ከአርባኛው ቁጥር የተሰወረ ታሪክ - ቁጥር አሥራ ስድስት

ራእይ አሥራ አራት ያሉት ሦስቱ መላእክት የፍርድ መከፈቱን ያስታወቀውን የሚለራውያን የማስጠንቀቂያ መልእክትና፣ ከዚያ በኋላም የፍርድ መዘጋቱን እያስታወቀ ያለውን የአንድ መቶ አርባ አራት ሺህ የማስጠንቀቂያ መልእክት ይወክላሉ።

ሰባቱ መለከቶች እግዚአብሔር የፀሐይን አምልኮ በኃይል በአስፈጸሙ አሕዛብ ላይ ፍርድ ለማምጣት በመለኮታዊ አስተዳደሩ የተጠቀመባቸውን ኃይላት ይወክላሉ።

አራቱ የመጀመሪያ መለከቶች እስከ 476 ዓ.ም. ድረስ የምዕራባዊ ሮማ እየተራመደ የመጣውን ውድቀት ያመለክታሉ።

አምስተኛውና ስድስተኛው ከ1449 እስከ 1453 ድረስ የምሥራቅ ሮምን ውድቀት ያመለክታሉ።

የመጨረሻዎቹ ሦስት መለከቶች የሦስቱ ወዮች እስልምናን ይወክላሉ።

በዘሌዋውያን ውስጥ በቀጣዩ ምዕራፍ የተገኘውን የእስራኤል ለ“ሰባት ዘመን” መበተን የሚለይ አውድ፣ በስርየት ቀን የኢዮቤልዩ መለከት እንዲነፋ ወደ ተሰጠው ትእዛዝ የሚመሩት ቁጥሮች ውስጥ ተቀምጦ አለ።

ሚለር በምዕራፍ ሃያ ስድስት ውስጥ እስራኤል ለምድሪቱ የሰንበት ዕረፍትን በመጣስ የተፈረደባትን ፍርድ ባስተዋለ ጊዜ፣ አንድ ቀን አንድን ዓመት ይወክላል የሚለውን መርህ ተግባራዊ አድርጎ፣ አንድ ዓመትም ሦስት መቶ ስድሳ ቀናት እንደሆነ አገኘ፤ ሰባት ዘመን በሦስት መቶ ስድሳ ሲባዛ ደግሞ ቃል ኪዳኑን ስለጣሱ የሚሆን ሁለት ሺህ አምስት መቶ ሃያ ዓመታት የቅጣት ዘመን መሆኑን አወቀ። ይህ ያገኘው የመጀመሪያው ትንቢታዊ እውነት ነበር። በሚለር ሥራ ክርስቶስ የጣለውን መሠረት የሠሩት እውነቶች መሠረት ይህ ነው። የኢዮቤልዩ መለከት መዳንንና ነጻነትን የሚያውጅ ነው።

መለከት ሰባተኛው የሶስተኛው ወዮ እስልምና ነው።

የእስልምና ሰባተኛው መለከት ውጫዊ ትንቢታዊ እውነት ነው፥ የኢዮቤልዩ መለከት ግን በእምነት ስለ መጽደቅ ያለው ውስጣዊ ትንቢታዊ እውነት—ከኃጢአት መዳን—ነው፤ ይህም እንደ እህት ዋይት አባባል በእውነቱ ሶስተኛው መልአክ ነው። ሰባተኛው መለከት በሚነፋበት ዘመን፥ “ክርስቶስ በእናንተ ያለ የክብር ተስፋ” የሚለው ምስጢር ክርስቶስ መለኮቱን ከአንድ መቶ አርባ አራት ሺህ ሰዎች ሰብአዊነት ጋር ሲያጣምር ፍጹም ይሆናል። በዚያን ጊዜ የእግዚአብሔርን ማኅተም የሚቀበሉት፥ እንደ ሶስተኛው ወዮ የተወከለ የማስጠንቀቂያ የመለከት መልእክት እንዲሁም የሶስተኛው መልአክ ማስጠንቀቂያ ይዋሹ። ሶስተኛው ወዮ፥ ከኢየሱስ ክርስቶስ ያነሰ ሰው ሳይሆን ያ መልአክ መልእክት በእጁ ይዞ በሚወርድበት ጊዜ፥ የሶስተኛውን መልአክ መልእክት ኃይል ይሰጠዋል።

የመጀመሪያውንና የሁለተኛውን ወዮ መልእክት ኃይል የሰጠው የጊዜ ትንቢት እንደነበረ፣ እንዲሁም ለሦስተኛው መልአክ መልእክት ኃይል የሚሰጠው የሦስተኛው ወዮ ትንቢት እንደሆነ ስንለይ፣ መለከቶቹን “ለእሑድ ሕግ አስፈጻሚነት ምላሽ ሆነው በሮም ላይ የመጡ ፍርዶች” መሆናቸውን እየለየን ነው። እነዚያ በመለኮታዊ አገልግሎት የመጡ ፍርዶች፣ በተለይም የመጨረሻዎቹ ሦስት የወዮ መለከቶች፣ በራእይ አሥራ አራት ያሉት የሦስቱ መላእክት የማስጠንቀቂያ መልእክት ጋር ይጣጣማሉ እና በትይዩ ይሄዳሉ። በሚለራዊያን ታሪክ ውስጥ ሁለት ወዮዎችና ሁለት መላእክት፣ በአንድ መቶ አርባ አራቱም ታሪክ ውስጥ ሦስተኛው ወዮና ሦስተኛው መልአክ። በመጀመሪያውና በሁለተኛው መላእክት የመነሻ ታሪክ ውስጥ፣ የፍርድ መከፈትን የሚያበስረው መልእክት በመጀመሪያውና በሁለተኛው ወዮ የእስልምና ፍጻሜ ኃይል ተሰጥቶት ነበር። በሦስተኛው መልአክ የመጨረሻ ታሪክ ውስጥ ደግሞ፣ የፍርድ መዘጋትን የሚያስታውቀው መልእክት በሦስተኛው ወዮ የእስልምና ፍጻሜ ኃይል ተሰጥቶት ነበር።

በመጀመሪያውና በመጨረሻው ያለው ኃይል-መስጠት፣ በራእይ 10 እና 18 ያለው መልአክ የሚወክለው ነበር፣ “እርሱም ከኢየሱስ ክርስቶስ በታች ያልሆነ አካል ነበር።” የእስልምና ውጫዊ መልእክት እና የፍርድ ውስጣዊ መልእክት፣ ውጫዊው ሦስተኛው ወዮ መለከት ነው፤ የፍርድ ውስጣዊው መልእክትም የሦስተኛው መልአክ መለከት ነው። የእስልምና ውጫዊ መለከት የሁለት ሺህ አምስት መቶ ሀያ ዓመታት ትንቢት ሲሆን፣ የሦስተኛው መልአክ ውስጣዊ መለከት ደግሞ ሁለት ሺህ ሦስት መቶ ዓመታት ነው። ሁለቱም በሙታን ፍርድ መከፈቻ ላይ ደርሰው አሰሙ፣ ሁለቱም እንደገና በሕያዋን ፍርድ መከፈቻ ላይ ደረሱ።

የራእይ መጽሐፍ አሥረኛው ምዕራፍ መልአክ በእስልምና ትንቢት ፍጻሜ መሠረት እ.ኤ.አ. ኦገስት 11, 1840 ወረደ፤ እንዲሁም በዚህ ማድረጉ ያ መልአክ የራእይ መጽሐፍ አሥራ ስምንተኛው ምዕራፍ መልአክ በእስልምና ትንቢት ፍጻሜ መውረዱን አመለከተ። እግዚአብሔር በ321 የእሑድ ሕግ ዓመፅ ላይ ያመጣው ፍርድ፣ ከዚያም እንደገና በ538 ያመጣው ፍርድ፣ በመጀመሪያዎቹ ስድስት መለከቶች ይወከላል፤ ለሚቀርበው የእሑድ ሕግ ዓመፅ የሚመጣው ፍርዱም በሰባተኛው መለከት ይወከላል፤ እርሱም ሦስተኛው ወዮ እንዲሁም ሦስተኛው መልአክ ነው። በኦክቶበር 22, 1844 የፍርድ መጀመሪያ ማስጠንቀቂያ መልእክት እና በ9/11 የሕያዋን ፍርድ ማስጠንቀቂያ መልእክት ሁለቱም ጆንስ ባቀረበው ቅደም ተከተል ሰባተኛው መልአክ ኃይል ሰጥቷቸዋል። በምዕራፍ ስምንትና ዘጠኝ ስድስት የመለከት መላእክት አሉ፤ ከዚያም በምዕራፍ አሥር የሚወርደው መልአክ ከኢየሱስ ክርስቶስ ያነሰ ማንም አይደለም። እርሱ በመላእክቱ ቅደም ተከተል ሰባተኛው ነው፤ ከእርሱም በኋላ በምዕራፍ አሥራ አንድ ሦስተኛው ወዮ ይመጣል፤ ይህም በ1844 መሰማት የጀመረው ሰባተኛው መለከት ነው፣ ነገር ግን ወደ ራእይ መጽሐፍ አሥራ አራት የዘጠነኛው፣ የአሥረኛው እና የአሥራ አንደኛው መላእክት የሚመራ በመላእክት ተከታታይነት ውስጥ ስምንተኛው ነው።

የሦስተኛው መልአክ መልእክት ከመጀመሪያውና ከሁለተኛው መላእክት መልእክቶች ተለይቶ ሊታይ አይችልም፤ ነገር ግን እንዲሁም በክህደት ላይ ከሚወርደው የእግዚአብሔር ፍርድ ሰባቱ መለከቶች አልተለየም። በራእይ መጽሐፍ ምዕራፍ ስምንት የተጠቀሱት የፍርድ የመጀመሪያዎቹ አራት መለከቶች በ321 ከቆስጠንጢኖስ የመጀመሪያው የእሁድ ሕግ በኋላ የምዕራባዊቱ ሮም ቀስ በቀስ መውደቅን ያመለክታሉ፤ ይህም በ330 መንግሥቱን ወደ ምሥራቅና ምዕራብ በከፈለበት ጊዜ ጀመረ።

የመጀመሪያዎቹ አራት መለከቶች የአሜሪካ ታሪክ አራቱን ትውልዶች ይወክላሉ፤ እና አሜሪካ በምትወድቅበት ጊዜ፣ በዳንኤል አሥራ አንድ ቁጥር አርባ አንድ የተጠቀሰችው የክብር ምድር አሁን ወድቃለች፤ የሚቀጥለውም እንቅፋት ግብፅ ነው፣ እርስዋም የቀሩትን የዓለም አሕዛብ የምትወክል ምልክት ናት። ከዚያም ዐሥሩ ነገሥታት የሆኑት የተባበሩት መንግሥታት፣ በራእይ አሥራ ሰባት እንደተገለጸው፣ “ለአጭር ጊዜ—ለአንድ ሰዓት” ሰባተኛ መንግሥታቸውን ለጵጵስናው ለመስጠት ይስማማሉ። ይህም የሚሆነው በሄሮድስ የልደት ግብዣ ላይ፣ እርሱ የመንግሥቱን ግማሽ በሚያስገባበት ጊዜ ነው። በሄሮድስ የልደት ግብዣ ላይ፣ በዚያች ሰዓት ጽሕፈቱ በቅጥሮቹ ግልምጫ ላይ ይታያል፣ ቤልሻጽርም ይገደላል። ያች ሰዓት በእሑድ ሕግ ጊዜ ትደርሳለች እና የሰው ልጅ የምሕረት ዘመን እስከሚዘጋ ድረስ ትቀጥላለች። ሰባተኛው መንግሥት በ1453 የቆስጠንጢኖስ ቅጥሮች መፍረስ እንደ ምሳሌ እንደተገለጸው ይሸነፋል። በአሜሪካ ውስጥ ከእሑድ ሕግ፣ በ1449 እንደ ምሳሌ ከተመለከተው፣ እስከ 1453 የቆስጠንጢኖስ ውድቀት ድረስ አራት ምልክታዊ ዓመታት ናቸው። ጵጵስናው ገዳይ ቍስሉን በ1798 ተቀበለ።

በዳንኤል አሥራ አንድ ቁጥር 40 ላይ ጳጵሳዊ ሥርዓቱ በ1798፣ በፍጻሜው ዘመን ወደቀ። ከዚያም የደቡብ ንጉሥ በ1989፣ በፍጻሜው ዘመን ወደቀ። በቁጥር 41 ላይ ዩናይትድ ስቴትስ ትወድቃለች፣ በቁጥር 42 ላይም ግብፅ ትወድቃለች፤ በቁጥር 45 ላይ ደግሞ ጳጵሳዊ ሥርዓቱ ወደ ሁለተኛውና የመጨረሻው ውድቀቱ ይመጣል።

የአሜሪካ ውድቀት (ሐሰተኛው ነቢይ) በአርባ አንደኛው ቁጥር በ1449 ተመስሎ ቀርቦአል፤ የግብጽም ውድቀት (ዘንዶው) በአርባ ሁለተኛው ቁጥር በ1453 ተመስሎ ቀርቦአል፤ ጳጳሳዊነትም (አውሬው) በ1798 እንደ ተመሰለው የሚረዳው ሳይኖር ወደ ፍጻሜው ይደርሳል። ሐሰተኛው ነቢይና ዘንዶው በመለከት ኃይሎች ይዋረዳሉ፤ አውሬው ግን በዘንዶ ኃይል ይዋረዳል።

ከ1449 እስከ 1453 ያሉት አራቱ ዓመታት ሰባተኛው መንግሥት በእሁድ ሕግ ጊዜ መጥፋቱን ይወክላሉ፣ እንዲሁም ከእሁድ ሕግ ጀምሮ እስከ የምሕረት ዘመን መዘጋት ድረስ ያለውን የስምንተኛው መንግሥት መጥፋት የሚወክል ዘመን ናቸው። ዓለም የሆነችውና ደግሞ ለጳጳሳት ሥርዓት የተሰጠው ዘንዶ የሆነችው ግብፅ መሸነፍ፣ ከ1449 እስከ 1453 ባሉት አራቱ ዓመታት ተመስሎ በተገለጸው ዘመን መጀመሪያ ላይ ያለ ፍራክታል ነው። ይህም የኮንስታንቲኖፕል ውድቀት በእሁድ ሕግ ጊዜ እንዳለ ያሳያል፣ ከዚያም ሚካኤል በሚነሣበት ጊዜ ደግሞ እንዲሁ ነው። ሚካኤል በሚነሣበት ጊዜ አራቱ መላእክት እንደ መነሳሳት በሙሉ ይፈቀዳሉ።

በ1439 ዓ.ም.፣ በፍሎሬንስ ጉባኤ (የፍሎሬንስ ኅብረት ተብሎም የሚጠራው) ላይ፣ የምሥራቃዊ ኦርቶዶክስ ቤተ ክርስቲያን ተወካዮች (በባይዛንታይኑ ንጉሠ ነገሥት ዮሐንስ ስምንተኛ ፓላዮሎጎስ እና በቁስጥንጥንያ ፓትርያርክ የተመሩ) ከሮማ ካቶሊክ ቤተ ክርስቲያን ጋር መደበኛ የኅብረት አዋጅ ፈረሙ። የሮማ ጳጳስን የመላዋ ቤተ ክርስቲያን ራስ (የበላይ ሥልጣን) እንደሆነ ለመቀበል ተስማሙ።

ንጉሠ ነገሥቱና ፓትርያርኩ በኒቂያ ሃይማኖት ማስታወቂያ ውስጥ የተጨመረ ተጨማሪ አንቀጽ የሆነውን “Filioque clause” ተቀበሉ፤ ይህም መንፈስ ቅዱስ ከአብና ከወልድ እንደሚወጣ ይናገራል። የኒቂያ ሃይማኖት ማስታወቂያ በካቶሊክ እምነት ታሪክ ውስጥ ከሁሉ አስፈላጊና በሰፊው ጥቅም ላይ ከሚውሉ የእምነት መግለጫዎች አንዱ ነው። የኒቂያ ሃይማኖት ማስታወቂያ የካቶሊክ መሠረታዊ እምነቶች መደበኛ አጠቃላይ መግለጫ ነው። መጀመሪያ ላይ ስለ ኢየሱስ ክርስቶስ ማንነት እውነቱን ለመከላከል ተጻፈ። በ325 ዓ.ም. አርዮስ የተባለ አንድ ካህን ኢየሱስ በእግዚአብሔር አብ እንደተፈጠረ እና ሙሉ በሙሉ እግዚአብሔር እንዳልሆነ ሲያስተምር ታላቅ ክርክር ተነሣ።

በ381 ዓ.ም. የኒቂያ ሃይማኖት መግለጫ በመንጽሔ ዐለም ትምህርትና በቅዱስ ቁርባን ትምህርት ተሻሽሎ ነበር፤ እንዲሁም ለቅዱስ ቁርባን እርሾ ያልገባበት እንጀራ መጠቀም የላቲን ልማድ መሆኑን በመቀበል ተሻሽሎ ነበር። የ381 ዓ.ም. መግለጫው ደግሞ ስለ ቀዳማዊ ኃጢአትና ስለ ከሞት በኋላ ሕይወት ያለውን የካቶሊክ ግንዛቤ ተቀብሎ ነበር። በዚህ ዋና ንግግር ተደምድሞ ነበር፤ “እኛ ደግሞ ቅዱሱ ሐዋርያዊ መንበርና የሮማ ጳጳስ በመላው ዓለም ላይ ቀዳሚነት እንዳለውና እርሱም የክርስቶስ እውነተኛ ተወካይ እንደሆነ እንወስናለን።”

በፍሎረንስ ጉባኤ ሌላ የተሻሻለ ቅጂ በ1439 ዓ.ም. ጁላይ 6 ቀን፣ በ1453 ዓ.ም. ቁስጥንጥንያ በኦቶማን ቱርኮች ከመውደቋ 14 ዓመታት በፊት፣ ተፈርሟል። አንድነቱ ከባድ የፖለቲካ ጫና ሥር ተፈርሟል። የቢዛንታይን ኢምፓየር ከምዕራብ በሚመጡ ኦቶማኖች ላይ የጦር እርዳታ ከምዕራብ ለማግኘት በጣም ተጨንቆ ነበር። የግሪክ ተወካዮች ወደ አገራቸው በተመለሱ ጊዜ፣ ስምምነቱ በምሥራቅ ያሉ አብዛኞቹ ካህናት፣ መነኮሳት እና ተራ ሕዝብ ዘንድ በጽኑ ተቃውሞ ተቀበለ። በእርሱ ላይ ፊርማቸውን ካኖሩት ጳጳሳት አብዛኞቹ በኋላ ድጋፋቸውን አነሱ። አንድነቱ ፈጽሞ በሙሉ ተግባራዊ አልሆነም፣ እናም በቀጣዮቹ ዓመታት በምሥራቃዊ ኦርቶዶክስ ቤተ ክርስቲያን በመደበኛ ሁኔታ ተሰረዘ። በ1453 ዓ.ም. ቁስጥንጥንያ በወደቀችበት ጊዜ፣ አንድነቱ አስቀድሞ በተግባር ፈርሶ ነበር። በታሪክ ጸሐፊዎች ዘንድ፣ በጥልቅ የሥነ መለኮት፣ የባህል እና የሕዝባዊ ተቃውሞ ምክንያት ያልተሳካ የፖለቲካ አንድነት መሆኑ ብዙ ጊዜ ይገለጻል።

የኒቂያ የእምነት መግለጫ ትምህርቶች ሐሰት ናቸው፤ በእነርሱም ውስጥ እውነት የለም። በ1439 ዓ.ም. ጁላይ 6 ቀን በፍሎረንስ ጉባኤ ላይ የተፈረመው ሰነድ “የኅብረት ድንጋጌ” ተብሎ ይጠራ ነበር፤ ይህም ያውን ሐሰትና ከዚያም የበለጠ የሚወክል ነበር። ልዑካኑ በ1439 ዓ.ም. ወደ ቆስጠንጢኖስ በተመለሱ ጊዜ፣ በቁጣና በክህደት ክሶች ተቀበሉአቸው። እንዲህ የሚል ንግግር በሕዝቡ መካከል ተሰራጨ፦ “ከጳጳሱ ሚትራ ይልቅ የቱርክ ጥምጣም ይሻላል።”

ሕብረቱ የተፈረመው በዋነኝነት የቢዛንታይን ንጉሠ ነገሥት ከኦቶማኖች ጋር በነበረው ግጭት ላይ ከምዕራቡ የሰራዊት ድጋፍ በእጅጉ ስለሚያስፈልገው ነበር። እጅግ ትንሽ ወይም ምንም ዓይነት የሰራዊት እርዳታ እንደማይመጣ ግልጽ ሆኖ ከታየ በኋላ፣ ለሕብረቱ የነበረው ድጋፍ ፈጽሞ ጠፋ። በ1450–1451 በርካታ የምሥራቅ ሲኖዶሶች ሕብረቱን ውድቅ አደረጉ፣ እና በ1453 ኮንስታንቲኖፕል ከወደቀች በኋላ ሕብረቱ ሙሉ በሙሉ ተተወ። የፍሎረንስ የሕብረት ድንጋጌ የመጨረሻ ውጤት በምሥራቃዊት ኦርቶዶክስ ቤተ ክርስቲያን ዘንድ ያልተሳካና ውድቅ የተደረገ ጉባኤ እንደሆነ ይቆጠራል። ትክክለኛ እንደሆነ አይታወቅም። ሆኖም የሮማ ካቶሊክ ቤተ ክርስቲያን እስከ አሁን ድረስ ይህንን እንደ ትክክለኛ የዓለም አቀፍ ጉባኤ ትቆጥረዋለች።

በግሪክ ታሪክና በኦርቶዶክስ ባህል ውስጥ እርሱ እንደ ጀግና ሰው ይታሰባል—በታሪካዊ ተረትም ብዙ ጊዜ “የእብነ በረድ ንጉሠ ነገሥት” ተብሎ ይጠራል (አንድ ቀን ተመልሶ መጥቶ ቆስጠንጢኖፕልን ያድናታል የሚል እምነት).

ዮሐንስ ስምንተኛ በ1448 በሞተ ጊዜ፣ ወንድሙ ቆስጠንጢኖስ አሥራ አንደኛ ተተኪው ሆኖ ተመረጠ። በ1448 ዓ.ም. የባይዛንታይን ግዛት እጅግ ትንሽ የተገዥ መንግሥት ሆኖ ነበር፣ ኦቶማኖችም በቆስጠንጢኖፕል ዙፋን ላይ ማን እንደሚቀመጥ ላይ ከፍተኛ ተጽእኖ ነበራቸው። በሐምሌ 27 ቀን 1449 ዓ.ም.፣ በባይዛንታይን ግዛት የመጨረሻ ዓመታት ውስጥ እጅግ ጠቃሚ የፖለቲካ ክስተት ተከሰተ። የባይዛንታይን ንጉሠ ነገሥት ዮሐንስ ስምንተኛ ፓሌኦሎጎስ ከዚያ በፊት በ1448 ዓ.ም. ሞቶ ነበር። ወንድሙ ቆስጠንጢኖስ አሥራ አንደኛ ፓሌኦሎጎስ (የመጨረሻው ንጉሠ ነገሥት) በቆስጠንጢኖፕል ንጉሠ ነገሥት መሆኑ ተነገረ። ነገር ግን፣ ቆስጠንጢኖስ አሥራ አንደኛ በይፋ ዙፋኑን ከመውረሱ በፊት፣ ወደ ኦቶማን ሱልጣን (ሙራድ ሁለተኛ) መልእክተኞችን ልኮ እንዲነግሥ ፈቃድ ጠየቀ። ሱልጣኑም ያንን ፈቃድ ሰጠው፣ ከዚያም በኋላ ብቻ ቆስጠንጢኖስ አሥራ አንደኛ በሥርዓት ዘውድ ተጫነለት እና እንደ ንጉሠ ነገሥት እውቅና ተሰጠው። ይህ ድርጊት የባይዛንታይን ነጻነት በፈቃድ እንደ ተላለፈ ተቆጠረ። ለመጀመሪያ ጊዜ፣ አንድ የባይዛንታይን ንጉሠ ነገሥት በግልጽ ሁኔታ በኦቶማን ቱርኮች ፈቃድ ብቻ እንደሚገዛ አመነ። ከአራት ዓመታት ብቻ በኋላ፣ በ1453 ዓ.ም. ቆስጠንጢኖፕል በኦቶማኖች እጅ ወደቀች።

በሚቀጥለው ጽሑፍ ግምቶቻችንን እንቀጥላለን።