Article

# Ìwé Dáníẹ́lì - Nọ́mbà Mẹ́rìnlélógójì

Ṣíṣí Ìpìlẹ̀ Tí Ó Sọnù Níhòòhò: Àwọn Òtítọ́ Àsọtẹ́lẹ̀ William Miller àti Àwọn Ọjọ́ Ìkẹyìn ti Adventism

Author

Jeff Pippenger

Published

January 8, 2024

Formats

PDF
Word
Song MP3

A bo àwọn òtítọ́ ìpilẹ̀ṣẹ̀ William Miller bò lórí nípasẹ̀ ìran mẹ́rin Adventism. Ìmúpadàbọ̀sípò àwọn òtítọ́ ìpilẹ̀ṣẹ̀ wọ̀nyí ni a gbé kalẹ̀ nínú àlá kejì rẹ̀, a sì ti máa tọ́ka sí i léraléra nínú Bíbélì àti nínú Ẹ̀mí Àsọtẹ́lẹ̀ gẹ́gẹ́ bí iṣẹ́ tí àwọn ènìyàn Ọlọ́run ti ọjọ́ ìkẹyìn gbọ́dọ̀ ṣe. Àlá Miller fi hàn pé nígbà tí ọkùnrin tó ń fi bíròòṣì erùpẹ̀ pa á mọ́ bá mú àwọn iyebíye náà padà bọ̀ sípò, wọn yóò tàn ní ìmọ́lẹ̀ tí ó pọ̀ ní ìlọ́po mẹ́wàá ju oòrùn lọ.

Ìlànà àgbékalẹ̀ Miller dá lórí mímọ̀ àwọn agbára ìparun méjì ti ẹ̀sìn àbọ̀rìṣà tí ó tẹ̀ lé èyí tí ipò àlùfáà Póòpù mú wá, àti ẹ̀rí àpọ́sítélì Pọ́ọ̀lù nínú orí kejì Tẹsalonika, sì pèsè ìdákọ̀ró fún Miller fún àgbékalẹ̀ rẹ̀. Níbẹ̀ ni Pọ́ọ̀lù ti fi hàn pé Róòmù keferi ti dí ipò àlùfáà Póòpù lọ́wọ́ láti dìde sí agbára, títí di ìgbà tí a mú Róòmù keferi kúrò. Nínú 2 Tẹsalonika, Pọ́ọ̀lù tún pèsè ìdákọ̀ró fún àgbékalẹ̀ Future for America, nígbà tí Pọ́ọ̀lù fi hàn pé “ọkùnrin ẹ̀ṣẹ̀” nínú orí náà ni a tún ṣojú fún gẹ́gẹ́ bí ọba tí ó gbé ara rẹ̀ ga, nínú Dáníẹ́lì orí kọkànlá, àti ẹsẹ̀ kẹrìndínlógójì.

Ó ṣe pàtàkì láti rí i pé ìbísí ìmọ̀ nínú ìṣísẹ̀ angẹli àkọ́kọ́ àti angẹli kẹta, ní ìsopọ̀ tààrà pẹ̀lú ẹ̀rí Pọ́ọ̀lù nínú orí kejì ti Tẹsalóníkà. Ní àkókò òpin ní ọdún 1798, àti pẹ̀lú ní 1989, a tú ìwé Dáníẹ́lì sílẹ̀, nípa bẹ́ẹ̀ a sì bẹ̀rẹ̀ ìlànà ìdánwò onípẹ̀tẹ̀ mẹ́ta. Ìlànà ìdánwò náà máa ń mú kí ẹ̀ka méjì àwọn olùjọsìn farahàn ní gbogbo ìtàn tí a bá ti tú ìwé Dáníẹ́lì sílẹ̀. Ó ṣe pàtàkì láti wo àwọn ìkọ̀wé Pọ́ọ̀lù ní ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú ìbísí ìmọ̀ ní àkókò òpin, nítorí nínú orí náà gan-an ni Pọ́ọ̀lù ti kìlọ̀ pé àwọn tí kò bá gba “ìfẹ́ òtítọ́,” yóò gba ìtànjẹ líle láti ọ̀dọ̀ Ọlọ́run. Ìtànjẹ líle náà ni a mú wá sórí àwọn ènìyàn búburú nínú Dáníẹ́lì orí kejìlá, àwọn tí ó kọ ìbísí ìmọ̀ náà. Nínú àwọn ìtàn méjèèjì, ìtànjẹ líle náà ń tọ́ka ní kedere jùlọ sí Adventism.

> “Ẹni tí ó ń rí sábẹ́ ojú, tí ó sì ń ka ọkàn gbogbo ènìyàn, sọ nípa àwọn tí wọ́n ti ní ìmọ̀lẹ̀ ńlá pé: ‘A kò mú wọn ní ìyà àti ìyàlẹ́nu nítorí ipò ìwà àti ti ẹ̀mí wọn.’ Bẹ́ẹ̀ ni, wọ́n ti yan ọ̀nà tiwọn, ọkàn wọn sì ń yọ̀ nínú àwọn ìríra wọn. Èmi pẹ̀lú yóò yan ìtànjẹ wọn, èmi yóò sì mú ohun tí wọ́n ń bẹ̀rù wá sórí wọn; nítorí pé nígbà tí mo pè, kò sí ẹni tí ó dáhùn; nígbà tí mo sọ̀rọ̀, wọn kò gbọ́: ṣùgbọ́n wọ́n ṣe búburú níwájú ojú mi, wọ́n sì yan ohun tí inú mi kò dùn sí.’ ‘Ọlọ́run yóò rán ìtànjẹ agbára sí wọn, kí wọn lè gba irọ́ gbọ́,’ nítorí wọn kò gba ìfẹ́ òtítọ́, kí a lè gbà wọ́n là,’ ‘ṣùgbọ́n wọ́n ní inú-dídùn nínú àìṣòdodo.’ Isaiah 66:3, 4; 2 Thessalonians 2:11, 10, 12.

> “Olùkọ́ni ọ̀run béèrè pé: ‘Àwọn ìtanjẹ wo ni ó lè lágbára ju èyí lọ láti tan ọkàn jẹ ju ìfarahàn pé ẹ̀yin ń kọ́lé lórí ìpìlẹ̀ títọ́ àti pé Ọlọ́run ń gba iṣẹ́ yín, nígbà tí ní ti gidi ẹ̀yin ń ṣe ọ̀pọ̀lọpọ̀ nǹkan gẹ́gẹ́ bí ìlànà ayé, tí ẹ sì ń dẹ́ṣẹ̀ sí Jèhófà? Áà, ìtanjẹ ńlá ni, ìmúni-lọ́kàn-yíyọ ni, tí ó ń gba ọkàn ènìyàn nígbà tí àwọn tí wọ́n ti mọ òtítọ́ rí, bá ṣàṣìṣe fífi ìrísí ìwà-bí-Ọlọ́run rọ́pò ẹ̀mí àti agbára rẹ̀; nígbà tí wọ́n bá ro pé àwọn ọlọ́rọ̀ ni, wọ́n sì ti ní ọ̀pọ̀ ohun-ìní, tí wọn kò sì nílò ohunkóhun, nígbà tí ní ti gidi wọ́n nílò ohun gbogbo.’”

> “Ọlọ́run kò yí padà sí àwọn ìránṣẹ́ Rẹ̀ olóòtítọ́ tí wọ́n ń pa aṣọ wọn mọ́ láìlábùkù. Ṣùgbọ́n ọ̀pọ̀lọpọ̀ ń ké pé, ‘Àlàáfíà àti ààbò,’ nígbà tí ìparun àrà ọ̀tọ̀ ń bọ̀ lórí wọn. Bí kò bá sí ìrònúpìwàdà pípé, bí àwọn ènìyàn kò bá rẹ ara ọkàn wọn sílẹ̀ nípa ìjẹ́wọ́, tí wọ́n sì gba òtítọ́ gẹ́gẹ́ bí ó ti wà nínú Jésù, wọn kì yóò wọ ọ̀run láé. Nígbà tí ìwẹ̀nùmọ́ bá ṣẹlẹ̀ láàárín wa, a kì yóò tún sinmi ní ìtùnú ara wa mọ́, ní fífọ̀rọ̀ yangàn pé a jẹ́ ọlọ́rọ̀, a sì pọ̀ sí i ní ọrọ̀, pé a kò nílò nǹkan kan.”

> “Ta ni ó lè fi òtítọ́ sọ pé: ‘A ti dán wúrà wa wò nínú iná; aṣọ wa kò ní àbààwọ́n ti ayé’? Mo rí Olùkọ́ wa tí ń tọ́ka sí àwọn aṣọ tí a ń pè ní ti òdodo. Nígbà tí Ó yọ wọ́n kúrò, Ó fi àbààwọ́n tí ó wà lábẹ́ wọn hàn gbangba. Lẹ́yìn náà, Ó sọ fún mi pé: ‘Ṣé ìwọ kò lè rí bí wọ́n ṣe fi àgàbàgebè bo àbààwọ́n wọn àti ìbàjẹ́ ìwà wọn? “Báwo ni ìlú olóòtítọ́ ṣe di àgbèrè!” A ti sọ ilé Baba mi di ilé ọjà, ibi tí ìwàláàyè àti ògo ọ̀run ti kúrò! Nítorí èyí ni àìlera wà, agbára sì ti ṣaláìsí.’” Testimonies, volume 8, 249, 250.

Ẹ̀sìn Adventist jẹ́ “ìlú olóòtítọ́” nígbà tí ó kéde Ẹkún Àárín Òru ní 1844. Ní ọdún 1863, ó bẹ̀rẹ̀ ìlànà ìkọ̀sílẹ̀ àwọn “ìpìlẹ̀” tí a fi ìṣẹ́-òjíṣẹ́ William Miller múlẹ̀. Nígbà tí wọ́n bẹ̀rẹ̀ sí í fi àwọn òtítọ́ ìpìlẹ̀ sí ẹ̀gbẹ́, tí wọ́n sì fi àwọn òkúta iyebíye àti owó ẹlẹ́tàn bò wọ́n, wọ́n ń kọ ìpìlẹ̀ tuntun. Àwọn tí ó bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ náà, tí wọ́n ṣe é jáde, tí wọ́n sì ń bá a lọ títí di òní, ni a ṣàpẹẹrẹ wọn nínú ìkọ̀wé Ẹ̀mí Àsọtẹ́lẹ̀ gẹ́gẹ́ bí “àwọn tí wọ́n ti ní ìmọ́lẹ̀ ńlá.”

“Àmọ́lẹ̀ ńlá” tí wọ́n ti ní rí, ni a ṣàpẹẹrẹ rẹ̀ nínú àlá Miller gẹ́gẹ́ bí àwọn ọ̀ṣọ́ iyebíye inú àpótí náà, èyí tí Miller gbé kalẹ̀ sórí tábìlì kan ní àárín yàrá rẹ̀, tí ó ń tàn ju “oòrùn” lọ. Nínú ẹsẹ̀ tí a ṣẹ̀ṣẹ̀ tọ́ka sí yìí, Sister White ṣe ìdánimọ̀ “àwọn tí wọ́n ti ní àmọ́lẹ̀ ńlá,” ṣùgbọ́n tí “wọ́n ti yan ọ̀nà tiwọn.”

Wọ́n yan ọ̀nà tuntun kan ní ọdún 1863. Ó ní pé, “Ìtànjẹ amúnikún-fún-ẹni-ni-àyò ni, tí ó máa ń gba ọkàn ènìyàn nígbà tí àwọn tí wọ́n ti mọ òtítọ́ rí tẹ́lẹ̀ bá ṣi àwòṣe ìwà-bí-Ọlọ́run lójú fún ẹ̀mí àti agbára rẹ̀; nígbà tí wọ́n bá rò pé wọ́n jẹ́ ọlọ́rọ̀, tí wọ́n sì ti pọ̀ sí i ní ọrọ̀, tí wọn kò sì nílò nǹkan kan, nígbà tí òtítọ́ ibẹ̀rù jẹ́ pé wọ́n nílò ohun gbogbo.”

Ó ń tọ́ka sí ipò Laodicea, èyí tí òun àti ọkọ rẹ̀ mọ̀ pé ó ṣẹlẹ̀ ní ọdún 1856. Nígbà náà ni a dán wọn wò fún ọdún méje, ṣùgbọ́n wọ́n kuna nínú ìdánwò náà ní ọdún 1863, wọ́n sì bẹ̀rẹ̀ sí í kọ ìpìlẹ̀ èké tí ń mú ìtanràn alágbára wá, gẹ́gẹ́ bí ìkìlọ̀ Pọ́ọ̀lù nínú Tẹsalóníkà ṣe sọ. Ìkìlọ̀ Pọ́ọ̀lù nínú Tẹsalóníkà jẹ́ ìdẹ̀mú fún ìgbìmọ̀ náà ní ìbẹ̀rẹ̀ àti ní òpin Adventism, ó sì bá àlá Miller mu pátápátá, èyí tí ń sọ̀rọ̀ nípa ìbẹ̀rẹ̀ àti òpin Adventism pẹ̀lú. Àlá rẹ̀ fi hàn pé nígbà tí iṣẹ́ ìmúpadàbọ̀sípò àwọn iyebíye òtítọ́ àkọ́kọ́ bá parí, àwọn òtítọ́ wọ̀nyí yóò tàn ní ìmọ́lẹ̀ ní ìgbà mẹ́wàá ju bí wọ́n ti tàn ní ìgbà àkọ́kọ́ lọ ní Igbe Àárín Òru ní ìbẹ̀rẹ̀ Adventism. Báwo ni ìtumọ̀ Miller ṣe ń tàn sí i ní ìmọ́lẹ̀ báyìí ju ìgbà tí ó kọ́kọ́ mọ òtítọ́ náà?

Ọ̀pọ̀lọpọ̀ òtítọ́ ni a ṣàpẹẹrẹ lórí àwọn àtẹ̀ àwọ̀n mímọ́ méjèèjì ti Hábákúkù orí kejì. A ṣàpẹẹrẹ àwọn òtítọ́ wọ̀nyí nínú àlá Miller gẹ́gẹ́ bí àwọn ohun-ọ̀ṣọ́ iyebíye tí a óò tún mú padà bọ̀ sípò ní ìkẹyìn ọjọ́, díẹ̀ kí Ìkéde Ọ̀gànjọ́ dé. Àwọn ohun-ọ̀ṣọ́ iyebíye èké tí a gbé jáde nípasẹ̀ fèrèsé nínú àlá Miller dúró fún àwọn ẹ̀kọ́ èké méjèèjì tí a mú wọ Adventism láti dá ìpìlẹ̀ èké sílẹ̀, àti pẹ̀lú láti fi ìpìlẹ̀ tòótọ́ pamọ́; ṣùgbọ́n wọ́n tún dúró fún àwọn tí wọ́n kọ̀ láti tú ọwọ́ wọn kúrò lórí àwọn ẹ̀kọ́ èké tí ó para pọ̀ jẹ́ ìpìlẹ̀ èké náà. “Ìgbàgbogbo ọjọ́” ni ìdákọ̀ró fún ètò òtítọ́ William Miller tí ó fìdí ìpìlẹ̀ ìbẹ̀rẹ̀ múlẹ̀, àti ní ìkẹyìn ọjọ́ “ìgbàgbogbo ọjọ́,” kì í ṣe àpẹẹrẹ ẹ̀sìn òrìṣà nìkan, gẹ́gẹ́ bí Miller ti mọ̀ ọ́n ní tòótọ́, ṣùgbọ́n ó jẹ́ àpẹẹrẹ ìṣọ̀tẹ̀ tí ó mú ìpìlẹ̀ èké jáde.

Bíbélì, Ẹ̀mí Àsọtẹ́lẹ̀ àti ìtàn pátápátá jẹ́rìí pé igbe wákàtí ìdájọ́ láti ọdún 1798 sí 1844, ni ìkéde iṣẹ́ ìránṣẹ́ náà tí William Miller ṣàwárí tí ó sì gbé kalẹ̀. Èyí ni ìdí tí a fi ń pè ìgbìmọ̀ náà ní ìgbìmọ̀ Millerite. Ní ti ọgbọ́n inú, láti kọ ìgbìmọ̀ náà sílẹ̀, ni láti kọ ìmọ́lẹ̀ tí a mú jáde ní ọdún 1798, tí Dáníẹ́lì fi hàn gẹ́gẹ́ bí ìpọ̀sí i nínú ìmọ̀.

Aísáyà sọ̀rọ̀ nípa àwọn ọlọ́mùtí ti Éfírámù, ó sì fi hàn pé àwọn ọlọ́mùtí wọ̀nyí ni àwọn ènìyàn ẹlẹ́gàn tí ń ṣàkóso àwọn ènìyàn Jerúsálẹ́mù. Aísáyà fi hàn pé kì í ṣe ọtí wáìnì gidi ni wọ́n ti mu yó, ṣùgbọ́n ọtí wáìnì ẹ̀mí ni wọ́n ti mu yó. Wáìnì ẹ̀mí nínú Bíbélì lè jẹ́ ẹ̀kọ́ òtítọ́ tàbí ẹ̀kọ́ èké, gẹ́gẹ́ bí ọ̀rọ̀ inú àyíká ṣe tọ́ka sí. Àwọn ọlọ́mùtí Éfírámù ti mu yó lórí ẹ̀kọ́ èké, èyí tí í ṣe wáìnì Bábílónì, gẹ́gẹ́ bí a ti ṣàpẹẹrẹ rẹ̀ nípasẹ̀ àgbèrè Tírè nínú orí kẹtàdínlógún ti Ìfihàn àti nípasẹ̀ Bẹ́lṣásárì ní òru ìkẹyìn ayẹyẹ rẹ̀.

Aísáyà ṣàfihàn àwọn ipa ìmutí ẹ̀mí tí ń dé bá àwọn ọkùnrin ẹlẹ́gàn tí ń ṣàkóso àwọn ènìyàn Jerúsálẹ́mù.

> Ẹ da ara yín dúró, kí ẹ sì yà á sílẹ̀; ẹ kígbe, ẹ sì ké: wọ́n mu yó, ṣùgbọ́n kì í ṣe pẹ̀lú wáìnì; wọ́n ń yíyí ká, ṣùgbọ́n kì í ṣe pẹ̀lú ọtí líle. Nítorí Olúwa ti tú ẹ̀mí oorun jíjinlẹ̀ sórí yín, ó sì ti pa ojú yín dé: àwọn wòlíì àti àwọn alákòóso yín, àwọn aríran, ni ó ti bò. Gbogbo ìran sì ti di fún yín bí ọ̀rọ̀ ìwé tí a fi èdìdì dì, èyí tí àwọn ènìyàn fi fún ẹni tí ó kàwé, wí pé, Kà èyí, mo bẹ̀ ọ́: òun sì wí pé, Èmi kò lè ṣe bẹ́ẹ̀; nítorí a ti fi èdìdì dì í: a sì fi ìwé náà fún ẹni tí kò kàwé, wí pé, Kà èyí, mo bẹ̀ ọ́: òun sì wí pé, Èmi kò kàwé. Nítorí náà Olúwa wí pé, Níwọ̀n bí àwọn ènìyàn yìí ti fi ẹnu wọn súnmọ́ mi, tí wọ́n sì fi ètè wọn bọ̀wọ̀ fún mi, ṣùgbọ́n tí wọ́n ti mú ọkàn wọn jìnà sí mi, tí ìbẹ̀rù wọn sí mi sì jẹ́ ohun tí a kọ́ wọn nípa àṣẹ àwọn ènìyàn: nítorí náà, kíyèsi i, èmi yóò tún ṣe iṣẹ́ àgbàyanu kan láàárín àwọn ènìyàn yìí, àní iṣẹ́ àgbàyanu àti ìyanu kan: nítorí ọgbọ́n àwọn ọlọ́gbọ́n wọn yóò ṣègbé, ìmọ̀ àwọn amòye wọn yóò sì farapamọ́. Ègbé ni fún àwọn tí ń wá ọ̀nà jíjinlẹ̀ láti fi pa ìmọ̀ràn wọn mọ́ kúrò lọ́dọ̀ Olúwa, tí iṣẹ́ wọn sì wà nínú òkùnkùn, tí wọ́n sì ń wí pé, Ta ni ń rí wa? ta sì ni ń mọ̀ wá? Lóòótọ́, yíyí nǹkan pa dà yín ni a ó kà sí bí amọ̀ ọwọ́ amọ̀kòkò: nítorí ṣé iṣẹ́ ọwọ́ yóò sọ nípa ẹni tí ó dá a pé, Kò dá mi? tàbí ṣé ohun tí a mọ́ yóò sọ nípa ẹni tí ó mọ̀ ọ́ pé, Òun kò ní òye? Isaiah 29:9–16.

Arábìnrin White fa àwọn ẹsẹ wọ̀nyí yọ, lẹ́yìn náà ó sì fi kún un pé:

> “Gbogbo ọ̀rọ̀ èyí ni a óo mú ṣẹ. Àwọn kan wà tí kò rẹ ara ọkàn wọn sílẹ̀ níwájú Ọlọ́run, tí wọn kì yóò sì máa rìn ní òtítọ́. Wọ́n ń fi ète wọn tòótọ́ pamọ́, wọ́n sì ń bá áńgẹ́lì tí ó ṣubú ní ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú, ẹni tí ó fẹ́ràn tí ó sì ń ṣe irọ́. Ọ̀tá ń fi ẹ̀mí rẹ̀ lé àwọn ènìyàn tí ó lè lò láti tan àwọn tí wọ́n wà ní òkùnkùn díẹ̀ jẹ. Àwọn kan ń bẹ tí òkùnkùn tí ó gbilẹ̀ ti ń wọ inú wọn, wọ́n sì ń fi òtítọ́ sílẹ̀ fún aṣìṣe. Ọjọ́ tí àsọtẹ́lẹ̀ ti tọ́ka sí ti dé. A kò mọ Jesu Kristi. Jesu Kristi jẹ́ àròsọ fún wọn. Ní ìpele yìí nínú ìtàn ayé, ọ̀pọ̀ ènìyàn ń hùwà bí ènìyàn tí ó mutí. ‘Ẹ dúró, kí ẹ sì yà á sí; ké pe, kí ẹ sì ké; wọ́n mutí, ṣùgbọ́n kì í ṣe pẹ̀lú wáìnì; wọ́n ń yíyọ̀, ṣùgbọ́n kì í ṣe pẹ̀lú ọtí líle. Nítorí Olúwa ti da ẹ̀mí oorun jíjinlẹ̀ sí yín lórí, ó sì ti pa ojú yín. Àwọn wòlíì àti àwọn alákòóso yín, àwọn aríran, ni ó ti bò.’ Ìmutí ẹ̀mí wà lórí ọ̀pọ̀ àwọn tí wọ́n rò pé àwọn ni ènìyàn tí a ó gbé ga. Ìgbàgbọ́ ẹ̀sìn wọn dà bí a ti fi hàn nínú Ìwé Mímọ́ yìí gan-an. Lábẹ́ àkóso rẹ̀, wọn kò lè rìn tààrà. Wọ́n ń ṣe ọ̀nà yíyọ nínú ìṣe wọn. Ẹni kan lẹ́yìn èkejì, wọ́n ń yí kiri. Olúwa ń wo wọn pẹ̀lú àánú púpọ̀. Wọn kò tí ì mọ ọ̀nà òtítọ́. Wọ́n jẹ́ àwọn alágbékalẹ̀ ọgbọ́n-ìmọ̀, àti àwọn tí wọ́n lè ti ràn lọ́wọ́ tí wọ́n sì yẹ kí wọ́n ràn lọ́wọ́, nítorí ìran ẹ̀mí tí ó mọ́ kedere, àwọn náà tán jẹ́ fúnra wọn, wọ́n sì ń tẹ́wọ́ gbà iṣẹ́ búburú kan.

> “Àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ ìgbà ìkẹyìn wọ̀nyí yóò yára di mímúlẹ̀ pátápátá. Nígbà tí a bá fi àwọn ìtànjẹ ẹ̀mí wọ̀nyí hàn pé ohun tí wọ́n jẹ́ ní tòótọ́ ni wọ́n jẹ́,—ìṣiṣẹ́ àṣírí àwọn ẹ̀mí búburú,—àwọn tí wọ́n ti kó ipa nínú wọn yóò dàbí àwọn ènìyàn tí wọ́n ti pàdánù ọpọlọ wọn.

> “Nítorí náà, Olúwa wí pé, Níwọ̀n bí àwọn ènìyàn yìí ṣe ń súnmọ́ mi pẹ̀lú ẹnu wọn, tí wọ́n sì fi ètè wọn bọ̀wọ̀ fún mi, ṣùgbọ́n tí wọ́n ti mú ọkàn wọn jìnnà sí mi, tí ìbẹ̀rù wọn sí mi sì jẹ́ ohun tí a kọ́ wọn nípa àṣẹ àwọn ènìyàn; nítorí náà, wò ó, èmi yóò tún ṣe iṣẹ́ ìyanu kan láàárín àwọn ènìyàn yìí, àní iṣẹ́ ìyanu kan àti ohun àgbàyanu; nítorí ọgbọ́n àwọn ọlọ́gbọ́n wọn yóò ṣègbé, ìmòye àwọn olóye wọn sì yóò fara pamọ́. Ègbé ni fún àwọn tí ń wa ọ̀nà jíjìn láti fi ìmọ̀ràn wọn pamọ́ fún Olúwa, tí iṣẹ́ wọn sì wà nínú òkùnkùn, tí wọ́n sì ń wí pé, Ta ni ń rí wa? Ta ni sì mọ̀ wa? Lóòótọ́, yíyí ohun padà sẹ́yìn yín ni a ó kà sí bí amọ̀kòkò; nítorí iṣẹ́ ọwọ́ ha lè sọ nípa ẹni tí ó dá a pé, Kò dá mi? Tàbí ohun tí a mọ̀ ha lè sọ nípa ẹni tí ó mọ̀ ọ́ pé, Òun kò ní òye?”

> “A ti fi hàn mí pé nínú ìrírí wa a ti ń, a sì ṣì ń pàdé ipò nǹkan yìí gan-an. Àwọn ọkùnrin tí wọ́n ti ní ìmọ́lẹ̀ ńlá àti àǹfààní àgbàyanu ti gba ọ̀rọ̀ àwọn olórí tí wọ́n rò ara wọn sí ọlọ́gbọ́n, tí a ti fi ojú rere hàn sí gidigidi, tí a sì ti bùkún fún gidigidi láti ọ̀dọ̀ Olúwa, ṣùgbọ́n tí wọ́n ti yọ ara wọn kúrò ní ọwọ́ Ọlọ́run, tí wọ́n sì ti fi ara wọn sínú ipò àwọn ọ̀tá. A ó fi àwọn irọ́ àtanilólóbó kún ayé. Ọkàn ènìyàn kan, nígbà tí ó bá gba àwọn irọ́ wọ̀nyí, yóò ṣiṣẹ́ lórí ọkàn àwọn ènìyàn mìíràn, àwọn tí wọ́n ti ń yi ẹ̀rí iyebíye òtítọ́ Ọlọ́run padà sí irọ́. Àwọn ọkùnrin wọ̀nyí ni àwọn áńgẹ́lì tí ó ṣubú yóò tàn jẹ, nígbà tí ó yẹ kí wọ́n dúró gẹ́gẹ́ bí olùṣọ́ olóòtítọ́, tí wọ́n ń ṣọ́ra fún àwọn ọkàn, gẹ́gẹ́ bí àwọn tí yóò jíǹde fún ìṣírò. Wọ́n ti fi àwọn ohun ìjà ogun wọn sílẹ̀, wọ́n sì ti fetí sí àwọn ẹ̀mí ẹ̀tàn. Wọ́n mú ìmọ̀ràn Ọlọ́run di aláìní agbára, wọ́n sì kọ ìkìlọ̀ àti ìbáwí Rẹ̀ sí apá kan, àti pé ní tòótọ́ wọ́n wà ní ẹ̀gbẹ́ Satani, tí wọ́n ń fetí sí àwọn ẹ̀mí ẹ̀tàn àti àwọn ẹ̀kọ́ àwọn ẹ̀mí èṣù.

> “Ìmutí ẹ̀mí ti dé bá àwọn ènìyàn nísinsìnyí, àwọn tí kò yẹ kí wọ́n máa yíyọ̀ bí àwọn ènìyàn tí ọtí líle ti mú. Àwọn ìwà ọ̀daràn àti àwọn àìṣètò, ẹ̀tàn-ìjìnlẹ̀, ìtanjẹ, àti ìṣòwò àìtọ́ kún ayé, gẹ́gẹ́ bí ẹ̀kọ́ aṣáájú tí ó ṣọ̀tẹ̀ nínú àwọn àgbàlá ọ̀run.”

> “A ó tún máa ṣe ìtàn padà. Èmi lè ṣàlàyé ohun tí yóò ṣẹlẹ̀ ní ọjọ́ iwájú tí kò jìnà, ṣùgbọ́n àkókò náà kò tíì dé. Àwọn àwòrán àwọn òkú yóò farahàn, nípasẹ̀ ẹ̀tàn ọgbọ́n Satani, ọ̀pọ̀lọpọ̀ sì yóò darapọ̀ mọ́ ẹni tí ó fẹ́ràn tí ó sì ń ṣe èké. Mo ń kìlọ̀ fún àwọn ènìyàn wa pé ní àárín wa gan-an ni àwọn kan yóò yà kúrò nínú ìgbàgbọ́, wọn yóò sì fetí sí àwọn ẹ̀mí tí ń tanni jẹ àti àwọn ẹ̀kọ́ àwọn ẹ̀mí èṣù, òtítọ́ náà yóò sì di ohun tí a ó fi sọ búburú nípasẹ̀ wọn.” Battle Creek Letters, 123–125.

Gbogbo àwọn wòlíì, pẹ̀lú Isaiah àti Arabinrin White, ń tọ́ka sí àwọn ọjọ́ ìkẹyìn. Ní àwọn ọjọ́ wọ̀nyí ni àwọn aṣáájú Adventism “wà ní tààrà lójú ọ̀nà Sátánì, wọ́n sì ń fetí sí àwọn ẹ̀mí àròjìnròjìn àti àwọn ẹ̀kọ́ àwọn ẹ̀mí èṣù.” Arabinrin White gbé àsọtẹ́lẹ̀ kan kalẹ̀ nígbà tí ó sọ pé, “Nígbà tí a bá fi àwọn ìtanjẹ ẹ̀mí wọ̀nyí hàn gẹ́gẹ́ bí ohun tí wọ́n jẹ́ ní tòótọ́,—iṣẹ́ aṣínà àwọn ẹ̀mí búburú,—àwọn tí ó ti kó ipa nínú wọn yóò dàbí àwọn ènìyàn tí ọkàn wọn ti bàjẹ́.” Ìdarí Adventism yóò dàbí àwọn ènìyàn tí ọkàn wọn ti bàjẹ́, ní àkókò kan nínú ìtàn àwọn ọjọ́ ìkẹyìn nígbà tí a bá fi ìmutí wọn hàn pé ó jẹ́ “iṣẹ́ aṣínà àwọn ẹ̀mí búburú.”

Ìṣípayá wà fún iṣẹ́ àwọn ènìyàn ẹlẹ́gàn tí ń ṣàkóso àwọn ènìyàn ní Jerusalẹmu ní àwọn ọjọ́ ìkẹyìn. A ṣàfihàn ìṣípayá yẹn nínú àlá Miller, nígbà tí Miller gbàdúrà, lẹ́yìn náà ilẹ̀kùn kan sì ṣí. Ó ṣẹlẹ̀ díẹ̀ kí ó tó pa ojú rẹ̀ tì fún ìṣẹ́jú kan, ní fífi òpin gidi-gidi ìlànà ìdìdìgbẹ́gbẹ́ àwọn ẹgbẹ̀rún mẹ́rìnlélógójì àti ọgọ́rùn-ún kan hàn. Ìṣí ilẹ̀kùn kan ń tọ́ka sí ìyípadà ìpín àkókò, àti ní ibẹ̀ ni ìṣipopada Laodicea ti angẹli kẹta ti yí padà sí ìṣipopada Filadelfia ti angẹli kẹta.

Nínú àbala náà nínú Isaiah, ìṣokùnfa kan wà ti iṣẹ́ búburú àwọn ọ̀mùtí Efraimu, ẹni tí wọ́n jẹ́ àwọn ènìyàn tí “ó yẹ kí wọ́n ti dúró gẹ́gẹ́ bí olùṣọ́ olóòtítọ́.” A fi ìṣokùnfa náà hàn pé, “‘Nítòótọ́ yíyí yín ohun padà sí ìsàlẹ̀-òkè ni a ó ka sí amọ̀ amòkòkò; nítorí iṣẹ́ ọwọ́ yóò ha sọ nípa ẹni tí ó ṣe é pé, Kò ṣe mí? tàbí ohun tí a mọ̀ yóò ha sọ nípa ẹni tí ó mọ̀ ọ́ pé, Kò ní òye?’”

Ìdánimọ̀ Miller nípa “ojoojúmọ́,” gẹ́gẹ́ bí ẹ̀sìn ìbọ̀rìṣà tàbí Romu abọ̀rìṣà, ní ìparí jẹ́ àmì Satan, nítorí Satan àti Romu abọ̀rìṣà ni a fi aṣojú hàn gẹ́gẹ́ bí dragoni.

> “Nítorí náà, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé dragoni náà, ní ìpilẹ̀ṣẹ̀, dúró fún Sátánì, ó sì tún jẹ́, ní ìtumọ̀ kejì, ààmì Romu kèfèrí.” The Great Controversy, 439.

Ní ti àwọn ọkùnrin tí ń ṣàkóso Jerusalẹmu ní àwọn ọjọ́ ìkẹyìn, Sister White sọ pé: “Àwọn kan ń di ẹni tí òkùnkùn tí ó gbilẹ̀ ti kún inú wọn, wọ́n sì ń fi òtítọ́ sí apá kan fún èké. Ọjọ́ tí àsọtẹ́lẹ̀ ti tọ́ka sí ti dé. A kò lóye Jesu Kristi. Jesu Kristi jẹ́ àròsọ lójú wọn.” Ní ọdún 1901, aṣáájú kan nínú Adventism láti Jámánì bẹ̀rẹ̀ sí í mú ìwòye èké ti Pùròtẹ́sítáǹtì apẹ̀yìndà wọlé nípa “ìṣe ojoojúmọ́” nínú ìwé Dáníẹ́lì. Ìwòye náà sọ pé “ìṣe ojoojúmọ́” náà dúró fún iṣẹ́ ibi mímọ́ ti Kristi, tàbí ìyípadà kan ti èrò náà. Mo sọ pé ìyípadà kan, nítorí pé oríṣìíríṣìí ìtẹnumọ́ ni a ti fi lórí irọ́ náà jálẹ̀ ìtàn tí ó tẹ̀ lé ọdún 1901, ṣùgbọ́n àwọn ìwòye èké wọ̀nyí máa ń fihàn ìparí kan nígbà gbogbo pé “ìṣe ojoojúmọ́” dúró fún irú iṣẹ́ kan ti Kristi.

Ìyebíye tí ó jẹ́ ẹ̀kọ́ nípa “ojoojúmọ́,” èyí tí Miller dá mọ̀ gẹ́gẹ́ bí àmì Satani, nínú Adventism ti àwọn ọjọ́ ìkẹyìn, jẹ́ àmì Kristi. Nígbà tí a mú un wọlé ní 1901, àwọn díẹ̀ gan-an ni wọ́n gba ìwòye pé “ojoojúmọ́” jẹ́ àmì Kristi, kì í sì í ṣe àmì Satani; ṣùgbọ́n ní àwọn ọdún 1930, ìyebíye ẹ̀kọ́ nípa “ojoojúmọ́,” tí Miller ti wa jáde kúrò nínú iṣan òtítọ́ tí a rí nínú 2 Thessalonians, orí kejì, ni a kọ̀ sílẹ̀, gẹ́gẹ́ bí a ti kọ “àkókò méje” ti Leviticus méjìlélógún sílẹ̀ ní 1863. Ní ibìkan nínú ìtàn láti 1863 títí dé àwọn ọdún 1930, Adventism ti yí àwọn aṣáájú padà, láìmọ̀ ọ́.

> “Ẹ̀yin ará, mo rí ewu yín, mo sì tún béèrè pé, Ṣé ẹ̀yin tí ẹ ń ṣìnà ń ṣe ìsapá kankan láti tọ́ ohun tí ó ṣe àṣìṣe sí? Ó ṣeé ṣe kí àwọn ọkàn máa kọsẹ̀ lọ, kí wọ́n sì máa rìn nínú òkùnkùn, nítorí pé ẹ kò ti ṣe ọ̀nà yín di títọ́ fún ẹsẹ̀ yín. Bí ẹ bá wà ní ipò ìgbẹ́kẹ̀lé, mo ń bẹ yín pẹ̀lú ìtara tí ó pọ̀ sí i, nítorí ẹ̀mí ara yín fúnra yín, àti nítorí àwọn tí ń wo yín gẹ́gẹ́ bí amọ̀nà, ẹ ronúpìwàdà níwájú Ọlọ́run nítorí gbogbo àṣìṣe tí a ṣe, kí ẹ sì jẹ́wọ́ àṣìṣe yín.

> “Bí o bá fi ìwà àgídí ọkàn sínú ààyè, tí o sì nípa ìgbéraga àti ìdáláre ara rẹ kò jẹ́wọ́ àṣìṣe rẹ, a ó fi ọ́ sílẹ̀ lábẹ́ àwọn ìdẹwò Sátánì. Bí, nígbà tí Olúwa bá fi àwọn àṣìṣe rẹ hàn ọ́, tí o kò bá ronúpìwàdà tàbí jẹ́wọ́ wọn, ìtọ́sọ́nà àbójútó rẹ yóò mú ọ padà kọjá ibi náà léraléra. A ó fi ọ́ sílẹ̀ láti máa ṣe àwọn àṣìṣe irú kan náà, ìwọ yóò sì máa bá a lọ nínú àìní ọgbọ́n, ìwọ yóò sì máa pe ẹ̀ṣẹ̀ ní òdodo, àti òdodo ní ẹ̀ṣẹ̀. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ ẹ̀tàn tí yóò gbilẹ̀ ní àwọn ọjọ́ ìkẹyìn wọ̀nyí yóò yí ọ ká, ìwọ yóò sì yí àwọn aṣáájú padà, tí o kò sì ní mọ̀ pé o ti ṣe bẹ́ẹ̀.” Review and Herald, December 16, 1890.

Àwọn ènìyàn ẹlẹ́gàn tí ń ṣàkóso lórí àwọn ènìyàn Jerusalẹmu, tí wọ́n jẹ́ ènìyàn “ní àwọn ipò ìgbẹ́kẹ̀lé,” yóò “pe ẹ̀ṣẹ̀ ní òdodo, wọ́n yóò sì pe òdodo ní ẹ̀ṣẹ̀,” àti pé, “Nítòótọ́ yíyí yín ti ohun padà lórí-orí yóò jẹ́ kíkà sí bí amọ̀ amọ̀kòkò; nítorí iṣẹ́ ọwọ́ ha lè wí nípa ẹni tí ó ṣe é pé, Òun kò ṣe mí bí? tàbí ohun tí a mọ̀ sọ nípa ẹni tí ó mọ̀ ọ́ pé, Òun kò ní òye?” Nínú ìṣọ̀tẹ̀ tí ń lọ síwájú yìí lórí àwọn ìran mẹ́rin Adventism, àwọn tí wọ́n wà ní àwọn ipò ìgbẹ́kẹ̀lé ń yí àwọn aṣáájú padà, wọ́n kò sì mọ̀ ọ́. Wọ́n kò mọ̀ ọ́, nítorí pé ní ìlọsíwájú àti ní ìtẹ̀síwájú wọ́n kọ̀ ẹ̀rí àwọn àṣìṣe wọn sílẹ̀. Nínú ìṣọ̀tẹ̀ tí ń lọ síwájú yẹn ni “ọgbọ́n àwọn ọlọ́gbọ́n wọn yóò ṣègbé, ìmòye àwọn amòye wọn yóò sì fara sin.”

Wọ́n yóò yi ohun gbogbo padà sí ìsàlẹ̀ lókè, wọ́n yóò sì máa pè ẹ̀ṣẹ̀ ní òdodo, àti òdodo ní ẹ̀ṣẹ̀. Àpẹẹrẹ ìṣọ̀tẹ̀ yìí ni ẹ̀kọ́ nípa “ìgbà gbogbo,” èyí tí ó jẹ́ fún Miller àpẹẹrẹ Satani, tí Adventism sì ń dá mọ̀ lónìí gẹ́gẹ́ bí àpẹẹrẹ Kristi. Ohun tí ó ti jẹ́ ìdákọ̀ró tí ó fi ìlànà àwọn ìlò àsọtẹ́lẹ̀ William Miller múlẹ̀ rí, ti di àpẹẹrẹ ìmutípara àwọn ọkùnrin ẹlẹ́yà tí ń ṣe ìjọba lórí àwọn ènìyàn Jerusalẹmu báyìí. Àwọn àpẹẹrẹ tí ó ní í ṣe pẹ̀lú “ìgbà gbogbo,” nínú ìwé Danieli, tàn yọ bí oòrùn nígbà tí a mọ̀ ọ́n nínú àpótí òkú Miller ní ìbẹ̀rẹ̀ Adventism, ṣùgbọ́n ní àwọn ọjọ́ ìkẹyìn òtítọ́ náà ń tàn ní ìmólẹ̀ tí ó pọ̀ sí i ní ìgbà mẹ́wàá, nítorí nọ́mbà mẹ́wàá jẹ́ àpẹẹrẹ ìdánwò, àti fún Ísírẹ́lì àtijọ́ ìdánwò kẹwàá ni ìdánwò ìkẹyìn.

Àwọn Farisí òde-òní ti “fi” “àwọn iṣẹ́ Kristi” “sọ́ mọ́ àwọn agbára Sátánì,” ní fífi ẹ̀sìn àbùdá mọ̀ gẹ́gẹ́ bí “agbára mímọ́ Ọlọ́run.”

> “Àwọn Farisi ṣẹ̀ sí Ẹ̀mí Mímọ́. Ẹ̀bùn ọ̀rọ̀ wọn ni wọ́n lò láti fi ṣe àbùkù sí Olùdápadà ayé, angẹli tí ń kọ àkọsílẹ̀ sì kọ ọ̀rọ̀ wọn sínú àwọn ìwé ọ̀run. Wọ́n fi agbára mímọ́ Ọlọ́run, tí a fi hàn nínú àwọn iṣẹ́ Kristi, kà sí iṣẹ́ àwọn agbára ti Sátánì. Wọ́n kò lè yàgò fún àwọn iṣẹ́ àgbàyanu Rẹ̀, tàbí sọ pé àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ àdáyébá ni wọ́n jẹ́, nítorí náà wọ́n ní, ‘Àwọn iṣẹ́ èṣù ni wọ́n jẹ́.’ Nínú àìgbọ́gbọ́n wọ́n sọ nípa Ọmọ Ọlọ́run bí ẹni pé ènìyàn lásán ni. Àwọn iṣẹ́ ìwòsàn tí a ṣe níwájú wọn, iṣẹ́ tí kò sí ẹni tí ó ti ṣe tàbí tí ó lè ṣe, jẹ́ ìfihàn agbára Ọlọ́run, ṣùgbọ́n wọ́n fi ẹ̀sùn kàn Kristi pé ó bá ọ̀run àpáàdì dọ́gba. Aláìgbọràn, onírú, àti aláyà irin, wọ́n pinnu láti pa ojú wọn mọ́ sí gbogbo ẹ̀rí, báyìí ni wọ́n sì ṣe dẹ́ṣẹ̀ àìjẹ́ àforíjì.” Manuscript Releases, ìdìpọ̀ 4, 360.

A ó máa tẹ̀síwájú nínú ìṣàgbéyẹ̀wò wa nípa ìmúpọ̀sókè ìmọ̀, tí a tú sílẹ̀ ní ìṣísẹ̀ angẹli àkọ́kọ́, nínú àpilẹ̀kọ tí ó kàn.

Back to Articles