Article

# Ìwé Dáníẹ́lì — Nọ́mbà Mẹ́tàlélọ́gọ́rin

Àwọn Ìran Mẹ́rin ti Àdífẹ́ntìsìmù Laodicea: Ṣíṣàlàyé Ìbàjẹ́ tí ń Lè Sí I lójúlọwọlọwọ

Author

Jeff Pippenger

Published

February 16, 2024

Formats

PDF
Word
Song MP3

Esekieli orí kẹjọ, ṣàfihàn ìríra mẹ́rin tí ń pọ̀ sí i, tí ó ṣojú fún àwọn ìran mẹ́rin ti Adventismu Laodicea. Ìṣọ̀tẹ̀ ti ọdún 1863, mú èké àfarawé kan jáde sí àwọn tábìlì méjì ti Hábákúkù, gẹ́gẹ́ bí Áárónì náà ṣe dá ère owú àfarawé kan sílẹ̀ pẹ̀lú ọmọ màlúù wúrà rẹ̀ ní àkókò gan-an tí Ọlọ́run ń fi àwọn tábìlì méjì ti Òfin Mẹ́wàá lé Mósè lọ́wọ́. Nígbà tí Adventismu Laodicea ti bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ yíyọ àwọn òtítọ́ ìpìlẹ̀ kúrò, gẹ́gẹ́ bí a ti ṣojú rẹ̀ nínú àlá William Miller, àwọn aṣáájú ìran àkọ́kọ́ bẹ̀rẹ̀ sí í kọ àṣẹ Bíbélì sílẹ̀, lẹ́yìn náà Ẹ̀mí Àsọtẹ́lẹ̀. Ìṣọ̀tẹ̀ náà ti dàgbà dé ipò kan níbi tí ẹ̀mí-ìmọ̀ Kellogg (pantheism), ti wọ inú ìtàn wọn díẹ̀ ṣáájú 1888.

Ní àkókò ìṣọ̀tẹ̀ 1888, ẹ̀mí àròjinlẹ̀ tí a ṣojú rẹ̀ nínú àwọn yàrá àwòrán Ẹsekíẹli dé ibi tí a ti kọ̀ àwọn òjíṣẹ́ Minneapolis sílẹ̀, pẹ̀lú wòlíì obìnrin náà, àti àní Ẹ̀mí Mímọ́ pàápàá.

> “A ti rí i nínú ìrírí wa pé nígbà tí Olúwa bá rán àwọn ìtanrànmọ́lẹ̀ láti inú ilẹ̀kùn tí ó ṣí sílẹ̀ ti ibi mímọ́ sí àwọn ènìyàn Rẹ̀, Sátánì máa ń ru ọkàn ọ̀pọ̀lọpọ̀ sókè. Ṣùgbọ́n òpin kò tíì dé. Yóò sì wà àwọn ẹni tí yóò tako ìmọ́lẹ̀ náà, tí yóò sì tẹ àwọn tí Ọlọ́run ti fi ṣe ọ̀nà Rẹ̀ láti sọ ìmọ́lẹ̀ di mímọ̀ kalẹ̀. A kì í fi ẹ̀mí mọ ohun ti ẹ̀mí bí kò ṣe nípa Ẹ̀mí. Àwọn olùṣọ́ kò bá ìṣísẹ̀ ìpèsè ìṣípayá Ọlọ́run lọ, a sì fi ẹ̀gàn hàn sí ìránṣẹ́ àti ìfẹ́sẹ̀mulẹ̀ gidi tí ọ̀run rán.”

> “Àwọn ọkùnrin kan yóò kúrò nípàdé yìí tí wọ́n ń jẹ́wọ́ pé àwọn mọ òtítọ́, ṣùgbọ́n tí wọ́n ń kó àwọn aṣọ tí a kò hun lórí aṣọ-ọ̀nà ọ̀run jọ yí ọkàn wọn ká. Ẹ̀mí tí wọ́n ti gbà níhìn-ín yóò bá wọn lọ. Èmi ń mì tìtì fún ọjọ́ iwájú iṣẹ́ wa. Àwọn tí kò bá tẹ̀rí bá fún ẹ̀rí tí Ọlọ́run ti fi hàn ní ibì yìí yóò jagun sí àwọn arákùnrin wọn tí Ọlọ́run ń lò. Wọ́n yóò mú un nira gidigidi nígbà tí àǹfààní bá dé sí ọwọ́ wọn láti máa tẹ̀síwájú lọ pẹ̀lú irú ogun kan náà tí wọ́n ti ń bá a lọ títí di ìsinsìnyí. Àwọn ọkùnrin wọ̀nyí yóò ní àǹfààní láti dá wọn lójú pé wọ́n ti ń jagun sí Ẹ̀mí Mímọ́ Ọlọ́run. Díẹ̀ yóò ní ìdánilójú; àwọn mìíràn yóò sì dì í mú ẹ̀mí tiwọn ṣinṣin. Wọ́n kì yóò kú sí ara wọn kí wọ́n sì jẹ́ kí Olúwa Jésù wọ inú ọkàn wọn. A ó máa tàn wọ́n jẹ sí i, sí i, títí wọn kì yóò fi lè mọ òtítọ́ àti òdodo. Wọ́n yóò, lábẹ́ ẹ̀mí mìíràn, wá ọ̀nà láti fi àwòrán-ìdàlẹ́kọ̀ọ́ kan lé iṣẹ́ náà lórí tí Ọlọ́run kì yóò fọwọ́ sí; wọ́n yóò sì sapá láti hù ìwà àwọn ànímọ́ Satani nípa gbigba ìṣàkóso ọkàn ènìyàn sókè, kí wọ́n sì bá a ṣe ìṣàkóso iṣẹ́ àti ọ̀ràn Ọlọ́run bákan náà.

> “Ìbá ṣe pé àwọn arákùnrin wa ti gbààwẹ̀, tí wọ́n sì ti gbàdúrà, tí wọ́n sì ti rẹ ara ọkàn wọn sílẹ̀ níwájú Ọlọ́run ní àpéjọ yìí, tí wọ́n sì jókòó pẹ̀lú ìfarabalẹ̀ láti ṣàyẹ̀wò Ìwé Mímọ́ pọ̀, nígbà náà ni a ó ti yin Ọlọ́run lógo. Ṣùgbọ́n ẹ̀mí ìfarapa-ọkàn tí a mú wá sí àpéjọ náà ti ti ilẹ̀kùn sí ìbùkún Ọlọ́run tí ó lọ́lá jùlọ, àti àwọn tí wọ́n ní ẹ̀mí yìí kì yóò wà ní ipò rere láti rí ìmọ́lẹ̀ títí wọn yóò fi ronúpìwàdà níwájú Ọlọ́run, tí wọ́n sì ní ìmọ̀ díẹ̀ nípa bí wọ́n ti sún mọ́ ṣíṣe àìbòwọ̀ fún Ẹ̀mí Mímọ́ àti níní ẹ̀mí mìíràn.” The 1888 Materials, 832.

Lẹ́yìn ọdún 1888, Sister White “wárìrì fún ọjọ́ ọ̀la” ìjọ àti iṣẹ́ Ọlọ́run. Ó rí i pé ìpàdé náà yóò mú ogun ẹ̀mí tí yóò máa bá a lọ láàárín àwọn ọkùnrin tí wọ́n jẹ́ olórí Adventism ti Laodicea wá, àti ìjàmbá nípa “ìgbà gbogbo,” jẹ́ ẹ̀rí pé àwọn àsọtẹ́lẹ̀ rẹ̀ ṣẹ lórí ìran náà gan-an. Nígbà náà ni àwọn ọkùnrin tí kò “fẹ́ tẹríba fún ẹ̀rí tí Ọlọ́run ti fi fúnni” láti fi múlẹ̀ “ìránṣẹ́ àti ìhìn-rere tí a rán láti ọ̀run,” gbé ogun kalẹ̀, àwọn ọkùnrin wọ̀nyí sì jagun sí “Ẹ̀mí Mímọ́ ti Ọlọ́run.” Ìran kejì wo bí ilé ìtẹ̀jáde àti ilé ìtọ́jú àìsàn ṣe jó tán dé ilẹ̀ nítorí iná ìdájọ́ Ọlọ́run.

> “Lónìí mo gba lẹ́tà kan láti ọ̀dọ̀ Ẹ̀gbọ́n Daniells nípa ìparun ọ́fíìsì Review nípasẹ̀ iná. Ọkàn mi bàjẹ́ gidigidi bí mo ṣe ń ronú lórí ìsonù ńlá náà sí ìfẹ́sẹ̀mulẹ̀ iṣẹ́ náà. Mo mọ̀ pé èyí gbọ́dọ̀ jẹ́ àkókò ìdánwò líle gidigidi fún àwọn arákùnrin tí a fi iṣẹ́ náà sí lọ́wọ́ àti fún àwọn òṣìṣẹ́ ọ́fíìsì náà. Mo jìyà pẹ̀lú gbogbo àwọn tí wọ́n ń jìyà. Ṣùgbọ́n ìròyìn ìbànújẹ́ náà kò yà mí lẹ́nu, nítorí nínú àwọn ìran òru ni mo ti rí angẹli kan tí ó dúró pẹ̀lú idà bí iná tí a na síta lórí Battle Creek. Nígbà kan, ní ọ̀sán gangan, nígbà tí kálámù mi wà lọ́wọ́ mi, mo pàdánù ìmọ̀ ara mi, ó sì dà bí ẹni pé idà iná yìí ń yí padà kọ́kọ́ sí ọ̀nà kan, lẹ́yìn náà sí òmíràn. Ó dà bí ẹni pé àjálù ń tẹ̀ lé àjálù nítorí pé a ṣe àìbọ̀wọ̀ fún Ọlọ́run nípasẹ̀ ète àwọn ènìyàn láti gbé ara wọn ga àti láti yin ara wọn lógo.”

> “Ní àárọ̀ yìí a fà mí jáde nínú àdúrà àtọkànwá pé kí Olúwa darí gbogbo àwọn tí wọ́n ní ìsopọ̀ pẹ̀lú ọ́fíìsì Review and Herald láti ṣe àwárí pẹ̀lẹ́pẹ̀lẹ́, kí wọ́n lè rí ibi tí wọ́n ti kọbi ara sí àwọn ìránṣẹ́ púpọ̀ tí Ọlọ́run ti fi fún wọn.

> “Láìpẹ́ yìí, àwọn arákùnrin tó wà ní ọ́fíìsì Review béèrè ìmọ̀ràn mi nípa kíkọ́ ilé mìíràn. Nígbà náà ni mo sọ pé bí àwọn tí wọ́n ń fi ọkàn sí fífi ilé mìíràn kún un sí ọ́fíìsì Review and Herald bá ní ọjọ́ iwájú tí a ti ṣètò kalẹ̀ ní iwájú wọn, bí wọ́n bá lè rí ohun tí yóò wà ní Battle Creek, wọn kì yóò ní ìbéèrè kankan nípa kíkọ́ ilé mìíràn síbẹ̀. Ọlọ́run wí pé: ‘Ọ̀rọ̀ mi ni a ti kẹ́gàn; èmi yóò sì yí i padà, mo sì yóò sì tú u dàrú.’”

> “Ní Àpéjọ Àgbáyé tí a ṣe ní Battle Creek ní ọdún 1901, Olúwa fi ẹ̀rí fún àwọn ènìyàn Rẹ̀ pé Ó ń pe fún àtúnṣe. A dá àwọn ọkàn lójú ẹ̀bi, a sì fi ọwọ́ kan àwọn ọkàn-àyà; ṣùgbọ́n a kò ṣe iṣẹ́ pípéye. Bí àwọn ọkàn alágbára-kọ̀ yẹn bá ti fọ́ ní ìrònúpìwàdà níwájú Ọlọ́run nígbà náà, a ì bá ti rí ọ̀kan lára àwọn ìfihàn agbára Ọlọ́run tí ó tóbi jùlọ tí a ti rí rí. Ṣùgbọ́n a kò bọ̀wọ̀ fún Ọlọ́run. A kò fetí sí àwọn ẹ̀rí Ẹ̀mí Rẹ̀. Àwọn ènìyàn kò yà ara wọn kúrò nínú àwọn ìṣe tí ó dúró ní ìtakora gbangba sí àwọn ìlànà òtítọ́ àti òdodo, tí a yẹ kí a máa pa mọ́ ní gbogbo ìgbà nínú iṣẹ́ Olúwa.

> “Àwọn ìránṣẹ́ sí ìjọ Éfésù àti sí ìjọ tí ó wà ní Sádísì ni Ẹni tí ń fún mi ní ìtọ́nisọ́nà fún àwọn ènìyàn Rẹ̀ ti máa ń tún sọ fún mi léraléra. ‘Kọ sí angẹli ìjọ Éfésù pé; Báyìí ni Ẹni tí ó di àwọn ìràwọ̀ méje mú ní ọwọ́ ọ̀tún Rẹ̀, tí ó sì ń rìn ní àárín àwọn ọ̀pá-àtùpà wúrà méje, wí; Mo mọ iṣẹ́ rẹ, àti làálàá iṣẹ́ rẹ, àti sùúrù rẹ, àti bí o kò ṣe lè fara da àwọn ẹni búburú: ìwọ sì ti dán àwọn tí ń sọ pé àwọn jẹ́ àpọ́sítélì wò, tí wọn kì í sì í ṣe bẹ́ẹ̀, o sì ti rí wọn pé èké ni wọ́n: ìwọ sì ti farada, o ní sùúrù, àti nítorí orúkọ Mi ni ìwọ ti ṣiṣẹ́ takuntakun, o kò sì rẹ̀wẹ̀sì. Síbẹ̀, mo ní ohun kan sí ọ, nítorí tí ìwọ ti fi ìfẹ́ rẹ àkọ́kọ́ sílẹ̀. Nítorí náà, rántí ibi tí ìwọ ti ṣubú láti ibẹ̀, kí o sì ronúpìwàdà, kí o sì ṣe iṣẹ́ àkọ́kọ́ wọ̀nyí; bí kò bá rí bẹ́ẹ̀, èmi yóò tọ̀ ọ́ wá kíákíá, èmi yóò sì yí ọ̀pá-àtùpà rẹ kúrò ní ipò rẹ̀, bí kò ṣe pé ìwọ bá ronúpìwàdà.’ Ìṣípayá 2:1–5.”

> “‘Sí áńgẹ́lì ìjọ tó wà ní Sádísì kọ̀wé sí pé; Báyìí ni Ẹni tí ó ní Ẹ̀mí méje ti Ọlọ́run, àti ìràwọ̀ méje náà wí; Mo mọ iṣẹ́ rẹ, pé o ní orúkọ pé o wà láàyè, ṣùgbọ́n o ti kú. Máa ṣọ́ra, kí o sì fún àwọn ohun tí ó kù ní agbára, tí wọ́n ti fẹ́rẹ̀ẹ́ kú: nítorí èmi kò rí iṣẹ́ rẹ pé wọ́n pé níwájú Ọlọ́run. Nítorí náà, rántí bí o ti gbà á tí o sì gbọ́; di í mú ṣinṣin, kí o sì ronú pìwà dà. Nítorí náà, bí o kò bá ṣọ́ra, èmi yóò dé bá ọ bí olè, ìwọ kì yóò sì mọ wákàtí tí èmi yóò fi dé bá ọ.’ Ifihàn 3:1–3.

> “A ń rí ìmúṣẹ àwọn ìkìlọ̀ wọ̀nyí. Kò sí ìgbà kankan tí a ti mú àwọn ìwé mímọ́ ṣẹ ní ìdúróṣinṣin tó bẹ́ẹ̀ rí ju bí a ṣe rí i nínú àwọn wọ̀nyí lọ. ”

> “Àwọn ènìyàn lè kọ́ àwọn ilé tí a ti dá kalẹ̀ pẹ̀lú ìṣọ́ra tó pọ̀ jù lọ, tí iná kò lè bàjẹ́, ṣùgbọ́n ìkan ìfọwọ́kan ọwọ́ Ọlọ́run kan, ìmọ́ná kan láti ọ̀run, yóò gbá gbogbo ibi ìsádi lọ.”

> “A ti béèrè bóyá mo ní ìmọ̀ràn kankan láti fi fúnni. Mo ti fi ìmọ̀ràn tí Ọlọ́run fi fún mi hàn tẹ́lẹ̀, ní ìrètí láti dènà ìsọ̀kalẹ̀ idà iná tí ó ń rọ̀ lórí Battle Creek. Ní báyìí ohun tí mo ń bẹ̀rù ti dé—ìròyìn nípa jíjẹ ilé iṣẹ́ Review and Herald run. Nígbà tí ìròyìn yìí dé, èmi kò yà á lẹ́nu rárá, bẹ́ẹ̀ ni mi ò ní ọ̀rọ̀ kankan láti sọ. Ohun tí mo ti ní láti sọ láti ìgbà dé ìgbà nínú àwọn ìkìlọ̀ kò ní ipa kankan, bí kò ṣe láti mú kí àwọn tí wọ́n gbọ́ ọ le sí i, àti ní báyìí èmi lè sọ èyí nìkan pé: Mo kábàámọ̀ gidigidi, mo kábàámọ̀ gidigidi gan-an, pé ó jẹ́ dandan kí ìlù yìí dé. A ti fi ìmọ́lẹ̀ tó kún un hàn. Bí a bá ti ṣe gẹ́gẹ́ bí i, a kì yóò nílò ìmọ́lẹ̀ mìíràn sí i.” Testimonies, volume 8, 97–99.

Ìran kejì ti Àdífẹ́ntísì kì í ṣe ìṣẹ́gun, àti ní ìmúṣẹ Ìsíkíẹ́lì orí kẹjọ, ìṣọ̀tẹ̀ náà kàn ń bá a lọ ní gbígbóná sí i.

> “Nípasẹ̀ àwọn ìránṣẹ́ tí a kọ sílẹ̀ àti nípasẹ̀ iná ni Olúwa ti sọ ní kedere pé ó fẹ́ kí àwọn ènìyàn rẹ̀ kúrò ní Battle Creek. Kí Ọlọ́run ràn wá lọ́wọ́ láti gbọ́ ohùn rẹ̀. Ṣé kò ní ìtumọ̀ kankan sí wa pé iná gbá àwọn ilé-iṣẹ́ ńlá wa méjèèjì ní Battle Creek run? Ẹ lè wí pé, ‘Ṣùgbọ́n Sanitarium tuntun ní ọ̀pọ̀ aláìsàn.’ Béẹ ni; ṣùgbọ́n bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé ọ̀pọ̀ ẹgbẹ̀rún aláìsàn wà níbẹ̀, èyí kì yóò jẹ́ ẹ̀rí kankan láti fi ṣètìlẹ́yìn fún kí àwọn ènìyàn wa kọ ilé ní Battle Creek, kí wọ́n sì gbé ibẹ̀ kalẹ̀.”

> “Àwọn ìdánwò ń pọ̀ sí i. Àwọn ènìyàn ń kọ́ ìmọ́lẹ̀ tí Ọlọ́run ti rán wá nínú Àwọn Ẹ̀rí ti Ẹ̀mí rẹ̀, wọ́n sì ń yan èrò tiwọn àti ètò tiwọn. Ṣé àwọn ènìyàn yóò máa bá a lọ ní yíyà ara wọn kúrò lọ́dọ̀ Ọlọ́run? Ṣé ó gbọ́dọ̀ fi àìní inú-rere rẹ̀ hàn ní ọ̀nà tí ó túbọ̀ ṣe kedere ju bí ó ti ṣe tẹ́lẹ̀ lọ?” Pamphlets, SpTB06, 45.

Àwọn ènìyàn ń “yan ohun tí ara wọn dá, àti ète ara wọn,” gẹ́gẹ́ bí a ti ṣàfihàn rẹ̀ nípa àwòrán àwọn àgbààgbà àádọ́rin nínú àwọn yàrá àwòrán ní Ìsíkíẹ́lì orí kẹjọ, tí wọ́n kéde pé, “Olúwa kò rí wa.” Olúwa gbé wòlíì obìnrin kan dìde, ó sì fi “ìran gbangba” fún un fún ogójì ọdún pátápátá, títí di ọdún 1884. Ó fi àmì-ọwọ́ rẹ̀ lé ẹ̀bùn yìí lórí, nítorí Òun ni ó fi í fún un, ó sì parí rẹ̀ ní ìlú kan tí a ń pè ní Portland, ó sì fi í fún un fún ogójì ọdún. Kí “ìran gbangba” tó dáwọ́ dúró pátápátá, àwọn ọkùnrin àtijọ́ bẹ̀rẹ̀ sí í ba àṣẹ Bíbélì àti Ẹ̀mí Àsọtẹ́lẹ̀ jẹ́ ní ọdún 1881 àti 1882. “Ìran gbangba” náà sì parí ní ọdún 1884, àti ní ọdún mẹ́rin lẹ́yìn náà, ìṣọ̀tẹ̀ Kórà, Dátánì àti Ábírámù tún ṣẹlẹ̀ ní Àpéjọ Gbogbogbò 1888.

Ìṣọ̀tẹ̀ ti ọdún 1888 mú ìgbéraga ìṣọ̀tẹ̀ sí i, èyí tí ó fi hàn pé Ọlọ́run tìkára Rẹ̀ dá sí ìtàn Adventismu ti Laodikea nípa pípa iṣẹ́ ìtẹ̀wé àti iṣẹ́ ìlera run. Síbẹ̀, àwọn ìdájọ́ tààrà wọ̀nyí kò dá ìṣọ̀tẹ̀ tí ń lọ lọwọ́ dúró. Ní ọdún 1919, Ìpàdé Bíbélì kan wáyé, níbi tí ọ̀kan lára àwọn olórí ìṣọ̀tẹ̀ pàtàkì jùlọ ti ìran kejì, William Warren Prescott, onímọ̀ ẹ̀kọ́ ẹ̀sìn tí wọ́n kọ́ ní àwọn yunifásítì ti Pùròtẹ́sítáǹtì apẹ̀yìndà, di aṣáájú àkọ́kọ́ nínú fífọkàn tán ìwòye ti Satani tí ó sọ pé “ojoojúmọ́,” ń ṣojú iṣẹ́ Kristi nínú ibi mímọ́ Rẹ̀, ó sì ṣe àtẹ̀jáde ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìfihàn.

Ìtàn ti fi hàn pé ní àpéjọ Bíbélì náà ní ọdún 1919, Prescott gbé ìhìnrere kan kalẹ̀ tí ó ní nínú rẹ̀ yíyọ gbogbo ìlànà ìgbàgbọ́ ti ìránṣẹ́ asọtẹ́lẹ̀ àwọn Millerite kúrò. Ó tilẹ̀ gbìyànjú láti yọ ọjọ́ ẹgbẹ̀rún méjì àti ọ̀ọ́dúnrún náà kúrò, ṣùgbọ́n kò lè ṣàṣeparí rẹ̀. Síbẹ̀, ó gbé ìhìnrere kan kalẹ̀ tí ó jẹ́ aláìní pátápátá fún àwọn òye asọtẹ́lẹ̀ ti àwọn Millerite. Wọ́n kọ ìhìnrere rẹ̀ sílẹ̀ ní ìpàdé náà, ṣùgbọ́n síbẹ̀ àwọn aṣáájú afọ́jú wọ̀nyẹn pinnu láti mú ẹ̀wọ̀n ìfihàn rẹ̀ wọ̀nyẹn kí wọ́n sì ṣe wọn di ìwé kan tí wọ́n pe ní, The Doctrine of Christ. Ìwé náà di àmì dídé ìran kẹta ti Adventismu Laodíkeà.

Ìwé náà ṣàfihàn ìhìnrere mìíràn yàtọ̀ sí ìhìnrere àwọn Millerite ti Hábákùkù orí kejì, Pọ́ọ̀lù sì jẹ́ kí a mọ̀ pé ìhìnrere mìíràn kì í ṣe ìhìnrere rárá.

> Ó yà mí lẹ́nu pé, ní kíákíá bẹ́ẹ̀, ẹ ń yí kúrò lọ́dọ̀ Ẹni tí ó pè yín sínú oore-ọ̀fẹ́ Kristi sí ìhìnrere mìíràn: èyí tí kì í ṣe mìíràn rárá; ṣùgbọ́n àwọn kan wà tí ń dá yín lóró, tí wọ́n sì fẹ́ yi ìhìnrere Kristi padà. Ṣùgbọ́n bí àwa, tàbí áńgẹ́lì kan láti ọ̀run, bá wàásù ìhìnrere mìíràn fún yín yàtọ̀ sí èyí tí àwa ti wàásù fún yín, kí a fi ẹni náà sínú ègún. Gẹ́gẹ́ bí a ti sọ tẹ́lẹ̀, bẹ́ẹ̀ ni mo tún sọ nísinsin yìí pé, bí ẹnikẹ́ni bá wàásù ìhìnrere mìíràn fún yín yàtọ̀ sí èyí tí ẹ ti gbà, kí a fi ẹni náà sínú ègún. Galatia 1:6–9.

Ìran kẹta ti Adventism ni a ṣojú rẹ̀ nípasẹ̀ ìríra kẹta ti Hesekieli, níbi tí àwọn obìnrin ti ń sọkún fún Tammuz. Tammuz jẹ́ ọlọ́run kan ti Mesopotamia tí a fi mọ́ ìbísí àti àwọn yíyípo ìgbé-ayé ewéko. Nígbà míì, a máa ń ṣe àwòrán Tammuz gẹ́gẹ́ bí olùṣọ́-àgùntàn tàbí gẹ́gẹ́ bí ọ̀dọ́kùnrin kan, ní fífi í ṣọ̀kan pẹ̀lú àwọn àkókò ọdún tí ń yí padà àti ìdagbasoke àwọn irúgbìn. Ikú Tammuz àti àjíǹde rẹ̀ lẹ́yìn náà ní ìbátan pẹ̀lú kálẹ́ńdà iṣẹ́-ogbin. Gẹ́gẹ́ bí ìtàn àròsọ náà ti sọ, Tammuz yóò kú tàbí parẹ́ ní àwọn oṣù ìgbà òoru, èyí tí a kà sí àfihàn gbígbẹ́ tí ewéko máa ń gbẹ ní àsìkò gbígbóná, gbígbẹ́ náà. Sísọkún fún Tammuz jẹ́ àṣà ìṣòfò tí ó ní í ṣe pẹ̀lú ṣíṣe ẹkún ikú tàbí ìparun Tammuz ní àwọn oṣù ìgbà òoru, tí ayọ̀ sì máa tẹ̀ lé e nípa àjíǹde rẹ̀, èyí tí ó ṣàpẹẹrẹ ìmúntúnbí ewéko àti ìyè iṣẹ́-ogbin.

Ẹkún fún Tammusi ṣàfihàn ìhìnrere òjò àìpẹ́ èké kan, èyí tí ó jẹ́ ohun tí ìhìnrere W. W. Prescott ṣojú fún. Ìyọkúrò ìpìlẹ̀ àsọtẹ́lẹ̀ náà, tí ó bẹ̀rẹ̀ nínú ìṣọ̀tẹ̀ ọdún 1863, dé ibi kan ní 1919, tí Adventismu Laodicea jẹ́ kí a fìdí ìhìnrere èké náà múlẹ̀. Ìhìnrere èké náà dá lélẹ̀ pátápátá lórí ọ̀nà ìṣe ti Protestantismu apẹ̀yìndà. Aṣelọpọ àkọ́kọ́ rẹ̀ ni W. W. Prescott, àti gẹ́gẹ́ bí ó ti rí pẹ̀lú William Miller, ìhìnrere àwọn ọkùnrin méjèèjì dá lórí òye ìpìlẹ̀ wọn nípa “ti ojoojúmọ́,” nínú ìwé Dáníẹ́lì. Àwọn ìhìnrere méjèèjì ni a ṣàfihàn nínú ẹsẹ̀ 2 Tẹsalóníkà níbi tí Miller ti kọ́kọ́ ṣàwárí pé “ti ojoojúmọ́,” ṣojú fún ẹ̀sìn keferi. Nínú ẹsẹ̀ náà, ẹ̀ka kan wà tí Miller ṣojú fún, tí wọ́n gba òtítọ́ tí Pọ́ọ̀lù gbé kalẹ̀, àti ẹ̀ka mìíràn tí kò ní ìfẹ́ sí òtítọ́.

Ẹgbẹ́ kan ní àwọn ọjọ́ ìkẹyìn, tí Miller dúró fún, “mọ̀” tí wọ́n sì gba òjò ìkẹyìn, àti ẹgbẹ́ mìíràn, tí Prescott dúró fún, gba ìtanrànṣẹ́ alágbára. Ìtanrànṣẹ́ alágbára tí wọ́n gbà náà dá lórí ìhìnrere èké, tí kì í ṣe ìhìnrere rárá, ó sì ń fi ìránṣẹ́ èké kan ti òjò ìkẹyìn hàn. Nípa bẹ́ẹ̀, ohun ìríra kẹta nínú Ìsíkíẹ́lì ni àwọn obìnrin náà (àwọn ìjọ ti Adventismu Laodikea), tí wọ́n ń sọkún fún Tammuzi. Omijé ìgbà ẹ̀rùn wọn (òjò) ni a pinnu láti mú èso ìkórè jáde.

Ìyàtọ̀ tó wà láàárín irú ìfẹ́rẹ̀ẹ́ òjò àkẹ́yìn méjì kún inú Bíbélì àti Ẹ̀mí Àsọtẹ́lẹ̀ ká. Bíbélì ń fi í hàn léraléra pé a ti dá òjò dúró kúrò lọ́dọ̀ àwọn ènìyàn aláìgbọ́ràn.

> Wọ́n ń wí pé, Bí ọkùnrin kan bá kọ aya rẹ̀ sílẹ̀, tí obìnrin náà sì kúrò lọ́dọ̀ rẹ̀, tí ó sì di ti ọkùnrin mìíràn, ṣé yóò tún padà tọ̀ ọ́ wá bí? Ṣé ilẹ̀ náà kì yóò di aláìmọ́ gidigidi bí? Ṣùgbọ́n ìwọ ti ṣe àgbèrè pẹ̀lú ọ̀pọ̀ olólùfẹ́; síbẹ̀ padà tọ̀ mí wá, ni Olúwa wí. Gbé ojú rẹ sókè sí àwọn ibi gíga, kí o sì wo ibi tí wọn kò tíì bá ọ sùn. Ní etí ọ̀nà ni ìwọ ti jókòó de wọn, bí ọmọ Arabu ní aginjù; ìwọ sì ti fi àgbèrè rẹ àti ìwà búburú rẹ ba ilẹ̀ náà jẹ́. Nítorí náà ni a ṣe dá ìrì ojo dúró, kò sì sí òjò ìgbẹ̀yìn; ìwọ sì ní iwájú àgbèrè, ìwọ kọ̀ láti tijú. Jeremiah 3:1–3.

Àdífẹ́ntísìmù ti Laodikea bẹ̀rẹ̀ sí í ṣeré panṣágà ní ọdún 1863, àti láti ìgbà náà ni a ti dá ìrì òjò dúró. Wọ́n kọ̀ láti tijú nítorí ìṣọ̀tẹ̀ wọn, àti àìní ìrẹ̀lẹ̀ náà ń mú iwájú àgbèrè jáde, àti àgbèrè ìsọtẹ́lẹ̀ Bíbélì ni ipasẹ̀. Ìran kẹta ni ibi tí a ti ń parí iṣẹ́ ìmúrasílẹ̀ láti tẹrí ba àmì àgbèrè ti Róòmù. Ìmúrasílẹ̀ fún ìran kẹrin ni a ń ṣe ní ìran kẹta, nípasẹ̀ ìránṣẹ́ èké ti òjò ìkẹyìn. Gẹ́gẹ́ bí ó ti rí pẹ̀lú ìṣọ̀tẹ̀ ọdún 1863, àti ìṣọ̀tẹ̀ ọdún 1888, bẹ́ẹ̀ ni ìṣọ̀tẹ̀ ọdún 1919 ṣe bá ọjọ́ September 11, 2001 mu, nítorí nígbà tí àwọn ilé gíga ìlú New York wó lulẹ̀ nígbà náà, áńgẹ́lì alágbára ti Ìfihàn orí kejìdínlógún sọ̀kalẹ̀, òjò ìkẹyìn tòótọ́ sì bẹ̀rẹ̀.

> “Òjò ìkẹ́yìn yóò bọ̀ sórí àwọn ènìyàn Ọlọ́run. Áńgẹ́lì alágbára kan yóò sọ̀kalẹ̀ láti ọ̀run wá, a ó sì fi ògo rẹ̀ tan gbogbo ayé mọ́lẹ̀.” Review and Herald, April 21, 1891.

Nígbà tí òjò ìkẹyìn bẹ̀rẹ̀, àwọn àgbà ọkùnrin àtijọ́ ti Adventismu ti Laodicea kì yóò mọ̀ ọ́n gẹ́gẹ́ bí òjò ìkẹyìn, nítorí a ti kọ́ wọn ní ẹ̀kọ́ ìfọ̀ròyìn òjò ìkẹyìn èké kan, tí Hesekieli fi ṣojú rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí àwọn obìnrin tí ń sunkún fún Tamuzi, àti ní ìlò rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ìhìnrere àlàáfíà àti ààbò.

> “Àwọn tí wọ́n bá ń rìn gẹ́gẹ́ bí ìmọ́lẹ̀ tí wọ́n ti ní nìkan ni yóò gba ìmọ́lẹ̀ tí ó pọ̀ sí i. Bí a kò bá ń tẹ̀síwájú lójoojúmọ́ nínú fífi àwọn ìwà rere Kristẹni tí ń ṣiṣẹ́ hàn, a kì yóò mọ àwọn ìfihàn Ẹ̀mí Mímọ́ nínú òjò ìkẹyìn. Ó lè máa rọ̀ sórí ọkàn àwọn tí wọ́n yí wa ká, ṣùgbọ́n a kì yóò fi ojú mọ̀ ọ́n tàbí gba á.” Testimonies to Ministers, 507.

Kò ṣeé ṣe fún àwọn alábòójútó àwọn ènìyàn láti mọ ìbẹ̀rẹ̀ òjò ìkẹyìn, nítorí ìhìnrere èké wọn nípa òjò ìkẹyìn èké kan sẹ́ ìṣeéṣe ìfarahàn agbára Ọlọ́run kankan bí ó ti rí ní àwọn ìgbà àtijọ́.

> “Nínú àwọn ìjọ yóò wà ìfihàn àgbàyanu kan ti agbára Ọlọ́run, ṣùgbọ́n kò ní ṣiṣẹ́ lórí àwọn tí kò tíì rẹ ara wọn sílẹ̀ níwájú Olúwa, tí wọn kò sì tíì ṣí ilẹ̀kùn ọkàn wọn sílẹ̀ nípa ìjẹ́wọ́ ẹ̀ṣẹ̀ àti ìrònúpìwàdà. Nínú ìfihàn agbára náà tí ń tan ìmọ́lẹ̀ rẹ̀ sórí ayé pẹ̀lú ògo Ọlọ́run, wọn yóò rí nínú rẹ̀ ohun kan ṣoṣo tí, nínú ìfọ́jú wọn, wọn rò pé ó léwu, ohun kan tí yóò mú kí ìbẹ̀rù wọn dìde, wọn yóò sì fi ara wọn múlẹ̀ láti tako rẹ̀. Nítorí pé Olúwa kò ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí èrò àti ìrètí wọn, wọn yóò tako iṣẹ́ náà. ‘Èé ṣe ni,’ ni wọn yóò wí, ‘kò yẹ kí àwa mọ Ẹ̀mí Ọlọ́run, nígbà tí a ti wà nínú iṣẹ́ náà fún ọ̀pọ̀ ọdún bẹ́ẹ̀?’—Nítorí pé wọn kò dáhùn sí àwọn ìkìlọ̀, sí àwọn ẹ̀bẹ̀ àwọn ìránṣẹ́ Ọlọ́run, ṣùgbọ́n wọn ń bá a lọ ní lílo pé, ‘Èmi jẹ́ ọlọ́rọ̀, mo sì ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ ohun ìní, èmi kò sì nílò ohunkóhun.’ Ẹ̀bùn, ìrírí pípẹ́, kì yóò sọ ènìyàn di ọ̀nà tí ìmọ́lẹ̀ ti ń là kọjá, bí kò ṣe pé wọn fi ara wọn sí abẹ́ àwọn ìtànṣán mímọ́lẹ̀ ti Oòrùn Òdodo, kí a sì pè wọ́n, kí a yàn wọ́n, kí a sì pèsè wọ́n nípa fífi Ẹ̀mí Mímọ́ bù wọ́n. Nígbà tí àwọn ènìyàn tí ń bójú tó ohun mímọ́ yóò rẹ ara wọn sílẹ̀ lábẹ́ ọwọ́ agbára Ọlọ́run, Olúwa yóò gbé wọn ga. Yóò sọ wọ́n di àwọn ènìyàn ìmòye—àwọn ènìyàn ọlọ́rọ̀ nínú oore-ọ̀fẹ́ Ẹ̀mí rẹ̀. Àwọn ànímọ́ ìwà agbára wọn, ti ìmọtara-ẹni-nìkan, ìlíle wọn, ni a ó rí nínú ìmọ́lẹ̀ tí ń tàn láti ọ̀dọ̀ Ìmọ́lẹ̀ ayé. ‘Èmi yóò tọ̀ ọ́ wá ní kíákíá, èmi yóò sì yọ atupa rẹ kúrò ní ipò rẹ̀, bí kò ṣe pé ìwọ bá ronúpìwàdà.’ Bí ẹ bá fi gbogbo ọkàn yín wá Olúwa, a ó rí i fún yín.” Review and Herald, December 23, 1890.

Àwọn àgbà ní Ezekieli orí kẹjọ gba ìhìnrere àlàáfíà àti ààbò ní ọdún 1919, àti nígbà tí September 11, 2001 dé, èso ìṣọ̀tẹ̀ tí ń pọ̀ sí i náà farahàn nínú àìlera wọn láti mọ̀ dídé òjò ìkẹyìn. Nínú ìtàn tí ó bẹ̀rẹ̀ ní àkókò òpin ní 1989, Ọlọ́run tún ìṣipopada Millerite ṣe dé ẹ̀kúnrẹ́rẹ́ gẹ́gẹ́ bí ó ti rí. Miller jẹ́ àmì Elijah, Elijah sì ti fi ìdúróṣinṣin sọ fún Ahab pé òjò kì yóò sí, bí kò ṣe nípa ọ̀rọ̀ Elijah.

A ó tẹ̀síwájú nínú ìwádìí wa nípa ìran kẹta ti Adventism nínú àpilẹ̀kọ tí ó tẹ̀lé.

> “Ẹgbẹ́ àwọn ènìyàn tí kì í ní ìbànújẹ́ nítorí ìsọdá-ẹ̀mí tiwọn, tí wọn kì í sì ṣọ̀fọ̀ nítorí ẹ̀ṣẹ̀ àwọn ẹlòmíràn, ni a ó fi sílẹ̀ láìní èdìdì Ọlọ́run. Olúwa pàṣẹ fún àwọn ìránṣẹ́ Rẹ̀, àwọn ọkùnrin tí ohun ìjà ìparun wà lọ́wọ́ wọn pé: ‘Ẹ tọ̀ ọ́ lẹ́yìn nípasẹ̀ ìlú náà, kí ẹ sì pa: ẹ má ṣe jẹ́ kí ojú yín dá sí i, bẹ́ẹ̀ ni kí ẹ má ṣe ṣàánú: ẹ pa àgbàlagbà àti ọ̀dọ́ run pátápátá, àti àwọn ọmọbìnrin, àti àwọn ọmọdé kéékèèké, àti àwọn obìnrin: ṣùgbọ́n ẹ má ṣe súnmọ́ ẹnikẹ́ni tí àmì náà bá wà lára rẹ̀; kí ẹ sì bẹ̀rẹ̀ ní ibi mímọ́ Mi. Nígbà náà ni wọ́n bẹ̀rẹ̀ sí í ṣe e sí àwọn àgbà ọkùnrin tí wọ́n wà níwájú ilé náà.’”

> “Níhìn-ín ni a ti rí i pé ìjọ—ibi mímọ́ Olúwa—ni ó kọ́kọ́ ní láti ní ìfarapa ìbínú Ọlọ́run. Àwọn àgbàlagbà ọkùnrin, àwọn ẹni tí Ọlọ́run ti fi ìmọ́lẹ̀ ńlá fún, tí wọ́n sì ti dúró gẹ́gẹ́ bí olùṣọ́ àwọn ète ẹ̀mí àwọn ènìyàn, wọ́n ti da ìgbẹ́kẹ̀lé náà jẹ. Wọ́n ti gba ipò pé a kò nílò láti retí àwọn iṣẹ́ ìyanu àti ìfihàn gbangba agbára Ọlọ́run gẹ́gẹ́ bí ti àwọn ọjọ́ ìṣáájú. Àkókò ti yí padà. Ọ̀rọ̀ wọ̀nyí ń mú àìgbàgbọ́ wọn lágbára, wọ́n sì ń wí pé: Olúwa kì yóò ṣe rere, bẹ́ẹ̀ ni Kò ní ṣe búburú. Ó kún fún àánú jù láti bẹ àwọn ènìyàn Rẹ̀ wò nínú ìdájọ́. Báyìí ni ‘Àlàáfíà àti ààbò’ ṣe di igbe láti ẹnu àwọn ọkùnrin tí kì yóò tún gbé ohùn wọn sókè bí ìpè láti fi àwọn ìrékọjá wọn hàn àwọn ènìyàn Ọlọ́run àti ẹ̀ṣẹ̀ wọn hàn ilé Jékọ́bù. Àwọn ajá adití wọ̀nyí tí kò fẹ́ gbó ni àwọn tí yóò ní láti nírìírí ètùtù òdodo Ọlọ́run tí a ti mú bínú. Àwọn ọkùnrin, àwọn wúńdíá, àti àwọn ọmọ kékeré, gbogbo wọn ni yóò ṣègbé pọ̀.”

> “Àwọn ìríra tí àwọn olóòótọ́ ń fi ìmí-ẹ̀dùn àti ẹkún hàn nítorí wọn ni gbogbo ohun tí ojú ènìyàn aláìpé lè mọ̀; ṣùgbọ́n ní tòótọ́, àwọn ẹ̀ṣẹ̀ tí ó burú jùlọ, àwọn tí ó ru owú mímọ́ Ọlọ́run pípé àti mímọ́ sókè, ni a kò tíì fi hàn. Ẹni ńlá tí ń ṣàwárí ọkàn mọ gbogbo ẹ̀ṣẹ̀ tí a ń ṣe ní ìkọ̀kọ̀ láti ọwọ́ àwọn òṣìṣẹ́ àìlófin. Àwọn ènìyàn wọ̀nyí máa ń bẹ̀rẹ̀ sí í ní ìmọ̀lára ààbò nínú àwọn ìtanjẹ wọn, àti nítorí ìfaradà pípẹ́ Rẹ̀, wọ́n a máa sọ pé, Olúwa kì í rí i, lẹ́yìn náà wọ́n sì ń hùwà bí ẹni pé Ó ti kọ ayé sílẹ̀. Ṣùgbọ́n Yóò ṣàfihàn àgàbàgebè wọn, Yóò sì tú àwọn ẹ̀ṣẹ̀ wọ̀nyẹn síta níwájú àwọn ẹlòmíràn, àwọn ẹ̀ṣẹ̀ tí wọ́n ti ṣọ́ra gidigidi láti fi pamọ́.”

> “Kò sí gíga ipò, iyi, tàbí ọgbọ́n ayé kankan, kò sí ipò kankan nínú ọ́fíìsì mímọ́, tí yóò dá ènìyàn là kúrò nínú fífi ìlànà rúbọ nígbà tí a bá fi wọ́n sílẹ̀ fún ọkàn wọn tí ń tan wọn jẹ. Àwọn tí a ti ka sí ẹni tí ó yẹ àti olódodo fi hàn pé àwọn ni aṣáájú nínú ìpẹ̀yìndàgbà, àti àpẹẹrẹ nínú àìbìkítà àti nínú lílo àánú Ọlọ́run lò ní ọ̀nà tí kò tọ́. Ọ̀nà búburú wọn, Òun kì yóò farada mọ́; àti nínú ìbínú Rẹ̀ Ó bá wọn lò láìsí àánú.

> “Pẹ̀lú àìfẹ́ ni Olúwa fi ń yọ ìwàláàyè Rẹ̀ kúrò lọ́dọ̀ àwọn tí a ti bùkún fún pẹ̀lú ìmọ́lẹ̀ ńlá, tí wọ́n sì ti ní ìrírí agbára ọ̀rọ̀ náà nígbà tí wọ́n ń ṣe iṣẹ́ ìránṣẹ́ fún àwọn ẹlòmíràn. Nígbà kan rí, wọ́n jẹ́ ìránṣẹ́ olóòótọ́ Rẹ̀, tí a fi ojú rere hàn sí pẹ̀lú ìwàláàyè àti ìtọ́sọ́nà Rẹ̀; ṣùgbọ́n wọ́n yà kúrò lọ́dọ̀ Rẹ̀, wọ́n sì mú àwọn ẹlòmíràn ṣìnà, nítorí náà ni a fi mú wọn wá sí abẹ́ àìtẹ́lọ́rùn Ọlọ́run.” Testimonies, ìdìpọ̀ 5, 211, 212.

Back to Articles