Article

# Kí ni Òtítọ́? – Nọ́mbà Kejì

Má ṣe Dí Àwọn Ọ̀rọ̀ Àsọtẹ́lẹ̀ Ìwé Yìí Mó́```

Author

Jeff Pippenger

Published

September 5, 2023

Formats

PDF
Word
Song MP3

A ti fi hàn pé ìtàn láti Oṣù Kẹjọ ọjọ́ 11, 1840 títí dé Oṣù Kẹwàá ọjọ́ 22, 1844 ni ìtàn tí a ṣàpẹẹrẹ rẹ̀ nípasẹ̀ ààrá méje tí a fi èdìdì pa títí díẹ̀ ṣáájú ìpipari àkókò ìdánwò. Nínú àpilẹ̀kọ yìí, èmi yóò bẹ̀rẹ̀ nípa àyẹ̀wò padà díẹ̀ nínú ohun tí a ti dá mọ̀ nípa àpẹẹrẹ ààrá méje náà. A ń lo àwọn ìlà ìtàn lórí àwọn ìlà ìtàn láti gbé àwọn òtítọ́ wọ̀nyí kalẹ̀. Àwọn àmì ọ̀nà àsọtẹ́lẹ̀ mẹ́rin wà láti Oṣù Kẹjọ ọjọ́ 11, 1840 títí dé, tí ó sì kà Oṣù Kẹwàá ọjọ́ 22, 1844 sínú; ìfúnni ní agbára sí ìráńṣẹ́ áńgẹ́lì àkọ́kọ́, ìdààmú àkọ́kọ́, Ẹkún Òru Àárín, àti Ìdààmú Nlá.

Ọjọ́ kẹ́tàlá oṣù Kẹjọ, ọdún 1840 ni a fi Mósè ní igbó tí ń jó ṣàpẹẹrẹ. Ìbànújẹ àkọ́kọ́ ní ìrúwé ọdún 1844 ni a fi ìyàwó Mósè, Sípórà, ṣàpẹẹrẹ nígbà tí ó fi ìbànújẹ àti ìbẹ̀rù kọ ilé ọmọ wọn. Ẹkún Òru tí ó bẹ̀rẹ̀ nípàdé àgọ́ Exeter láti ọjọ́ 12 sí 17 oṣù Kẹjọ ni a fi dídé Mósè sí Íjíbítì àti ìkìlọ̀ àkọ́kọ́ rẹ̀ nípa ikú àwọn àkọ́bí Íjíbítì ṣàpẹẹrẹ. Ìbànújẹ Nlá ti ọjọ́ 22 oṣù Kẹwàá, ọdún 1844 ni a fi àwọn Heberu lẹ́gbẹ̀ẹ́ Òkun Pupa ṣàpẹẹrẹ.

Ní àkókò Ọba Dáfídì, ọjọ́ kẹrìnlá oṣù Kẹjọ, ọdún 1840, ni a ṣàpẹẹrẹ nípa bí àwọn Filistini ṣe dá àpótí Ọlọ́run padà. Ìdààmú àkọ́kọ́ ní ìgbà ìrúwé ọdún 1844 ni a ṣàpẹẹrẹ nípa bí Ussa ṣe fọwọ́ kan àpótí Ọlọ́run. Igbe Àárín Òru tí ó bẹ̀rẹ̀ ní ìpàdé àgọ́ Exeter láti ọjọ́ 12 sí 17 oṣù Kẹjọ ni a ṣàpẹẹrẹ nípa bí Dáfídì ṣe mú àpótí náà wọ Jerúsálẹ́mù. Ìdààmú Ńlá ti ọjọ́ 22 oṣù Kẹwàá, ọdún 1844 ni a ṣàpẹẹrẹ nípa Mikali, aya Dáfídì, bí ó ti gan Dáfídì ní ti ìwọ̀nà rẹ̀ sí Jerúsálẹ́mù pẹ̀lú àpótí náà.

Ọjọ́ kọkànlá, oṣù Kẹjọ, ọdún 1840 ni a ti fi ìrìbọmi Kristi ṣe àpẹẹrẹ rẹ̀. Ìdààmú àkọ́kọ́ ní ìgbà ìrúwé ọdún 1844 ni a ti fi ìdààmú ikú Lásárùsì ṣe àpẹẹrẹ rẹ̀. Igbe Àárín Ọ̀gànjọ́ tí ó bẹ̀rẹ̀ ní àpéjọ àgọ́ Exeter láti ọjọ́ 12 sí 17, oṣù Kẹjọ, ni a ti fi Ìwọlé Ìṣẹ́gun Kristi sí Jerúsálẹmù ṣe àpẹẹrẹ rẹ̀. Ìdààmú Ńlá ti ọjọ́ 22, oṣù Kẹwàá, ọdún 1844 ni a ti fi ìdààmú agbelebu ṣe àpẹẹrẹ rẹ̀.

A ti tọ́ka sí i pé àwọn àmì-ọ̀nà mẹ́rin wọ̀nyí dúró fún apá kan péré nínú àkópọ̀ ìlànà pípé ti gbogbo ìṣípòpadà. A ń dá àwọn àmì-ọ̀nà mẹ́rin náà mọ̀ gẹ́gẹ́ bí ẹlẹ́rìí ìtàn tí ó bẹ̀rẹ̀ ní September 11, 2001. Ọ̀kan nínú àwọn àbùdá àsọtẹ́lẹ̀ ti ọ̀kọ̀ọ̀kan àwọn ìlà mẹ́rin náà ni pé àwọn àmì-ọ̀nà inú ọ̀kọ̀ọ̀kan ìlà ní kókó-ọrọ̀ kan náà.

Fún Mósè, gbogbo mẹ́rin àwọn àmì-ọ̀nà náà dojú kọ iṣẹ́ Ọlọ́run ti wíwọ inú májẹ̀mú pẹ̀lú àwọn ènìyàn tí a yàn gẹ́gẹ́ bí ìmúṣẹ àsọtẹ́lẹ̀ Ábúráhámù. Nínú ìlà àtúnṣe Ọba Dáfídì, gbogbo mẹ́rin àwọn àmì-ọ̀nà náà ní ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú àpótí májẹ̀mú Ọlọ́run. Nínú ìlà Kristi, gbogbo mẹ́rin àwọn àmì-ọ̀nà náà ní ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú ikú àti àjíǹde.

Ọjọ́ kọkànlá, oṣù Kẹjọ, ọdún 1840 jẹ́ ìmúdájú ìlànà ọjọ́ kan fún ọdún kan. Ìdálẹ́kùn àkọ́kọ́ ní ìgbà ìrúwé ọdún 1844 jẹ́ ìyọ̀ǹda tí ó ti àìṣiṣẹ́ ohun tí a fi ìlànà ọjọ́ kan fún ọdún kan sí. Ìránṣẹ́ Samuel Snow ti Èkún Àárín Òru jẹ́ àtúnṣe náà àti ìmúlẹ̀kùnrẹ́rẹ́ ohun tí ó ti kùnà nínú lílo ìlànà ọjọ́ kan fún ọdún kan. Ìránṣẹ́ tí a ti ṣàtúnṣe náà dá lórí ìlànà ọjọ́ kan fún ọdún kan, a sì mú un ṣẹ lórí ọjọ́ kejìlélógún, oṣù Kẹwàá, ọdún 1844. Gbogbo àmì-ọ̀nà mẹ́rin náà ń ṣe ìfihàn ìlànà ọjọ́ kan fún ọdún kan.

Arábìnrin White sọ fún wa pé ààrá méje náà dúró fún àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ tí ó ṣẹlẹ̀ ní àkókò ìhìnrere áńgẹ́lì àkọ́kọ́ àti ti kejì; ṣùgbọ́n ó tún kọ́ wa pé ààrá méje náà pẹ̀lú dúró fún “àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ ọjọ́ iwájú tí a ó fi hàn ní ìtòlẹ́sẹẹsẹ wọn.” Ààrá méje náà dúró fún àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ àsọtẹ́lẹ̀ mẹ́rin tí ó bẹ̀rẹ̀ ní August 11, 1840 tí ó sì parí ní October 22, 1844, àti pé àwọn àmì ọ̀nà mẹ́rin wọ̀nyí ni a ó tún ṣe ní ìtàn wa ní ìtòlẹ́sẹẹsẹ kan náà.

Ọjọ́ kọkànlá, oṣù Kẹsán, ọdún 2001 ni a ti ṣàpèjúwe rẹ̀ nípasẹ̀ ọjọ́ kọkànlá, oṣù Kẹjọ, ọdún 1840, àti pé àwọn ọjọ́ méjèèjì náà ní ìsopọ̀ pẹ̀lú Ìsílámù, báyìí ni wọ́n ṣe so ìbẹ̀rẹ̀ Adventism pọ̀ mọ́ òpin Adventism. Mejeeji ọjọ́ kọkànlá, oṣù Kẹjọ, ọdún 1840 àti ọjọ́ kọkànlá, oṣù Kẹsán, ọdún 2001 jẹ́ ìmúdájú òfin àsọtẹ́lẹ̀ àkọ́kọ́ nínú ìtàn kálukú wọn.

Ní ọjọ́ kẹrìnlá oṣù Kẹsán, ọdún 2001, áńgẹ́lì Ìfihàn mẹ́jọlá sọ̀kalẹ̀, àti ní ọjọ́ kọkànlá oṣù Kẹjọ, ọdún 1840, áńgẹ́lì Ìfihàn mẹ́wàá sọ̀kalẹ̀. Ìbànújẹ́ àkọ́kọ́ ti Future for America jẹ́ àsọtẹ́lẹ̀ tí ó kùnà nípa Ìsílámù ní ọjọ́ kẹtàdínlógún oṣù Keje, ọdún 2020. Ìránṣẹ́ tí a tú sílẹ̀, gẹ́gẹ́ bí Ẹkún Ọ̀gànjọ́ ṣe rí ní Exeter ní ìgbà ooru ọdún 1844, jẹ́ àtúnṣe àsọtẹ́lẹ̀ tí ó kùnà tí a ti fi hàn tẹ́lẹ̀. Fún àwọn Millerite, àtúnṣe náà jẹ́ ní ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú lílo ìlànà ọjọ́ kan fún ọdún kan tí ó ti kùnà tẹ́lẹ̀, èyí tí ó ń fi ọdún 1843 hàn gẹ́gẹ́ bí àkókò ìpadàbọ̀ Olúwa. Lónìí, àtúnṣe tí a ṣojú fún nípasẹ̀ ìránṣẹ́ Ẹkún Ọ̀gànjọ́ ti àwọn Millerite gbọ́dọ̀ jẹ́ àmì ọ̀nà kan tí ó ṣàpẹẹrẹ Ìsílámù, gẹ́gẹ́ bí àwọn àmì ọ̀nà méjì tí ó ṣáájú náà ti rí. Àtúnṣe tí iṣẹ́ Samuel Snow jẹ́ àpèjúwe rẹ̀ kì í ṣe láti kọbi ara sí àsọtẹ́lẹ̀ tí ó kùnà tẹ́lẹ̀, bí kò ṣe láti tún àsọtẹ́lẹ̀ tí ó ti kùnà tẹ́lẹ̀ ṣe ní ìfarabalẹ̀ púpọ̀ síi.

> “Àwọn tí ìrètí wọn bàjẹ́ rí nínú Ìwé Mímọ́ pé wọ́n wà ní àkókò ìdádúró, àti pé wọ́n gbọ́dọ̀ fi sùúrù dúró de ìmúṣẹ ìran náà. Ẹ̀rí kan náà tí ó mú kí wọ́n retí Olúwa wọn ní 1843, ni ó mú kí wọ́n tún retí Rẹ̀ ní 1844.” Early Writings, 247.

Lónìí, ìránṣẹ́ tí a ṣe àfihàn rẹ̀ nípasẹ̀ ìránṣẹ́ tí ó jáde láti inú àpéjọ àgọ́ Exeter yóò jẹ́ ìmúṣẹ́ pípé ti àsọtẹ́lẹ̀ tí ó ti kùnà tẹ́lẹ̀. Ìdààmú Ńlá nínú ìtàn àwọn Millerite dúró fún ìdààmú ńlá kan tí ó ṣẹlẹ̀ ní àkókò òfin Ọjọ́ Àìkú, ṣùgbọ́n yóò wà nínú àyíká àsọtẹ́lẹ̀ kan nípa Islam. Ìránṣẹ́ Samuel Snow jẹ́ ìdánimọ̀ ọjọ́ gangan náà. Ọjọ́ náà tọ́, ṣùgbọ́n ìṣẹ̀lẹ̀ náà ni kò tọ́. Ìránṣẹ́ lónìí tí ìránṣẹ́ Snow dúró fún yóò jẹ́ ìránṣẹ́ kan nípa Islam tí ó jẹ́ ìmúṣẹ́ pípé ti ìránṣẹ́ tí ó kùnà ní ìdààmú àkọ́kọ́ ní July 18, 2020.

Kò sí àkókò tàbí ọjọ́ tí a fi ń ṣe ìṣírò mọ́ báyìí, nítorí pé láti October 22, 1844, fífi àkókò kalẹ̀ kò tún gbọdọ̀ jẹ́ apá kan nínú ọ̀rọ̀ àsọtẹ́lẹ̀ Ọlọ́run mọ́.

> “Oluwa ti fi hàn mí pé ìhìnrere áńgẹ́lì kẹta gbọ́dọ̀ lọ, kí a sì kéde rẹ̀ fún àwọn ọmọ Oluwa tí a ti tú ká, àti pé a kò gbọ́dọ̀ so ó mọ́ àkókò; nítorí àkókò kì yóò tún jẹ́ ìdánwò mọ́ láéláé. Mo rí i pé àwọn kan ń ní ìmúnikúnfẹ́ irọ́ tí ń dìde láti inú ìwàásù àkókò; pé ìhìnrere áńgẹ́lì kẹta lágbára ju bí àkókò ṣe lè jẹ́ lọ. Mo rí i pé ìhìnrere yìí lè dúró lórí ìpìlẹ̀ tirẹ̀, àti pé kò nílò àkókò láti fi fún un ní agbára sí i, àti pé yóò lọ nínú agbára ńlá, yóò sì ṣe iṣẹ́ rẹ̀, a ó sì gé e kúrú nínú òdodo.” Experience and Views, 48, 49.

Àmì kẹrin nínú ìtàn wa gbọ́dọ̀ jẹ́ òfin Ọjọ́-ìsinmi, nítorí àwọn ìtàn mímọ́ ti gbogbo àwọn ìlà àtúnṣe, tí a kó jọ lórí ìlà lórí ìlà, ní ìbámu pẹ̀lú àsọyé ìmísí lórí àwọn ìtàn wọ̀nyí nípasẹ̀ Ẹ̀mí Àsọtẹ́lẹ̀, fi ìdánilójú pípé múlẹ̀ pé òfin Ọjọ́-ìsinmi ni àmì kẹrin lẹ́yìn tí áńgẹ́lì alágbára náà sọ̀kalẹ̀ wá nínú ìtàn wa. Àmì kẹrin nínú ìtàn àwọn ààrá méje tí wọ́n jẹ́ “àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ ọjọ́ iwájú tí a óò ṣípayá ní ìtòlẹ́sẹẹsẹ wọn” gbọ́dọ̀ ní ìsopọ̀ pẹ̀lú Ìsílámù, lórí ìpìlẹ̀ òtítọ́ pé kókó-ọrọ̀ kan náà máa ń wà ní gbogbo ìgbà nínú àwọn àmì mẹ́rin kan náà nínú gbogbo ìrìnàjò àtúnṣe.

Ísílámù yóò jẹ́ apá kan nínú àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ àsọtẹ́lẹ̀ ní àsìkò òfin Ọjọ́-ìsinmi fún ìdí kejì. Jésù, Kìnìún ẹ̀yà Júdà, ti mú ìtàn àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ mẹ́rin wọ̀nyí ní pàtó, ó sì ti sọ wọ́n di àmì kan tí ó dúró fúnra rẹ̀. Àmì náà ni ààrá méje. Àwọn àmì-ọ̀nà mìíràn wà nínú gbogbo ìṣísẹ̀ àtúnṣe tí ó wà ṣáájú àti lẹ́yìn àwọn àmì-ọ̀nà mẹ́rin tí Kìnìún ẹ̀yà Júdà sọ ní pàtó gẹ́gẹ́ bí ààrá méje. Gẹ́gẹ́ bí àmì kan tí ó dúró fúnra rẹ̀, àmì-ọ̀nà àkọ́kọ́ nínú ìtàn àpẹẹrẹ tí ó ní àwọn àmì-ọ̀nà mẹ́rin wọ̀nyí dúró fún ìkọlù tí Ísílámù ṣe sí Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà ní September 11, 2001. Òtítọ́ náà pé Alfa àti Omega ń fi òpin mọ ìbẹ̀rẹ̀, mú kí Ísílámù dúró níbi òfin Ọjọ́-ìsinmi, nítorí àmì-ọ̀nà àkọ́kọ́ nínú àwọn àmì-ọ̀nà mẹ́rin wọ̀nyí ni ìkọlù Ísílámù ní September 11, 2001; nítorí náà, àmì-ọ̀nà kẹrin àti ìkẹyìn pẹ̀lú gbọ́dọ̀ jẹ́ ìkọlù kan láti ọwọ́ Ísílámù sí Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà.

Ó ṣeé ṣe gan-an pé òfin ọjọ́ Àìkú jẹ́ ìkọlù mìíràn tí Íslámù ṣe sí Ìlú Niu Yọ́ọ̀kù, èyí sì yóò dáhùn gẹ́gẹ́ bí òpin tí ìbẹ̀rẹ̀ fi ń dá mọ̀, ṣùgbọ́n ní ó kéré tán yóò jẹ́ ìkọlù láti ọwọ́ Íslámù gẹ́gẹ́ bí àsọtẹ́lẹ̀ ọjọ́ July 18, 2020 ti sọ.

A tún ti tọ́ka sí i pé Alfa àti Omega fi ìtàn kan pamọ́ sínú àwọn ìtàn mẹ́rin náà. Ní ti gidi, ìtàn inú tí a fi pamọ́ náà jẹ́ ìṣípayá àkọ́kọ́ tí a ń mú jáde ní báyìí ní ìbámu pẹ̀lú àṣẹ náà pé, “má ṣe dì èdìdì sí àwọn ọ̀rọ̀ àsọtẹ́lẹ̀ ìwé Ìfihàn.” A mọ ìtàn inú tí a fi pamọ́ náà nígbà tí a bá rí i nínú àwọn àmì ọ̀nà mẹ́rin tí ààrá méje dúró fún, pé àkókò kan wà nínú àwọn àmì ọ̀nà mẹ́rin náà tí ó bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú ìdààmú-ọkàn, tí ó sì parí pẹ̀lú ìdààmú-ọkàn. Láti ìgbà tí áńgẹ́lì kejì dé títí di ìgbà tí ẹ̀kẹta dé nínú ìtàn Millerite, ìtàn pàtó kan wà tí ó dúró gẹ́gẹ́ bí àmì sí ara rẹ̀. Ó bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú ìránṣẹ́ áńgẹ́lì kan tí a gbọ́dọ̀ jẹ, báyìí ni ó sì fi àkókò ìdádúró àmì sílẹ̀ nínú òwe àwọn wúńdíá mẹ́wàá. Lẹ́yìn náà, ó fi Igbe Òru Mọ́jú hàn, èyí tí ó tún jẹ́ ìránṣẹ́ tí a gbọ́dọ̀ jẹ, ó sì yọrí sí dídé ìránṣẹ́ kẹta tí a gbọ́dọ̀ jẹ.

Ìlà inú tí ó farapamọ́ nínú ìlà ààrá méje náà ni a jẹ́rìí sí ní ti wòlíì kì í ṣe nìkan nípa bí ìbẹ̀rẹ̀ ṣe ń ṣojú ìdààmú, àti dídé áńgẹ́lì kan àti ìránṣẹ́ láti jẹ, èyí tí a tún ṣe ní ìdààmú ńlá náà, ṣùgbọ́n a tún jẹ́rìí sí i nípasẹ̀ “òtítọ́.”

Ọ̀rọ̀ Heberu náà, “‘ĕmeṯ,” tí a túmọ̀ sí “òtítọ́” nínú Májẹ̀mú Láéláé, ni Onímọ̀-èdè àgbàyanu náà dá sílẹ̀ nípa lílo lẹ́tà àkọ́kọ́ nínú álífábẹ́ẹ̀tì Heberu, lẹ́yìn náà lẹ́tà kẹtàlá nínú álífábẹ́ẹ̀tì náà, ó sì parí pẹ̀lú lẹ́tà ìkẹyìn nínú álífábẹ́ẹ̀tì náà, láti dá ọ̀rọ̀ tí a túmọ̀ sí òtítọ́ náà sílẹ̀. A ti fi hàn pé àwọn lẹ́tà wọ̀nyí ń ṣàpẹẹrẹ ìlànà àṣẹ ìtọ́kasí àkọ́kọ́, ìlànà náà tí ó ń dá òpin mọ̀ láti ìbẹ̀rẹ̀. Lẹ́tà àkọ́kọ́ ni lẹ́tà “alpha.” Lẹ́tà àárín ni lẹ́tà kẹtàlá nínú álífábẹ́ẹ̀tì Heberu, ó sì ń ṣàpẹẹrẹ ìṣọ̀tẹ̀. Lẹ́tà ìkẹyìn ni lẹ́tà ìkẹyìn, òpin, omega. A ti fi hàn pé àwọn lẹ́tà mẹ́ta wọ̀nyí ń ṣàpẹẹrẹ àwọn ìgbésẹ̀ mẹ́ta ti ìhìnrere àìnípẹ̀kun gẹ́gẹ́ bí a ti fi ìdí rẹ̀ múlẹ̀ nípasẹ̀ ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìlà àsọtẹ́lẹ̀.

Ìtumọ̀ àwọn lẹ́tà mẹ́ta wọ̀nyí bá ìtumọ̀ ọ̀kọ̀ọ̀kan àwọn ìrántí àwọn áńgẹ́lì mẹ́ta náà mu. Ìtumọ̀ àwọn lẹ́tà mẹ́ta wọ̀nyí bá ìlànà ìwẹ̀nùmọ́ àwọn ọlọ́gbọ́n àti àwọn ènìyàn búburú nínú Dáníẹ́lì orí kejìlá ẹsẹ̀ mẹ́wàá mu, àwọn tí a sọ di mímọ́, tí a sọ di funfun, tí a sì dán wò. Àwọn lẹ́tà Hébérù mẹ́ta tí a kó jọ láti dá ọ̀rọ̀ náà “òtítọ́” sílẹ̀ ní ààmì Alpha àti Omega, àti àwọn ìgbésẹ̀ mẹ́ta tí wọ́n ń fi hàn nínú ìrántí áńgẹ́lì àkọ́kọ́ ni a ń pè ní ìhìnrere àìnípẹ̀kun. Àwọn ìgbésẹ̀ mẹ́ta tí àwọn lẹ́tà wọ̀nyí ṣàpẹẹrẹ tún ṣàpẹẹrẹ iṣẹ́ Ẹ̀mí Mímọ́ gẹ́gẹ́ bí a ti gbé kalẹ̀ nínú Johanu mẹ́rìndínlógún.

> Nígbà tí òun bá sì dé, yóò fi ẹ̀sùn kàn ayé ní ti ẹ̀ṣẹ̀, àti ní ti òdodo, àti ní ti ìdájọ́: Ní ti ẹ̀ṣẹ̀, nítorí wọn kò gbà mí gbọ́; Ní ti òdodo, nítorí mo ń lọ sọ́dọ̀ Baba mi, ẹ̀yin kò sì tún rí mi mọ́; Ní ti ìdájọ́, nítorí a ti ṣe ìdájọ́ ọmọ-aládé ayé yìí. John 16:8–11.

Aṣìṣe àkọ́kọ́ ni a ṣàfihàn gẹ́gẹ́ bí ẹ̀ṣẹ̀, gẹ́gẹ́ bí a ti rí i nínú àpẹẹrẹ Mósè, Ussa, Màríà àti Mátà, àti àwọn Millerites; nítorí gẹ́gẹ́ bí Johanu mẹ́rìndínlógún ṣe ṣàpèjúwe iṣẹ́ Ẹ̀mí Mímọ́ nípa ìdálẹ́bi “ẹ̀ṣẹ̀;” ó jẹ́ nítorí “wọn kò gbàgbọ́.” Ọ̀kọ̀ọ̀kan àwọn àpẹẹrẹ tí a ṣẹ̀ṣẹ̀ tọ́ka sí wọ̀nyí ń ṣojú ìjákulẹ̀ àkọ́kọ́, àti ọ̀kọ̀ọ̀kan ìtàn wọn jẹ́rìí pé ìjákulẹ̀ náà jẹ́ ìdíjẹ́ṣẹ̀ ẹ̀ṣẹ̀ àìgbọ́gbọ́ ohun kan tí a ti ṣípayá tẹ́lẹ̀ fún wọn. Ìgbésẹ̀ àkọ́kọ́ ni ìdálẹ́bi ẹ̀ṣẹ̀. Ìgbésẹ̀ àkọ́kọ́ ni lẹ́tà àkọ́kọ́ nínú àlìfábẹ́ẹ̀tì Hébérù.

Ọ̀nà-àmì kejì nínú ìtàn ìkọ̀kọ̀ ni òdodo, èyí ni ibi tí ìfarahàn agbára Ọlọ́run ti ń farahàn nínú òdodo àwọn tí ń gbé ìhìnrere Ẹkún Ọ̀ganjọ́. Wọ́n ń fi òdodo Ọlọ́run hàn ní ìparí àkókò ìdádúró, nítorí Johanu mẹ́rìndínlógún wí pé Kristi lọ sọ́dọ̀ Baba rẹ̀, wọn kò sì tún rí Kristi mọ́. Kristi ti dáduró ṣáájú ìfarahàn òdodo. Pẹ̀lú àwọn Millerite, nígbà tí Kristi yọ ọwọ́ Rẹ̀ kúrò, àṣìṣe náà ni a mọ̀. Lẹ́yìn náà, àkóónú ìhìnrere tí a ti ṣe àtúnṣe rẹ̀ mú kí ẹ̀ka méjì àwọn olùjọsìn jáde. Ẹ̀ka kan fi òdodo hàn, nítorí wọ́n ní òróró, ṣùgbọ́n ẹ̀ka kejì fi ìṣọ̀tẹ̀ hàn tí lẹ́tà kẹtàlá nínú alífábẹ́ẹ̀tì Hébérù ṣàpẹẹrẹ rẹ̀.

> “Àwọn ẹni-ororo tí ń dúró lẹ́gbẹ̀ẹ́ Olúwa gbogbo ayé, ní ipò tí a ti fi fún Satani nígbà kan gẹ́gẹ́ bí kérúbù alábòójútó. Nípasẹ̀ àwọn ẹ̀dá mímọ́ tí ń yí ìtẹ́ rẹ̀ ká, Olúwa ń pa ìbánisọ̀rọ̀ àìdá mọ́ pẹ̀lú àwọn olùgbé ayé. Oró wúrà náà ń ṣàpẹẹrẹ oore-ọ̀fẹ́ tí Ọlọ́run fi ń pèsè fún àwọn fìtílà àwọn onígbàgbọ́, kí wọ́n má bàa rẹ́rìn-ín kí wọ́n sì kú. Bí kì í bá ṣe pé a ń tú òróró mímọ́ yìí láti ọ̀run wá nínú àwọn ìfẹ̀ṣẹ̀rọ̀ Ẹ̀mí Ọlọ́run, àwọn agbára ibi ì bá ní àkóso pípé lórí ènìyàn.”

> “A ń bu Ọlọ́run ní àìbọ̀wọ̀ nígbà tí a kò bá gba àwọn ìfọ̀rọ̀rànṣẹ́ tí ó rán sí wa. Nípa bẹ́ẹ̀, a ń kọ̀ láti gba òróró wúrà náà tí yóò dà sínú ọkàn wa kí a lè fi í pín fún àwọn tí wọ́n wà nínú òkùnkùn. Nígbà tí ìkéde náà bá dé pé, ‘Kíyèsi i, ọkọ ìyàwó ń bọ̀; ẹ jáde lọ pàdé rẹ̀,’ àwọn tí kò tíì gba òróró mímọ́, tí wọn kò sì ti tọ́jú oore-ọ̀fẹ́ Kristi sínú ọkàn wọn, yóò rí i, gẹ́gẹ́ bí àwọn wúńdíá aṣiwèrè, pé wọn kò tíì múra tán láti pàdé Olúwa wọn. Wọn kò ní agbára nínú ara wọn láti rí òróró náà gbà, a sì ti ba ìyè wọn jẹ́ pátápátá. Ṣùgbọ́n bí a bá béèrè fún Ẹ̀mí Mímọ́ Ọlọ́run, bí a bá sì bẹ̀bẹ̀ gẹ́gẹ́ bí Mósè ṣe bẹ̀ pé, ‘Fi ògo rẹ hàn mí,’ ìfẹ́ Ọlọ́run yóò tú ká sínú ọkàn wa. Nípasẹ̀ àwọn paipu wúrà, a ó fi òróró wúrà náà ránṣẹ́ sí wa. ‘Kì í ṣe nípa agbára, tàbí nípa ipá, bí kò ṣe nípa Ẹ̀mí mi, ni Oluwa àwọn ọmọ-ogun wí.’ Nípa gbigba àwọn ìtànṣán mímọ́lẹ̀ didán láti ọ̀dọ̀ Oòrùn Òdodo, àwọn ọmọ Ọlọ́run ń tàn bí ìmọ́lẹ̀ nínú ayé.” Review and Herald, July 20, 1897.

Ṣàkíyèsí pé àwọn tí ó gba ìhìnrere Ẹkún Àárín Òru ni a ti ṣàpèjúwe wọn nípasẹ̀ Mose nínú ihò Hórẹ́bù, tí ń bẹ Ọlọ́run pé kí Ó fi ògo Rẹ̀ hàn án. Àwọn ẹgbẹ́ méjèèjì wọ̀nyí ti mú ìwà wọn dé ìparí kí Ẹkún Àárín Òru tó dé, ní àsìkò ìdádúró náà.

> “A ń gbé ní àkókò tí ó lewu jùlọ báyìí, kò sì yẹ kí ẹnì kan nínú wa máa lọ́ra ní wíwá ìmúrasílẹ̀ fún ìbọ̀ wá Kristi. Kí ẹnikẹ́ni má ṣe tẹ̀lé àpẹẹrẹ àwọn wúńdíá aṣiwèrè, kí ó sì rò pé yóò dáàbò bò ó láti dúró títí àkókò ìpọnjú yóò fi dé kí ó tó ní ìmúrasílẹ̀ ìwà láti dúró ní àkókò náà. Yóò ti pẹ́ jù láti wá òdodo Kristi nígbà tí a bá pe àwọn àlejò wọlé, tí a sì ṣàyẹ̀wò wọn. Ìsinsìnyí ni àkókò láti wọ òdodo Kristi,—aṣọ ìgbéyàwó náà tí yóò mú kí o yẹ láti wọ inú àsè alẹ́ ìgbéyàwó Ọ̀dọ́-Àgùntàn náà. Nínú òwe náà, a ṣàfihàn àwọn wúńdíá aṣiwèrè bí ẹni pé wọ́n ń bẹ̀bẹ̀ fún òróró, tí wọn kò sì rí gbà ní ìbéèrè wọn. Èyí jẹ́ àpẹẹrẹ àwọn tí kò tíì múra ara wọn sílẹ̀ nípa mímú ìwà kan dàgbà tí yóò lè dúró ní àkókò ìpọnjú.” The Youth’s Instructor, January 16, 1896.

Ní ìgbà igbe ọ̀gànjọ́, ẹ̀ka kan ní òróró tí ó yẹ, èkejì kò sì ní i. Ìgbésẹ̀ kejì ni ìfarahàn ní ìparí àkókò ìdádúró, yálà ti òdodo tàbí ti àìṣòdodo, “nítorí” ọkọ ìyàwó lọ “sí” ọ̀dọ̀ “Baba” rẹ̀, “ẹ̀yin kò sì ní rí mi mọ́.” Ìgbésẹ̀ kejì ni lẹ́tà kẹtàlá nínú alfábẹ́ẹ̀tì Hébérù. Ìgbésẹ̀ kẹta nínú ìtàn ìkọ̀kọ̀ ni ìdájọ́ àti ìbànújẹ́ ńlá náà, àti lẹ́tà ìkẹyìn nínú alfábẹ́ẹ̀tì.

Ìtàn ìkọ̀kọ̀ tí ó wà nínú àwọn àrá méje ni ọ̀rọ̀ náà “òtítọ́” jẹ́rìí sí, pẹ̀lú ìbànújẹ ìbẹ̀rẹ̀ tí ń ṣe ìdánimọ̀ ìbànújẹ ìkẹyìn, pẹ̀lú áńgẹ́lì kan tí ó dé pẹ̀lú ìránṣẹ́ ní ìbẹ̀rẹ̀ àti ní òpin. Kìkì àwọn tí wọ́n ti gba àwọn òfin ìkẹ́kọ̀ọ́ Bíbélì tí a ti fi fúnni láti ọ̀dọ̀ àṣẹ tí ó ga jùlọ ni yóò mọ ìtàn ìkọ̀kọ̀ náà. Òfin Miller ní ìbẹ̀rẹ̀ àti Àwọn Kókó-ìṣíwájú Àsọtẹ́lẹ̀ ní òpin.

Pẹ̀lú ìtàn ààrá méje, gẹ́gẹ́ bí a ti ṣẹ̀ṣẹ̀ gbé kalẹ̀, ìtẹnumọ́ kan wà tí ó yẹ kí a tún sọ, kí a sì rántí. Ìbànújẹ àkọ́kọ́ nínú gbogbo ìlà àtúnṣe ni àìka òtítọ́ tí a ti fi múlẹ̀ tẹ́lẹ̀. Mósè gbàgbé láti kọ ọmọ rẹ̀ ní ilà, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé èyí gan-an ni ààmì Májẹ̀mú tí àsọtẹ́lẹ̀ Ábúráhámù ń fi hàn. Ussa gbàgbé pé àwọn àlùfáà nìkan ni wọ́n lè fi ọwọ́ kàn àpótí náà. Màríà àti Élísábẹ́tì jẹ́rìí nínú ìtàn Lásárù pé wọ́n ti mọ̀ tẹ́lẹ̀ nípa agbára àjíǹde Kristi. Nígbà tí a ṣe àtẹ ìtàn 1843, àwọn olórí (ìkìmọ́lẹ̀ ẹlẹgbẹ́) fi tì Bàbá Mílà láti kọ ohun tí ó ti máa ń sọ nígbà gbogbo nípa ọdún 1843 sílẹ̀. Wọ́n tẹnu mọ́ ọn pé kí ó yí ẹ̀rí tí ó ti fi múlẹ̀ rẹ̀ padà, èyí tí ó fi ààyè sílẹ̀ fún ìfaradà díẹ̀ sí ọjọ́ 1843 gẹ́gẹ́ bí àsọtẹ́lẹ̀ wọn nípa ìmúṣẹ ọjọ́ ẹgbẹ̀rún méjì àti ọ̀ọ́dúnrún náà. Ẹ̀rí Mílà fi hàn pé ìkìmọ́lẹ̀ ẹlẹgbẹ́ tí àwọn olórí mìíràn nínú ìṣipopada náà mú wá ló fà á láti fi ìdánimọ̀ rẹ̀ tí kò péye sílẹ̀ nípa ọjọ́ ìmúṣẹ àsọtẹ́lẹ̀ náà, kí ó sì sọ ní tààrà pé a óo mú un ṣẹ ní 1843.

Pẹ̀lú Future for America, a mọ̀ pé kò yẹ kí ìránṣẹ́ míràn tún wà tí a “fi mọ́ àkókò.” Future for America ti kọ́ni léraléra nípa òtítọ́ náà jù gbogbo ìtàn ìṣípò yìí lọ. Ìbànújẹ àkọ́kọ́ máa ń dá lórí àìkànsí òtítọ́ ìdánwò kan tí a ti fi múlẹ̀ tẹ́lẹ̀. Àìkànsí òtítọ́ kan ní ọ̀nà ẹ̀ṣẹ̀ ni ó jẹ́, ṣùgbọ́n ohun tí ó ṣe pàtàkì jù lọ ni pé ó jẹ́ àìkànsí ẹ̀ṣẹ̀ sí òfin àkọ́kọ́ William Miller, èyí tí a ti sọ̀rọ̀ rẹ̀ ní pàtó pé ó parí ní 1844.

> Àngẹli náà tí mo sì rí pé ó dúró lórí òkun àti lórí ilẹ̀ gbé ọwọ́ rẹ̀ sókè sí ọ̀run, Ó sì búra nípasẹ̀ Ẹni tí ń bẹ láàyè títí láé àti láéláé, ẹni tí ó dá ọ̀run, àti àwọn ohun tí ń bẹ nínú rẹ̀, àti ilẹ̀, àti àwọn ohun tí ń bẹ nínú rẹ̀, àti òkun, àti àwọn ohun tí ń bẹ nínú rẹ̀, pé àkókò kì yóò sí mọ́. Ifihàn 10:5, 6.

Gẹ́gẹ́ bí Arábìnrin White ti sọ, angẹli náà tí ó dúró lórí ilẹ̀ àti lórí òkun “kì í ṣe ẹlòmíràn bí kò ṣe Jesu Kristi.” Ọjọ́ iwájú fún Amẹ́ríkà kọ àṣẹ tààrà láti ọ̀dọ̀ Jesu Kristi sílẹ̀! Ní ti èmi fúnra mi, mo ti ní ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú díẹ̀ nínú àwọn ènìyàn tí mo ní àjọṣe pẹ̀lú wọn ṣáájú July 18, 2020 nìkan. Àwọn ènìyàn méjì péré nínú díẹ̀ wọ̀nyí ni mo ti bá kọ́ ẹ̀kọ́, tí mo sì ti dán ohun tí ń bọ̀ láti inú Ọ̀rọ̀ Ọlọ́run wò nípa ìrírí ọjọ́ July 18, 2020; ọ̀kan nínú àwọn méjèèjì náà sì ti sùn nínú Jesu báyìí. Ṣùgbọ́n ní ìpìlẹ̀ ìtàn àwọn Millerite, èyí tí ó jẹ́ ìbẹ̀rẹ̀ ohun tí àwa jẹ́ òpin rẹ̀, ó dá mi lójú pé àwọn kan ṣì wà tí wọ́n wà nínú ìṣísẹ̀ náà ní àkókò yẹn, tí wọ́n ṣì ń mú àwọn ìlò àsọtẹ́lẹ̀ jáde tí a “so mọ́ àkókò.” Kò sí ohun tuntun lábẹ́ oòrùn.

Àkókò ti kúrú jù lọ láti máa bá irú ìfarahàn àsọtẹ́lẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ, ṣùgbọ́n kí olúkúlùkù ènìyàn dájú ní kíkún nínú ọkàn ara rẹ̀. Kí olúkúlùkù àwọn ọkùnrin tí ń gba ipò ní ẹ̀gbẹ́ tí ó ṣì ń ṣeré pẹ̀lú àkókò náà mọ̀ pé Future for America kọ gbogbo àwọn ìlò wọ̀nyí sílẹ̀, nítorí wọn kì í ṣe ohun mìíràn bí kò ṣe ìtànjẹ Satani.

Ìlà àsọtẹ́lẹ̀ inú tí ó farapamọ́ nínú àwọn àmì ọ̀nà mẹ́rin tí ó para pọ̀ jẹ́ àrá méje ni ohun tí a ń tú sílẹ̀ nísinsin yìí nípasẹ̀ Kìnnìún ẹ̀yà Júdà. Àpilẹ̀kọ yìí jẹ́ àtúnyẹ̀wò lásán ti ohun tí a ti sọ nípa ọ̀rọ̀ Hébérù náà “‘ĕmeṯ” tí a túmọ̀ sí òtítọ́. Kò kan gbogbo ohun tí a ti pín tẹ́lẹ̀, ṣùgbọ́n ète àtúnyẹ̀wò náà ni láti fi hàn pé Jòhánù orí kẹrìndínlógún ẹsẹ̀ kẹjọ fara mọ́ pátápátá àwòṣe àsọtẹ́lẹ̀ tí a ń gbé kalẹ̀ fún ìlà àsọtẹ́lẹ̀ inú tí ó farapamọ́ nínú àrá méje.

Àyẹ̀wò díẹ̀ síi ṣì wúlò kí a tó dé sí ìpinnu kan tí a óò gbé yọ̀ nínú àpilẹ̀kọ tó kàn.

> Má ṣe dì ín mọ́ àwọn ọ̀rọ̀ àsọtẹ́lẹ̀ ìwé yìí, nítorí àkókò náà ti súnmọ́ tán: ẹni tí kò ṣe òdodo, jẹ́ kí ó máa ṣe àìṣòdodo sí i: ẹni tí ó sì jẹ́ aláìmọ́, jẹ́ kí ó máa jẹ́ aláìmọ́ sí i: ẹni tí ó sì jẹ́ olódodo, jẹ́ kí ó máa ṣe òdodo sí i: ẹni tí ó sì jẹ́ mímọ́, jẹ́ kí ó máa jẹ́ mímọ́ sí i. Àti pé, wò ó, mo ń bọ̀ nítòsí; èrè mi sì wà pẹ̀lú mi, láti san án fún olúkúlùkù gẹ́gẹ́ bí iṣẹ́ rẹ̀ yóò ti rí. Èmi ni Alfa àti Omega, ìbẹ̀rẹ̀ àti òpin, àkọ́kọ́ àti ẹni ìkẹyìn. Ìṣípayá 22:10–13.

Back to Articles