መጽሐፈ ዳንኤል - መቶ ሁለተኛው

የኤልያስ ሦስት እጥፍ ተፈጻሚነት በእግዚአብሔር የአስፈጻሚ ፍርድ ዘመን ውስጥ መልእክቱን፣ መልእክተኛውንና እንቅስቃሴውን ይመለከታል፤ ይህም ዘመን በአሜሪካ ውስጥ ከሚወጣው የእሑድ ሕግ ጀምሮ እስከ የምሕረት በር መዘጋት ድረስ ይቀጥላል። ይህ የአስፈጻሚ ፍርድ ከእግዚአብሔር ፍርድ ከምሕረት ጋር የተቀላቀለበት ዘመን ጀምሮ፣ ፍርዶቹ ያለ ምሕረት በሰባቱ የመጨረሻ መቅሰፍቶች የሚፈስሱበት ጊዜ ድረስ በየደረጃው ይጨምራል።

በቃል ኪዳኑ መልእክተኛ ፊት መንገዱን የሚያዘጋጀው መልእክተኛ ሦስት እጥፍ ተግባራዊ መሆን በእግዚአብሔር የምርመራ ፍርድ የመዝጊያ ዘመን ውስጥ መልእክቱን፣ መልእክተኛውን እና እንቅስቃሴውን ይመለከታል፤ ይህም የአንድ መቶ አርባ አራት ሺህ መታተም ዘመንን የሚለይ ነው። ያ ዘመን በአሜሪካ ውስጥ በቅርቡ በሚመጣው የእሑድ ሕግ ይፈጸማል፤ ይህም የእግዚአብሔር የአፈጻጸም ፍርዶች የሚጀምሩበት ጊዜ ነው።

ዮሐንስ መጥምቁ በዳንኤል ምዕራፍ ዘጠኝ፣ ቁጥር ሃያ ሰባት ፍጻሜ መሠረት ኪዳኑን ለማጽናት ለመጣው የኪዳኑ መልእክተኛ ለሆነው ለክርስቶስ መንገዱን አዘጋጀ። ይህንም ሲያደርግ ክርስቶስ ድንገት ወደ መቅደሱ መጥቶ የሌዊን ልጆች እንዲያነጻ መንገዱን ደግሞ አዘጋጀ፤ ይህንንም በሶስት ዓመት ተኩል አገልግሎቱ መጀመሪያና መጨረሻ አደረገ። የትክክለኛው መቅደስ መንጻት በሌዊ ልጆች ተወክለው የቀረቡትን የነፍስ መቅደስ የማንጻት ሥራው ምልክት ነበር።

ቤተ መቅደሱን በትክክል የማንጻቱ ሥራ የትንቢት ፍጻሜ ነበር፤ እርሱም በዮሐንስ ምዕራፍ 2 ከቁጥር 13 እስከ 22 ያለውን ሥራ በፈጸመ ጊዜ፣ መንፈስ ቅዱስ ደቀ መዛሙርቱን ከብሉይ ኪዳን ያለ አንድ ክፍል እንዲያስታውሱ መራቸው፤ ይህም በሚልክያስ 3 ፍጻሜ መሠረት የደቀ መዛሙርቱን ማንጻትና ማጥራት ከእርሱ ሥራ ክፍል ነበር።

በዮሐንስ ውስጥ ባለው ክፍል ክርስቶስ የሰውነቱ ቤተ መቅደስ በሚፈርስበት ጊዜ እርሱ በሦስት ቀናት ውስጥ እንደሚያስነሣው ገለጠ። ከማጣራት የተነሡት አይሁድ ጋር በተደረገው ውይይትም፣ በሄሮድስ የተከናወነውና በዚያው ዓመት የተጠናቀቀው የትክክለኛው ቤተ መቅደስ እድሳት አርባ ስድስት ዓመት እንደፈጀ ተጨምሮ ተነገረ። ኢየሱስ ደቀ መዛሙርቱን እያነጻ የነበረው፣ ኢየሱስ በቃሉ ውስጥ አኑሮ ከነበረው የትንቢታዊው ቃል ጋር ከተያያዙ ሕጎች መካከል አንዱን በምሳሌ በማሳየት ነበር፤ ይህም በመላእክት፣ በመንፈስ ቅዱስ እና በነቢያት ሥራ ነው።

እርሱ ትክክለኛው የመንፈሳዊውን እንደሚወክል የትንቢታዊ ምሳሌ ሰጠ። እንደ ቤተ መቅደሱ ምልክት የ“አርባ ስድስት”ን ቁጥር ትንቢታዊ ቁልፍ አድርጎ አቆመ። “አርባ ስድስት” ሙሴ ስለ ቤተ መቅደሱ መመሪያዎችን ሲቀበል በተራራው ላይ የቆየባቸው ቀናት ብዛት ነበር። “አርባ ስድስት” የሰውን ቤተ መቅደስ የሚያበጀው የክሮሞሶሞች ቁጥር ነው። “አርባ ስድስት” በአረማዊነት ከዚያም በጳጳሳዊነት የተረገጠውን መንፈሳዊ ቤተ መቅደስ በመመለስ የተፈጸሙት ዓመታት (1798 እስከ 1844) ቁጥር ነው።

ሁለቱ የቤተ መቅደሱ መንጻቶች ሦስት ቀናት ከአርባ ስድስት ዓመታት ጋር እኩል መሆኑን የሚያመለክት ምሳሌያዊ ትርጉም ይይዛሉ። ቃል በቃል ያለው መንፈሳዊውን እንደሚወክል የሚገልጽ መርህም ይካተታል። ይህም በአንድ በኩል የትንቢት ፍጻሜን ሲወክል፣ በሌላ በኩል ደግሞ የትንቢት ትንበያን ይወክል ነበር። ሁለቱ መንጻቶች በአንድ ወገን ዘንድ የተሳሳተ እውነትን፣ ለሌላ ወገን ግን የተገለጠ እውነትን ይወክላሉ።

ሁለቱ መንጻቶች የሚያመለክቱት የእግዚአብሔር ቤተ ክርስቲያን እስከ “ዝሙተኛና የእባብ ልጆች ትውልድ” ተብላ የምትጠራ ድረስ የተበላሸችበትን የዘመን ጊዜ ነው፤ በዚያም ጊዜ ምልክት ይፈልጋሉ፥ ምልክቱ ግን በቀጥታ ሲብራራላቸው ነው፤ ምክንያቱም የሚሰጣቸው ብቸኛው ምልክት በሦስት ቀን ውስጥ እንደገና የሚነሣው የቤተ መቅደሱ መፍረስ ምልክት ብቻ ነው።

እነዚህ ሁሉ ትንቢታዊ ተንቀሳቃሽ ሂደቶች በዮሐንስ ምዕራፍ ሁለት እንዳደረገው የቃል ኪዳኑ መልእክተኛ ድንገት ወደ ቤተ መቅደሱ በመምጣቱ ሦስቱም ፍጻሜዎች ሁሉ ውስጥ ተወክለዋል።

የቃል ኪዳኑ መልእክተኛ “ብር” የተባለውን፣ ይህም የእግዚአብሔርን ቃል የሚወክል፣ እና “ወርቅ” የተባለውን፣ ይህም እምነትን የሚወክል፣ እንደሚያጠራ ሁሉ የሌዊን ልጆች ያጠራ ዘንድ እንዲሁም ያነጻ ዘንድ ነበር። የቃል ኪዳኑ መልእክተኛ በትንቢታዊ “ቃሉ” ውስጥ ያላቸውን “እምነት” በማብዛት ደቀ መዛሙርቱን ያጠራ ነበር። ያ ትንቢታዊ ቃል ለማጥራት የተዘጋጀ ነበር፣ ነገር ግን ደግሞ ለማንጻትም ነበር። ትንቢታዊ ቃሉ ሁልጊዜ ፈተናን ይወክላል፤ እርሱም ድንገት ወደ ቤተ መቅደሱ በሚመጣበት ዘመን የሌዊ ልጆች በትንቢታዊ ቃሉ አማካኝነት ይነጻሉ።

እነዚያ “በቀፐርናሆም ምኵራብ” ውስጥ “የተፈተኑ ነፍሳት”፣ ክርስቶስ ሥጋውን ሊበሉና ደሙን ሊጠጡ እንዳለባቸው በነገራቸው ጊዜ፣ መንፈሳዊ እውነትን ለማስተላለፍ ቃል በቃል ሰውነቱን እየተጠቀመ እንደነበር ለመረዳት እምቢ አሉ። ይህም በዮሐንስ ምዕራፍ ሁለት ስለ ቤተ መቅደሱ ያቀረበው ትንቢታዊ መግለጫ በትክክል ያው ነበር። ቃል በቃል የሆነው ከመንፈሳዊው በፊት እንደሚመጣና እንደሚወክለው የሚያሳየው መርሕ፣ “ሊሰሙት” ፈቃደኞች ያልነበሩት “ከባድ ንግግር” መሆኑ በተገነዘበ ጊዜ፣ ተመልሰው ከእርሱ ጋር ዳግመኛ አልተጓዙም። ይህም በዮሐንስ ምዕራፍ ስድስት ቁጥር ስድሳ ስድስት (666) ውስጥ ተከናወነ፤ ይህም በቅርቡ የሚመጣውን የእሑድ ሕግ ይወክላል፣ እርሱም በጥቅምት 22, 1844 አስቀድሞ ተመስሏል፣ ይህም ደግሞ በቀራንዮ መስቀል አስቀድሞ ተመስሏል።

በዮሐንስ ምዕራፍ ሁለት፣ መንፈስ ቅዱስ የደቀ መዛሙርቱን አእምሮ ስለ እግዚአብሔር ቅንዓት የሚገልጸውን ትንቢት “እንዲያስቡ” መርቶአል፤ “ቀናተኛ” የሚለውም ቃል በዕብራይስጥና በግሪክ ቋንቋ ሁለቱም ውስጥ ከ“ቅናት” ጋር አንድ ዓይነት ቃል ነው።

ቅንዓት የእግዚአብሔር ቅናት ነው፤ ይህም እርሱን የሚጠሉት ላይ እስከ ሦስተኛውና አራተኛው ትውልድ ድረስ የሚገለጥ የቅናት አምላክ እንደ ሆነ የእግዚአብሔርን ባሕርይ ክፍል ይወክላል። በዮሐንስ ምዕራፍ ሁለት ውስጥ፣ በቃል ኪዳኑ መልእክተኛ የተፈጸመው መንጻት በአራተኛውና በመጨረሻው ትውልድ እንደሚከናወን መንፈስ ቅዱስ እያስቀመጠ ነበር፤ ሆኖም የመጨረሻው ትውልድ ጽዋ ሲሞላ ከሦስተኛው ትውልድ አንዳንዶች ሁልጊዜ ገና ቆመው ይገኛሉ። ያ ትውልድ የእንዝርት ትውልድ፣ የእፉኝትም ዘር ነው።

ሙሴ አራተኛውን ትውልድ ይወክል ነበር፤ በዚያን ጊዜም ሙሴ በአርባ ስድስት ቀናት ውስጥ መቅደሱን ስለ መሥራት ትምህርት ተቀበለ። በእነዚያ ቀናትም ሕጉን ተቀበለ፤ በእርሱም ሁለተኛው ትእዛዝ የእግዚአብሔር ቅንዓት በሦስተኛና በአራተኛ ትውልድ እንደሚገለጥ ያስመለክታል።

በጥንታዊቱ እስራኤል የመጨረሻ ትውልድ ዘመን፣ ጴጥሮስ “መንፈሳዊ ቤት” ብሎ የጠራት የክርስቲያን ቤተ ክርስቲያን ቤተ መቅደስ ተገነባ። በዚያ ታሪክ ውስጥ እግዚአብሔር በቅንዓቱ ቤተ መቅደሱን ሲያነጻ ቅንዓቱን ሁለት ጊዜ ገለጠ። በ1844 እግዚአብሔር የሚለራውያንን መንፈሳዊ ቤተ መቅደስ አቆመ፣ እንደገናም የቀድሞውን የተመረጠ ሕዝብ አልፎ ሄደ። በዚያ ታሪክ ውስጥ የቃል ኪዳኑ መልእክተኛ በ1844 ጥቅምት 22 ድንገት መጣ።

መገለጡ በዊልያም ሚለር አገልግሎት አስቀድሞ ተዘጋጅቶ ነበር። ፕሮቴስታንቶችና ሚለራውያን ወደ ጥቅምት 22 ቀን 1844 ሲቃረቡ፣ ሁለት ክፍሎች ተፈተኑ። የፕሮቴስታንቶች ፈተና በዘመኑ መጨረሻ፣ በ1798 የመጀመሪያው መልአክ ሲመጣ ደረሰ። የሌዊ ልጆችን “ያነጻ እና ያጠራ” ዘንድ የሆነው መልእክት በ1831 ከተደነገገ በኋላ፣ የፕሮቴስታንቶች ፈተና የመጀመሪያው መልአክ መልእክት በነሐሴ 11 ቀን 1840 ኃይል ሲሰጠው ተጀመረ። በሚያዝያ 19 ቀን 1844 ፕሮቴስታንቶች ፈተናውን ወደቁ፣ የባቢሎንም ሴት ልጆች ሆኑ።

ከዚያም ሁለተኛው መልአክ መጣ፣ የሚለር ተከታዮችም እምነት ተፈተነ፣ ማንጻትና ማጥራትም ተፈጸመ። የሁለተኛው መልአክ መልእክት በኦገስት አሥራ ሁለተኛ እስከ አሥራ ሰባተኛ በኤክሴተር የሰፈር ስብሰባ ላይ ኃይል በተሞላ ጊዜ፣ የጠቢባንና የሰነፎች ሚለር ተከታዮች መለየት ማለትም ፈተናው ተፈጸመ።

በጥበበኞቹና በሞኞቹ መካከል ያለው ልዩነት ዘይቱ ነበር፤ ይህም የእኩለ ሌሊት ጩኸት ትንቢታዊ መልእክት ነበር። ሦስተኛው መልአክ በጥቅምት 22 ቀን 1844 በደረሰ ጊዜ፣ መቅደሱ ተሠርቶ ነበር (በአርባ ስድስት ዓመታት)። በዚያን ጊዜ የቃል ኪዳኑ መልእክተኛ ድንገት ወደ መቅደሱ መጣ።

ከዚያም በኋላ በሚልክያስ ምዕራፍ 3 የሌዊ ልጆች ተብለው የተገለጹትን የሚለራውያን ደቀ መዛሙርት ለማንጻትና ለማጥራት የቃል ኪዳኑ መልእክተኛ ሥራውን ጀመረ።

የመጀመሪያው መልአክ መልእክት በ1840 ዓ.ም. ኦገስት 11 ቀን ኃይል በተሰጠው ጊዜ፣ ብዙ ሕዝብ ወደ ሚለራይት እንቅስቃሴ ተቀላቀለ። ከዚያም በ1844 ዓ.ም. ኤፕሪል 19 ቀን፣ አንድ ትልቅ ምድብ ከእንቅስቃሴው ወጣ። በ1844 ዓ.ም. ኦክቶበር 22 ቀን፣ በእምነት ወደ ቅድስተ ቅዱሳን የገቡት ወደ አምሳ ነፍሳት ያህል እንደነበሩ የተለመደው አመለካከት ነው። በመጀመሪያ የሦስተኛውን መልአክ ብርሃን የተከተሉት ቁጥር በግምት ወደ አምሳ ነፍሳት ያህል እንደነበረ ብናስብ፣ “ብዙዎች” የመጀመሪያውንና የሁለተኛውን መልአክ መልእክቶች ተቀብለው ሳሉ፣ “ሦስተኛውን፣ የመጨረሻውን የፈተና መልእክት እምቢ አሉ” ተብሎ ስንነገር ይህ ምን ማለት ነው?

የቃል ኪዳኑ መልእክተኛ በድንገት ወደ ቤተ መቅደሱ መጣ፤ በሰማይም ያለውን የመቅደሱ ብርሃንና የሦስተኛውን መልአክ መልእክት በሦስተኛው መልአክ ልምምድ ውስጥ ለመቀጠል ለተከተሉት ሃምሳ ገለጠላቸው፤ ነገር ግን መጀመሪያ ተበተኑ። በዚያን ጊዜ የደረሰባቸው ተስፋ መቁረጥ ከመጀመሪያው ተስፋ መቁረጥ ይበልጥ ታላቅ ነበር፤ ሆኖም ከእህት ዋይት የተነገረን መሠረት በመስቀሉ በኋላ ከነበረው የደቀ መዛሙርቱ ተስፋ መቁረጥ ያህል ታላቅ አልነበረም።

በሁለቱም ተመሳሳይ ታሪኮች ውስጥ ክርስቶስ ለተስፋ ለቆረጡት ሰዎች ትንቢታዊ ቃሉን ከፈተላቸው፤ እና በ1850 እህት ዋይት ጌታ ሕዝቡን ለመሰብሰብ በዚያን ጊዜ እጁን እንደገና እየዘረጋ እንደነበር እንደታየች ትናገራለች።

በመስቀሉ ላይ ደቀ መዛሙርቱ ተበትነው ነበር፣ በዚያም ታሪክ ከሦስት ቀን በኋላ የተበተኑትን ደቀ መዛሙርቱን መሰብሰብ ጀመረ። ከ1844 መጨረሻ በኋላ ግምት ሦስት ዓመት አካባቢ ክርስቶስ የተበተነውን መንጋውን መሰብሰብ ጀመረ። በዚያ ታሪክ ሕዝቡን የሕትመት ሥራውን እንዲጀምሩ መራቸው፣ እንዲሁም በ1850 መጨረሻ የተዘጋጀውን ከእንባቆም ሁለት ጽላቶች ሁለተኛውን እንዲያትሙ አደረጋቸው፤ ከዚያም በ1851 ጥር ወር ውስጥ በReview and Herald ላይ ለሽያጭ መቅረብ ጀመረ።

የ1843 ሰንጠረዥ፣ በመጀመሪያውና በሁለተኛው የመልአካት መልእክቶች ታሪክ ውስጥ የተነሣውን ቤተ መቅደስን የሚያነጻውን መልእክት አካላዊ መግለጫ ነበር። ሦስተኛው መልአክ በመጣ ጊዜ፣ እግዚአብሔር ሥራውን ለመፈጸምና ሕዝቡን ወደ ቤታቸው ለመውሰድ ዓላማ አደረገ፤ ነገር ግን እንደ ጥንታዊቱ እስራኤል እነርሱ ዓመፁ፣ ከዚያም ጥንታዊቱና ዘመናዊቱ እስራኤል ሁለቱም በምድረ በዳ እንዲባዝኑ ተመደቡ። መጀመሪያ የሦስተኛውን መልአክ ብርሃን የተቀበሉት እነዚያ አድቨንቲስቶች፣ የመልእክታቸው አካላዊ መግለጫ የነበረውን የ1850 ሰንጠረዥ ተሸክመው በእምነት ቢቀጥሉ ኖሮ፣ የኢየሱስን ሁለተኛ ምጽአት ማስገባት ይችሉ ነበር እናም ወደ ቤታቸው በሄዱ ነበር። ነገር ግን የኢያሱንና የካሌብን ታሪክ፣ እንዲሁም የአሥሩ ያልታመኑ ሰላዮችን ታሪክ እንዲደግሙ ተመድበው ነበር።

ዮሐንስ መጥምቁና ዊልያም ሚለር ክርስቶስ በድንገት መጥቶ በመንፈስ ቅዱስ ኃይል የመዳንን መልእክት ወደ መላው ዓለም የሚወስድ ሕዝብ እንዲያነጻ መንገዱን አዘጋጁ። የክርስቶስ ደቀ መዛሙርት የተሰጣቸውን ኃላፊነት ፈጽመዋል፤ ነገር ግን የአድቬንቲዝም መጀመሪያ ይህን አላከናወነም። በ1856 ግን ወደ ሎዶቅያ ሁኔታ ወድቀው የ“ሰባት ጊዜያት”ን እየጨመረ የሚሄድ ተጨማሪ ብርሃን እምቢ አሉ፤ እና በ1863 እስከ በቅርቡ የሚመጣው የእሁድ ሕግ ድረስ የሚዘልቅ እየተባባሰ የሚሄድ ዓመፅ ሂደት ጀመሩ። የ1863 ዓመፅ በአሥሩ ሰላዮች ዓመፅ ተመስሎ ተገልጧል። በአርባው ዓመት የምድረ በዳ መቅበዝበዝ መጨረሻ ጥንታዊቷ እስራኤል ወደ ዚያው ፈተና እንደገና ተመለሰች፤ ይህም ዘመናዊቷ እስራኤል ወደ መጀመሪያው ፈተና እንደገና መመለሷን ለምሳሌ አቀረበ።

የአሥሩ ሰላዮች በቃዴስ ያሳዩት ዓመፅ፣ ከአርባ ዓመታት በኋላ በቃዴስ እንደገና ተደገመ። የአሥሩ ሰላዮች ዓመፅ፣ የአርባ ዓመታትን በምድረ በዳ መንከራተት ያመጣው፣ ዘመናዊቱ እስራኤል የራሷን መንከራተት በሎዶቅያ ምድረ በዳ ባመጣችበት በ1863 ዓመት የተከሰተውን ዓመፅ ይወክላል። በአርባው ዓመት መጨረሻ የጥንቷ እስራኤል እንደገና ወደ ቃዴስ ተመለሰች፤ ይህም በ1863 ዓመፅ ሚለራዊ አድቬንቲዝምን ያነጻው ፈተና፣ የቃል ኪዳኑ መልእክተኛ ዳግመኛ በድንገት ወደ መቅደሱ ሲመጣ እንደገና ሊደገም እንደሚገባ ያሳያል።

ይህን ጥናት በሚቀጥለው ጽሑፍ እንቀጥላለን።