Article

# Ìwé Dáníẹ́lì — Nọ́mbà Kínní

Ulai àti Hiddekel

Author

Jeff Pippenger

Published

November 21, 2023

Formats

PDF
Word
Song MP3

> “Àwọn òjíṣẹ́ ìhìn rere àti àwọn ènìyàn kéde pé àwọn àsọtẹ́lẹ̀ Dáníẹ́lì àti Ìṣípayá jẹ́ àwọn àṣírí tí a kò lè lóye. Ṣùgbọ́n Kristi tọ́ka sí àwọn ọmọ-ẹ̀yìn rẹ̀ sí àwọn ọ̀rọ̀ wòlíì Dáníẹ́lì nípa àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ tí yóò ṣẹlẹ̀ ní àkókò wọn, ó sì wí pé, ‘Ẹnikẹ́ni tí ó bá kà á, kí ó ye e.’ Matteu 24:15. Ìdánilójú náà pẹ̀lú pé Ìṣípayá jẹ́ àṣírí kan, tí a kò yẹ kí a lóye, ni àkọlé ìwé náà fúnra rẹ̀ tako pé: ‘Ìṣípayá Jesu Kristi, èyí tí Ọlọ́run fi fún un, láti fi hàn fún àwọn ìránṣẹ́ rẹ̀ àwọn ohun tí kò ní pẹ́ ṣẹlẹ̀.... Alábùkún ni ẹni tí ó bá kà á, àti àwọn tí ń gbọ́ ọ̀rọ̀ àsọtẹ́lẹ̀ yìí, tí wọ́n sì ń pa àwọn ohun tí a kọ sínú rẹ̀ mọ́; nítorí àkókò náà kù sí dẹ̀dẹ̀.’ Ìṣípayá 1:1–3.

> “Nítorí náà ni wòlíì náà sọ pé: ‘Alábùkún ni ẹni tí ń kà á’—àwọn kan wà tí kì yóò kà á; ìbùkún náà kì í ṣe tiwọn. ‘Àti àwọn tí ń gbọ́’—àwọn míràn sì tún wà tí ń kọ̀ láti gbọ́ ohunkóhun ní ti àwọn àsọtẹ́lẹ̀; ìbùkún náà kì í ṣe ti ẹgbẹ́ yìí. ‘Tí wọ́n sì ń pa àwọn ohun tí a kọ sínú rẹ̀ mọ́’—ọ̀pọ̀ ènìyàn ń kọ̀ láti fetí sí àwọn ìkìlọ̀ àti ìtọ́ni tí ó wà nínú Ìfihàn náà. Kò sí ẹnìkan nínú àwọn wọ̀nyí tí ó lè sọ pé ìbùkún tí a ṣèlérí náà jẹ́ ti òun. Gbogbo àwọn tí ń fi àwọn kókó ọ̀ràn àsọtẹ́lẹ̀ náà ṣe yẹ̀yẹ́, tí wọ́n sì ń fi àwọn ààmì tí a fi ìwúwo ńlá fún níbí ṣe ẹlẹ́yà, gbogbo àwọn tí ń kọ̀ láti tún ìgbésí ayé wọn ṣe, kí wọ́n sì múra sílẹ̀ fún ìbọ̀ wá Ọmọ ènìyàn, ni kì yóò ní ìbùkún.”

> “Ní ìmọ̀lẹ̀ ẹ̀rí Ìmísí, báwo ni ènìyàn ṣe lè gbójúgbóyà láti kọ́ni pé Ìṣípayá jẹ́ àdììtú kan tí ó kọjá agbára òye ènìyàn? Àdììtú tí a ti ṣípayá ni, ìwé tí a ti ṣí sílẹ̀ ni. Ìkẹ́kọ̀ọ́ Ìṣípayá ń darí ọkàn sí àwọn àsọtẹ́lẹ̀ Dáníẹ́lì, àwọn méjèèjì sì ń fi ẹ̀kọ́ pàtàkì jùlọ hàn, tí Ọlọ́run fi fún ènìyàn, ní ti àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ tí yóò ṣẹlẹ̀ ní òpin ìtàn ayé yìí.” The Great Controversy, 340.

“Ìkẹ́kọ̀ọ́ Ìfihàn náà ń tọ́ ọkàn sí àwọn àsọtẹ́lẹ̀ Dáníẹ́lì.” Àwọn ènìyàn kan rí àsọtẹ́lẹ̀ nínú ìwé Dáníẹ́lì nìkan. Ṣùgbọ́n Dáníẹ́lì gbé ìlà òtítọ́ méjì kalẹ̀, àti pé òtítọ́ tí ó dúró fún àwọn àsọtẹ́lẹ̀ rẹ̀ ni àwọn orí mẹ́fà ìkẹyìn ìwé rẹ̀. Àwọn orí mẹ́fà àkọ́kọ́ ń gbé àsọtẹ́lẹ̀ àpèjúwe kalẹ̀, tí, ní àpapọ̀, a ṣì kò mọ̀. Kí a tó wo àwọn orí mẹ́fà àkọ́kọ́ ti Dáníẹ́lì, a ó ṣàlàyé ìdí tí ó fi jẹ́ pé àsọtẹ́lẹ̀ méjì péré ni a ṣojú nínú àwọn orí mẹ́fà ìkẹyìn ti Dáníẹ́lì. Sister White tọ́ka sí àwọn àsọtẹ́lẹ̀ méjèèjì náà nípa fífi ìtọ́kasí ṣe sí àwọn odò ńlá méjì ti Ṣínárì. Nígbà tí a bá gba àpẹẹrẹ-ìtumọ̀ tí ó gbé kalẹ̀, a rí kọ́kọ́rọ́ láti rí méjì, àti méjì péré, nínú àwọn orí mẹ́fà ìkẹyìn ti Dáníẹ́lì.

> “Ìmọ̀lẹ̀ tí Dáníẹ́lì gbà lọ́dọ̀ Ọlọ́run ni a fi fún un ní pàtàkì fún àwọn ọjọ́ ìkẹyìn wọ̀nyí. Àwọn ìran tí ó rí lẹ́gbẹ̀ẹ́ etí odò Ulai àti Hiddekel, àwọn odò ńlá ilẹ̀ Ṣinari, ti bẹ̀rẹ̀ sí í ṣẹ ní báyìí, gbogbo àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ tí a ti sọ tẹ́lẹ̀ nípa wọn yóò sì ṣẹ ní kánkán.” Testimonies to Ministers, 112.

A fi ìran orí kẹjọ náà hàn lẹ́bàá odò Ulai.

> Ní ọdún kẹta ìjọba ọba Belshazzar, ìran kan farahàn sí mi, àní sí èmi Dáníẹ́lì, lẹ́yìn èyí tí ó ti farahàn sí mi ní ìbẹ̀rẹ̀. Mo sì rí nínú ìran; ó sì ṣe, nígbà tí mo rí i, pé mo wà ní Ṣúṣánì ní ààfin, tí ó wà ní agbègbè Élámù; mo sì rí nínú ìran, mo sì wà lẹ́bàá odò Ulai. Dáníẹ́lì 8:1, 2.

Nígbà tí a mú ìpínrọ̀ náà láti inú Testimonies to Ministers, níbi tí Sister White ti tọ́ka sí “the Ulai and Hiddekel” tí ó sì pè wọ́n ní “àwọn odò ńlá ti Shinar,” a ń ya ìpínrọ̀ náà sọ́tọ̀ kúrò nínú ọ̀kan lára àwọn àlàyé pàtàkì jùlọ lórí ìkẹ́kọ̀ọ́ àwọn ìwé Dáníẹ́lì àti Ìfihàn nínú àwọn ìkọ̀wé Sister White. Nínú àyọkà náà ó sọ pé, “A nílò ìkẹ́kọ̀ọ́ Ọ̀rọ̀ Ọlọ́run pẹkipẹki púpọ̀ sí i; ní pàtàkì, ó yẹ kí Dáníẹ́lì àti Ìfihàn gba àkíyèsí bí kò ṣe rí rí tẹ́lẹ̀ nínú ìtàn iṣẹ́ wa.”

Bí a bá fara balẹ̀ kẹ́kọ̀ọ́ ẹsẹ̀ méjì àkọ́kọ́ tí a ṣẹ̀ṣẹ̀ yọ láti inú orí kẹjọ Danieli, wọ́n ń pèsè ẹ̀rí inú méjì sí òtítọ́ kan tí a máa ń gbójú fo lọ́pọ̀ ìgbà. Danieli wí pé, “ní ọdún kẹta ti” Belṣassari, “ìran kan farahàn sí mi.” Lẹ́yìn náà ó fi kún un pé, “lẹ́yìn èyí tí ó farahàn sí mi ní ìbẹ̀rẹ̀.” A lè lóye ẹsẹ̀ yìí ní ọ̀nà méjì, àti pé ní ọ̀nà èyíkéyìí, ó ń mú wá sí ìpinnu kan náà pátápátá.

Áńgẹ́lì Gébúriẹli ni ẹni tí ó mú ìmọ́lẹ̀ àsọtẹ́lẹ̀ wá fún Dáníẹ́lì, gẹ́gẹ́ bí ó ti ṣe pẹ̀lú gbogbo àwọn wòlíì, nítorí pé ó ti rọ́pò Sátánì gẹ́gẹ́ bí olùrúbọ̀ ìmọ́lẹ̀ ti ọ̀run. Èyí túmọ̀ sí i pé gbogbo òfin àsọtẹ́lẹ̀ tí a gbé kalẹ̀ nínú Ìwé Mímọ́ ni Gébúriẹli darí. Bí Dáníẹ́lì bá lóye rẹ̀ tàbí kò lóye rẹ̀, nínú ẹsẹ̀ kìn-ín-ní ti orí kẹjọ, kì í ṣe pé ó ń tọ́ka sí àkíyèsí àsọtẹ́lẹ̀ pàtàkì nìkan, ṣùgbọ́n ó tún fi ẹlẹ́rìí méjì hàn fún àkíyèsí àsọtẹ́lẹ̀ pàtàkì náà nínú ẹsẹ̀ náà. Ohun tí Dáníẹ́lì kọ sílẹ̀ nínú ẹsẹ̀ kìn-ín-ní ni pé, ó ti gba ìran kan ṣáájú ìran tí ó gbà lẹ́gbẹ̀ẹ́ odò Ulai. Ìran lẹ́gbẹ̀ẹ́ odò Ulai wá ní ọdún kẹta Bẹlṣásárì. Ìran náà, ṣáájú ìran lẹ́gbẹ̀ẹ́ odò Ulai, wá ní ọdún kìn-ín-ní Bẹlṣásárì.

> Ní ọdún kìn-ín-ní ìjọba Bẹliṣásárì ọba Bábílónì, Dáníẹ́lì lá àlá, ó sì rí ìran inú orí rẹ̀ lórí ibùsùn rẹ̀; lẹ́yìn náà ó kọ àlá náà sílẹ̀, ó sì sọ àkótán ọ̀ràn náà. Dáníẹ́lì 7:1.

Nínú ẹsẹ̀ kìn-ín-ní ti orí kẹjọ, Dáníẹ́lì ń fi hàn pé òun náà ní ìran kan ní ọdún kìn-ín-ní ti Bélṣásárì, nítorí ó wí pé, “lẹ́yìn èyí tí ó farahàn sí mi ní ìbẹ̀rẹ̀.” Ṣé ìran Úláì farahàn lẹ́yìn ìran ọdún kìn-ín-ní Bélṣásárì, tàbí ṣé ìran náà farahàn lẹ́yìn èkínní nínú àwọn ìran méjì tí ó jọra? Èyíkéyìí nínú àwọn ìdáhùn méjèèjì jẹ́ òtítọ́. Ìran odò Úláì náà ni ìran kan náà gẹ́gẹ́ bí ìran inú orí keje. Gébúrẹ́lì ń lo ìlànà àsọtẹ́lẹ̀ ti “tún un sọ, kí o sì mú un gbòòrò sí i,” ní àkókò kan náà pẹ̀lú òfin náà pé lórí ẹ̀rí ẹni méjì ni a fi ń fi ohun kan múlẹ̀. Àwọn ìran méjèèjì náà ń sọ nípa àwọn ìjọba inú àsọtẹ́lẹ̀ Bíbélì.

Ìran orí kẹje fi àwọn ìjọba wọ̀nyẹn hàn gẹ́gẹ́ bí ẹranko apanirun, báyìí ni ó ṣe tẹnumọ́ wọn, tí ó sì gbé wọn kalẹ̀ nínú àyíká agbára ìṣàkóso ìlú wọn. Ìran orí kẹjọ fi àwọn ìjọba wọ̀nyẹn kan náà hàn pẹ̀lú àwọn ààmì láti inú iṣẹ́ ìsìn ibi mímọ́ Ọlọ́run, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé a ti bà gbogbo ààmì iṣẹ́ ìsìn ibi mímọ́ náà jẹ́ ní ìpinnu, kí wọ́n lè ṣojú fún ìjọsìn èké. Danieli kẹjọ fi àwọn ìjọba kan náà hàn gẹ́gẹ́ bí ìran orí kẹje, ṣùgbọ́n ó gbé àwọn ìjọba náà kalẹ̀ nínú àyíká ẹ̀sìn wọn.

Ìran ní Ulai nínú Dáníẹ́lì orí kẹjọ tún sọ ìran orí keje, ó sì mú un gbòòrò sí i. Orí keje fi apá ìṣèlú àwọn ìjọba inú àsọtẹ́lẹ̀ Bíbélì hàn, orí kẹjọ sì fi apá ẹ̀sìn àwọn ìjọba inú àsọtẹ́lẹ̀ Bíbélì hàn. Nígbà tí a bá ti mọ èyí, nígbà náà ni a ó lè yé e pé orí keje àti kẹjọ jẹ́ ìran kan náà. Orí kẹsàn-án ni Gébúrẹ́lì ti wá láti fi ìtúmọ̀ apá àkókò inú ìran orí kẹjọ hàn. Nítorí náà, ìran Ulai dúró fún orí keje, kẹjọ, àti kẹsàn-án nínú ìwé Dáníẹ́lì. Lẹ́yìn náà ni a tún ṣe àfihàn odò Hidékélì ní orí kẹwàá.

> Ní ọdún kẹta ti Kírúsì ọba Pérísíà ni a fi ohun kan hàn fún Dáníẹ́lì, ẹni tí a ń pè ní Bélítísásárì; òtítọ́ ni ohun náà, ṣùgbọ́n àkókò tí a yàn fún un gùn: ó sì ye ohun náà, ó sì ní òye ìran náà. Ní ọjọ́ wọ̀nyẹn èmi Dáníẹ́lì ń ṣọ̀fọ̀ fún ọ̀sẹ̀ mẹ́ta pípé. N kò jẹ àkàrà dídùn, bẹ́ẹ̀ ni ẹran tàbí wáìnì kò wọ ẹnu mi, bẹ́ẹ̀ ni n kò fi òróró kùn ara mi rárá, títí ọ̀sẹ̀ mẹ́ta pípé fi pé. Ní ọjọ́ kẹrìnlélógún oṣù kìn-ín-ní, bí mo ti wà lẹ́bàá odò ńlá náà, èyí tí í ṣe Hídékélì. Dáníẹ́lì 10:1–4.

Ìran odò Hídékélì ń ṣàfihàn ìtàn àsọtẹ́lẹ̀ ti ọba àríwá. Ó bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú ìpínya ìjọba Alẹkisáńdà Ńlá, ó sì ń tọ́ka sí ìrísí ìpadà-sẹ́yìn àti ìṣànwòde ìtàn tí ó tẹ̀ lé e, níbi tí ní ìkẹyìn àwọn alátakò méjì péré tí ó ṣẹ́ kù láti inú ìtúká ìjọba àtijọ́ Alẹkisáńdà Ńlá jẹ́ ọba gúúsù gidi kan sí ọba àríwá gidi kan. Ní ìkẹyìn, ó dé sí ìtàn ipòpù, ẹni tí ó wá di ọba àríwá ti ẹ̀mí, ẹni tí ní òpin orí kọkànlá, ó dé sí òpin rẹ̀, Míkáẹ́lì dìde, ìdánwò ènìyàn sì parí. Àkótán ìwòye náà ní ìrọ̀rùn ni pé ìran odò Ulái ni ìran inú ti ibi-mímọ́ Ọlọ́run àti ogun Rẹ̀, odò Hídékélì sì ni ìran òde ti ọ̀tá Ọlọ́run àti àwọn ènìyàn Rẹ̀ ní àkókò ìtàn kan náà. Ó ń lo ìlànà kan náà tí a rí nínú àwọn ìjọ méje àti àwọn èdìdì méje ti Ìfihàn.

> “Ọ̀pọ̀ àwọn òjíṣẹ́ kò ṣe ìsapá kankan láti ṣàlàyé Ìfihàn. Wọ́n ń pè é ní ìwé tí kò ní èrè láti kẹ́kọ̀ọ́. Wọ́n ka a sí ìwé tí a fi èdìdì dì, nítorí pé ó ní àkọsílẹ̀ àwọn àwòrán àti àmi. Ṣùgbọ́n orúkọ gan-an tí a fi fún un, ‘Ìfihàn,’ jẹ́ ìkọ̀ sí ìrònú yìí. Ìfihàn jẹ́ ìwé tí a fi èdìdì dì, ṣùgbọ́n ó tún jẹ́ ìwé tí a ṣí sílẹ̀. Ó ń ṣàkọsílẹ̀ àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ àgbàyanu tí yóò ṣẹlẹ̀ ní àwọn ọjọ́ ìkẹyìn nínú ìtàn ayé yìí. Àwọn ẹ̀kọ́ inú ìwé yìí jẹ́ pípéye, kì í ṣe ohun àdììtú tàbí ohun tí a kò lè yé. Nínú rẹ̀ ni a tún gbé ìlà àsọtẹ́lẹ̀ kan náà kalẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ó ti rí nínú Dáníẹ́lì. Ọlọ́run ti tún àwọn àsọtẹ́lẹ̀ kan ṣe, báyìí ni Ó ṣe fi hàn pé a gbọ́dọ̀ fi ìtóbi fún wọn. Olúwa kì í tún àwọn ohun tí kò ṣe pàtàkì púpọ̀ ṣe.” Manuscript Releases, ìdìpọ̀ 8, 413.

Ìtàn inú àti ìtàn òde kan náà tí a ṣàfihàn nínú ìwé Dáníẹ́lì ni a tún gbé kalẹ̀ nínú ìwé Ìfihàn. Yàtọ̀ sí ìmólẹ̀ àsọtẹ́lẹ̀ tí a mú jáde láti inú àwọn ìran méjèèjì wọ̀nyí, ìfìdímúlẹ̀ kan sì tún wà fún ọ̀nà ìtúmọ̀ Bíbélì tí William Miller gbà, tí Future for America sì tẹ̀lé lẹ́yìn náà. Nígbà tí a bá wo ó ní ọ̀nà tí ó tọ́, ìwé Dáníẹ́lì, pẹ̀lú ìwé Ìfihàn, jẹ́ àwọn ibi ìwakùsà wúrà gidi pátápátá fún ìfìdímúlẹ̀ àwọn ìlànà ìtumọ̀ àsọtẹ́lẹ̀ tí Bíbélì fi hàn nínú ara rẹ̀.

Ulai, níwọ̀n bí ó ti jẹ́ kókó inú, àti Hiddekel, níwọ̀n bí ó ti jẹ́ kókó òde, wọ́n pẹ̀lú ń ṣàfihàn àwọn àsọtẹ́lẹ̀ méjì tí a ó tú sílẹ̀ ní “àkókò ìkẹyìn.” A tú Ulai sílẹ̀ ní “àkókò ìkẹyìn” ní ọdún 1798, a sì tún tú Hiddekel sílẹ̀ ní “àkókò ìkẹyìn” ní ọdún 1989, nígbà tí, gẹ́gẹ́ bí a ti ṣàlàyé nínú Danieli orí kọkànlá, ẹsẹ̀ ogójì, àwọn orílẹ̀-èdè tí ó dúró fún Soviet Union àtijọ́ ni a gbá lọ nípasẹ̀ ìjọ-àlùfáà Romu àti Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà.

Nígbà tí a bá mọ̀ àwọn òtítọ́ wọ̀nyí, nígbà náà ni a tún lè mọ̀ pé àwọn ìran méjèèjì náà jẹ́ ìran kan náà ní ti gidi, gẹ́gẹ́ bí ìtàn àsọtẹ́lẹ̀ ti àwọn ìjọ méje àti àwọn èdìdì méje ṣe dúró fún ìtàn àsọtẹ́lẹ̀ kan náà. Nígbà náà, àwọn ìran méjèèjì náà di ọ̀nà tí Olúwa lò nínú ìṣísẹ̀ àtijọ́ ti áńgẹ́lì kìíní, àti ohun tí Olúwa yóò lò nínú ìṣísẹ̀ ìsinsin yìí àti ti ọjọ́ iwájú ti áńgẹ́lì kẹta, láti mú ìlànà ìdánwò kan wá bí a ti fi hàn nínú Danieli orí kejìlá, ẹsẹ̀ kẹsàn-án àti ẹ̀kẹwàá.

> Ó sì wí pé, Máa lọ ní ọ̀nà rẹ, Dáníẹ́lì: nítorí a ti pa àwọn ọ̀rọ̀ náà mọ́, a sì ti fi èdìdì dì wọ́n títí di àkókò òpin. Ọ̀pọ̀ yóò di mímọ́, a ó sì sọ wọ́n di funfun, a ó sì dán wọn wò; ṣùgbọ́n àwọn ènìyàn búburú yóò máa hùwà búburú: kò sì sí ẹni kankan nínú àwọn búburú tí yóò lóye; ṣùgbọ́n àwọn ọlọ́gbọ́n yóò lóye. Dáníẹ́lì 12:9, 10.

Gẹ́gẹ́ bí àpẹẹrẹ ìṣiṣi Hiddekel ní ọdún 1989, ẹ wo ohun tí ìmísí ti sọ.

> “Nínú Ìṣípayá gbogbo àwọn ìwé Bíbélì ni wọ́n pàdé, tí wọ́n sì parí sí. Níhìn-ín ni àfikún ìwé Dáníẹ́lì wà. Ọ̀kan jẹ́ àsọtẹ́lẹ̀; èkejì sì jẹ́ ìṣípayá. Ìwé tí a fi èdìdì dì kì í ṣe Ìṣípayá, bí kò ṣe apá kan nínú àsọtẹ́lẹ̀ Dáníẹ́lì tí ó ní í ṣe pẹ̀lú àwọn ọjọ́ ìkẹyìn. Áńgẹ́lì náà pàṣẹ pé, ‘Ṣùgbọ́n ìwọ, Dáníẹ́lì, pa àwọn ọ̀rọ̀ náà mọ́, kí o sì fi èdìdì dì ìwé náà, títí di àkókò òpin.’ Dáníẹ́lì 12:4.” Acts of the Apostles, 585.

Mejeeji Ulai ati Hiddekel ní ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú àwọn ọjọ́ ìkẹyìn, ṣùgbọ́n Adventism nìkan ló ti múra tán láti jẹ́wọ́ pé ọdún 1798 ni “àkókò òpin” ti Daniẹli, nígbà tí a ní láti ṣí ìwé rẹ̀ sílẹ̀. Síbẹ̀, apá àsọtẹ́lẹ̀ náà tí ó “ní ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú àwọn ọjọ́ ìkẹyìn” jẹ́ ní ìtóótọ́ àwọn ẹsẹ̀ mẹ́fà ìkẹyìn ti orí kẹ́tàlá [11] ìwé Daniẹli, nítorí pé àwọn ẹsẹ̀ wọ̀nyí parí pẹ̀lú Míkáẹ́lì dìde nígbà tí àkókò ìdánwò ènìyàn bá ti parí.

Ìran ìdájọ́ náà, gẹ́gẹ́ bí a ti sọ ọ́ di mímọ̀ nínú Dáníẹ́lì orí keje, kẹjọ àti kẹsàn-án, ni a fi èdìdì dí títí di “àkókò òpin” ní ọdún 1798. Ìmọ́lẹ̀ náà (èyí tí ìran Ulai tí a tú èdìdì rẹ̀ jáde mú wá) ni ìkéde ìṣípayá ìdájọ́ ìwádìí, kì í ṣe píparí ìdájọ́. Ìmọ́lẹ̀ tí a tú èdìdì rẹ̀ jáde pẹ̀lú ìran Hiddekel, ń fi píparí ìdájọ́ ìwádìí hàn, ó sì tún jẹ́ ẹsẹ Ìwé Mímọ́ nínú Dáníẹ́lì tí ó ní “ìpín àsọtẹ́lẹ̀ tí ó ní í ṣe pẹ̀lú àwọn ọjọ́ ìkẹyìn.”

Ìṣípayá ní ọdún 1798 kéde ìṣílọ̀ ìdájọ́ ìwádìí. Ìṣípayá ní ọdún 1989 kéde ìparí tí ń súnmọ́lé ti ìdájọ́ ìwádìí. Aàmì ìbuwọlu Alfa àti Omega rọrùn láti rí nínú ìwé Dáníẹ́lì, ṣùgbọ́n kì í ṣe bí kò ṣe pé o mọ ohun tí ó jẹ́, tí o sì setán láti wá a.

Nígbà tí àkókò ìdánwò bá parí nínú Dáníẹ́lì orí kọkànlá, ẹsẹ̀ ìkẹ́rìnlélógójì, àmi ìfọwọ́sí Alpha àti Omega ni a kọ sílẹ̀. Ìbẹ̀rẹ̀ Dáníẹ́lì fihàn ní kedere gan-an ibi tí ó ti parí. Ó bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú ogun gidi láàárín Bábílónì gidi àti Ísírẹ́lì gidi, Bábílónì gidi sì ṣẹ́gun.

> Ní ọdún kẹta ìjọba Jehoiakimu ọba Júdà ni Nebukadnessari ọba Bábílónì wá sí Jerusalẹmu, ó sì dó tì í. Olúwa sì fi Jehoiakimu ọba Júdà lé e lọ́wọ́, pẹ̀lú apá kan nínú àwọn ohun èlò ilé Ọlọ́run; àwọn èyí ni ó gbé lọ sí ilẹ̀ Ṣínárì sí ilé ọlọ́run rẹ̀; ó sì mú àwọn ohun èlò náà wá sínú ilé ìṣúra ọlọ́run rẹ̀. Daniẹli 1:1, 2.

Nínú Dáníẹ́lì orí kẹ́tàlá, ẹsẹ̀ kẹ́rìnlélógójì, ogun ẹ̀mí kan láàárín Bábílónì ti ẹ̀mí, tí a fi “ọba àríwá” ṣàpẹẹrẹ, àti Ísírẹ́lì ti ẹ̀mí, tí “òkè mímọ́ ológo” dúró fún, dé òpin, àti pé Ísírẹ́lì ti ẹ̀mí ṣẹ́gun Bábílónì ti ẹ̀mí.

> Yóò sì gbé àwọn àgọ́ ààfin rẹ̀ kalẹ̀ láàárín àwọn òkun ní orí òkè mímọ́ ológo; ṣùgbọ́n yóò dé òpin rẹ̀, kò sì ní sí ẹni tí yóò ràn án lọ́wọ́. Ní àkókò náà ni Míkáẹ́lì yóò dìde, ọmọ-aládé ńlá náà, ẹni tí ń dúró fún àwọn ọmọ ènìyàn rẹ; yóò sì jẹ́ àkókò ìpọ́njú, irú èyí tí kò tíì sí rí láti ìgbà tí orílẹ̀-èdè ti wà títí dé àkókò náà gan-an: ní àkókò náà ni a ó gbà àwọn ènìyàn rẹ là, olúkúlùkù ẹni tí a bá rí pé a kọ ọ́ sínú ìwé náà. Dáníẹ́lì 11:45; 12:1.

Àwọn ìwé Dáníẹ́lì àti Ìfihàn jẹ́ ìwé kan náà:

> “Àwọn ìwé Dáníẹ́lì àti Ìfihàn jẹ́ ọ̀kan. Ọ̀kan jẹ́ àsọtẹ́lẹ̀, èkejì sì jẹ́ ìfihàn; ọ̀kan jẹ́ ìwé tí a fi èdìdì dì, èkejì sì jẹ́ ìwé tí a ṣí. Jòhánù gbọ́ àwọn àṣírí tí àwọn àrá sọ jáde, ṣùgbọ́n a pàṣẹ fún un pé kí ó má ṣe kọ wọ́n sílẹ̀.” The Seventh-day Adventist Bible Commentary, volume 7, 971.

Àwọn ìwé méjèèjì náà, tí ó jẹ́ ìwé kan ṣoṣo, ni iṣẹ́-ọnà àgbàyanu jùlọ nínú ìtọ́ni àsọtẹ́lẹ̀ áńgẹ́lì Gébúríẹ́lì. Mo kọ èyí pẹ̀lú ìmọ̀ pípé pé ohun tí Gébúríẹ́lì fi ránṣẹ́ sí Dáníẹ́lì àti Jòhánù wá láti ọ̀dọ̀ Jésù, ẹni tí ó ti gba á lọ́wọ́ Baba. Kókó ọ̀ràn mi kì í ṣe láti gbé Gébúríẹ́lì ga, bí kò ṣe láti gbé ìfihàn jíjinlẹ̀ ti àwọn ẹ̀rí inú àwọn ìwé méjèèjì ga, ti bí Alfa àti Omega ṣe dá àwọn òfin àsọtẹ́lẹ̀ fún ìtumọ̀ Bíbélì tí a ó fi hàn nínú àwọn ìwé méjèèjì náà, bí a bá ní ìfẹ́ láti rí i.

Ẹ jẹ́ kí n rántí yín pé, ní àkókò yìí, ète àti ìfọkànsin mi kì í ṣe láti mú ìtumọ̀ àwọn àsọtẹ́lẹ̀ méjèèjì ti àwọn odò Ulai àti Hiddekel wá. Ète àti ìfọkànsin mi ni láti bá àwọn àsọtẹ́lẹ̀ inú orí mẹ́fà àkọ́kọ́ nínú ìwé Dáníẹ́lì lò. Mo kàn ń gbé ẹ̀rí kalẹ̀ fún òtítọ́ náà pé àwọn ìwé Dáníẹ́lì àti Ìfihàn ni, bóyá, àwọn ìwé tí a kọ́ ní ìtòlẹ́sẹẹsẹ tó jinlẹ̀ jùlọ nínú Ọ̀rọ̀ Ọlọ́run. Wọ́n ń gbé iṣẹ́ àsọtẹ́lẹ̀ kalẹ̀, nígbà kan náà wọ́n sì tún ń fi ìwà Ọlọ́run hàn, nígbà kan náà wọ́n sì tún ń fi àwọn òfin gan-an tí ó yẹ kí a lò hàn bí ènìyàn bá fẹ́ mọ àwọn àsọtẹ́lẹ̀ náà, kí ó sì tún mọ Ẹni tí ó sọ àwọn àsọtẹ́lẹ̀ náà di mímọ̀.

Àpẹẹrẹ mìíràn ti ìjinlẹ̀ àwọn ìwé náà ni bí Dáníẹ́lì ṣe gbé “àkókò méje” ti Léfítíkù ogún-lẹ́yìn-mẹ́fà kalẹ̀. Àsọtẹ́lẹ̀ ti “àkókò méje” náà ni ó jẹ́, ó sì ṣì jẹ́, “òkúta ìkọ̀sẹ̀” fún àwọn ènìyàn Ọlọ́run, ní Israẹli àtijọ́, nínú ìṣípò Millerite ti áńgẹ́lì àkọ́kọ́, àti pẹ̀lú nínú ìṣípò ìsinsìnyí àti ọjọ́ iwájú ti áńgẹ́lì kẹta. “Òkúta ìkọ̀sẹ̀,” gẹ́gẹ́ bí ìtumọ̀ rẹ̀ tí ó rọrùn, jẹ́ ohun kan tí ìwọ kò rí, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé ó wà níbẹ̀ ní kedere. Nítorí náà, nígbà tí o bá ti mọ “àkókò méje” náà nínú ìwé Dáníẹ́lì, o máa rí i pé ó wà níbẹ̀ ní kedere; ṣùgbọ́n o tún máa rí i pé ó farapamọ́ fún àwọn tí wọ́n yan láti má rí i.

Fífipamọ́ ohun kan nígbà tí ó wà níta gbangba ní ìlànà gírámà jẹ́ àṣeyọrí jíjinlẹ̀ gidigidi; ó jẹ́ ohun tí a kò lè fi sínú ìtàn àdììtú èyíkéyìí tí ènìyàn kọ. Ó jẹ́ aṣetan, nítorí pé ó wà níbẹ̀, ní kedere kí gbogbo ẹni tí kò bá fẹ́ kọsẹ̀ lè rí i, ṣùgbọ́n kò ṣeé rí fún àwọn tí wọ́n yàn láti kọsẹ̀. Ó jẹ́ “fífipamọ́ níta gbangba,” bí a ṣe lè sọ ọ́. A sì ń ṣe é nípasẹ̀ àpapọ̀ ènìyàn àti Ìwà-Ọlọ́run.

Mo ṣe ẹ̀tọ́ ìdájọ́ yẹn, nítorí mo fẹ́ rántí wa ní àkókò yìí pé ẹ̀kọ́ Kátólíìkì kan wà nínú Adventism, ó kéré tán láti ìgbà tí a ti tẹ Questions on Doctrine jáde ní ọdún 1957, àti pé ó tún ti gbé orí aláìṣòdodo rẹ̀ sókè nínú ìṣísẹ̀ òtítọ́ ìsinsin yìí ti Future for America. Èrò náà ni pé Kristi, nígbà ìwà-ẹni-láì, kò gba ẹran-ara tí Ó jogún láti ọ̀dọ̀ Màríà. Dájúdájú, àwọn tí ń gbé ẹ̀kọ́ yìí ró kò sọ ọ́ ní ọ̀nà yẹn, ṣùgbọ́n bí ó tilẹ̀ rí bẹ́ẹ̀, ìyẹn gan-an ni wọ́n ń kọ́ni. Mo pè é ní ẹ̀kọ́ Kátólíìkì, nítorí ìpìlẹ̀ ọ̀ràn náà pé ẹran-ara Kristi mọ́ tónítóní bí ẹran-ara Ádámù kí ó tó dẹ́ṣẹ̀, ni ìmọ̀ràn Sátánì gan-an tí ìjọ Kátólíìkì lò pẹ̀lú ẹ̀kọ́ wọn nípa ohun tí wọ́n ń pè ní “ìyún aláìlábàwọ́n.” Tí o kò bá sì mọ ẹ̀kọ́ kèfèrí ti “ìyún aláìlábàwọ́n,” ó ń kọ́ni pé ẹran-ara Kristi ni a ṣe lọ́nà àrà ọ̀tọ̀ bí a ti ṣe ìwà ìsàlẹ̀ Ádámù, kí òun àti Éfà tó dẹ́ṣẹ̀, tàbí gẹ́gẹ́ bí a ti ń sọ ọ́, pé Kristi ní ìwà Ádámù ṣáájú ìṣubú, aláìṣẹ̀. Ó tún ń kọ́ni pé Màríà fúnra rẹ̀ ni a fi ìyanu fún ní ìwà ẹran-ara Ádámù tí kò ṣubú kí ó tó dẹ́ṣẹ̀, kí ó lè jẹ́ ohun èlò pípé fún Ẹ̀mí Mímọ́ láti fi dá ọmọ kékeré Jésù sí inú ẹran-ara pípé rẹ̀.

Dájúdájú, àwọn tí wọ́n wà nínú Adventism tí wọ́n sì gbé ìpinnu kan náà mú nípa ti ẹran-ara Jesu, kì í tọ́ka sí iṣẹ́ ìyanu kankan pẹ̀lú Màríà, ṣùgbọ́n wọ́n máa ń yí àwọn ẹsẹ Sister White àti ti Bíbélì padà lórí ìtumọ̀, kí wọ́n lè kọ́ni ní èrò kan náà ti Kátólíìkì. Kí nìdí tí mo fi ṣẹ̀yìn díẹ̀ báyìí tí mo sì yí kúrò nínú ìjíròrò nípa ìwé Dáníẹ́lì? Èmi yóò dáhùn ìyẹn.

Ìṣètò àti àwòrán ìkọ̀lé àràmàǹdà tí Dáníẹ́lì àti Ìṣípayá ní ni a ṣe pẹ̀lú àpapọ̀ ẹ̀dá ènìyàn àti Ìwà-Ọlọ́run. Jésù ni Ọ̀rọ̀ Ọlọ́run, Bíbélì náà sì ni Ọ̀rọ̀ Ọlọ́run. Ìwà-Ọlọ́run àti ìwà-ẹ̀dá ènìyàn Jésù ni a ṣàfihàn ní kíkún nínú Bíbélì. Àwọn ọ̀rọ̀ inú rẹ̀ jẹ́ ti Ọlọ́run, wọ́n sì ní agbára ìṣẹ̀dá láti yí ọkàn àti èrò inú padà. Àwọn ọ̀rọ̀ wọ̀nyẹn náà gan-an ni agbára kan náà tí ó mú gbogbo ohun wá sí ìwàláàyè. Ṣùgbọ́n àwọn ọkùnrin náà tí Ọlọ́run yàn láti jẹ́ irinṣẹ́ Rẹ̀ nínú fífi Bíbélì sílẹ̀ ní àkọsílẹ̀, gbogbo wọn jẹ́ ẹlẹ́ṣẹ̀. Apá ènìyàn nínú ìṣirò náà ni a ṣojú fún nípasẹ̀ àwọn ènìyàn tí ìṣubú ti bà jẹ́. Bíbélì jẹ́ àpapọ̀ ènìyàn àti ti Ọlọ́run, àwọn wòlíì náà sì jẹ́ ẹlẹ́ṣẹ̀, gẹ́gẹ́ bí gbogbo ọmọ Ádámù ti rí. Kristi kò ṣẹ̀ ní èrò, ní ọ̀rọ̀, tàbí ní ìṣe. Ṣùgbọ́n Ó mú ara Màríà lẹ́yìn ẹgbẹ̀rún mẹ́rin ọdún ìdíbàjẹ́. Bí Ó bá ti gba ìwà ara ẹlẹ́ran ìsàlẹ̀ Ádámù gangan ṣáájú kí Ádámù tó ṣẹ̀, yóò béèrè pé kí gbogbo àwọn akọ̀wé Bíbélì náà jẹ́ aláìlẹ́ṣẹ̀ pẹ̀lú.

“Ìfarapamọ́ ní gbangba” ti “àkókò méje” nínú ìwé Dáníẹ́lì ni a ṣe é mú ṣẹ, kì í ṣe nípasẹ̀ àwọn ọ̀rọ̀ tí Dáníẹ́lì kọ sílẹ̀ nìkan, ṣùgbọ́n síwájú sí i nípasẹ̀ àwọn ènìyàn tí wọ́n ṣubú tí wọ́n túmọ̀ Bíbélì King James. Àwọn ènìyàn tí wọ́n ṣubú fi ọwọ́ kan ìwé Dáníẹ́lì lẹ́ẹ̀mejì, ohun tí a sì ṣeé ṣe níbẹ̀ yóò jẹ́ ohun tí kò ṣeé ṣe fún ẹ̀dá ènìyàn kankan láti ṣe láìsí àbójútó ìpèsè àtọrunwá Ọlọ́run.

Nínú àpilẹ̀kọ wa tí ó kàn, a ó bẹ̀rẹ̀ sí í fi hàn bí Ìwà-Ọlọ́run àti ẹ̀dá ènìyàn ṣe fi “àkókò méje” ti Lefitiku mẹ́rìndínlọ́gbọ̀n pamọ́ sí ojú gbangba nínú ìwé Dáníẹ́lì, nítorí Ọlọ́run ti mọ̀ ọ́ tẹ́lẹ̀, ó sì ti ṣe àkànṣe rẹ̀ pẹ̀lú, pé kí ó jẹ́ “òkúta ìkọsẹ̀” ìdánwò fún àwọn tí ó wà nínú ìṣísẹ̀ áńgẹ́lì kìíní, àti pẹ̀lú fún àwọn tí ó wà nínú ìṣísẹ̀ áńgẹ́lì kẹta.

> “Ìmọ́lẹ̀ tí Dáníẹ́lì gbà lọ́wọ́ Ọlọ́run ni a fi pátápátá fún àwọn ọjọ́ ìkẹyìn wọ̀nyí. Àwọn ìran tí ó rí lẹ́bàá odò Ulai àti Hiddekel, àwọn odò ńlá ilẹ̀ Ṣínárì, ti ń wọ inú ìmúṣẹ báyìí, àti pé gbogbo àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ tí a ti sọ tẹ́lẹ̀ yóò ṣẹ láìpẹ́.” Testimonies to Ministers, 112.

Back to Articles