Article

# Ìwé Jóẹli àti Ìjọ Adventist Ọjọ́ Keje ti Laodíkéà — Nọ́mbà Mẹ́rìndínlógún

Nọ́mbà Mẹ́rìnlá

Author

Jeff Pippenger

Published

December 22, 2025

Formats

PDF
Word
Song MP3

Ẹ jọ̀ọ́, ẹ gba àforíjì mi fún ọ̀pọ̀lọpọ̀ ọ̀rọ̀ yìí kí n tó bẹ̀rẹ̀ sí í gbé kókó pàtàkì náà yẹ̀ wò. Mo fẹ́ fi àwọn ìlà àsọtẹ́lẹ̀ kan sí ipò wọn, tí wọ́n jẹ́ àwọn ẹ̀ka pàtàkì nínú ìmọ̀ọ́gbọ́n tí mo pinnu láti lò nígbà tí a bá ń ronú lórí ìwé Joẹli ní tààrà. Mo ti mẹ́nu kàn tẹ́lẹ̀ pé ọ̀rọ̀ Heberu tí a túmọ̀ sí “gé kúrò” nínú ìwé Joẹli, ní orísun rẹ̀ nínú ọ̀nà ẹbọ tí a fi ń fi ìdéhùn múlẹ̀ ní àwọn ọjọ́ Ábúráhámù.

> Ẹ jí, ẹ̀yin ọ̀mùtí, kí ẹ sì sọkún; kí ẹ ké igbe, gbogbo yín tí ń mu wáìnì, nítorí ti wáìnì tuntun; nítorí a ti gé e kúrò ní ẹnu yín. Joẹli 1:5.

Ọ̀rọ̀ Hébérù tí a túmọ̀ sí “gé kúrò” ni H3772, ó sì jẹ́ gbòǹgbò àkọ́kọ́ kan tí ìtumọ̀ rẹ̀ jẹ́ “láti gé (kúrò, lulẹ̀, tàbí sí ìpín); nípa ìtumọ̀ àfihàn láti pa run tàbí jẹ tan; ní pàtó láti dá májẹ̀mú (èyí ni, láti ṣe àdéhùn tàbí ìpàdé, ní ìpilẹ̀ṣẹ̀ nípa gígé ẹran ara àti lílọ láàrín àwọn ẹ̀yà tí a gé náà).”

Mo mọ̀ pé ìtumọ̀ “cut off” nínú Strong’s, pe e ní “gbòǹgbò àkọ́kọ́,” ní ìtumọ̀ gírámà. Bí ó tilẹ̀ rí bẹ́ẹ̀, ìgé tí ó ní ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú májẹ̀mú àti Ábúráhámù, fi hàn pé ìmọ́lẹ̀ májẹ̀mú náà so mọ́ ọ̀rọ̀ náà, àti pé a gbé ìmọ́lẹ̀ náà kalẹ̀ ní gbòǹgbò ìtàn àkọ́kọ́ rẹ̀. “Gé” ní ti ìtàn májẹ̀mú; jẹ́ àmì wòlíì kan tí a dá lórí àwọn gbòǹgbò àkọ́kọ́ rẹ̀, a sì tún mọ̀ ọ́ ní ti gírámà gẹ́gẹ́ bí gbòǹgbò àkọ́kọ́.

Ìkéde tí ó wà nínú ẹsẹ̀ karùn-ún kì í ṣe pé ó ń fi hàn nìkan pé wọn kò ní ìránṣẹ́ òjò ìkẹyìn, gẹ́gẹ́ bí a ti ṣàpẹẹrẹ rẹ̀ nípasẹ̀ “ọtí-wáìnì tuntun,” ṣùgbọ́n pẹ̀lú pé ní “àkókò náà gan-an àti níbẹ̀ gan-an” ni a kọ̀ wọ́n sílẹ̀ gẹ́gẹ́ bí àwọn ènìyàn májẹ̀mú Ọlọ́run, àwọn ènìyàn májẹ̀mú kan tí wọ́n ń tọpasẹ̀ “àwọn gbòǹgbò àkọ́kọ́” wọn padà sí ọ̀dọ̀ Ábúráhámù.

Ìran tí ó kú ní aginjù lórí ogójì ọdún, tọpasẹ̀ àwọn gbòǹgbò ìpilẹ̀ wọn padà sí ọdọ̀ Ábúráhámù, èyí tí ó túmọ̀ sí baba ọ̀pọ̀lọpọ̀ orílẹ̀-èdè. Ìran tí ó wọ Ilẹ̀ Ìlérí pẹ̀lú Jóṣúà, tọpasẹ̀ àwọn gbòǹgbò ìpilẹ̀ wọn padà sí ọdọ̀ Ábúráhámù. Àwọn Júù tí wọ́n kàn Kristi mọ́ àgbélébùú tọpasẹ̀ àwọn gbòǹgbò ìpilẹ̀ wọn padà sí ọdọ̀ Ábúráhámù. Àwọn Pùròtẹ́sítáǹtì tí wọ́n jáde kúrò nínú Àwọn Àkókò Òkùnkùn, tí a sì dán wò wọ́n nígbà náà tí a sì kọjá lọ́dọ̀ wọn gẹ́gẹ́ bí àwọn ènìyàn májẹ̀mú àyànfẹ́ Ọlọ́run ní ọdún 1844, tọpasẹ̀ àwọn gbòǹgbò ìpilẹ̀ wọn padà sí ọdọ̀ Ábúráhámù. Ìṣíkiri Míléráìtì Filadẹ́lfíà tí ó wọ Ibi Mímọ́ Jùlọ ní October 22, 1844, tọpasẹ̀ àwọn gbòǹgbò ìpilẹ̀ wọn padà sí ọdọ̀ Ábúráhámù. Ìṣíkiri Míléráìtì Laodíṣíà tí ó tún Jẹ́ríkò kọ́ ní 1863, tọpasẹ̀ àwọn gbòǹgbò ìpilẹ̀ wọn padà sí ọdọ̀ Ábúráhámù. Ìjọ Adífẹ́ǹtì Ọjọ́ Keje ti Laodíṣíà tí a ó tu jáde láti inú ẹnu Oluwa ní òfin Sunday tí ń bọ̀ ní kánkán, tọpasẹ̀ àwọn gbòǹgbò ìpilẹ̀ wọn padà sí ọdọ̀ Ábúráhámù. Gbogbo àwọn ìran wọ̀nyí ti ṣẹ, tàbí yóò ṣẹ, àkàwé ọgbà àjàrà náà.

Àwọn ọ̀mùtípara nínú Joẹli jí láti rí i pé a ti kọ̀ wọ́n sílẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ènìyàn Ọlọ́run, àti pé wọn kò ní ìránṣẹ́ òjò ìkẹyìn náà. Nígbà náà ni ìdìbò-padà rẹ̀ di òtítọ́. Àwọn tí Joẹli fi mọ̀ gẹ́gẹ́ bí ẹni tí wọ́n wọ “adé ògo,” nígbà náà wọ inú májẹ̀mú, a sì fi èdìdì dì wọ́n, a sì gbé wọn sókè gẹ́gẹ́ bí ọrẹ. Májẹ̀mú àkọ́kọ́ tí a fi ìmúlẹ̀ jẹ́ láàárín Ọlọ́run àti ènìyàn àyànfẹ́ kan bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú “gígé” kan náà tí a ṣàpẹẹrẹ rẹ̀ nínú ẹbọ ìkẹyìn ti àwọn ènìyàn Ọlọ́run, èyí tí ó bẹ̀rẹ̀ ní òfin Ọjọ́ Àìkú. Gígé náà ni ìyapa alikama àti èpò. A kọ àwọn èpò sílẹ̀, a sì ju wọ́n sínú iná, a sì dì alikama náà pọ̀ gẹ́gẹ́ bí ọrẹ alikama àkọ́so àkọ́kọ́ ti Pẹ́ńtíkọ́sì, èyí tí a tún gbé sókè, “gẹ́gẹ́ bí ní ọdún ìṣáájú.”

Àwọn ibi mẹ́rin wà tí a máa ń tọ́ka sí gẹ́gẹ́ bí aṣojú májẹ̀mú Ábúráhámù. Nínú Jẹ́nẹ́sísì orí kejìlá, a “pè” Ábúráhámù, a sì fún un ní ìlérí pé a ó ṣe é ní orílẹ̀-èdè ńlá. Èyí kì í ṣe apá kan májẹ̀mú náà, ṣùgbọ́n ó jẹ́ ìpè ìlérí. Ní àkókò yẹn, Ábúrámù ni orúkọ rẹ̀, nítorí ọ̀kan lára àwọn àmì ìbáṣepọ̀ májẹ̀mú ni ìyípadà orúkọ. A yí orúkọ Ábúrámù padà ní ìkẹta nínú àwọn ìgbésẹ̀ mẹ́rin májẹ̀mú náà.

> Nítorí nígbà tí Ọlọ́run ṣe ìlérí fún Ábúráhámù, nítorí kò sí ẹni tí ó tóbi ju ẹni tí ó lè fi búra sí, ó fi ara rẹ̀ búra, ó ní pé, Lóòótọ́, ní fífi ìbùkún ni èmi yóò bùkún fún ọ, ní pípọ̀ sí i ni èmi yóò sì sọ ọ di púpọ̀. Bẹ́ẹ̀ ni, lẹ́yìn tí ó fi sùúrù farada, ó gba ìlérí náà. Nítorí ní tòótọ́ ènìyàn máa ń fi ẹni tí ó tóbi jù búra: ìbúra sì jẹ́ fún wọn ní ìmúmọ́lẹ̀, gẹ́gẹ́ bí òpin gbogbo ìjàngbọ̀n. Nínú èyí ni Ọlọ́run, ní ìfẹ́ tí ó pọ̀ sí i láti fi àìyípadà ìpinnu rẹ̀ hàn fún àwọn ajogún ìlérí, fi ìbúra mú un dájú: Kí nípasẹ̀ ohun méjì tí kò lè yí padà, nínú èyí tí kò ṣeé ṣe kí Ọlọ́run purọ́, kí a lè ní ìtùnú líle, àwa tí sá fún ibi ààbò láti di ìrètí tí a gbé kalẹ̀ níwájú wa mú; Ìrètí yìí ni a ní gẹ́gẹ́ bí ìdákọ̀ró ọkàn, tí ó dájú tí ó sì fẹsẹ̀ múlẹ̀, tí ó sì wọ inú ibi tí ó wà lẹ́yìn aṣọ ìkélé; ibi tí aṣáájú wa ti wọ fún wa, àní Jésù, tí a ṣe ní Àlùfáà Àgbà títí láéláé gẹ́gẹ́ bí àṣẹ Melkísédékì. Heberu 6:13–20.

Ìpè náà ni ìlérí Ọlọ́run fún Ábúrámù, ó sì pèsè ẹlẹ́rìí kejì pẹ̀lú “ìbúra” tí ó tẹ̀lé e. “Ìbúra” tí ó tẹ̀lé e jẹ́ onípín mẹ́ta. Lẹ́yìn ìpè ìlérí, tí ó jẹ́ ìgbésẹ̀ àkọ́kọ́, ìgbésẹ̀ kejì, kẹta, àti kẹrin ni májẹ̀mú gidi onípín mẹ́ta, láti ọ̀dọ̀ Ọlọ́run, pẹ̀lú àwọn ènìyàn àyànfẹ́. Nínú Jẹ́nẹ́sísì mẹ́ẹ̀ẹ́dógún, Ọlọ́run fi ìlànà àṣẹ “gé” (fi ìdí) májẹ̀mú náà múlẹ̀ nípasẹ̀ ààtò ìsìn ìyanu kan níbi tí Ọlọ́run nìkan ṣe kọjá láàárín àwọn ẹranko tí a pín sí méjì, ní ìlérí aláìlórífẹ́ẹ̀ láti fi ilẹ̀ náà fún àwọn ọmọ Ábúráhámù. A dúró fún Ilẹ̀ Ìlérí gẹ́gẹ́ bí ilẹ̀ tó wà láàárín odò méjì; odò Ejibiti àti odò Yúfírétì. Ìgbésẹ̀ àkọ́kọ́ nínú májẹ̀mú onípín mẹ́ta náà ní ìtọ́kasí tààrà sí àpẹẹrẹ àsọtẹ́lẹ̀ ti odò méjì, àti gbogbo ohun tí a so mọ́ àmì náà. Nígbà tí ìmísí bá tọ́ka sí àwọn odò Ulai àti Hidékélì gẹ́gẹ́ bí àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ tí ó wà ní ìlànà ìmúṣẹ báyìí, a ti ṣàpẹẹrẹ àwọn odò méjèèjì wọ̀nyẹn nínú àsọtẹ́lẹ̀ Ábúrámù. Àyíká náà wà láàárín odò méjì ti Ábúrámù, èyí tí, nígbà tí a bá fi wọ́n pọ̀ mọ́ odò méjì ti Dáníẹ́lì, yóò di odò mẹ́rin, nítorí ohùn Kristi ni ohùn ọ̀pọ̀lọpọ̀ omi.

> Ní ọjọ́ kan náà ni Olúwa bá Ábrámù dá májẹ̀mú, ó sì wí pé, “Mo ti fi ilẹ̀ yìí fún irú-ọmọ rẹ, láti odò Ejibiti títí dé odò ńlá náà, odò Yúfírétì: àwọn Kénì, àti àwọn Kénísì, àti àwọn Kádímónì, àti àwọn Hétì, àti àwọn Pérísì, àti àwọn Réfáímù, àti àwọn Ámórì, àti àwọn Kénáánì, àti àwọn Gírgáṣì, àti àwọn Jébúsì.” Jẹ́nẹ́sísì 15:18–21.

Ilẹ̀ tí a ṣe ìlérí fún Ábúrámù ni gbogbo ayé, èyí tí a ṣojú fún nípasẹ̀ ọba mẹ́wàá ní àwọn ọjọ́ ìkẹyìn, nígbà tí ní àwọn ọjọ́ àkọ́kọ́ májẹ̀mú a kà á sí ẹ̀yà mẹ́wàá, kì í ṣe àwọn ọba. Ẹgbẹ̀rún mẹ́rìnlélógójì [144,000] yóò wà nínú ìjà pẹ̀lú gbogbo ayé. Nígbà náà ni ayé yóò wà nínú ìlànà ìdánwò ìfipámúlẹ̀ ìjọsìn ọjọ́ Àìkú lábẹ́ ìjọba ayé kan ṣoṣo, lábẹ́ ìtọ́sọ́nà àgbèrè aláwọ̀ pupa pẹ̀lẹ́bẹ́ ti Ìfihàn orí kẹtadínlógún, ẹni tí ń jọba lórí ọba mẹ́wàá ilẹ̀ ayé. Pẹ̀lú Ábúrámù, ààmì ìjọ àti ìpínlẹ̀ ti ère ẹranko náà ni a ṣojú fún nípasẹ̀ odò Ejibiti, ààmì iṣẹ́ ìṣèlú ìpínlẹ̀, àti odò Babeli, ààmì iṣẹ́ ìjọ.

> Lẹ́yìn àwọn nǹkan wọ̀nyí, ọ̀rọ̀ Olúwa sì tọ Abram wá nínú ìran kan, ó ń wí pé,

> Má bẹ̀rù, Ábúrámù: Èmi ni apata rẹ, àti ère rẹ tí ó pọ̀jùlọ.

> Abramu sì wí pé, Olúwa Ọlọ́run, kí ni ìwọ yóò fi fún mi, níwọ̀n bí mo ti ń lọ láìní ọmọ, àti pé iriju ilé mi ni Élíésérì ará Damásíkù yìí? Abram sì wí pé, Wò ó, ìwọ kò fi irú-ọmọ fún mi: sì kíyèsi i, ẹni tí a bí nínú ilé mi ni yóò jẹ́ ajogún mi. Sì wò ó, ọ̀rọ̀ Olúwa tọ̀ ọ́ wá, wí pé,

> Èyí kì yóò jẹ́ ajogún rẹ; ṣùgbọ́n ẹni tí yóò ti inú rẹ gan-an jáde ni yóò jẹ́ ajogún rẹ. Ó sì mú un jáde síta, ó sì wí pé, Wò ó nísinsin yìí sí ọ̀run, kí o sì ka àwọn ìràwọ̀, bí o bá lè kà wọ́n: ó sì wí fún un pé, Bákan náà ni irú-ọmọ rẹ yóò rí.

> Ó sì gbàgbọ́ nínú Olúwa; ó sì kà á sí i fún òdodo. Ó sì wí fún un,

> Èmi ni Olúwa tí ó mú ọ jáde láti Úrì ti àwọn Kálídíà, láti fi ilẹ̀ yìí fún ọ kí o lè jogún un.

> Ó sì wí pé, Olúwa Ọlọ́run, nípa kí ni èmi yóò fi mọ̀ pé èmi yóò jogún rẹ̀? Ó sì wí fún un,

> Mú màlúù akọ abo tí ó pé ọdún mẹ́ta wá fún mi, àti ewúrẹ́ abo tí ó pé ọdún mẹ́ta, àti àgbò tí ó pé ọdún mẹ́ta, àti àdàbà kékeré, àti ọmọ àdàbà.

> Ó sì mú gbogbo wọ̀nyí wá sọ́dọ̀ ara rẹ̀, ó sì pín wọn sí àárín, ó sì tẹ́ ẹyọ kọ̀ọ̀kan sí ìdòkojú ara wọn; ṣùgbọ́n kò pín àwọn ẹyẹ náà. Nígbà tí àwọn ẹyẹ ojú ọ̀run sì ń sọ̀kalẹ̀ sórí àwọn òkú ẹran náà, Ábrámù lé wọn kúrò. Nígbà tí oòrùn sì fẹ́ rọ̀, oorun jíjin kan bà lé Ábrámù; sì wò ó, ìbẹ̀rù òkùnkùn ńlá kan sì ṣubú lórí rẹ̀. Ó sì wí fún Ábrámù,

> Mọ dájúdájú pé irú-ọmọ rẹ yóò jẹ àjèjì ní ilẹ̀ tí kì í ṣe tiwọn, wọn yóò sì máa sìn wọ́n; wọn yóò sì máa pọ́n wọn lójú fún ọdún ẹgbẹ̀rún mẹ́rin. Àti orílẹ̀-èdè náà pẹ̀lú, èyí tí wọn yóò máa sìn, èmi yóò dájọ́ rẹ̀; lẹ́yìn náà wọn yóò sì jáde pẹ̀lú ọrọ̀ púpọ̀.

> Ìwọ yóò sì lọ sí ọ̀dọ̀ àwọn baba rẹ ní àlàáfíà; a ó sì sin ọ́ ní ọjọ́ ogbó rere.

> Ṣùgbọ́n ní ìran kẹrin wọn yóò tún padà wá síhìn-ín: nítorí àìṣedéédéé àwọn Amori kò tíì pé.

> Ó sì ṣẹlẹ̀ pé, nígbà tí oòrùn wọ̀, tí òkùnkùn sì ṣú, wò ó, ilé-iná tí ń mú èéfín jáde, àti fitilà tí ń jóná, tí ó gba láàárín àwọn ẹ̀yà náà kọjá. Génésísì 15:1–17.

Ẹni náà tí yóò máa tọ́ Mósè àti àwọn ọmọ Israẹli sójú gẹ́gẹ́ bí ọ̀wọ̀n iná ní òru àti gẹ́gẹ́ bí àwọsánmà ní ọ̀sán, ni ó kọjá láàárín àwọn ẹ̀yà tí a “gé” wọ̀nyẹn gẹ́gẹ́ bí ìléru tí ń mu èéfín jáde àti fitílà tí ń jó.

> Olúwa sì ń lọ níwájú wọn ní ọ̀sán nínú ọ̀wọ̀n àwọsánmà, láti tọ́ wọn ní ọ̀nà; àti ní òru nínú ọ̀wọ̀n iná, láti fi ìmọ́lẹ̀ fún wọn; kí wọn lè máa rìn lọ ní ọ̀sán àti ní òru: Kò sì mú ọ̀wọ̀n àwọsánmà kúrò níwájú àwọn ènìyàn ní ọ̀sán, tàbí ọ̀wọ̀n iná ní òru. Eksodu 13:21, 22.

Atùpà tí ń jó àti ìléru tí ń mú èéfín jẹ́ àpẹẹrẹ ọ̀wọ́n ìkùukùu tàbí iná náà, ó sì ń ṣojú fún eroja àsọtẹ́lẹ̀ kan ti ìgbésẹ̀ àkọ́kọ́ nínú àwọn ìgbésẹ̀ mẹ́ta tí ó wà nínú bí Ọlọ́run ṣe fi májẹ̀mú múlẹ̀ pẹ̀lú Abramu. Orí náà bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú àwọn ọ̀rọ̀ wọ̀nyí pé, “Má bẹ̀rù,” nítorí ìránṣẹ́ áńgẹ́lì àkọ́kọ́ ni pé, bẹ̀rù Ọlọ́run; àwọn tí wọ́n sì, bí Abramu, bá bẹ̀rù Ọlọ́run, wọn kì yóò nílò láti bẹ̀rù Ọlọ́run. Oríṣìíríṣìí ìbẹ̀rù méjì ni ó wà, nítorí oríṣìíríṣìí ènìyàn méjì ni ó wà.

Ní ìtẹ̀síwájú inú ẹsẹ̀ májẹ̀mú náà, Abramu gbà Ọlọ́run gbọ́, a sì kà á sí òdodo fún un. Àwọn áńgẹ́lì mẹ́ta náà bá iṣẹ́ Ẹ̀mí Mímọ́ mu gẹ́gẹ́ bí a ti gbé e kalẹ̀ láti ọwọ́ Johanu, ẹni tí ó kọ́ni pé Ẹ̀mí Mímọ́ ń dá ènìyàn lójú nípa ohun mẹ́ta; ẹ̀ṣẹ̀, òdodo, àti ìdájọ́. Àwọn àbùdá wọ̀nyí bá àwọn áńgẹ́lì mẹ́ta náà mu, nítorí náà lẹ́yìn tí a ti gbé ìbẹ̀rù Ọlọ́run kalẹ̀ nínú ẹsẹ̀ májẹ̀mú náà, nígbà náà ni a fi ìgbésẹ̀ kejì tí í ṣe òdodo hàn, kí ó sì tẹ̀lé e pẹ̀lú ìkéde ìdájọ́, èyí tí í ṣe iṣẹ́ kẹta ti Ẹ̀mí Mímọ́, àti ìránṣẹ́ áńgẹ́lì kẹta. Ìgbésẹ̀ àkọ́kọ́ ti májẹ̀mú náà jẹ́ àpẹẹrẹ iṣáájú ìránṣẹ́ áńgẹ́lì àkọ́kọ́, èyí tí ó máa ń jẹ́ fractal ti gbogbo àwọn ìránṣẹ́ mẹ́ta náà nígbà gbogbo. Àwọn ìgbésẹ̀ mẹ́ta ti ìlànà májẹ̀mú náà dúró fún àwọn áńgẹ́lì mẹ́ta ti Ìfihàn orí kẹrìnlá.

Lẹ́yìn tí a ka Abramu sí olódodo, ní fífi àmì sí áńgẹ́lì kejì, ó pèsè ẹbọ kan; nítorí a máa ń pèsè ẹbọ náà díẹ̀ ṣáájú ìgbésẹ̀ kẹta ìdájọ́. Ẹbọ náà dúró fún ẹbọ àwọn ọmọ Léfì ti Malaki mẹ́ta, tí a gbé sókè gẹ́gẹ́ bí àsíá. Gẹ́gẹ́ bí àkókò mẹ́ta ti ọdún mẹ́rìnláàádọ́ta nínú ayé Mósè ṣe ń ṣojú àwọn ìrántí àwọn áńgẹ́lì mẹ́ta, bẹ́ẹ̀ ni ogójì ọdún àkọ́kọ́ ti Mósè ní gbogbo ìgbésẹ̀ mẹ́ta ti ìrántí àwọn áńgẹ́lì mẹ́ta náà.

Ní ibi tí ẹ̀rí Mósè ti bẹ̀rẹ̀ ni ó wà pẹ̀lú bí àwọn òbí rẹ̀ ṣe bẹ̀rù Ọlọ́run, (ìgbésẹ̀ àkọ́kọ́), lẹ́yìn èyí ni àdánwò ojú-rírí tẹ̀lé. Ìgbésẹ̀ kejì sì ní àdánwò ojú-rírí kan nínú, gẹ́gẹ́ bí ó ti rí nínú Dáníẹ́lì orí kìn-ín-ní, nígbà tí Dáníẹ́lì kọ́kọ́ bẹ̀rù Ọlọ́run tí ó sì kọ̀ láti jẹ oúnjẹ ti Bábílónì, lẹ́yìn náà a sì dán án wò lórí ìpìlẹ̀ ìrísí ara rẹ̀. Lẹ́yìn náà, fún Dáníẹ́lì, ó jẹ́ àdánwò kẹta ní ọdún mẹ́ta lẹ́yìn náà láti ọwọ́ ọba Nebukadinésárì, àpẹẹrẹ ọba àríwá àti òfin Ọjọ́ Àìkú, èyí tí í ṣe ìránṣẹ́ àwọn áńgẹ́lì kẹta.

Àwọn òbí Mósè bẹ̀rù Ọlọ́run, wọ́n sì fi í sínú ọkọ̀ ojú omi nínú omi, ọmọbìnrin Fáráò sì ni a darí wá láti rí ipò náà, lẹ́yìn náà ó sì ṣe ìdájọ́ ní ìtẹ́wọ́gbà fún ìgbàlà ọmọ náà. Ìbẹ̀rẹ̀ ayé Mósè jẹ́ àpèjúwe májẹ̀mú tí Ọlọ́run dá pẹ̀lú aráyé, lẹ́yìn náà sì ni Ọlọ́run tún ṣe májẹ̀mú pẹ̀lú orílẹ̀-èdè àyànfẹ́ kan tí a yàn lára aráyé nípasẹ̀ Mósè. Májẹ̀mú Nóà pẹ̀lú aráyé dúró fún ọ̀pọ̀ ènìyàn ńlá náà, májẹ̀mú Mósè pẹ̀lú àwọn ènìyàn àyànfẹ́ sì ni ẹgbẹ̀rún mẹ́rìnlélọ́gọ́rin àti ẹgbẹ̀rún mẹ́rìnlélọ́gọ́ta. Ẹbọ tí Ábrámù yóò rú láti fi fìdí májẹ̀mú náà múlẹ̀ ru ààmì májẹ̀mú Nóà, gẹ́gẹ́ bí ó ti rí pẹ̀lú Mósè, ẹni tí ó mú àsọtẹ́lẹ̀ Ábrámù ṣẹ ní ọ̀pọ̀ ọ̀rúndún lẹ́yìn náà.

Ẹbọ náà ní oríṣiríṣi ẹranko márùn-ún; màlúù abo ọmọ ọdún mẹ́ta, ewúrẹ́ abo ọmọ ọdún mẹ́ta, àgbò ọmọ ọdún mẹ́ta, àdàbàlé, àti ọmọ àdàbà. Wọ́n fi àwọn ẹyẹ náà sílẹ̀ ní pípé, ṣùgbọ́n màlúù abo, àgbò, àti ewúrẹ́ abo náà ni a “gé” sí ìdajì méjì. Ẹbọ náà jẹ́ àpẹẹrẹ gbígbé àsíá kan sókè ní àwọn ọjọ́ ìkẹyìn gẹ́gẹ́ bí àyẹ̀wò ojú fún aráyé. Àmì ojú tí a fi fún ọmọbìnrin Fáráò ni ọmọ-ọwọ́ Mósè nínú ọkọ̀. Ọkọ̀ náà jẹ́ àmì aṣojú àwọn ọkàn mẹ́jọ tí ó wà nínú ọkọ̀. Nọ́ńbà “mẹ́jọ” ni a ti fi múlẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ọ̀kan nínú àwọn àbùdá àsọtẹ́lẹ̀ ti àsíá ẹgbẹ̀rún lọ́nà ọgọ́rùn-ún mẹ́rìnlélógójì. Nígbà tí o bá ronú lórí àwọn ẹbọ ẹranko márùn-ún náà, tí o sì pín mẹ́ta sí ìdajì, nígbà náà ni ẹbọ rẹ yóò jẹ́ ọ̀wọ̀n mẹ́jọ, gẹ́gẹ́ bí a ti ṣàpẹẹrẹ rẹ̀ nípa Nóà, tí a sì tún fi í múlẹ̀ nínú ẹbọ Ábúrámù.

Àwọn ẹranko márùn-ún wọ̀nyí, nígbà tí a bá pín wọn gẹ́gẹ́ bí Ọlọ́run ti pàṣẹ, ń ṣàpẹẹrẹ nọ́mbà “mẹ́jọ,” àti nípa bẹ́ẹ̀, wọ́n ń ṣàpẹẹrẹ àwọn ọkàn wọ̀nyẹn ní ìparí ayé tí a fi àwọn ọkàn “mẹ́jọ” tí ó wà lórí ọkọ̀ áàkì ṣe àpẹẹrẹ wọn. Àmì ìkọlà, èyí tí í ṣe ìgbésẹ̀ kejì nínú májẹ̀mú mẹ́talọ́kan Ábúrámù, ni a ní láti ṣe ní ọjọ́ “kẹjọ” lẹ́yìn ìbí, a sì rọ́pò ààtò náà pẹ̀lú ìrìbọmi, èyí tí ń ṣàpẹẹrẹ àjíǹde Kristi tí ó ṣẹlẹ̀ ní ọjọ́ “kẹjọ.” Nọ́mbà “mẹ́jọ” jẹ́ àbùdá tí a ti fi ìdí rẹ̀ múlẹ̀ nínú àwọn májẹ̀mú ti Nọ́à àti ti Mósè pẹ̀lú, wọ́n sì ń ṣàpẹẹrẹ ẹgbẹ̀rún mọ́kànlá-le-lọ́gọ́rin [144,000] náà tí a ó gbé ga sókè gẹ́gẹ́ bí ọrẹ àsíá, àti ẹni tí í ṣe “kẹjọ” tí ó jẹ́ ti àwọn méje.

Àwọn ẹranko márùn-ún wọ̀nyẹn dúró fún àwọn wúńdíá ọlọ́gbọ́n márùn-ún, tí “ẹjọ” tó wà nínú ọkọ̀ náà jẹ́ àpẹẹrẹ wọn, yóò sì la kúrò nínú ayé àtijọ́ wọ ayé tuntun—láìrí ikú.

Ẹbọ Abramu jẹ́ ẹbọ mímọ́, nítorí gbogbo àwọn ẹranko inú ẹbọ náà jẹ́ ẹranko mímọ́; pẹ̀lú gbogbo wọn sì ń ṣàfihàn àwọn ẹranko pàtàkì tí a máa ń lò fún ẹbọ sísun pátápátá. Ìhìn iṣẹ́ angẹli àkọ́kọ́ ní àṣẹ láti jọ́sìn Ẹlẹ́dàá, àti pé àwọn ẹranko ìrúbọ pàtàkì nínú iṣẹ́ ibi mímọ́ tí a yóò fi kalẹ̀ nígbà tí àsọtẹ́lẹ̀ Abramu ṣẹ ní àkókò Mose ni a gbé kalẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ẹbọ ìjọsìn, nígbà kan náà pẹ̀lú gẹ́gẹ́ bí àpẹẹrẹ ìpè angẹli àkọ́kọ́ láti jọ́sìn Ẹlẹ́dàá.

Ẹsẹ kẹrìnlélógún sọ ní kedere pé, “Ní ọjọ́ náà ni Olúwa bá Ábrámù dá májẹ̀mú.” Èyí sì fi àkọ́kọ́ nínú ìgbésẹ̀ mẹ́ta tí ó jẹ́ àpẹẹrẹ àwọn áńgẹ́lì mẹ́ta tí Ìfihàn orí kẹrìnlá sọ hàn. Ìgbésẹ̀ májẹ̀mú tí ó wà nínú Genesisi orí kẹ́ẹ̀ẹ́dógún dúró fún ìhìn iṣẹ́ áńgẹ́lì àkọ́kọ́ ti Ìfihàn orí kẹrìnlá, èyí tí áńgẹ́lì kejì tẹ̀ lé, ẹni tí a fi ìgbésẹ̀ kejì májẹ̀mú Ábrámù tí a rí nínú Genesisi orí kẹtàdínlógún ṣe àpẹẹrẹ rẹ̀.

Ní ìgbésẹ̀ kejì, a yí orúkọ Ábúrámù padà sí Ábúráhámù. Ábúrámù túmọ̀ sí “a gbé baba ga,” Ábúráhámù sì túmọ̀ sí “baba ọ̀pọ̀ orílẹ̀-èdè.” Nínú ìpè Ábúrámù, a fi ìlérí pé yóò di orílẹ̀-èdè ńlá fún un, ṣùgbọ́n a kò fi ìdí ìlérí náà múlẹ̀ títí di àkókò tí a yí orúkọ Ábúrámù padà. Nígbà náà ni ó di baba àkọ́kọ́ fún àwọn ènìyàn májẹ̀mú tí a yàn. Ìgbésẹ̀ tí ó tẹ̀lé e ṣe àfihàn ìránṣẹ́ áńgẹ́lì kẹta bí a ṣe dán Ábúráhámù wò nípa fífi Ísákì rúbọ, èyí tí ó ṣe àpẹẹrẹ agbelebu, tí ó sì ṣe àpẹẹrẹ October 22, 1844, tí ó tún ṣe àpẹẹrẹ òfin Ọjọ́-Àìkú—èyí tí í ṣe ìránṣẹ́ áńgẹ́lì kẹta. Ìgbésẹ̀ májẹ̀mú kẹta náà ni a mú ṣẹ ní ọjọ́ kejìlélógún oṣù October ní ọdún 1844, a sì fi í hàn nínú Jẹ́nẹ́sísì ogún-dín-lógún.

Ní ìgbésẹ̀ kejì, èyí tí í ṣe ìhìnrere áńgẹ́lì kejì, níbi tí a ti yí orúkọ Ábúrámù padà, ni a ti fi ìlànà ikọla kalẹ̀ gẹ́gẹ́ bí “àmì” àwọn ènìyàn májẹ̀mú àti ìbáṣepọ̀ wọn pẹ̀lú Ọlọ́run. Nínú ìtàn ìhìnrere áńgẹ́lì kejì ni a ti dì àwọn ènìyàn Ọlọ́run ní èdìdì. A gbé wọn sókè gẹ́gẹ́ bí àsíá ní ìhìnrere áńgẹ́lì kẹta tí òfin Ọjọ́ Àìkú ń ṣojú fún, ṣùgbọ́n a dì wọ́n ní èdìdì ní àkókò díẹ̀ kí òfin Ọjọ́ Àìkú tó dé, èyí tí nínú ìtàn àwọn Mílléráítì yóò jẹ́, díẹ̀ kí ilẹ̀kùn tó ti pa ní October 22, 1844.

Bákan náà ni ó rí pẹ̀lú àwọn àṣẹ mẹ́ta tí ó jáde láti Babeli tí wọ́n bẹ̀rẹ̀ àsọtẹ́lẹ̀ ọdún 2300 náà, èyí tí ó parí nígbà ìbọ̀wọ̀ angẹli kẹta ní October 22, 1844. Tẹ́ńpìlì náà ni a parí ní àkókò ìtàn àṣẹ kejì, lẹ́yìn àṣẹ àkọ́kọ́, ṣùgbọ́n kí àṣẹ kẹta tó dé. A fi àwọn ìpìlẹ̀ rẹ̀ lélẹ̀ ní àkókò àṣẹ àkọ́kọ́, a sì parí ilé tẹ́ńpìlì náà ní àkókò ìtàn àṣẹ kejì. Àṣẹ kẹta ní 457 BC bẹ̀rẹ̀ ọdún 2300 náà, nígbà tí àṣẹ náà fúnra rẹ̀ sì dá àṣẹ-orílẹ̀-èdè padà fún àwọn Júù. Ní àmì-ọ̀nà kẹta ni a ti gbé ìjọba kalẹ̀, gẹ́gẹ́ bí a ti ṣàfihàn rẹ̀ nínú ìmúpadàbọ̀sípò àṣẹ-orílẹ̀-èdè ní àṣẹ kẹta àti nínú gbígbé ìjọ ajagunmálú sókè gẹ́gẹ́ bí àsíá ní òfin Ọjọ́-Àìkú.

Àṣẹ kẹta náà ṣàpẹẹrẹ dídé áńgẹ́lì kẹta sí ìgbéyàwó náà ní October 22, 1844. Ìyàwó ń pèsè ara rẹ̀ tán kí ìgbéyàwó tó wáyé, kì í ṣe ní àkókò ìgbéyàwó náà. Ìdìdì àwọn ọ̀kẹ́ mẹ́rìnlélọ́gọ́rin [144,000] ni a ń mú ṣẹ kété ṣáájú òfin Ọjọ́ Àìkú, ní àkókò tí a fi wòlíì ṣàfihàn gẹ́gẹ́ bí àwòrán ìdánwò ère ẹranko náà. A ti sọ fún wa pé ìdánwò ère ẹranko náà ni ìdánwò tí a gbọ́dọ̀ kọjá nínú rẹ̀ kí àkókò oore-ọ̀fẹ́ tó parí.

> “Olúwa ti fi hàn mí ní kedere pé àwòrán ẹranko náà yóò dá sílẹ̀ kí àkókò ìdánwò tó parí; nítorí pé yóò jẹ́ ìdánwò ńlá fún àwọn ènìyàn Ọlọ́run, èyí tí a ó fi pinnu ìpín ayérayé wọn. Ìpo yín jẹ́ àdàlù ìfarapa-àríyànjiyàn tí kò ní ìbámu pọ̀ tó bẹ́ẹ̀ tí ó fi jẹ́ pé díẹ̀ péré ni a ó tan jẹ.”

> “Nínú Ìfihàn 13 ni a ti ṣàfihàn kókó-ọrọ̀ yìí ní kedere; [Ìfihàn 13:11–17, tí a fa ọ̀rọ̀ rẹ̀ yọ].”

> “Èyí ni ìdánwò tí àwọn ènìyàn Ọlọ́run gbọ́dọ̀ ní kí a tó fi èdìdì dì wọ́n. Gbogbo àwọn tí ó fi ìṣòtítọ́ wọn sí Ọlọ́run hàn nípa pípa òfin Rẹ̀ mọ́, tí wọ́n sì kọ̀ láti gba ọjọ́ ìsinmi èké kan, ni a ó kà sí lábẹ́ àsíá Olúwa Ọlọ́run Jèhófà, wọn yóò sì gba èdìdì Ọlọ́run alààyè. Ṣùgbọ́n àwọn tí ó fi òtítọ́ tí ó ti ọ̀dọ̀ ọ̀run wá sílẹ̀ tí wọ́n sì gba Sábáàtì ọjọ́ Àìkú, wọn yóò gba àmì ẹranko náà.” Manuscript Releases, volume 15, 15.

Ilẹ̀kùn náà ti pa ní October 22, 1844, ní fífi àpẹẹrẹ hàn fún ilẹ̀kùn tí a ó pa ní àkókò òfin Sunday. Sister White sọ pé ìdánwò ère ẹranko ni ìdánwò tí a gbọ́dọ̀ kọjá “ṣáájú” kí àkókò àánú tó parí, ó sì tún sọ pé nínú ìdánwò náà ni a ti pinnu ìpín ayérayé wa. Ṣáájú òfin Sunday, ìyàwó ń mú ara rẹ̀ ṣetán, èyí sì nílò kí ó ní aṣọ ìgbéyàwó tí ó yẹ, aṣọ kan tí a ó fi iná ìmímọ́ ti Aṣojú Májẹ̀mú sọ di mímọ́. A fi èdìdì náà lé e ṣáájú ìgbéyàwó, lẹ́yìn náà sì ni ìgbéyàwó náà ń ṣẹlẹ̀ ní àkókò òfin Sunday.

Arábìnrin White fi hàn pé ìdìdì náà jẹ́ ìfìdí-múlẹ̀ sínú òtítọ́, ní ti ọgbọ́n-inú àti ní ti ẹ̀mí pẹ̀lú. Ó tún fi hàn sí i pé “nígbà tí” a bá fi èdìdì di àwọn ènìyàn Ọlọ́run, “lẹ́yìn náà” ni ìgbọn-rìrì àwọn ìdájọ́ Ọlọ́run yóò dé. Ìgbọn-rìrì náà ni àwọn ìdájọ́ tí ó bẹ̀rẹ̀ ní ìṣẹ̀lẹ̀ ilẹ̀-ríru ti Ìfihàn mọ́kànlá, èyí tí í ṣe òfin Ọjọ́ Àìkú ní Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà.

Tẹ́ńpìlì àwọn Mílàráìtì ni a parí ní àkókò Igbe Ààrín Òru, èyí sì ń fi hàn pé a fi èdìdì náà lélẹ̀ kí ó tó dé àmì ọ̀nà kẹta ti ìdájọ́. Nínú májẹ̀mú Ábúráhámù, ìgbésẹ̀ kẹta ti ìdájọ́ ni Ísáákì lórí Òkè Móríá, tí ó jẹ́ àpẹẹrẹ kì í ṣe ti Kristi nìkan lórí àgbélébùú, ṣùgbọ́n pẹ̀lú ti ẹbọ àwọn ọmọ Léfì nínú Malaki mẹ́ta.

> Yóò sì jókòó gẹ́gẹ́ bí alátúnṣe àti aṣọmọ wúrà-fàdákà: yóò sì sọ àwọn ọmọ Léfì di mímọ́, yóò sì yà wọ́n mọ́ gẹ́gẹ́ bí wúrà àti fàdákà, kí wọ́n lè fi ẹbọ òdodo rúbọ sí Olúwa. Nígbà náà ni ẹbọ Júdà àti ti Jerúsálẹ́mù yóò dùn mọ́ Olúwa, gẹ́gẹ́ bí ti ọjọ́ ìgbàanì, àti gẹ́gẹ́ bí ti ọdún ìṣáájú.

> Èmi yóò sì súnmọ́ yín fún ìdájọ́; èmi yóò sì jẹ́ ẹlẹ́rìí kánkán sí àwọn oṣó, àti sí àwọn panṣágà, àti sí àwọn tí ń búra èké, àti sí àwọn tí ń ni alágbàṣe ní ìnilára nínú owó oṣù rẹ̀, opó, àti aláìní baba, àti àwọn tí ń yí àjèjì kúrò nínú ẹ̀tọ́ rẹ̀, tí wọn kò sì bẹ̀rù mi, ni Olúwa àwọn ọmọ-ogun wí. Malaki 3:3–5.

Lẹ́yìn ìlànà ìwẹ̀nùmọ́ náà, ẹbọ náà yóò “lẹ́yìn náà” dà bí ti ọjọ́ àtijọ́, a sì ń pèsè ẹbọ náà ní àkókò ìṣe ìkẹyìn ìdájọ́, nítorí nígbà náà ni a fi àwọn ọmọ Léfì tí a ti wẹ̀nùmọ́ tí a sì ti pèsè gẹ́gẹ́ bí ẹbọ, ṣe àfihàn ìyàtọ̀ sí àwọn wúńdíá aṣiwèrè tí Kristi yóò jẹ́ “ẹlẹ́rìí kánkán sí.” “Ẹlẹ́rìí kánkán” náà ni “ẹlẹ́rìí olóòtítọ́ sí ìjọ Laodikia,” ẹni tí ó ju Ṣebna bí bọ́ọ̀lù sí pápá jíjìn, tí ó sì ń tú àwọn ará Laodikia jáde kúrò ní ẹnu Rẹ̀ nípasẹ̀ ìgbagbọ́ olókìkí. Ìyàtọ̀ láàárín àlìkámà àti èpò yóò yára, nítorí àwọn ìṣípò ìkẹyìn jẹ́ àwọn tí ń lọ ní kánkán. Ojíṣẹ́ kánkán náà ni Ẹni tí ó wá sí tẹ́ńpìlì Rẹ̀ lójijì nínú Malaki mẹ́ta.

Gíga ẹbọ náà sókè nínú Malaki “gẹ́gẹ́ bí i ti ọjọ́ àtijọ́,” ni gíga àpáàsí àwọn ọ̀kẹ́ mẹ́rìnlélọ́gọ́rin [144,000] sókè; ó jẹ́ gíga ẹbọ àkàrà ìgbì méjì ti Pẹ́ńtíkọ́sítì sókè; ó jẹ́ gíga ejò náà sókè lórí ọ̀pá ní aginjù; ó sì jẹ́ gíga Kristi sókè lórí àgbélébùú, àti gíga Ṣádíraki, Méṣaki àti Abẹdinigo sókè nínú ilé ìná tí ń jó pẹ̀lú Kristi nígbà tí gbogbo ayé ń yà á sílẹ̀, tí wọ́n sì ń ṣe ìyanu; ó jẹ́ ìtẹ̀jáde àtẹ oníròyìn 1843, àti ète tí a pinnu fún àtẹ oníròyìn 1850.

Ó jẹ́ ní ìgbésẹ̀ kejì májẹ̀mú Ábúráhámù ni a ti ṣe tí a sì fi mú ìlànà ìkọlàlà ṣẹ, bẹ́ẹ̀ ni ó di àmì májẹ̀mú náà. Ábúráhámù, yàtọ̀ sí Mósè, kọ Ísákì ní ìkọlàlà lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀, kí nígbà tí yóò gbé e sókè gẹ́gẹ́ bí ẹbọ ní ìgbésẹ̀ kẹta, Ísákì lè ṣojú fún àmì náà. Àmì náà ni a ó sì rọ́pò lẹ́yìn náà pẹ̀lú ìrìbọmi, èyí tí àwọn méjèèjì jọ ń pèsè ẹlẹ́rìí méjì sí àmì àgbélébùú náà.

> “Kí ni èdìdì Ọlọ́run alààyè, tí a fi sí iwájú orí àwọn ènìyàn Rẹ̀? Ó jẹ́ àmì kan tí àwọn áńgẹ́lì lè kà, ṣùgbọ́n tí ojú ènìyàn kò lè kà; nítorí áńgẹ́lì apanirun gbọ́dọ̀ rí àmì ìràpadà yìí. Ọkàn ọlọ́gbọ́n ti rí àmì àgbélébùú Kalfárì nínú àwọn ọmọkùnrin àti ọmọbìnrin tí Olúwa ti gbà gẹ́gẹ́ bí tirẹ̀. A ti mú ẹ̀ṣẹ̀ ìrékọjá òfin Ọlọ́run kúrò. Wọ́n wọ aṣọ ìgbéyàwó, wọ́n sì ń ṣègbọràn, wọ́n sì jẹ́ olóòótọ́ sí gbogbo àwọn àṣẹ Ọlọ́run.” Manuscript Release, nọ́ńbà 21, 51.

Ní ìgbésẹ̀ àkọ́kọ́ májẹ̀mú náà nínú Jẹ́nẹ́sísì orí kẹẹ́ẹ̀dógún, a fi àsọtẹ́lẹ̀ àkókò ọdún irinwó ìgbèkùn hàn, Pọ́ọ̀lù sì fi àkókò kan náà hàn gẹ́gẹ́ bí ọdún irinwó lé ọgbọ̀n. Ìṣírò Pọ́ọ̀lù bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú ìpè náà nínú Ẹ́kísódù orí kejìlá, nítorí ó kà àkókò àjòjì Abramú pẹ̀lú un. Nígbà tí a bá fara balẹ̀ ronú lórí rẹ̀, ọdún irinwó ní ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú ọgbọ̀n ọdún jẹ́ àpẹẹrẹ kan tí Pọ́ọ̀lù gbé kalẹ̀, ọdún irinwó tí Abramú sì gbé kalẹ̀ jẹ́ àpẹẹrẹ mìíràn. Nítorí náà, kí ni àkókò ọdún irinwó dúró fún, kí ni àkókò ọdún irinwó lé ọgbọ̀n dúró fún, kí sì ni ọgbọ̀n ọdún dúró fún?

Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ti fi hàn ní ọ̀nà tí ó yẹ pé a lè pín ọgọ́rùn-ún mẹ́rin ọdún àti ọgbọ̀n náà sí àkókò méjì ti ọdún igba ó lé mẹ́ẹ̀ẹ́dógún; àkókò àkọ́kọ́ jẹ́ láìsí ìsègbé àti ìrùsókè, ṣùgbọ́n èkejì jẹ́ ìrùsókè.

Abrahamu wọ ilẹ̀ Kenaani ní ọmọ ọdún márùn-ún-dín-lọ́gọ́rin, a sì bí Isaaki nígbà tí Abrahamu pé ọmọ ọdún ọgọ́rùn-ún kan (ní ọdún márùn-ún-lé-logún lẹ́yìn náà). A bí Jakọbu nígbà tí Isaaki pé ọmọ ọdún ọgọ́ta, Jakọbu sì wọ ilẹ̀ Ejibiti nígbà tí ó pé ọmọ ọdún ọgọ́rùn-ún kan àti ọgbọ̀n. Èyí jẹ́ àpapọ̀ ọdún igba ó lé mẹ́ẹ̀ẹ́dógún ní Kenaani àti ọdún igba ó lé mẹ́ẹ̀ẹ́dógún ní Ejibiti, tí gbogbo rẹ̀ jẹ́ ọdún irinwó ó lé ọgbọ̀n. Fún akẹ́kọ̀ọ́ àsọtẹ́lẹ̀, èyí pèsè ẹ̀rí méjì, láti inú ààmì májẹ̀mú méjì, fún Paulu, gẹ́gẹ́ bí Abramu pẹ̀lú ṣe ní ìyípadà orúkọ. Paulu sọ irinwó ó lé ọgbọ̀n di mímọ̀, Abramu sì sọ irinwó. Ìmúṣẹ lórí ìlà lórí ìlà ti àsọtẹ́lẹ̀ àkókò méjì tí ó ní ìbátan ni a so mọ́ àkókò májẹ̀mú àkọ́kọ́ tí ó ṣamọ̀nà sí ìdásílẹ̀ àwọn ènìyàn àyànfẹ́ Ọlọ́run.

Nígbà tí Kristi wọ inú ìtàn ayé láti fi mú májẹ̀mú náà dúró ṣinṣin pẹ̀lú ọ̀pọ̀lọpọ̀ fún ọ̀sẹ̀ kan, ọ̀sẹ̀ náà ṣojú àsọtẹ́lẹ̀ àkókò méjì tí ó ní ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú ara wọn. Àsọtẹ́lẹ̀ ọdún irinwó àti ọgbọ̀n ti Pọ́ọ̀lù lè pín sí apá méjì tó dọ́gba, gẹ́gẹ́ bí ó ti rí pẹ̀lú ọ̀sẹ̀ Kristi. Ọdún 215 ní Kenaani, lẹ́yìn èyí ni ọdún 215 ní Ejibiti, tí ń ṣàpẹẹrẹ ẹ̀rí Kristi ní ti ara Rẹ̀ fún ọjọ́ 1260, lẹ́yìn èyí ni ọjọ́ 1260 ti ẹ̀rí Kristi nínú ẹni àwọn ọmọ-ẹ̀yìn Rẹ̀. Ọjọ́ 2520 tí Kristi fi mú májẹ̀mú náà dúró ṣinṣin tún ṣojú àwọn àkókò méje tí ó jẹ́ “ìjà májẹ̀mú Rẹ̀.”

Látì ọdún 723 ṣáájú ìbí Kristi títí dé 1798 jẹ́ ọdún 2520, a sì pín àwọn ọdún wọ̀nyẹn sí àkókò méjì ti ọdún 1260, tí ń ṣojú ìsìn keferi tí ń tẹ ibi mímọ́ àti ogun náà mọ́lẹ̀ fún ọdún 1260, lẹ́yìn èyí ni ìjọba páápà tí ń tẹ ibi mímọ́ àti ogun náà mọ́lẹ̀ fún ọdún 1260. Àárín ọ̀sẹ̀ Kristi ni àgbélébùú, àti àárín ọ̀sẹ̀ náà (538) mú ọdún 1260 ti ẹ̀rí keferi wá, lẹ́yìn èyí sì ni ọdún 1260 ti ẹ̀rí keferi láti ọ̀dọ̀ ọmọ-ẹ̀yìn ìjọba páápà ti ẹ̀sìn keferi. Nígbà tí a fún ìjọba oore-ọ̀fé Kristi ní agbára ní àgbélébùú, ó jẹ́ àpẹẹrẹ 538, nígbà tí a fún ìjọba aṣòdì-sí-Kristi ní agbára. Ní àgbélébùú, a kọjá Israẹli gidi lọ, Israẹli ti ẹ̀mí sì bẹ̀rẹ̀. Ní 538, a kọjá ìsìn keferi gidi lọ, ìsìn keferi ti ẹ̀mí sì bẹ̀rẹ̀.

Àsọtẹ́lẹ̀ Ábúrámù ti ọdún irinwó, náà sì jẹ́ ọdún irinwó lé ọgbọ̀n. Àsọtẹ́lẹ̀ kan náà ni, ṣùgbọ́n a fi àwòrán májẹ̀mú méjì hàn án. Àwọn àsọtẹ́lẹ̀ àsìkò méjèèjì wọ̀nyí tí wọ́n ní ìbátan, ń ṣàfihàn ìṣègbèkùn àti ìdáǹdè àwọn ènìyàn Ọlọ́run tí yóò ṣẹ ní ìbẹ̀rẹ̀ ìtàn májẹ̀mú Ísírẹ́lì àtijọ́. Ní òpin ìtàn májẹ̀mú Ísírẹ́lì àtijọ́, àsọtẹ́lẹ̀ àsìkò kan wà tí ó bá òmíràn mu, nínú ìbáṣepọ̀ ọjọ́ kan fún ọdún kan, báyìí ni ó ṣe ń tọ́ka sí àsọtẹ́lẹ̀ àsìkò méjì tí ó ń tẹnumọ́ ìdáǹdè àti ìṣègbèkùn.

Nínú ìtàn àárín ìbẹ̀rẹ̀ àti òpin Ísírẹ́lì ìgbàanì ni a ti rí Dáníẹ́lì nínú ìgbèkùn Bábílónì. Láti inú ìtàn májẹ̀mú náà, èyí tí ó ṣe ìdánimọ̀ ìsìnrú àti ìlérí ìgbàlà; ni a ti gbé àsọtẹ́lẹ̀ kalẹ̀, èyí tí ó so ìtàn májẹ̀mú Ísírẹ́lì ìgbàanì pọ̀ mọ́ ìtàn májẹ̀mú Ísírẹ́lì òde-òní. Nínú ìwé Dáníẹ́lì, a ṣe ìdánimọ̀ àsọtẹ́lẹ̀ àkókò méjì. “Ìbúra” “ìgbà méje” ti Mósè nínú Lefitíkù ogún-ún mẹ́fà ni a ṣe ìdánimọ̀ rẹ̀ nínú Dáníẹ́lì 9/11, bẹ́ẹ̀ ni ìbéèrè ẹsẹ̀ kẹtàlá nínú Dáníẹ́lì mẹ́jọ, tí ó mú wa dé ìdáhùn ẹsẹ̀ kẹrìnlá, èyí tí ó ṣe ìdánimọ̀ àsọtẹ́lẹ̀ ọdún 2300. “Ìbúra” náà, èyí tí bí a bá ṣẹ̀ ọ́, ó di “ègún Mósè” nínú Dáníẹ́lì mẹ́sàn-án ẹsẹ̀ kọkànlá, nígbà tí a mú un ṣẹ sí ìjọba gúúsù ní ọdún 677 ṣáájú Kristi, ó sì parí ní October 22, 1844, gẹ́gẹ́ bí ọdún 2300 náà ṣe parí. Àwọn ìtúká 2520 méjèèjì wà nínú ìbéèrè ẹsẹ̀ kẹtàlá, àti ìdáhùn ẹsẹ̀ kẹrìnlá ni 2300.

Gẹ́gẹ́ bí ó ti rí pẹ̀lú Mósè, alifa ti ìtàn ìbáṣepọ̀ májẹ̀mú Ísírẹ́lì ìgbà àtijọ́, àti gẹ́gẹ́ bí ó ti rí pẹ̀lú Kristi, omega ti ìtàn ìbáṣepọ̀ májẹ̀mú Ísírẹ́lì ìgbà àtijọ́, bẹ́ẹ̀ ni ìtàn ìbẹ̀rẹ̀ alifa ti Ísírẹ́lì òde-òní ní àwọn àsọtẹ́lẹ̀ àsìkò méjì tí wọ́n ní ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú ara wọn. Ọ̀kan ṣàpẹẹrẹ ìdè àti ẹrú, èkejì sì ṣàpẹẹrẹ ìdásílẹ̀. Ìpín ọdún 430 sí àkókò méjì tó dọ́gba nínú ìtàn alifa ti Ísírẹ́lì ìgbà àtijọ́ jẹ́ àpẹẹrẹ ìṣàpín àsọtẹ́lẹ̀ tí a tún ṣe nínú ọ̀sẹ̀ tí Kristi fi mú májẹ̀mú náà dúró ṣinṣin, àti àkókò ìdájọ́ tí ó ní ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú rẹ̀ fún pípa májẹ̀mú náà, tí a pín sí àkókò méjì tó dọ́gba, ń gbé ẹlẹ́rìí méjì kalẹ̀ pé ìtàn alifa ti Ísírẹ́lì òde-òní yóò ní ìdìmú àsọtẹ́lẹ̀ tó jọra. Ọdún 2520 àti ọdún 2300 tí wọ́n parí ní àkókò kan náà pèsè ẹlẹ́rìí kẹta ti àwọn àsọtẹ́lẹ̀ àsìkò méjì tí wọ́n ní ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú ara wọn, tí wọ́n ní àsọtẹ́lẹ̀ kan tí a pín dọ́gba ní àárín.

Àwọn ẹlẹ́rìí mẹ́ta yóò mú ọkàn kan retí pé nígbà tí Olúwa bá wọ inú májẹ̀mú pẹ̀lú ẹgbẹ̀rún mẹ́rìnlélógójì ọgọ́rùn-ún àti ẹgbẹ̀rún mẹ́rin [144,000] nínú ìtàn omega ti Ísírẹ́lì òde-òní, pé àsọtẹ́lẹ̀ méjì yóò wà tí ó ní í ṣe pẹ̀lú àkókò àsọtẹ́lẹ̀, àti àkókò kan tí ó so mọ́ ọn tí a pín sí apá méjì dọ́gba; ṣùgbọ́n èyí kò lè rí bẹ́ẹ̀, nítorí nígbà tí Olúwa wọ inú májẹ̀mú pẹ̀lú Ísírẹ́lì òde-òní, Ó gbé ọwọ́ Rẹ̀ sókè sí ọ̀run, Ó sì kéde pé àkókò kì yóò sí mọ́.

Májẹ̀mú àwọn ẹgbẹ̀rún mẹ́rìnlélógójì ni a fi àwòrán hàn nínú àkàrà ìgbì méjì ti ọrẹ èso àkọ́kọ́ alikama. Ètò wòlíì ti ẹlẹ́rìí mẹ́ta, tí ẹlẹ́rìí onípele-méjì tí kò ní ìyàtọ̀ àkókò wòlíì sì tẹ̀ lé, ni a rí nínú ọrẹ Ábúrámù ti ẹgbọrọ màlúù abo kan (tí a pín sí méjì ní dọ́gba), ewúrẹ́ abo kan (tí a pín sí méjì ní dọ́gba), àti àgùntàn akọ kan (tí a pín sí méjì ní dọ́gba), lẹ́yìn náà ni àdàbàlé kan àti ẹyẹlé kan.

Gbogbo ẹbọ mẹ́ta àkọ́kọ́ ní ọdún mẹ́ta tí a so mọ́ ààmì ìṣàpẹẹrẹ wọn, èyí sì ń fi hàn pé wọ́n dúró fún ẹbọ mẹ́ta tí wọ́n ní àkókò àsọtẹ́lẹ̀. Kì í ṣe pé ẹbọ mẹ́ta náà nìkan ni wọ́n ní àkókò àsọtẹ́lẹ̀, ṣùgbọ́n ọkọọkan wọn ní àkókò àsọtẹ́lẹ̀ tí a pín déédé sí àkókò méjì. Àdàbà kékeré àti ọmọ ẹyẹlé kò ní ọjọ́-ori kankan tí a so mọ́ wọn; ohun tí a béèrè nìkan ni pé kí wọ́n jẹ́ ọmọ, nítorí wọ́n ń ṣàpẹẹrẹ ìran ìkẹyìn àwọn ènìyàn májẹ̀mú, ẹni tí a fi àwọn ẹyẹ méjì, tàbí agbo ẹran méjì, ṣàpẹẹrẹ.

Àwọn agbo ẹran méjèèjì dúró fún ọ̀pọ̀ ènìyàn ńlá náà àti ẹgbẹ̀rún mẹ́rìnlélógójì ọ̀kẹ́ mẹ́rìnlélógójì, ṣùgbọ́n àwọn ẹyẹ méjèèjì ní ìtumọ̀ kejì. Àdàbà jẹ́ ọ̀kan nínú àwọn ẹbọ fún ibi mímọ́, àti pé nígbà tí o bá wá ìdánimọ̀ àdàbà gẹ́gẹ́ bí ẹbọ, ní ọ̀pọ̀ ìgbà ju bẹ́ẹ̀ lọ, ó máa ń túmọ̀ sí irú ẹyẹlé kan; nígbà tí ẹyẹlé nínú ẹbọ Abramu ń fi hàn pé ẹyẹ náà ṣì kéré gan-an tó bẹ́ẹ̀ tí kò tíì ní ìyẹ̀, tàbí tí ó burú jù bẹ́ẹ̀ lọ, ẹyẹ kan tí wọ́n ti fà ìyẹ̀ rẹ̀ yọ. Ní ìpele àsọtẹ́lẹ̀ yìí, àwọn ẹyẹ méjèèjì ni àlìkámà àti èpò.

Ní ọjọ́ ìkẹyìn, a ó gbé àsíá náà sókè sí àwọn ọ̀run bí ẹyẹ, yóò sì ṣe bẹ́ẹ̀ gan-an ní àkókò tí àwọn ẹyẹ aláìmọ́ méjì yóò gbé ìwà-búburú sókè, tí wọn yóò sì fi í jókòó lórí ìtẹ́ rẹ̀ ní Ṣínárì.

> Lẹ́yìn náà, áńgẹ́lì tí ń bá mi sọ̀rọ̀ jáde lọ, ó sì wí fún mi pé, Gbé ojú rẹ sókè nísinsin yìí, kí o sì wo ohun tí ń jáde lọ yìí. Mo sì wí pé, Kí ni í ṣe? Ó sì wí pé, Èyí ni ẹ́fà tí ń jáde lọ. Ó tún wí pé, Èyí ni àwòrán wọn ní gbogbo ilẹ̀ ayé. Sì kíyèsi i, a gbé tálẹ́ńtì òjé sókè; èyí sì ni obìnrin kan tí ó jókòó ní àárín ẹ́fà náà.

> Ó sì wí pé, Èyí ni ìwà-búburú. Ó sì ju ú sínú àárín éfà náà; ó sì fi ìwọ̀n òjé sí ẹnu rẹ̀.

> Nígbà náà ni mo gbé ojú mi sókè, mo sì wò ó, sì kíyèsí i pé, obìnrin méjì ń bọ̀ wá, afẹ́fẹ́ sì wà nínú ìyẹ́ wọn; nítorí wọn ní ìyẹ́ bí ìyẹ́ àkọ̀: wọ́n sì gbé éfà náà sókè láàárín ayé àti ọ̀run. Nígbà náà ni mo sọ fún áńgẹ́lì tí ń bá mi sọ̀rọ̀ pé, “Níbo ni wọ́n ń gbé éfà náà lọ?” Ó sì wí fún mi pé, “Láti kọ́ ilé kan fún un ní ilẹ̀ Ṣínárì; a ó sì fi í múlẹ̀, a ó sì gbé e kalẹ̀ níbẹ̀ lórí ìpìlẹ̀ tirẹ̀.” Sekariah 5:5–11.

Ìjọ́pápá, tí a ṣàpẹẹrẹ rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí “ìwà búburú,” tàbí gẹ́gẹ́ bí Pọ́ọ̀lù ti pè é ní “ẹni búburú náà,” gba ọgbẹ́ rẹ̀ tí ń pa ní 1798, nígbà tí a fi tálẹ́ǹtì aṣáájú kan bo àpótí tí ó jókòó nínú rẹ̀. Lẹ́yìn èyí, ẹ̀mí-ẹ̀mí àti Pírótẹ́sítáǹtì tí ó yà kúrò nínú òtítọ́ yóò gbé e sókè, wọ́n yóò sì kọ ilé fún un ní Ṣína, ní àkókò kan náà tí Ọlọ́run bá ti parí kíkọ ilé náà tí Yóò gbé sókè gẹ́gẹ́ bí àsíá. Nínú Sakaraya, a ṣàpẹẹrẹ àsíá èké náà gẹ́gẹ́ bí obìnrin ìwà búburú, a sì ṣàpẹẹrẹ àsíá náà gẹ́gẹ́ bí àdàbà. Nígbà náà ayé yóò wà ní yíyan láàárín Róòmù, tí í ṣe àgò gbogbo ẹyẹ aláìmọ́ àti ẹyẹ ìkórìíra gbogbo, tàbí àdàbà, ààmì májẹ̀mú Ọlọ́run pẹ̀lú aráyé.

> Ó sì ké pè pẹ̀lú ohùn alágbára, ó ní, Bábílónì ńlá ti ṣubú, ó ṣubú, ó sì di ibùgbé àwọn ẹ̀mí èṣù, àti ibi ìṣọ́kan gbogbo ẹ̀mí àìmọ́, àti àgò gbogbo ẹyẹ àìmọ́ àti ìríra. Ìfihàn 18:2.

Kristi sọ ní ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú ikú àti àjíǹde Rẹ̀ pé, “ẹ pa tẹ́ńpìlì yìí run, èmi yóò sì tún un dìde ní ọjọ́ mẹ́ta.” Àwọn ọjọ́ mẹ́ta wọ̀nyí dúró fún àkókò àsọtẹ́lẹ̀ kan nígbà tí a gbé tẹ́ńpìlì kan dìde, gẹ́gẹ́ bí ó ti rí ní ọ̀ràn Mose, ti Kristi àti ti àwọn Millerite. Ìlànà pé kí ẹbọ Abramu ní abo màlúù ọdún mẹ́ta, ewúrẹ́ abo ọdún mẹ́ta àti àgùntàn ọ̀dọ́ akọ ọdún mẹ́ta dúró fún èyí pé nínú ọkọọkan àwọn ìtàn májẹ̀mú mẹ́ta tí àwa ń kà sí nísinsin yìí, a ó kọ́ tẹ́ńpìlì kan sílẹ̀. Tẹ́ńpìlì májẹ̀mú ìkẹyìn ti ẹgbẹ̀rún kan ó lé mẹ́rìnlélọ́gọ́rin ni àsíá náà tí a ó gbé sókè gẹ́gẹ́ bí adé sí ọ̀run. Nítorí èyí; abo màlúù, ewúrẹ́ abo àti àgùntàn ọ̀dọ́ akọ jẹ́ ẹranko ilẹ̀ ayé, nípa bẹ́ẹ̀ tí wọ́n fi yàtọ̀ sí àwọn ẹyẹ tí ń fò ní àwọn ọ̀run. Tẹ́ńpìlì májẹ̀mú tí a kọ́ sílẹ̀ ní àwọn ọjọ́ ìkẹyìn ni nígbà tí a gbé Jerusalẹmu sókè ju gbogbo àwọn òkè kéékèèké àti àwọn òkè ńlá lọ.

Bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé mi ò tíì dá gbogbo èròjà ìgbésẹ̀ àkọ́kọ́ Abramu nínú àwọn ìgbésẹ̀ májẹ̀mú mẹ́ta rẹ̀ mọ̀ ní kíkún, síbẹ̀, títí di báyìí, gbogbo èròjà tí a ti gbé yẹ̀ wò ti ní àfìkún tirẹ̀ ní ìbẹ̀rẹ̀ àti òpin Ísírẹ́lì àtijọ́ gẹ́gẹ́ bí orílẹ̀-èdè gidi, àti ní ìbẹ̀rẹ̀ Ísírẹ́lì òde-òní. A ti fi àwọn ìgbésẹ̀ mẹ́ta àwọn áńgẹ́lì Ìfihàn orí kẹrìnlá hàn nínú ìgbésẹ̀ àkọ́kọ́ májẹ̀mú Abramu. Fractal àwọn áńgẹ́lì mẹ́ta tí ó wà nínú ìgbésẹ̀ àkọ́kọ́ májẹ̀mú Abramu, yóò tún jẹ́ ìmúdájú sí i ní kedere jùlọ nígbà tí a bá gbé ìgbésẹ̀ májẹ̀mú kejì àti kẹta Abramu yẹ̀ wò.

Àwọn ọrẹ̀rẹ̀bọ “mẹ́jọ” ti Ábrámù dúró kì í ṣe fún àwọn ẹbọ nìkan tí yóò di apá kan nínú àwọn àṣà ìsìn ibi mímọ́ ti Mósè, ṣùgbọ́n wọ́n tún ń tọ́ka sí, wọ́n sì ń fi ipa àkókò àsọtẹ́lẹ̀ múlẹ̀ nínú ìtàn àwọn ènìyàn májẹ̀mú Ọlọ́run. Wọ́n ń fi ìbẹ̀rẹ̀ àti òpin Ísráẹ̀lì múlẹ̀ gẹ́gẹ́ bí àwọn ènìyàn àyànfẹ́ Ọlọ́run, bóyá ní ti gidi tàbí ní ti ẹ̀mí.

Ọdún ẹ̀ẹ́dẹ́gbẹ̀ta [430] ti Paulu jẹ́ àkókò àsọtẹ́lẹ̀ kan tí a kò lè yà sọ́tọ̀ lọ́nà tí ó bójú mu kúrò nínú ọdún ẹgbẹ̀rin [400] ti Ábúrámù. Nígbà tí a bá fi ọ̀kan lé èkejì lórí, wọ́n ń mú àkókò ọdún ọgbọ̀n [30] jáde, lẹ́yìn èyí sì ni ọdún ẹgbẹ̀rin [400] tẹ̀ lé. Ibẹ̀ ni a ó ti máa bá a lọ nínú àpilẹ̀kọ tó kàn.

> “Àwọn àsọtẹ́lẹ̀ tí a kọ sílẹ̀ nínú Májẹ̀mú Láéláé ni ọ̀rọ̀ Olúwa fún àwọn ọjọ́ ìkẹyìn, a ó sì mú wọn ṣẹ ní dájú gẹ́gẹ́ bí a ti rí ìparun San Francisco.” Lẹ́tà 154, May 26, 1906.

Back to Articles