ስምንተኛው ከሰባቱ ነው - ቁጥር አንድ

ዊልያም ሚለር የትንቢታዊ መልእክቱን የመሠረተው በሁለት አጥፊ ኃይሎች መዋቅር ላይ ነበር፤ እነዚህንም በትክክል አረማዊቷ ሮምና ጳጳሳዊቷ ሮም መሆናቸውን ለይቶ ገልጦአል።

የአድቬንቲዝም ሥነ-መለኮት ምሁራን የሚለር የትንቢታዊ ተግባራዊነት ማዕቀፍ ሁለቱ አጥፊ ኃይላት ማለትም አረማዊነትና ጳጳሳዊነት እንደነበሩ እውነታውን ያመናሉ፤ ምንም እንኳ ይህን እንደ ሚለራዊ ታሪክ ትንታኔ ብቻ እንጂ እግዚአብሔር ከእርሱ ጋር የሰጠው እውነት እንደሆነ ባያዩትም።

“መልአኩ” ማለት ገብርኤል መሆኑ በሲስተር ዋይት በቀጥታ ተገልጿል።

“ከእግዚአብሔር ልጅ በቀጥታ በክብር የሚከተለው መልአክ የእግዚአብሔርን አላማዎች ለዊልያም ሚለር አእምሮ ለመክፈት የተመረጠው እርሱ መሆኑ—ድንቅ ሐሳብ ነው።” የተባለው። የትንቢቶቹን “ለእግዚአብሔር ሕዝብ ሁልጊዜ ጨለማ ሆነው የኖሩትን” እንዲረዳ ያመሩት ገብርኤል ብቻ ሳይሆን፣ በብዙ ቁጥር የተጠቀሱ መላእክትም ነበሩ። ገብርኤልና ሌሎች መላእክት ሚለርን በመጽሐፍ ቅዱስ ውስጥ በተከታታይ ከኦሪት ዘፍጥረት ጀምሮ መሩት። ስለዚህም ወደ ዳንኤል ምዕራፍ ስምንት ቁጥር አሥራ አራት ያሉት ሁለት ሺህ ሦስት መቶ ቀኖች ከመመራቱ በፊት፣ በመጽሐፍ ቅዱስ ያለው ረጅሙ የዘመን ትንቢት፣ ይኸውም የዘሌዋውያን ሃያ ስድስት “ሰባት ዘመናት” (ሁለት ሺህ አምስት መቶ ሃያ ዓመታት) ወደሆነው ተመራ።

የመጀመሪያ መጠቀም መርህ መጀመሪያ የተጠቀሰው ነገር ከሁሉ የበለጠ አስፈላጊ መሆኑን ያቋቁማል፤ እናም በራእይ መጽሐፍ ምዕራፍ አንድ ቁጥር አንድ መጀመሪያ የተጠቀሰው ነገር፣ አብ ለኢየሱስ መልእክት በሚሰጥበት ጊዜ የሚጠቀምበት የመግባቢያ ሂደት ነው፤ እርሱም በተራው ለመልአኩ ይሰጠዋል፣ ያም ከዚያ ለአንድ ነቢይ ይሰጠዋል፣ እርሱም ጽፎ ለቤተ ክርስቲያናት ይልከዋል። አድቬንቲዝም የዊልያም ሚለርን ሥራና ግኝቶች በተቃወመ ጊዜ፣ መሠረቶቻቸውን ብቻ አልተቀበሉም፤ ነገር ግን ሚለርን ወደ ግንዛቤዎቹ ያመራውን የመግባቢያ ሂደት ራሱን ደግሞ አልተቀበሉም፤ እንዲሁም የምሕረት ዘመን ከመዘጋቱ ጥቂት በፊት የሚከፈተውን የኢየሱስ ክርስቶስ ራእይ ሰዎች እንዲያስተውሉ የሚያስችላቸውን ብቸኛ መንገድ የሆነውንም ሂደት አልተቀበሉም።

ሚለር በዘሌዋውያን የተጠቀሱት ሰባቱ ዘመናት በ677 ዓ.ዓ. እንደ ተጀመሩ እንዲረዳ ተመራ። እስከ 1856 ድረስ ጌታ ሂራም ኤድሰንን ተጠቅሞ የሰባቱ ዘመናት መበተን በእስራኤል ሰሜናዊ አሥሩ ነገዶች ላይ ደግሞ እንደ ተፈጸመ እስኪለይ ድረስ አልነበረም። ጌታ ስለ ሰባቱ ዘመናት ያለውን ግንዛቤ ከሚለር መሠረታዊ ግኝት ጋር በስምምነት፣ ነገር ግን ከእርሱ እጅግ በላይ በሆነ መልኩ ለማዳበር ይሞክር ነበር። ነገር ግን በ1856 ሂራም ኤድሰን ያቀረበው ብርሃን በምሥጢራዊ ሁኔታ ወደ ፍጻሜ መጣ፤ ምክንያቱም በተከታታዩ ውስጥ ያለው ስምንተኛው ጽሑፍ በዚያን ጊዜ የReview and Herald አርታኢ በነበረው በጄምስ ኋይት ቃላት፣ “ይቀጥላል” ብሎ ተደረገ። “ይቀጥላል” ነበር፤ ነገር ግን ጌታ ሕዝቡን ወደ “አሮጌው መንገዶች” እና በመጨረሻም በሂራም ኤድሰን የተጻፉት ያልተጠናቀቁ ተከታታይ ጽሑፎች ድረስ እስከ መራቸው ድረስ፣ ከሴፕቴምበር 11, 2001 በኋላ ድረስ አልነበረም።

እኛ አሁን ከታላቁ ተስፋ መቁረጥ በኋላ ብዙም ሳይቆይ የተጀመረውን ዓመፅ እያነጋገርን አይደለንም፤ ነገር ግን ለመጠቆም የምንፈልገው ይህን ብቻ ነው፥ ሚለር ወደ ዘሌዋውያን ሀያ ስድስት ያለው “ሰባቱ ዘመናት” ሲመራ ቢሆንም፣ ጌታ ስለዚህ ጉዳይ የነበረውን የሚለርን መሠረታዊ ግንዛቤ በላይ በላይ የመጀመሪያውን የሰባቱ ዘመናት ግንዛቤ ለማሳደግ እንደ ዓላማው አድርጎ እንዳቆመ ግልጽ ነው። እርሱ ከዚያ ታሪክ ውስጥ በእርሱ ቀደም ሲል በጥቅምት 23፣ 1844 ክርስቶስ ወደ እጅግ ቅዱሱ ስፍራ ሲገባ የሚያሳይ ራእይ እንዲሰጥ የመረጠውን አገልጋይ ያው ሂራም ኤድሰንን መረጠ።

ስለዚህ ነው የአድቬንቲስት ሥነ-መለኮት ምሁሩን ቃላት የተጠቀምሁት፤ ይህም ለሚለር የትንቢታዊ ተግባራዊ አተገባበሮች ሁሉ የመሠረት አወቃቀሩ በዳንኤል መጽሐፍ “ዘወትር” (አረማዊነት) ተብሎ በተወከለው እና ሁልጊዜም ከ“መተላለፍ” ወይም ከ“ርኵሰት” ጋር በተያያዘው ከሁለቱ አጥፊ ኃይላት ላይ በነበረው ግንዛቤ የተመሠረተ መሆኑን ለማመን ነው፤ እነዚህ ሁለቱም የጳጳሳዊነት አጥፊ ኃይል የተለያዩ ገጽታዎችን ይወክላሉ። ሚለር የሮማውያንን ኃይላት የነበረው መሠረታዊ ግንዛቤ እርሱ ከሚወክለው ታሪክ ጀምሮ እጅግ ጨምሯል።

የእግዚአብሔር መላእክት፣ ገብርኤልንም ጨምሮ፣ ሚለርን እርሱ ያወጀውን ግንዛቤ ወደሚያገኝ መሩት። እነዚያ ግንዛቤዎች እርሱ ያወጀውን ትንቢቶች፣ የተጠቀመባቸውን የመጽሐፍ ቅዱስ ትርጓሜ መርሆች እንዲሁም ትንቢቶቹን በትክክል እንዲያደራጅ ያስቻለውን ማዕቀፍ ያካትቱ ነበር። ሚለር በዳንኤል የተነገሩት ሁለቱ አጥፊ ኃይሎች የአረማዊት ሮምና የጳጳሳዊት ሮም መሆናቸውን የሚያሳይ ማዕቀፍ ተሰጠው። ፊውቸር ፎር አሜሪካ ደግሞ የዘንዶው፣ የአውሬው እና የሐሰተኛው ነቢይ ሦስቱ አጥፊ ኃይሎች ማዕቀፍ ወደሚያገኝ ተመራ።

የ“Future for America” ማዕቀፍ በሚለር ሥራ ላይ የተመሠረተ ነው፣ ነገር ግን ሥራው ያቆመበትን ደረጃ በማለፍ ይቀጥላል። አድቬንቲዝም ማዕቀፉን ትቶ ወደ ዓመፀኛ ፕሮቴስታንቲዝምና ወደ ሮም ሥነ-መለኮት ተመለሰ። በዳንኤል መጽሐፍ የተጀመረው ያው የትንቢት መስመር በራእይ መጽሐፍ ውስጥ ይቀጥላል።

ሚለር የራእይ መጽሐፍ ትንቢቶችን ማስተዋል አልቻለም፤ ምክንያቱም በዳንኤል ውስጥ በጽኑ የተለየ መልኩ የታወቀው የአረማዊነትና የጳጳሳዊነት መስመር በራእይ መጽሐፍ ውስጥ ተስፋፍቶ በትንቢታዊ ታሪክ መድረክ ላይ የሚገለጥ የሚቀጥለውን አሳዳጅ ኃይል እንኳ ያካትታል።

ለሚለር፣ በራእይ አሥራ ሦስት የተጠቀሱት የባሕር አውሬና የምድር አውሬ መጀመሪያ ጣዖታዊት ሮምን፣ ከዚያም የጳጳሳዊት ሮምን ይወክሉ ነበር። ሚለር ደግሞ መሠረቱን በራእይ አሥራ ሰባት ላይ ለመተግበር ሞክሮ ነበር፤ ነገር ግን የጵጵስናው የሞት ቍስል መፈወስ፣ የዩናይትድ ስቴትስ እና የተባበሩት መንግሥታት በትንቢት ውስጥ ያላቸው ሚና መላእክት ከሰጡት መለኮታዊ ማዕቀፍ ውጭ ነበሩ። ለእርሱ፣ በራእይ አሥራ ሦስት ከምድር የወጣው አውሬ ጵጵስናው ነበር።

ሚለር ከጨለማው ዘመን ወጥተው የነበሩ ነገር ግን ፕሮቴስታንትነታቸውን በአፍ ብቻ የሚናገሩ ፕሮቴስታንቶች እጅ ያለውን የፕሮቴስታንትነት ካባ ለማውረድ የሚጠቀምበት መልእክተኛ ነበር። ዩናይትድ ስቴትስ እንደ ዘንዶ የምትናገርበት ዘመን፣ ሪፐብሊካኒዝም ወደ ዲሞክራሲ በተለወጠበት ጊዜ፣ ከሃዲ ፕሮቴስታንትነትም ከከሃዲ መንግሥት ጋር ተባብሮ የጳጳሳትነት ምስል የሆነውን የቤተ ክርስቲያንና የመንግሥት ቅንጅት ደግሞ በሚደግምበት ጊዜ በእርሱ ዘመን ገና ወደፊት የነበረ ነበር። ስለዚህ ምክንያት፣ የራእይ መጽሐፍን መላእክት በሰጡት መለኮታዊ ማዕቀፍ ውስጥ ለማስቀመጥ ሞከረ።

እርሱ በ1798 ዓ.ም. የዳንኤል ስምንትና ዘጠኝ የኡላይ ወንዝ ራእይ በተፈታ ጊዜ የተፈጠረውን የእውቀት መጨመር እንዲያስተውል ተመረጠ። ቀጣዩ ለአሜሪካ የዳንኤል ምዕራፍ አሥር እስከ አሥራ ሁለት ያለውን የሂዴቄል ወንዝ ራእይ በ1989 ዓ.ም. በተፈታ ጊዜ እንድታስተውል ነበር፤ በዚያን ጊዜም፣ በዳንኤል አሥራ አንድ ቁጥር 40 እንደተገለጸው፣ የቀድሞውን ሶቪየት ኅብረት የሚወክሉ አገሮች በጳጳሳትነትና በአሜሪካ ተጠርገው ተወሰዱ።

ለFuture for America በመላእክት የተሰጠው የአቀራረብ መሠረት፣ የዘንዶውን፣ የአውሬውን እና የሐሰተኛው ነቢይን ሶስትዮሽ ኅብረት በሚመለከተው ዐውድ ውስጥ የትንቢትን መለየትና መተግበር ላይ የተመሠረተ ነበር።

ሚለራውያን የመጀመሪያውንና የሁለተኛውን የመልአክ መልእክት አቀረቡ፣ የፍርድ መከፈቱንም አወጁ። ፊውቸር ፎር አሜሪካ የሦስተኛውን የመልአክ መልእክት እያቀረበ ነው።

መልእክቱን እንደ ትክክል ለማቅረብ የሦስተኛውን መልአክ መልእክት ከሁለቱ የመጀመሪያ መልአክት መልእክቶች ጋር አብረው ማቅረብ ይገባችኋል፤ ምክንያቱም ያለ አንደኛና ሁለተኛ ሦስተኛ ሊኖር እንደማይችል ተነግሮናል። የመጀመሪያውና የሁለተኛው መልእክቶች መሠረት ናቸው፥ ሦስተኛውም የራስ ድንጋይ ነው፤ ነገር ግን ሦስተኛው መልእክት መቼም ቢሆን የመጀመሪያውንና የሁለተኛውን አይክድም ወይም አይቃረንም። እንዲህ ካደረገ እውነተኛው መልእክት አይደለም።

ስለ ሚለራውያን ታሪክና ስለ እኛ ታሪክ እጅግ የሚያምር ምልከታ አለ። ሚለራውያን መጀመሪያው ነበሩ፥ እኛም መጨረሻው ነን። እነርሱ የመጀመሪያውንና የሁለተኛውን የመልአክ መልእክቶች አቀረቡ እና ኖሩባቸው። እኛ ሦስተኛውን የመልአክ መልእክት እናቀርባለን። ያልተፈታ መልእክታቸው (የኡላይ ራእይ) በዳንኤል ሁለት ምዕራፎች ውስጥ ይገኛል፤ የእኛም (የሂዴቄል ራእይ) በሦስት ምዕራፎች ውስጥ ይገኛል። እነርሱ የመጀመሪያውንና የሁለተኛውን ወዮታዎች ለዩ፥ እናም በሁለተኛው ወዮ ፍጻሜ ውስጥ ኖሩ። እኛ ሦስተኛውን ወዮ እንለያለን፥ እናም በፍጻሜው ውስጥ እንኖራለን። የእነርሱ የትንቢት ተግባራዊ ትርጓሜ መዋቅር አረማዊት ሮም (ዘንዶው) እና ጳጳሳዊት ሮም (አውሬው) ነበር። የእኛ የትንቢት ተግባራዊ ትርጓሜ መዋቅር ግን ዘመናዊት ሮም እንደ ሶስት-እጥፍ አውሬ ነው።

በራእይ መጽሐፍ ምዕራፍ አሥራ ሰባት ውስጥ የጳጳሳዊቱ ሮም ከሰባቱ የሆነው ስምንተኛ መሆኗን ስንጀምር ማሰብ፣ በመሠረታዊው ታሪክ ወቅት ሚለራውያን ስለ ሮም ምን እንደ ተረዱ መመልከት የሚጠቅም ነው። ሦስተኛው መልአክ ተጨማሪ ብርሃን ይኖረዋል፣ ነገር ግን ያ ብርሃን የተመሠረተውን እውነት ፈጽሞ አይቃረንም።

በዳንኤል መጽሐፍ ምዕራፍ ሁለት፣ ሰባት፣ ስምንት፣ አሥራ አንድ እና አሥራ ሁለት ውስጥ፣ ከሌሎች ኃይሎች መካከል ሮም ተለይታ ተገልጿል። እኛ ከ1798 በፊት ያሉትን የሮም ሁለት ደረጃዎች፣ ማለትም አረማዊና ጳጳሳዊ ሮምን፣ ለሚለር ትንቢታዊ አተገባበሮች መሠረት እንደሆኑ እየተመለከትን ነው። ሚለርና አቅኚዎቹ በዳንኤል ምዕራፍ አሥራ አንድ ቁጥር አሥራ አራት ውስጥ የተጠቀሱት “የሕዝብህ ዘራፊዎች” ሮምን እንደሚወክሉ ያስረዳሉ።

በዚህ ቁጥር ውስጥ ሊታሰቡ የሚገቡ ቢያንስ ሁለት አስፈላጊ ነጥቦች አሉ። በዚህ ቁጥር ውስጥ ያለው “ራእይ” የሚለው ቃል በዳንኤል መጽሐፍ ውስጥ “ራእይ” ተብለው ከሚተረጎሙት ሁለት ዕብራይስጥ ቃላት አንዱ ነው። “ራእይ” ተብሎ ከሚተረጎሙት ዕብራይስጥ ቃላት አንዱ ቻዞን (châzôn) ነው፣ ትርጉሙም ሕልም፣ ወይም ትንቢት፣ ወይም ራእይ ማለት ነው። ቻዞን (châzôn) ትንቢታዊ ታሪክን፣ ወይም አንድ የጊዜ ዘመንን ያመለክታል፤ በዳንኤልም ውስጥ አሥር ጊዜ ተገኝቶ ሁልጊዜ “ራእይ” ተብሎ ተተርጉሟል።

ሌላው “vision” ተብሎ የሚተረጎመው የዕብራይስጥ ቃል mar-eh’ ሲሆን ትርጉሙም “appearance” ማለት ነው። mar-eh’ የሚለው ቃል አንድ ነጠላ እይታን፣ በጊዜ ውስጥ አንድ የተወሰነ ነጥብን ይገልጻል። የዕብራይስጥ ቃል mar-eh’ በዳንኤል መጽሐፍ ውስጥ አሥራ ሦስት ጊዜ ይገኛል፤ ከእነዚህም ስድስት ጊዜ “vision” ተብሎ፣ አራት ጊዜ “countenance” ተብሎ፣ ሁለት ጊዜ “appearance” ተብሎ፣ አንድ ጊዜም “well favored” ተብሎ ተተርጉሟል።

የሕዝብህ ተበዳሪዎች ሮማን ይወክላሉ፤ ስለዚህ በዳንኤል መጽሐፍ ውስጥ ትንቢታዊውን “ራእይ” የሚያቋቁመው ሮማን የሚመለከተው ትንቢታዊ ጉዳይ ነው። በዚህ ምክንያት ሮማ እንደ ትንቢታዊ ምልክት ያላትን ትርጉም መረዳት አስፈላጊ ነው።

የትንቢታዊ አመክንዮ የሚጠይቀው፣ ትንቢታዊ ታሪክን የሚወክለው “ራእይ” በራእይ መጽሐፍ ውስጥ የተነገረው ያው “ራእይ” መሆኑን ነው፤ ምክንያቱም መንፈሳዊ መገለጥ ዳንኤልና ራእይ አንድ መጽሐፍ መሆናቸውን፣ እርስ በርሳቸው እንደሚደጋገፉ፣ እርስ በርሳቸውም ወደ ፍጹምነት እንደሚያደርሱ፣ እና በዳንኤል ውስጥ የሚገኘው ያው የትንቢት መስመር በራእይ መጽሐፍ ውስጥ እንደሚቀጥል ስለሚገልጥ ነው። እነዚህ በትንቢት መንፈስ የቀረቡት ነጥቦች በዚህ የጽሑፎች ተከታታይ ውስጥ አስቀድመው ተካትተዋል፤ ስለዚህ እንደገና አላካትታቸውም። ከእህት ዋይት ዘንድ አስቀድመን ያካተትነውን ሌላ ነጥብ ግን እጨምራለሁ። ያ ነጥብ የመጽሐፍ ቅዱስ መጻሕፍት ሁሉ በራእይ መጽሐፍ ውስጥ እንደሚገናኙና እንደሚያበቁ የሚል ነው። በዳንኤል ውስጥ የሚገኘውና ከሮም ትንቢታዊ ጉዳይ ጋር የተመሠረተው የትንቢታዊ ታሪክ “ራእይ” (châzôn) በመላው መጽሐፍ ቅዱስ ያለውን የትንቢታዊ ታሪክ ራእይ ይወክላል። የመጽሐፍ ቅዱስ መጻሕፍት ሁሉ በራእይ መጽሐፍ ውስጥ ይገናኛሉ እና ያበቃሉ፣ እግዚአብሔርም ፈጽሞ ራሱን አይቃረንም። ፈጽሞ! እንዲህ አድርጎ እንዳደረገ የምታስቡ ከሆነ፣ የሆነ ነገር በስህተት እየተረዳችሁ ነው። ያው ተመሳሳይ የዕብራይስጥ ቃል (châzôn) በምሳሌ መጽሐፍም “ራእይ” ተብሎ ተተርጉሟል።

ይህ ስለ ጥቅሱ ሊታሰብ የሚገባው የመጀመሪያው ነጥብ ነው። ሮምን በተሳሳተ መልኩ ብንረዳ፣ የትንቢታዊ ታሪክን ራእይ መመሥረት አንችልም። ያ እውነታ በመሠረታዊነት በታሪክ ሁሉ ውስጥ የሮምን ትንቢታዊ ርእሰ ጉዳይ ለማጥፋት ሐሰተኛ ሥነ መለኮትን ያስገቡ የኢየሱሳውያንና የሌሎች ጥረቶች ምንነትን ይገልጻል። ስለ ሮም መሠረታዊ ግንዛቤ ስናስብ፣ ይህን በአእምሮአችን ልንይዝ ይገባል።

የክርስቶስን ተቃዋሚ (ሮም) ትርጉም ማየት ካልቻላችሁ ከሮም ጋር ትቀላቀላላችሁ፤ ይህም ማስጠንቀቂያ የተቀመጠው የዳንኤልንና የራእይን መጻሕፍት ማስተዋል መቻል ወይም አለመቻል በሚለው አውድ ውስጥ ነው። ሚለራውያን አድቬንቲዝም የሚመሠረትበትን መሠረታዊ ግንዛቤ በሮም ለየታቸው ላይ ሠሩ። ሮም በሁለት አጥፊ ኃይሎች እንደተወከለ ያውቁ ነበር፤ ሁለቱም የሮም ዘመናዊ ደረጃዎች እንደነበሩ ያስተውሉ ነበር፤ ነገር ግን ሮም በራእይ መጽሐፍ እንደተወከለው ሦስት-እጥፍ ኅብረት መሆኑን ለማየት በታሪክ ውስጥ ያሉበት ስፍራ አልደረሰም ነበር። ስለዚህ ዳንኤል በሚለራውያን የተወከለው መሠረት ነው፤ ራእይም በFuture for America የተወከለችው የማዕዘን ድንጋይ ናት። ከዳንኤል አሥራ አንድ ቁጥር አሥራ አራት ልንለይ የምንፈልገው ሌላ ነጥብ አለ።

ሚለርና አቅኚዎቹ የናቡከደነፆር ሕልም ምስል የባቢሎን፣ የሜዶ-ፋርስ፣ የግሪክ እና የሮም አራቱን መንግሥታት እንደሚወክል ተረድተው ነበር። የአራተኛውን መንግሥት ከዚያ በላይ ማየት አልቻሉም፤ ምክንያቱም የጳጳሳዊት ሮም የሮም ብቻ ሁለተኛ ደረጃ እንደሆነች እና ስለዚህም አራተኛው መንግሥት በ1798 እንዳበቃ ተረድተው ነበር። ከታሪክ አቋማቸው አንጻር የቀረው ብቸኛ ትንቢታዊ ምልክት ከተራራው የተቈረጠችው ዐለት የምስሉን እግሮች የምትመታበት የክርስቶስ ዳግም ምጽአት ብቻ ነበር። ሚለራውያን በአሕዛብ ሮምና በጳጳሳዊት ሮም መካከል ያሉትን ትንቢታዊ ልዩነቶች አውቀው ነበር፤ ነገር ግን 1798ን ከክርስቶስ ምጽአት ጋር ለማመሳሰል በተገደዱ ምክንያት ከአራት መንግሥታት በላይ ማየት አልቻሉም።

ራእይ አሥራ ሰባት የመጽሐፍ ቅዱስ ትንቢት መንግሥታትን ለመለየት የሚሰጠው የመጨረሻው መለያ ነው፤ እርሱም ሰባት መንግሥታት እንደ ወደቁ እና ስምንተኛው መንግሥት የዘመናዊቱ ሮም ሶስት-እጥፍ ኅብረት እንደሆነ ይለያል። የመጽሐፍ ቅዱስ ትንቢት መንግሥታት የመጀመሪያው ማጣቀሻ ዳንኤል ምዕራፍ ሁለት ከሆነ፣ እና በእርግጥም እንዲሁ ነው፤ እንግዲህ የመጨረሻው ማጣቀሻ በመጀመሪያው ማጣቀሻ ሊብራራ ይገባል። በዳንኤል ምዕራፍ ሁለት ያሉት አራቱ መንግሥታት በራእይ አሥራ ሰባት ካሉት ስምንት መንግሥታት ጋር እንዴት ሊስማሙ ይችላሉ?

ስለዚህ እየቀጠልን ስንሄድ ይህን አስታውሱ፤ ሚለራውያን ከራሳቸው ታሪክ በላይ ያሉትን ትንቢታዊ ክንውኖች ማየት አልቻሉም። እነርሱ የተረዱትና ያወጁት መልእክት የትንቢታዊ ታሪክ ቀጣዩ ምልክት የክርስቶስ ሁለተኛ ምጽአት መሆኑን ይገልጽ ነበር። ነገር ግን ራእይ የትንቢታዊ ታሪክን የሚያቆም ምልክት እንደሆነች ሮምን ስለ ሚለራውያን ግንዛቤ፣ እንዲሁም ዳንኤል ምዕራፍ ሁለት ሁለቱም የሚለራውያን መሠረታዊ እውነቶች ከሆኑ፣ ይህ ከራእይ ምዕራፍ አሥራ ሰባት ያሉት ስምንቱ መንግሥታት ጋር እንዴት ሊስማማ ይችላል?

የዳንኤል ሁለት ምስል መሠረታዊ መሆኑን ስለምትጠራጠሩ ከሆነ፣ ማድረግ የሚገባችሁ የ1843 እና የ1850 የአቅኚዎች ሰንጠረዦችን መመልከት ብቻ ነው። ሁለቱም በላያቸው የዳንኤል ሁለት ምስል ተስሎባቸዋል። እንደዚሁም እጅግ ጠቃሚ የሆነው ነገር፣ ኤለን ዋይት ሁለቱም ሰንጠረዦች በእግዚአብሔር መመሪያ እና በእርሱ እቅድ እንደተዘጋጁ መግለጿ ነው።

ስለ 1850 ገበታ እንዲህ አለች፦

ከዓለም የመጣ አንድ ጥንታዊ ምሳሌ፣ “ስሕተት ብዙ መንገዶች አሉት፤ እውነት ግን አንድ ብቻ ነው” ይላል። በራእይ ምዕራፍ አሥራ ሰባት የተጠቀሰችው ዘመናዊት ሮም ከሰባቱ የሆነችው ስምንተኛው ራስ መሆኗን ሰዎች እንዳያውቁ ለመከልከል የተጠቀሙባቸው የተለያዩ ብዙ ስሕተቶች አሉ። ከእነዚያ ስሕተቶች አንዱ፣ የአድቬንቲዝም ነገረ መለኮት ምሁራን የሚጠቀሙበት፣ የታሪክ መንግሥታትን በተሳሳተ መልኩ ማቅረብ ነው። እኔ እዚህ ላይ የማመለክተው የመጽሐፍ ቅዱስ ትንቢት መንግሥታትን አይደለም፤ እነዚህ ሁለት የተለያዩ መለያዎች ናቸው። የመጽሐፍ ቅዱስ ትንቢት መንግሥታት መጀመሪያ ጊዜ በተጠቀሱበት በዳንኤል ምዕራፍ ሁለት ላይ ይመሠረታሉ፤ ነገር ግን ከባቢሎን በፊት የነበሩ የታሪክ መንግሥታት ነበሩ። ኤለን ዋይት የታሪክ መንግሥታቱ እነማን እንደነበሩ በግልጽ ትለያለች፤ ነገር ግን የአድቬንቲዝም ነገረ መለኮት ምሁራን በመንፈስ የተነሣውን ምስክርነት ችላ ብለው፣ ሮም ሁልጊዜ ስምንተኛ ሆና ከሰባቱ መሆኗን የሚያጨልም የታሪክ መንግሥታት ቅደም ተከተል ይፈጥራሉ። ሆኖም ራእዩን የሚመሠርተው ሮም ናት።

የአድቬንቲዝምና የክዱ ፕሮቴስታንትነት ሥነ-መለኮት ባለሙያዎች የታሪክ መንግሥታት ግብፅ፣ አሶር፣ ባቢሎን፣ ሜዶ-ፋርስ፣ ግሪክ፣ ሮም እና ከዚያ በኋላ ያሉት እንደሆኑ ያቀርባሉ። እህት ዋይት ግን እነርሱ ለመተው የመረጡት ሶስተኛ የታሪክ መንግሥት እንዳለ ታሳውቀናለች። ያን መንግሥት እየተዉ ነውን፣ ወይስ የትንቢት መንፈስን እየተዉ ነው? ሁለቱንም።

ይህ ክፍል ለዘመናችን እጅግ ብዙ ብርሃን ይዟል፤ ነገር ግን ልጠቁመው የምፈልገው ነገር ሲስተር ዋይት ከባቢሎን በፊት የነበረው የታሪክ መንግሥት አሶር ሳይሆን እስራኤል መሆኑን በግልጽ መለየቷ ነው። በሥነ-መለኮት ምሁራን የሚጠቀሙባቸው የታሪክ መንግሥታት በንጉሥ ሰሎሞን ዘመን የተመሠረተውን ኃይልና ክብር ምንም እንኳ ቢኖር፣ እንዲሁም የእስራኤል አክሊል ወደ ባቢሎን እንደተላለፈ በሕዝቅኤልና በኤለን ዋይት አማካይነት የመንፈስ መሪ ቀጥተኛ ምስክርነት ቢኖርም፣ እስራኤልን እንደ የታሪክ መንግሥት ይተዋሉ።

በመንፈስ ተነሣሽ የተሰጠውን አስተያየት በታሪክ መንግሥታት ላይ ብናመለክት፣ እስራኤል በእነዚያ መንግሥታት መካከል ሊቈጠር እንደሚገባ እናገኛለን። እስራኤል፣ አሦር እና ግብፅ በመጽሐፍ ቅዱስ ትንቢት ውስጥ የመጀመሪያው መንግሥት ከነበረችው ባቢሎን በፊት የነበሩ የታሪክ መንግሥታት ናቸው። ስለዚህ፣ የ“ታሪክ” አራተኛው መንግሥት ባቢሎን ነበረች፣ አምስተኛው ሜዶ-ፋርስ ነበረ፣ ስድስተኛው ግሪክ ነበረ፣ ሰባተኛው አረማዊት ሮም ነበረች፣ ስምንተኛውም የጳጳሳዊት ሮም ነበረች፤ እርስዋም የአረማዊት ሮምን ሁለተኛ ደረጃ ስለምትወክል ከሰባቱ ናት። ከታሪክ መንግሥታት ጋር በሚቈጠርበት ጊዜ፣ የጳጳሳዊት ሮም ስምንተኛ ናት፣ ከሰባቱም ናት።

በዳንኤል ሰባት ውስጥ የመጽሐፍ ቅዱስ ትንቢት መንግሥታት በአውሬዎች ተወክለው ቀርበዋል። ባቢሎን በአንበሳ ተወክላለች፥ ከእርሷም በኋላ የሜዶንና የፋርስ መንግሥት በድብ ተመስሎ መጣ። ሦስተኛው ግሪክ ሲሆን በነብር ተወክሎ ታየ፤ ከዚያም በኋላ ሮም “የሚያስፈራና የሚያስደንግጥ” እንስሳ ሆና ታየች፥ እርሱም “የብረት ጥርሶች” ነበሩት። ያ አስፈሪ እንስሳ፥ ከዳንኤል ሁለት ምስል ጋር በመስማማት፥ የመጽሐፍ ቅዱስ ትንቢት አራተኛው መንግሥት የሆነችውን ሮምን ይወክላል።

ሚለራውያን አራተኛውን መንግሥት ሮም መሆኑን ተረድተው ነበር፤ ስለዚህም የአስፈሪውን አውሬ ባሕርይ በዚሁ መሠረት ተረድተው፣ የአውሬውን ትንቢታዊ ባሕርያት ሁሉ በቀላሉ በአራተኛው መንግሥት ላይ አዋጁ። በዚያ ክፍል ውስጥ በአረማዊቱ ሮምና በጳጳሳዊቱ ሮም መካከል ያለውን ልዩነት አይተው ነበር፤ ነገር ግን አምስተኛ የመጽሐፍ ቅዱስ ትንቢት መንግሥት ማየት አልቻሉም፥ ምክንያቱም በትክክል የተጠቀሙት በመጽሐፍ ቅዱስ ትንቢት የተጠቀሱትን መንግሥታት የመጀመሪያ መጠቀም እንደ ማጣቀሻቸው ነበር። ነገር ግን በዚያ ክፍል ውስጥ በሁለቱ ሮሞች መካከል ያለው ልዩነት አለ፤ ይህም በሁለቱ ሮሞች መካከል ያለውን ልዩነት ሁለት መንግሥታትን እንደሚወክል እንድንመለከት ያስችለናል። ነገር ግን እኛ እየመረመርነው ያለው ነጥብ ይህ አይደለም።

በዳንኤል ሁለት ያለው አራተኛው መንግሥት ሮም ነው። አሥሩ ቀንዶች የአረማዊቷን ሮም መንግሥት የሚወክሉ አሥር አሕዛብን ይወክላሉ፤ በ538 ጳጳሳዊቷ ሮም ዓለምን ከመቆጣጠሯ በፊትም ከእነዚያ መንግሥታት ሦስቱ ይወገዱ ወይም ይነቀሉ ነበር። ከዚያም በቁጥር ስምንት ያለው፣ “እንደ ሰው ዓይኖች ያሉት ዓይኖችና ትልቅ ነገር የሚናገር አፍ” ያለው “ትንሹ” “ቀንድ” ይነሣ ነበር። በአራተኛው መንግሥት ውስጥ አሥር ቀንዶች ካሉን፣ እና “ትንሹ ቀንድ” እነዚያን ሦስት ቀንዶች እንዲተካ ሲባል ሦስቱ ከተወገዱ፣ ሰባት ቀንዶች ይቀራሉ፤ ትንሹም ቀንድ ስምንተኛው ነው፥ ምክንያቱም ሮም ሁልጊዜ ስምንተኛ ሆና ትወጣለችና ከሰባቱም ናት። በዚህ ምዕራፍ ስለ ሮም በሁለቱ ዘመኖቿ ብዙ ብርሃን አለ፤ ነገር ግን እኛ በዚህ ስፍራ በትንቢትም ሆነ በታሪክ ሮም ስምንተኛ ሆና እንደምትወጣና ከሰባቱም እንደሆነች ሁለተኛ ምስክርነት ብቻ እየሰጠን ነው።

በስምንተኛው ምዕራፍ ውስጥ የሰባተኛው ምዕራፍ ማስፋፋት እናገኛለን። ይህ ምዕራፍ እንደገና የመጽሐፍ ቅዱስ ትንቢት መንግሥታትን ይለያል፤ ነገር ግን ዳንኤል የስምንተኛውን ምዕራፍ ራእይ በተቀበለ ጊዜ የባቢሎን መጨረሻ በጣም ቅርብ ስለነበረ፣ የመጀመሪያውን መንግሥት የባቢሎንን ይተዋል። በዚህ ምዕራፍ ሜዶ-ፋርስ ሁለት ቀንዶች ባሉት አውራ በግ ይወከላል። ግሪክ አንድ ቀንድ ባለው ፍየል ይወከላል፤ ያ ቀንድም ተሰብሮ ከተሰበረው ቀንድ አራት ቀንዶችን ያፈራል። ከዚያም “ትንሽ ቀንድ” ከግሪክ በኋላ ይከተላል፣ እና እንደገናም ይህ ትንሽ ቀንድ ሮምን ይወክላል። ሮም በቀጥታ ከግሪክ ኢምፓየር የወረሰች ባትሆንም፣ ይህ ክፍል ትንሹን ቀንድ የመጀመሪያው ቀንድ—ታላቁን እስክንድር የሚወክል—ከተሰበረ በኋላ በግሪክ መንግሥት ውስጥ ከተነሡት ከአራቱ ቀንዶች አንዱ ውስጥ እንደሚወጣ ያቀርበዋል። ሮም የግሪኮች ወራሽ አልነበረችም፣ ነገር ግን የዓለምን ድል ማድረግ ከግሪክ አካባቢ ጀመረች፤ በዚያ አቅጣጫም ከእነዚያ ከአራቱ ቀንዶች አንዱ ውስጥ ወጣች ሊባል ይችላል።

ስለዚህ በምዕራፍ ስምንት ውስጥ ለምዕራፍ ሰባት ሁለተኛ ምስክር እናገኛለን። ሜዶ-ፋርስ ሁለት ቀንዶች ነበሩት፤ ግሪክም አንድ ነበራት ከዚያም በኋላ አራት ተጨማሪ ቀንዶች ነበሩአት። ትንሹ ቀንድ ከግሪክ ከአራቱ ቀንዶች አንዱ ስለወጣ፣ ይህ ሮም ከመምጣቷ በፊት ሰባት ቀንዶች እንዳሉ ያሳያል። ሁለት ሲደመር አንድ ሲደመር አራት ሰባት ይሆናል፤ ከዚያም ሮም፣ ትንሹ ቀንድ፣ ስምንተኛው ነው እርሱም ከሰባቱ ነው። ሮም ከግሪክ ቀንዶች አንዱ እንደምትወጣ የሚያመለክተው በዚህ ክፍል ያለው መግለጫ፣ ሚለርና ከእርሱ ጋር የሠሩ ባልደረቦቹ በታሪካቸው ውስጥ ሊጋፈጡት ከነበረባቸው ከታላላቅ ትንቢታዊ ክርክሮች አንዱ መሆኑን ማስተዋል ይገባል።

የዚያ ታሪክ ፕሮቴስታንቶች የሮም ትንሹ ቀንድ ሮም ሊሆን አይችልም ብለው ጸኑ፤ ምክንያቱም ትንቢቱ ትንሹ ቀንድ ከአራቱ የግሪክ ቀንዶች ከአንዱ እንደወጣ ያሳያል። ስለዚህ ትንሹ ቀንድ አንቲዮኮስ ኤጲፋነስን ይወክላል ብለው አከራከሩ፤ እርሱም ከታላቁ አሌክሳንደር ሞት በኋላ መንግሥቱ ከተከፈለ በኋላ በታሪክ ውስጥ የቀጠሉት ከሰለውኪድ ነገሥታት አንዱ ነበር። በዚህ ጉዳይ ላይ የሚለራይት ታሪክ ክርክር እጅግ ታላቅ ነበር፤ ስለዚህ በ1843 ሰንጠረዥ ላይ ዳንኤል ትንሹን ቀንድ ከአራቱ የግሪክ ቀንዶች ከአንዱ እንደወጣ ስላየ፣ ስለዚህም ሮምን ሊያመለክት እንደማይችል፣ ምክንያቱም ሮም ከግሪክ የተወለደች አልነበረችም በሚለው መሠረት የቆመውን የፕሮቴስታንት ትምህርት የሚቃወም ክርክር ተካተተ። ይህ ክርክር በዳንኤል ውስጥ ሮም የተለየችባቸውን ሁሉንም ክፍሎች ነካ። የፕሮቴስታንቶች አቋም በዳንኤል 11 ቁጥር 14 ያለው “የሕዝብህ ዘራፊዎች” አንቲዮኮስ ኤጲፋነስ መሆን እንዳለበት ያካትት ነበር። ስለዚህ ሚለራይቶቹ፣ እህት ዋይት “በጌታ እጅ የተመራ ነበር እና ሊለወጥ አይገባውም” ብላ በለየችው ሰንጠረዥ ላይ፣ እርሱ ያ አራተኛው መንግሥት ሊሆን ያልቻለበትን ምክንያት የሚያመለክት ማጣቀሻ ለአንቲዮኮስ ኤጲፋነስ አካተቱ። ሮም የትንቢታዊ ታሪክን ራእይ ታቆማለችን፣ ወይስ ክርስቶስ ከመወለዱ ከመቶ ዓመት በላይ በፊት የሞተ አንድ ሰለውኪድ ንጉሥ በመስቀሉ ጊዜ በክርስቶስ ላይ የቆመውን ኃይል ይወክላል?

ሊቀርብ የሚችለው ጥያቄ ይህ ነው፤ ሮም የግሪክ ቀጥተኛ ወራሽ ካልነበረች፣ ዳንኤል ሮም ከአንዱ የግሪክ ቀንዶች ሲወጣ ለምን ታየው? መልሱ ይህ ነው፤ የሮም ወደ ኃይል መነሣት መጀመሪያዋን የጀመረችው ቀድሞ የግሪክ ግዛት በነበረው ክልል ውስጥ ነበር፤ ነገር ግን ትንቢቱ ይህን ያለ ውዥንብር እንዲፈቅድ በእንዲህ ያለ መልኩ ለምን ተቀረጸ?

ከሮም መነሣት የጀመረበትን ስፍራ መመልከት ከሚኖረው አስፈላጊነት በላይ፣ ቢያንስ አንድ መልስ ይህ ነው፤ ሮም ሁልጊዜ ስምንተኛ ሆና እንዲታይ እና ከሰባቱም አንዲት እንደሆነች የሚገልጠው እንቆቅልሽ፣ ሮም ከግሪክ ግዛት ጋር በመያያዝ መፍትሔውን ያገኛል፤ ይህም እንቆቅልሹ ሮም ከሰባቱ መሆኗን የሚያመለክተውን ነጥብ እንዲጠብቅ ነው። ያ እንቆቅልሽ እንዲያውም እስከዚያ ድረስ አስፈላጊ ነው፤ ሆኖም ሚለራውያን ከታሪካቸው አቋም አንጻር ያንን ጽንሰ-ሐሳብ በፍጹም ሊረዱት አልቻሉም ነበር። በ1843 ቻርት ላይ ብቻ ሳይሆን በ1850 ቻርት ላይም ያሉ ሁሉም ማጣቀሻዎች በእግዚአብሔር የትንቢት ቃል ውስጥ በቀጥታ የተነገሩ ጉዳዮችን የሚያሳዩ ምስሎች መሆናቸው፣ ከዚህ በስተቀር ክርስቶስን የተቃወመው ኃይል አንጾክዮስ ኤፒፋኔስ እንዳልሆነ የሚያጽናናው አንዱ ማጣቀሻ ብቻ እንዳለ፣ ያ በቻርቱ ላይ መጨመሩን እጅግ ጉልህ ያደርገዋል። አድቬንቲዝም ከመሠረቶቻቸው በራቀ ጊዜ፣ ዛሬ ራሳቸውን የዳንኤል 11 ቁጥር 14 ኃይል ሮም ሳይሆን አንጾክዮስ ኤፒፋኔስ ነው ብለው ሲያስተምሩ ማግኘታቸው ምንኛ የሚያሳዝን ነው! አሁን ሚለራውያን በ1843 ቻርት ላይ ያንን ክርክር በማሳየት እስከዚያ ድረስ በብርቱ የተቃወሙትን ነገር እነርሱ ራሳቸው እያስተማሩ ነው!

የታሪክ መንግሥታት ሮም ስምንተኛ እንደሚወጣ እና ከሰባቱም እንደሆነ ያመለክታሉ። በሰባተኛው ምዕራፍ “በልዑል ላይ ታላላቅ ቃላት” የሚናገረው “ትንሹ ቀንድ” ስምንተኛ ሆኖ ይወጣል፥ ከሰባቱም ነው። የስምንተኛው ምዕራፍ ቀንዶችም ሮም ስምንተኛ እንደሚወጣ እና ከሰባቱም እንደሆነ ያመለክታሉ።

በሚቀጥለው ጽሑፍ ውስጥ፣ በራእይ ምዕራፍ አሥራ ሰባት እንደተወከለችው ዘመናዊቷ ሮም እንዴት ስምንተኛ ሆና ከሰባቱም እንደሆነች እንመለከታለን። ከዚያም ወደ ዳንኤል ምዕራፍ ሁለት ተመልሰን፣ የመጽሐፍ ቅዱስ ትንቢት መንግሥታት የመጀመሪያ ጥቅስ የሆኑት በዳንኤል ምዕራፍ ሁለት የተጠቀሱት አራቱ መንግሥታት ከራእይ ምዕራፍ አሥራ ሰባት ስምንቱ መንግሥታት ጋር ለምን ተስማምተው እንደሚገኙ እንለያያለን።