መጽሐፈ ዳንኤል - ቁጥር አርባ አምስት

በዳንኤል መጽሐፍ ውስጥ ያለው “ዘወትር” በዊልያም ሚለር የአረማዊት ሮም ወይም የአረማዊነት ምልክት እንደሆነ ታውቆ ነበር፤ ነገር ግን በመጨረሻዎቹ ዘመናት ይህ የዊልያም ሚለር መሠረታዊ እውነቶች መቃወም ምልክት ነው። ይህ በ1863 የጀመረውን ዓመፅ መጨረሻ ይወክላል፥ ይኸውም ሙሴ በዘሌዋውያን ሃያ ስድስት ላይ ስለጠቀሰው “ሰባት ዘመናት” የሚለርን አስተዋጽኦ በመቃወም የተጀመረ ነበር። አድቬንቲዝም “ዘወትር” በትክክል የአረማዊነት መለያ መሆኑን በተቃወመ ጊዜ፣ የሰይጣንን ምልክት ወደ ክርስቶስ ምልክት ለወጠው። ኢሳይያስ ይህ ሥራ ነገሮችን ግልባጭ ማድረግ መሆኑን ይገልጻል። “ዘወትር” መቃወም በ1930ዎቹ (የአድቬንቲዝም ሦስተኛው ትውልድ) ውስጥ በቋሚነት ተመስርቶ ነበር፤ ነገር ግን ከ1901 ጀምሮ (የአድቬንቲዝም ሁለተኛው ትውልድ) ክርክር ሆኖ ነበር። እንደ ጥንታዊቱ እስራኤል ሁሉ፣ እውነትን በደረጃ በደረጃ መቃወም ይቅር የማይባል ኃጢአትን ንጥረ ነገሮች የያዘ ስሕተት እንዲቀበሉ አመራ።

ለክርክር የሚወዱት አይሁድ ይቅርታ የማይገኝለት ኃጢአት፣ ክርስቶስ ያደረጋቸውን ሥራዎች የሰይጣን ሥራዎች ናቸው ብለው በለዩበት ጊዜ ተወክሎ ነበር። ጥንታዊ እስራኤል የዘመናዊቱ እስራኤል ዋና ምልክት ናት፤ ዘመናዊቱም እስራኤል ያንኑ ነገር አደረገች፣ ነገር ግን በተቃራኒው። የሰይጣንን ሥራዎች (አረማዊነትን) ወስደው እነዚያን ሥራዎች ለክርስቶስ አደረጉ። የጥንታዊቱ እስራኤል ዓመፅ ሰይጣንን ንጉሣቸው አድርገው የመረጡትን ያካትታል።

ጲላጦስ የአረማዊቱ ሮም ተወካይ ነበር፤ እህት ዋይትም በራእይ ምዕራፍ አሥራ ሁለት ከሰማይ የተጣለው ዘንዶ ሰይጣን እንደሆነ ታስረዳለች፤ ነገር ግን በሁለተኛ ትርጉም ዘንዶው ደግሞ አረማዊቱ ሮም ነው። ስለዚህ ዘንዶው “ዕለታዊው” በሚለው ይወከላል። የጥንታዊቷ እስራኤል ዓመፅ ፍጻሜ፣ “ከቄሳር በቀር ንጉሥ የለንም” ብለው በአደባባይ ባወጁበት ጊዜ፣ ለንጉሣቸው ተገዥዎች መሆናቸውን በአደባባይ መግለጻቸውን ይወክል ነበር፤ ንጉሣቸውም ሰይጣን ነበር። ያ በንጉሥነቱ ላይ በእግዚአብሔር የተነሣ ዓመፅ፣ በነቢዩ ሳሙኤል ዘመን ጀመረ፤ በዚያን ጊዜ እግዚአብሔርን እንደ ንጉሣቸው አልቀበሉትምና፣ እንደ ሌሎች አሕዛብ ይሆኑ ዘንድ የሰው ንጉሥ እንዲሰጣቸው ጠየቁ።

ከጥንት ጀምሮ እስራኤል እግዚአብሔርን እንደ ገፉት፣ ወይም ምድራዊ ንጉሥን የመሻታቸው ፍላጎት መሲሑን እስከ መስቀል ላይ ማሰቃየት ድረስ እንደሚያድግ፣ እና ሰይጣንን እንደ ንጉሣቸው እንደሚመርጡ ፈጽሞ አላወቁም ነበር። አመፃቸው ከዓይኖቻቸው ተሰውሮ ነበር በራሳቸው ጽድቅ በሚመስሉ አሳቦች፤ ምክንያቱም እግዚአብሔርን ቢገፉም እንኳ አሁንም የተመረጡ ሕዝብ እንደሆኑ ይቈጥሩ ነበር፤ ለነገሩ እንዲህ ይሉ ነበር፥ እግዚአብሔር ከሳሙኤል በኋላም እንኳ ቅዱስ ትንቢታዊ አገልግሎትን ጠብቆ ነበር።

የነቢያት ነቢያዊ አገልግሎትን በተሳሳተ መንገድ ተረዱ፤ የእግዚአብሔር ነቢያት መገኘታቸው እነርሱ የእግዚአብሔር የተመረጡ ሕዝብ መሆናቸውን እንደሚያረጋግጥ አመኑ። ከእግዚአብሔር እጅግ እንደራቁ አላዩም፤ ነቢያቱም ወደ እግዚአብሔር መልሰው ሊመሩአቸው እየፈለጉ እንደነበር አልተገነዘቡም፤ ምክንያቱም የነቢያቱን እንቅስቃሴ የእግዚአብሔር መሪነት ማስረጃ እንደሆነ ተርጉመው ነበርና። ይህም ለእነርሱ የተላኩትን የነቢያት መልእክቶች ሁሉ በቀጣይነት እየጣሉ ሳሉ ነበር። ይህ ያው ማታለያ በ1863 በአድቬንቲዝም ላይ መጣ።

አድቬንቲዝም በዊልያም ሚለር አገልግሎት አማካኝነት ተሰብስቦ የነበረውን እንቅስቃሴ እምቢ አለ፤ እንዲሁም በኤልያስ (ዊልያም ሚለር) እንደቀረበው የሙሴን የ“ሰባት ዘመናት” መልእክት በተቀበለበት ዓመት እንደ ሕጋዊ ተመዝግቦ የሚታወቅ ቤተ ክርስቲያን ለመሆን መረጠ። በዚያው ዓመትም ከእንግዲህ ሊነበብ የማይችል፣ እንዲሁም ለማብራራት የተለየ የታተመ ጽሑፍ ስለሚያስፈልገው እንደ ዕንባቆም 2፥3 መሠረት ከእንግዲህ “መናገር” የማይችል ሐሰተኛ ትንቢታዊ ሰንጠረዥ አዘጋጁ። የዕንባቆም ሰንጠረዦች እንዳሉበት ሁኔታ ሊነበቡ ይችሉ ነበር፤ ስለዚህም “መናገር” ይችሉ ነበር።

አድቬንቲዝም በ1863 ያደረጉትን ምርጫ ስለ እርሱ ምንም ዓይነት ራስን መመርመር ለማከናወን እምቢ አለ፤ ምክንያቱም ከሁሉም በላይ በመካከላቸው ነቢይቱ ነበረች፣ ይህም በራእይ መጽሐፍ የተለየው፣ የትንቢት መንፈስ ያለው የቀሪዎቹ ሕዝብ መሆናቸውን ያረጋግጥ ነበር። እነርሱ የጥንቱን እስራኤል ያለ መንፈስና አመለካከት አሳዩ፤ እናም በሚለር የተገኘውን የመጀመሪያውን ዕንቁ በመከልከላቸው የተጀመረው ዓመፅ፣ በመጨረሻ ሚለር “የዕለታዊው” ዕንቁ ብሎ የለየውንም እንዲከልክሉ አመጣ።

አዲሲቱ እስራኤል “የዕለቱን” ማለትም የአረማዊቱ ሮም ምልክት መሆኑን የሚያሳይ የሚለርን ግንዛቤ አልተቀበለችም፤ ይህች አረማዊቱ ሮም ደግሞ የሰይጣን ምልክት ናት፤ ከዚህ ይልቅ “የዕለቱ” የክርስቶስ ምልክት ነው ብላ አስተማረች። በሌላ አነጋገር፣ አዲሲቱ እስራኤል ሰይጣናዊ ምልክትን እንደ ክርስቶስ ምልክት ለመቀበል መርጣለች። ልክ እንደ ጥንታዊቷ እስራኤል፣ እርስዋም የሰይጣን ምልክት የሆነችውን አረማዊቱን ሮም የሚወክል ቄሣር ብቻ እንጂ ሌላ ንጉሥ የለንም ብላ አወጀች።

በትንቢታዊ ተግባራዊነት አንፃር፣ ያ ምርጫ ዘመናዊቱ እስራኤል በኡላይ ወንዝ የተወከሉትንና በሚለራውያን ታሪክ ውስጥ የእውቀት መጨመር የነበሩትን የዳንኤል ምዕራፍ ሰባት፣ ስምንትና ዘጠኝ እንደገና እንዲተረጉም ይጠይቅ ነበር። እነዚያን ምዕራፎች ለመለወጥ ይገደዱ ነበር፤ ምክንያቱም ምዕራፍ ስምንት “ዘወትርን” በቀጥታ ሦስት ጊዜ ይጠቅሳል።

በኡላይ ወንዝ ራእይ የተፈታበት ታሪክ ግፊት ምክንያት፣ ሚለራውያን ክርስቶስ ተመልሶ መጥቶ በዳንኤል ምዕራፍ ሁለት እንደተወከለው ዘላለማዊ መንግሥቱን ከመመሥረቱ በፊት ሌሎች የምድር መንግሥታትን ማየት አልቻሉም። ስለዚህም የሮማን አራተኛውን መንግሥት ሁለት ገጽታዎች ያሉት አንድ መንግሥት እንደሆነ ቆጠሩት። እነዚያ ሁለቱ ገጽታዎች በቀጥታ በዳንኤል ምዕራፍ ሰባትና ስምንት ተወክለው ቀርበዋል። ዳንኤል በምዕራፍ ስምንት የተቀበለው ራእይ ከምዕራፍ ሰባት ራእይ ጋር በግንኙነት እንዲገባ ሊረዳ እንደሚገባ ያሳውቃል።

ለዳንኤል “በመጀመሪያ የታየው” ራእይ የምዕራፍ ሰባት ራእይ ነበረ።

ሁለቱ ራእዮች በመጀመሪያ በዳንኤል ሁለተኛ ምዕራፍ የተወከሉትን የመጽሐፍ ቅዱስ ትንቢት መንግሥታት ሁለት ገጽታዎች ይወክላሉ። የባቢሎን፣ የሜዶ-ፋርስ፣ የግሪክ እና የሮም አራቱ መንግሥታት በሰባተኛው ምዕራፍ እንደገና ተደግመው ተቀርበዋል፤ ከዚያም በስምንተኛው ምዕራፍ እንደገና ቀርበዋል፣ ነገር ግን በአራቱ መንግሥታት ፖለቲካዊ አካላትና በአራቱ መንግሥታት ሃይማኖታዊ አካላት መካከል ያለ ልዩነት አለ። በዳንኤል ሰባት ውስጥ መንግሥታቱ በአዳኝ አራዊት ይወከላሉ፤ ነገር ግን በስምንተኛው ምዕራፍ እነዚያው መንግሥታት በመቅደስ አራዊት ይቀርባሉ። ዳንኤል የሰባተኛውን ምዕራፍ ራእይ ለማስተዋል ወደደ፥ ገብርኤልም ሊያስረዳው መጣ።

ዳንኤል በእግዚአብሔር ዘላለማዊ መንግሥት እስኪቋቋም ድረስ የሚኖሩ አራት ምድራዊ መንግሥታት እንደሆኑ ስለ እነዚያ አራት አውሬዎች ተገለጸለት፤ ይህም ከዳንኤል ምዕራፍ ሁለት ጋር ይስማማል። በምዕራፍ ሁለት ከተራራው ተቈርጦ ወጥቶ ምድርን ሁሉ በሞላው ድንጋይ እንደ ተመሰለው የእግዚአብሔር ዘላለማዊ መንግሥት ከመምጣቱ በፊት አራት ምድራዊ መንግሥታት ሊኖሩ ነበር።

እህት ዋይት በራእይ ምዕራፍ አሥራ ሦስት ያለውን የምድር አውሬ ሲያብራራ፣ ስለ እነዚያ አራት መንግሥታት የሚለራውያን ግንዛቤ ከነበረው እጅግ በላይ ወሰደችው።

እነዚህ አውሬዎች መንግሥታት ወደ ኃይል ሲመጡ የተፈጸሙትን ድል መንሣቶች የሚወክሉ ምልክቶች ናቸው። አዳኝ አውሬ በትንቢታዊ መልኩ የአንድ መንግሥትን የፖለቲካ፣ የኢኮኖሚና የወታደራዊ ኃይል ይወክላል። በዳንኤል ምዕራፍ ሁለትና ሰባት የተወከሉት እነዚያው መንግሥታት በምዕራፍ ስምንትም ደግሞ ተወክለዋል፤ ነገር ግን በዚያ ሁሉም ከእግዚአብሔር መቅደስ ከተወሰዱ አካላት ጋር ተያይዘው ቀርበዋል፤ እንዲሁም በዚህ መንገድ የመንግሥታቱን ሃይማኖታዊ አካል ይወክላሉ፤ ምክንያቱም ሁሉም የቤተ ክርስቲያንና የመንግሥት አንድነት ነበሩ።

ምዕራፍ ስምንት ዳንኤል በዚያን ጊዜ በመጽሐፍ ቅዱስ ትንቢት የመጀመሪያው መንግሥት (ባቢሎን) ታሪክ ውስጥ እየኖረ መሆኑን በማረጋገጥ ይጀምራል፤ ነገር ግን ራእዩ ባቢሎንን የሚወክል ምልክት አይጠቅስም፥ ምክንያቱም ራእዩ ሁለተኛውን ምድራዊ መንግሥት የሜዶንና የፋርስ መንግሥትን በወከለው በአውራ በግ ስለሚጀምር ነው። የባቢሎን ምልክት መቅረት ዓላማ ያለው ነው፤ ምክንያቱም የባቢሎን ዋና ባህርይ ከተወገደ በኋላ እንደገና የሚመለስ መንግሥትን መወከሉ ነው፥ ይህም ናቡከደነፆር “ሰባት ዘመን” እንደ አውሬ በመኖሩ የተወከለ ነው። በዚያ “ሰባት ዘመን” ውስጥ የመንፈሳዊ ባቢሎን አንድ ክፍል (ጵጵስናው) ይወከላል፤ ምክንያቱም ጵጵስናው ሰባ ምሳሌያዊ ዓመታት የሚረሳ መንግሥት ነውና፥ በዚያም ወቅት ገዳይ ቍስል ነበራት። ዳንኤል ራእዩን “በንጉሥ ብልጣሶር መንግሥት ሦስተኛው ዓመት” እንደ ተቀበለ መግለጹ፣ ባቢሎንን ከሁለተኛው የሜዶንና የፋርስ መንግሥት በፊት የነበረችው መንግሥት መሆኗን ያመለክታል፤ ነገር ግን ባቢሎንን በአንድ ንጉሥ ዘመን ውስጥ እንደ ተረሳች ስውር ወይም የተረሳች መንግሥት አድርጎ ያጎላል።

የስምንተኛው ምዕራፍ አራዊት አዳኝ አራዊት አይደሉም፤ በመቅደሱ አገልግሎት ለመሥዋዕት የሚውሉ እንስሳት ናቸው። አራተኛው መንግሥት እንደ “ትንሽ ቀንድ” እንጂ እንደ አውሬ አልተወከለም፤ ነገር ግን ቀንዶች የእግዚአብሔር መቅደስ ክፍል ነበሩ፥ ምክንያቱም በእግዚአብሔር መቅደስ ያሉት መሠዊያዎች በንድፋቸው ውስጥ ቀንዶች ነበሯቸው።

የትንቢቱ አራቱ መንግሥታት በዳንኤል በመቅደስ ቃላት የተወከሉ ብቻ ሳይሆን፣ የምዕራፉ ትረካ ራሱ በቀጥታ ከእግዚአብሔር የመቅደስ አገልግሎት የተወሰዱ በርካታ ቃላትን ይዟል። በምዕራፉ ውስጥ ያለው ትረካ ከመቅደስ አገልግሎት የተወሰዱ ዕብራይስጥ ቃላት በመጠቀም የቀረበ ብቻ ሳይሆን፣ በመቅደስ አገልግሎት ውስጥ መባ የማቅረብ ተግባር ደግሞ በምዕራፉ አወቃቀር ውስጥ ተገንብቶ ይገኛል። ዳንኤል ምዕራፍ ሰባትንና ስምንትን ሆን ብሎ እርስ በርሳቸው እንዳያያዘ የሚያሳየው እውነታ፣ ለማየት ለሚፈልጉ ሰዎች፣ ምዕራፍ ሰባት የመጽሐፍ ቅዱስ ትንቢት መንግሥታትን የመንግሥታዊ ሥርዓት አሠራር እንደሚለይ እና ምዕራፍ ስምንት ደግሞ የመጽሐፍ ቅዱስ ትንቢት መንግሥታትን የቤተ ክርስቲያናዊ ሥርዓት አሠራር እንደሚለይ ያስችላል።

አድቬንቲዝም ይህን እውነታ በሰይጣናዊ ተረቶች ለመሸፈን ተገድዷል፤ ምክንያቱም ይህ እውቅና የሚለር እንቁዎች እግዚአብሔር እንደ ነደፋቸው በትክክል እንደነበሩ ይገልጣል። ስለ “the daily” የነበረውን የሚለር ግንዛቤ መቃወማቸው፣ “እግዚአብሔር ግንዛቤ አልነበረውም” የሚል አቤቱታ እንደሆነ ይወከላል፤ ምክንያቱም እነርሱ እግዚአብሔር መዋቅሩን ለሚለር (በቅዱሳን መላእክት አገልግሎት) በሰጠ ጊዜ፣ ትክክለኛ እንዳልነበረ ይናገራሉ።

የሚለር ማዕቀፍ እርሱ ያወቀውና የተጠቀመበት የትንቢት መዋቅር ነበር፤ ነገር ግን ከ1863 ጀምሮ አድቬንቲዝም የሚለርን ሕልም እንቁዎች ለመሸፈን ሲል ወደ ከሐዲ ፕሮቴስታንቲዝምና ካቶሊክነት የነበሩ ሥነ-መለኮታዊ ተግባራዊ አተገባበሮች ተመለሰ። አድቬንቲዝም ሥራውን ለመካድ፣ እንዲሁም የሥራውን ሠሪ ለመጣል ሲል፣ ሐሰተኛ ማዕቀፍ (የተቀረጸውን ነገር) ተቀበለ። ይህን በማድረጋቸውም የሥራው ሠሪ ማስተዋል የለውም ብለው ይናገራሉ። ያ ማዕቀፍ መካድ በ1798 የተፈታውን የእውቀት መጨመር መካድ ነበር፣ አሁንም ነው። የእውቀትን መጨመር የሚክዱ ሰዎች ሥራውንና የሥራውን ሠሪ ይክዳሉ፤ በዳንኤልም አገላለጽ መሠረት “ክፉዎች” ነበሩ።

“ኃጥኣን ክፉእ ክገብሩ እዮም”፣ እዚ ድማ ናይ ሓቂ ቀጻሊ እናጨመረ ዝኸይድ ምንጻግ ከም ዝኾነ ይለልይ። ናይ ኃጥኣን ምንጻግ ነቲ ማእቀፍ ምንጻግ ኣምላኽ ምንጻግ እዩ፣ ብተራኡ ድማ ኣምላኽ ነቶም ኃጥኣን ብሓሰተኛ ማእቀፍ ክፍጽምዎ ዝፍትኑ ምንጻግ ስለቲ ዝፈተኑዎ ይነጽጎም።

ሕዝቡ ከ1844 እስከ 1863 ድረስ የእግዚአብሔር “ካህናት” የነበሩት ሲሆን፣ በዊልያም ሚለር አገልግሎት አማካይነት የበዛው ያ “እውቀት” ስለ ጎደላቸው ተጣሉ። በሆሴዕ መጽሐፍ ስድስተኛውን ቁጥር አውድ መመልከት አስፈላጊ ነው፤ ምክንያቱም አውዱ እንደ “እውቀት” የተወከለውን እውነት በመቃወም የሚበረታ ዓመፅ ይለይታል።

ሆሴዕ የሚሰጠው ማስጠንቀቂያ፣ “በምድሪቱ ውስጥ እውነትም ሆነ ምሕረትም ሆነ የእግዚአብሔር እውቀት ስለሌለ፣ እግዚአብሔር ከምድሪቱ ነዋሪዎች ጋር ክርክር አለው” የሚል ነው። አድቬንቲዝም የመጨረሻዎቹ ዘመናት የእግዚአብሔር ሕዝብ ነው። የትቢያ መጥረጊያው ሰው ወደ ሚለር ክፍል በሚገባበት ቀን፣ አድቬንቲዝም፣ ሕዝቡን፣ ካህናቱን፣ ነቢያቱንም ጨምሮ፣ “የማያስተውል ይወድቃል”፤ ምክንያቱም “ከጣዖታት ጋር ተባብረዋል” ይሆናሉና። ጣዖቶቻቸውም በሐሰተኛ መዋቅር ውስጥ የተሸመኑ ሐሰተኛ ትምህርቶቻቸው ናቸው።

እውቀት መጨመርን በመከልከላቸው የተወከለው ዓመፅ፣ ቀስ በቀስ የሚጨምር የዓመፅ መበርታት ሲሆን፣ በመጨረሻም ከሚለር ክፍል ውስጥ ከሚጠረጉት ሐሰተኛ ትምህርቶች ጋር ተባብረዋል ተብሎ በሚነገርበት ጊዜ የምህረት ጊዜያቸው ወደ ፍጻሜው ይደርሳል። ዓመፃቸው ዘወትር ምንዝርናን እንደሚፈጽሙ ተደርጎ ተወክሏል። ከ1863 ጀምሮ እስከ የምህረት ጊዜ መዘጋት ድረስ፣ ከጌታ አፍ እስከሚተፉ ድረስ ያለማቋረጥ ያምፃሉ።

ዕውቀትን የመቃወም ዓመፅ እነርሱ “ሁልጊዜ” ዝሙትን በመፈጸማቸው ተወክሎ ነበር፤ ምንም እንኳ ተመሳሳይ የዕብራይስጥ ቃል ባይሆንም፣ ትርጉሙ ግን “ቀጣይ” ማለት ከሆነው “ታሚድ” ከሚባለው የዕብራይስጥ ቃል ጋር አንድ ነው፤ ይህም በዳንኤል መጽሐፍ “ዕለታዊው” ተብሎ ተተርጉሟል።

በሚቀጥለው ጽሑፍ የመጽሐፍ ቅዱስ ትንቢት ስለ አራቱ መንግሥታት ያለውን ጥናታችን እንቀጥላለን።