Article

# Ìwé Dáníẹ́lì – Nọ́mbà Ọgọ́ta-ọ̀kan

Ṣíṣí Aṣọ Àwòrán Àsọtẹ́lẹ̀: Ìmọ̀ nípa Àwọn Ìran Dáníẹ́lì, Májẹ̀mú náà, àti Àkókò Ìdìmọ̀ ní Àwọn Ọjọ́ Ìkẹyìn

Author

Jeff Pippenger

Published

January 25, 2024

Formats

PDF
Word
Song MP3

Gábíréli wá sọ́dọ̀ Dáníẹ́lì ní orí kẹsàn-án láti fi òye àti ìmọ̀ ìtúmọ̀ fún un nípa àwọn ìran méjèèjì tí a ti fihàn án ní orí kẹjọ.

> Ó sì sọ ó di mímọ̀ fún mi, ó sì bá mi sọ̀rọ̀, ó ní, Ìwọ Dáníẹ́lì, èmi ti jáde wá nísinsìnyí láti fún ọ ní òye àti ìmòye. Ní ìbẹ̀rẹ̀ ẹ̀bẹ̀ rẹ ni àṣẹ náà ti jáde, èmi sì ti wá láti fi í hàn ọ; nítorí a fẹ́ràn rẹ gidigidi: nítorí náà, mọ ọ̀ràn náà yé, kí o sì ronú lórí ìran náà. Danieli 9:22, 23.

Kí Dáníẹ́lì lè ní “ìmọ̀” tí ó nílò, Gébúrẹ́lì sọ fún un pé kí ó lóye “ọ̀ràn náà” àti “ìran náà” pẹ̀lú. “Ọ̀ràn náà” ni ìran nípa títẹ ilé mímọ́ àti ogun ọmọ-ogun náà mọ́lẹ̀, “ìran náà” sì ni ìran ìfarahàn October 22, 1844. Sister White pẹ̀lú tẹnumọ́ àwọn ìran méjèèjì wọ̀nyí nígbà tí ó jẹ́ kí a mọ̀ pé, Dáníẹ́lì ń wá láti lóye ìbáṣepọ̀ ìgbèkùn ọdún àádọ́rin náà àti ẹgbẹ̀rún méjìlá ọ̀kẹ́ mẹ́ta ọdún. Àwọn ọdún àádọ́rin náà ni ohun tí Gébúrẹ́lì pè ní “ọ̀ràn náà,” “ìran náà” sì ni ẹgbẹ̀rún méjìlá ọ̀kẹ́ mẹ́ta ọdún. Dáníẹ́lì dúró fún “àwọn ọlọ́gbọ́n” ti ọjọ́ ìkẹyìn, nígbà tí Gébúrẹ́lì fi ìtumọ̀ ẹgbẹ̀rún méjìlá ọ̀kẹ́ mẹ́ta ọdún hàn. “Àwọn ọlọ́gbọ́n” mọ̀ “ọ̀ràn náà” àti “ìran náà” méjèèjì nínú ìtumọ̀ Gébúrẹ́lì, àwọn búburú kò sì lóye. Àwọn Millerite lóye “ọ̀ràn náà” àti “ìran náà,” ṣùgbọ́n ní ọ̀nà díẹ̀ nìkan.

Ọdún irinwó lé mẹ́wàá [490] ti àkókò ìdánwò ni àkókò kan tí a dá lórí ọdún irinwó lé mẹ́wàá [490] ti ìṣọ̀tẹ̀ sí májẹ̀mú “ìgbà méje” tí a ṣàpẹẹrẹ rẹ̀ nínú Lefitiku ogún-dín-lọ́gbọ̀n àti ogún-mẹ́fà-lọ́gbọ̀n. Ìgbèkùn ọdún àádọ́rin ni àpapọ̀ gbogbo àwọn ọdún tí a kò jẹ́ kí ilẹ̀ náà gbádùn ìsinmi rẹ̀.

Ọ̀sẹ̀ tí Kristi fi mú májẹ̀mú náà dúró ṣinṣin pẹ̀lú ọ̀pọ̀ ènìyàn, jẹ́ àpẹẹrẹ ìjàkadì májẹ̀mú rẹ̀, gẹ́gẹ́ bí a ti ṣàfihàn rẹ̀ nípasẹ̀ àkókò méjì ti ẹgbẹ̀rún kan, ọgọ́rùn-ún méjì, àti ọgọ́ta ọjọ́. A pín ọ̀sẹ̀ àsọtẹ́lẹ̀ náà nípasẹ̀ àgbélébùú, èyí tí ó dúró fún èdìdì Ọlọ́run.

> “Kí ni èdìdì Ọlọ́run alààyè, èyí tí a fi sí iwájú orí àwọn ènìyàn Rẹ̀? Ó jẹ́ àmì kan tí àwọn áńgẹ́lì lè kà, ṣùgbọ́n tí ojú ènìyàn kò lè kà; nítorí pé áńgẹ́lì apanirun gbọ́dọ̀ rí àmì ìràpadà yìí. Ọkàn ọlọ́gbọ́n ti rí àmì àgbélébùú Kalfárì nínú àwọn ọmọkùnrin àti àwọn ọmọbìnrin tí Olúwa ti gbà ṣe ọmọ. A ti mú ẹ̀ṣẹ̀ ìrékọjá sí òfin Ọlọ́run kúrò. Wọ́n wọ aṣọ ìgbéyàwó, wọ́n sì ń ṣègbọràn, wọ́n sì jẹ́ olóòótọ́ sí gbogbo àwọn àṣẹ Ọlọ́run.” Manuscript Releases, ìdìpọ̀ 21, 52.

Ọ̀sẹ̀ náà jẹ́ àpẹẹrẹ àsìkò méjì ti ẹgbẹ̀rún kan, ọgọ́rùn-ún méjì, ọgọ́ta ọdún, tí a pín ní òfin Ọjọ́-ìsinmi ti ọdún 538, (àmì ẹranko náà) nínú èyí tí ẹ̀sìn abọ̀rìṣà àti lẹ́yìn náà ìjọ-ọba póòpù tẹ tẹ́ńpìlì mímọ́ àti ogun náà mọ́lẹ̀. Fún ẹgbẹ̀rún kan, ọgọ́rùn-ún méjì, ọgọ́ta ọjọ́, Kristi fúnni ní ẹ̀rí Rẹ̀, lẹ́yìn náà fún ẹgbẹ̀rún kan, ọgọ́rùn-ún méjì, ọgọ́ta ọjọ́ mìíràn, Kristi fúnni ní ẹ̀rí kan náà nípasẹ̀ àwọn ọmọ-ẹ̀yìn Rẹ̀. Fún ẹgbẹ̀rún kan, ọgọ́rùn-ún méjì, ọgọ́ta ọdún, Satani fúnni ní ẹ̀rí rẹ̀ nípasẹ̀ ẹ̀sìn abọ̀rìṣà, lẹ́yìn náà fún ẹgbẹ̀rún kan, ọgọ́rùn-ún méjì, ọgọ́ta ọdún mìíràn, Satani fúnni ní ẹ̀rí rẹ̀ nípasẹ̀ ẹ̀sìn póòpù.

Májẹ̀mú náà, tí nípasẹ̀ àìgbọ́ràn Ísírẹ́lì ìgbàanì ó di “àríyànjiyàn” Ọlọ́run, ni májẹ̀mú Lefitíkù orí kẹ́ẹ̀ẹ́dógún, èyí tí ó ṣàlàyé ìsinmi ilẹ̀, àti ọdún ìdásílẹ̀ tí a ní láti ṣe ayẹyẹ rẹ̀ ní gbogbo ọdún kọkàndínlọ́gọ́rin.

> Oluwa sì sọ fún Mose ní òkè Sinai, wí pé, Sọ fún àwọn ọmọ Israẹli, kí o sì wí fún wọn pé, Nígbà tí ẹ bá wọ ilẹ̀ tí mo fi fún yín, nígbà náà ni ilẹ̀ náà yóò pa ìsinmi ọjọ́-ìsimi kan mọ́ fún Oluwa. Ọdún mẹ́fà ni ìwọ yóò máa fún irúgbìn sí oko rẹ, ọdún mẹ́fà sì ni ìwọ yóò máa gé àjàrà ọgbà àjàrà rẹ, kí o sì kó èso rẹ̀ jọ; ṣùgbọ́n ní ọdún keje yóò jẹ́ ọjọ́-ìsimi ìsinmi fún ilẹ̀ náà, ọjọ́-ìsimi fún Oluwa: ìwọ kì yóò fún irúgbìn sí oko rẹ, bẹ́ẹ̀ ni ìwọ kì yóò gé àjàrà ọgbà àjàrà rẹ. Èyí tí ó bá hù sókè fúnra rẹ̀ nínú ìkórè rẹ kì yóò kà, bẹ́ẹ̀ ni ìwọ kì yóò kó èso àjàrà àjàrà rẹ tí a kò gé jọ: nítorí ọdún ìsinmi ni fún ilẹ̀ náà. Ìsinmi ọjọ́-ìsimi ilẹ̀ náà yóò sì jẹ́ oúnjẹ fún yín; fún ọ, àti fún ọmọ-ọ̀dọ̀ rẹ ọkùnrin, àti fún ọmọ-ọ̀dọ̀ rẹ obìnrin, àti fún alágbàṣe rẹ, àti fún àlejò rẹ tí ń gbé lọ́dọ̀ rẹ, àti fún ẹran-ọ̀sìn rẹ, àti fún ẹranko tí ó wà ní ilẹ̀ rẹ; gbogbo èso rẹ̀ ni yóò jẹ́ oúnjẹ. Ìwọ yóò sì ka ọjọ́-ìsimi ọdún méje fún ara rẹ, ìgbà méje ti ọdún méje; àkókò ọjọ́-ìsimi ọdún méje náà yóò sì jẹ́ fún ọ ọdún mọ́kàndínláàádọ́ta. Nígbà náà ni ìwọ yóò mú kí ìpè kàkàkí ọdún jubileè dún ní ọjọ́ kẹwàá oṣù keje; ní ọjọ́ ètùtù ni ẹ̀yin yóò jẹ́ kí kàkàkí náà dún ká gbogbo ilẹ̀ yín. Ẹ̀yin yóò sì yà ọdún àádọ́ta sọ́tọ̀, kí ẹ sì kéde òmìnira ká gbogbo ilẹ̀ náà fún gbogbo àwọn olùgbé inú rẹ̀: yóò jẹ́ jubileè fún yín; ẹ̀yin yóò sì da olúkúlùkù padà sí ìní rẹ̀, ẹ̀yin yóò sì da olúkúlùkù padà sí ẹbí rẹ̀. Jubileè ni ọdún àádọ́ta náà yóò jẹ́ fún yín: ẹ kì yóò fún irúgbìn sí i, bẹ́ẹ̀ ni ẹ kì yóò kà èyí tí ó hù sókè nínú rẹ̀ fúnra rẹ̀, bẹ́ẹ̀ ni ẹ kì yóò kó èso àjàrà inú rẹ̀ jọ láti inú àjàrà tí a kò gé. Nítorí jubileè ni; mímọ́ ni yóò jẹ́ fún yín: láti inú oko ni ẹ̀yin yóò ti jẹ ìbísí rẹ̀. Ní ọdún jubileè yìí ni ẹ̀yin yóò da olúkúlùkù padà sí ìní rẹ̀. Lefitiku 25:1–13.

Àkókò àkọ́kọ́ nínú àsọtẹ́lẹ̀ ọdún ẹgbẹ̀rún méjì, ọ̀ọ́dúnrún mẹ́ta náà, gẹ́gẹ́ bí ó ti rí pẹ̀lú ọ̀sẹ̀ tí Kristi fi fìdí májẹ̀mú múlẹ̀, àti pẹ̀lú ọdún irinwó ó lé lọ́gọ́rùn-ún mẹ́sàn-án, ní ìbáṣepọ̀ tààrà pẹ̀lú “àkókò méje” inú Lefitiku orí kẹ́ẹ̀dógún àti kẹ́rìndínlógún.

> Nítorí náà, mọ̀, kí o sì yé e, pé láti ìgbà tí àṣẹ náà yóò ti jáde láti tún Jerusalẹmu ṣe, àti láti kọ́ ọ́, títí dé ọ̀dọ̀ Mèsáyà Olúwa yóò jẹ ọ̀sẹ̀ méje, àti ọ̀sẹ̀ méjìlélọ́gọ́rin: a ó sì tún òpópónà náà kọ́, àti ògiri náà pẹ̀lú, àní ní àkókò ìpọ́njú. Danieli 9:2.

Ọgọ́rùn-ún mẹ́rìnlá ọ̀sẹ̀ kan tí ó bẹ̀rẹ̀ ní 457 ṣáájú ìbí Kristi, mú ọ dé sí ìrìbọmi Kristi, àti sí ìbẹ̀rẹ̀ ọ̀sẹ̀ náà nínú èyí tí ó fi mú májẹ̀mú náà dúró, èyí tí ó jẹ́ májẹ̀mú “ìjà” Ọlọ́run. Ṣùgbọ́n ọ̀sẹ̀ àwọn ọ̀sẹ̀ kan wà (ọdún mọ́kàndínlọ́gọ́rin), tí a yà sọ́tọ̀ kúrò nínú ọgọ́rùn-ún mẹ́rìnlá ọ̀sẹ̀ náà nípa ọ̀rọ̀ náà pé “ọ̀sẹ̀ méje, àti ọ̀sẹ̀ mẹ́tàlélọ́gọ́rin àti méjì.” Bí ó ti bẹ̀rẹ̀ ní 457 ṣáájú ìbí Kristi, ọdún mọ́kàndínlọ́gọ́rin ni yóò wà, èyí tí ó jẹ́ ìtọ́kasí kedere sí májẹ̀mú Lefitiku orí kẹ́ẹ̀dógún, àti sí ayẹyẹ ọdún ìdásílẹ̀. Ọdún mọ́kàndínlọ́gọ́rin wọ̀nyí kì í ṣe ààmì àwọn àkókò ọdún ìdásílẹ̀ nìkan, ṣùgbọ́n pẹ̀lú ti Pẹ́ńtíkọ́stì, èyí tí ó jẹ́ ọjọ́ karùndínlọ́gọ́ta tí ó tẹ̀lé ọjọ́ mọ́kàndínlọ́gọ́rin ti àjọ̀dún àwọn ọ̀sẹ̀.

Ọdún mẹ́rìnlélọ́gọ́rin àkọ́kọ́ nínú ẹgbẹ̀rún méjì ọ̀ọ́dúnrún ọdún náà, ọdún ẹ̀ẹ̀ẹ́dẹ́gbẹ̀ta àti ọgọ́rùn-ún mẹ́wàá náà, àti ọ̀sẹ̀ tí a fi mú májẹ̀mú náà dúró ṣinṣin—gbogbo wọn ní ìsopọ̀ tààrà pẹ̀lú ẹgbẹ̀rún méjì ọ̀ọ́dúnrún méjìdínlógún ọdún náà, tí a ṣàpẹẹrẹ rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí “àkókò méje,” nínú Lefitiku mẹ́rìndínlọ́gbọ̀n. Gbogbo ẹ̀yà nínú àsọtẹ́lẹ̀ ẹgbẹ̀rún méjì ọ̀ọ́dúnrún ọdún náà ní ìsopọ̀ tààrà mọ́ “àkókò méje” náà, èyí tí Adventism fi sí apá kan tí ó sì kọ̀ ọ́ ní ọdún 1863. “Àkókò méje” náà jẹ́ ààmì májẹ̀mú ọdún ìdásílẹ̀, àti nítorí ìdí yìí, ó yẹ kí a tún ṣàkíyèsí pé nígbà tí ẹgbẹ̀rún méjì ọ̀ọ́dúnrún ọdún náà parí ní October 22, 1844, bẹ́ẹ̀ náà ni ẹgbẹ̀rún méjì ọ̀ọ́dúnrún méjìdínlógún ọdún náà sì parí ní ọjọ́ gan-an náà, nítorí Mose kọ sínú Lefitiku orí kẹ́ẹ̀ẹ́dógún pé:

> “Iwọ yóò sì ka sábàtì ọdún méje fún ara rẹ, ìgbà méje ti ọdún méje; àkókò àwọn sábàtì ọdún méje náà yóò sì jẹ́ fún ọ ní ọdún mọ́kàndínláàádọ́ta. Nígbà náà ni ìwọ yóò mú kí a fọn ìpè ayọ̀ Jùbílì ní ọjọ́ kẹwàá oṣù keje; ní ọjọ́ ètùtù ni kí ẹ mú kí a fọn ìpè náà ká gbogbo ilẹ̀ yín.” Lefitiku 25:8, 9.

Gbogbo àkókò àsọtẹ́lẹ̀ tí ó wà nínú ẹgbẹ̀rún méjì àti ọ̀ọ́dúnrún ọdún náà, ní ìbáṣepọ̀ taara pẹ̀lú “àkókò méje” tí ó wà nínú Lefitiku ogún-ún àti mẹ́fà, pẹ̀lú ọjọ́ tí àwọn àkókò àsọtẹ́lẹ̀ méjèèjì parí. Ọdún mọ́kàndínláàádọ́ta àkọ́kọ́ náà fi iṣẹ́ ìtúnkọ́lé àti ìmúpadàbọ̀sípò Jerusalẹmu hàn, iṣẹ́ tí yóò di mímúparí bí àwọn ènìyàn Ọlọ́run ṣe jáde kúrò ní Babiloni. A ti parí tẹ́ńpìlì náà kí ìlànà kẹta tó dé, gẹ́gẹ́ bí a ti parí tẹ́ńpìlì àwọn Mílérì kí áńgẹ́lì kẹta tó dé. Síbẹ̀, lẹ́yìn 457 BC, “òpópónà” náà ṣì nílò láti “tún kọ́ ọ́, àti odi náà pẹ̀lú, àní ní àwọn àkókò ìpọ́njú.” Gẹ́gẹ́ bí Alfa àti Omega, Jésù máa ń fi òpin ohun kan hàn pẹ̀lú ìbẹ̀rẹ̀ ohun kan, àti lẹ́yìn October 22, 1844, àwọn Mílérì ní láti parí “òpópónà” náà “àti odi náà,” “ní àwọn àkókò ìpọ́njú.”

Arábìnrin White fi ògiri ààbò gidi tí ó yí Jerusalẹmu ká hàn gẹ́gẹ́ bí ààmì òfin Ọlọ́run, àti lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀ lẹ́yìn October 22, 1844, a mú àwọn olóòótọ́ wọ inú ibi mímọ́ ti ọ̀run, wọ́n sì mọ òfin Ọlọ́run (ògiri náà). Kí wọ́n lè mọ òfin Ọlọ́run, títí kan ọjọ́ ìsinmi, a darí àwọn Millerites padà sí májẹ̀mú Ísírẹ́lì àtijọ́. Ìmúpadàbọ̀sípò “òpópónà” gidi náà ni ìmúpadàbọ̀sípò tí a ṣe ní ti ẹ̀mí nígbà tí àwọn Millerites padà sí “àwọn ọ̀nà àtijọ́” ti Jeremiah. “Àwọn àkókò ìyọnu” tí ó yẹ kí ó wà ní àsìkò tí a fi mú ògiri àti òpópónà náà dúró ni a ó ṣe mú ṣẹ lẹ́yìn ọdún 1844, àti Ogun Abẹ́lé tí ó ń súnmọ́ nígbà náà, tí ó sì bẹ̀rẹ̀ láìpẹ́ nínú ìtàn náà gan-an, ṣojú fún àwọn àkókò ìyọnu wọ̀nyẹn.

Bí wọ́n bá ti jẹ́ olóòtítọ́, wọ́n ì bá ti dé ọdún ààmì àádọ́ta ti jubili (níbi tí a ti ń tú àwọn ẹrú sílẹ̀), èyí tí ọjọ́ àádọ́ta Pẹ́ńtẹ́kọ́sì náà tún ṣàpẹẹrẹ (níbi tí ìránṣẹ́ ìdásílẹ̀ ti lọ sí gbogbo ayé). Ṣùgbọ́n lẹ́yìn 1844, ọ̀pọ̀ jù lọ tako ìmọ́lẹ̀ Sábáàtì, àti ní 1863, wọ́n tún kọ ìránṣẹ́ Mósè náà (“àkókò méje”), tí Èlíjà (William Miller) ti gbé kalẹ̀ fún wọn. Ní ọ̀rọ̀ míràn, wọ́n yí padà kúrò ní “òpópónà” (àwọn ọ̀nà àtijọ́) tí wọ́n ní láti tún ṣe padà kí wọ́n sì máa rìn nínú rẹ̀.

Nígbà gbogbo ni Jésù máa ń fi ìbẹ̀rẹ̀ ṣàpẹẹrẹ òpin, àti pé nígbà tí àkàwé àwọn wúńdíá mẹ́wàá bá tún ara rẹ̀ hàn ní àwọn ọjọ́ ìkẹyìn, iṣẹ́ ìmúpadàbọ̀sípò Jerúsálẹ́mù yóò tún jẹ́ kí a ṣe é. “Òpópónà àti ògiri” ni a ó kọ́ ní “àkókò ìṣòro”. A ti ń wọ inú àwọn àkókò ìṣòro wọ̀nyí nísinsin yìí. Ọjọ́ kẹrìnlélógún, oṣù kẹwàá, ọdún 1844, jẹ́ àpẹẹrẹ òfin Ọjọ́-Àìkú tí ń bọ̀ láìpẹ́, nítorí náà nígbà tí “wákàtí ìṣẹ̀lẹ̀ ilẹ̀-rírì ńlá,” ti Ìfihàn mọ́kànlá bá dé, a ó kọ́ òpópónà àti ògiri ní àkókò ìṣòro. Ní báyìí a ó fi àwọn àkókò ìṣòro wọ̀nyí hàn gẹ́gẹ́ bí “ìbínú àwọn orílẹ̀-èdè” tí ogun Íslamù tí ń le sí i ti mú wá.

Nígbà tí ó ń ṣàlàyé ohun tí a ti kọ tẹ́lẹ̀ nípa “àkókò ìpọ́njú,” ó fi ìtúmọ̀ kan hàn tí a kọ sílẹ̀ nínú ìwé Early Writings.

> “1. Ní ojú-ìwé 33 ni a ti sọ èyí pé: ‘Mo rí i pé Sábá Mímọ́ náà jẹ́, yóò sì jẹ́, ògiri ìyàtọ̀ láàárín Ísírẹ́lì tòótọ́ ti Ọlọ́run àti àwọn aláìgbàgbọ́; àti pé Sábá náà ni ọ̀ràn ńlá láti so ọkàn àwọn ẹni-mímọ́ olùfẹ́ Ọlọ́run tí ń dúró de e pọ̀ ṣọ̀kan. Mo rí i pé Ọlọ́run ní àwọn ọmọ tí kò rí Sábá náà, tí wọn kò sì pa á mọ́. Wọn kò tíì kọ ìmọ́lẹ̀ tó wà lórí rẹ̀. Àti ní ìbẹ̀rẹ̀ àkókò ìpọ́njú, a kún fún Ẹ̀mí Mímọ́ bí a ti jáde lọ, tí a sì kéde Sábá náà ní kíkún jù bẹ́ẹ̀ lọ.’”

> “Wọ́n fi ìran yìí hàn ní ọdún 1847 nígbà tí àwọn ará Advent díẹ̀ gan-an ni wọ́n ń pa ọjọ́ ìsinmi Sábáàtì mọ́, àti nínú àwọn wọ̀nyí díẹ̀ ni wọ́n rò pé pípa a mọ́ ní ìtóbi pàtàkì tó láti fa ìlà yàtọ̀ láàárín àwọn ènìyàn Ọlọ́run àti àwọn aláìgbàgbọ́. Ní báyìí ìmúṣẹ ìran náà ti bẹ̀rẹ̀ sí í farahàn. ‘Ìbẹ̀rẹ̀ àkókò ìpọ́njú náà,’ tí a mẹ́nu kàn níbí, kì í tọ́ka sí àkókò tí àjàkálẹ̀ yóò bẹ̀rẹ̀ sí í tú jáde, bí kò ṣe sí àkókò kúkúrú kan díẹ̀ ṣáájú kí a tó tú wọn jáde, nígbà tí Kristi wà nínú ibi mímọ́. Ní àkókò náà, nígbà tí iṣẹ́ ìgbàlà ń parí, ìpọ́njú yóò ń bọ̀ sórí ayé, àwọn orílẹ̀-èdè yóò sì bínú, síbẹ̀ a ó di wọ́n mọ́lẹ̀ kí wọn má bàa dá iṣẹ́ angẹli kẹta dúró. Ní àkókò náà ni ‘òjò ìkẹyìn,’ tàbí ìtùnú láti iwájú Oluwa, yóò dé, láti fi agbára fún ohùn ńlá angẹli kẹta, àti láti pèsè àwọn ẹni mímọ́ sílẹ̀ kí wọ́n lè dúró ní àkókò tí a ó tú àwọn àjàkálẹ̀ méje ìkẹyìn jáde.” Early Writings, 85.

“Àkókò kúkúrú” kan wà, tí ó ṣáájú ìpipadé àkókò ìdánwò, nígbà tí “àwọn orílẹ̀-èdè yóò bínú, síbẹ̀ a óò dì wọ́n mú.” Ní àkókò kan náà ni “òjò ìkẹyìn” dé. “Ìbínú àwọn orílẹ̀-èdè,” jẹ́ ààmì kan tí a ti dá mọ̀ nínú Ìfihàn orí kọkànlá.

> Àwọn orílẹ̀-èdè sì bínú, ìbínú rẹ sì dé, àti àkókò àwọn òkú, kí a lè dá wọn lẹ́jọ́, àti kí o lè fún àwọn ìránṣẹ́ rẹ, àwọn wòlíì, ní èrè, àti àwọn ẹni mímọ́, àti àwọn tí ń bẹ̀rù orúkọ rẹ, kékeré àti ńlá; àti kí o lè pa àwọn tí ń pa ayé run. Ìfihàn 11:18.

Arábìnrin White sọ̀rọ̀ lórí ẹsẹ̀ yìí.

> “Mo rí i pé ìbínú àwọn orílẹ̀-èdè, ìrunú Ọlọ́run, àti àkókò láti ṣe ìdájọ́ àwọn òkú jẹ́ ohun mẹ́ta tí ó yàtọ̀ sí ara wọn ní kedere, tí ọ̀kọ̀ọ̀kan sì ń tẹ̀lé èkejì; mo tún rí i pé Míkáẹ́lì kò tíì dìde, àti pé àkókò wàhálà náà, irú èyí tí kò tíì sí rí, kò tíì bẹ̀rẹ̀. Àwọn orílẹ̀-èdè ń bínú nísinsin yìí; ṣùgbọ́n nígbà tí Àlùfáà Àgbà wa bá ti parí iṣẹ́ Rẹ̀ nínú ibi mímọ́, Yóò dìde, Yóò wọ aṣọ ẹ̀san, lẹ́yìn náà ni a ó sì tú àwọn àjàkálẹ̀-àrùn méje ìkẹyìn jáde.

> “Mo rí i pé àwọn áńgẹ́lì mẹ́rin náà yóò di àwọn ẹ̀fúùfù mẹ́rin mú títí iṣẹ́ Jesu yóò fi parí nínú ibi mímọ́, lẹ́yìn náà ni àwọn ìyọnu méje ìkẹyìn yóò sì dé.” Early Writings, 36.

“Ibínú àwọn orílẹ̀-èdè” ń ṣẹlẹ̀ díẹ̀ kí àkókò oore-ọ̀fẹ́ tó parí, nítorí pé “ìbínú Ọlọ́run” ń tẹ̀ lé e. “Ìbínú Ọlọ́run” ń ṣẹlẹ̀ nígbà tí àkókò oore-ọ̀fẹ́ bá parí, àti pé “àkókò láti dá àwọn òkú lẹ́jọ́” ń tọ́ka sí ìdájọ́ kan tí ń ṣẹlẹ̀ ní àkókò ẹgbẹ̀rún ọdún, kò sì tọ́ka sí ìdájọ́ àwọn òkú tí ó bẹ̀rẹ̀ ní ọdún 1844.

> Mo sì rí angẹli kan tí ó sọ̀kalẹ̀ láti ọ̀run wá, ó ní kọ́kọ́rọ́ ọ̀gbun àìnísàlẹ̀ àti ẹ̀wọ̀n ńlá kan ní ọwọ́ rẹ̀. Ó sì mú dragoni náà, ejò àtijọ́ náà, ẹni tí í ṣe Èṣù, àti Satani, ó sì dè é fún ẹgbẹ̀rún ọdún, ó sì sọ ọ́ sínú ọ̀gbun àìnísàlẹ̀, ó sì ti í mọ́lẹ̀, ó sì fi èdìdì lé e lórí, kí ó má baà tan àwọn orílẹ̀-èdè jẹ mọ́, títí ẹgbẹ̀rún ọdún náà yóò fi parí: lẹ́yìn èyí, a ó sì tú ú sílẹ̀ fún ìgbà díẹ̀. Mo sì rí àwọn ìtẹ́, àwọn ènìyàn sì jókòó sórí wọn, a sì fi ìdájọ́ fún wọn: mo sì rí ọkàn àwọn tí a gé orí wọn nítorí ẹ̀rí Jésù, àti nítorí ọ̀rọ̀ Ọlọ́run, àti àwọn tí kò jọ́sìn ẹranko náà, tàbí àwòrán rẹ̀, tí wọn kò sì gba àmì rẹ̀ sí iwájú orí wọn, tàbí sí ọwọ́ wọn; wọn sì yè, wọn sì jọba pọ̀ pẹ̀lú Kristi fún ẹgbẹ̀rún ọdún. Ìfihàn 20:1–4.

Ìdájọ́ tí a “fi fún” àwọn ẹni mímọ́ náà fi hàn pé wọn yóò ṣe ìdájọ́ lórí àwọn ènìyàn búburú ní àkókò ẹgbẹ̀rún ọdún náà, kì í ṣe pé a ń dá wọn lẹ́jọ́.

> “Ní àkókò ẹgbẹ̀rún ọdún láàárín àjíǹde àkọ́kọ́ àti àjíǹde kejì ni ìdájọ́ àwọn ẹni búburú ti ń ṣẹlẹ̀. Àpọ́sítélì Pọ́ọ̀lù tọ́ka sí ìdájọ́ yìí gẹ́gẹ́ bí ìṣẹ̀lẹ̀ tí ó ń tẹ̀ lé ìpadàbọ̀ kejì. ‘Ẹ má ṣe dá ohunkóhun lẹ́jọ́ ṣáájú àkókò, títí Olúwa yóò fi dé, ẹni tí yóò mú àwọn ohun ìkọ̀kọ̀ òkùnkùn wá sí ìmọ́lẹ̀ pẹ̀lú, tí yóò sì fi ìrònú inú ọkàn hàn gbangba.’ 1 Kọrinti 4:5. Dáníẹ́lì sọ pé nígbà tí Àgbàjọ-Ọjọ́ dé, ‘a fi ìdájọ́ fún àwọn ẹni mímọ́ ti Ẹni Ọ̀gá-ògo Jùlọ.’ Dáníẹ́lì 7:22. Ní àkókò yìí ni àwọn olódodo ń jọba gẹ́gẹ́ bí ọba àti àlùfáà fún Ọlọ́run. Jòhánù nínú Ìfihàn sọ pé: ‘Mo sì rí àwọn ìtẹ́, wọ́n sì jókòó lórí wọn, a sì fi ìdájọ́ fún wọn.’ ‘Wọn yóò jẹ́ àlùfáà Ọlọ́run àti ti Kristi, wọn yóò sì jọba pẹ̀lú Rẹ̀ fún ẹgbẹ̀rún ọdún.’ Ìfihàn 20:4, 6. Ní àkókò yìí gan-an ni, gẹ́gẹ́ bí Pọ́ọ̀lù ti sọ tẹ́lẹ̀, ‘àwọn ẹni mímọ́ yóò ṣe ìdájọ́ ayé.’ 1 Kọrinti 6:2. Ní ìṣọ̀kan pẹ̀lú Kristi ni wọ́n ti ń dá àwọn ẹni búburú lẹ́jọ́, ní fífi iṣẹ́ wọn wé ìwé òfin, Bíbélì, àti nípinnu gbogbo ọ̀ràn gẹ́gẹ́ bí iṣẹ́ tí a ṣe nínú ara. Lẹ́yìn náà ni a ó pín ìyà tí àwọn ẹni búburú gbọ́dọ̀ jìyà gẹ́gẹ́ bí iṣẹ́ wọn; a sì kọ ọ́ sílẹ̀ sí orúkọ wọn nínú ìwé ikú.

> “Kristi pẹ̀lú àwọn ènìyàn Rẹ̀ yóò ṣe ìdájọ́ Sátánì àti àwọn áńgẹ́lì búburú. Pọ́ọ̀lù wí pé: ‘Ẹ kò ha mọ̀ pé àwọn áńgẹ́lì ni àwa yóò dájọ́ bí?’ Ẹsẹ̀ 3. Júdù sì kéde pé, ‘Àwọn áńgẹ́lì tí kò pa ipò àkọ́kọ́ wọn mọ́, ṣùgbọ́n tí wọ́n fi ibùgbé tiwọn sílẹ̀, ó ti pa wọ́n mọ́ sínú ẹ̀wọ̀n àìnípẹ̀kun lábẹ́ òkùnkùn dé ìdájọ́ ọjọ́ ńlá náà.’ Júdù 6.

> “Ní ìparí ẹgbẹ̀rún ọdún náà ni àjíǹde kejì yóò ṣẹlẹ̀. Nígbà náà ni a ó jí àwọn ẹni búburú dìde kúrò nínú òkú, wọn yóò sì farahàn níwájú Ọlọ́run fún ìmúṣẹ ‘ìdájọ́ tí a kọ sílẹ̀.’ Báyìí ni olùfihàn náà, lẹ́yìn tí ó ti ṣàpèjúwe àjíǹde àwọn olódodo, wí pé: ‘Ṣùgbọ́n ìyókù àwọn òkú kò tún yè títí ẹgbẹ̀rún ọdún fi pé.’ Ìfihàn 20:5. Àti pé Isaiah sọ, nípa àwọn ẹni búburú pé: ‘A ó sì kó wọn jọ, gẹ́gẹ́ bí a ti ń kó àwọn ẹlẹ́wọ̀n jọ sínú ihò, a ó sì ti wọ́n mọ́lé nínú ọgbà ẹ̀wọ̀n, lẹ́yìn ọ̀pọ̀ ọjọ́ ni a ó sì bẹ wọn wò.’ Isaiah 24:22.” The Great Controversy, 660, 661.

Nítorí náà, ó ṣe kedere pé “mímú àwọn orílẹ̀-èdè bínú” ń tọ́ka sí “àwọn àkókò ìdààmú” tí ń bọ̀ sórí ayé kí àkókò ìdánwò tó parí, àti pé nígbà tí “àwọn orílẹ̀-èdè bá bínú,” ní àkókò kan náà ni a “dí wọn mú.”

> “Mo rí i pé ìbínú àwọn orílẹ̀-èdè, ìrunú Ọlọ́run, àti àkókò láti dá àwọn òkú lẹ́jọ́ jẹ́ ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀, tí ọ̀kọ̀ọ̀kan sì ń tẹ̀lé èkejì rẹ̀.” Early Writings, 36.

Ní àkókò tí “àwọn orílẹ̀-èdè bínú,” òjò ìkẹyìn bẹ̀rẹ̀ sí í rọ̀.

> “Ní àkókò náà, bí iṣẹ́ ìgbàlà ṣe ń dé òpin, ìpọ́njú yóò máa bọ̀ wá sórí ayé, àwọn orílẹ̀-èdè yóò sì bínú, ṣùgbọ́n a ó di wọ́n lọ́wọ́ kí wọ́n má bàa dí iṣẹ́ áńgẹ́lì kẹta náà lọ́wọ́. Ní àkókò náà ni ‘òjò ìkẹyìn,’ tàbí ìtùnú láti iwájú Olúwa, yóò dé, láti fi agbára fún ohùn ńlá ti áńgẹ́lì kẹta náà, kí ó sì pèsè àwọn ẹni mímọ́ sílẹ̀ láti dúró ní àkókò tí a ó tú àwọn ìyọnu méje ìkẹyìn náà jáde.” Early Writings, 85.

Àkókò kan wà tí “àwọn orílẹ̀-èdè bínú,” ṣùgbọ́n ní àkókò kan náà “a dì wọ́n mú.” Nígbà náà ni Kristi gbé ìjọba ògo Rẹ̀ kalẹ̀, nítorí Ó gbé ìjọba Rẹ̀ kalẹ̀ ní àkókò òjò ìkẹyìn.

> “Ojò ìkẹyìn ń bọ̀ wá sórí àwọn tí ó mọ́—gbogbo wọn yóò sì gbà á nígbà náà gẹ́gẹ́ bí tẹ́lẹ̀.”

> “Nígbà tí àwọn áńgẹ́lì mẹ́rin bá tú ọwọ́ sílẹ̀, Kristi yóò gbé ìjọba Rẹ̀ kalẹ̀. Kò sí ẹni tí yóò gba òjò ìkẹ́yìn bí kò ṣe àwọn tí ń ṣe gbogbo ohun tí wọ́n lè ṣe.” Spalding and Magan, 3.

Àwọn ìpínrọ̀ méjì tó ṣáájú láti inú Early Writings fi hàn pé nígbà tí àwọn orílẹ̀-èdè bá bínú, tí a sì tún “di wọ́n mú” ní àkókò kan náà, àwọn áńgẹ́lì mẹ́rin a dẹ́kun afẹ́fẹ́ mẹ́rin náà. Ní náà, bíbinú àwọn orílẹ̀-èdè ni a ṣojú fún gẹ́gẹ́ bí “afẹ́fẹ́ mẹ́rin” náà. Ó tún ṣe àkíyèsí pé ní àkókò tí àwọn áńgẹ́lì mẹ́rin ń di àwọn orílẹ̀-èdè tí ó bínú mú, òjò ìkẹyìn yóò dé. Àkókò tí ó bẹ̀rẹ̀ nígbà tí òjò ìkẹyìn dé, èyí tí ó sì tún jẹ́ ìgbà tí àwọn orílẹ̀-èdè bínú, ṣùgbọ́n tí a di wọ́n mú, ń bá a lọ títí di ìgbà tí Mikaeli yóò dìde tí àyè ìdánwò ènìyàn yóò sì tì. Àkókò yẹn ni àkókò tí ìgbàlà ń tì, nítorí náà ó ṣojú fún iṣẹ́ ìkẹyìn Kristi nínú Ibi Mímọ́ Jù Lọ, èyí tí a mọ̀ sí àkókò tí Òun yálà ń pa ẹ̀ṣẹ̀ àwọn ènìyàn rẹ́ kúrò tàbí ń pa orúkọ wọn rẹ́ kúrò nínú àwọn ìwé ìdájọ́. Àkókò yẹn, nígbà tí àwọn áńgẹ́lì ń di afẹ́fẹ́ mẹ́rin náà mú, ni àkókò dídè àmì àwọn ẹgbẹ̀rún lọ́nà ọgọ́rùn-ún méjìlélógójì.

Ìsìlámù ti Ìbànújẹ kẹta ni agbára náà tí ó “bínú sí àwọn orílẹ̀-èdè,” àti pé Ìbànújẹ kẹta dé ní ọjọ́ kọkànlá, oṣù Kẹsàn-án, ọdún 2001, ṣùgbọ́n a tètè “di Ìsìlámù mú.” “Afẹ́fẹ́ ìlà-oòrùn” jẹ́ àmì ìṣàpẹẹrẹ Ìsìlámù, àti Isaiah fi “afẹ́fẹ́ ìlà-oòrùn” hàn gẹ́gẹ́ bí “afẹ́fẹ́ líle,” èyí tí Ọlọ́run “dá dúró” (kó mọ́lẹ̀). A ń fi ogun Ìsìlámù hàn léraléra gẹ́gẹ́ bí obìnrin tí ó wà ní ìrọbí, nítorí pé ó jẹ́ ogun tí ń pọ̀ sí i ní ìgbésẹ̀ déédé, tí ó bẹ̀rẹ̀ ní ọjọ́ kọkànlá, oṣù Kẹsàn-án, ọdún 2001, nígbà tí áńgẹ́lì alágbára ti Ìfihàn orí kejìdínlógún sọ̀ kalẹ̀, gẹ́gẹ́ bí a ti samisi rẹ̀ nípa ìwó lulẹ̀ àwọn ilé ńlá ti Ìlú New York.

> “Ṣé ní báyìí ni ọ̀rọ̀ náà ti dé pé mo ti kéde pé a óò fi ìgbì omi ńlá gbá New York kúrò? Èyí ni èmi kò tíì sọ rárá. Mo ti sọ pé, bí mo ti ń wo àwọn ilé ńláńlá tí wọ́n ń kọ́ síbẹ̀, òkè lórí òkè, pé, ‘Irú àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ ẹ̀rù wo ni yóò ṣẹlẹ̀ nígbà tí Olúwa yóò dìde láti mi ilẹ̀-ayé gidigidi! Nígbà náà ni a óo mú ọ̀rọ̀ Ìfihàn 18:1–3 ṣẹ.’ Gbogbo orí kejìdínlógún ti Ìfihàn jẹ́ ìkìlọ̀ nípa ohun tí ń bọ̀ wá sórí ilẹ̀-ayé. Ṣùgbọ́n n kò ní ìmọ́lẹ̀ kankan ní pàtó ní ti ohun tí ń bọ̀ wá sórí New York, bí kò ṣe pé mo mọ̀ pé ní ọjọ́ kan àwọn ilé ńláńlá ibẹ̀ ni a óò wó lulẹ̀ nípasẹ̀ yíyí padà àti yíyí borí ti agbára Ọlọ́run. Láti inú ìmọ́lẹ̀ tí a fi fún mi, mo mọ̀ pé ìparun wà nínú ayé. Ọ̀rọ̀ kan láti ọ̀dọ̀ Olúwa, ìkan kan ti agbára rẹ̀ alágbára, àwọn ilé ńláńlá wọ̀nyí yóò sì ṣubú. Àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ yóò ṣẹlẹ̀ tí ìbẹ̀rù wọn jẹ́ irú èyí tí a kò lè fojú inú wò.” Review and Herald, July 5, 1906.

Lórí àwòrán ìṣírò ọdún 1843 àti 1850, a ṣàfihàn Islam gẹ́gẹ́ bí “àwọn ẹṣin ogun”. Nínú Ìfihàn orí kẹsàn-án, níbi tí a ti gbé Islam ti Ègbé Kínní àti ti Ègbé Kejì kalẹ̀, a fi orúkọ ọba Islam mọ ìwà Islam.

> Wọ́n ní ọba kan lórí wọn, ẹni tí í ṣe áńgẹ́lì ọ̀gbun àìlópin; ẹni tí orúkọ rẹ̀ ní èdè Hébérù jẹ́ Abaddon, ṣùgbọ́n ní èdè Gíríìkì ni orúkọ rẹ̀ jẹ́ Apollyon. Ìfihàn 9:11.

Ẹsẹ náà, èyí tí ó jẹ́ orí KẸSÁN-ÁN, àti ẹsẹ KỌKÀNDÍNLÓGÚN, fi í hàn ní ọ̀nà àsọtẹ́lẹ̀ pé bóyá a ṣàfihàn án nínú Májẹ̀mú Láéláe (Heberu) tàbí nínú Májẹ̀mú Titun (Gíríìkì), ìwà Islam ni Abaddon tàbí Apollyon. Orúkọ méjèèjì túmọ̀ sí “ìparun àti ikú”.

> “Àwọn áńgẹ́lì ń dì mọ́ àwọn ẹ̀fúùfù mẹ́rin, tí a ṣàpẹẹrẹ wọn gẹ́gẹ́ bí ẹṣin ìbínú tí ń wá ọ̀nà láti já bọ́ kí ó sì sáré kọjá lórí ojú gbogbo ayé, tí ó ń mú ìparun àti ikú wá ní ọ̀nà rẹ̀.” Manuscript Releases, volume 20, 217.

Àwọn ẹ̀fúùfù mẹ́rin ni ẹṣin ìbínú nínú àsọtẹ́lẹ̀ Bíbélì, tí ó ń wá ọ̀nà láti já bọ́. Ọ̀kan nínú àwọn àbùdá àsọtẹ́lẹ̀ ti ẹṣin ìbínú ni pé a ti di í mú, ṣùgbọ́n ó ń wá ọ̀nà láti já bọ́ kí ó sì mú “ìparun àti ikú” wá sórí gbogbo ayé.

A ó máa bá a lọ láti ṣàlàyé àwọn kókó-ẹ̀kọ́ wọ̀nyí nínú àpilẹ̀kọ tí ó kàn.

> “Iba ṣe pé àwọn ènìyàn Ọlọ́run ní ìmọ̀lára ìparun tí ń bọ̀ wá sí orí ẹgbẹẹgbẹ̀rún ìlú, tí wọ́n ti fẹ́rẹ̀ẹ́ fi ara wọn fún ìbọ̀rìṣà! Ṣùgbọ́n ọ̀pọ̀ nínú àwọn tí ó yẹ kí wọ́n máa kéde òtítọ́ ni wọ́n ń fi ẹ̀sùn kàn àwọn ará wọn, wọ́n sì ń dá wọn lẹ́bi. Nígbà tí agbára Ọlọ́run tí ń yíni padà bá dé sórí ọkàn ènìyàn, ìyípadà gbangba yóò wà. Àwọn ènìyàn kì yóò ní ìfẹ́ láti máa ṣe àríwísí àti láti máa wó lulẹ̀. Wọn kì yóò dúró ní ipò tí ń dí ìmọ́lẹ̀ lọ́wọ́ láti tàn sí ayé. Àríwísí wọn, fífi ẹ̀sùn kàn wọn, yóò dáwọ́ dúró. Àwọn agbára ọ̀tá ń kó ara wọn jọ fún ogun. Ìjà líle wà níwájú wa. Ẹ sún mọ́ ara yín, ẹ̀yin ará mi ọkùnrin àti obìnrin, ẹ sún mọ́ ara yín. Ẹ so ara yín pọ̀ mọ́ Kristi. ‘Ẹ má ṣe wí pé, Àjọṣepọ̀,... bẹ́ẹ̀ ni ẹ má ṣe bẹ̀rù ohun tí wọ́n ń bẹ̀rù, kí ẹ sì má ṣe fòyà. Ẹ ya Olúwa àwọn ọmọ-ogun sí mímọ́ fúnra rẹ̀; kí òun náà sì jẹ́ ìbẹ̀rù yín, kí ó sì jẹ́ ìwarìrì yín. Òun yóò sì di ibi mímọ́; ṣùgbọ́n yóò di òkúta ìkọsẹ̀ àti àpáta ìsẹ̀sín fún ilé méjèèjì Ísírẹ́lì, yóò sì di okùn ẹ̀gẹ́ àti ìdẹ̀kùn fún àwọn olùgbé Jerusalẹmu. Ọ̀pọ̀ nínú wọn yóò sì kọsẹ̀, wọn yóò sì ṣubú, a ó sì fọ́ wọn, a ó sì dẹ wọn mọ́ ẹ̀gẹ́, a ó sì mú wọn.’”

> “Àgbáyé jẹ́ ilé ìtàgé. Àwọn òṣèré, àwọn olùgbé inú rẹ̀, ń pèsè ara wọn láti ṣe ipa wọn nínú eré ńlá ìkẹyìn. A ti pàdánù ojú sí Ọlọ́run. Pẹ̀lú àwọn ọ̀pọ̀ ènìyàn níbẹ̀ kò sí ìṣọ̀kan kankan, bí kò ṣe bí àwọn ènìyàn ṣe ń darapọ̀ láti mú àwọn ète ìmọtara-ẹni-nìkan wọn ṣẹ. Ọlọ́run ń wò ó. Àwọn ète Rẹ̀ ní ti àwọn ọmọ abẹ́ Rẹ̀ ọlọ̀tẹ̀ yóò ṣẹ. A kò fi ayé lé ọwọ́ ènìyàn, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé Ọlọ́run ń jẹ́ kí àwọn agbára ìdàrúdàpọ̀ àti àìtò jẹ olórí fún ìgbà díẹ̀. Agbára kan láti ìsàlẹ̀ ń ṣiṣẹ́ láti mú àwọn ìran ìkẹyìn ńlá nínú eré náà wá sí ìṣẹ̀lẹ̀,—Satani tí ń bọ̀ wá gẹ́gẹ́ bí Kristi, tí ó sì ń ṣiṣẹ́ pẹ̀lú gbogbo ẹ̀tàn àìṣòdodo nínú àwọn tí wọ́n ń so ara wọn pọ̀ ní àwùjọ aṣírí. Àwọn tí wọ́n ń tẹrí ba ìfẹ́kúfẹ̀ẹ́ ìṣọ̀kan àjọṣe ni wọ́n ń ṣiṣẹ́ ìlànà ọ̀tá náà jáde. Ète yóò tẹ̀lé ìyọrísí.”

> “Ìrékọjá ti fẹ́rẹ̀ẹ́ dé òpin ìwọ̀n rẹ̀. Ìdàrúdàpọ̀ kún ayé, ìbẹ̀rù ńlá kan sì fẹ́rẹ̀ẹ́ dé bá ènìyàn. Òpin ti sún mọ́ tòsí gidigidi. Àwa tí a mọ òtítọ́ gbọ́dọ̀ máa pèsè ara wa fún ohun tí yóò yá bọ́ sórí ayé láìpẹ́ gẹ́gẹ́ bí ìyàlẹ́nu tí ó pọ̀ jùlọ.” Review and Herald, September 10, 1903.

Back to Articles