መጽሐፈ ዳንኤል - ቁጥር አርባ ዘጠኝ

እ.ኤ.አ. በ1798 በኡላይ ወንዝ ራእይ መፈታቱ ሲያመጣው የእውቀት መጨመር፣ በ1844 በእኩለ ሌሊት ጩኸት እንቅስቃሴ ውስጥ ወደ ጫፉ የደረሰ የፈተና ሂደት አመነጨ። አሁን እየተፈታ ያለው የመጨረሻዎቹ ቀኖች የእኩለ ሌሊት ጩኸት በዚያ ታሪክ ተወክሎ ቀርቦአል፤ እንዲሁም የአሁኑ እየተፈታ ያለው የእኩለ ሌሊት ጩኸት መልእክት የሚለር ጌጦች መመለስ ስለሆነ፣ የዚያኑ ታሪክ የነበሩትን ተመሳሳይ የፈተና እውነቶች በትክክል ያካትታል።

በእኛ ዘመን ያለው የእኩለ ሌሊት ጩኸት ትንቢታዊ መልእክት ዋና ጭብጥ የሦስተኛው ወዮ እስልምና ሚና ነው። የእስልምናው ሦስቱ ወዮዎች በሐበቁቅ ሁለቱ ጽላቶች ላይ በሙሉ ተወክለዋል። የመጨረሻዎቹ ዘመናት የእኩለ ሌሊት ጩኸት መልእክት፣ የመጨረሻዎቹ ዘመናት የመቆየት ጊዜ በደረሰ ጊዜ፣ በ2020 ዓ.ም. ሐምሌ 18 በደረሰው ተስፋ መቁረጥ ጊዜ መፈታት ጀመረ። ልክ በሚለራውያን ታሪክ ያለው የእኩለ ሌሊት ጩኸት መልእክት እንደነበረው፣ የመጨረሻዎቹ ዘመናት መልእክት በእድገት ይገለጣል እስከ ኤክሴተር የካምፕ ስብሰባ የሚወክለው ነጥብ ድረስ። በዚያ ነጥብ ላይ ደናግል ዘይቱ አላቸው ወይም የላቸውም።

ኢየሩሳሌም ሕዝብን የሚገዙትን ፌዘኛ ሰዎች ላይ ኢሳይያስ ያወጀው ወዮታ ራእዩ ለኤፍሬም ሰካሮች እንደ ታተመ መጽሐፍ እንደ ሆነ ያመለክታል። በኢሳይያስ ክፍል ውስጥ፣ በአድቬንቲዝም ታሪክ እንደ ተፈጸመው የሰይጣናዊ ምልክትን ወደ እግዚአብሔራዊ ምልክት የመለወጥ ሥራ እንደ ሸክላ ሠሪ ጭቃ ሊቆጠር ይገባል። ያ ሥራ “የዕለቱን” ትርጓሜ የክርስቶስ ምልክት እንደ ሆነ ማቋቋም ነበር፤ ሆኖም እርሱ የሰይጣን ምልክት ነው። ዳንኤል “ታሚድ” የሚለውን ቃል የአረማዊነት ምልክት አድርጎ በተጠቀመ ጊዜ፣ ቃሉ “ቀጣይ” ማለት ስለ ሆነ ለምሳሌያዊ አላማ መረጠው።

ዓለሙን ወደ አርማጌዶን የሚመሩ ሦስት ኃይላት አሉ፤ ከእነዚህም ሦስት ኃይላት መካከል የመጀመሪያው ዘንዶው (አረማዊነት) ነው። ዘንዶው በሰማይ በእግዚአብሔር ላይ ጦርነቱን ጀመረ። ዘንዶውም ያን ጦርነት እስከ ሺህ ዓመት ሚሊኒየሙ ፍጻሜ ድረስ ይቀጥላል፤ በዚያን ጊዜም በመጨረሻ ይጠፋል።

ዓለምን ወደ አርማጌዶን ከሚመሩት ሦስቱ ኃይሎች ሁለተኛው የሆነው አውሬው (ጳጵሳዊነት) እና ከእነዚያ ሦስቱ ኃይሎች ሦስተኛው የሆነው ሐሰተኛው ነቢይ (ዩናይትድ ስቴትስ) ሁለቱም ከመስቀሉ ታሪክ በኋላ በታሪክ ውስጥ ተከሰቱ፣ ሁለቱምም በክርስቶስ ዳግም ምጽአት ጊዜ ይጠፋሉ።

ዳንኤል አረማዊነትን (ሰይጣንን) እንደ ምልክት ለመግለጽ “ቀጣይ” የሚለውን ዕብራይስጥ ቃል በመረጠ ጊዜ፣ ያ ቃል በቀጣይነት ከእግዚአብሔር ጋር የተዋጋው ሰይጣን መሆኑን የሚያመለክት ነበር። ሌሎቹ ሁለት ኃይሎች ግን ከእግዚአብሔር ጋር በሚያደርጉት ጦርነት ውስጥ ንቁ የሚሆኑት ለተወሰኑ የጊዜ ክፍሎች ብቻ ነው። ዳንኤል “ታሚድ” (ቀጣይ) የሚለውን ቃል መምረጡ ሆን ተብሎ የተደረገ ነበር፣ እንዲሁም ትክክለኛ ነበር።

ኢሳይያስ እግዚአብሔር የጥልቅ እንቅልፍ መንፈስ በእነርሱ ላይ አፍስሶ፣ ዓይኖቻቸውንም በዘጋባቸው ሰዎች ላይ የሚመጣውን ወዮ ከምዕራፍ ሃያ ስምንት ወደ ምዕራፍ ሠላሳ እያቀጠለ ሲተርክ፣ እንዲህ ብሎ ይመዘግባል፦

የተጻፈው “ጽላት”፥ የሚያነቡት “እንዲሮጡ” መልእክቱንም እንዲያሰራጩ ተብሎ የተዘጋጀው የዕንባቆም ምዕራፍ ሁለት ጽላቶች ነው። ስለ “ጽላቱ” “ማስታወሻ” ያደረገው “መጽሐፍ” የዕንባቆም መጽሐፍ ነው። ከዕንባቆም “መጽሐፍ” ያለው “ጽላት”፥ “ዓመፀኛ ሕዝብ፥ ሐሰተኛ ልጆች፥ የእግዚአብሔርን ሕግ መስማት የማይወዱ ልጆች” የሚገልጥ የፈተና ሂደትን ይወክላል። “ለመስማት” ፈቃደኛ ያልሆኑት “ዓመፀኛ ሕዝብ” በኤርምያስ ውስጥ የዘበኛውን የመለከት ድምፅ መስማት የሚከለክሉት እነርሱ ናቸው።

ዓመፀኞቹ በኢሳይያስ ታሪክ ውስጥ ያሉትም ሆነ በክርስቶስ ታሪክ ውስጥ ያሉት ለመስማት ያልፈቀዱ ናቸው።

የኢሳይያስ ደንቆሮ ዓመፀኞች “መስማት” ይችላሉ፣ ነገር ግን “አይሰሙም”፤ “መስማትን” መከልከላቸውም “እንደማያስተውሉ” ይለያል። በ“መጽሐፉ” ውስጥ በተመዘገበው የዕንባቆም “ገበታ” ላይ የተወከለውን የእውቀት መጨመር የማይረዱት፣ የዳንኤል ክፉዎች፣ እነርሱም ደግሞ የማቴዎስ ሞኞች ድንግሎች ናቸው። የኢሳይያስ ደንቆሮ ዓመፀኞች ቢሰሙ ሊመለሱና ሊፈወሱ ይችሉ ነበር፤ ነገር ግን ልባቸው ደንድኖአልና የእኩለ ሌሊት ጩኸትን መልእክት ማስተዋል አይችሉም። ኢየሱስ ስለ ደንቆሮ ዓመፀኞቹ ሁለተኛ ምስክር ሰጠ።

ጠቢባን የምሳሌዎችን ምሥጢር ያስተውላሉ፥ እርሱም መስመር በላይ መስመር ተደርጎ የተወከለ እውነት ነው። ጠቢባን ያያሉና ይሰማሉ ስለዚህ ብፁዓን ናቸው፤ ጠቢባንና ብፁዓንም ሁለቱም በዳንኤል ምዕራፍ አሥራ ሁለት ውስጥ ተወክለዋል። “ጠቢባን” በልባቸው የሚያስተውሉ ሰዎች ናቸው፤ ይህም በዕውቀት መጨመር ሲገለጥ በሐበቁቅ “መጽሐፍ” ውስጥ ተመልክቶ ባለው “ሰንጠረዥ” የተወከለ ነው፤ “ብፁዓን” ግን የሚጠብቁ ናቸው።

ሚለራውያን አሥራ ሦስት መቶ ሠላሳ አምስቱ ቀኖች በ508 ዓመት አረማዊነት (“ዘወትር የሚቀርበው”) “በተወገደ” ጊዜ እንደ ጀመሩ ትክክለኛ አስተውለው ነበር። በ1843 ለሚጠባበቁ በረከት ተስፋ ተሰጥቶ ነበር። በዚያ ክፍል ውስጥ “የሚደርስ” የሚለው ቃል “ይነካል” ማለት ነው። 1843 ዓመት ሲያበቃ 1844 ዓመትን “ነካች”። 1843 ዓመት በተፈጸመ ጊዜ፣ የዕንባቆም “የመቆየት ጊዜ” ደረሰ፣ እና “ሰሌዳዎችን” የጠቀሰው በ“መጽሐፉ” እንደ ታዘዘ በመጠባበቅ ላይ ላሉት በረከት ተነገረላቸው። የዕንባቆም “መጽሐፍ” ለራእዩ “እንዲጠባበቁ” አዘዘ።

ዳንኤል የ1798ን ታሪክ (የፍጻሜው ዘመን) ይለያል፤ በዚያም ጊዜ መጽሐፉ ተከፈተ፥ ከዚያም ባለሦስት ደረጃ የፈተና ሂደት (የነጹ፥ የነጡ፥ የተፈተኑ) ተፈጠረ። ያ ሂደት በሰባቱ ነጎድጓዶች የተሰወረው ታሪክ በመገለጡ ፍጻሜውን ደረሰ። ያ የተሰወረ ታሪክ በመጀመሪያው ተስፋ መቁረጥ፣ በእኩለ ሌሊት ጩኸት መልእክት እና በታላቁ ተስፋ መቁረጥ የተወከሉ ሦስቱ የእውነት መለያ ድንጋዮች ናቸው። ወደ መጀመሪያው ተስፋ መቁረጥ የመድረስ በረከት በ1798 ታሪክ መጨረሻ እስከ 1844 ድረስ ያለውን ባለሦስት ደረጃ የፈተና ሂደት ይወክላል።

ከ1798 ጀምሮ እስከ 1844 ታላቁ ተስፋ መቁረጥ ድረስ ያለው ታሪክ፣ ከ1989 ጀምሮ እስከ በቅርቡ የሚመጣው የእሑድ ሕግ ድረስ ያለውን ታሪክ ያመለክታል። በመጀመሪያው ተስፋ መቁረጥ ጊዜ መዘግየት የጀመረውን ራእይ ለሚጠብቁ በረከት ተስፋ ተሰጥቶአል። የዳንኤል ምዕራፍ አሥራ ሁለት “ጠቢባን” የተባሉት፣ “የተባረኩ” እና “የሚጠብቁ” ናቸው። ክፉዎች በልባቸው “የማይሰሙ” እና “የማያዩ” ናቸው። የሚለራውያን እንቅስቃሴ ሙሉ ልምምድ በዳንኤል አራቱ ቁጥሮች ውስጥ በአጭሩ ተጠቃልሎአል፣ እነዚህ ቁጥሮችም የአንድ መቶ አርባ አራት ሺህ ማተም ታሪክን ደግሞ ይወክላሉ።

በእነዚያ አራት ጥቅሶች የተወከለው ቅዱስ ታሪክ፣ በዕንባቆም ሰሌዳዎች ላይ የተወከለውን የእውቀት መጨመር እና ኢየሱስ በመስመር ላይ መስመር በማስተማር ዘዴ ሲያስተምር የገለጸውን የእውቀት መጨመር በመረዳት ላይ የተመሠረተ ነው። ለ“ጠቢባን” የትንቢትን ምስጢር እንዲያብራራ፣ ምሳሌን በምሳሌ ላይ አቀረበ። በዳንኤል ምዕራፍ አሥራ ሁለት “ኃጥኣን” አያስተውሉም፣ እና በ2 ተሰሎንቄ ምዕራፍ ሁለት ውስጥ፣ ይህ የማያስተውሉት እውነትን እንደ መጥላት ተወክሎአል፣ ይህም ብርቱ ማሳትን ያመጣል። በጳውሎስ መልእክት ውስጥ ኃጥኣን የማይወዱት እውነት “የዘወትር መሥዋዕት” ነበር፣ እና በዳንኤል እነዚያ አራት ጥቅሶች ውስጥ በተለይ የተለየው ትንቢታዊ እውነት “የዘወትር መሥዋዕት” ነው።

ኢየሱስ ደቀ መዛሙርቱ ብፁዓን እንደሆኑ ነገራቸው፤ ይህንንም ሲያደርግ በኢሳይያስ ውስጥ እንዳይመለሱ ለማየትና ለመስማት ከፈቃደኛ ያልሆኑትን ከእነርሱ ጋር በተቃራኒ ያቆማቸው ነበር። በዳንኤል ምዕራፍ አሥራ ሁለት ብፁዓን የተባሉት የሚጠብቁ ናቸው። በዳንኤል ምዕራፍ አሥራ ሁለት ያሉት አራቱ ቁጥሮች፣ እንዲሁም የእነዚያ ቁጥሮች ፍጻሜ በሚለራውያን ታሪክ ውስጥ፣ እንዲሁም በኢሳይያስ ከመስማትና ከማየት እምቢ ካለ ክፍል ጋር ያለው ተቃርኖ፣ እንዲሁም በክርስቶስ የተደረገው የእነዚያ ሁለት ክፍሎች ይህ በትክክል ያለው ልዩነት፣ ሁሉም በጁላይ 18, 2020 ወደ ደረሰው የሰባቱ ነጐድጓዶች የተሰወረ ታሪክ ወደፊት ያመለክታሉ። በመጀመሪያው ቅር መሰኘት የጀመረው የሚለራውያን ታሪክ የመጨረሻ ፈተና ሂደት አሁን እንደገና በመደገም ላይ ነው። አንዳንዶች ያያሉ፥ ሌሎችም ለማየት እምቢ ይላሉ።

ዊልያም ሚለር “የዕለቱ” የተባለው የአረማዊቱ ሮም ምልክት እንደሆነ እንዲያስተውል በመላእክት ተመርቶ ነበር። እህት ዋይትም በቀጥታ በዚያ አስተዋጽኦ ትክክል እንደነበረ አረጋግጣለች። በዕንባቆም “መጽሐፍ” ውስጥ የተጠቀሱት በ“ጽላቶች” ላይ የተወከለው ያ አስተዋጽኦ “ለሚመጣው ዘመን” ነው። የዚያ “መጽሐፍ” መፈታት “ዓመፀኛና ሐሰተኛ ልጆችን” ይገልጣል። “ልጆች” የመጨረሻው ትውልድ ምልክት ነው፤ ስለዚህ በኢሳይያስ ንባብ ውስጥ ያለው “ለሚመጣው ዘመን” በተለይ የምርመራ ፍርድ የመጨረሻ ዘመናት መሆኑን ያመለክታል።

ኢሳይያስ፣ በ«መጽሐፍ» ውስጥ የተመዘገበውን በ«ጠረጴዛ» ላይ የተወከለውን ትንቢታዊ መልእክት «ሐሰተኛ ልጆች» እንደሚክዱ ይናገራል፤ እነርሱም «ለአያዎች፣ አታዩ፤ ለነቢያትም፣ ቅን ነገር አትተንብዩልን፤ ለስላሳ ነገር ተናገሩልን፤ ማታለያን ተንብዩልን» ይላሉና። በ1863 ዓ.ም. የሎዶቅያ አድቬንቲዝም የእነዚህን ሐሰተኛ ልጆች ጥያቄ የመፈጸም እየጨመረ የሚሄድ ሂደት ጀመረ። ይህ ሥራ በኢሳይያስ እንደ ሚለር መሠረቶች የሆኑትን የቀድሞ መንገዶች መተው ተደርጎ ይወከላል፤ ምክንያቱም «ከመንገድ ፈቀቅ በሉ፤ ከጎዳናው ፈቀቅ በሉ፤ የእስራኤልን ቅዱስ ከፊታችን አስወግዱ» አሉና። መንገዱ፣ እርሱም መሄጃው የሆነው፣ የኤርምያስ የቀድሞ መንገዶች ነው።

የ“ሐሰተኛ ልጆች” የኤርምያስን “አሮጌ መንገዶች” መክፈላቸው በ“ዕረፍት” የሚገኝበትን የእኩለ ሌሊት ጩኸት መልእክት መክፈል ነው፤ ይህም ደግሞ በኢሳይያስ ውስጥ ሊሰሙት ያልፈለጉት “ዕረፍትና መታደስ” ነው፤ እንዲሁም ይህ ደግሞ የኋለኛው ዝናብ መልእክት መታደስ ነው። ያ መልእክት በሚለራውያን ታሪክ የተወከለውና በ“መጽሐፍ” ውስጥ በተጠቀሱት “ሰሌዳዎች” ላይ የተገለጸው የእኩለ ሌሊት ጩኸት መልእክት ነው። የሐሰተኛ ልጆች የእኩለ ሌሊት ጩኸትን መልእክት መክፈላቸው፣ “የእስራኤልን ቅዱስ ከፊታቸው እንዲርቅ ማድረግ” በሚለው ምኞታቸው ተወክሏል። ኤለን ዋይት የመጀመሪያዋ ራእይ፣ አልፋና ኦሜጋ መጨረሻውን ለመወከል በእርግጥ የሚጠቀሙበት፣ የጻድቃንን መንገድ በመለየት፣ በመጀመሪያው ያለውን ብርሃን እና “ጥበበኞችን” እስከ መንገዱ ፍጻሜ የሚመራው ማን እንደሆነ ያሳያል።

ይህ በመጀመሪያም በመጨረሻም የእኩለ ሌሊት ጩኸት ብርሃን ነበር። ከፊታቸው እንዳይኖር እንዲቆም የተመኙት ኢየሱስ (የእስራኤል ቅዱስ) ነበር። ከኢየሱስ የከበረ ቀኝ ክንዱ የወጣው ብርሃን፣ በ“መጽሐፉ” ውስጥ ተመዝግበው በተጠቀሱት “ሰንጠረዦች” ላይ እንደ ተወከለው፣ የእኩለ ሌሊት ጩኸት ብርሃን ነበር። የ“ውሸተኛ ልጆች” የክርስቶስን የእኩለ ሌሊት ጩኸት መልእክት መቃወማቸው፣ እና ሊመላለሱበት የሚገባቸውን መንገድ አለመቀበላቸው፣ ከመንገዱ ላይ ሲወድቁ የእግዚአብሔርን ፍርድ በእነርሱ ላይ አመጣ። ድንገት የሚፈርሰው “ከፍ ያለ ቅጥር” በቅርቡ በሚመጣው የእሑድ ሕግ የሚፈርሰው የቤተ ክርስቲያንና የመንግሥት መለያየት “ቅጥር” ነው። ያ ፍርድ “ድንገት በቅጽበት” ይመጣል፣ እናም “ሸክላ ሠሪው ዕቃ ተሰብሮ እንደሚበታተን” ይሆናል። ይህም “የዘወትር” የተባለውን ሰይጣናዊ ምልክት ግልብጥ በማድረግ የክርስቶስ ምልክት እንደ ሆነ ከመለየት ጋር የተያያዘው ፍርድ ነው።

“ዕለታዊው” በዳንኤል ምዕራፍ አሥራ ሁለት ውስጥ ክፉዎችንና ጠቢባንን የሚለይ ልዩነት የሚያመለክቱትን አራቱን ቁጥሮች አንድ ላይ የሚያስተሳስር ትንቢታዊ እውነት ነው። “ዕለታዊው” በ2 ተሰሎንቄ ውስጥ ብርቱ ማታለልን በሚቀበሉ ሰዎች የሚጠላ እውነት ነው። “ዕለታዊው” የ“ሐሰተኛ ልጆች” የእስራኤል ቅዱስ ከመንገዳቸው እንዲርቅ ለማድረግ ያላቸውን ፍላጎት ይወክላል። ቅጣታቸውም በሸክላ ሠሪ ዕቃ መሰበር ተመስሎ ተወክሏል፤ ከዚያም የሚቀረው የሰነፋት ድንግልናዎች የጠፉበትን ሁኔታ የሚያሳይ ምሳሌ ነው፤ ምክንያቱም ከተሰበረውና ከቀረው የተሰባበረው የሸክላ ሠሪ ዕቃ ቍርጥራጮች “ከማገዶ እሳት ለመውሰድ ስንኳ ሆነ፣ ከጕድጓድም ውኃ ለመቅዳት ስንኳ የሚገኝ ጥርብ አይገኝም።”

“እሳት”ም ሆነ “ውኃ” እንደ አሥሩ ደናግል ምሳሌ ያለው ዘይት ሁሉ የመንፈስ ቅዱስ ምልክቶች ናቸው። የእኩለ ሌሊት ጩኸት በ1844 እ.ኤ.አ. ነሐሴ ወር በኤክሰተር ካምፕ ስብሰባ እንደ ሆነው በድንገት በአንድ ቅጽበት ሲመጣ፣ “ሐሰተኛ ልጆች” ማንኛውንም ዘይት (ውኃ ወይም እሳት) ለማግኘት አይችሉም። እንደ ኤርምያስ ከመጀመሪያው ተስፋ መቁረጥ በኋላ “እንዲመለሱ” ተጠርተው ነበር፣ ነገር ግን እምቢ አሉ።

ኤርምያስ ከመጀመሪያው ቅር መሰኘት በኋላ የተመለሱትን ይወክላል። “በእግዚአብሔር ፊት ለመቆም” እና እንደ እግዚአብሔር “አፍ” ለመሆን ሲሉ “ውድውን ከከንቱው ለመለየት” ወደ ሥራው የገቡት እነርሱ ናቸው። እነርሱ በዳንኤል ምዕራፍ ዘጠኝ የተወከሉት ሲሆኑ፣ የተበተነ ሁኔታቸውን በማስተዋል ከዚያም የዘሌዋውያን ሀያ ስድስት ጸሎትን የጸለዩ ናቸው። እነርሱ በዳንኤል፣ በኤርምያስ፣ እና በዕንባቆም ጠባቂዎች የተወከሉት ናቸው፤ እነዚህም ከ“ሐሰተኛ ልጆች” ጋር ተቃራኒ ሆነው ተቀርበዋል። “ሐሰተኛ ልጆች” ደግሞ “በእስራኤል ቅዱስ” እንዲህ ሲል ተጠርተዋል፤ “በመመለስና በዕረፍት ትድናላችሁ፤ ኃይላችሁም በጸጥታና በመተማመን ይሆናል፤ እናንተ ግን አልወደዳችሁም።”

የሚለር ጌጦች በሁለት ዓይነት አምላኪዎችን የሚያፈሩትን የእኩለ ሌሊት ጩኸት መልእክት ፈተና የሚወክሉትን በዕንባቆም ሰሌዳዎች ላይ የተመለከቱትን እውነቶች ናቸው። በእነዚያ ጌጦች ላይ የሚገለጠው የዓመፅ ምልክት “የዘወትር መሥዋዕት” ነው። ሚለር ስለ “የዘወትር መሥዋዕት” ባለው መረዳት ትክክለኛ ነበር፤ ነገር ግን መረዳቱ በኖረበት ታሪክ የተገደበ ነበር፤ በክፍሉ መካከል ባለው ጠረጴዛ ላይ እንዲያኖራቸው የተጠቀመባቸውም ጌጦች አሁን ሚለር በመጀመሪያ ጠረጴዛው ላይ ባስቀመጣቸው ጊዜ ከነበረው አሥር እጥፍ ይበልጥ ብርሃን እያበሩ ናቸው። አሁንም በታላቅ ሣጥን ውስጥ ናቸው፤ ምክንያቱም ሣጥኑ አሁን ለሚለር ዘመን እንደነበረው መጽሐፍ ቅዱስን ብቻ ሳይወክል፣ አሁን ግን መጽሐፍ ቅዱስንና የትንቢት መንፈስን ሁለቱንም ይወክላል።

በመጨረሻዎቹ ቀኖች የፈተናውን ብርሃን የሚያመነጩት እነዚህ ሁለት ምስክሮች ናቸው፤ በመጨረሻዎቹም ቀኖች ዋና የጦርነት መስክ የሚሆኑትም እነዚሁ ሁለት ምስክሮች ናቸው። ሚለር ጦርነቱን አየ፤ ምክንያቱም በሕልሙ ሬሳ ሣጥኑን (መጽሐፍ ቅዱስን) ወስደው ቀደዱት። ዮሐንስ፣ በመጨረሻዎቹ ቀኖች “ጥበበኞቹን” የሚወክል፣ “ስለ እግዚአብሔር ቃልና ስለ ኢየሱስ ክርስቶስ ምስክርነት፥ ጳጥሞስ ተብላ በምትጠራ ደሴት ላይ ነበር።” ዮሐንስ የመጽሐፍ ቅዱስንም ሆነ የኤለን ዋይትን ጽሑፎች መልእክት ስለ አመነ እየተሰደደ ነበር።

ከዑላይ ወንዝ ራእይ ጋር የተወከሉትን እውነቶች፣ በ1798 የተፈቱትን፣ በሚቀጥለው ጽሑፍ ማሰብን እንቀጥላለን።