Article

# Ìwé Dáníẹ́lì - Ọ̀kan Ní Ọgọ́rùn-ún àti Mẹ́rìnlélógójì

Ṣíṣí Àwọn Tábìlì Àsọtẹ́lẹ̀ Payá: Ìran Hábákúkù àti Àlá Miller

Author

Jeff Pippenger

Published

March 20, 2024

Formats

PDF
Word
Song MP3

Ìbísí ìmọ̀ tí a ṣàfihàn nínú ìran Odò Ulai ni ohun tí a kọ sí orí tábìlì méjì Hábákúkù ní ìkẹyìn.

> “A hun mọ́ àwọn àsọtẹ́lẹ̀ tí wọ́n ti ka sí ohun tí ó ń tọ́ka sí àkókò ìpadàbọ̀ kejì náà pẹ̀lú ìtọ́ni tí a pèsè ní pàtàkì fún ipò àìdánilójú àti ìdààmú ìrètí wọn, tí ó sì ń fún wọn ní ìyànjú láti fi sùúrù dúró nínú ìgbàgbọ́ pé ohun tí ó ṣókùnkùn sí òye wọn nísinsìnyí yóò di mímọ̀ ní àkókò tí ó tọ́.”

> “Nínú àwọn àsọtẹ́lẹ̀ wọ̀nyí ni èyí ti Hábákúkù 2:1–4 wà pé: ‘Èmi yóò dúró lórí ibi ìṣọ́ mi, èmi yóò sì gbé ara mi kalẹ̀ lórí ilé-ìṣọ́, èmi yóò sì máa ṣọ́ láti rí ohun tí Yóò sọ fún mi, àti ohun tí èmi yóò dáhùn nígbà tí a bá bá mi wí. Olúwa sì dá mi lóhùn, Ó sì wí pé, Kọ ìran náà sílẹ̀, kí o sì jẹ́ kí ó ṣe kedere lórí àwọn àkàwé, kí ẹni tí ó bá kà á lè sáré. Nítorí ìran náà ṣì jẹ́ fún àkókò tí a yàn, ṣùgbọ́n ní ìgbẹ̀yìn yóò sọ̀rọ̀, kì yóò sì purọ́: bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé ó falẹ̀, dúró dè é; nítorí dájúdájú yóò dé, kì yóò falẹ̀. Kíyèsi i, ọkàn ẹni tí ó gbéraga kò dúró ṣinṣin nínú rẹ̀: ṣùgbọ́n olódodo yóò yè nípa ìgbàgbọ́ rẹ̀.’”

> “Ní ìbẹ̀rẹ̀ ọdún 1842 gan-an ni ìtọ́sọ́nà tí a fi fúnni nínú àsọtẹ́lẹ̀ yìí láti ‘kọ ìran náà sílẹ̀, kí o sì mú un hàn gbangba lórí àkọsílẹ̀, kí ẹni tí ó bá kà á lè sáré,’ ti mú kí Charles Fitch pèsè àtẹ ìsọtẹ́lẹ̀ kan láti ṣàlàyé àwọn ìran Dáníẹ́lì àti Ìfihàn. Ìtẹ̀jáde àtẹ yìí ni a kà sí ìmúṣẹ àṣẹ tí a fi fún Hábákúkù. Ṣùgbọ́n nígbà náà kò sí ẹni tí ó ṣàkíyèsí pé ìdádúró tí ó hàn gbangba kan nínú ìmúṣẹ ìran náà—àkókò ìdádúró kan—ni a tún gbé kalẹ̀ nínú àsọtẹ́lẹ̀ kan náà. Lẹ́yìn ìdààmú náà, Ìwé Mímọ́ yìí fara hàn gẹ́gẹ́ bí ohun tí ó ní ìtumọ̀ púpọ̀ gan-an pé: ‘Nítorí ìran náà ṣì jẹ́ fún àkókò tí a yàn; ṣùgbọ́n ní ìparí òun yóò sọ̀rọ̀, kì yóò sì purọ́: bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé ó ń falẹ̀, dúró dè é; nítorí dájúdájú yóò dé, kì yóò falẹ̀…. Olódodo yóò yè nípa ìgbàgbọ́ rẹ̀.’ The Great Controversy, 391, 392.”

Àwọn tábìlì méjì ti Hábákúkù jẹ́, ní ìsọtẹ́lẹ̀, ẹlẹ́rìí méjì. Gẹ́gẹ́ bí Bíbélì ṣe fi hàn, a gbọ́dọ̀ mú ẹlẹ́rìí méjì jọ láti fi mú òtítọ́ dúró.

> Ṣùgbọ́n bí kò bá gbọ́ tirẹ, nígbà náà mú ẹnìkan kan tàbí méjì mìíràn lọ pẹ̀lú rẹ, kí a lè fi ẹnu ẹlẹ́rìí méjì tàbí mẹ́ta fi mú gbogbo ọ̀rọ̀ dúró. Matteu 8:16.

Nígbà tí a bá gbé àtẹ méjì ti Habakkuk (àwọn àtẹ aṣáájú-ọnà 1843 àti 1850) lé ara wọn lórí, wọ́n jẹ́rìí sí àwọn òtítọ́ tí wọ́n jẹ́ “ìṣúra” nínú àlá Miller. Àṣìṣe ọdún 1843, tí a ṣàfihàn lórí àtẹ àkọ́kọ́, nígbà tí a bá gbé e lé àtẹ kejì lórí, ń fi “àkókò ìdádúró” ìran náà múlẹ̀. Miller (olùṣọ́ àpẹẹrẹ ti ìtàn náà) béèrè ohun tí òun yóò sọ nígbà àríyànjiyàn ìtàn rẹ̀.

> Èmi yóò dúró lórí ibi ìṣọ́ mi, èmi yóò sì gbé ara mi kalẹ̀ lórí ilé-ìṣọ́, èmi yóò sì máa ṣọ́ láti rí ohun tí yóò sọ fún mi, àti ohun tí èmi yóò dáhùn nígbà tí a bá bá mi wí. Habakuku 2:1.

Oluwa pàṣẹ fún Miller láti kọ ìran náà sílẹ̀, ó sì fi àpótí tí ó ní ìran náà sínú lórí tábìlì kan ní àárín yàrá rẹ̀ nínú àlá rẹ̀.

> Olúwa sì dá mi lóhùn, ó sì wí pé, Kọ ìran náà sílẹ̀, kí o sì jẹ́ kí ó yé kedere lórí àwọn tábìlì, kí ẹni tí ó bá ka á lè sáré. Habakkuk 2:2.

Nígbà náà ni àwọn tábìlì náà tọ́ka sí àkókò ìdádúró àti ìdààmú àkọ́kọ́.

> Nítorí ìran náà ṣì jẹ́ fún àkókò tí a yàn; ṣùgbọ́n ní ìkẹyìn yóò sọ̀rọ̀, kò sì ní purọ́: bí ó tilẹ̀ pẹ́, dúró dè é; nítorí pé dájúdájú ni yóò dé, kì yóò pẹ́. Habakkuk 2:3.

Nígbà náà ni a ṣàfihàn àwọn ẹgbẹ́ méjèèjì tí a fihàn lórí ìpìlẹ̀ ìmúgbòòrò ìmọ̀.

> Wò ó, ọkàn rẹ̀ tí a gbé sókè kò dúró ṣinṣin nínú rẹ̀: ṣùgbọ́n olódodo yóò yè nípa ìgbàgbọ́ rẹ̀. Hábákùkù 2:4.

Àwọn ìpele méjèèjì ti àwọn olùjọsìn ni a ó fi hàn nípasẹ̀ ìlànà ìdánwò ti Dáníẹ́lì orí kejìlá.

> Ó sì wí pé, Máa lọ ní ọ̀nà rẹ, Dáníẹ́lì: nítorí a ti pa ọ̀rọ̀ náà mọ́, a sì ti fi èdìdì dì í títí di àkókò òpin. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ ni a óò sọ di mímọ́, a óò sì sọ wọ́n di funfun, a óò sì dán wọn wò; ṣùgbọ́n àwọn ènìyàn búburú yóò máa hùwà búburú: kò sì sí ẹni kankan nínú àwọn ènìyàn búburú tí yóò lóye; ṣùgbọ́n àwọn ọlọ́gbọ́n yóò lóye. Dáníẹ́lì 12:9, 10.

Àwọn “ọlọ́gbọ́n” tí a mẹ́nuba nínú Dáníẹ́lì ni àwọn wúńdíá ọlọ́gbọ́n ti Mátíù orí kẹ́ẹ̀ẹ́dógún, àwọn tí a dá láre nípa ìgbàgbọ́; àwọn ènìyàn búburú sì ni àwọn wúńdíá aṣiwèrè tí a gbé sókè nínú ìgbéraga. Ní òpin àlá Miller, àwọn ohun ọ̀ṣọ́ iyebíye náà dúró fún òróró nínú àkàwé àwọn wúńdíá mẹ́wàá, èyí tí ó jẹ́ ìránṣẹ́ náà.

> “A ń bu Ọlọ́run lójú-kúrò nígbà tí a kò bá gba àwọn ìfihàn tí ó ń rán sí wa. Báyìí ni a ṣe ń kọ̀ òróró wúrà náà tí yóò tú sínú ọkàn wa kí a lè fi í pín fún àwọn tí ó wà nínú òkùnkùn. Nígbà tí ìkéde náà bá dé pé, ‘Wò ó, ọkọ ìyàwó ń bọ̀; ẹ jáde lọ pàdé rẹ̀,’ àwọn tí kò tíì gba òróró mímọ́ náà, tí kò sì ti pa oore-ọ̀fẹ́ Kristi mọ́ nínú ọkàn wọn, yóò rí i, gẹ́gẹ́ bí àwọn wúńdíá aṣiwèrè, pé wọn kò tíì múra tán láti pàdé Oluwa wọn. Wọn kò ní agbára nínú ara wọn láti rí òróró náà gbà, ayé wọn sì ti bàjẹ́ pátápátá.” Review and Herald, July 20, 1897.

Àwọn iyebíye Miller ní àwọn ọjọ́ ìkẹyìn yóò tàn ní ìmọ́lẹ̀ tó pọ̀ sí i ní ìgbà mẹ́wàá, àti pé nómba mẹ́wàá fúnra rẹ̀ jẹ́ ààmì ìdánwò, gẹ́gẹ́ bí ìmọ́lẹ̀ náà ṣe jẹ́ bẹẹ̀ pẹ̀lú. Ní àwọn ọjọ́ ìkẹyìn, tí a ṣàfihàn ní apá ìparí àlá Miller, ìmọ́lẹ̀ òtítọ́ tí a ṣojú rẹ̀ lórí àwọn tábìlì Habakkuk ń mú ìròyìn ìdánwò wá, èyí tí nínú òwe àwọn wúńdíá mẹ́wàá jẹ́ ìròyìn ìdánwò Igbe Àárín Ọ̀gànjọ́. Ìlànà ìdánwò yẹn jẹ́ àtúnsẹ̀ ìlànà ìdánwò ìtàn Millerite, nítorí pé a tún òwe àwọn wúńdíá mẹ́wàá ṣe dé lórí lẹ́tà gan-an ní àwọn ọjọ́ ìkẹyìn.

> “Wọ́n máa ń tọ́ka mi ní ọ̀pọ̀ ìgbà sí àkàwé àwọn wúńdíá mẹ́wàá, márùn-ún nínú wọn jẹ́ ọlọ́gbọ́n, márùn-ún sì jẹ́ aṣiwèrè. A ti mú àkàwé yìí ṣẹ, a ó sì tún mú un ṣẹ dé góńgó lẹ́tà rẹ̀ gan-an, nítorí pé ó ní ìlò àkànṣe fún àkókò yìí, ó sì ti jẹ́ ìmúṣẹ, gẹ́gẹ́ bí ìhìn iṣẹ́ áńgẹ́lì kẹta, yóò sì máa bá a lọ ní jíjẹ́ òtítọ́ ìsinsin yìí títí di ìparí àkókò.” Review and Herald, August 19, 1890.

Ìrírí àkókò ìdúró náà yóò tún ṣẹlẹ̀ ní gẹ́gẹ́ bí ó ti rí déédéé ní òpin àlá Miller, àti nígbà náà àwọn ohun ọ̀ṣọ́ rẹ̀ yóò tàn ní ìmọ́lẹ̀ tó pọ̀ ju ti oòrùn lọ ní ìlọ́po mẹ́wàá, nípa bẹ́ẹ̀ sì ni a fi mọ̀ pé àwọn ohun ọ̀ṣọ́ náà dúró fún ìdánwò ìkẹyìn nínú àkàwé àwọn wúńdíá mẹ́wàá. Mẹ́wàá jẹ́ àmì ìdánwò, àti ní òpin ọjọ́ mẹ́wàá, Dáníẹ́lì àti àwọn akíkanjú mẹ́ta náà hàn ní ojú ríran pé wọ́n rẹwà síi, wọ́n sì sanra ju àwọn tí wọ́n ń jẹ oúnjẹ Bábílónì lọ. Àwọn agbéraga nínú Hábákùkù tí wọ́n fi ìgbéraga ara gbé ayé, kì í ṣe nípa ìgbàgbọ́, mú ìwà Bábílónì dàgbà nínú ara wọn. Nínú ìtàn àwọn ọmọlẹ́yìn Miller, wọ́n di àwọn ọmọbìnrin Bábílónì, àti nínú Hábákùkù a lò ipòòpù láti fi dá ìwà wọn mọ̀.

> Kíyèsi i, ọkàn ẹni tí a gbé sókè kò dúró ṣinṣin nínú rẹ̀; ṣùgbọ́n olódodo yóò yè nípa ìgbàgbọ́ rẹ̀. Bẹ́ẹ̀ ni pẹ̀lú, nítorí ó ṣẹ̀ nípasẹ̀ wáìnì, ọkùnrin agbéraga ni, bẹ́ẹ̀ ni kì í dúró ní ilé; ẹni tí ń mú ìfẹ́ ọkàn rẹ̀ gbòòrò bí isà òkú, tí ó sì dàbí ikú, tí a kò sì lè tẹ́lọ́rùn fún; ṣùgbọ́n ó kó gbogbo orílẹ̀-èdè jọ sọ́dọ̀ ara rẹ̀, ó sì ko gbogbo àwọn ènìyàn jọ fún ara rẹ̀: Ṣé gbogbo àwọn wọ̀nyí kì yóò pa òwe kan sí i lórí, àti òwe ẹ̀gàn sí i, kí wọ́n sì wí pé, Ègbé ni fún ẹni tí ń fi ohun tí kì í ṣe tirẹ̀ kún un! yóò pẹ́ tó mélòó kan? àti fún ẹni tí ń ru ara rẹ̀ pọ̀ mọ́ amọ̀ líle! Ṣé àwọn tí yóò bù ú jẹ ọ́ kì yóò dìde lójijì, àti àwọn tí yóò yọ ọ́ lẹ́nu kì yóò jí, ìwọ yóò sì di ìkógun fún wọn bí? Nítorí tí ìwọ ti kó àwọn orílẹ̀-èdè púpọ̀ jà, gbogbo ìyókù nínú àwọn ènìyàn yóò kó ọ jà; nítorí ẹ̀jẹ̀ ènìyàn, àti nítorí ìwà ipá sí ilẹ̀ náà, sí ìlú náà, àti sí gbogbo àwọn tí ń gbé inú rẹ̀. Habakkuk 2:4–8.

Ìlànà ìdánwò tí a mú wá sórí àwọn wúńdíá Mátíù ogún-ún-ún márùn-ún ń mú kí ẹgbẹ́ àwọn olùjọsìn kan wà, tí wọ́n ti dàgbà sínú ìwà-ìwúlò ọba àríwá (àwọn póòpù), ẹni tí ó sì tún jẹ́ agbára tí “ó ba ọ̀pọ̀ orílẹ̀-èdè jẹ́.”

> Báyìí ni Olúwa wí, Kíyèsi i, àwọn ènìyàn kan ń bọ láti ilẹ̀ àríwá, a ó sì gbé orílẹ̀-èdè ńlá kan dìde láti etí ilẹ̀ ayé. Wọn yóò di ọrun àti ọ̀kọ̀ mú; aláìláàánú ni wọ́n, wọn kò sì ní ṣàánú; ohùn wọn ń hó bí òkun; wọn sì gun ẹṣin, wọ́n sì tò wọ́n ní ìtòlẹ́sẹẹsẹ bí àwọn ọkùnrin ogun sí ọ, ìwọ ọmọbìnrin Sioni. A ti gbọ́ ìròyìn rẹ̀: ọwọ́ wa ti di aláìlágbára: ìbànújẹ́ ti mú wa, àti ìrora, bí ti obìnrin tí ń rọbí. Ẹ má ṣe jáde lọ sínú pápá, bẹ́ẹ̀ ni ẹ má ṣe rìn ní ọ̀nà; nítorí idà ọ̀tá àti ìbẹ̀rù wà ní gbogbo àyíká. Ìwọ ọmọbìnrin àwọn ènìyàn mi, di aṣọ ọ̀fọ̀ mọ́ ara rẹ, kí o sì yí ara rẹ ká nínú eérú: ṣe ọ̀fọ̀ bí ẹni pé fún ọmọ kan ṣoṣo, ẹkún kíkoro jùlọ: nítorí apanirun yóò dé bá wa lójijì. Jeremiah 6:22–26.

Àwọn ẹ̀ka méjì Habakkuk ni àwọn tí a dá láre nípa ìgbàgbọ́, àti àwọn tí wọ́n jẹ tí wọ́n sì mu àwọn ẹ̀kọ́ Bábílónì. Àwọn tí ó wà ní àwọn ọjọ́ ìkẹyìn nínú àlá Miller tí a ṣàpẹẹrẹ wọn gẹ́gẹ́ bí wúńdíá, yálà wọ́n ń mú ìwà Kristi dàgbà, tí wọ́n sì báyìí gba èdìdì Ọlọ́run, tàbí wọ́n ń mú ìwà ìjọ papal dàgbà, wọ́n sì gba àmì ẹranko náà.

> “Àkókò ti dé kí ìmọ́lẹ̀ tòótọ́ tàn láàrín òkùnkùn ìwà ìbàjẹ́. A ti rán ìránṣẹ́ áńgẹ́lì kẹta jáde sí ayé, ní kílọ̀ fún ènìyàn kí wọ́n má bàa gba àmì ẹranko náà tàbí ti ère rẹ̀ ní iwájú wọn tàbí ní ọwọ́ wọn. Láti gba àmì yìí túmọ̀ sí láti dé sí ìpinnu kan náà gẹ́gẹ́ bí ẹranko náà ti ṣe, àti láti gbéjàkadi fún àwọn èrò kan náà, ní ìtakò tààrà sí ọ̀rọ̀ Ọlọ́run. Nípa gbogbo àwọn tí ó gba àmì yìí, Ọlọ́run wí pé, ‘Òun náà yóò mu nínú wáìnì ìbínú Ọlọ́run, èyí tí a dà jáde láìsí adalu sínú ife ìrunú rẹ̀; a ó sì fi iná àti imí-ọ̀fíń jó ó lóró níwájú àwọn áńgẹ́lì mímọ́, àti níwájú Ọ̀dọ́-Àgùntàn.’” Review and Herald, July 13, 1897.

Àwọn wúńdíá tí ń mu wáìnì Bábílónì yóò parí ní mímu wáìnì ìbínú Ọlọ́run. Nínú Isaiah, àwọn ọ̀mùtí Ẹ́fírámù fi ìmímu afọ́jú wọn hàn nípa yíyí ohun padà sí ìsàlẹ̀-lókè, a sì gbọ́dọ̀ ka ìṣe náà sí “amọ̀ amọ̀kòkò.”

Ìdámọ̀ “ẹbọ ojoojúmọ́” gẹ́gẹ́ bí àmì Kristi ń yí òtítọ́ “ẹbọ ojoojúmọ́” padà sí ìdàkẹ́yìn, nítorí “ẹbọ ojoojúmọ́” jẹ́ àmì ti Satani. Ìdámọ̀ Miller fún “ẹbọ ojoojúmọ́” gẹ́gẹ́ bí ẹ̀sìn keferi ni a ṣàfihàn ní tààrà lórí àwọn tábìlì Habakkuk. Ìṣàwárí Miller nípa ẹsẹ̀ inú Tẹsalóníkà, èyí tí ó jẹ́ kí ó lóye pé ẹ̀sìn keferi ni a “mú kúrò,” kí “ọkùnrin ẹ̀ṣẹ̀” náà tí ó jókòó nínú tẹ́ńpìlì Ọlọ́run lè farahàn, ni òtítọ́ àkọ́kọ́ tí ó wà nínú 2 Tẹsalóníkà, orí kejì.

> “Mo tẹ̀síwájú nínú kíkà, èmi kò sì lè rí àpẹẹrẹ míràn kankan nínú èyí tí a ti rí i [ojoojúmọ́ náà], bí kò ṣe nínú Dáníẹ́lì. Nígbà náà ni mo [pẹ̀lú ìrànlọ́wọ́ ìwé àfihàn ọ̀rọ̀] mú àwọn ọ̀rọ̀ wọ̀nyí tí ó dúró ní ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú rẹ̀, ‘mú kúrò;’ yóò mú ojoojúmọ́ náà kúrò; ‘láti àkókò tí a ó ti mú ojoojúmọ́ náà kúrò,’ àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ. Mo tẹ̀síwájú nínú kíkà, mo sì rò pé èmi kì yóò rí ìmọ́lẹ̀ kankan lórí ẹsẹ̀ náà; níkẹyìn mo dé 2 Tẹsalóníkà 2:7, 8. ‘Nítorí àṣírí àìṣòdodo ti bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ rẹ̀ tẹ́lẹ̀; ṣùgbọ́n ẹni tí ó ń dí i mú nísinsin yìí yóò máa dí i mú, títí a ó fi mú un kúrò ní ọ̀nà, lẹ́yìn náà ni a ó sì fihàn ẹni búburú náà,’ àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ. Nígbà tí mo sì dé ẹsẹ̀ náà, Ìwọ̀n bí òtítọ́ náà ti hàn gbangba tó, tí ó sì kún fún ògo! Níbẹ̀ ni ó wà! Èyí ni ojoojúmọ́ náà! Ó dára, ní báyìí, kí ni Pọ́ọ̀lù túmọ̀ sí nípa ‘ẹni tí ó ń dí i mú nísinsin yìí,’ tàbí ẹni tí ó ń dènà á? Nípa ‘ọkùnrin ẹ̀ṣẹ̀,’ àti ‘ẹni búburú,’ ni a túmọ̀ sí Pópérì. Ó dára, kí ni ohun tí ó ń dènà Pópérì kí a má bàa fihàn án? Kí ló dé? Kèfèrí ni; nígbà náà, ‘ojoojúmọ́ náà’ gbọ́dọ̀ túmọ̀ sí Kèfèrí.”—William Miller, Second Advent Manual, ojúewé 66.” Advent Review and Sabbath Herald, January 6, 1853.

Ìtumọ̀ “ìṣẹ́ ojoojúmọ́” nínú Thessalonians, èyí tí Miller ṣàwárí, ni òtítọ́ pàtàkì jùlọ nínú ẹsẹ̀ náà. Nígbà tí Paul ṣàpèjúwe àwọn tí kò nífẹ̀ẹ́ òtítọ́, tí wọn yóò sì nítorí náà gba ìtànjẹ́ alágbára, ó dájú pátápátá pé ó ń ṣàfihàn ìkórìíra òtítọ́ ní ìtumọ̀ gbogbogbòò; ṣùgbọ́n òtítọ́ tí a tọ́ka sí ní tààrà nínú ẹsẹ̀ náà ni òtítọ́ pé “ìṣẹ́ ojoojúmọ́” ń ṣojú Romu keferi.

> Fitilà ara ni ojú: nítorí náà bí ojú rẹ bá ṣe àìlábùkù, gbogbo ara rẹ yóò kún fún ìmọ́lẹ̀. Ṣùgbọ́n bí ojú rẹ bá burú, gbogbo ara rẹ yóò kún fún òkùnkùn. Nítorí náà bí ìmọ́lẹ̀ tí ń bẹ nínú rẹ bá jẹ́ òkùnkùn, mélòó ni òkùnkùn náà yóò ti pọ̀ tó! Kò sí ẹni tí ó lè sin ọ̀gá méjì: nítorí yóò kórìíra ọ̀kan, yóò sì fẹ́ràn èkejì; tàbí kí ó faramọ́ ọ̀kan, kí ó sì kẹ́gàn èkejì. Ẹ kò lè sin Ọlọ́run àti mãmónì. Matteu 6:22–24.

Ìfẹ́ sí òtítọ́ nìkan ni ó wà, tàbí ìkórìíra òtítọ́. Kò sí àárín gbùngbùn kankan. Ìtànjẹ́ agbára tí ń bọ̀ sórí àwọn wúńdíá aṣiwèrè ti Matteu ogún-ún àti márùn-ún dá lórí ìkọ̀sílẹ̀ wọn sí ìmọ́lẹ̀ àwọn iyebíye Miller tí ń ṣojú ìdánwò ìkẹyìn. Ìdánwò ìkẹyìn Israẹli àtijọ́ ni ìdánwò kẹwàá wọn, àwọn iyebíye Miller sì ń tàn ní ìmọ́lẹ̀ tó pọ̀ sí i ní ìlọ́po mẹ́wàá ní àwọn ọjọ́ ìkẹyìn. Àmì ìkọ̀sílẹ̀ àwọn iyebíye Miller ni “ojoojúmọ́,” èyí tí àwọn ọ̀mùtí Efraimu yí padà lórí-orí ní ìran kẹta ti Adventism. “Ojoojúmọ́” jẹ́ ààmì Sátánì ti ẹ̀sìn abọ̀rìṣà. Àwọn ọ̀mùtí náà mú iyebíye àròpò kan wọlé, èyí tí wọ́n mú wá láti ọ̀dọ̀ Pùrótẹ́sítáǹtì apẹ̀yìndà, tí ń fi hàn pé “ojoojúmọ́” jẹ́ ààmì Kristi.

Ìmọ̀ Miller nípa àwọn iyebíye rẹ̀ ní ààlà nítorí ìtàn náà nínú èyí tí a gbé e dìde. Ní ìdánilójú pé Wíwá Kejì ni ìṣẹ̀lẹ̀ àsọtẹ́lẹ̀ tí ó tẹ̀lé e, ọgbẹ́ ikú ti ìjọ papacy ní 1798, kò lè ṣojú ohun míràn bí kò ṣe ìjọba ayé kẹrin àti ìkẹyìn nínú Dáníẹ́lì méjì. Miller tún ní ààlà nínú òye rẹ̀ nípa “ìgbà gbogbo,” nítorí ẹ̀rí rẹ̀ ni pé nípasẹ̀ ìfihàn ni a darí rẹ̀ sí ọ̀nà ìkẹ́kọ̀ọ́ kan pàtó, nínú èyí tí ó sọ pé ó lo Bíbélì rẹ̀, Concordance Cruden, ó sì ka àwọn ìwé ìròyìn kan. Ìpinnu rẹ̀ láti kẹ́kọ̀ọ́ ní ọ̀nà yẹn wá sí inú ọkàn rẹ̀ lásán.

> “Ní àkókò ọdún méjìlá tí mo fi jẹ́ onígbàgbọ́ pé Ọlọ́run wà ṣùgbọ́n tí n kò gba ìfihàn rẹ̀, mo ka gbogbo ìtàn tí mo lè rí; ṣùgbọ́n nígbà yẹn mo fẹ́ràn Bíbélì. Ó kọ́ni nípa Jesu! Ṣùgbọ́n síbẹ̀, ọ̀pọ̀ apá kan ti Bíbélì ṣì ṣókùnkùn fún mi. Ní ọdún 1818 tàbí 19, nígbà tí mo ń bá ọ̀rẹ́ kan sọ̀rọ̀, ẹni tí mo lọ bẹ̀ wò, tí ó sì ti mọ̀ mí tí ó sì [gbọ́] mi nígbà tí mo jẹ́ onígbàgbọ́ irú bẹ́ẹ̀, ó béèrè lọ́nà tí ó ní ìtumọ̀ jinlẹ̀ díẹ̀ pé, ‘Kí ni ìròyìn rẹ nípa ẹsẹ̀ yìí, àti èyí?’ ní tọ́ka sí àwọn ẹsẹ̀ àtijọ́ tí mo máa ń tako nígbà tí mo jẹ́ onígbàgbọ́ irú bẹ́ẹ̀. Mo lóye ohun tí ó ń ṣe, mo sì dáhùn pé—Bí o bá fún mi ní àkókò, èmi yóò sọ fún ọ ohun tí wọ́n túmọ̀ sí. ‘Àkókò mélòó ni o fẹ́?’ Mi ò mọ̀, ṣùgbọ́n èmi yóò sọ fún ọ, ni mo dáhùn, nítorí pé n kò lè gbà pé Ọlọ́run ti fi ìfihàn kan hàn tí a kò lè lóye. Nígbà náà ni mo pinnu láti kẹ́kọ̀ọ́ Bíbélì mi, ní ìgbàgbọ́ pé mo lè rí i pé ohun tí Ẹ̀mí Mímọ́ túmọ̀ sí ni. Ṣùgbọ́n bí mo ṣe ṣẹ̀ṣẹ̀ dá ìpinnu yìí, èrò náà wá sí ọkàn mi pé—‘Ká sọ pé o bá rí ẹsẹ̀ kan tí o kò lè lóye, kí ni ìwọ yóò ṣe?’ Nígbà náà ni ọ̀nà yìí ti kẹ́kọ̀ọ́ Bíbélì wá sí ọkàn mi pé:—Èmi yóò mú àwọn ọ̀rọ̀ inú irú àwọn ẹsẹ̀ bẹ́ẹ̀, màá sì tọ́pa wọn káàkiri Bíbélì, kí n lè rí ìtumọ̀ wọn báyìí. Mo ní Concordance Cruden, èyí tí mo rò pé ó dára jùlọ ní ayé; nítorí náà mo mú un pẹ̀lú Bíbélì mi, mo sì jókòó sí tábìlì iṣẹ́ mi, n kò sì ka ohun mìíràn rárá, bí kò ṣe àwọn ìwé ìròyìn díẹ̀, nítorí mo ti pinnu láti mọ ohun tí Bíbélì mi túmọ̀ sí. Apollos Hale, The Second Advent Manual, 65.

Kì í ṣe pé nípa ọ̀nà ìkẹ́kọ̀ọ́ rẹ̀ nìkan ni a ṣe mọ àwọn iyebíye Miller, ṣùgbọ́n pẹ̀lú nípa ìfihàn tààrà láti ọ̀dọ̀ Ọlọ́run.

> “Ọlọ́run rán áńgẹ́lì Rẹ̀ láti ṣiṣẹ́ lórí ọkàn agbẹ̀ kan tí kò tíì gba Bíbélì gbọ́, kí ó lè darí i sí ṣíṣàwárí àwọn àsọtẹ́lẹ̀. Àwọn áńgẹ́lì Ọlọ́run máa ń bẹ ẹnìkan àyànfẹ́ yẹn wò léraléra, láti darí ọkàn-àyà rẹ̀, kí wọ́n sì ṣí àwọn àsọtẹ́lẹ̀ tí ó ti wà ní òkùnkùn fún àwọn ènìyàn Ọlọ́run sí ìmọ̀ rẹ̀. A fi ìbẹ̀rẹ̀ ẹ̀wọ̀n òtítọ́ náà fún un, a sì ń mú un tẹ̀síwájú láti wá ìjápọ̀ lẹ́yìn ìjápọ̀, títí ó fi wo Ọ̀rọ̀ Ọlọ́run pẹ̀lú ìyàlẹ́nu àti ìfẹ́ràn. Ó rí ibẹ̀ ẹ̀wọ̀n òtítọ́ pípé kan. Ọ̀rọ̀ náà tí ó ti kà sí èyí tí kò ní ìmísí Ọlọ́run ṣáájú, ní báyìí ṣí síwájú ojú rẹ̀ nínú ẹwà àti ògo rẹ̀. Ó rí i pé apá kan ti Ìwé Mímọ́ ń ṣàlàyé òmíràn, àti pé nígbà tí àbala kan bá ṣókùnkùn fún ìmọ̀ rẹ̀, ó rí nínú apá mìíràn ti Ọ̀rọ̀ náà ohun tí ń ṣàlàyé e. Ó fi ayọ̀, pẹ̀lú ọ̀wọ̀ jíjinlẹ̀ jùlọ àti ìbẹ̀rù mímọ́, ka Ọ̀rọ̀ mímọ́ Ọlọ́run sí.” Early Writings, 230.

Nígbà tí Sister White sọ pé, “Ọlọ́run rán angẹli Rẹ̀” sí Miller, ó ń fi hàn pé Gabriẹli ni angẹli tí a rán sí Miller, nítorí pé “angẹli Rẹ̀” jẹ́ ọ̀rọ̀ àpèjúwe tí a fi ń tọ́ka sí Gabriẹli.

> “Àwọn ọ̀rọ̀ angẹli náà pé, ‘Èmi ni Gabriẹli, ẹni tí ó dúró níwájú Ọlọ́run,’ fihàn pé ó di ipò ọlá gíga mú nínú àwọn àgbàlá ọ̀run. Nígbà tí ó wá pẹ̀lú ìránṣẹ́ sí Daniẹli, ó ní, ‘Kò sí ẹni tí ó dúró tì mí nínú nǹkan wọ̀nyí, bí kò ṣe Míkáẹli [Kristi] Ọmọ-aládé yín.’ Daniẹli 10:21. Nípa Gabriẹli ni Olùgbàlà sọ nínú Ìfihàn, pé, ‘Ó sì rán án, ó sì fi hàn nípa angẹli Rẹ̀ fún ìránṣẹ́ Rẹ̀ Johanu.’ Ìfihàn 1:1.” Ìfẹ́ Ọ̀pọ̀ Àkókò, 99.

Gabrieli àti àwọn áńgẹ́lì yòókù darí “ọkàn àti” Miller, wọ́n sì ṣí i “sí òye rẹ̀ nípa àwọn àsọtẹ́lẹ̀ tí wọ́n ti jẹ́ òkùnkùn nígbà gbogbo fún àwọn ènìyàn Ọlọ́run.” Kì í ṣe nípasẹ̀ ọ̀nà ìkẹ́kọ̀ọ́ rẹ̀ nìkan ni a fi gbé ìhìnrere rẹ̀ kalẹ̀, ṣùgbọ́n pẹ̀lú nípasẹ̀ ìfihàn Àtọ̀runwá. Ọ̀nà pàápàá tí ó lò láti kẹ́kọ̀ọ́ Bíbélì wá sínú ọkàn rẹ̀. Nígbà tí Ọlọ́run bá mú òtítọ́ wá sínú ọkàn wa, ìfihàn Àtọ̀runwá ni èyí jẹ́, ní ìyàtọ̀ sí dídé bá òtítọ́ nípasẹ̀ ìlànà pípín Bíbélì ní ọ̀nà tí ó tọ́. Miller ṣe àwọn méjèèjì, ṣùgbọ́n ìfihàn Àtọ̀runwá jẹ́ apá kan nínú bí Miller ṣe wá sí òye kókó-ọrọ̀ “ìrúbọ ojoojúmọ́.”

Miller kì bá ti mọ ìyípadà láàrín akọ àti abo nínú Dáníẹ́lì orí kẹjọ, ẹsẹ̀ kẹsàn-án títí dé kejìlá, nítorí gbogbo ohun tí ó ní ni Bíbélì àti concordance kan tí kò ní ìròyìn kankan nípa àwọn èdè Bíbélì. Kò ní bá ti rí ìyàtọ̀ láàrín “sur” àti “rum” tí a túmọ̀ méjèèjì sí “mú kúrò.” Kò sì ní bá ti rí ìyàtọ̀ láàrín “miqdash” àti “qodesh” tí a túmọ̀ méjèèjì sí “ibi mímọ́.”

Kò ní bá ti rí òtítọ́ ọ̀rọ̀ náà ‘tamid’ tí a rí lẹ́ẹ̀ẹ́dógún [ọgọ́rùn-ún kan àti mẹ́rin] nínú Bíbélì. Òtítọ́ tí kò lè rí (èyí tí ó tún jẹ́ òtítọ́ tí ó rí), ni pé nínú gbogbo ìgbà ọgọ́rùn-ún kan àti mẹ́rin tí a fi lo ọ̀rọ̀ Hébérù náà ‘tamid’ nínú Bíbélì, inú ìwé Dáníẹ́lì nìkan ni a ti lo ọ̀rọ̀ Hébérù náà ‘tamid’ gẹ́gẹ́ bí orúkọ. ‘Tamid’ ni ọ̀rọ̀ Hébérù tí ó túmọ̀ sí “àìdákẹ́gbẹ́”, a sì túmọ̀ ọ́ sí “ojoojúmọ́” nínú ìwé Dáníẹ́lì.

Nínú ìwé Dáníẹ́lì nìkan ni a ti lo ọ̀rọ̀ náà gẹ́gẹ́ bí orúkọ; ní àwọn ìgbà mọ́kàndínlọ́gọ́rùn-ún mìíràn sì ni a ti lo ó gẹ́gẹ́ bí àfíkun-ọrọ̀. Nítorí èyí, nígbà tí àwọn atúmọ̀ èdè Bíbélì King James dojú kọ Dáníẹ́lì tí ń lo ọ̀rọ̀ náà ní ìgbà márùn-ún gẹ́gẹ́ bí orúkọ, nígbà tí gbogbo àwọn akọ̀wé Bíbélì yòókù lo ọ̀rọ̀ náà ní ìgbà mọ́kàndínlọ́gọ́rùn-ún gẹ́gẹ́ bí àfíkun-ọrọ̀, agbára ẹ̀rí fi ipa mú wọn láti “ṣe àtúnṣe” lílò ọ̀rọ̀ náà gẹ́gẹ́ bí orúkọ láti ọwọ́ Dáníẹ́lì. Láti lè “ṣe àtúnṣe” Dáníẹ́lì, wọ́n fi ọ̀rọ̀ náà “ẹbọ” kún un, bẹ́ẹ̀ ni wọ́n yí orúkọ padà sí àfíkun-ọrọ̀. Lẹ́yìn náà, kí a lè ṣe àtúnṣe fún àwọn atúmọ̀ èdè náà, a fún Ellen White ní ìmísí láti kọ sílẹ̀ pé òun, “rí ní ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú ‘Daily,’ pé ọgbọ́n ènìyàn ni ó fi ọ̀rọ̀ náà ‘sacrifice’ kún un, àti pé kò jẹ́ ti inú ẹsẹ̀ náà; àti pé Olúwa fi ìwòye tó tọ́ nípa rẹ̀ fún àwọn tí wọ́n ké ìhìn wákàtí ìdájọ́ náà.”

Gẹ́gẹ́ bí ẹ̀rí tirẹ̀, Miller ń wá láti lóye “ojoojúmọ́,” èyí tí ó parí sí mímọ̀ nínú 2 Tẹsalonika. Ṣùgbọ́n pẹ̀lú, gẹ́gẹ́ bí ẹ̀rí tirẹ̀, nígbà tí ó bá ń wá láti lóye ọ̀rọ̀ kan, ó máa ń yẹ gbogbo ibi tí a ti lò ọ̀rọ̀ náà wò, àti pé a ti lò ọ̀rọ̀ náà ní ìgbà mọ́kàndínlọ́gọ́rùn-ún míràn nínú Bíbélì. Síbẹ̀, ẹ̀rí rẹ̀ nípa “ojoojúmọ́” ni pé kò rí i ní ibòmíràn bí kò ṣe nínú ìwé Dáníẹ́lì, nígbà tí ó sọ pé, “Mo ka síwájú, èmi kò sì lè rí àpẹẹrẹ mìíràn nínú èyí tí a ti rí i [ojoojúmọ́], bí kò ṣe nínú Dáníẹ́lì.” Kì í ṣe nípasẹ̀ ọ̀nà ìkẹ́kọ̀ọ́ rẹ̀ nìkan ni a fi darí Miller sí àwọn iyebíye náà, ṣùgbọ́n pẹ̀lú nípasẹ̀ ìfihàn Ọlọ́run tí a fi fún un nípasẹ̀ iṣẹ́ ìránṣẹ́ àwọn áńgẹ́lì.

Eyi ni ìdí tí òye rẹ̀ nípa “ìgbà gbogbo” fi jẹ́ òtítọ́, ṣùgbọ́n tí ó ní ààlà. Kò lè mọ̀ pé nínú ìgbà márùn-ún tí a ti tọ́ka sí “ìgbà gbogbo” nínú ìwé Dáníẹ́lì, ọ̀kan nínú ìgbà mẹ́ta tí “ìgbà gbogbo” ti “gbà kúrò,” ń ṣojú ìtumọ̀ mìíràn ju àwọn ìgbà méjèèjì yòókù lọ. Ní ìgbà kan a lo “ìgbà gbogbo” pẹ̀lú ọ̀rọ̀ Hébérù náà ‘rum’ àti ní àwọn ìgbà méjì yòókù a lo ó pẹ̀lú ọ̀rọ̀ Hébérù náà ‘sur.’ A túmọ̀ àwọn ọ̀rọ̀ méjèèjì sí mú kúrò, ṣùgbọ́n ‘rum’ nínú Dáníẹ́lì orí kẹjọ, ẹsẹ̀ kọkànlá túmọ̀ sí gbé sókè àti gbéga, àti nínú orí kọkànlá, ẹsẹ̀ kọkànlélọ́gbọ̀n, àti orí kejìlá, ẹsẹ̀ kọkànlá, ọ̀rọ̀ náà ‘sur’ túmọ̀ sí yọ kúrò.

Àwọn amòye ẹ̀sìn tí ń jẹ, tí wọ́n sì ń mu oúnjẹ Babeli, ń jiyàn pé bóyá o bá yọ ohun kan kúrò tàbí nígbà tí o bá gbé ohun kan sókè, àwọn méjèèjì ń ṣàpẹẹrẹ irú ìmúkúrò kan náà, nítorí náà a gbọ́dọ̀ lóye àwọn ọ̀rọ̀ méjèèjì pé wọ́n ní ìtumọ̀ kan náà. Wọ́n ń jiyàn pé ní àwọn ìgbà mẹ́ta tí “ẹbọ ojoojúmọ́” fi jẹ́ “gbígbà kúrò,” ó máa ń túmọ̀ sí mímú kúrò nígbà gbogbo, àti nípa ṣíṣe bẹ́ẹ̀, wọ́n fi hàn pé Dáníẹ́lì kò ṣọ́ra nínú yíyan ọ̀rọ̀ rẹ̀. Wọ́n kì í sọ bẹ́ẹ̀ ní gbangba, ṣùgbọ́n nípa àbájáde ìmọ̀ràn wọn wọ́n ń kọ́ni pé Dáníẹ́lì ìbá yẹ kí ó ti lo ọ̀rọ̀ náà ‘sur’ ní gbogbo àwọn ìfarahàn mẹ́ta náà, nítorí gẹ́gẹ́ bí àwọn amòye ẹ̀sìn náà ṣe sọ, ó ní irú ohun kan náà lọ́kàn ní gbogbo ìgbà tí “ẹbọ ojoojúmọ́” jẹ́ “gbígbà kúrò.”

Wọ́n ṣe ohun kan náà pẹ̀lú àwọn ọ̀rọ̀ náà ‘miqdash’ àti ‘qodesh’ tí a túmọ̀ méjèèjì sí “ibi mímọ́,” nínú ẹsẹ̀ kọkànlá títí dé ẹsẹ̀ kẹrìnlá ní orí kẹjọ. Nínú gbogbo ìtọ́kasí “ibi mímọ́” nínú àwọn ẹsẹ̀ mẹ́rin wọ̀nyí, wọ́n tẹnumọ́ pé gbogbo wọn ń ṣojú ibi mímọ́ Ọlọ́run. Nípasẹ̀ àbájáde ìmúlòye yẹn lẹ́ẹ̀kansi, Danieli ì bá ti kan lo ‘qodesh’ nínú gbogbo ìtọ́kasí mẹ́ta náà, kí ó má sì lo ‘miqdash’ nínú ẹsẹ̀ kọkànlá. Miller kì bá tí mọ ìyàtọ̀ tó wà láàárín àwọn ọ̀rọ̀ wọ̀nyí, ṣùgbọ́n àwọn onímọ̀ ẹ̀sìn òde-òní mọ̀ ọ́, àti pé nígbà tí wọ́n bá mọ̀ ọ́, wọ́n tẹnumọ́ pé kò yẹ kí a jẹ́wọ́ ìyàtọ̀ kankan. Síbẹ̀síbẹ̀, Miller, ẹni tí kò mọ ìyàtọ̀ tó wà láàárín àwọn ọ̀rọ̀ náà, dé sí òye kan tí ó lòdì pátápátá sí ti àwọn onímọ̀ ẹ̀sìn òde-òní.

Òtítọ́ ibẹ̀ ni pé Dáníẹ́lì jẹ́ akọ̀wé aláṣọ́ra, ẹni tí ó mọ èdè Hébérù, tí a sì dá a lẹ́jọ́ pé ó gbọ́n ní ìlọ́po mẹ́wàá ju gbogbo àwọn ọlọ́gbọ́n ọkùnrin mìíràn ní Bábílónì lọ. Bí ẹnikẹ́ni bá mọ ìlò tó yẹ fún èdè Hébérù, àti bí a ṣe yẹ kí a fi í hàn ní òtítọ́ nínú ìtàn pàtó yẹn, Dáníẹ́lì ni. Bí Dáníẹ́lì bá lo àwọn ọ̀rọ̀ ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀, nítorí pé a pète kí wọ́n gbe àwọn ìtumọ̀ ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀ jáde ni, èyí tí ó fi mọ̀ọ́mọ̀ wá láti ṣàfihàn. Nígbà tí a bá jẹ́wọ́ ìlò ọ̀tọ̀ Dáníẹ́lì ti àwọn ọ̀rọ̀ tí a túmọ̀ sí “ibi mímọ́” tàbí sí “mú kúrò,” wọ́n ń fi òye Miller nípa “ìgbà gbogbo” múlẹ̀, èyí tí Miller mọ̀ nínú ẹsẹ̀-ìwé náà gan-an níbi tí Pọ́ọ̀lù ti ṣe ìdánimọ̀ pé àwọn tí ó kórìíra òtítọ́ ni a ti yàn sí ìtànjẹ́ líle láti gbà.

Àwọn tí ó kórìíra òtítọ́ tí wọ́n sì gba ìrò tí ń mú ìtanrànṣẹ́ alágbára wá, ni a tún ṣàfihàn gẹ́gẹ́ bí àwọn ọ̀mùtí Efraimu, tí a ṣàfihàn wọn sí ipò méjì. Ẹgbẹ́ kan ni aṣáájú tí ó ní ẹ̀kọ́, ẹgbẹ́ kejì sì ni àwọn aláìní ẹ̀kọ́ tí kì yóò gbọ́ ohun kan bí kò ṣe ohun tí àwọn onímọ̀-ẹ̀kọ́ náà bá kọ́ wọn. Àwọn ni wọ́n fi ara pamọ́ sábẹ́ ìrò, tí wọ́n sì dá májẹ̀mú pẹ̀lú ikú. Wọ́n ni àwọn wúńdíá aṣiwèrè ti Matteu ogún-ún márùn-ún, àti àwọn tí a gbé ọkàn wọn sókè nínú Habakuku méjì. Àwọn ni wọ́n kọ àwọn òtítọ́ ìpilẹ̀ṣẹ̀ àlá Miller, tí ń tàn yọ ní ìmọ́lẹ̀ ní ìgbà mẹ́wàá sí i ní òpin (tí ó dúró fún ìdánwò kẹ́wàá àti ìkẹyìn fún Ísírẹ́lì òde-òní), gẹ́gẹ́ bí a ti ṣàpẹẹrẹ rẹ̀ nínú ìdánwò kẹ́wàá àti ìkẹyìn fún Ísírẹ́lì ìgbàanì.

A ó tẹ̀síwájú nínú ìkẹ́kọ̀ọ́ yìí nínú àpilẹ̀kọ tí ó kàn.

> Oluwa si wi fun Mose pe, Yio ti pẹ to ti awọn enia yi fi nmu mi binu? yio si ti pẹ to ti wọn kò fi gbagbọ mi, nitori gbogbo awọn ami ti mo ti fihàn lãrin wọn? Emi o fi àjàkálẹ-àrun kọlù wọn, emi o si sọ wọn di aláìní ogún; emi o si fi ọ ṣe orilẹ-ède ti o tobi ju wọn lọ, ti o si lágbára ju wọn lọ. Mose si wi fun Oluwa pe, Nigbana ni awọn ara Egipti yio gbọ ọ, (nitori nipa agbára rẹ ni iwọ ti mú awọn enia yi goke lati ãrin wọn wá;) wọn o si sọ ọ fun awọn olùgbé ilẹ yi: nitori wọn ti gbọ pe iwọ, Oluwa, wà lãrin awọn enia yi, pe iwọ, Oluwa, ni a nfi oju kọ oju ri, pe awọsanma rẹ duro lórí wọn, ati pe iwọ nlọ niwaju wọn, ni ọsan ninu origun awọsanma, ati ninu origun iná li oru. Njẹ bi iwọ ba pa gbogbo awọn enia yi run gẹgẹ bi enia kan, nigbana ni awọn orilẹ-ède ti o ti gbọ okikí rẹ yio sọ pe, Nitori ti Oluwa kò le mú awọn enia yi wọ ilẹ ti o ti bura fún wọn, nitorina li o ṣe pa wọn ninu aginjù.

> Nísinsin yìí, mo bẹ̀ ọ́, kí agbára Olúwa mi lè tóbi, gẹ́gẹ́ bí ìwọ ti sọ, pé, Olúwa lọ́ra nínú ìbínú, ó sì pọ̀ nínú àánú, ó ń dárí àìṣedéédé àti ìrékọjá jì, ṣùgbọ́n kì yóò dá ẹni ẹlẹ́bi sílẹ̀ rárá; ó ń jẹ ìwà búburú àwọn baba wò lórí àwọn ọmọ títí dé ìran kẹta àti ìran kẹrin. Jọ̀wọ́, mo bẹ̀ ọ́, dárí àìṣedéédé àwọn ènìyàn yìí jì gẹ́gẹ́ bí titobi àánú rẹ, àti gẹ́gẹ́ bí o ti dárí àwọn ènìyàn yìí jì láti Íjíbítì wá títí di ìsinsin yìí. Olúwa sì wí pé, Mo ti dárí wọn jì gẹ́gẹ́ bí ọ̀rọ̀ rẹ: Ṣùgbọ́n bí mo ti wà láàyè nítõtọ́, gbogbo ayé yóò kún fún ògo Olúwa. Nítorí pé gbogbo àwọn ọkùnrin wọ̀nyẹn tí wọ́n ti rí ògo mi, àti àwọn iṣẹ́ ìyanu mi tí mo ṣe ní Íjíbítì àti ní aginjù, tí wọ́n sì ti dán mi wò nísinsin yìí lẹ́ẹ̀mẹ́wàá, tí wọn kò sì gbọ́ ohùn mi; nítõtọ́ wọn kì yóò rí ilẹ̀ náà tí mo ti búra fún àwọn baba wọn, bẹ́ẹ̀ ni kò sí ẹnìkan nínú àwọn tí ó mú mi bínú tí yóò rí i: Ṣùgbọ́n ìránṣẹ́ mi Kálẹ́bù, nítorí pé ó ní ẹ̀mí mìíràn pẹ̀lú rẹ̀, tí ó sì ti tọ̀ mí lẹ́yìn ní kíkún, èmi yóò mú un wọ ilẹ̀ náà tí ó ti lọ; irú-ọmọ rẹ̀ yóò sì jogún un. Nọ́ńbà 14:11–24.

Back to Articles