Article

# Ẹ̀kẹjọ Jẹ́ ti Àwọn Méje — Nọ́mbà Kejì

Àwọn Ìjọba nínú Àsọtẹ́lẹ̀ Bíbélì

Author

Jeff Pippenger

Published

September 15, 2023

Formats

PDF
Word
Song MP3

Nínú àpilẹ̀kọ tó ṣáájú a fi hàn pé àwọn ọmọ-ẹ̀yìn Miller kò lè rí Róòmù gẹ́gẹ́ bí ohun kan tó ju Róòmù kèfèrí àti Róòmù pápà lọ, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé wọ́n ṣe àkíyèsí àwọn ìyàtọ̀ tó wà láàárín agbára méjèèjì náà. Fún àwọn ọmọ-ẹ̀yìn Miller, àwọn ìyàtọ̀ tó wà láàárín Róòmù kèfèrí àti Róòmù pápà kò mú kí wọ́n mọ̀ pé Róòmù pápà ni ìjọba karùn-ún tí ó tẹ̀lé ìjọba kẹrin, ìyẹn Róòmù kèfèrí. Lẹ́yìn ìdààmú ọdún 1844, Sister White fi hàn pé agbára mẹ́ta tí Ìfihàn orí kejìlá àti kẹtàlá sọ nípa wọn ni dragoni nínú orí kejìlá, lẹ́yìn náà sì ni ipápá, gẹ́gẹ́ bí ẹranko tí ó jáde láti inú òkun nínú orí kẹtàlá, tí Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà sì tẹ̀lé gẹ́gẹ́ bí ẹranko tí ó jáde láti inú ilẹ̀. Lẹ́yìn tí a ti fi ìpìlẹ̀ náà lélẹ̀, Olúwa ṣí ìmọ́lẹ̀ náà sí i lórí ìṣọ̀kan mẹ́tẹ̀ẹ̀ta dragoni, ẹranko, àti wòlíì èké, èyí tí nínú Ìfihàn orí kẹrìndínlógún ń darí ayé sí Amágẹdónì.

> “Ìlà àsọtẹ́lẹ̀ tí a ti rí àwọn àmì wọ̀nyí bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú Ìfihàn 12, pẹ̀lú dragoni náà tí ó wá láti pa Kristi run nígbà ìbí Rẹ̀. A sọ pé dragoni náà ni Satani (Ìfihàn 12:9); òun ni ó ru Hẹrọdu sókè láti pa Olùgbàlà náà. Ṣùgbọ́n aṣojú àgbàlagbà Satani nínú ṣíṣe ogun sí Kristi àti sí àwọn ènìyàn Rẹ̀ ní àwọn ọ̀rúndún àkọ́kọ́ ti Àkókò Kristẹni ni Ìjọba Romu, nínú èyí tí ẹ̀sìn keferi jẹ́ ẹ̀sìn tí ó gbilẹ̀ jùlọ. Nítorí náà, bí dragoni náà, ní ìtumọ̀ àkọ́kọ́, ṣe dúró fún Satani, ó sì jẹ́, ní ìtumọ̀ kejì, àmì aṣojú Romu keferi.”

> “Nínú orí kẹtàlá (ẹsẹ̀ 1–10) ni a ti ṣàpèjúwe ẹranko mìíràn, ‘tó dàbí ẹkùn,’ ẹni tí dragoni fi ‘agbára rẹ̀, àti ìtẹ́ rẹ̀, àti àṣẹ ńlá’ fún. Àmì yìí, gẹ́gẹ́ bí ọ̀pọ̀ àwọn Pùròtẹ́sítáǹtì ti gbà gbọ́, dúró fún ipò póòpù, èyí tí ó jogún agbára àti ìtẹ́ àti àṣẹ tí ìjọba Romu àtijọ́ ní ní ìbẹ̀rẹ̀. Nípa ẹranko tí ó dàbí ẹkùn náà ni a sọ pé: ‘A sì fi ẹnu kan fún un tí ń sọ ohun ńláńlá àti ọ̀rọ̀-ìsọ̀rọ̀-òdì sí Ọlọ́run…. Ó sì yà ẹnu rẹ̀ sílẹ̀ ní ọ̀rọ̀-ìsọ̀rọ̀-òdì sí Ọlọ́run, láti sọ̀rọ̀-òdì sí orúkọ Rẹ̀, àti sí àgọ́ Rẹ̀, àti sí àwọn tí ń gbé ní ọ̀run. A sì fi fún un láti bá àwọn mímọ́ jagun, àti láti ṣẹ́gun wọn: a sì fi agbára fún un lórí gbogbo ìdílé, àti ahọ́n, àti orílẹ̀-èdè.’ Àsọtẹ́lẹ̀ yìí, tí ó fẹ́rẹ̀ẹ́ jọ pátápátá pẹ̀lú àpèjúwe ìwo kékeré inú Dáníẹ́lì 7, láìsí àní-àní tọ́ka sí ipò póòpù.”

> “A fi agbára fún un láti máa bá a lọ fún oṣù méjìlelógójì.” Wòlíì náà sì wí pé, “Mo sì rí ọ̀kan nínú àwọn orí rẹ̀ bí ẹni pé a ti ṣègbé e dé ikú.” Ó sì tún wí pé: “Ẹni tí ó múni lọ sí ìgbèkùn yóò lọ sí ìgbèkùn: ẹni tí ó fi idà pa ènìyàn gbọ́dọ̀ fi idà ni a ó fi pa á.” Oṣù méjìlelógójì náà jẹ́ ohun kan náà pẹ̀lú “àkókò kan, àti àwọn àkókò, àti pínpín àkókò,” ọdún mẹ́ta àtààbọ̀, tàbí ọjọ́ 1260, ti Daniẹli 7—àkókò tí agbára póòpù yóò fi máa ni àwọn ènìyàn Ọlọ́run lára. Àkókò yìí, gẹ́gẹ́ bí a ti sọ nínú àwọn orí tí ó ṣáájú, bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú ipò-gíga póòpù ní ọdún A.D. 538, ó sì parí ní 1798. Ní àkókò náà ni àwọn ọmọ-ogun Faranse mú póòpù ní ìgbèkùn, agbára póòpù sì gba ọgbẹ́ ikú rẹ̀, àsọtẹ́lẹ̀ náà sì ṣẹ nígbà náà pé, “Ẹni tí ó múni lọ sí ìgbèkùn yóò lọ sí ìgbèkùn.”

> “Ní àkókò yìí ni a tún mú àmì míràn wá. Wòlíì náà wí pé: ‘Mo sì rí ẹranko mìíràn tí ń gòkè láti inú ilẹ̀ ayé; ó sì ní ìwo méjì bí ti ọ̀dọ́-àgùntàn.’ Ẹsẹ̀ 11. Gbogbo ìrísí ẹranko yìí àti ọ̀nà tí ó gbà dìde fi hàn pé orílẹ̀-èdè tí ó dúró fún yàtọ̀ sí àwọn tí a fi hàn lábẹ́ àwọn àmì tí ó ṣáájú. Àwọn ìjọba ńlá tí wọ́n ti ṣàkóso ayé ni a fi hàn fún wòlíì Dáníẹ́lì gẹ́gẹ́ bí ẹranko apanirun, tí ń dìde nígbà tí ‘ẹ̀fúùfù mẹ́rin ti ọ̀run ń jà lórí òkun ńlá náà.’ Dáníẹ́lì 7:2. Nínú Ìfihàn 17, áńgẹ́lì kan ṣàlàyé pé omi dúró fún ‘àwọn ènìyàn, àti ọ̀pọ̀lọpọ̀ ènìyàn, àti àwọn orílẹ̀-èdè, àti àwọn ahọ́n.’ Ìfihàn 17:15. Ẹ̀fúùfù jẹ́ àmì ìjà. Àwọn ẹ̀fúùfù mẹ́rin ọ̀run tí ń jà lórí òkun ńlá dúró fún àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ ẹ̀rù ìṣẹ́gun àti ìyípadà-ìjọba, nípasẹ̀ èyí tí àwọn ìjọba fi dé ipò agbára.”

> “Ṣùgbọ́n a rí ẹranko tí ó ní ìwo bí ti àgùntàn ‘ó ń gòkè jáde láti inú ilẹ̀ ayé.’ Dípò kí ó borí àwọn agbára mìíràn lulẹ̀ láti fi gbé ara rẹ̀ kalẹ̀, orílẹ̀-èdè tí a ṣojú fún báyìí gbọ́dọ̀ dìde ní agbègbè kan tí a kò tíì gbé, kí ó sì dàgbà díẹ̀díẹ̀ àti ní àlàáfíà. Nítorí náà, kò lè dìde láàárín àwọn orílẹ̀-èdè tí ó kún fọ́fọ́ tí wọ́n sì ń jàkadì ti Ayé Àtijọ́—òkun rúkèrúdò yẹn ti ‘àwọn ènìyàn, àti ọ̀pọ̀ ènìyàn, àti àwọn orílẹ̀-èdè, àti àwọn ahọ́n.’ A gbọ́dọ̀ wá a ní Ilẹ̀-Àgbáyé Ìwọ̀-Oòrùn.”

> “Orílẹ̀-èdè wo ní ayé tuntun tí ó ń dìde sí agbára ní ọdún 1798, tí ó ń fi ìlérí agbára àti ògo hàn, tí ó sì ń fa àkíyèsí gbogbo ayé? Ìlò àmì náà kò jẹ́ kí ìbéèrè kankan wà. Orílẹ̀-èdè kan ṣoṣo, àti òun nìkan, ni ó bá àwọn àlàyé àsọtẹ́lẹ̀ yìí mu; ó ń tọ́ka láìsí àṣìṣe kankan sí Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà. Léraléra ni a ti lo èrò náà, fẹ́rẹ̀ẹ́ jẹ́ ọ̀rọ̀ gangan ti akọ̀wé mímọ́ náà, láìmọ̀ọ́mọ̀, nípasẹ̀ agbẹnusọ àti akọ̀wé ìtàn ní ṣíṣàpèjúwe ìdide àti ìdàgbàsókè orílẹ̀-èdè yìí. A rí ẹranko náà pé ó ‘ń bọ̀ láti inú ilẹ̀’; àti pé, gẹ́gẹ́ bí àwọn atúmọ̀ ṣe sọ, ọ̀rọ̀ tí a túmọ̀ sí ‘ń bọ̀’ níbí túmọ̀ sí ní gígùn ‘láti dàgbà tàbí láti hù jáde bí ewéko.’ Àti pé, gẹ́gẹ́ bí a ti rí i, orílẹ̀-èdè náà gbọ́dọ̀ dìde ní ilẹ̀ tí a kò tíì gbé tẹ́lẹ̀. Akọ̀wé olókìkí kan, ní ṣíṣàpèjúwe ìdide Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà, sọ̀rọ̀ nípa ‘àdììtú bí ó ṣe yọ jáde láti inú òfo,’ ó sì ní pé: ‘Bí irúgbìn dákẹ́jẹ́ẹ́, a dàgbà sí ìjọba-ọba.’—G. A. Townsend, The New World Compared With the Old, ojú-ìwé 462. Ìwé ìròyìn ilẹ̀ Yúróòpù kan ní ọdún 1850 sọ nípa Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà gẹ́gẹ́ bí ìjọba-ọba àgbàyanu kan, tí ó ‘ń yọ jáde,’ tí ó sì ‘ń fi agbára àti ìgbéraga rẹ̀ kún un lójoojúmọ́ láàárín ìdákẹ́jẹ́ ilẹ̀ ayé.’—The Dublin Nation. Edward Everett, nínú ọ̀rọ̀ àsọyé kan nípa àwọn olùdásílẹ̀ Pilgrim ti orílẹ̀-èdè yìí, sọ pé: ‘Ṣé wọ́n ń wá ibi ìfarapamọ́ kan, tí kò ní mú ìkólu wá nítorí àìmọ̀ rẹ̀, tí ó sì dáàbò bo nítorí jíjìnnà rẹ̀, níbi tí ìjọ kékeré ti Leyden lè ti gbádùn òmìnira ẹ̀rí-ọkàn? Kíyèsí àwọn agbègbè ńláńlá tí, nínú ìṣẹ́gun àlàáfíà, … wọ́n ti gbé àwọn àsíà agbelebu kọjá!’—Ọ̀rọ̀ tí a sọ ní Plymouth, Massachusetts, Oṣù Kejìlá 22, 1824, ojú-ìwé 11.

> “‘Ó sì ní ìwo méjì bí ti ọdọ-agutan.’ Àwọn ìwo tí ó dà bí ti ọdọ-agutan fi ìgbà-ọ̀dọ́, àìmọ̀kan nínú búburú, àti ìwà pẹ̀lẹ́ hàn, wọ́n sì yẹ gẹ́gẹ́ bí aṣojú ìwà orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà nígbà tí a fi í hàn wòlíì gẹ́gẹ́ bí ẹni tí ó ń ‘gòkè wá’ ní ọdún 1798. Láàárín àwọn Kristẹni ìsáǹsá tí wọ́n kọ́kọ́ sá lọ sí Amẹ́ríkà, tí wọ́n sì wá ibi ààbò kúrò lọ́wọ́ ìnilára ọba àti àìfaradà àwọn àlùfáà, ọ̀pọ̀ ni wọ́n pinnu láti dá ìjọba sílẹ̀ lórí ìpìlẹ̀ gbòòrò ti òmìnira ìlú àti òmìnira ẹ̀sìn. Èrò wọn rí àyè nínú Ìkéde Òmìnira, tí ó gbé òtítọ́ ńlá kalẹ̀ pé ‘a dá gbogbo ènìyàn ní dọ́gba,’ àti pé a fi ẹ̀tọ́ tí a kò lè gbà lọ́wọ́ wọn fún wọn, ìyẹn ‘ìyè, òmìnira, àti ìlépa ayọ̀.’ Àti pé Òfin Ìpìlẹ̀ fi ẹ̀tọ́ ìṣàkóso ara wọn lélẹ̀ fún àwọn ènìyàn, nípa pípèsè pé àwọn aṣojú tí ìdìbò àwọn ènìyàn yàn ni yóò ṣe òfin, tí wọn yóò sì máa ṣàkóso rẹ̀. A tún fi òmìnira ìgbàgbọ́ ẹ̀sìn fún wọn, níbi tí a ti yọ̀ǹda fún olúkúlùkù láti máa sin Ọlọ́run gẹ́gẹ́ bí ìtọ́sọ́nà ẹ̀rí ọkàn rẹ̀. Ìṣèlú olómìnira àti Ìsìn Pùròtẹ́sítáǹtì di àwọn ìlànà ìpìlẹ̀ orílẹ̀-èdè náà. Àwọn ìlànà wọ̀nyí ni àṣírí agbára àti àṣeyọrí rẹ̀. Àwọn tí a ni lára àti àwọn tí a tẹ mọ́lẹ̀ káàkiri ilẹ̀ Kristẹ́ndọ́mù ti wo ilẹ̀ yìí pẹ̀lú ìfẹ́kúfẹ̀ẹ́ àti ìrètí. Àràádọ́ta ọ̀kẹ́ ènìyàn ti wá sí etíkun rẹ̀, Amẹ́ríkà sì ti dìde sí ipò kan láàárín àwọn orílẹ̀-èdè tí ó lágbára jùlọ lórí ilẹ̀ ayé.”

> “Ṣùgbọ́n ẹranko náà tí ó ní ìwo bí ti ọdọ-aguntan ‘ń sọ̀rọ̀ bí dragoni. Ó sì ń lo gbogbo agbára ẹranko àkọ́kọ́ náà níwájú rẹ̀, ó sì mú kí ayé àti àwọn tí ń gbé inú rẹ̀ jọ́sìn ẹranko àkọ́kọ́ náà, ẹni tí a ti wo ọgbẹ́ ikú rẹ̀ sàn; … ó ń sọ fún àwọn tí ń gbé ayé pé kí wọ́n ṣe àwòrán sí ẹranko náà, ẹni tí ó ní ọgbẹ́ idà, tí ó sì yè.’ Ìfihàn 13:11–14.” Ìjà Ńlá, 438–441.

Àyọkà náà fi hàn pé orí kejìlá àti kẹtàlá ń ṣe àfihàn dragoni náà, ẹranko náà, àti wòlíì èké náà, àwọn agbára mẹ́ta inú Ìfihàn mẹ́rìndínlógún tí ń darí ayé sí Ámágẹdónì. Àwọn agbára mẹ́tẹ̀ẹ̀ta wọ̀nyí ní ọkọọkan àwọn orí pàtàkì tirẹ̀ tí ó bo ìtàn àsọtẹ́lẹ̀ kan náà pátápátá. Àwọn ẹsẹ̀ mẹ́fà ìkẹyìn ti Dáníẹ́lì mọ́kànlá bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú ọ̀rọ̀ wọ̀nyí pé, “Àti ní àkókò òpin,” èyí tí ó jẹ́ ọdún 1798. Nígbà náà ni àwọn ẹsẹ̀ mẹ́fà náà ṣe àfihàn àwọn ìṣísẹ̀ ìkẹyìn ti pàápàá títí di pé ní ẹsẹ̀ kìn-ín-ní ti Dáníẹ́lì méjìlá Míkáẹ́lì dìde, àkókò àyè ìdánwò ènìyàn sì parí, ó sì mú àwọn àjàkálẹ̀ àrun méje ìkẹyìn wọlé. Nínú ẹsẹ̀ mẹ́rìnlélógójì ti orí mọ́kànlá, a ṣe àpẹẹrẹ ìránṣẹ́ ìhìn wákàtí náà, èyí tí ń bí pàápàá nínú tí ó sì ń dá ìpakúpa jàǹbá sílẹ̀ tí ó ṣẹlẹ̀ díẹ̀ kí àkókò àyè ìdánwò tó parí, gẹ́gẹ́ bí “ìròyìn láti ìlà oòrùn àti láti àríwá.”

Ìròyìn láti ìlà-oòrùn àti àríwá ń ṣojú fún ìkìlọ̀ ìkẹyìn, nítorí a ń kéde rẹ̀ díẹ̀ ṣáájú kí Míkẹ́lì dìde. Òun ni ìròyìn áńgẹ́lì kẹta tí a ń kéde ní àkókò ìtújáde Ẹ̀mí Mímọ́. Dáníẹ́lì ṣàfihàn ìròyìn náà gẹ́gẹ́ bí ohun méjì. Ìròyìn “àríwá” tí ń mú ìbínú ru sínú ìjọ Pápá ni ìròyìn tí ń dá “ọba àríwá” mọ̀ gẹ́gẹ́ bí agbára Pápá, àti ìròyìn “ìlà-oòrùn” ni ìròyìn àwọn ọmọ ìlà-oòrùn, èyí tí í ṣe Ìsílámù. Dájúdájú, ó tún ní àwọn ìtumọ̀ pàtàkì mìíràn pẹ̀lú, ṣùgbọ́n ìlà-oòrùn jẹ́ àmì ìṣàpẹẹrẹ ti Ìsílámù, àti aṣòdì sí Kristi ni ẹ̀dà àròpò ti Ọba Àríwá tòótọ́. Ìròyìn áńgẹ́lì kẹta tí ń kìlọ̀ lòdì sí gbígba àmì ọba àríwá (àmì ẹranko náà) tún ń kìlọ̀ pé Ìsílámù yóò kọlu ní àkókò tí ife ẹ̀ṣẹ̀ bá ti kún fún Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà, àti pé Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà ń fi ẹ̀ṣẹ̀ kún ife rẹ̀ ní òfin Ọjọ́ Àìkú.

Ìfihàn orí kẹtàlá, láti ẹsẹ̀ kọkànlá síwájú, ń ṣe àfihàn ìtàn àsọtẹ́lẹ̀ kan náà gan-an, ó sì tún bẹ̀rẹ̀ ní àkókò òpin ní ọdún 1798.

> “Orílẹ̀-èdè wo ní Ayé Tuntun ni, ní ọdún 1798, ń dìde sínú agbára, tí ń fi ìlérí agbára àti ògo hàn, tí ó sì ń fa àkíyèsí ayé? Ìlò ààmì náà kò fi ibi kankan sílẹ̀ fún ìbéèrè. Orílẹ̀-èdè kan, àti ọ̀kan ṣoṣo, ni ó bá àwọn àlàyé àsọtẹ́lẹ̀ yìí mu; ó ń tọ́ka láìṣeé ṣiyèméjì sí Orílẹ̀-èdè Àpapọ̀ Amẹ́ríkà.” The Great Controversy, 440.

Ìtàn àsọtẹ́lẹ̀ kan náà ni a tún gbé kalẹ̀ nínú Ìfihàn orí kẹtàlá ẹsẹ̀ kọkànlá sí ẹsẹ̀ mejìdínlógún gẹ́gẹ́ bí a ti gbé e kalẹ̀ nínú Dáníẹ́lì orí kọkànlá ẹsẹ̀ ogójì sí ẹsẹ̀ márùnlélógójì. Gẹ́gẹ́ bí ó ti rí pẹ̀lú àwọn ẹsẹ̀ inú Dáníẹ́lì, ìtàn ipa ti Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà parí pẹ̀lú ìpipá àánú, nígbà tí Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà bá fi ipa mú ayé láti gba àmì ẹranko náà. Lẹ́yìn náà, gẹ́gẹ́ bí ó ti rí nínú Dáníẹ́lì orí kọkànlá, a gbé ọ̀rọ̀ ìránṣẹ́ àkókò náà kalẹ̀ nínú orí kẹrìnlá. Ètò kan náà gan-an ni ó wà nínú àwọn ìpín méjèèjì, àfi pé àwọn ẹsẹ̀ Dáníẹ́lì ń ṣàpèjúwe àwọn iṣẹ́ papacy, Ìfihàn orí kẹtàlá sì ń fi ipa ti Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà hàn. Pẹ̀lú àwọn ìlà méjì wọ̀nyí, a rí i pé Ìfihàn orí kẹtàdínlógún bo ìtàn kan náà, ṣùgbọ́n ó tẹnumọ́ ipa dragoni náà, tí a ṣojú rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ọba mẹ́wàá, tí wọ́n jẹ́ Àjọ Ìṣọ̀kan Àgbáyé. Àwọn orí mẹ́ta tí a kà, ìlà lórí ìlà, ń tọ́ka sí ipa dragoni náà, ẹranko náà àti wòlíì èké, àwọn tí ó wà nínú orí kẹrìndínlógún sì ń darí ayé lọ sí Amágẹ́dónì; nítorí náà ó ṣe pàtàkì pé Jòhánù sọ fún wa pé nígbà tí orí kẹtàdínlógún bẹ̀rẹ̀, ọ̀kan nínú àwọn áńgẹ́lì tí wọ́n ti da àwọn ìyọnu meje ìkẹyìn náà sílẹ̀ ni ó wá láti sọ fún Jòhánù nípa ìdájọ́ àgbèrè Róòmù.

> Ọ̀kan nínú àwọn angẹli méje tí wọ́n ní àwọn àwo méje náà sì wá, ó bá mi sọ̀rọ̀ pé, Wá síhìn-ín; èmi yóò fi ìdájọ́ àgbèrè ńlá tí ó jókòó lórí omi púpọ̀ hàn ọ́: ẹni tí àwọn ọba ayé ti bá ṣe àgbèrè, tí a sì fi wáìnì àgbèrè rẹ̀ mú àwọn olùgbé ayé yó. Ìfihàn 17:1, 2.

Pẹ̀lú àwọn ọmọlẹ́yìn Miller, ọ̀ràn náà jẹ́ nípa Romu keferi àti Romu papal, ṣùgbọ́n ní ìkẹyìn ó jẹ́ nípa ìṣọ̀kan mẹ́ta náà. Gẹ́gẹ́ bí ó ti ṣe dá àwọn agbára mẹ́tẹ̀ẹ̀ta wọ̀nyí mọ̀ ní kedere nínú orí kẹwàá [12] àti kẹtàlá [13], bẹ́ẹ̀ ni ó tún fi hàn gbangba pé obìnrin inú orí kẹtàdínlógún [17] ni ìjọ papacy.

> “A ṣàpèjúwe obìnrin náà [Bábílónì] nínú Ìfihàn 17 pé, ‘ó wọ aṣọ elése àlùkò àti elése pupa, a sì fi wúrà àti òkúta iyebíye àti péálì ṣe é lọ́ṣọ̀ọ́, ó sì mú ife wúrà kan ní ọwọ́ rẹ̀ tí ó kún fún ìríra àti àìmọ́: … orúkọ kan sì wà tí a kọ sí iwájú orí rẹ̀ pé, “Àṣírí, Bábílónì Ńlá, ìyá àwọn aṣẹ́wó.”’ Wòlíì náà wí pé: ‘Mo sì rí obìnrin náà pé ó mu yó ní ẹ̀jẹ̀ àwọn ẹni mímọ́, àti ní ẹ̀jẹ̀ àwọn ajẹ́rìíkú Jésù.’ A tún kéde Bábílónì sí i pé òun ni ‘ìlú ńlá náà, tí ń jọba lórí àwọn ọba ayé.’ Ìfihàn 17:4–6, 18. Agbara náà tí ó ti pa àṣẹ ìkà alákòóso mọ́ lórí àwọn ọba ilẹ̀ Kristẹndọ́mù fún ọ̀pọ̀lọpọ̀ ọ̀rúndún ni Róòmù.” The Great Controversy, 382.

Nítorí náà, nígbà wo ni ìtàn àsọtẹ́lẹ̀ tí a ṣàpẹẹrẹ nínú orí kẹtàdínlógún bẹ̀rẹ̀?

> Nítorí náà, ó gbé mi lọ nínú ẹ̀mí sí aginjù: mo sì rí obìnrin kan tí ó jókòó lórí ẹranko aláwọ̀ elése pupa, tí ó kún fún àwọn orúkọ ọ̀rọ̀-òdì sí Ọlọ́run, tí ó ní orí méje àti ìwo mẹ́wàá. A sì wọ obìnrin náà ní aṣọ àlùkò àti elése pupa, a sì fi wúrà àti òkúta iyebíye àti péálì ṣe é lọ́ṣọ̀ọ́, ó sì ní ife wúrà kan ní ọwọ́ rẹ̀ tí ó kún fún àwọn ohun ìríra àti ìdọ̀tí àgbèrè rẹ̀: A sì kọ orúkọ kan sí iwájú orí rẹ̀ pé, ÀSÍRÍ, BABILÓNI ŃLÁ, ÌYÁ ÀWỌN ÀGBÈRÈ ATI ÀWỌN OHUN ÌRÍRA ILẸ̀ AYÉ. Mo sì rí obìnrin náà tí ó ti mutí yó pẹ̀lú ẹ̀jẹ̀ àwọn ẹni mímọ́, àti pẹ̀lú ẹ̀jẹ̀ àwọn márítì Jesu: nígbà tí mo sì rí i, mo yà á lẹ́nu gidigidi pẹ̀lú ìyanu ńlá. Ìfihàn 17:3–6.

Kí Johanu lè rí obìnrin náà, a gbé e lọ ní ọ̀nà àsọtẹ́lẹ̀ sínú aginjù, èyí tí Johanu tìkára rẹ̀ ti fi mọ̀ pé ó bá ẹlẹ́rìí méjì náà mu gẹ́gẹ́ bí ọdún ẹgbẹ̀rún kan, igba méjìlélọ́gọ́rin àti ọgọ́ta ti ìṣàkóso póòpù ní orí kejìlá.

> Obìnrin náà sì sá lọ sí aginjù, níbi tí ó ní ibi tí Ọlọ́run ti pèsè sílẹ̀ fún un, kí wọ́n lè máa bọ́ ọ níbẹ̀ fún ẹgbẹ̀rún kan ó lé igba ọdúnrún méjì àti ọgọ́ta ọjọ́.... A sì fi ìyẹ́ méjì ti idì ńlá kan fún obìnrin náà, kí ó lè fò lọ sí aginjù, sí ibi tirẹ̀, níbi tí a ti ń tọ́jú rẹ̀ fún àkókò kan, àti àwọn àkókò, àti ààbọ̀ àkókò kan, kúrò níwájú ejò náà. Ìfihàn 12:6, 14.

A gbé Johanu lọ ní ọ̀nà àsọtẹ́lẹ̀ sínú àkókò aginjù, ṣùgbọ́n ẹsẹ̀ kẹta àti àwọn tí ó tẹ̀lé e sọ ní kedere gan-an ibi pàtó nínú ọdún ẹgbẹ̀rún kan, ọgọ́rùn-ún méjìlá àti ọgọ́ta náà tí a mú Johanu lọ sí, nítorí obìnrin náà ti ti mutí yó tẹ́lẹ̀ pẹ̀lú ẹ̀jẹ̀ inúnibíni, ó sì ti di “ìyá àwọn àgbèrè” tẹ́lẹ̀. A mú Johanu lọ sí òpin àkókò aginjù náà, nítorí obìnrin náà ti mu nínú ẹ̀jẹ̀ inúnibíni tẹ́lẹ̀, àwọn ìjọ Pùrótẹ́sítáǹtì sì ti ń padà sí agbo rẹ̀ tẹ́lẹ̀, wọ́n sì ń di àwọn ọmọbìnrin rẹ̀, nítorí a ti fi í hàn ní àkókò náà gẹ́gẹ́ bí “ìyá àwọn àgbèrè.” Ó ti ní àwọn ọmọbìnrin tẹ́lẹ̀. Ẹ̀rí Johanu nínú orí kẹtàlá [17] bẹ̀rẹ̀ ní ọdún 1798, gẹ́gẹ́ bí ìtàn àsọtẹ́lẹ̀ kan náà ṣe bẹ̀rẹ̀, èyí tí ó ṣojú ẹranko náà nínú Danieli mọ́kànlá àti wòlíì èké nínú Ìfihàn mẹ́tàlá.

Gẹ́gẹ́ bí ó ti rí pẹ̀lú àwọn ìlà méjì yòókù, nígbà tí orí kẹtàdínlógún bá parí, orí kẹtàdínlógún lẹ́yìn náà ń ṣàfihàn iṣẹ́ ìránṣẹ́ wákàtí náà. Ìlà àsọtẹ́lẹ̀ mẹ́ta, ọ̀kan fún ọkọọkan ìṣọ̀kan onímẹ́ta náà. Gbogbo wọn ni a fi ṣàpèjúwe lórí ìlànà ìtàn kan náà tí ó bẹ̀rẹ̀ ní 1798 tí ó sì ń bá a lọ títí dé ìparí àkókò oore-ọ̀fẹ́, gbogbo mẹ́tẹ̀ẹ̀ta náà sì tẹnumọ́ iṣẹ́ ìkìlọ̀ ìkẹyìn náà.

Àwọn Tábìlì Hábákúkù ṣe àlàyé kókó-ọrọ Ìfihàn orí kẹtàlá pẹ̀lú ẹ̀kúnrẹ́rẹ́ púpọ̀ síi; nítorí náà, èmi yóò yára lọ sí àlọ́ tó jẹ́ aṣojú nínú orí náà tí ó gbé kalẹ̀ àwọn ìjọba mẹ́jọ ti àsọtẹ́lẹ̀ Bíbélì.

> Èyí sì ni ọkàn tí ó ní ọgbọ́n. Àwọn orí méje náà ni òkè méje, lórí èyí tí obìnrin náà jókòó. Àwọn ọba méje sì wà: márùn-ún ti ṣubú, ọ̀kan sì wà, èkejì kò tíì dé; nígbà tí ó bá sì dé, ó gbọdọ̀ dúró fún àkókò díẹ̀. Ẹranko náà pẹ̀lú, tí ó ti wà, tí kò sì sí mọ́, òun náà ni ẹlẹ́kẹjọ, ó sì jẹ́ ara àwọn méje, ó sì ń lọ sí ìparun. Ìfihàn 17:9–11.

Dáníẹ́lì sọ fún Nebukadinésárì pé, “Ìwọ ni orí wúrà yìí.”

> Ní ibikíbi tí àwọn ọmọ ènìyàn bá ń gbé, àwọn ẹranko igbó àti àwọn ẹyẹ ojú ọ̀run ni ó ti fi sí ọwọ́ rẹ, ó sì ti mú ọ jẹ́ alákóso lórí wọn gbogbo. Ìwọ ni orí wúrà yìí. Danieli 2:38.

Dáníẹ́lì pẹ̀lú sọ fún Nebukadinésárì pé, “Ìwọ, ọba, ni ọba àwọn ọba.”

> Ìwọ, ọba, ni ọba àwọn ọba: nítorí Ọlọ́run ọ̀run ti fi ìjọba, agbára, okun, àti ògo fún ọ. Dáníẹ́lì 2:37.

Nebukadnessari ni “orí” náà, ó sì jẹ́ ọba, bẹ́ẹ̀ ni ó jẹ́ ọba àwọn ọba nítorí pé ó dúró fún àkọ́kọ́ nínú àwọn ìjọba tí a ṣàpẹẹrẹ nínú ère náà. Nebukadnessari ni ọba tí wúrà ṣàpẹẹrẹ, àwọn ìjọba mìíràn àti àwọn ọba míràn yóò sì jẹ́ aṣojú nípasẹ̀ àwọn irin mìíràn nínú ère náà, ṣùgbọ́n Nebukadnessari ni àkọ́kọ́, nítorí náà ni ó fi jẹ́ ọba àwọn ọba. Ìpele mìíràn tí a kò ní sọ̀rọ̀ rẹ̀ ní báyìí ni pé ìjọba Babeli dúró fún ìjọba tí ń wá láti ṣe àfarawé Kristi, ẹni tí í ṣe Ọba àwọn ọba tòótọ́.

Ní ìbẹ̀rẹ̀ ẹ̀rí Isaiah nípa àwọn àsọtẹ́lẹ̀ ọdún ẹgbẹ̀rún méjì, ọgọ́rùn-ún márùn-ún, àti ogún, (àwọn ìgbà méje ti Lefitiku ogún mẹ́fà) Isaiah fi àwọn ọba hàn gẹ́gẹ́ bí àwọn orí.

> Nítorí orí Síríà ni Damásíkù, orí Damásíkù sì ni Résínì; láàrín ọdún márùndínlọ́gọ́ta sì ni a ó ti fọ́ Éfúrámù tán, kí ó má baà jẹ́ ènìyàn mọ́. Orí Éfúrámù sì ni Samáríà, orí Samáríà sì ni ọmọ Rémálíà. Bí ẹ kò bá gbàgbọ́, dájúdájú a kì yóò fi ẹ múlẹ̀. Aísáyà 7:7, 8.

Isaiah kan ń fi ìbẹ̀rẹ̀ àwọn àkókò méjì ti ẹgbẹ̀rún méjì, ọ̀ọ́dún márùn-ún, ogún hàn, síwájú lòdì sí ìjọba àríwá ti Samaria àti ìjọba gúúsù ti Judah; bí ó sì ṣe ń ṣe bẹ́ẹ̀, ó fi ẹlẹ́rìí méjì kún un pé olú-ìlú orílẹ̀-èdè kan ni orí rẹ̀, àti pé ọba ni orí olú-ìlú náà. “Orí” jẹ́ ọba àti ìjọba kan. Nínú Ìfihàn, a tún gbé ìlà àsọtẹ́lẹ̀ kan náà sókè gẹ́gẹ́ bí a ti rí i nínú Danieli.

Nítorí náà, nígbà tí a mú Jòhánù lọ sí ọdún 1798 tí a sì fi àlọ́ yẹn hàn án tí ó fi mọ̀ pé “orí” méje wà, ó ń tọ́ka sí i pé ìjọba méje wà. Lẹ́yìn náà ni a sọ fún un pé márùn-ún nínú àwọn orí tàbí àwọn ìjọba náà ti ṣubú. Ní ọdún 1798, ìjọba karùn-ún nínú àsọtẹ́lẹ̀ Bíbélì ṣẹ̀ṣẹ̀ ṣubú bí ó ti gba ọgbẹ́ ikú kan tí yóò sì wá di mímú láradá ní ìkẹyìn.

A tún sọ fún Jòhánù, ẹni tí ó dúró nínú ìtàn àkókò òpin ní ọdún 1798, pé ọ̀kan nínú àwọn orí náà “ń bẹ.” Ìjọba kẹfà nínú àsọtẹ́lẹ̀ Bíbélì bẹ̀rẹ̀ ní ọdún 1798, nítorí náà nígbà tí a gbé Jòhánù lọ ní ọ̀nà àsọtẹ́lẹ̀ sí ọdún 1798, ìjọba tí ó wà nígbà náà ni Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà, a sì tún sọ fún un pé ìjọba keje ṣì jẹ́ ti ọjọ́ iwájú sí ọdún 1798, nítorí pé kò tíì dé. Ìjọba keje tí ó ṣì jẹ́ ti ọjọ́ iwájú sí ọdún 1798 ni Àwọn Orílẹ̀-Èdè Aṣọ̀kan, ẹni tí àwọn ọba mẹ́wàá ṣàpẹẹrẹ wọn, tí wọ́n sì jẹ́ kókó-ọrọ̀ Ifihàn orí kẹtàlá-dín-lógún. Ṣùgbọ́n ẹ̀kẹjọ kan náà wà pẹ̀lú, ẹni tí ó jẹ́ ti àwọn méje. Róòmù máa ń dìde ní ipò ẹ̀kẹjọ nígbà gbogbo, ó sì jẹ́ ti àwọn méje.

Ọ̀pọ̀lọpọ̀ nǹkan ni a lè sọ nípa àkóónú orí kẹtàlá-dín-lógún, ṣùgbọ́n a kàn ń ṣe ìdánimọ̀ àwọn ìjọba mẹ́jọ ti àsọtẹ́lẹ̀ Bíbélì tí a ṣàfihàn nínú orí kẹtàlá-dín-lógún, kí a lè rí bí ìmọ̀ Millerite nípa àwọn ìjọba mẹ́rin ṣe bá àwọn ìjọba mẹ́jọ ti Ìfihàn orí kẹtàlá-dín-lógún mu.

A ó sọ̀rọ̀ nípa èyí nínú àpilẹ̀kọ tí ó kàn.

Back to Articles