Article

# Ìwé Dáníẹ́lì - Nọ́mbà Méjìléláàádọ́ta

Ṣíṣí Àdììtú Àsọtẹ́lẹ̀ Sílẹ̀: Ìran Dáníẹ́lì àti Ìdìde Àwọn Ìjọba

Author

Jeff Pippenger

Published

January 16, 2024

Formats

PDF
Word
Song MP3

Nínú àpilẹ̀kọ tí ó kọjá a tọ́ka sí i pé Gébéríẹlì pèsè ìparí “ìbínú ìkẹyìn” láti fi fìdí ọjọ́ 1844 múlẹ̀, lórí ìpìlẹ̀ ẹlẹ́rìí méjì. Mílà lóye “àkókò méje” ti Lefitiku ogún-un mẹ́fà, èyí tí a mú ṣẹ lòdì sí ìjọba Júdà, ṣùgbọ́n kò dé ibi tí yóò ti rí ète àti ìbáṣepọ̀ ìdájọ́ “àkókò méje” náà lórí méjèèjì ìjọba àríwá àti ìjọba gúúsù ti Ísírẹ́lì. Bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé ó lè ti mọ ìyàtọ̀ “ìbínú ìkẹyìn” nínú ẹsẹ̀ kọkàndínlógún jẹ́ ohun tí ó ṣòro láti dájú, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé láìsí àní-àní ó lóye ní ọ̀nà àgbáyé pé “ìbínú” náà ni “àkókò méje.” Ìmọ́lẹ̀ nípa ìbínú àkọ́kọ́ àti ìkẹyìn ni Pálmónì ṣí sílẹ̀ ní 1856, ṣùgbọ́n a kọ̀ ọ́ sílẹ̀ ní 1863. Síbẹ̀, ìhìnrere Mílà nípa “àkókò méje” jẹ́ òtítọ́, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé ó ní ààlà.

Miller kì bá ti mọ̀ pé ìwo kékeré ti Romu aláìgbọ́ràn sí Ọlọ́run gbé ẹ̀sìn àwọn aláìgbọ́ràn sí Ọlọ́run sókè, tí ó sì gbé e ga, nínú ẹsẹ̀ kọkànlá ti Daniẹli mẹ́jọ, nítorí pé sí Miller, “mú kúrò” túmọ̀ lásán sí yíyọ kúrò nínú ọkọ̀ọ̀kan àwọn ìfarahàn rẹ̀ mẹ́ta nínú Daniẹli. Síbẹ̀, ìhìn-iṣẹ́ rẹ̀ ṣì jẹ́ òótọ́, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé ó ní ààlà.

Àwọn Míléráítì mọ̀ dájú pé “ibi mímọ́” tí ó wà nínú ẹsẹ̀ kọkànlá ni tẹ́ńpìlì àwọn aláìgbọ́ràn ní ìlú Róòmù (Pántíọ́nì), ṣùgbọ́n èdè Hébérù kì í ṣe ohun tí a fi dá ìhìn wọn lélẹ̀. Ìhìn Mílà dojú kọ àkókò àsọtẹ́lẹ̀. Ìtàn nínú èyí tí a ti tú ìdìmọ́ ìhìn wọn sílẹ̀ dá wọn dúró kúrò ní rí Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà gẹ́gẹ́ bí ìjọba kẹfà nínú àsọtẹ́lẹ̀ Bíbélì, ṣùgbọ́n ju bẹ́ẹ̀ lọ, ó dá wọn dúró kúrò ní rí ipò póòpù gẹ́gẹ́ bí ìjọba karùn-ún nínú àsọtẹ́lẹ̀ Bíbélì.

Nítorí ìtàn àkókò tí wọ́n gbé inú rẹ̀ ni a fi mú wọn lo àwọn àsọtẹ́lẹ̀ náà ní ìbámu pẹ̀lú ìrètí wọn nípa ìpadàbọ̀ Kristi tó sún mọ́lé; wọ́n sì ní ìdààmú, síbẹ̀ ìrántí wọn jẹ́ òtítọ́. Nígbà tí Gabrieli fi ìtumọ̀ àwọn ìran méjèèjì hàn nínú ẹsẹ̀ kẹ́ẹ̀ẹ́dógún títí dé méjìlélógún, òye Miller dá a dúró kúrò ní mímú ìfihàn tó gbooro síi nípa àwọn ìjọba náà, èyí tí a ṣàfihàn nínú yíyípo akọ-abo ìwo kékeré náà nínú ẹsẹ̀ kẹsàn-án títí dé kejìlá. Àwọn ọmọ-ẹ̀yìn Miller kàn rí Romu gẹ́gẹ́ bí ìjọba ayé kẹrin àti ìkẹyìn nínú ìtumọ̀ Gabrieli.

> Ó sì ṣẹlẹ̀ pé, nígbà tí èmi, Daniẹli, ti rí ìran náà, tí mo sì ń wá ìtumọ̀ rẹ̀, kíyèsí i, ẹnìkan dúró níwájú mi ní ìrísí ènìyàn. Mo sì gbọ́ ohùn ènìyàn kan láàrín etí Òdò Ulai, ẹni tí ó ké, tí ó sì wí pé, Gabrieli, jẹ́ kí ọkùnrin yìí lóye ìran náà. Nítorí náà, ó súnmọ́ ibi tí mo dúró sí; nígbà tí ó sì dé, ẹ̀rù bà mí, mo sì dojúbolẹ̀: ṣùgbọ́n ó wí fún mi pé, Lóye, ìwọ ọmọ ènìyàn; nítorí ní àkókò òpin ni ìran náà yóò ṣẹ. Nígbà tí ó sì ń bá mi sọ̀rọ̀, mo ṣubú sínú oorun jíjinlẹ̀ lójú mi sí ilẹ̀: ṣùgbọ́n ó fi ọwọ́ kàn mí, ó sì gbé mi dìde ní títọ́. Ó sì wí pé, Kíyèsí i, èmi yóò jẹ́ kí o mọ ohun tí yóò wà ní òpin ìkẹyìn ìbínú náà: nítorí ní àkókò tí a yàn ni òpin yóò dé. Àgbò tí o rí, tí ó ní ìwo méjì, wọn ni àwọn ọba Media àti Persia. Ewúrẹ́ akọ tí ó ní irun gígùn náà sì ni ọba Grecia: ìwo ńlá tí ó wà láàrín ojú rẹ̀ sì ni ọba àkọ́kọ́. Níwọ̀n bí a ti fọ́ ìwo náà, tí mẹ́rin sì dìde dípò rẹ̀, ìjọba mẹ́rin ni yóò dìde láti inú orílẹ̀-èdè náà, ṣùgbọ́n kì í ṣe pẹ̀lú agbára rẹ̀. Ní àkókò ìkẹyìn ìjọba wọn, nígbà tí àwọn arufin bá ti pé dé òkè, ọba kan tí ojú rẹ̀ le, tí ó sì mọ òwe àdììtú, yóò dìde. Agbára rẹ̀ yóò sì lágbára, ṣùgbọ́n kì í ṣe nípa agbára ara rẹ̀; yóò sì pa run ní àgbàyanu, yóò sì ṣàṣeyọrí, yóò sì ṣe gẹ́gẹ́ bí ó ti fẹ́, yóò sì pa àwọn alágbára run àti àwọn ènìyàn mímọ́. Nípasẹ̀ ọgbọ́n ẹ̀tàn rẹ̀ pẹ̀lú ni yóò mú kí ẹ̀tan bọ́lá ní ọwọ́ rẹ̀; yóò sì gbé ara rẹ̀ ga nínú ọkàn rẹ̀, yóò sì fi àlàáfíà pa púpọ̀ run: yóò sì tún dìde sí Ọmọ-aládé àwọn ọmọ-aládé; ṣùgbọ́n a ó fọ́ ọ láìsí ọwọ́. Ìran ìrọ̀lẹ́ àti òwúrọ̀ tí a sọ náà sì jẹ́ òtítọ́: nítorí náà, dì ìran náà mọ́; nítorí yóò jẹ́ ti ọ̀pọ̀lọpọ̀ ọjọ́. Èmi Daniẹli sì rẹ̀wẹ̀sì, mo sì ṣàìsàn fún ọjọ́ díẹ̀; lẹ́yìn náà mo dìde, mo sì ṣe iṣẹ́ ọba; ìran náà sì yà mí lẹ́nu, ṣùgbọ́n kò sí ẹni tí ó lóye rẹ̀. Daniẹli 8:15–27.

Bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé Dáníẹ́lì gba ìran odò Ulai (èyí tí ó wà nísinsìnyí nínú ìlànà ìmúṣẹ), nínú ìtàn Babiloni, a fi ìjọba àkọ́kọ́ sílẹ̀ kúrò nínú ìran náà. A ti fi í kún un gẹ́gẹ́ bí orí wúrà, àti kìnnìún, nínú orí kejì àti keje, ṣùgbọ́n àbùdá àsọtẹ́lẹ̀ Babiloni pé a yóò mú un kúrò tí a ó sì tún mú un padà ni a tẹnumọ́ nínú orí kẹjọ. Nebukadinésárì ti ṣàpẹẹrẹ ọgbẹ́ ikú ti ìjọ póòpù nígbà tí a lé e kúrò láàrín ènìyàn fún “àkókò méje,” báyìí ni ó sì ṣe àpẹẹrẹ ọdún àádọ́rin ààmì náà tí a gbàgbé aṣẹ́wó Tírè. Nínú Dáníẹ́lì orí kẹjọ, a gbàgbé Babiloni kúrò nínú àwọn ìjọba àsọtẹ́lẹ̀ Bíbélì, ìran náà sì bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú àwọn Mídíà àti Pérsia (àgbò akọ), èyí tí Gíríìsì tẹ̀ lé (ewúrẹ́ akọ).

Ìjọba Alẹkisándà Ńlá tú ká sí ìjọba mẹ́rin tí agbára wọn kéré ju ti Alẹkisándà lọ, gẹ́gẹ́ bí a ti tún ṣàfihàn nínú orí keje pẹ̀lú ẹkùn tí ó ní ìyẹ́ mẹ́rin àti orí mẹ́rin. Mẹ́rin ń ṣojú ohun tí ó kàn gbogbo ayé, gẹ́gẹ́ bí ariwa, ìlà-oòrùn, gúúsù àti ìwọ̀-oòrùn ti ń ṣojú rẹ̀. Nínú ẹsẹ̀ kẹjọ ti orí kẹjọ, mẹ́rin tí ó ṣe pàtàkì dìde sí ìhà afẹ́fẹ́ mẹ́rin ọ̀run. Nínú orí keje, ìyẹ́ mẹ́rin ti Gíríìsì bá afẹ́fẹ́ mẹ́rin ti orí kẹjọ mu, àti orí mẹ́rin ti Gíríìsì bá mẹ́rin tí ó ṣe pàtàkì náà mu. Orí mẹ́rin náà àti mẹ́rin tí ó ṣe pàtàkì náà ń ṣojú àwọn ìjọba mẹ́rin tí ìjọba àkọ́kọ́ Alẹkisándà tú ká sí, àti ìyẹ́ mẹ́rin náà àti afẹ́fẹ́ mẹ́rin náà ń ṣojú àwọn agbègbè ìpín mẹ́rin náà. Ìyàtọ̀ inú kókó yìí ṣe pàtàkì kí a rí i, nítorí ó ń ṣojú àríyànjiyàn kan tí àwọn Míláíràítì ní lòdì sí ìmọ̀ ìtúmọ̀ àṣà ìbílẹ̀ ti àwọn Pírótẹ́sítà ní nípa ìjọba kẹrin ti Róòmù.

Lórí àwọn tábìlì Hábákúkù, tí a ṣojú wọn nínú àwọn àtẹ ìpilẹ̀ṣẹ̀ ọdún 1843 àti 1850, aṣojú kan ṣoṣo ni ó wà tí kì í ṣe àfihàn ìlò àsọtẹ́lẹ̀, ó sì ní í ṣe pẹ̀lú ìyàtọ̀ láàárín àwọn orí mẹ́rin àti àwọn èyí tí ó ṣe pàtàkì, àti àwọn ìyẹ́ mẹ́rin àti àwọn afẹ́fẹ́. Nínú ìsapá láti bo òtítọ́ Róòmù gẹ́gẹ́ bí ìjọba kẹrin nínú àsọtẹ́lẹ̀ Bíbélì mọ́, Sátánì mú àríyànjiyàn kan wọlé nípa ìtumọ̀ tòótọ́ tàbí èké ti àwọn orí mẹ́rin àti àwọn èyí tí ó ṣe pàtàkì, àti àwọn ìyẹ́ mẹ́rin àti àwọn afẹ́fẹ́. Sátánì ṣe èyí nítorí ìwé Dáníẹ́lì ń fi hàn ní kedere pé àmì kan pàtó wà nínú ìwé Dáníẹ́lì tí ó fi ìran náà múlẹ̀. Apá kan nínú ẹ̀rí tí ó fi àmì náà múlẹ̀ wà nínú àwọn orí mẹ́rin àti àwọn èyí tí ó ṣe pàtàkì, àti àwọn ìyẹ́ mẹ́rin àti àwọn afẹ́fẹ́. Àwọn Pírótẹ́sítáǹtì dìmọ́ ojú ìwòye ti Sátánì nínú àríyànjiyàn yìí, àríyànjiyàn náà sì ṣe pàtàkì tó bẹ́ẹ̀ fún ìtàn Míléráítì tí wọ́n fi tọ́ka sí i lórí àtẹ náà. Aṣẹ tí ó fi ìran “chazon” múlẹ̀ nínú ìwé Dáníẹ́lì ni a mọ̀ sí “àwọn ọlọ́ṣà àwọn ènìyàn rẹ,” àwọn Pírótẹ́sítáǹtì sì dá a mọ̀ gẹ́gẹ́ bí ọ̀kan nínú ìlà gígùn àwọn ọba Síríà tí orúkọ wọn ń jẹ́ Áńtíókùsì Épífáníìsì, Mílà sì dá wọn mọ̀ gẹ́gẹ́ bí Róòmù.

> Ní àwọn àkókò wọ̀nyẹn, ọ̀pọ̀ yóò dìde sí ọba gúúsù; pẹ̀lú, àwọn ọlọ́ṣà láàárín àwọn ènìyàn rẹ yóò gbé ara wọn ga láti mú ìran náà dúró ṣinṣin; ṣùgbọ́n wọn yóò ṣubú. Dánélì 11:14.

Antiochus jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ọba, nínú ìlà àwọn ọba tí ó ti inú ọ̀kan nínú àwọn ìjọba mẹ́rin tí ìjọba Alexander ti tú ká sí jáde. Ìwo kékeré tí a mẹ́nu kàn nínú ẹsẹ̀ kẹsàn-án ti Danieli mẹ́jọ, ti tẹ̀lé ìjọba Alexander, ẹsẹ̀ kẹsàn-án sì sọ pé láti inú ọ̀kan nínú wọn ni ìwo kékeré náà ti jáde.

> Láti inú ọ̀kan nínú wọn sì ni ìwo kékeré kan jáde wá, tí ó sì pọ̀ sí i lọ́nà títóbi gidigidi, sí ìhà gúúsù, àti sí ìhà ìlà-oòrùn, àti sí ilẹ̀ dídùn náà. Danieli 8:9.

Ìjiyàn nípa bóyá Róòmù ló mú ìran náà ṣẹ, tàbí pé ọba Síríà aláìlera tí kò sì ní ìtóbi púpọ̀ ni ó mú ìran náà ṣẹ, tún ní nínú rẹ̀ ìjiyàn nípa bóyá agbára ìwo kékeré náà jáde láti inú ọ̀kan nínú àwọn ìwo mẹ́rin, tàbí láti inú ọ̀kan nínú àwọn ẹ̀fúùfù mẹ́rin. Kì í ṣe ìjiyàn tó lágbára púpọ̀, nítorí ìtàn àti àsọtẹ́lẹ̀ ṣàfihàn kedere pé Róòmù kì í ṣe àtọmọdọ́mọ ìjọba Gíríìkì, bí kò ṣe pé Róòmù jẹ́ agbára tuntun. Bí Róòmù bá jẹ́ ìjọba kẹrin, nígbà náà “ọ̀kan nínú wọn” ti ẹsẹ̀ kẹsàn-án, gbọ́dọ̀ jẹ́ ọ̀kan nínú àwọn ẹ̀fúùfù mẹ́rin tàbí ìyẹ̀ mẹ́rin. Bí ó bá jẹ́ Antiochus Epiphanes, ó jáde láti inú ìwo Síríà.

Àwọn ọmọlẹ́yìn Miller mọ̀ pé agbára tí a ṣàpẹẹrẹ rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí “àwọn ọlọ́ṣà nínú àwọn ènìyàn rẹ” yóò dìde sí Kristi.

> Pẹ̀lú ọgbọ́n àtẹ̀yìnwá rẹ̀ náà ni yóò mú kí ẹ̀tàn ṣàṣeyọrí ní ọwọ́ rẹ̀; yóò sì gbé ara rẹ̀ ga nínú ọkàn rẹ̀, nípa àlàáfíà yóò sì pa ọ̀pọ̀lọpọ̀ run: yóò sì dìde sí Ọmọ-aládé àwọn ọmọ-aládé; ṣùgbọ́n a ó fọ́ ọ láìsí ọwọ́. Danieli 8:25.

“Ọba àwọn ọba” náà ni Kristi, àti pé Antiochus Epiphanes wà láàyè pẹ́ kí a tó bí Kristi, nítorí náà àwọn Millerite tọ́ka sí òtítọ́ yìí lórí àtẹ náà ti ọdún 1843. Lórí àtẹ náà wọ́n fi ọdún 164 kún un, èyí tí ní tòótọ́ kò ní ìtọ́kasí kankan nínú Bíbélì, ó sì jẹ́ àkíyèsí lásán tí ó ń ṣàfihàn ìtúmọ̀ pàtàkì àríyànjiyàn nípa ìjọba kẹrin láàárín Miller àti àwọn onímọ̀-èrò ẹ̀sìn Pùrótẹ́sítáǹtì. Lẹ́gbẹ̀ẹ́ ọdún “164” lórí àtẹ náà ni wọ́n kọ pé, “Ikú Antiochus Epiphanes ẹni tí ó dájú pé kò dìde sí ‘Ọba àwọn ọba,’ níwọ̀n bí ó ti ti kú ní ọdún 164 kí a tó bí Ọba àwọn ọba.”

Lónìí, Ìjọ Adventist ń kọ́ni pé “àwọn ajinigbé ènìyàn rẹ” ni Antiochus Epiphanes, gẹ́gẹ́ bí Pùròtẹ́sítáǹtì apẹ̀yìndà ṣe ń kọ́ni pẹ̀lú, láìka òtítọ́ náà sí pé ìmísí ti kọ sílẹ̀ pé “àtẹ ìtẹ̀jáde 1843 ni a darí nípasẹ̀ ọwọ́ Olúwa, a kò sì gbọ́dọ̀ yí i padà.” Àwọn Millerite mọ̀ pé ọba oníwà líle ni Róòmù, nítorí náà ẹ̀kọ́ ti Sátánì tí ń ba agbára láti fi ìran “chazon” múlẹ̀ jẹ́ kò mì wọ́n. Bíbélì ṣe kedere pé bí kò bá sí ìran, àwọn ènìyàn a ṣègbé.

> Níbi tí ìran kò sí, àwọn ènìyàn ṣègbé; ṣùgbọ́n ẹni tí ó pa òfin mọ́, aláyọ̀ ni í ṣe. Òwe 29:18.

Ìran tí Sólómónù tọ́ka sí nínú ẹsẹ̀ náà ni ìran “chazon,” èyí tí nínú ẹsẹ̀ kẹtàlá ti Dáníẹ́lì mẹ́jọ, jẹ́ ìran tí ó fi hàn pé ẹ̀sìn àwọn kèfèrí àti ẹ̀sìn pàápàá ń tẹ ilé-mímọ́ àti ogun rẹ̀ mọ́lẹ̀. Fún àwọn Míllẹ́ráítì, àwọn agbára méjì wọ̀nyí tí ń mú ìdahoro wá dúró fún ìjọba kẹrin nínú àsọtẹ́lẹ̀ Bíbélì, àti láì mọ ìjọba kẹrin ti Róòmù (àwọn ajinigbé ènìyàn rẹ), wọn kì yóò ti lè fìdí ìran náà múlẹ̀. “Àwọn ajinigbé ènìyàn rẹ” nínú ẹsẹ̀ kẹrìnlá ti Dáníẹ́lì mọ́kànlá, ni yóò dìde sí ọba gúúsù, gbé ara wọn ga, fi ìran náà múlẹ̀, kí wọ́n sì ṣubú. Róòmù mú gbogbo àbùdá wọ̀nyí ṣẹ.

Nínú orí kẹje, a dá ìjọba kẹrin náà mọ̀ ní pàtó gẹ́gẹ́ bí ẹni pé ó “yàtọ̀” sí àwọn ìjọba tí ó ṣáájú rẹ̀.

> Lẹ́yìn èyí ni mo sì rí nínú àwọn ìran òru, sì kíyèsi i, ẹranko kẹrin kan, ẹni ìbẹ̀rù àti ẹlẹ́rùjẹ̀jẹ̀, tí ó sì lágbára gidigidi; ó sì ní eyín irin ńlá: ó jẹun run, ó fọ́ sí wẹ́wẹ́, ó sì fi ẹsẹ̀ rẹ̀ tẹ ohun tí ó ṣẹ́kù mọ́lẹ̀: ó sì yàtọ̀ sí gbogbo àwọn ẹranko tí ó ṣáájú rẹ̀; ó sì ní ìwo mẹ́wàá…. Nígbà náà ni mo fẹ́ mọ òtítọ́ nípa ẹranko kẹrin náà, tí ó yàtọ̀ sí gbogbo àwọn mìíràn, ẹni ìbẹ̀rù gidigidi, ẹni tí eyín rẹ̀ jẹ́ irin, tí eékánná rẹ̀ sì jẹ́ idẹ; ẹni tí ó jẹun run, tí ó fọ́ sí wẹ́wẹ́, tí ó sì fi ẹsẹ̀ rẹ̀ tẹ ohun tí ó ṣẹ́kù mọ́lẹ̀; àti nípa àwọn ìwo mẹ́wàá tí ó wà lórí orí rẹ̀, àti nípa èkejì tí ó hù sókè, níwájú ẹni tí mẹ́ta ṣubú; àní nípa ìwo náà tí ó ní ojú, àti ẹnu tí ń sọ ohun ńlá-nlá gidigidi, ẹni tí ìrísí rẹ̀ pọ̀ ju ti àwọn ẹlẹgbẹ́ rẹ̀ lọ. Danieli 7:7, 19, 20.

Ìjọba kẹrin nínú Dáníẹ́lì orí kẹje ni a sọ lẹ́ẹ̀mejì pé ó “yàtọ̀” sí àwọn ìjọba tí ó ṣáájú rẹ̀. Bí “iwo kékeré” ti ẹsẹ̀ kẹsàn-án bá jẹ́ ìtẹ̀síwájú lásán ti iwo ará Síríà náà (Antiochus Epiphanes), kò níí yàtọ̀. Àwọn ẹranko tí ó ṣáájú Róòmù nínú orí kẹje ni kìnnìún, béà àti ẹkùn, gbogbo wọn sì jẹ́ ẹranko tí ó wà nínú àdánidá ní tòótọ́; ṣùgbọ́n nígbà tí ó dé sí ẹranko kẹrin náà pẹ̀lú eyín irin àti móńgàn idẹ, Dáníẹ́lì kò mọ ẹranko kankan nínú àdánidá tí yóò ṣojú ẹranko ẹlẹ́rù náà tí ń runun. Ó yàtọ̀. “Iwo kékeré” ti ẹsẹ̀ kẹsàn-án jáde láti inú ọ̀kan nínú àwọn agbègbè tí afẹ́fẹ́ mẹ́rin àti ìyẹ́ mẹ́rin ń ṣojú, kì í ṣe láti inú ọ̀kan nínú àwọn iwo tàbí àwọn ẹni pàtàkì náà.

Dáníẹ́lì orí kẹjọ sọ pé, “ní àkókò ìkẹyìn ìjọba wọn, nígbà tí àwọn ẹlẹ́ṣẹ̀ bá ti dé òpin ìkúnrẹ́rẹ́ wọn, ọba kan tí ojú rẹ̀ le, tí ó sì ní òye àwọn ọ̀rọ̀ òkùnkùn, yóò dìde.” Ní “àkókò ìkẹyìn ìjọba wọn” (Gíríìsì, tí ó ti tú ká sí ìjọba mẹ́rin), ní àsìkò “nígbà tí àwọn ẹlẹ́ṣẹ̀ bá ti dé òpin ìkúnrẹ́rẹ́ wọn,” ọba tuntun kan yóò dìde.

> “Gbogbo orílẹ̀-èdè tí ó ti dé sórí pẹpẹ ìṣe ni a ti jẹ́ kí ó gba ipò rẹ̀ lórí ayé, kí a lè fi ìṣẹ̀lẹ̀ náà hàn bóyá yóò mú àwọn ète Olùṣọ́ àti Ẹni Mímọ́ ṣẹ. Àsọtẹ́lẹ̀ ti tọpasẹ̀ ìdìde àti ìlọsíwájú àwọn ìjọba ńlá ayé—Bábílónì, Médo-Pérṣíà, Gíríìkì, àti Róòmù. Pẹ̀lú ọ̀kọ̀ọ̀kan àwọn wọ̀nyí, gẹ́gẹ́ bí ó ti rí pẹ̀lú àwọn orílẹ̀-èdè tí agbára wọn kéré síi, ìtàn ti tún ara rẹ̀ ṣe. Ọ̀kọ̀ọ̀kan wọn ti ní àkókò ìdánwò tirẹ̀; ọ̀kọ̀ọ̀kan wọn ti kùnà, ògo rẹ̀ sì rọ, agbára rẹ̀ sì kúrò.” Prophets and Kings, 535.

Ní òpin (“àkókò ìkẹyìn”) ìjọba Gíríìsì, nígbà tí ife àkókò ìdánwò wọn ti kún (“nígbà tí àwọn arúfin bá dé òpin”), “ọba kan tí ojú rẹ le gan-an” yóò dìde. Ọba náà yóò ní òye “àwọn ọ̀rọ̀ òkùnkùn,” nítorí yóò máa sọ èdè tí ó yàtọ̀ pátápátá sí Hébérù ti àwọn Júù tàbí Gíríìkì ti ìjọba ìṣáájú, nítorí yóò máa sọ èdè Látìn. Mósè ti dá ìjọba náà mọ̀ gẹ́gẹ́ bí orílẹ̀-èdè tí yóò mú ìdótì wá ní àkókò ọdún 66 sí 70 AD, níbi tí, láàárín àwọn nǹkan mìíràn, ìyàn ti burú tó bẹ́ẹ̀ gẹ́gẹ́ tí àwọn Júù fi jẹ àwọn ọmọ tiwọn fún ìwàláàyè.

> Nítorí ìwọ kò sin Olúwa Ọlọrun rẹ pẹ̀lú ayọ̀, àti pẹ̀lú ìdùnnú ọkàn, nítorí ọ̀pọ̀lọpọ̀ ohun gbogbo; nítorí náà ìwọ yóò máa sin àwọn ọ̀tá rẹ tí Olúwa yóò rán sí ọ lórí, nínú ebi, àti nínú òùngbẹ, àti nínú ìhòòhò, àti nínú àìní ohun gbogbo: òun yóò sì fi àjàgà irin lé ọrùn rẹ, títí yóò fi pa ọ run. Olúwa yóò mú orílẹ̀-èdè kan wá sí ọ lórí láti ọ̀nà jíjìn, láti òpin ayé, bí idì ṣe ń fò lọ ní kánkán; orílẹ̀-èdè kan tí ìwọ kì yóò mọ èdè rẹ̀; orílẹ̀-èdè kan tí ojú rẹ̀ le, tí kì yóò ka ojú arúgbó sí, bẹ́ẹ̀ ni kì yóò ṣàánú fún ọ̀dọ́: òun yóò sì jẹ èso ẹran ọ̀sìn rẹ, àti èso ilẹ̀ rẹ, títí ìwọ yóò fi parun: èyí tí kì yóò fi ọkà, ọtí wáìnì, tàbí òróró, tàbí èso ìbímọ màlúù rẹ, tàbí agbo àgùntàn rẹ sílẹ̀ fún ọ, títí yóò fi pa ọ run. Òun yóò sì dó tì ọ́ ká ní gbogbo ẹnu-ọ̀nà rẹ, títí odi rẹ gíga àti olódi lágbára yóò fi wó lulẹ̀, èyí tí ìwọ gbẹ́kẹ̀lé, ní gbogbo ilẹ̀ rẹ: òun yóò sì dó tì ọ́ ká ní gbogbo ẹnu-ọ̀nà rẹ ní gbogbo ilẹ̀ rẹ, tí Olúwa Ọlọrun rẹ ti fi fún ọ. Ìwọ yóò sì jẹ èso ara rẹ tìkára rẹ, ẹran àwọn ọmọkùnrin rẹ àti ti àwọn ọmọbìnrin rẹ, tí Olúwa Ọlọrun rẹ ti fi fún ọ, nínú ìsàgatì, àti nínú ìhámọ́ra, èyí tí àwọn ọ̀tá rẹ yóò fi pọ́n ọ lójú. Deuteronomi 28:47–53.

Nínú orí kejì ìwé Dáníẹ́lì, a fi “irin” ṣojú fún ìjọba kẹrin, Mósè sì tọ́ka sí “orílẹ̀-èdè kan,” tí yóò fi “àjàgà irin” lé àwọn Júù lórí. “Orílẹ̀-èdè” náà yóò “pa run” àwọn Júù, yóò sì yára bí idì, èyí tí idì jẹ́ ààmì Róòmù. Yóò jẹ́ “orílẹ̀-èdè” “tí ìwọ kì yóò lóye ahọ́n rẹ̀,” nítorí èdè rẹ̀ yóò jẹ́ “àwọn ọ̀rọ̀ òkùnkùn” sí àwọn Júù. Yóò jẹ́ “orílẹ̀-èdè ojú líle” gẹ́gẹ́ bí a ti ṣàpèjúwe rẹ̀ nínú orí kẹjọ ìwé Dáníẹ́lì gẹ́gẹ́ bí “ọba ojú líle.” Àti nínú “ìdótì” Jérúsálẹ́mù, àwọn Júù jẹ àwọn “ọmọkùnrin àti ọmọbìnrin” wọn.

Miller mọ̀ pé Róòmù keferi ni agbára tí Mósè ti sọ̀tẹ́lẹ̀ nípa rẹ̀, àti pé òun ni ìjọba kẹrin “irin” nínú Dáníẹ́lì kejì, àti “orílẹ̀-èdè” tí ń sọ èdè Látìnì, kì í ṣe Hébérù tàbí Gíríìkì. Miller kò ṣe ìyàtọ̀ kankan láàárín ìjọba kẹrin àti ìjọba karùn-ún nínú àsọtẹ́lẹ̀ Bíbélì, nítorí lójú rẹ̀, àwọn méjèèjì jẹ́ Róòmù lásán. Nítorí náà lẹ́yìn tí Róòmù keferi dìde ní ẹsẹ̀ kẹtàlélógún, òun kò ní rí ìyàtọ̀ tí a ṣàfihàn ní ẹsẹ̀ kẹrìnlélógún. Nínú ìran náà, ìwo kékeré náà ti yí padà láti akọ sí abo sí akọ sí abo ní ẹsẹ̀ kẹsàn-án títí dé kejìlá, àti pé ẹsẹ̀ kẹtàlélógún ń fi àwọn àbùdá àsọtẹ́lẹ̀ ti Róòmù keferi hàn, ìtumọ̀ Gébéríẹ̀lì ní ẹsẹ̀ kẹrìnlélógún sì yí padà sí Róòmù abo. Agbára náà ní ẹsẹ̀ kẹrìnlélógún yóò ní “agbára ńlá,” “ṣùgbọ́n kì í ṣe nípa agbára tirẹ̀: yóò sì pa run lọ́nà àgbàyanu, yóò sì ṣe àṣeyọrí, yóò sì ṣiṣẹ́, yóò sì pa àwọn alágbára àti àwọn ènìyàn mímọ́ run.”

A ó fi agbára ológun ti Róòmù aláìgbàgbọ́ lé Róòmù Pápà lọ́wọ́, yóò sì pa àwọn ènìyàn Ọlọ́run run fún ọdún ẹgbẹ̀rún kan, ọgọ́rùn-ún méjì àti ọgọ́ta, láti ọdún 538 sí 1798. Yóò pa run “lọ́nà àgbàyanu,” nítorí pé ẹranko ni tí gbogbo ayé “ń yà lẹ́yìn,” ó sì ni agbára náà tí yóò “ṣe, yóò sì ṣàṣeyọrí” títí ìbínú àkọ́kọ́ tí a ti “pinnu” pé kí ó parí ní ọdún 1798 fi ṣẹ.

Lẹ́yìn náà, nínú ẹsẹ̀ kẹ́ẹ̀ẹ́dógún [25], Gabrieli tẹ̀lé ìyípadàpadà tí a ti fi múlẹ̀ nínú àwọn ẹsẹ̀ tí ó ń túmọ̀ fún Dáníẹ́lì, ó sì tún dojú kọ Róòmù aláìmọ́, ẹni tí, nípasẹ̀ irú “ètò-ọgbọ́n” mìíràn, kó ìjọba rẹ̀ jọ, gẹ́gẹ́ bí gbogbo àwọn akọ̀wé-ìtàn ti jẹ́rìí sí. “Ọgbọ́n-àrékérekè” Róòmù aláìmọ́ ni láti fa àwọn orílẹ̀-èdè wá kí wọ́n darapọ̀ mọ́ ìjọba rẹ̀ tí ń pọ̀ sí i, ó sì lo ìlérí àlàáfíà àti àṣeyọrí láti kọ́ ìjọba náà, kì í ṣe bí àwọn ìjọba tó ṣáájú rẹ̀ tí a fi agbára ológun nìkan dá sílẹ̀. Róòmù aláìmọ́ náà sì ní láti “dìde sí Ọmọ-aládé àwọn ọmọ-aládé,” gẹ́gẹ́ bí ó ti ṣe nígbà tí ó gbé Kristi lé orí àgbélébùú Kalfárì.

Lẹ́yìn náà, Gabriẹli tọ́ka sí àwọn ìran méjèèjì tí ó ń túmọ̀ fún Dáníẹ́lì, nípa fífi hàn pé ìran “mareh” ti ìfarahàn náà (ẹgbẹ̀rún méjì ó lé ọ̀ọ́dúnrún ọjọ́) jẹ́ òtítọ́, àti pé ìran “chazon” ti ìtẹ̀ mọ́lẹ̀ ibi mímọ́ àti ẹgbẹ́-ogun náà lábẹ́ Romu àwọn abọ̀rìṣà àti Romu póòpù ni a ó “dì mọ́lẹ̀ (fi èdìdì dì í),” “fún ọ̀pọ̀ ọjọ́” (títí di àkókò òpin ní ọdún 1798).

Lẹ́yìn náà, Dáníẹ́lì ṣàìsàn fún ìgbà díẹ̀, lẹ́yìn èyí sì ni ó padà sí iṣẹ́, ṣùgbọ́n kò tí ì lóye ìran “mareh” náà, èyí tí a pa á láṣẹ fún Gébúrẹ́lì láti mú kí ó yé e. Nítorí ìdí náà ni Gébúrẹ́lì yóò tún padà wá ní orí kẹsàn-án, láti parí iṣẹ́ rẹ̀ ti mímú kí Dáníẹ́lì lóye ìran “mareh” náà.

Nínú orí kẹ́sàn-án ìwé Dáníẹ́lì, Dáníẹ́lì ti ń kẹ́kọ̀ọ́ Ọ̀rọ̀ àsọtẹ́lẹ̀, ó sì wá lóye nípasẹ̀ àwọn ìkọ̀wé Mósè àti Jérémáyà. Jérémáyà ti fi hàn pé ìgbèkùn tí ó wà nínú rẹ̀ yóò pé ọdún àádọ́rin.

> “Gbogbo ilẹ̀ yìí yóò sì di ahoro, yóò sì di ohun ìyàlẹ́nu; àwọn orílẹ̀-èdè wọ̀nyí yóò sì máa sìn ọba Bábílónì fún ọdún àádọ́rin. Yóò sì sì ṣe, nígbà tí ọdún àádọ́rin bá pé, èmi yóò jẹ ọba Bábílónì àti orílẹ̀-èdè náà níyà,” ni Olúwa wí, “nítorí àìṣedéédé wọn, àti ilẹ̀ àwọn Kálídíà; èmi yóò sì sọ ọ́ di ahoro títí láé.” Jeremiah 25:11, 12.

Gẹ́gẹ́ bí Mósè ti sọ, ìgbèkùn ní ilẹ̀ ọ̀tá yóò bá àkókò mu tí ilẹ̀ náà yóò fi gbádùn àwọn sábáàtì rẹ̀.

> Èmi yóò sì sọ ilẹ̀ náà di ahoro; àwọn ọ̀tá yín tí ń gbé inú rẹ̀ yóò sì yà á sílẹ̀. Èmi yóò sì tú yín ká láàrín àwọn kèfèrí, èmi yóò sì fa idà jáde tẹ̀lé yín; ilẹ̀ yín yóò sì di ahoro, àwọn ìlú yín yóò sì di ìdahoro. Nígbà náà ni ilẹ̀ náà yóò gbádùn àwọn ìsinmi sábáàtì rẹ̀, níwọ̀n ìgbà tí yóò fi wà ní ahoro, tí ẹ̀yin yóò sì wà ní ilẹ̀ àwọn ọ̀tá yín; nígbà náà ni ilẹ̀ náà yóò sinmi, yóò sì gbádùn àwọn ìsinmi sábáàtì rẹ̀. Níwọ̀n ìgbà tí yóò fi wà ní ahoro ni yóò máa sinmi; nítorí pé kò sinmi ní àwọn sábáàtì yín, nígbà tí ẹ ń gbé lórí rẹ̀. Lefitiku 26:32–35.

Dáníẹ́lì ti lóye láti inú Ọ̀rọ̀ àsọtẹ́lẹ̀ Ọlọ́run, lórí ẹlẹ́rìí méjì, pé a ti tú àwọn ènìyàn Rẹ̀ ká sínú ilẹ̀ ọ̀tá, ní àkókò èyí tí ilẹ̀ náà yóò gbádùn àwọn ọjọ́ ìsinmi sábáàtì rẹ̀. Ó lóye ohun tí akọ̀wé Kronika lóye nípa ọdún àádọ́rin Jeremáyà.

> Àwọn tí ó sì yè kúrò lọ́wọ́ idà ni ó kó lọ sí Bábílónì; níbẹ̀ ni wọ́n ti jẹ́ ìránṣẹ́ fún un àti fún àwọn ọmọ rẹ̀ títí di àkókò ìjọba Pérísíà: kí ọ̀rọ̀ Olúwa tí a sọ nípasẹ̀ ẹnu Jeremáyà lè ṣẹ, títí ilẹ̀ náà fi gbádùn àwọn ìsinmi sábàtì rẹ̀: nítorí bí ó ti pẹ́ tó tí ó fi wà ní ahoro, ó pa ọjọ́-ìsinmi sábàtì mọ́, kí ọdún àádọ́rin lè pé. Ní ọdún kìn-ín-ní ti Kírúsì ọba Pérísíà, kí ọ̀rọ̀ Olúwa tí a ti sọ nípasẹ̀ ẹnu Jeremáyà lè ṣẹ, Olúwa ru ẹ̀mí Kírúsì ọba Pérísíà sókè, tí ó fi ṣe ìkéde kan ní gbogbo ìjọba rẹ̀, tí ó sì tún kọ ọ́ sílẹ̀ pé, Báyìí ni Kírúsì ọba Pérísíà wí, Gbogbo àwọn ìjọba ayé ni Olúwa Ọlọ́run ọ̀run ti fi fún mi; ó sì ti pàṣẹ fún mi láti kọ ilé kan fún un ní Jerusalẹmu, tí ó wà ní Júdà. Ta ni ó wà láàárín yín nínú gbogbo àwọn ènìyàn rẹ̀? Kí Olúwa Ọlọ́run rẹ̀ wà pẹ̀lú rẹ̀, kí ó sì gòkè lọ. 2 Kronika 36:20–23.

Dáníẹ́lì lóye pé àádọ́rin ọdún ìtúká tí Jeremáyà sọ nípa rẹ̀ ní ilẹ̀ ọ̀tá, nígbà tí ilẹ̀ náà ń gbádùn àwọn Sábáàtì rẹ̀, dá lórí ègún “ìgbà méje” tí ó wà nínú Lefitiku ogún-ún mẹ́fà, àti pé ní ìgbọràn sí òye yẹn, ó mú ìtúnṣe tí a pàṣẹ fún un ṣẹ, gẹ́gẹ́ bí a ti fi í hàn níbẹ̀ fún àwọn tí ó bá ti jí sí ipò ìtúká wọn níkẹyìn.

> Àti sí àwọn tí ó ṣẹ́ kù láàyè nínú yín, èmi yóò sì fi ìrònú àìlera sínú ọkàn wọn ní ilẹ̀ àwọn ọ̀tá wọn; ìró ewé tí a mì yóò sì lé wọn; wọn yóò sì sá, bí ẹni pé wọ́n ń sá kúrò lọ́dọ̀ idà; wọn yóò sì ṣubú nígbà tí kò sí ẹni tí ń lé wọn. Wọn yóò sì ṣubú lórí ara wọn, bí ẹni pé níwájú idà, nígbà tí kò sí ẹni tí ń lé wọn; ẹ̀yin kì yóò sì ní agbára láti dúró níwájú àwọn ọ̀tá yín. Ẹ̀yin yóò sì ṣègbé láàrín àwọn aláìkọlà, ilẹ̀ àwọn ọ̀tá yín yóò sì jẹ yín run. Àwọn tí ó ṣẹ́ kù nínú yín yóò sì máa yọ̀ nítorí ẹ̀ṣẹ̀ wọn ní ilẹ̀ àwọn ọ̀tá yín; pẹ̀lú nínú ẹ̀ṣẹ̀ àwọn baba wọn ni wọn yóò sì máa yọ̀ pẹ̀lú wọn. Bí wọ́n bá jẹ́wọ́ ẹ̀ṣẹ̀ wọn, àti ẹ̀ṣẹ̀ àwọn baba wọn, pẹ̀lú àìṣòótọ́ wọn tí wọ́n fi ṣàìṣòótọ́ sí mi, àti pé wọ́n tún ti rìn ní ìtakò sí mi; Àti pé èmi pẹ̀lú ti rìn ní ìtakò sí wọn, tí mo sì mú wọn wá sí ilẹ̀ àwọn ọ̀tá wọn; bí ó bá sì jẹ́ pé nígbà náà ni a tẹ ọkàn wọn aláìkọlà sílẹ̀, tí wọ́n sì nígbà náà gba ìjìyà ẹ̀ṣẹ̀ wọn: Nígbà náà ni èmi yóò rántí májẹ̀mú mi pẹ̀lú Jakọbu, àti májẹ̀mú mi pẹ̀lú Ísáákì pẹ̀lú ni èmi yóò rántí, àti májẹ̀mú mi pẹ̀lú Ábúráhámù ni èmi yóò rántí; èmi yóò sì rántí ilẹ̀ náà. Ilẹ̀ náà pẹ̀lú ni a ó fi sílẹ̀ láìsí wọn, yóò sì gbádùn àwọn sábàtì rẹ̀, nígbà tí ó bá wà ní ahoro láìsí wọn: wọn yóò sì gba ìjìyà ẹ̀ṣẹ̀ wọn; nítorí pé, àní nítorí pé wọ́n kẹ́gàn ìdájọ́ mi, àti nítorí pé ọkàn wọn kórìíra àwọn òfin mi. Síbẹ̀, fún gbogbo èyí, nígbà tí wọ́n bá wà ní ilẹ̀ àwọn ọ̀tá wọn, èmi kì yóò kọ̀ wọ́n sílẹ̀, bẹ́ẹ̀ ni èmi kì yóò kórìíra wọn, láti pa wọn run pátápátá, àti láti fọ májẹ̀mú mi pẹ̀lú wọn: nítorí èmi ni Olúwa Ọlọ́run wọn. Ṣùgbọ́n nítorí wọn ni èmi yóò rántí májẹ̀mú àwọn baba wọn, àwọn tí mo mú jáde kúrò ní ilẹ̀ Ejibiti ní ojú àwọn aláìkọlà, kí èmi lè jẹ́ Ọlọ́run wọn: èmi ni Olúwa. Èyí ni àwọn ìlànà, àti àwọn ìdájọ́, àti àwọn òfin, tí Olúwa dá sí àárín ara rẹ̀ àti àwọn ọmọ Israẹli ní òkè Sínáì nípa ọwọ́ Mose. Lefitiku 26:36–46.

Àdúrà Dáníẹ́lì nínú orí kẹsàn-án ń tọ́ka sí gbogbo ìpínlẹ̀ ìmọ̀ràn náà fún àwọn tí wọ́n bá rí ara wọn ní ìtúká káàkiri ní ilẹ̀ ọ̀tá. A gbọ́dọ̀ mú àdúrà náà bá àdúrà rẹ̀ nínú orí kejì mu, nítorí pé papọ̀ wọ́n ṣàpẹẹrẹ àdúrà àwọn tí ó wà nínú Ìfihàn orí kọkànlá, tí wọ́n kú ní àwọn òpópónà ìlú ńlá náà, ti Sódómù àti Ejibiti, tí wọ́n sì rí i pé àwọn pẹ̀lú ti túká káàkiri. Bí Dáníẹ́lì ṣe parí àdúrà rẹ̀, Gébúrélì padà wá láti parí iṣẹ́ ìtúmọ̀ ìran “mareh” náà, gẹ́gẹ́ bí Ẹ̀mí Mímọ́ ṣe pinnu láti ṣe fún àwọn ẹlẹ́rìí méjì ti Ìfihàn orí kọkànlá.

> Nígbà tí mo sì ń sọ̀rọ̀, tí mo sì ń gbàdúrà, tí mo sì ń jẹ́wọ́ ẹ̀ṣẹ̀ mi àti ẹ̀ṣẹ̀ àwọn ènìyàn mi Ísírẹ́lì, tí mo sì ń gbé ẹ̀bẹ̀ mi kalẹ̀ níwájú Olúwa Ọlọ́run mi nítorí òkè mímọ́ ti Ọlọ́run mi; bẹ́ẹ̀ ni, nígbà tí mo ṣì ń sọ̀rọ̀ nínú àdúrà, ọkùnrin náà, Gébúrẹ́lì, ẹni tí mo ti rí nínú ìran náà ní ìbẹ̀rẹ̀, tí a mú fò wá ní kánkán, fi ọwọ́ kàn mí ní àkókò ẹbọ alẹ́. Ó sì jẹ́ kí n mọ̀ ọ́, ó sì bá mi sọ̀rọ̀, ó sì wí pé, Ìwọ Dáníẹ́lì, mo ti jáde wá nísinsin yìí láti fún ọ ní ọgbọ́n àti òye. Dáníẹ́lì 9:20–22.

A ó tẹ̀síwájú pẹ̀lú ìkẹ́kọ̀ọ́ yìí nínú àpilẹ̀kọ tó kàn.

> “Diẹ̀ díẹ̀ kí Babiloni tó ṣubú, nígbà tí Daniẹli ń ronú lórí àwọn àsọtẹ́lẹ̀ wọ̀nyí tí ó sì ń wá Ọlọ́run fún òye nípa àwọn àkókò náà, a fi ọ̀wọ̀ọ̀wọ̀ ìran kan hàn án nípa ìdìde àti ìṣubú àwọn ìjọba. Pẹ̀lú ìran àkọ́kọ́ náà, gẹ́gẹ́ bí a ti kọ ọ́ sínú orí keje ìwé Daniẹli, a fi ìtumọ̀ rẹ̀ fún un; ṣùgbọ́n kì í ṣe ohun gbogbo ni a mú kedere fún wòlíì náà. ‘Èrò inú mi mú mi bínú gidigidi,’ ni ó kọ nípa ìrírí rẹ̀ ní àkókò náà, ‘àti ojú mi yí padà nínú mi: ṣùgbọ́n mo pa ọ̀ràn náà mọ́ nínú ọkàn mi.’ Daniẹli 7:28.”

> “Nípasẹ̀ ìran mìíràn ni a tún fi ìmọ́lẹ̀ síi lórí àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ ọjọ́ iwájú; ó sì jẹ́ ní òpin ìran yìí ni Dáníẹli gbọ́ ‘ẹni mímọ́ kan ń sọ̀rọ̀, ẹni mímọ́ mìíràn sì wí fún ẹni mímọ́ kan náà tí ń sọ̀rọ̀ pé, Yóò pẹ́ tó mélòó ni ìran náà yóò fi máa lọ?’ Dáníẹli 8:13. Ìdáhùn tí a fi fún un pé, ‘Títí di ẹgbẹ̀rún méjì ọgọ́rùn-ún mẹ́ta ọjọ́; nígbà náà ni a ó wẹ ibi mímọ́ náà mọ́’ (ẹsẹ̀ 14), kún un fún ìdààmú. Ó fi tọkàntọkàn wá ìtumọ̀ ìran náà. Kò lè lóye ìbáṣepọ̀ tí ìgbèkùn ọdún àádọ́rin náà ní, gẹ́gẹ́ bí a ti sọ tẹ́lẹ̀ nípasẹ̀ Jeremáyà, pẹ̀lú ẹgbẹ̀rún méjì ọgọ́rùn-ún mẹ́ta ọdún náà tí nínú ìran ni ó gbọ́ arìnrìn-àjò ọ̀run náà kéde pé yóò kọjá kí a tó wẹ ibi mímọ́ Ọlọ́run mọ́. Áńgẹ́lì Gébúrẹ́lì fún un ní ìtumọ̀ kan ní apá kan; ṣùgbọ́n nígbà tí wòlíì náà gbọ́ ọ̀rọ̀ pé, ‘Ìran náà ... yóò jẹ́ fún ọ̀pọ̀ ọjọ́,’ ó dákú. ‘Èmi Dáníẹli dákú,’ ni ó kọ sílẹ̀ nípa ìrírí rẹ̀, ‘mo sì ṣàìsàn fún ọjọ́ díẹ̀; lẹ́yìn náà mo dìde, mo sì ṣe iṣẹ́ ọba; ìran náà sì yà mí lẹ́nu, ṣùgbọ́n kò sí ẹni tí ó yé e.’ Ẹsẹ̀ 26, 27.”

> “Danieli, tí ẹrù Israẹli ṣì wà lórí rẹ̀, tún kẹ́kọ̀ọ́ àwọn àsọtẹ́lẹ̀ Jeremiah láti ìbẹ̀rẹ̀. Wọ́n ṣe kedere gidigidi—kedere tó bẹ́ẹ̀ tí ó fi lóye nípa àwọn ẹ̀rí wọ̀nyí tí a kọ sínú ìwé ‘iye ọdún náà, nípa èyí tí ọ̀rọ̀ Olúwa tọ Jeremiah wòlíì wá, pé Òun yóò mú àádọ́rin ọdún ṣẹ nípa ahoro Jerusalẹmu.’ Daniel 9:2.

> “Pẹ̀lú ìgbàgbọ́ tí a fi dá lórí ọ̀rọ̀ àsọtẹ́lẹ̀ tí ó dájú, Dáníẹ́lì bẹ Olúwa pé kí ó mú àwọn ìlérí wọ̀nyí ṣẹ ní kíákíá. Ó bẹ̀ ẹ́ pé kí a pa ọlá Ọlọ́run mọ́. Nínú àdúrà ẹ̀bẹ̀ rẹ̀, ó fi ara rẹ̀ kún pátápátá mọ́ àwọn tí wọ́n ti ṣàìkúnà sí ète àtọ̀runwá, ní jíjẹ́wọ́ ẹ̀ṣẹ̀ wọn gẹ́gẹ́ bí ẹ̀ṣẹ̀ tirẹ̀.” Prophets and Kings, 553, 554.

Back to Articles