gbé ga tí a sì gbé e sókè, ìṣẹ́tí rẹ̀ sì kún tẹ́ńpìlì. Lókè rẹ̀ ni àwọn séráfù dúró; ọkọ̀ọ̀kan ní ìyẹ́ mẹ́fà; pẹ̀lú méjì ni ó fi bo ojú rẹ̀, pẹ̀lú méjì ni ó fi bo ẹsẹ̀ rẹ̀, pẹ̀lú méjì ni ó sì ń fò. Ọ̀kan sì ké sí ọ̀kan mìíràn, ó ní, Mímọ́, mímọ́, mímọ́, ni Olúwa àwọn ọmọ-ogun: gbogbo ayé kún fún ògo rẹ̀. Isaiah 6:1–3.

Ilẹ̀-ayé ni a fi ògo rẹ̀ tànmọ́lẹ̀ nígbà tí áńgẹ́lì Ìfihàn orí kejìdínlógún sọ̀kalẹ̀, àti Isaiah sì pèsè kọ́kọ́rọ́ míràn pàtàkì nígbà tí ó sọ fún wa pé ìran rẹ̀ nípa ibi mímọ́ ṣẹlẹ̀ ní ọdún tí Ọba Ussiah kú. Ọba Ussiah ti gbìyànjú láti ṣe iṣẹ́ àlùfáà nínú tẹ́ńpìlì. Àwọn àlùfáà mẹ́ẹ̀ẹ́ọ́gọ́rin àti olórí àlùfáà kọ̀ ọ́ láti ṣe bẹ́ẹ̀ títí Olúwa fi lu ú pẹ̀lú ẹ̀tẹ̀ ní iwájú orí rẹ̀. Ó gba àmì ẹranko náà nítorí ìgbìyànjú rẹ̀ láti darapọ̀ àṣẹ ìjọba rẹ̀ mọ́ àṣẹ ìjọ. Kò kú lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀; a yọ ọ́ kúrò lórí ìtẹ́, a sì fi ẹlòmíràn rọ́pò rẹ̀, àti lẹ́yìn àkókò kan, níkẹyìn ó kú ní September 11, 2001. Ìjọ Adventist ń kú díẹ̀díẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ìjọ àwọn Júù ṣe kú ní àkókò Kristi. Ṣùgbọ́n ní September 11, 2001, Adventism, tí ó ti kọ ìhìnṣẹ́ àwọn ẹsẹ̀ mẹ́fà ìkẹyìn ti Daniel orí kọkànlá tẹ́lẹ̀, dé òpin gẹ́gẹ́ bí ìwo Pùròtẹ́sítáǹtì ti United States, àti àwọn tí Isaiah ṣojú fún ni a sì pè nígbà náà láti mú ìhìnṣẹ́ tí ohùn àkọ́kọ́ ti Ìfihàn orí kejìdínlógún dúró fún.

> Asáríàhù àlùfáà sì wọlé tọ̀ ọ́ lẹ́yìn, pẹ̀lú rẹ̀ sì ni àádọ́rin àlùfáà Olúwa, àwọn ọkùnrin akíkanjú: wọ́n sì dojú kọ Úsíà ọba, wọ́n sì wí fún un pé, Kì í ṣe iṣẹ́ rẹ, ìwọ Úsíà, láti sun tùràrí fún Olúwa, bí kò ṣe ti àwọn àlùfáà, àwọn ọmọ Áárónì, tí a ya sọ́tọ̀ láti máa sun tùràrí: jáde kúrò ní ibi mímọ́; nítorí pé ìwọ ti ṣe àṣìṣe; bẹ́ẹ̀ ni kì yóò sì jẹ́ fún ọ láti ọ̀dọ̀ Olúwa Ọlọ́run ní ọlá. Nígbà náà ni Úsíà bínú, ó sì ní àwo tùràrí kan ní ọwọ́ rẹ̀ láti sun tùràrí: bí ó sì ti ń bínú sí àwọn àlùfáà, ẹ̀tẹ̀ náà bẹ̀rẹ̀ sí í rú jáde ní iwájú orí rẹ̀ níwájú àwọn àlùfáà nínú ilé Olúwa, lẹ́gbẹ̀ẹ́ pẹpẹ tùràrí. Asáríàhù olórí àlùfáà, àti gbogbo àwọn àlùfáà, sì wo ó, sì kíyèsi i pé, wò ó, adẹ́tẹ̀ ni ní iwájú orí rẹ̀, wọ́n sì lé e jáde kúrò níbẹ̀; àní, òun tìkára rẹ̀ náà yára láti jáde, nítorí Olúwa ti lù ú. Úsíà ọba sì jẹ́ adẹ́tẹ̀ títí di ọjọ́ ikú rẹ̀, ó sì ń gbé inú ilé kan tí a ya sọ́tọ̀, nítorí adẹ́tẹ̀ ni; nítorí a ti gé e kúrò nínú ilé Olúwa: Jótámù ọmọ rẹ̀ sì wà lórí ilé ọba, ó sì ń ṣe ìdájọ́ àwọn ènìyàn ilẹ̀ náà. 2 Kronika 26:17–21.

Ó ṣe pàtàkì láti mọ̀ pé a yọ ìwo Pùròtẹ́sítáǹtì kúrò nínú ìjọ Adventist Ọjọ́ Keje ní ọjọ́ kẹ́rìnlá, oṣù Kẹsàn-án, ọdún 2001, nítorí pé àkópọ̀ ìsílẹ̀ ìdì tí ọ̀rọ̀ Ìfihàn ní ní àwọn ọjọ́ ìkẹyìn ní àwọn nǹkan pàtàkì mẹ́ta. Ọ̀kan ni ìtàn tó ń lọ ní afiwéra láàárín ìwo ti Ìjọba Republikani àti ìwo ti Pùròtẹ́sítáǹtì. Èròjà kejì tí a gbọ́dọ̀ mọ̀ ni ìtumọ̀ pàtàkì àwọn ìjọ méje, àti pé dájúdájú èyí kẹta ni “àrá méje.” Gbogbo àwọn èròjà àsọtẹ́lẹ̀ mẹ́tẹ̀ẹ̀ta wọ̀nyí ni wọ́n jọ dá ọ̀rọ̀ tí a ń tú ìdì rẹ̀ sílẹ̀ kalẹ̀, ó sì ṣe pàtàkì láti mọ̀ pé gẹ́gẹ́ bí a ti kọ ìjọ Júù sílẹ̀ ní àkókò Kristi, bẹ́ẹ̀ ni a kọ Adventism sílẹ̀ ní “àwọn ọjọ́ ìkẹyìn.”

Aísáyà fi tìfẹ́tìfẹ́ yọ̀ǹda láti gbé ìránṣẹ́ kan lọ sí àwọn ènìyàn àyànfẹ́ Ọlọ́run aláìṣòótọ́ nínú ìtàn rẹ̀, Jésù sì lo àwọn ọ̀rọ̀ kan náà láti bá ipò kan náà sọ̀rọ̀ nínú ìtàn Rẹ̀. A ń kọjá lọ lójú àwọn ènìyàn àyànfẹ́ májẹ̀mú kan, wọ́n sì kọ̀ láti “gbọ́” kí a lè mú wọn láradá.

> Ó sì wí pé, Lọ, kí o sì sọ fún àwọn ènìyàn yìí pé, Ẹ ó máa gbọ́ nítòótọ́, ṣùgbọ́n ẹ kò níye; ẹ ó sì máa rí nítòótọ́, ṣùgbọ́n ẹ kò nímo. Mú ọkàn àwọn ènìyàn yìí sanra, kí o sì mú etí wọn wúwo, kí o sì pa ojú wọn dé; kí wọn má bà á fi ojú wọn ríran, kí wọn má sì fi etí wọn gbọ́, kí wọn má sì fi ọkàn wọn mọ̀, kí wọn yí padà, kí a sì mú wọn láradá. Isaiah 6:9, 10.

Iṣẹ́ tí Isaiah gbé kalẹ̀ ni iṣẹ́ tí John àti Ezekiel gbé kalẹ̀ nígbà tí wọ́n jẹ ìwé kékeré náà. Wọ́n mú ìránṣẹ́ ìbáwí wá sí ọ̀dọ̀ àwọn ènìyàn àdéhùn tí a yàn, tí wọ́n wà nínú ìlànà pé a ó tú wọn jáde kúrò ní ẹnu Olúwa. Ìgbà kejì tí Jésù tọ́ka sí ìtàn náà, èyí tí àwọn wòlíì àti àwọn olódodo fẹ́ láti rí, ni Luke kọ sílẹ̀.

> Ìwọ sì, Kápánáùmù, tí a gbé ga dé ọ̀run, a ó sọ ọ kalẹ̀ sí ọ̀run àpáàdì. Ẹni tí ó bá gbọ́ tiyín ń gbọ́ tèmi; ẹni tí ó bá sì kẹ́gàn yín ń kẹ́gàn mi; ẹni tí ó bá sì kẹ́gàn mi ń kẹ́gàn Ẹni tí ó rán mi. Àwọn àádọ́rin náà sì padà pẹ̀lú ayọ̀, wọ́n ń wí pé, Olúwa, àní àwọn ẹ̀mí èṣù pàápàá ń tẹrí ba fún wa nípa orúkọ rẹ. Ó sì wí fún wọn pé, Mo rí Satani bí mànàmáná ti ń bọ́ láti ọ̀run wá. Kíyèsi i, mo fi agbára fún yín láti tẹ ejò àti àkekèé mọ́lẹ̀, àti lórí gbogbo agbára ọ̀tá; kò sì sí ohun kankan tí yóò pa yín lára rárá. Ṣùgbọ́n, ẹ má ṣe yọ̀ nínú èyí pé àwọn ẹ̀mí ń tẹrí ba fún yín; ṣùgbọ́n ẹ kúkú yọ̀ pé a kọ orúkọ yín sí ọ̀run. Ní wákàtí náà Jesu yọ̀ nínú ẹ̀mí, ó sì wí pé, Mo dúpẹ́ lọwọ rẹ, Baba, Olúwa ọ̀run àti ayé, nítorí tí ìwọ fi pa nǹkan wọ̀nyí mọ́ fún àwọn ọlọ́gbọ́n àti olóye, tí o sì ti fihàn wọ́n fún àwọn ọmọdé kékeré: bẹ́ẹ̀ ni, Baba; nítorí bẹ́ẹ̀ ni ó dára lójú rẹ. A ti fi ohun gbogbo lé mi lọ́wọ́ láti ọdọ Baba mi wá: kò sì sí ẹni tí ó mọ ẹni tí Ọmọ náà jẹ́ bí kò ṣe Baba; bẹ́ẹ̀ ni kò sí ẹni tí ó mọ ẹni tí Baba náà jẹ́ bí kò ṣe Ọmọ, àti ẹni tí Ọmọ bá fẹ́ fihàn án fún. Ó sì yíjú sí àwọn ọmọ-ẹ̀yìn rẹ, ó sì wí ní ìkọ̀kọ̀ pé, Alábùkún ni ojú tí ń rí ohun tí ẹ̀yin ń rí yìí: nítorí mo wí fún yín pé, ọ̀pọ̀ wòlíì àti ọba ni wọ́n ti fẹ́ rí ohun wọ̀nyí tí ẹ̀yin ń rí, wọn kò sì rí wọn; àti láti gbọ́ ohun wọ̀nyí tí ẹ̀yin ń gbọ́, wọn kò sì gbọ́ wọn. Luku 10:15–24.

Lẹ́ẹ̀kan sí i, àkópọ̀ ọ̀rọ̀ ìbùkún tí ó ní í ṣe pẹ̀lú àwọn tí wọ́n ní ànfàní láti rí ohun tí àwọn olódodo ti ń fẹ́ láti rí jẹ́ nípa àwọn ènìyàn májẹ̀mú tí a yàn, tí a ń kọjá lọ, tí wọn kò sì fẹ́ “gbọ́.” Sister White tọ́ka sí ìdálẹ́bi Kristi sí Kapernaumu, èyí tí ó jẹ́ ààmì ìkọ̀sílẹ̀ ìmọ́lẹ̀ ńlá, ó sì tẹnumọ́ Adventism nípa fífi ìbáwí sí Adventism sínú [àwọn akọmọ.]

> “Nínú àwọn tí wọ́n jẹ́wọ́ pé àwọn jẹ́ ọmọ Ọlọ́run, sùúrù ti farahàn kéré gan-an, ọ̀rọ̀ kíkorò mélòó kan ni a ti sọ, ìdálẹ́bi púpọ̀ ni a sì ti kéde sí àwọn tí kì í ṣe ti ìgbàgbọ́ wa. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ ti wo àwọn tí wọ́n wà nínú àwọn ìjọ míràn gẹ́gẹ́ bí ẹlẹ́ṣẹ̀ ńlá, nígbà tí Olúwa kì í fi bẹ́ẹ̀ ka wọn. Àwọn tí ń wo àwọn ọmọ ẹgbẹ́ àwọn ìjọ míràn báyìí ní láti rẹ ara wọn sílẹ̀ lábẹ́ ọwọ́ agbára Ọlọ́run. Àwọn tí wọ́n ń dá lẹ́bi lè jẹ́ pé ìmọ́lẹ̀ tí wọ́n ní kéré gan-an ni, àǹfààní àti ẹ̀tọ́ díẹ̀ ni wọ́n sì ní. Bí wọ́n bá ti ní ìmọ́lẹ̀ tí ọ̀pọ̀ nínú àwọn ọmọ ẹgbẹ́ àwọn ìjọ wa ti ní, wọ́n ì bá ti ní ìlọsíwájú ní ìwọ̀n tí ó tóbi jù lọ, wọ́n á sì ti ṣojú ìgbàgbọ́ wọn dáadáa jù lọ níwájú ayé. Nípa àwọn tí ń ṣògo nínú ìmọ́lẹ̀ wọn, tí wọ́n ṣùgbọ́n kùnà láti rìn nínú rẹ̀, Kristi wí pé, ‘Ṣùgbọ́n mo wí fún yín, Yóò rọrùn jù fún Tairi àti Sidoni lọ ní ọjọ́ ìdájọ́ ju fún yín lọ. Ìwọ náà, Kapernaumu [Àwọn Adventist Ọjọ́ Keje, tí wọ́n ti ní ìmọ́lẹ̀ ńlá], tí a gbé ga dé ọ̀run [nípa àǹfààní], a ó sọ ọ kalẹ̀ sí ọ̀run àpáàdì: nítorí bí a bá ti ṣe àwọn iṣẹ́ agbára tí a ti ṣe nínú rẹ nínú Sodomu, ì bá ti wà títí di òní yìí. Ṣùgbọ́n mo wí fún ọ, Pé yóò rọrùn jù fún ilẹ̀ Sodomu lọ ní ọjọ́ ìdájọ́ ju fún ọ lọ.’ Ní àsìkò náà Jesu dáhùn, ó sì wí pé, ‘Mo dúpẹ́ lọwọ rẹ, Baba, Olúwa ọ̀run àti ayé, nítorí ìwọ ti fi nǹkan wọ̀nyí pamọ́ fún àwọn ọlọ́gbọ́n àti alágbára ọgbọ́n [ní ìrònú ara wọn], o sì ti fi wọ́n hàn fún àwọn ọmọ kékeré.’”

> “ ‘Ní báyìí, nítorí pé ẹ ti ṣe gbogbo iṣẹ́ wọ̀nyí, ni Olúwa wí, mo sì ti bá yín sọ̀rọ̀, mo ń dìde ní kùtùkùtù, mo sì ń sọ̀rọ̀, ṣùgbọ́n ẹ kò gbọ́; mo sì pè yín, ṣùgbọ́n ẹ kò dáhùn; nítorí náà èmi yóò ṣe sí ilé yìí, tí a fi orúkọ mi pè, nínú èyí tí ẹ gbẹ́kẹ̀lé, àti sí ibi tí mo fi fún yín àti àwọn baba yín, gẹ́gẹ́ bí mo ti ṣe sí Ṣílò. Èmi yóò sì lé yín kúrò níwájú mi, gẹ́gẹ́ bí mo ti lé gbogbo àwọn arákùnrin yín jáde, àní gbogbo irú-ọmọ Éfúráímù.’ ” Review and Herald, August 1, 1893.

Àwọn “iṣẹ́ agbára” tí a ti ṣe nínú Ìjọ Adventist ni àwọn iṣẹ́ tí àwọn olódodo àti àwọn wòlíì fẹ́ láti rí àti láti gbọ́. Àwọn iṣẹ́ agbára wọ̀nyí ni a ṣàfihàn nínú ìtàn ọdún 1843 àti 1844 nígbà tí a kéde ìránṣẹ́ Ẹkún Àárín Òru. Ìjọ Adventist ti kọ ìtàn wọn sílẹ̀, pàápàá jùlọ ìtàn ọdún 1843 àti 1844. Ìtàn kan tí ó bẹ̀rẹ̀, tí ó sì parí pẹ̀lú ìdàmú, àti pẹ̀lú ìtàn kan náà tí a pèsè láti tọ́ wọn wọ inú ilẹ̀ tí a sọ di mímọ̀.

> “Wọ́n ní ìmọ́lẹ̀ dídán kan tí a gbé kalẹ̀ lẹ́yìn wọn ní ìbẹ̀rẹ̀ ọ̀nà náà, èyí tí áńgẹ́lì kan sọ fún mi pé ni ‘igbe ọ̀gànjọ́.’ Ìmọ́lẹ̀ yìí ń tan káàkiri gbogbo ọ̀nà náà, ó sì ń tan ìmọ́lẹ̀ fún ẹsẹ̀ wọn, kí wọ́n má bàa kọsẹ̀.

> “Bí wọ́n bá jẹ́ kí ojú wọn dúró ṣinṣin lórí Jesu, ẹni tí ó wà níwájú wọn gan-an, tí ó ń darí wọn lọ sí ìlú náà, wọ́n wà láìléwu. Ṣùgbọ́n láìpẹ́, díẹ̀ nínú wọn rẹ̀wẹ̀sì, wọ́n sì wí pé ìlú náà jìnà púpọ̀, àti pé wọ́n ti retí pé àwọn ì bá ti wọ inú rẹ̀ télẹ̀. Nígbà náà ni Jesu máa ń fún wọn ní ìgboyà nípa gbígbé apá ọ̀tún Rẹ̀ tí ó ní ògo sókè, ìmọ́lẹ̀ kan sì ń jáde láti apá Rẹ̀, tí ó ń yí lórí ẹgbẹ́ advent náà, wọ́n sì ké pé, ‘Alleluia!’ Àwọn mìíràn sì fi àìròyìn sẹ́ ìmọ́lẹ̀ tí ó wà lẹ́yìn wọn, wọ́n sì sọ pé kì í ṣe Ọlọ́run ni ó ti darí wọn jáde dé bẹ́ẹ̀. Ìmọ́lẹ̀ tí ó wà lẹ́yìn wọn sì pa, ó fi ẹsẹ̀ wọn sílẹ̀ nínú òkùnkùn pípé, wọ́n sì kọsẹ̀, wọ́n sì pàdánù ìrí àmì náà àti ti Jesu, wọ́n sì ṣubú kúrò lójú ọ̀nà náà sọ̀kalẹ̀ sínú ayé òkùnkùn àti búburú tí ó wà ní ìsàlẹ̀.” Early Writings, 15.

Ohun tí Kìnìún ẹ̀yà Júdà ń tú èdìdì rẹ̀ sílẹ̀ báyìí ni ìtàn ọdún 1843 àti 1844. “Ààrá méje” náà dúró fún 1840 sí 1844, ṣùgbọ́n àkókò náà ní ìtàn àkànṣe gidigidi tí a ti fi ṣe àpẹẹrẹ rẹ̀ láti ìbẹ̀rẹ̀ ìtàn májẹ̀mú. Ọ̀kọ̀ọ̀kan àwọn ìṣísẹ̀ àtúnṣe náà ń bára wọn mu, wọ́n sì ní àwọn àmì ọ̀nà kan náà pátápátá. Bí wọ́n bá yàtọ̀ sí ara wọn, Sátánì yóò dá ètò ìkọlù tí ó yàtọ̀ sílẹ̀ fún ọ̀kọ̀ọ̀kan ìṣísẹ̀ àtúnṣe, ṣùgbọ́n kò ṣe bẹ́ẹ̀ rí.

> “Ṣùgbọ́n Sátánì kò jókòó láìṣe nǹkan. Ní báyìí ó gbìyànjú ohun tí ó ti máa ń gbìyànjú nínú gbogbo ìṣísẹ̀ àtúnṣe mìíràn—láti tàn àwọn ènìyàn jẹ, kí ó sì pa wọ́n run nípa fífi èké kan lélẹ̀ fún wọn dípò iṣẹ́ tòótọ́. Gẹ́gẹ́ bí àwọn Kristi èké ti wà ní ọ̀rúndún kìn-ín-ní nínú ìjọ Kristẹni, bẹ́ẹ̀ ni àwọn wòlíì èké dìde ní ọ̀rúndún kẹrìndínlógún.” The Great Controversy, 186.

Kókó pàtàkì nínú ẹsẹ̀ yìí ní ti ìfiránṣẹ́ àpapọ̀ tí a ń pín ni pé nígbà tí Adventism dáwọ́ dídìmọ́ aṣọ-àṣẹ Protestantism dúró, tí a sì yọ ọ́ kúrò lórí wọn pátápátá ní September 11, 2001, wọ́n ṣì ń tẹnumọ́ pé àwọn ni ìṣísẹ̀kù àtẹ̀lé tí ń kéde igbe ńlá ti áńgẹ́lì kẹta. Síbẹ̀, èké àfarawé ni wọ́n. Bí o kò bá mọ ìṣísẹ̀ wo ni ó ń ru iwo Protestantism nísinsìnyí, ó fẹ́rẹ̀ẹ́ jẹ́ pé kò ṣeé ṣe rárá láti lóye àfíwé tó wà láàárín àwọn iwo méjèèjì ní Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà.

Ìtàn ọdún 1843 àti 1844 ni a ṣojú nínú gbogbo ìṣísẹ̀ àtúnṣe, a ó sì lo báyìí ìbẹ̀rẹ̀ Ísírẹ́lì àtijọ́ gẹ́gẹ́ bí ènìyàn àyànfẹ́ Ọlọ́run, àti òpin Ísírẹ́lì gẹ́gẹ́ bí ènìyàn àyànfẹ́ Ọlọ́run, láti fi ṣàpẹẹrẹ ohun kan náà nípa Ísírẹ́lì òde òní, pẹ̀lú ìdojúkọ lórí 1843 àti 1844 gẹ́gẹ́ bí a ti ṣojú wọn nínú ọkọọkan àwọn ìlà ìṣísẹ̀ àtúnṣe.

Mósè sọtẹ́lẹ̀ pé Olúwa yóò gbé wòlíì kan dìde bíi òun fúnra rẹ̀, àti pé wòlíì náà ni Jésù. Lúùkù nínú Ìṣe àwọn Àpọ́sítélì jẹ́rìí pé Jésù mú àsọtẹ́lẹ̀ Mósè ṣẹ.

> “Oluwa Ọlọrun rẹ yóò gbé Wòlíì kan dìde fún ọ láàárín rẹ, nínú àwọn ará rẹ, tí yóò dàbí èmi; ẹ̀yin yóò sì fetí sí i.” Deuteronomi 18:15.

Jésù ni wòlíì tí a gbọ́dọ̀ fetí sí.

> Nítòótọ́ ni Mósè wí fún àwọn baba pé, Wòlíì kan ni Olúwa Ọlọ́run yín yóò gbé dìde fún yín láàrín àwọn arákùnrin yín, bí èmi; òun ni kí ẹ gbọ́ nínú ohun gbogbo tí yóò sọ fún yín. Yóò sì ṣẹlẹ̀ pé, gbogbo ọkàn tí kò bá fetí sí wòlíì náà, a ó pa á run kúrò láàrín àwọn ènìyàn. Béẹ̀ ni, gbogbo àwọn wòlíì láti ọ̀dọ̀ Samuẹli àti àwọn tí ó tẹ̀lé e lẹ́yìn, iye gbogbo àwọn tí wọ́n ti sọ̀rọ̀, wọ́n sì ti sọtẹ́lẹ̀ nípa àwọn ọjọ́ wọ̀nyí pẹ̀lú. Ẹ̀yin ni ọmọ àwọn wòlíì, àti ti májẹ̀mú tí Ọlọ́run bá àwọn baba wa dá, ní wíwí fún Ábúráhámù pé, Nínú irú-ọmọ rẹ ni a ó ti bùkún fún gbogbo àwọn ìdílé ayé. Sí yín ni Ọlọ́run kọ́kọ́ rán Ọmọ rẹ Jesu, lẹ́yìn tí ó ti gbé e dìde, láti bùkún fún yín, nípa yíyí olúkúlùkù yín kúrò nínú àìṣòdodo rẹ̀. Ìṣe 3:22–26.

Là ìlànà ìtúnṣe ti Kristi bẹ̀rẹ̀ ní àkókò òpin, gẹ́gẹ́ bí gbogbo àwọn ìlànà ìtúnṣe ṣe máa ń bẹ̀rẹ̀. “Àkókò òpin” ní ọjọ́ Kristi ni ìbí Rẹ̀. Ìwé Mímọ́ fi hàn pé ní ìbí Rẹ̀ ìmọ̀ pọ̀ sí i gẹ́gẹ́ bí ìtumọ̀ “àkókò òpin” nínú ìwé Dáníẹ́lì. Bí ó tilẹ̀ jẹ́ àwọn olùṣọ́-àgùntàn, àwọn ọlọ́gbọ́n láti ìlà-oòrùn, Hẹ́rọ́dù tí ó bínú, tàbí Anna àti Simeoni nínú tẹ́ńpìlì, ìmọ̀ pọ̀ sí i nígbà tí a bí I. Ní àkókò yẹn ni a kọjá lórí aṣáájú ìjọ àwọn Júù. Ìkọ̀sílẹ̀ náà jẹ́ ìlọsíwájú díẹ̀díẹ̀, ṣùgbọ́n ó bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú ìkọ̀sílẹ̀ wọn sí ìránṣẹ́ tí a tú sílẹ̀ ní àkókò òpin.

> “Àwọn ènìyàn kò mọ̀ ọ́, ṣùgbọ́n ìròyìn náà ń fi ayọ̀ kún ọ̀run. Pẹ̀lú ìfẹ́-inú tí ó jinlẹ̀ sí i tí ó sì túbọ̀ rọ̀rùn, a ń fa àwọn ẹ̀dá mímọ́ láti ayé ìmọ́lẹ̀ wá sí ilẹ̀ ayé. Gbogbo ayé túbọ̀ ń tàn sí i nítorí wíwà Rẹ̀. Lókè àwọn òkè Bẹtilẹhẹmu ni àkójọ ẹgbẹ́ ọmọ-ogun àwọn áńgẹ́lì tí a kò lè ka. Wọ́n ń dúró de àmì láti kéde ìròyìn ayọ̀ náà fún ayé. Bí àwọn aṣáájú ní Israẹli bá ti jẹ́ olóòtítọ́ sí ìgbẹ́kẹ̀lé tí a fi lé wọn lọ́wọ́, wọn ì bá ti lè pín nínú ayọ̀ ìkéde ìbí Jésù. Ṣùgbọ́n nísinsin yìí, a ti kọjá wọn lọ.” The Desire of Ages, 47.

A kọjá lórí aṣáájú-ọ̀nà Adventism ní ọdún 1989 nígbà tí Dáníẹ́lì orí kẹ́tàlá ẹsẹ̀ ogójì ṣẹ. “Àkókò ìkẹyìn” nínú ìtàn Mósè, ẹni tí ó jẹ́ àpẹẹrẹ Jésù, ni ìbí rẹ̀, níbi tí ìdílé rẹ̀ àti lẹ́yìn náà ọmọbìnrin Fáráò ti gba ìmúgbòòrò ìmọ̀ nípa ọmọ Mósè. Orúkọ rẹ̀, dájúdájú, túmọ̀ sí “a gbà á jáde kúrò nínú omi,” àti Jésù túmọ̀ sí “Jèhófà ń gbàlà.”

Lẹ́yìn “àkókò òpin,” gbogbo àwọn ìlànà àtúnṣe ń fi hàn pé ibì kan wà nígbà tí ìmọ̀ tí a mú pọ̀ sí i nínú ìtàn pàtó náà ti di mímúlò ní ìlànà gẹ́gẹ́ bí ìránṣẹ́ kan tí a lè gbé kalẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ẹ̀rí sí ìran náà, àwọn tí a ó sì béèrè lọ́wọ́ wọn nípa ìdáhùn fún ìmọ́lẹ̀ tí a tú sílẹ̀ ní àkókò òpin.

Johanu Oníbatisiti ṣe àfihàn ìhìn-iṣẹ́ Kristi ní ọ̀nà ìlànà, ìhìn-iṣẹ́ Mose sì ni a ṣe ní ọ̀nà ìlànà ní ọdún rẹ̀ kẹ́ẹ̀ẹ́dógójì, nígbà tí ó gbìyànjú láti gba Israẹli sílẹ̀ kúrò ní Ejibiti nípa agbára tirẹ̀. Ìhìn-iṣẹ́ ìdásílẹ̀ kúrò ní Ejibiti sì ti wà nísinsin yìí nínú àkọsílẹ̀ gbangba.

Lẹ́yìn ogójì ọdún, a fi agbára fún ìránṣẹ́ Mósè ní igbó tí ń jó, a sì bá a lọ pẹ̀lú àmì méjì ti ìjẹ́-Ọlọ́run, gẹ́gẹ́ bí ọ̀pá tí ó di ejò àti ọwọ́ adẹ́tẹ̀ tí Mósè yọ kúrò ní àyà rẹ̀. A fi agbára fún ìránṣẹ́ Jésù ní ìgbà ìrìbọmi Rẹ̀, èyí tí a bá a lọ pẹ̀lú àmì méjì ti ìjẹ́-Ọlọ́run, ohùn Baba àti Ẹ̀mí Mímọ́. Àmì-ọ̀nà tí ó tẹ̀lé e nínú ìtàn méjèèjì dúró fún ìdààmú àkọ́kọ́, àkókò ìdádúró, ìbẹ̀rẹ̀ dé áńgẹ́lì kejì tàbí 1843.

Ìbànújẹ nínú ìran Mósè ni a fi aya rẹ̀ ṣàpẹẹrẹ nígbà tí áńgẹ́lì sọ̀kalẹ̀ wá pa Mósè nítorí pé kò kọ ọmọ rẹ̀ ní ilà. Nítorí ìbẹ̀rù, Sipporah ṣe iṣẹ́-ìsìn náà fúnra rẹ̀ lórí ọmọ wọn. Mósè ti gbàgbé láti kọ ọmọ rẹ̀ ní ilà! Àmì gan-an ti májẹ̀mú tí a fi fún Ábúráhámù ni Mósè gbàgbé. Bàbá Ábúráhámù ti fi ìsọtẹ́lẹ̀ nípa ìgbèkùn àti ìtúsílẹ̀ àwọn Hébérù sínú àti kúrò ní Ejibiti hàn, a sì ní kí ìsọtẹ́lẹ̀ rẹ̀ ṣẹ ní pàtó nípasẹ̀ Mósè, ṣùgbọ́n Mósè gbàgbé láti kọ ọmọ rẹ̀ ní ilà. Ní àkókò náà ni Mósè rán Sipporah padà láti lọ gbé lọ́dọ̀ bàbá rẹ̀ títí di lẹ́yìn ìtúsílẹ̀ náà. Ó dúró ní Mídíánì títí di ìgbà tí Mósè darí àwọn ọmọ Ísírẹ́lì kọjá nínú omi Òkun Pupa, èyí tí aposteli Pọ́ọ̀lù sọ fún wa pé ó jẹ́ àpẹẹrẹ ìbatisí, iṣẹ́-ìsìn gan-an tí ó rọ́pò ìkọnilà. Ẹ má ṣe ṣàìfiyèsí kókó náà. Ìbẹ̀rẹ̀ àmì ọ̀nà tí ń ṣojú áńgẹ́lì kejì nínú ìtàn Mósè, àmì ọ̀nà tí ń mú ìbànújẹ àkọ́kọ́ wá nínú ìtàn náà, jẹ́ ìkọ̀sílẹ̀ òfin àkọ́kọ́ ti ìbáṣepọ̀ májẹ̀mú Ábúráhámù pẹ̀lú Ọlọ́run.

Ìbànújẹ àkọ́kọ́ nínú ìlà iṣẹ́ Kristi ni ikú Lásárù, èyí tí Mátà àti Màríà dájú pé kò ní ṣẹlẹ̀ bí Jésù kò bá ti pẹ́ títí di ìgbà tí Lásárù ti kú tan fún ọjọ́ mẹ́rin. Ìbànújẹ náà pé Jésù jẹ́ kí Lásárù, ọ̀rẹ́ rẹ̀ tímọ́tímọ́, kú kí ó sì bàjẹ́ nínú ibojì, pọ̀ gidigidi, kì í ṣe fún àwọn arábìnrin méjèèjì nìkan, ṣùgbọ́n fún àwọn ọmọ-ẹ̀yìn náà pẹ̀lú. Síbẹ̀, àjíǹde Lásárù di èdìdì gbogbo iṣẹ́-ìránṣẹ́ Kristi.

> “Nínú dídúró láti tọ̀ Lásárùsì wá, Kristi ní èrò inú-àánú kan sí àwọn tí kò tíì gbà á. Ó fà á kù díẹ̀, kí nípa jíjí Lásárùsì dìde kúrò nínú òkú, Ó lè fi ẹ̀rí mìíràn fún àwọn ènìyàn Rẹ̀ alágbèéká, aláìgbọ́gbọ́n, pé lóòótọ́ Òun ni ‘àjíǹde, àti ìyè.’ Kò fẹ́ràn láti fi gbogbo ìrètí àwọn ènìyàn náà sílẹ̀, àwọn àgùntàn talákà, tí ń ṣàkásọ kiri ti ilé Ísírẹ́lì. Ọkàn Rẹ̀ ń bàjẹ́ nítorí àìrònúpìwàdà wọn. Nínú àánú Rẹ̀ Ó pinnu láti fi ẹ̀rí kan sí i fún wọn pé Òun ni Olùmúpadàbọ̀sípò, Ẹni náà tí Òun nìkan lè mú ìyè àti àìkú wá sí ìmọ́lẹ̀. Èyí yóò jẹ́ ẹ̀rí tí àwọn àlùfáà kò lè túmọ̀ ní àṣìṣe. Èyí ni ìdí ìdádúró Rẹ̀ ní lílọ sí Bẹ́tánì. Ìṣẹ̀yanu gíga yìí, jíjí Lásárùsì dìde, ni yóò fi èdìdì Ọlọ́run sórí iṣẹ́ Rẹ̀ àti lórí ẹ̀tọ́ ìpè Rẹ̀ sí ọ̀run-Ọlọ́run.” The Desire of Ages, 529.

Fífìdìí àwọn ẹgbẹ̀rún mẹ́rìnlélọ́gọ́rin àti ẹgbẹ̀rún mẹ́rin [144,000] ti Ọlọ́run ni a fi hàn nínú ìtàn ọdún 1843 àti 1844, nítorí a jẹ́ kó yé wa pé Lásárù ni ó darí Kristi wọ Jerusalẹmu nígbà ìwọlé ìṣẹ́gun náà. Ìtàn ìwọlé ìṣẹ́gun náà ni ìtàn tí Sister White lò láti fi ṣàpẹẹrẹ Ẹkún Àárín Òru ti 1843 àti 1844. Ó jẹ́ àìlóye nípa pé Kristi ní agbára láti jí òkú dìde nípasẹ̀ agbára ẹ̀dá Ọlọ́run. Màríà àti Élísábẹ́tì jẹ́wọ́ pé àwọn mọ̀ pé Jésù ní agbára láti jí Lásárù dìde ní ìpè kíkẹyìn, ṣùgbọ́n wọn kò lè rí i pé lóòótọ́ ó ní agbára láti jí i dìde níbẹ̀ gan-an ní àkókò náà. Wọ́n wà nínú ìkọ̀sílẹ̀ òtítọ́ gan-an náà tí Ó wá láti fihàn ní ìrìbọmi Rẹ̀ àti ikú Rẹ̀, ìbẹ̀rẹ̀ àti òpin iṣẹ́-ìránṣẹ́ ti ara Rẹ̀ ti ọdún mẹ́ta àtààbọ̀. Wọn kò lè rí i títí di ìgbà tí a yọ òkúta kúrò lórí ibojì náà, gẹ́gẹ́ bí ọwọ́ Rẹ̀ yóò ṣe yọ kúrò lórí àṣìṣe kan nínú díẹ̀ lára àwọn nọ́ńbà tó wà lórí àtẹ 1843 ní ọjọ́ iwájú.

Mósè, lẹ́yìn tí ó ti rán Sípórà lọ kúrò ní iwájú ìjà tí ń bọ̀ pẹ̀lú Fáráò, Áárónì, ẹ̀gbọ́n rẹ̀, pàdé rẹ̀, àwọn aṣojú méjèèjì náà sì tẹ̀síwájú lọ sí Ejibiti gẹ́gẹ́ bí àwọn aṣojú ìránṣẹ́ áńgẹ́lì kejì. Kí a tó mú ìyọnu kankan wá sórí Ejibiti, Mósè kìlọ̀ fún Fáráò pé bí kò bá jẹ́ kí Ísírẹ́lì, àkọ́bí Ọlọ́run, jáde lọ láti sin ín, nígbà náà ni Ọlọ́run yóò pa àkọ́bí Ejibiti.

> Oluwa si wi fun Mose pe, Nígbà tí iwọ bá lọ láti padà sí Ejibiti, rí i dájú pé iwọ ṣe gbogbo àwọn iṣẹ́ ìyanu wọ̀nyí níwájú Farao, tí mo ti fi sínú ọwọ́ rẹ: ṣùgbọ́n èmi yóò mú ọkàn rẹ le, kí ó má bàa jẹ́ kí àwọn ènìyàn náà lọ. Iwọ yóò sì wi fun Farao pé, Báyìí ni Oluwa wi, Israeli ni ọmọ mi, àní akọ́bí mi: mo sì wí fún ọ pé, Jẹ́ kí ọmọ mi lọ, kí ó lè sin mi: bí iwọ bá sì kọ̀ láti jẹ́ kí ó lọ, wò ó, èmi yóò pa ọmọ rẹ, àní akọ́bí rẹ. Eksodu 4:21–23.

Ìkígbe Àárín Òru náà jẹ́ àsọtẹ́lẹ̀ kan tí a óò mú ṣẹ ní ọjọ́ iwájú.

> “Nínú ìdáǹdè Ísráẹ́lì kúrò ní Ejibiti, a tún pàṣẹ ìyàsímímọ́ àwọn àkọ́bí. Nígbà tí àwọn ọmọ Israẹli wà ní ìsègbè lábẹ́ àwọn ará Ejibiti, Olúwa pàṣẹ fún Mósè láti lọ sọ́dọ̀ Fáráò, ọba Ejibiti, kí ó sì wí pé, ‘Báyìí ni Olúwa wí, Ísráẹ́lì ni ọmọ mi, àní àkọ́bí mi: mo sì wí fún ọ, Jẹ́ kí ọmọ mi lọ, kí ó lè sìn mí: ṣùgbọ́n bí ìwọ bá kọ̀ láti jẹ́ kí ó lọ, wò ó, èmi yóò pa ọmọ rẹ, àní àkọ́bí rẹ.’ Eksodu 4:22, 23.

> “Mósè mú ìránṣẹ́ rẹ̀ wá; ṣùgbọ́n ìdáhùn ọba agbéraga náà ni pé, ‘Ta ni Olúwa, tí èmi yóò fi gbọ́ ohùn Rẹ̀ láti jẹ́ kí Ísírẹ́lì lọ? Èmi kò mọ Olúwa, bẹ́ẹ̀ ni èmi kì yóò jẹ́ kí Ísírẹ́lì lọ.’ Eksodu 5:2. Olúwa ṣiṣẹ́ nítorí àwọn ènìyàn Rẹ̀ nípasẹ̀ àwọn ààmì àti iṣẹ́ ìyanu, ní fífi àwọn ìdájọ́ líle rán sórí Fáráò. Nígbẹ̀yìn-gbẹ́yín, a pàṣẹ fún áńgẹ́lì apanirun láti pa àkọ́bí ènìyàn àti ẹranko láàárín àwọn ará Ejibiti. Kí a lè dá àwọn ọmọ Ísírẹ́lì sí, a tọ́ wọn sọ́nà láti fi ẹ̀jẹ̀ ọ̀dọ́-àgùntàn tí a pa sí orí òpó ilẹ̀kùn ilé wọn. Gbogbo ilé ni a ní kí a sàmì sí, kí, nígbà tí áńgẹ́lì náà bá dé lórí iṣẹ́ ikú rẹ̀, kí ó lè kọjá lórí àwọn ilé àwọn ọmọ Ísírẹ́lì.” The Desire of Ages, 51.

Ìhìnrere Ẹkún Ọ̀ganjọ́ sí Fáráò ń fi ikú àwọn àkọ́bí hàn gẹ́gẹ́ bí ìdáhùn sí ìṣọ̀tẹ̀ Fáráò. Nígbà tí a ti fi ìhìnrere náà sínú àkọsílẹ̀, àwọn àjàkálẹ̀-àrùn, tí ń ṣojú agbára Ẹkún Ọ̀ganjọ́ ní ìgbà ẹ̀ẹ̀rùn ọdún 1844, ni a mú wá sórí Ejibiti. Ìhìnrere Ẹkún Ọ̀ganjọ́ gbá ilẹ̀ náà kọjá bí ìgbì òkun ńlá ní ìgbà ẹ̀ẹ̀rùn ọdún 1844. Àwọn àjàkálẹ̀-àrùn gbá Ejibiti kọjá, àti nígbà tí ikú àkọ́bí tí a ti ṣèlérí dé, a gbọ́ igbe kan ní ọ̀ganjọ́ káàkiri Ejibiti.

> Mósè sì wí pé, Báyìí ni Olúwa wí, Ní àárín òru ni èmi yóò jáde lọ sí àárín ilẹ̀ Ejibiti: gbogbo àwọn àkọ́bí tí ń bẹ ní ilẹ̀ Ejibiti yóò sì kú, láti ọ̀dọ̀ àkọ́bí Fáráò tí ó jókòó lórí ìtẹ́ rẹ̀, àní títí dé àkọ́bí ọmọbìnrin ìránṣẹ́ tí ó wà lẹ́yìn ọlọ; àti gbogbo àkọ́bí ẹran pẹ̀lú. Igbe ńlá kan yóò sì wà káàkiri gbogbo ilẹ̀ Ejibiti, irú èyí tí kò tíì sí rí, bẹ́ẹ̀ ni kò sì ní tún wà irú rẹ̀ mọ́. Eksodu 11:4–6.

Ìwọlé ìṣẹ́gun Kristi sí Jerúsálẹ́mù yọrí sí àgbélébùú Kalfárì, àwọn ọmọ-ẹ̀yìn Kristi àti àwọn ọmọlẹ́yìn rẹ̀ mìíràn sì nírírí Ìbànújẹ́ Nlá kan.

> “Ìbànújẹ́ wa kò tóbi bí ti àwọn ọmọ-ẹ̀yìn náà. Nígbà tí Ọmọ ènìyàn wọ Jerúsálẹ́mù lọ ní ìṣẹ́gun, wọ́n retí pé a ó fi adé jẹ é ní ọba. Àwọn ènìyàn kóra jọ láti gbogbo àgbègbè tí ó yí i ká, wọ́n sì ké pé: ‘Hosanna sí Ọmọ Dáfídì.’ Nígbà tí àwọn àlùfáà àti àwọn àgbà bẹ Jésù pé kí ó dá ogunlọ́gọ̀ ènìyàn náà dúró, Ó sọ pé bí wọ́n bá dákẹ́, àní àwọn òkúta yóò ké jáde, nítorí àsọtẹ́lẹ̀ gbọ́dọ̀ ṣẹ. Síbẹ̀, ní ọjọ́ díẹ̀ lẹ́yìn náà, àwọn ọmọ-ẹ̀yìn wọ̀nyí kan náà rí Olùkọ́ wọn olùfẹ́, ẹni tí wọ́n gbà pé yóò jọba lórí ìtẹ́ Dáfídì, tí a nà sórí àgbélébùú ìkà lókè àwọn Farisi ẹlẹ́yà, aláfitọ́hùn. Ìrètí ńlá wọn bajẹ́, òkùnkùn ikú sì bo wọn ká.” Testimonies, volume 1, 57, 58.

Ìbànújẹ́ ńlá tí ó dé bá àwọn ọmọ-ẹ̀yìn àti àwọn Míléráítì ni a tún ṣàpẹẹrẹ rẹ̀ nípa bí àwọn Hébérù ṣe dì ní àárín ogun Fáráò àti Òkun Pupa.

> “Lórí wa ni ìmọ́lẹ̀ tí a kó jọ láti àwọn àkókò ìgbà àtijọ́ ti ń tàn. Àkọsílẹ̀ ìgbàgbé Israẹli ni a ti pa mọ́ fún ìmúlòye wa. Ní ayé ìgbà yìí, Ọlọ́run ti na ọwọ́ Rẹ̀ sílẹ̀ láti kó ènìyàn kan jọ sọ́dọ̀ ara Rẹ̀ láti inú gbogbo orílẹ̀-èdè, ẹbí, àti ahọ́n. Nínú ìṣísẹ̀ ìbọ̀wọ̀lé náà ni Ó ti ṣiṣẹ́ fún ogún-iní Rẹ̀, gẹ́gẹ́ bí Ó ti ṣiṣẹ́ fún àwọn ọmọ Israẹli nígbà tí Ó ń darí wọn jáde kúrò ní Ejibiti. Nínú ìdààmú ńlá ti ọdún 1844, a dán ìgbàgbọ́ àwọn ènìyàn Rẹ̀ wò gẹ́gẹ́ bí a ti dán ti àwọn Heberu wò lẹ́gbẹ̀ẹ́ Òkun Pupa.” Testimonies, ìdìpọ̀ 8, 115, 116.

Ó ṣe pàtàkì láti rí i pé nígbà tí Kristi wọ Jerusalẹmu, ìmísí wákàtí náà mú ìbújáde ìyìn kan jáde, èyí tí àwọn Farisi fẹ́ dá lójú. Àkópọ̀ orin ìyìn náà ni ìtọ́kasí sí Jésù gẹ́gẹ́ bí Ọmọ Dafidi, ààmì gan-an tí Kristi lò láti samisi òpin ìbáṣepọ̀ ọ̀rọ̀ rẹ̀ pẹ̀lú àwọn Júù aláríyànjiyàn. Ohun tí ó kó ìbínú bá àwọn Júù jù lọ ni ìmọ̀ pé nígbà tí wọ́n ń pe Jésù ní Ọmọ Dafidi, wọ́n ń tọ́ka nípa ìfihàn sí ìwọlé ọlá Ọba Dafidi sínú Jerusalẹmu.

Nínú ìtàn iṣẹ́ Dáfídì ti mímú àpótí májẹ̀mú wá sí Jerúsálẹ́mù, agbára tí ó fún iṣẹ́ ìhìnrere náà ní okun ni a ṣàpẹẹrẹ rẹ̀ nípasẹ̀ agbára tí a fi fún Dáfídì.

> Dafidi sì ń lọ síwájú, ó sì ń di ẹni ńlá, Olúwa Ọlọ́run àwọn ọmọ-ogun sì wà pẹ̀lú rẹ̀. 2 Samueli 5:10.

Lẹ́yìn náà, Dáfídì pinnu láti mú àpótí májẹ̀mú wá sí Jerúsálẹ́mù. Nínú mímú àpótí májẹ̀mú wá sí ìlú Dáfídì, ìdààmú yóò wà, gẹ́gẹ́ bí ó ti rí nínú gbogbo ìlà àtúnṣe. Ussa, ẹni tí orúkọ rẹ̀ túmọ̀ sí agbára, ní mímọ̀ dáadáa pé a kò fi àṣẹ fún un láti fi ọwọ́ kan àpótí májẹ̀mú, ṣùgbọ́n ó ṣe bẹ́ẹ̀ síbẹ̀. Kókó-ọrọ̀ gan-an tí ó mú àpótí náà lọ sí ìgbèkùn ní ìbẹ̀rẹ̀pẹ̀pẹ̀, ni àìgbọ́ràn sí ìfẹ́ tí Olúwa ti fihàn, àti ìgbéraga àfojúsùn nípa agbára tí a so mọ́ àpótí Ọlọ́run. Síbẹ̀, Ussa, alágbára kan nínú àwọn ènìyàn Dáfídì, ṣàìgbọ́ràn, gẹ́gẹ́ bí Mósè náà ti ṣàìgbọ́ràn sí àṣẹ ìkọlà. A lu Ussa pa, àpótí náà sì dúró lẹ́yìn òde Jerúsálẹ́mù títí Dáfídì fi mọ̀ pé a ń bùkún fún àwọn tí ń ṣọ́ ibi tí àpótí náà ti wà lẹ́yìn ikú Ussa. Nígbà náà ni Dáfídì tún jáde láti mú àpótí náà wọ Jerúsálẹ́mù. Bí Dáfídì ṣe ń jó wọ Jerúsálẹ́mù, aya rẹ̀ rí ìhòòhò rẹ̀, ó sì kún fún ìdààmú púpọ̀.

Àwọn ìlà mẹ́ta ti àwọn ìṣísẹ̀ àtúnṣe tí gbogbo wọn ń tọ́ka sí 1843 àti 1844, àkókò náà tí àwọn ọkùnrin olódodo àti àwọn wòlíì fẹ́ràn láti rí àti láti gbọ́. Àwọn àbùdá ìbọ̀wọ̀lé áńgẹ́lì kejì, tí ó fi bẹ́ẹ̀ samisi àkókò ìdádúró àti ìrètí tí ó bàjẹ́, rọrùn gan-an láti rí. Àwọn òtítọ́ tó jinlẹ̀ sí i fi hàn pé ìrètí tí ó bàjẹ́ náà kì í ṣe àìlóye lásán ní apá Mósè, tàbí Ussa tàbí Máàtá àti Màríà, bí kò ṣe ìrètí tí ó bàjẹ́ tí ó ní ìsopọ̀ pẹ̀lú ìkọ̀sílẹ̀ ìlànà ìpìlẹ̀ kan tí ó so mọ́ ìtàn gidi náà gan-an níbi tí ìrètí tí ó bàjẹ́ náà ti ṣẹ. Fún Mósè, ó jẹ́ àmì ìkọlà; fún Ussa, ó jẹ́ ìgboyà àìtọ́ nípa àwọn àṣẹ Ọlọ́run ní ti ọkọ̀ náà; fún Máàtá àti Màríà, ó jẹ́ àìní ìgbàgbọ́ nínú agbára ẹ̀dá Kristi láti jí òkú dìde.

Pẹ̀lú Mósè, àkòrí pàtàkì jùlọ nínú iṣẹ́-ìránṣẹ́ rẹ̀ ni ìdásílẹ̀ ìbáṣepọ̀ májẹ̀mú pẹ̀lú ènìyàn àyànfẹ́ kan, Mósè sì gbàgbé àmì májẹ̀mú náà. Pẹ̀lú Ussa, ó jẹ́ ìlànà gan-an ti ìwà-mímọ́ òfin Ọlọ́run, èyí tí a ṣe àfihàn rẹ̀ nínú àpótí májẹ̀mú. Pẹ̀lú Máàtá àti Màríà, ó jẹ́ àárín gbùngbùn iṣẹ́-ìránṣẹ́ Kristi gan-an, tí ó bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú ìrìbọmi Rẹ̀, tí ó sì parí pẹ̀lú ikú, ìsìnkú àti àjíǹde Rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí a ti ṣàpẹẹrẹ rẹ̀ ní ìbẹ̀rẹ̀ iṣẹ́-ìránṣẹ́ Rẹ̀. Ìdààmú àkọ́kọ́ ti ọdún 1843 ni a mú wá nípasẹ̀ àṣìṣe kan nínú díẹ̀ lára àwọn nọ́ńbà lórí àtẹ náà, èyí tí ó jẹ́ ìmúṣẹ àsọtẹ́lẹ̀ Hábákúkù. Àṣìṣe náà kan ìlànà àkọ́kọ́ jùlọ ti ìṣísẹ̀ Mílà—ìlànà ọjọ́ kan fún ọdún kan.

“Àwọn àrá méje” ń ṣojú ìṣísẹ̀ Ìpadàbọ̀ láti ọdún 1840 sí 1844, ṣùgbọ́n nínú ìṣísẹ̀ náà wà ìtàn ọdún 1843 sí 1844, èyí tí ó bẹ̀rẹ̀ tí ó sì parí pẹ̀lú ìdààmú, nípa bẹ́ẹ̀ fífi àmì ìdánimọ̀ Alfa àti Omega lé orí ìtàn náà. Àti pé ìtàn náà gan-an ni ìtàn náà tí Jésù àti Ellen White tọ́ka sí gẹ́gẹ́ bí ìtàn mímọ́ tí àwọn olódodo ti máa ń retí láti rí ní gbogbo ìgbà.

Àwọn ìlà mẹ́rin wọ̀nyẹn; Mósè, Dáfídì, Kristi àti àwọn Millerites kọ́ni pé nígbà tí àkàwé àwọn wúńdíá mẹ́wàá bá tún ṣẹlẹ̀ ní òpin ayé, yóò wà níbẹ̀ ìfúnni ní agbára, kì í ṣe ti ìhìnrere áńgẹ́lì kejì, bí kò ṣe ti ti áńgẹ́lì kẹta, èyí tí ìdààmú ìrètí máa tẹ̀ lé, tí yóò sì bẹ̀rẹ̀ àkókò ìdádúró kan.

Nígbà tí áńgẹ́lì àkọ́kọ́ sọ̀kalẹ̀ ní August 11, 1840, ó jẹ́rìí sí òfin àsọtẹ́lẹ̀ pàtàkì jùlọ ti àwọn Millerite, ìbànújẹ́ àkọ́kọ́ wọn sì ní ìsopọ̀ pàtó pẹ̀lú òfin náà. Nígbà tí ìbànújẹ́ náà àti àkókò ìdádúró náà parí ní Ìkéde Ọ̀gànjọ́ Òru, ìránṣẹ́ náà pẹ̀lú yóò ní ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú ìlànà ọjọ́ kan fún ọdún kan, gẹ́gẹ́ bí ìdánimọ̀ náà pẹ̀lú ṣe rí, pé Kristi yóò wá ní October 22, 1844. Gbogbo àmì ọ̀nà mẹ́rin láti 1840 sí 1844 ni a so mọ́ ìlànà ọjọ́ kan fún ọdún kan.

A fi àwọn Júù ṣe alábòójútó òfin Ọlọ́run, àti ọ̀ràn tí a ṣàfihàn nínú ìlà Mósè ni òfin Ọlọ́run àti àwọn ìlànà rẹ̀. Nínú ìtàn Dáfídì, ó tún jẹ́ òfin Ọlọ́run. Nínú ìtàn Kristi, òfin Ọlọ́run ni pẹ̀lú, nítorí láìsí ìta ẹ̀jẹ̀ sílẹ̀ kò sí ìdáríjì ẹ̀ṣẹ̀ tí a ti fi òfin Ọlọ́run hàn fún ẹlẹ́ṣẹ̀. Ṣùgbọ́n a fi Adventism ṣe alábòójútó kì í ṣe òfin Ọlọ́run nìkan, bí kò ṣe Ọ̀rọ̀ àsọtẹ́lẹ̀ pẹ̀lú.

Nítorí náà, kókó-ọrọ inú ìlà ìtàn àwọn Millerite ni àwọn òfin àsọtẹ́lẹ̀ ti Ọlọ́run. Ní òpin Adventism, yóò tún jẹ́ nípa àwọn òfin ìtumọ̀ àsọtẹ́lẹ̀ lẹ́ẹ̀kan sí i, ṣùgbọ́n láti ọdún 1844 lọ, àkókò àsọtẹ́lẹ̀ kò gbọdọ̀ tún jẹ́ ohun tí a fi ń lò. Àwọn òfin ní òpin dá lórí Alpha àti Omega tí ń fi òpin hàn láti ìbẹ̀rẹ̀.

Nígbà tí ipò àgbàlagbà Ottoman parí gẹ́gẹ́ bí ìmúṣẹ ìyọnu kejì, tí ó ń ṣàpẹẹrẹ iṣẹ́ àsọtẹ́lẹ̀ ti Islam, àsọtẹ́lẹ̀ ọ̀ọ́dún mẹ́ta ó lé mọ́kàndínlọ́gọ́rùn-ún àti ọjọ́ mẹ́ẹ̀ẹ́dógún ti Ìfihàn 9:15 ṣẹ, a sì jẹ́rìí ìlànà “ọjọ́ kan dípò ọdún kan,” tí ó jẹ́ ọkàn-àyà iṣẹ́ Miller gan-an.

Nígbà tí Ìsílámù kọlu ní ọjọ́ kẹ́tàlá oṣù Kẹsán, ọdún 2001, ìbọ̀wọ̀lé ìpọnjú kẹta nínú ìmúṣẹ Ìfihàn 8:13 ṣẹ, a sì fi ìdí ìlànà náà múlẹ̀, èyí tí ó jẹ́ ọkàn-àyà gidi iṣẹ́ Future for America; ìlànà náà sì ni, ní ṣókí, àtúnsẹ̀ ìtàn. Àsọtẹ́lẹ̀ ìpè kàkàkí ìpọnjú kan tí ó dúró fún Ìsílámù ni a fi ìdí rẹ̀ múlẹ̀ nígbà tí angẹli Ìfihàn mẹ́wàá ní 1840 àti angẹli Ìfihàn méjìdínlógún ní 2001 ṣẹ. Ìtàn ti tún ara rẹ̀ ṣe. Ohun tí a gbọdọ̀ retí lẹ́yìn èyí ni ìrẹ̀wẹ̀sì.

Ìbànújẹ́ náà yóò mú àkókò ìdadúró wá. Ìbànújẹ́ náà yóò sọ àwọn tí wọ́n kópa nínú iṣẹ́ náà di aláìní ìgboyà, yóò sì tú wọn ká. Ìbànújẹ́ náà yóò ṣẹ nípa àìfiyèsí òfin àkọ́kọ́ kan ti àsọtẹ́lẹ̀, ní tòótọ́, ìlànà àkọ́kọ́ ti àsọtẹ́lẹ̀ tí a fi ìdásílẹ̀ Adventism mulẹ̀ ní ìbẹ̀rẹ̀. Ìfúnnilára ti September 11, 2001 ní ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú Islam, àti ìbànújẹ́ ti July 18, 2020 jẹ́ nípa Islam. A ti sọ fún wa pé ohun tí ó jẹ́ kí Samuel Snow àti àwọn mìíràn lẹ́yìn náà mọ ọjọ́ October 22, 1844 ni pé Olúwa yọ ọwọ́ rẹ̀ kúrò lórí àṣìṣe kan nínú díẹ̀ lára àwọn nọ́ńbà tó wà lórí àtẹ ìshàfihàn 1843. Nígbà náà ni Snow àti àwọn Millerite rí i pé ẹ̀rí kan náà tí ó ti mú wọn sọtẹ́lẹ̀ ọdún 1843 gẹ́gẹ́ bí àkókò ìmúṣẹ àsọtẹ́lẹ̀ ọdún ẹgbẹ̀rún méjì lẹ́nì ọgọ́rùn-ún ni a wá mọ̀ nígbà náà pé òun gan-an ni ẹ̀rí kan náà tí ó jẹ́ kí wọ́n lè dá October 22, 1844 mọ̀.

> “Jésù àti gbogbo ogun ọ̀run wo àwọn tí wọ́n ti fi ìrètí dídùn retí láti rí Ẹni tí ọkàn wọn fẹ́ pẹ̀lú àánú àti ìfẹ́. Àwọn áńgẹ́lì ń fò yíká wọn, láti fi wọ́n dúró ní wákàtí ìdánwò wọn. Àwọn tí wọ́n ti kọ̀ láti gba ìhìn ọ̀run ni a fi sílẹ̀ nínú òkùnkùn, ìbínú Ọlọ́run sì ru sí wọn, nítorí wọn kò fẹ́ gba ìmọ́lẹ̀ tí Ó ti rán sí wọn láti ọ̀run. Àwọn olóòótọ́ wọ̀nyí tí ìrẹ̀wẹ̀sì bá, tí wọn kò lè lóye ìdí tí Olúwa wọn kò fi dé, a kò fi sílẹ̀ nínú òkùnkùn. Lẹ́ẹ̀kansi ni a darí wọn sí àwọn Bíbélì wọn láti wá àyẹ̀wò àwọn àkókò àsọtẹ́lẹ̀. A yọ ọwọ́ Olúwa kúrò lórí àwọn nọ́ńbà náà, a sì ṣàlàyé àṣìṣe náà. Wọ́n rí i pé àwọn àkókò àsọtẹ́lẹ̀ náà dé ọdún 1844, àti pé ẹ̀rí kan náà tí wọ́n ti fi hàn pé àwọn àkókò àsọtẹ́lẹ̀ náà parí ní 1843, ni ó fi hàn pé wọn yóò dópin ní 1844. Ìmọ́lẹ̀ láti inú Ọ̀rọ̀ Ọlọ́run tàn sí ipò wọn, wọ́n sì ṣàwárí àkókò ìdádúró kan—‘Bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé ó [ìran náà] pẹ́, dúró dè é.’ Nínú ìfẹ́ wọn sí dídé Kírísítì lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀, wọ́n ti foju kọ ìdádúró ìran náà, èyí tí a pèsè láti fi àwọn olùdúró tòótọ́ hàn. Lẹ́ẹ̀kansi wọn ní àkókò kan tí a tọ́ka sí. Síbẹ̀ mo rí i pé ọ̀pọ̀ nínú wọn kò lè gòkè lókè ìrẹ̀wẹ̀sì líle wọn náà, kí wọ́n lè ní ìwọ̀n ìtara àti agbára tí ó ti samisi ìgbàgbọ́ wọn ní 1843.” Early Writings, 236, 237.

Ó yẹ kí a retí pé ẹ̀rí tí ó yọrí sí àsọtẹ́lẹ̀ pé Ìsílámù yóò kọlu Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà ní ọjọ́ kẹtàlá oṣù Keje, ọdún 2020, yóò jẹ́rìí pé ní òfin Ọjọ́-ìsinmi tó ń bọ̀ lọ́́tẹ̀, Ìsílámù ni ìdájọ́ tí a mú wá sórí Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà, nígbà tí àbájáde àkókò kò ní ṣe ìbáṣepọ̀ mọ́ pẹ̀lú ìṣẹ̀lẹ̀ náà.

Àwọn àmì ọ̀nà pàtàkì mẹ́rin wà nínú ìtàn láti ọdún 1840 títí dé 1844. Gbogbo àmì ọ̀nà ni a so mọ́ ìlò òfin pàtàkì Miller—ìlànà pé ọjọ́ kan dúró fún ọdún kan.

Àwọn àmì-ọ̀nà pàtàkì mẹ́rin nínú ìtàn ọdún 2001, títí dé òfin Ọjọ́-Àìkú. September 11, 2001 jẹ́ nípa Islam. Àsọtẹ́lẹ̀ tí kò ṣẹ ní July 18, 2020 jẹ́ nípa Islam. Gbogbo àmì-ọ̀nà ní ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú lílo òfin pàtàkì Future for America—àtúnṣe ìtàn. “Àrá méje” náà ń ṣojú àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ ọjọ́ iwájú tí a óò túmọ̀ síta gẹ́gẹ́ bí àtòlẹ́sẹẹsẹ wọn. Àkọ́kọ́ nínú àwọn àmì-ọ̀nà mẹ́rin náà ni September 11, 2001, tí ó fi ìkọlù Islam sí Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà hàn gẹ́gẹ́ bí ìmúṣẹ ìdààmú kẹta. Àmì-ọ̀nà ìkẹyìn, tí ó ń ṣojú òfin Ọjọ́-Àìkú nínú ìtàn wa, gbọ́dọ̀ jẹ́ nípa Islam nítorí pé Alfa àti Omega máa ń ṣàfihàn òpin láti ìbẹ̀rẹ̀, àti pé Alfa àti Omega ni Ẹni tí ó fi èdìdì dì “àrá méje” náà fún ìtàn yìí gan-an. Islam yóò kọlu Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà nígbà òfin Ọjọ́-Àìkú.

Èyí jẹ́ ọ̀kan nínú àwọn eroja pàtàkì mẹ́ta ti ṣíṣí ìdì tí ààrá méje, èyí tí a ń ṣí sílẹ̀ nísinsin yìí. Nígbà tí Mósè kéde ìránṣẹ́ tí ó jẹ́ àpẹẹrẹ Igbe Ọ̀gànjọ́ nínú ìlà ìtàn rẹ̀, àwọn ìṣísẹ̀ ìkẹyìn yára gan-an. Àwọn ìyọnu mẹ́wàá tí wọ́n jẹ́ àjẹjì tí wọ́n sì ń pa run, títí di ìgbà tí àsọtẹ́lẹ̀ nípa àkọ́bí fi ṣẹ, tí ó sì dá igbe náà sílẹ̀ ní Ọ̀gànjọ́ ní Ejibiti. Nígbà tí Kristi wọ Jerúsálẹmu, àwọn ìgbésẹ̀ yíyára sí àgbélébùú ti bẹ̀rẹ̀. Nígbà tí a kéde ìránṣẹ́ náà, kò sí ìpadà sẹ́yìn mọ́. Láti inú àpéjọ àgọ́ Exeter ní August 12, 1844, láì pé oṣù méjì lẹ́yìn náà, àsọtẹ́lẹ̀ náà ṣẹ.

> Ọ̀rọ̀ Olúwa sì tọ̀ mí wá, ó ní, Ọmọ ènìyàn, kí ni òwe yẹn tí ẹ ní ní ilẹ̀ Israẹli, tí ń wí pé, Àwọn ọjọ́ ń fa gùn, gbogbo ìran sì ń ṣòfo? Nítorí náà, sọ fún wọn pé, Bayi ni Oluwa Ọlọrun wí; Èmi yóò mú kí òwe yìí dópin, wọn kì yóò sì tún lò ó gẹ́gẹ́ bí òwe ní Israẹli mọ́; ṣùgbọ́n sọ fún wọn pé, Àwọn ọjọ́ ti sún mọ́lé, bẹ́ẹ̀ sì ni ìmúṣẹ gbogbo ìran. Nítorí kò ní sí ìran asán mọ́, tàbí afọ̀ṣẹ dídánilẹ́kọ̀ọ́ nínú ilé Israẹli. Nítorí Èmi ni Olúwa: Èmi yóò sọ̀rọ̀, ọ̀rọ̀ tí Èmi yóò sì sọ yóò ṣẹ; a kì yóò tún fà á gùn mọ́: nítorí ní ọjọ́ yín, ẹ̀yin ilé ọlọ̀tẹ̀, ni Èmi yóò sọ ọ̀rọ̀ náà, Èmi yóò sì mú un ṣẹ, ni Oluwa Ọlọrun wí. Ọ̀rọ̀ Olúwa sì tún tọ̀ mí wá, ó ní, Ọmọ ènìyàn, kíyèsi i, àwọn ilé Israẹli ń wí pé, Ìran tí ó rí jẹ́ fún ọ̀pọ̀ ọjọ́ tí ń bọ̀, ó sì ń sọtẹ́lẹ̀ nípa àkókò tí ó jìnnà réré. Nítorí náà, sọ fún wọn pé, Bayi ni Oluwa Ọlọrun wí; Kò sí ọ̀kan nínú ọ̀rọ̀ mi tí a ó tún fà gùn mọ́, ṣùgbọ́n ọ̀rọ̀ tí mo ti sọ ni a ó ṣe, ni Oluwa Ọlọrun wí. Hesekieli 12:21–28.

Back to Articles