ሎዶቅያ — ቁጥር ሁለት

በራእይ መጽሐፍ ውስጥ እየተፈታ ያለውን መልእክት ለመረዳት፣ የፕሮቴስታንት ተሐድሶውን ሥሮች፣ እድገትና አስፈላጊነት ማወቅ አስፈላጊ ነው። በዚያ ተሐድሶ ታሪክ ውስጥ ያሉ ሦስት ዋና መስመሮች መጽሐፍ ቅዱስን፣ መጽሐፍ ቅዱስን ለማጥናት ሊጠቀምበት የሚገባውን ትክክለኛ ዘዴ፣ እንዲሁም በዚያ ታሪክ ውስጥ የተመረጡት መልእክተኞች የዚያ ታሪክ የመንገድ ምልክቶች መሆናቸውን ያመለክታሉ። እንደ ሁልጊዜው ሁኔታ፣ ሰይጣን የኪንግ ጄምስ መጽሐፍ ቅዱስን በበርካታ ሐሰተኛ ቅጂዎች ለመሰወር ሞክሮ ነበር፤ እንዲሁም መጽሐፍ ቅዱስን ለመረዳት የሚያስፈልገውን ትክክለኛ ዘዴ በበርካታ ሐሰተኞች ለመሸፈን ፈለገ፤ እንዲሁም በዚያ ታሪክ ሂደት ውስጥ የተነሡትን ትክክለኛ መልእክተኞች (የመንገድ ምልክቶች) ደግሞ ለመሰወር ፈለገ።

በ1840 እስከ 1844 ባለው የሚለራውያን ታሪክ ውስጥ፣ ሚለራዊ አድቬንቲዝም የፕሮቴስታንትነትን ካባ ወሰደ፤ ይህም ካባ አሜሪካ የሆነው የምድር አውሬ ካሉት ሁለት ቀንዶች አንዱ ነው። በዚያው ጊዜ፣ ከዚያ በፊት ራሳቸውን ፕሮቴስታንት ነን ብለው የሚናገሩ ቤተ ክርስቲያናት ከሃዲ ፕሮቴስታንትነት ሆኑ፤ ወይም ሚለራውያኑ እንደሚጠሩአቸው፣ “የሮም ልጆች” ሆኑ። በ1843 ፕሮቴስታንቶቹ የመጀመሪያውን የመልአኩን መልእክት በጣሉ ጊዜ፣ ወደቁ፤ ሚለራውያኑም የፕሮቴስታንትነትን ካባ ተሸክመው ቀጠሉ። የሚለራውያን ታሪክ እግዚአብሔር የ“በምድረ በዳ ያለችውን ቤተ ክርስቲያኑን” ወደ ሙሉ የእግዚአብሔር ቃል ግንዛቤ ለማድረስ በሠራው ሥራ ጫፍ ነበር።

የምርመራ ፍርድ መከፈት የእግዚአብሔርን ሕግ፣ በተለይም ሰንበትን የሚመለከት ፈተና አመጣ። የሶስተኛውን መልአክ መልእክት ለማወጅ በጨለማው ዘመን በጳጳሳዊ ትውፊቶችና ልማዶች ሥር የተቀበረውን የእግዚአብሔር ሕግ የሚያቆም ቤተ ክርስቲያን ያስፈልግ ነበር። ክርስቶስ ፕሮቴስታንቶችን ወደ 1840 እስከ 1844 ያለው ታሪክ አመጣቸው፣ ዊልያም ሚለር ምሳሌ ሆኖ የተወከለበትን የኤልያስን ፈተና አቀረበ፤ ፕሮቴስታንቶችም የሚለርን መልእክት በእምቢታ በሰጡ ጊዜ ወደ ሮም ተመለሱ። በሚለር የተሰጠው የመጀመሪያው መልአክ መልእክት ፈተና በቀርሜሎስ ተራራ ላይ በኤልያስ ምሳሌ ሆኖ ተወክሎ ነበር።

በ1840 ዓ.ም. በሚለርና በመጀመሪያው መልአክ የተወከለውን የኤልያስ መልእክት ሲገጥማቸው፣ ፕሮቴስታንቶች በኣልን መረጡ!

የፕሮቴስታንት ተሐድሶ በትያጥሮን ቤተ ክርስቲያን ታሪክ ውስጥ ሊሰጥ እንደተስፋ በተገባው “የንጋት ኮከብ” የተጀመረ የመጽሐፍ ቅዱስ እውነቶች መፈታት ነበር። በመጽሐፍ ቅዱስ ላይ የተደረገው ቀጥተኛ ጥቃት ከዚያ በፊት ለነበሩ ዘመናት ጀምሮ ሲሆን፣ በተለይም ከዋልደንሶች ታሪክ ጋር በተያያዘ ሁኔታ፣ በThe Great Controversy ውስጥ ግልጽ በሆነ መልኩ ቀርቦአል። በ1930 ቤንጃሚን ዊልከርሰን Our Authorized Bible Vindicated የተባለውን መጽሐፍ አሳተመ። ይህ መጽሐፍ በመጨረሻ የኪንግ ጄምስ መጽሐፍ ቅዱስ ለመተርጎም ጥቅም ላይ በዋሉት ቅዱሳን የመጀመሪያ ጽሑፎች ላይ የተካሄደውን ጦርነት፣ እንዲሁም በካቶሊኮች፣ በክህደት የወደቀ ፕሮቴስታንትነት እና በሎዶቅያ አድቬንቲስቶች የተደገፉና እስከ ዛሬም የሚደገፉ የተለያዩ ሰይጣናዊ ሐሰተኛ ጽሑፎችን ያሰናዳል። ይህ ጦርነት ከዋልደንሶች ታሪክ በእጅጉ ቀደም ብሎ የጀመረ ቢሆንም፣ እነርሱ በመጨረሻ ወደ 1611 ኪንግ ጄምስ መጽሐፍ ቅዱስ የተተረጎሙትን ትክክለኛ የእጅ ጽሑፎች አስፈላጊነት ለመመስከር ሕይወታቸውን የሰጡ ሰዎች ምልክትና ምሳሌ ናቸው።

የ1611 የኪንግ ጄምስ መጽሐፍ ቅዱስ ማዘጋጀት እጅግ ልዩ በሆነ የትርጉም ሂደት አልፎ ነበር። የመጽሐፍ ቅዱሱ ትርጉምና ህትመት ሂደት በሰባት የማዘጋጀት እርምጃዎች ተፈጽሟል። ይህንም ለመፈጸም ሰባት ዓመታት ወስዶታል፤ ሰባት መጽሐፍ ቅዱሳዊ ዓመታትም ሁለት ሺህ አምስት መቶ ሀያ ቀናት ናቸው። ይህም እንደሚታወቀው ኢየሱስ የዳንኤል ዘጠኝን ፍጻሜ ለመሙላት ከብዙዎች ጋር ኪዳኑን ያጸናበት የትንቢታዊ ቀናት ቁጥር ነው። በዚያች ቅዱስ ሳምንት መካከል ክርስቶስ ተሰቀለ፤ እናም እንደሚታወቀው የተሰቀለው ክርስቶስ የመጽሐፍ ቅዱስ ማዕከል ነው። ንጹሑን የእግዚአብሔር ቃል ለማዘጋጀት የተከተሉት እነዚህ ሰባት እርምጃዎች ነበሩ።

በሰይጣን በእግዚአብሔር ቃል ላይ እና በዚያ እየተገለጠ በሄደው ታሪክ የተለያዩ መልእክተኞች የወከሉትን የመለያ ምልክቶች እንዲሁም ቃሉን በትክክል ለመከፋፈል ሊጠቀም የሚገባውን ትክክለኛ ዘዴ በሚመለከተው ጦርነት ውስጥ፣ የ1611 የኪንግ ጄምስ መጽሐፍ ቅዱስ በመዝሙር አሥራ ሁለት በተለይ የተለየ መለያ ምልክት ነው። በተበላሹ የካቶሊክ የእጅ ጽሑፎች አማካይነት ከተፈጠሩት የተለያዩ የሐሰት መጽሐፍ ቅዱሳት መካከል አንዱም የመዝሙር አሥራ ሁለትን መስፈርት አያሟላም። ሰባት ደረጃዎችን የወሰደው የማጥራት ሂደት እና የሁለት ሺህ አምስት መቶ ሃያ ቀናት ጊዜ የኪንግ ጄምስ መጽሐፍ ቅዱስ የእግዚአብሔር “ንጹሕ ቃላት” መሆኑን ይለያያሉ። እግዚአብሔር የኪንግ ጄምስ መጽሐፍ ቅዱስን እንደ ንጹሕ ቃሉ ለዘላለም እንደሚጠብቀው ተስፋ ይሰጣል፣ ስለዚህም የፕሮቴስታንት ተሐድሶ አራማጆች፣ ዊልያም ሚለርንም ጨምሮ፣ የተጠቀሙበትን “ታሪካዊነት” የተባለውን ዘዴ እንደሚያጸና ደግሞ ተስፋ ይሰጣል።

በአሥራ አራተኛው ክፍለ ዘመን፣ በThe Great Controversy መጽሐፍ ውስጥ “የተሐድሶው የጠዋት ኮከብ” ተብሎ የታወቀው ጆን ዋይክሊፍ፣ እንኳን ተራ ሰው እንኳ ይረዳው ዘንድ መጽሐፍ ቅዱሱን ወደ ቋንቋ ለመተርጎም በእግዚአብሔር ተጠቅሞበታል። እርሱም የፕሮቴስታንት ተሐድሶ መጀመሪያን የሚያመለክተውን የመንገድ ምልክት የሚያሳይ መልእክተኛ ነው።

በ«ታላቁ ተጋድሎ» ውስጥ ስለ ጆን ዊክሊፍ የተሰጠውን ምስክርነት ተከትሎ፣ እህት ዋይት በመጨረሻ እስከ ማሻሻያ አራማጁ ጆን ኖክስ ድረስ የሚደርስ የታማኝ ማሻሻያ አራማጆች (የመንገድ ምልክቶች) ዝርዝር ታቀርባለች። ከስኮትላንድ ንግሥት ሜሪ ለጆን ኖክስ ያቀረበችውን አስፈላጊ ጥያቄ ትለይታለች።

በተሐድሶው ታሪክ ውስጥ በተሐድሶ አድራጊውና በንግሥቲቱ መካከል የተካሄደው ግንኙነት፣ ሰይጣን መጽሐፍ ቅዱስን፣ ተሐድሶ አድራጊዎችን እና የመጽሐፍ ቅዱስ ጥናት ዘዴን ለመስራት ያደረገውን ጥረት የሚለይ ሦስተኛውን ክር ያበራል። ዮሐንስ ለንግሥቲቱ የሰጠው መልስ፣ ትክክለኛው የትርጓሜ ዘዴ “ሂስቶሪሲዝም” መሆኑን ነበር፤ ይህም በአንድ የትንቢታዊ ታሪክ መስመር ላይ ያለው ነገር በመንፈስ ቅዱስ ከሌላ የትንቢታዊ ታሪክ መስመር ጋር በመነጻጸር እንዲብራራ በሚታመን መሠረት ላይ የተመሠረተ ነው።

ብርሃኑ በጨለማ ውስጥ ተከፍቶ ነበር። ዊክሊፍና ቀደምት ተሐድሶ አራማጆች እስከ ሚለራዊ ታሪክ ድረስ በ“ታሪካዊነት” ተሰይሞ የሚጠራ የመጽሐፍ ቅዱስ ጥናት ዘዴ ተጠቅመዋል። የመጽሐፍ ቅዱሳዊው የመጽሐፍ ቅዱስ ጥናት ዘዴ ታሪክ ብዙ ጊዜ ችላ የሚባል ቢሆንም፣ ነገር ግን ሰው ሚለር እና ከዚያ በኋላ Future for America የተቀበሉትን የትንቢት ትርጓሜ ደንቦች አስፈላጊነት በእውነት ለማየት ከፈለገ ይህን ማወቅ አስፈላጊ ነው።

እህት ዋይት እንደ እግዚአብሔር በስም የተለዩ ሕዝቦች የምታመለክታቸው ቤተ ክርስቲያናት ሁለት ብቻ ናቸው፤ እነርሱም የቀድሞ እስራኤል እና የሰባተኛ ቀን አድቬንቲስት ቤተ ክርስቲያን ናቸው።

«የሐዋርያት ቤተ ክርስቲያን» እና በጳጳሳዊ ጨለማ ዘመን በምድረ በዳ የነበረችው ቤተ ክርስቲያን ፈጽሞ በእግዚአብሔር ስም የተሰየሙ ሕዝቦች ተብለው አልተጠሩም፤ ምክንያቱም ይህ ቃል (ትርጉሙም ስም መሰጠት ማለት ነው) የእግዚአብሔር ሕግ ተቀማጭ ጠባቂዎች የመሆን ኃላፊነት የተሰጣትን ቤተ ክርስቲያን ይወክላል፤ እንዲሁም ከአድቬንቲዝም ጋር በተያያዘ የእግዚአብሔር ትንቢታዊ እውነቶች ተቀማጭ ጠባቂዎች መሆን ይገባቸው ነበር።

ዊልያም ሚለር የእግዚአብሔርን ትንቢታዊ እውነቶች ለመክፈት የተመረጠውን መልእክተኛ ይወክል ነበር፤ እነዚያም እውነቶች በ1844 አንድን ሕዝብ ወደ ቅድስተ ቅዱሳን የተከፈተው ደጅ ሲመሩ፣ እግዚአብሔር የእግዚአብሔርን ሕግ ከዚያ ከፈተ። ዋይክሊፍ መጽሐፍ ቅዱስን በመክፈትና የፕሮቴስታንት ተሐድሶን መጀመሪያዎች በማፍራት የመንገድ ምልክት ነው፤ ነገር ግን እርሱ ደግሞ “የትንቢት ታላላቅ እውነቶች” ለመመስረት የእግዚአብሔር ሥራ የመንገድ ምልክት ነው። ዮሐንስ ዋይክሊፍ በፓፋሲው የአንድ ሺህ ሁለት መቶ ስድሳ ዓመት አገዛዝ ታሪክ ውስጥ የተለየ የማለዳ ኮከብ ነበር። ሥራው በአሥራ አራተኛው ክፍለ ዘመን ተጀመረ፤ ከዚያም በአሥራ ሰባተኛው ክፍለ ዘመን የዚያ ትንቢታዊ መስመር ሌላ የመንገድ ምልክት በ1611 የኪንግ ጀምስ መጽሐፍ ቅዱስ ማበርታት ነበር። በዚያ መስመር ላይ በመጨረሻ ወደ ሚለር የትንቢት ትርጓሜ ደንቦች የመንገድ ምልክት እንደምንደርስ ነው። ሚለር በዚያ የእውነት መስመር ውስጥ የመንገድ ምልክት ነው፥ ደንቦቹም እንዲሁ ናቸው። ደንቦቹ በAdventism መጨረሻ ላይ Prophetic Keys በመታተሙ የተወከለውን የመንገድ ምልክት ይመሰክራሉ።

የሚለር ደንቦች በትንቢታዊ ታሪክ መስመር ውስጥ የመንገድ ምልክት እንደነበሩ—ይህም የመጽሐፍ ቅዱስን የመጀመሪያና ትክክለኛ ጽሑፎች ለመጠበቅ የተፈጸመውን ሥራ እንዲሁም የመጽሐፍ ቅዱስን እውነተኛ ግንዛቤ የመክፈት ሥራ የሚወክሉ መሆናቸውን፣ እናም ይህ ደግሞ ተሐድሶ አራማጆች “ታሪካዊነት” ተብሎ የሚጠራውን ቅዱስ የጥናት ዘዴ እንዲረዱና እንዲጠቀሙበት እንዲመሩ ያስፈለገ እንደነበረ—ካልተረዳን፣ በአድቬንቲዝም መጨረሻ የሦስተኛውን መልአክ ብርሃን ከማቅረብና ከመጠበቅ ሥራ ጋር የተያያዙ ትንቢታዊ እውነቶችን ለመለየት የሚያስፈልገን መረጃ እናጣለን። ስለዚህ ምክንያት፣ የዚያን የታሪክ መስመር አጭር ቅኝት ማድረግ አስፈላጊ ነው።

“ፕሮቴስታንት” የሚለው ቃል ያለው ብቸኛው እውነተኛ ትርጉም ሮማን መቃወም ነው። አንድ ቤተ ክርስቲያን ሮማን መቃወም ካቆመች ከእንግዲህ በኋላ ፕሮቴስታንት አይደለችም፤ ከዚያም የመጀመሪያውን መልአክ መልእክት እንደ ጣሉት ፕሮቴስታንቶች የሮማ ልጅ ትሆናለች። ከካቶሊክ ቤተ ክርስቲያን የወጡት ፕሮቴስታንቶች “መሪ ቃል” ሆኖ የተቀበሉት ዋና ግንዛቤ “መጽሐፍ ቅዱስ እና መጽሐፍ ቅዱስ ብቻ” የሚለው ነበር። ነገር ግን ታሪክ መጽሐፍ ቅዱስ በትክክል ሊከፈል እንደሚገባ ይመሰክራል።

ፕሮቴስታንቶች የእውነትን ቃል በትክክል ለመከፋፈል በጥረታቸው እንዲጠቀሙበት የተመሩት የመጽሐፍ ቅዱስ ጥናት ዘዴ “ሂስቶሪሲዝም” ነው። ያ ዘዴ ሰይጣን እንዲያጠቃው በተለይ የተነጣጠረና ከባድ ኢላማ ነበር፤ እርሱም አጠቃው።

ሪፎርመሮች እስከ ዊልያም ሚለር ድረስና እርሱንም ጨምሮ የተጠቀሙበትን መጽሐፍ ቅዱሳዊ የትርጓሜ ዘዴ ማፍረስ በተለይ በአሥራ አምስተኛው ክፍለ ዘመን ፍራንሲስኮ ሪቤራ (1537–1591) ተብሎ በሚጠራ አንድ የኢየሱሳውያን ምሁር እንደ ጀመረ ይገለጻል፤ እርሱም ወደፊትነታዊ ትርጓሜን በሕዝብ ዘንድ እንዲሰፋ ያደረገ ሰው እንደሆነ ይቈጠራል። እርሱ በራእይ መጽሐፍ ላይ አስተያየት ጻፈ፤ በዚያም ትንቢቶቹን ከታሪካዊ አውድ የሚያርቅ ወደፊትነታዊ ትርጓሜ አቀረበ። ሪቤራ ይህን የትርጓሜ ዘዴ የፈጠረው የታሪካዊነት ዘዴ ሁልጊዜ የሚያመነጨውን እውነት ለመቃወም ነበር። ያም እውነት የሮም ጳጳስ የመጽሐፍ ቅዱስ ትንቢት የተናገረው የክርስቶስ ተቃዋሚ እንደሆነ ነበር።

በአሥራ ሰባተኛውና በአሥራ ስምንተኛው ምዕተ ዓመታት ፕሮቴስታንቲዝም የሪቤራን ሐሰተኛ ሥነ-ዘዴ ሰይጣናዊና የማይታመን መሆኑን እንዳወቀ በሰነድ ማረጋገጥ ይቻላል። በዚያ ታሪክ ውስጥ ያሉት ፕሮቴስታንቶች የኢየሱሳዊውን ምሁር “የማይቀደሱና ከንቱ ንግግሮች” በመቃወም መጻሕፍትንና ትራክቶችን ጻፉ። ነገር ግን በ1909 ትሮጃን ፈረሱ የሆነው ስኮፊልድ ሪፈረንስ ባይብል ታተመ፤ በመጽሐፍ ቅዱሱም የግርጌ ማስታወሻዎች ውስጥ የተካተቱት ማጣቀሻዎች በሪቤራና ማኑኤል ላኩንዛ (1731–1801) ተብሎ በሚጠራ ሌላ ኢየሱሳዊ ትምህርቶች ላይ የተመሠረቱ ነበሩ። ላኩንዛ በJuan Josafat Ben-Ezra የብዕር ስም ጻፈ፤ The Coming of the Messiah in Glory and Majesty ተብሎ የተሰየመ መጽሐፍም አሳተመ። ከእርሱ በፊት እንደነበረው ሪቤራ ሁሉ፣ ይህ መጽሐፍ በራእይ መጽሐፍ ውስጥ ባሉት ትንቢቶች ፍጻሜ ላይ ቀጥተኛ ጥቃት ነበር።

ሰይጣን በውዥንብር ሊያጨልምበት የሚያስፈልገው መልእክት ከራእይ መጽሐፍ የሚመጣው የመጨረሻው የማስጠንቀቂያ መልእክት መሆኑን ያውቅ ነበር። የሁለቱን የኢየሱሳውያን ካህናት ርኩስና ከንቱ ንግግሮች በScofield Reference Bible ውስጥ ባሉት ማጣቀሻዎች ውስጥ ማካተቱ ሰይጣን ከሃዲ ፕሮቴስታንቶችን የኢየሱሳውያንን ዘዴዎች እንዲቀበሉ መርቶአቸው ከዚህም የተነሣ ለእውነት ዕውር እንዲሆኑ አደረገ። ሰይጣን ይህን ያከናወነው የመጽሐፍ ቅዱስ ትንቢት የክርስቶስ ተቃዋሚ ማን እንደሆነ በግልጽ ለመለየት ያለውን እድል ያስወግዱ የነበሩ በርካታ የካቶሊክ ትንቢታዊ አብነቶችን በማስገባት ነበር። ለሰይጣንም ይህ ማታለል አስቸጋሪ አልነበረም፤ ምክንያቱም ፕሮቴስታንቶቹ እ.ኤ.አ. በ1843 የሚለርን መልእክት በመከልከላቸው አስቀድመው ወደ ሮማ ቤተ ክርስቲያን ተመልሰው ነበር።

በክርስቶስ ከተሰቀለ በኋላ በመጀመሪያዎቹ ጥቂት ምዕተ ዓመታት የጀመረውን የሰይጣን በመጽሐፍ ቅዱስ ላይ የሰነዘረውን ጥቃት የሚመዘግቡ በርካታ መጻሕፍትና ጽሑፎች ባለፉት ዓመታት ታትመዋል። ያ ጥቃት የሐሰት መጽሐፍ ቅዱሶችን ለማፍራት የተጭበረበሩ የእጅ ጽሑፎች ወደ ተዋወቁበት ደረጃ ደረሰ። ሰይጣን ደግሞ በሕይወታቸው ሳሉ የእግዚአብሔርን ቃል ለማጽናት የተነሱትን አብዮተ ሃይማኖት አራማጆች እንዲሁም እነዚያ አራማጆች ከሞቱ በኋላም ጥቃት ሰነዘረባቸው።

እስቲ ዘመናዊ የሰባተኛ ቀን አድቬንቲስት ታሪክ ጸሐፊዎችና ነገረ መለኮት ምሁራን የዊልያም ሚለርን ጉዳይ እንዴት እንደሚያቀርቡት ብቻ አስቡ። አጥንቶቹን ከመቃብሩ አውጥተው ወደ ሚሲሲፒ ወንዝ እንደጣሉአቸው ያህል ነው።

እነዚያ ተመሳሳይ ሁለት የአድቬንቲዝም ምድቦች (የሥነ መለኮት ሊቃውንትና የታሪክ ምሁራን) ሚለር ያቀረባቸውን ደንቦች ትክክለኛነት እንዴት እንዳቃለሉና እንደሸፈኑ ተመልከቱ፤ እህት ዋይት እነዚህ ደንቦች በእውነት የሦስቱን መላእክት መልእክቶች የሚያውጁ ሁሉ እንደሚጠቀሙባቸው አሳውቀናል።

ከእግዚአብሔር ቃል እድገትና መመስረት ጋር የተያያዙትን የትንቢታዊ ታሪክ መስመር ሦስቱን ክሮች ሳይመረመሩ፣ ዊልያም ሚለርን በመልእክቱ አቀራረብ በኤልያስ የተመሰለው መልእክተኛ እንደሆነ፣ በጻድቃን ትንሣኤ ሚለር እንደሚነሣ በተሰጠው وعدة ውስጥ እንደ ሙሴ፣ እና እርሻውን ትቶ የኤልያስን መልእክት ለማገልገል ባሳየው ፈቃደኝነት እንደ ኤልሳዕ የሚያቆም አንድ ታላቅ ምስክርነት ያለውን ጠቀሜታ ማየት አይቻልም። እህት ዋይት እነዚህን ሦስቱን የመጽሐፍ ቅዱስ ጀግኖች ሁሉ ዊልያም ሚለርን እንደሚወክሉ ትለያያለች፤ እርሱ ግን አሁን በዘመናዊ አድቬንቲስት ሥነ መለኮት ምሁራንና ታሪክ ጸሐፊዎች ዘንድ ከአሥራ ስምንተኛው ክፍለ ዘመን የመጣ ብቻ “ድሀ የእርሻ ልጅ” እንደነበረ ተቆጥሮ ይወሰዳል።

ዊልያም ቲንዴል በዚህ የትንቢታዊ ታሪክ መስመር ውስጥ የተነሱት ከብዙ ተሐድሶ አራማጆች አንዱ ነበር። በዚህ መንገድ ለመናገር ብፈቀድልኝ፣ ከተገናኛቸው የጳጳሱ መልእክተኞች ጋር የነበረው “የተልእኮ መግለጫ” እንዲህ የሚል ነበር፤ “ማረሻውን የሚነዳውን ብላቴና ከእናንተ ይልቅ ከቅዱሳት መጻሕፍት የበለጠ እንዲያውቅ አደርጋለሁ።” ዊልያም ሚለር ማረሻውን የሚነዳው የእርሻ ብላቴና ነበር፣ እርሱም የቲንዴልን ትንቢት ፈጸመ።

ይህ መግቢያ እስከ አሁን ድረስ ያቀረብነውን ነገር ለመደገፍ ሊቀርብ የሚችለውን ታሪክ ሁሉ በተመለከተ እጅግ በጣም ቀለል ተደርጎአል። አሁን ግን ሚለርን እንደ መለያ ድንጋይና እንደ መልእክተኛ ወደ መመልከት እንድንመለስ የአልፋና ኦሜጋ አንዳንድ ፊርማዎችን እንመለከታለን።

መጽሐፈ ዳንኤል ከሁለት መጻሕፍት የተዋቀረ የአንድ መጽሐፍ መጀመሪያ ነው። የዚያ መጽሐፍ ፍጻሜ ደግሞ መጽሐፈ ራእይ ነው። ምንም እንኳ ሁለት የተለዩ መጻሕፍት ቢሆኑም፣ በአንድነት ግን አንድ መጽሐፍን ይወክላሉ።

ከብዙ ዓመታት በፊት፣ በሰባተኛው ቀን አድቬንቲስት ቤተ ክርስቲያን ጠቅላላ ጉባኤ የመጽሐፍ ቅዱስ ምርምር ተቋም ውስጥ ከሚሠራ ታዋቂ የሰባተኛው ቀን አድቬንቲስት ሥነ መለኮት ባለሙያ ጋር በሕዝብ ፊት ግንኙነት ነበረኝ። ይህ ሥነ መለኮት ባለሙያ ስለ ዳንኤል ምዕራፍ አሥራ አንድ የመጨረሻዎቹ ስድስት ቁጥሮች ያለኝን ግንዛቤ፣ እንዲሁም በዳንኤል መጽሐፍ ያለውን “ዘወትር” ስለሚመለከት ግንዛቤዬን ለማስተካከል እየሞከረ ነበር። በእኛ መካከል የነበረው ይህ ግንኙነት ለአንድ የጊዜ ክፍል የተዘረጋ ነበር፤ ምክንያቱም እርሱ አንድ ጽሑፍ አቀረበ፣ እኔም ምላሽ ሰጠሁበት፤ ከዚያም እርሱ ደግሞ መልስ ሰጠ፣ እኔም በእርግጥ ሐሳቤን መልሼ አቀረብሁ፣ እንዲሁም ቀጠለ። በዚህ ግንኙነት ውስጥ በጠቅላላ ጉባኤ ውስጥ በሚሠራበት ኮሚቴ ውስጥ ስለ ዳንኤል መጽሐፍ ባለሙያው እርሱ እንደሆነ ተነግሮኝ ነበር፤ እንዲሁም ከሥራ ባልደረቦቹ አንዱ ደግሞ ስለ ራእይ መጽሐፍ ቋሚ ባለሙያ እንደሆነ ተቆጥሮ ነበር። በእኛ ግንኙነቶች ውስጥ ከራእይ መጽሐፍ ጋር የተያያዙ ነጥቦችን ሊመለከት አልፈለገም፤ ነገር ግን ወደ ባልደረባው ማመልከትን መረጠ። ውይይቱን በዳንኤል መጽሐፍ ውስጥ ብቻ ለመጠበቅ ፈለገ።

እህት ዋይት ዳንኤልና ራእይ አንድ መጽሐፍ መሆናቸውን በግልጽ ትናገራለች። በዚያ ደረጃ እነርሱ መጽሐፍ ቅዱስን ይወክላሉ፤ እርሱም ከሁለት መጻሕፍት፣ ከአሮጌውና ከአዲሱ የተዋቀረ አንድ መጽሐፍ ነው። እህት ዋይት ደግሞ አንዲት መጽሐፍ ብላ የምትቆጥረውን አሮጌውን መጽሐፍ ብቻ የምትመለከተውን የአይሁድ ቤተ ክርስቲያን በተመለከተ ትናገራለች፤ እንዲሁም አሮጌውን መጽሐፍ የሚንቁ ሰዎችን በተመለከተ ደግሞ ትናገራለች፥ ምክንያቱም እነርሱ አዲሱን መጽሐፍ ብቻ ይረዳሉ ወይም ለመረዳት ፈቃደኞች የሆኑት አዲሱን ብቻ ነው። በመንፈስ የተነሣ ምስክርነቷ የሚለው፣ አዲሱን ብቻ ከተቀበልህ አሮጌውን ትጥላለህ፤ እንዲሁም በተቃራኒው ደግሞ እንዲሁ ነው። አንድ የሥነ መለኮት ምሁር ራሱን የዳንኤል ባለሙያ ነኝ፣ ነገር ግን የራእይ አይደለሁም ብሎ ማስረገጥ፣ የብሉይ ኪዳንን ብቻ የሚቀበለውን የአይሁድ አስተሳሰብ መድገም ነው፤ ያም ጠባብ አመለካከት አይሁድን ወዴት እንደወሰዳቸው እናውቃለን። በጉዳዩ በማናቸውም ወገን መቆም፤ አሮጌውን ተቀብሎ አዲሱን አለመቀበል ወይም አዲሱን ተቀብሎ አሮጌውን አለመቀበል፣ ጠቅላላውን ምስክርነት መጣል ነው።

ከዚህ በፊት የተሰጠው ምክር ለሎዶቅያ አድቬንቲስቶች ሌላ አተገባበር አለው። መጽሐፍ ቅዱስን በሙሉ፣ የብሉይንም የአዲስንም ኪዳናት እንደሚያምኑ ሲናገሩ፣ ሆኖም የትንቢትን መንፈስ መቃወም፣ አንድን ምስክር ብቻ ከመቀበል ጋር በትክክል አንድ ዓይነት ጉድጓድ ነው። እውነትን ለማቋቋም ሁለት ምስክሮች ያስፈልጋሉ፤ ስለዚህ እውነትን በአንድ ምስክር ማቋቋም የማይቻል ነው፤ ማንኛውም ሰው ይህን ለማድረግ ቢሞክር፣ ሁለቱንም ምስክሮች እየጣለ ነው፤ እምነታቸውንም ‘ግማሽ-እውነቶች’ ተብሎ በሚጠራው ላይ እየመሠረቱ ነው።

አሁን ከ2023 ዓ.ም. ሐምሌ ጀምሮ ሲወጡ ከነበሩት የመጀመሪያ ጽሑፎች አንዱ ውስጥ የነበረውን ጥያቄ እደግመዋለሁ። ጥያቄው፣ “ከ1863 ጀምሮ ከአድቬንቲዝም የወጣው አዲስ ብርሃን ምንድን ነው?” የሚል ነው። መልሱ በቀላሉ፣ “ምንም የለም።”

አልፋና ኦሜጋ ስለዚህ ዳንኤል መጀመሪያው እንደሆነ ራእይም የመጨረሻው እንደሆነ ያመለክታል። ዳንኤል የአድቬንቲዝምን መጀመሪያ ይወክላል፥ ራእይም የአድቬንቲዝምን ፍጻሜ ይወክላል።

በአድቨንቲዝም መጀመሪያ፣ በአድቨንቲዝም ማዕከላዊ ምሰሶ በሆኑት፣ በ1798 የተፈቱት እነዚያ በጣም ቁልፍ ጥቅሶች ውስጥ፣ ኢየሱስ ራሱን “ፓልሞኒ” ማለትም ድንቅ ቆጣሪ እንደ ሆነ ገለጠ። በአድቨንቲዝም መጨረሻ ግን፣ ኢየሱስ ራሱን “አልፋና ኦሜጋ” ማለትም ድንቅ ቋንቋ ተናጋሪ—የእግዚአብሔር ቃል—እንደ ሆነ ያስተዋውቃል። ስለዚህ፣ የአድቨንቲዝም መጀመሪያና የመጀመሪያው መልአክ መልእክት “በጊዜ ላይ የተንጠለጠሉ” ነበሩ። በአድቨንቲዝም መጨረሻ ግን፣ የሦስተኛው መልአክ መልእክት በቃሉ ላይ የተንጠለጠለ ይሆናል።

የአድቬንቲዝም መጀመሪያና መጨረሻ በመጽሐፍ ቅዱስ ትንቢት ስድስተኛው መንግሥት ታሪክ ውስጥ ይፈጸማሉ፤ ስለዚህም በዩናይትድ ስቴትስ መጀመሪያና መጨረሻ ወቅት ውስጥ ይከሰታሉ። የዩናይትድ ስቴትስ ትንቢታዊ ታሪክ የሪፐብሊካኒዝምና የፕሮቴስታንቲዝም ሁለቱ ቀንዶች ታሪክ ነው። በዚያ ታሪክ መደምደሚያ ላይ እነዚያ ሁለቱ ቀንዶች ከበግ ወደ ዘንዶ ተለውጠው ይሆናሉ። ሪፐብሊካኒዝም ወደ ዲሞክራሲ ይለወጣል፤ ፕሮቴስታንቲዝምም ወደ ከሃዲ ፕሮቴስታንቲዝም ይለወጣል። ለዩናይትድ ስቴትስ የምሕረት ጊዜ ጽዋ ወደ መጨረሻው መቅረብ ሲጀምር፣ እንደ አሁኑ እየሆነ እንዳለው፣ የከሃዲ ሪፐብሊካኒዝምና የከሃዲ ፕሮቴስታንቲዝም ሁለቱ ቀንዶች ለአውሬው ምስል ይሠራሉ፤ በዚህም ቤተ ክርስቲያንንና መንግሥትን ወደ አንድ ዘንድ የሚናገር ቀንድ ያዋህዳሉ። ነገር ግን እግዚአብሔር ያለ ምስክር አይቀርም፤ ምክንያቱም ዩናይትድ ስቴትስን ወደ መደምደሚያዋ በማምጣት ሂደት ውስጥ፣ በዩናይትድ ስቴትስ ያለውን የአውሬውን ምስል ለመቃወም፣ ከዚያም በኋላ መላውን ዓለም የሚጋፈጠውን የአውሬውን ምስል ለመቃወም፣ እውነተኛውን የፕሮቴስታንቲዝም ቀንድ ያስነሣል። በዩናይትድ ስቴትስ መጨረሻ የፕሮቴስታንቲዝም ቀንድ መነሣቱ፣ በዩናይትድ ስቴትስ መጀመሪያ የፕሮቴስታንቲዝም ቀንድ በተነሣበት ተመሳሳይ ታሪካዊ አወቃቀር ውስጥ ይፈጸማል። የቀድሞ ኪዳን ሕዝብ ይታለፋል፤ አዲስ ሕዝብም አዲሱ የኪዳን ሕዝብ ይሆናል። ከፀሐይ በታች አዲስ ነገር የለም።

አልፋንና ኦሜጋን ለመገምገም በሚለራይት ታሪክ ውስጥ የተረዱና የቀረቡትን የዘመን ትንቢቶች ስንጠቀም፣ እነርሱ አንድና ያው እንደሆኑ እናገኛለን። እያንዳንዱ የዘመን ትንቢት ትንቢቱ ከሚታወጅበት ታሪክ ጋር ይጀምራል፥ እናም ያ ታሪክ ሁልጊዜ ትንቢቱ ከሚፈጸምበት ታሪክ አምሳል ይሆናል።

የሁለት ሺህ ሦስት መቶው ዓመት ትንቢት ታሪክ በ457 ዓ.ዓ. በሦስተኛው አዋጅ ተጀምሮ በ1844 ኦክቶበር 22 በሦስተኛው መልአክ መልእክት ተፈጸመ። ወደ ሦስተኛው አዋጅ መምጣት እየተቃረበ ሳለ፣ ነገር ግን ሳይደርስ፣ መቅደሱንና ኢየሩሳሌምን የመሥራት ሥራ ተከናወነ። እንዲሁም በተመሳሳይ ሁኔታ፣ ወደ ሦስተኛው መልአክ መምጣት የሚመራው ታሪክ ውስጥ፣ የሚለራዊው መቅደስ መሠረታዊ እውነቶች ተመሠረቱ።

በ723 ዓ.ዓ.ቀ. የሰሜኑ አሥሩ ነገዶች በመበተናቸው የጀመረው የሁለት ሺህ አምስት መቶ ሃያ ዓመት ትንቢት በ1798 ተፈጸመ። ይህ ትንቢት ሁለት የአንድ ሺህ ሁለት መቶ ስድሳ ዓመት ዘመናትን ይለያል፤ በዚህም የተግባራዊው ቤተ መቅደስና የተግባራዊቱ ኢየሩሳሌም በተግባራዊቱ አረማዊት ሮም መረገጣቸው ተመልክቶ፣ ከዚያም በኋላ መንፈሳዊቷ ከተማና ቤተ መቅደሱ በጳጳሳዊት ሮም ለአንድ ሺህ ሁለት መቶ ስድሳ ዓመታት መረገጣቸውን ያመለክታል። ትንቢቱ በሰሜኑ መንግሥት ጥፋትና በመንግሥቱ ዜጎች መበተን ተጀመረ። በትንቢቱ መካከል ባለው በ538 ዓመት፣ በመጽሐፍ ቅዱስ ትንቢት አራተኛው መንግሥት የሆነችው አረማዊት ሮም የእግዚአብሔርን ሕዝብ የመረገጥ ጊዜ ያበቃ ሲሆን፣ የእግዚአብሔርን ቤተ ክርስቲያን ወደ ጨለማው ዘመን ምድረ በዳ መበተን ያስከትላል። የዚያ የጊዜ ትንቢት ፍጻሜ በ1798 በመጽሐፍ ቅዱስ ትንቢት አምስተኛው መንግሥት ፍጻሜ መሆኑን ያመለክታል። የሰሜኑ አሥሩ ነገዶች መበተን፣ እንዲሁም ወደ ምድረ በዳ የሸሸችው የክርስቲያን ቤተ ክርስቲያን መበተን፣ በኋላ የፕሮቴስታንቲዝም ቀንድ ሊሆኑ የታቀዱት መሰብሰባቸውን ይወክላል። የምልክት ደረጃዎች ብዙ ጊዜ በተቃራኒዎች ይወከላሉ፤ መበተንም መሰብሰብን ሊወክል ይችላል፥ እንደ ኤልያስ ዮሐንስ መጥምቅን እንደሚወክል ሁሉ። በዚያው ትንቢታዊ ግጭት ውስጥ ኤልያስ አይሞትም፣ ዮሐንስ መጥምቅ ግን ይሞታል።

በክርስቶስ ልደት በፊት 677 ዓመት ደቡባዊው የይሁዳ ነገድ፣ (በመጽሐፍ ቅዱስም ውስጥ እንደ የክብር ምድር የሚለይ) ለሁለት ሺህ አምስት መቶ ሃያ ዓመታት ተበተነ፣ ይህም በጥቅምት 22 ቀን 1844 ተፈጸመ። ያ ትንቢት የእግዚአብሔር ሕዝብ መረገጥን ይገልጽ ነበር፤ ዳንኤልም በዳንኤል 8፡13, 14 ውስጥ እነርሱን “ሠራዊት” ብሎ ይለያል።

ከክ.በ. 677 ዓ.ዓ. የጀመረውና ከሁለት ሺህ አምስት መቶ ሃያ ዓመት ትንቢት ጋር በአንድ ጊዜ የተጠናቀቀው የሁለት ሺህ ሦስት መቶ ዓመት ትንቢት፣ በዳንኤል 8፥13, 14 እንደተገለጸው የመቅደሱን መረገጥ ይለይ ነበር። በክ.በ. 677 ዓ.ዓ. የይሁዳ መበተን ትንቢት በናቡከደነፆር ሦስት ጥቃቶች ቀድሞ የተጀመረ ነበር፣ እናም ያ ትንቢት በጥቅምት 22, 1844 የሦስተኛው መልእክት መድረስ ላይ ተፈጸመ።

በ1798 እና 1844 በተናጠል የሚጠናቀቁት ሁለቱ የሁለት ሺህ አምስት መቶ ሃያ ዓመት ትንቢቶች የሚለራዊት መቅደስ መሠረት ግንባታ የነበሩትን አርባ ስድስት ዓመታት ያመለክታሉ። ሙሴ መቅደሱን ስለ መገንባት መመሪያ ሲቀበል አርባ ስድስት ቀናት ቆየ፤ በክርስቶስ ዘመን የሄሮድስ መቅደስ እድሳት አርባ ስድስት ዓመት ፈጀ፣ ይህም በክርስቶስ ጥምቀት ዓመት ተጠናቀቀ። ከጥምቀቱ በኋላ ለአርባ ቀናት ወደ ምድረ በዳ ሄደ፤ በተመለሰም ጊዜ መቅደሱን ለመጀመሪያ ጊዜ አነጻ፣ እናም ተከራካሪዎቹ አይሁድ እንዲህ ያለ ነገር በምን ሥልጣን እንዳደረገ ማወቅ ፈለጉ።

የሚለራዊያን መቅደስ በአርባ ስድስት ዓመታት ተሠራ፤ ይህም ከ1798 ጀምሮ የመጀመሪያው የሁለት ሺህ አምስት መቶ ሃያ ዓመት ትንቢት መጨረሻ ላይ ተጀምሮ፣ ከዚያ በኋላ አርባ ስድስት ዓመት በ1844 ሁለተኛው የሁለት ሺህ አምስት መቶ ሃያ ዓመት ትንቢት በተፈጸመበት ጊዜ ተጠናቀቀ። እነዚያ አርባ ስድስት ዓመታት በመጀመሪያው መልአክ መምጣት ጀመሩ እና በሦስተኛው መልአክ መምጣት ተፈጸሙ፤ ምክንያቱም ክርስቶስ መቅደሱ በሦስት ቀናት ውስጥ እንደሚነሣ ተናግሮአልና። እነዚህን እውነታዎች ለማየት ፈቃደኛ ካልሆናችሁ፣ ይህ ምናልባት ባልፈቀደ እና ባልተለወጠ ልብ ውስጥ ሊኖሩ ከሚችሉ ችግሮች በላይ ሁለት ዋነኛ ችግሮች ስላሉ ነው። የመጀመሪያው ችግር ታሪክ እንደሚደጋገም ከሚታየው አቅጣጫ ትንቢታዊውን ቃል ለመቅረብ ፈቃደኛ አለመሆናችሁ ነው። እናንተ ሂስቶሪሲስቶች አይደላችሁም። ሌላው ችግር በእግዚአብሔር ቃል ውስጥ ተመዝግበው የተጻፉትን ምሳሌያዊ ቃላት በእግዚአብሔር ቃል መተግበር አለመቻል ነው። የእነዚህ ትንቢቶች ሁሉ መጀመሪያዎች መጨረሻውን ያመለክታሉ፤ እነርሱም ሁልጊዜ የሚደጋገሙ ታሪኮችን ብቻ ሳይሆን ከዚያ እጅግ የበለጠን ይጠቁማሉ።

መጽሐፍ ቅዱስ እኛ ለመንፈስ ቅዱስ ቤተ መቅደስ እንደሆንን ይናገራል፤ የሰውነትም ቤተ መቅደስ ከአርባ ስድስት ክሮሞሶሞች የተዋቀረ ነው። እነዚህን አርባ ስድስት ክሮሞሶሞች የሚያጠኑ ሳይንቲስቶች ሃያ ሦስቱ የወንድ ክሮሞሶሞችና ሃያ ሦስቱ የሴት ክሮሞሶሞች የመስቀል ቅርጽ ባለው ፕሮቲን ላይ እንደተጠቀለሉ ያስታውቁናል።

በዳንኤል ምዕራፍ አሥራ ሁለት ውስጥ ሦስት እርስ በርሳቸው የተያያዙ የጊዜ ትንቢቶች አሉ፤ የመጀመሪያውም የሚያመለክተው የቅዱሳኑ ሕዝብ ኃይል መበተንን ነው፥ ይህም የዘሌዋውያን ሃያ ስድስት “ሰባቱ ዘመናት” ይወክላል። በእነርሱ ላይ የተፈጸመው የቅዱሳኑ ሕዝብ ኃይል መበተን ሁለት ሺህ አምስት መቶ ሀያ ዓመታት ነበር፤ ሆኖም በዳንኤል ምዕራፍ አሥራ ሁለት ውስጥ የሚጠቀሰው የዚያ ዘመን የመጨረሻው ግማሽ ብቻ ነው። መግለጫውም ዳንኤል ያ ንግግር ምን ማለት እንደነበረ እንዳልተረዳ ያሳያል።

ዳንኤል ምዕራፍ አሥራ ሁለት በዘመኑ ፍጻሜ የተፈታውን መልእክት ያብራራል፤ ይህም 1798 ነበር። በዚህ ክፍል ውስጥ ዳንኤል በዚያ ታሪክ ውስጥ የጠቢባን ዋና ምልክት የሆነውን ዊልያም ሚለርን ይወክላል። ሚለር በመጀመሪያ ወደ ዘሌዋውያን ምዕራፍ ሀያ ስድስት ያለው የሁለት ሺህ አምስት መቶ ሀያ ዓመት ትንቢት ተመራ፤ እናም በቁጥር ሰባትና ስምንት ውስጥ የሁለት ሺህ አምስት መቶ ሀያው ዓመት መበተን በእርግጥ የተለየው እግዚአብሔር ሕዝቡን መበተኑ መሆኑን ሊያስታርቁ የሚገባቸውን ጠቢባን ይወክላል።

የጥንቷ እስራኤል “ትዕቢት” እግዚአብሔርን እንደ ንጉሣቸው እንዲጥሉት እና ሰውን ንጉሥ እንዲመርጡ በተፈቀደላቸው ጊዜ ነበረ። መውደቅን የሚቀድም ትዕቢታቸው (ምሳሌ 16፥18) በዙሪያቸው እንዳሉት ጣዖት አምላኪ መንግሥታት ሁሉ እንዲሆኑ ያላቸው ምኞት ነበር። መጀመሪያ የሰሜኑን መንግሥት ከዚያም የደቡቡን መንግሥት ማስወገድ በቅደም ተከተል በ723 ዓ.ዓ. እና በ677 ዓ.ዓ. የኃይሉን (ንጉሡን) መበተን ነበረ።

ሚለር በዳንኤል ምዕራፍ አሥራ ሁለት በቀደሙት ክፍሎች የተፈታ የእውቀት መጨመርን የተረዱትን ጥበበኞች ይወክል ነበር፤ በቁጥር ሰባትና ስምንት ደግሞ ከአሥራ ሁለት መቶ ስድሳ ዓመታት ጋር ያለውን የሁለት ሺህ አምስት መቶ ሃያ ዓመታት የእግዚአብሔር ሕዝብ መበተን ግንኙነት እንዳልተረዳ ተመልክቶአል። ዳንኤል በአድቬንቲዝም መጨረሻ ያሉትን የእግዚአብሔር ሕዝብ እንዲሁም ሚለርን በአድቬንቲዝም መጀመሪያ ይወክላል። በአድቬንቲዝም መጨረሻም ይኸው ችግኝ አለ፤ ምክንያቱም አድቬንቲዝም ስለ “ሰባት ጊዜያት” ያለውን የሚለርን ግንዛቤ በወገን ካደረገ በኋላ፣ አሥራ ሁለት መቶ ስድሳ ዓመታትን ብቻ እንደ ጨለማው ዘመን ለመለየት ተገደዱ። በመጨረሻ ያሉት ጥበበኞች፣ ዳንኤልና ሚለር እንደሚያሳዩት፣ ሊፈቱት የሚገባቸው ተመሳሳይ ችግኝ ነበራቸው። ለምንድን ነው የሌዋውያን ምዕራፍ ሃያ ስድስት ቃላት ሦስት እኩል ጊዜን ለማብራራት የተጠቀሱት እንጂ ሰባት ጊዜን ለማሳየት ያልተጠቀሱት?

ሚለር ይህን ችግር ሙሉ በሙሉ አላስማማውም፤ ነገር ግን በ1856 የመጨረሻው “አዲስ ትንቢታዊ ብርሃን” ስድስት ጽሑፎች በተከታታይ ቀርቦ ፈጽሞ ሳይጠናቀቅ ቀረ፤ በእነዚህም ሰባቱ ዘመናት ሦስት ዓመት ተኩል የአረማዊት ሮም እግዚአብሔርን ቃል በቃል እስራኤል እየረገጠች እንደምታመለክቱ፣ ከዚያም ሦስት ዓመት ተኩል የጳጳሳዊት ሮም መንፈሳዊቱን እስራኤል እየረገጠች እንደምትከተል ይለዩ ነበር። ከሰባት ዓመታት በኋላ አድቬንቲዝም ስለ ሰባቱ ዘመናት ያለውን ብርሃን ሁሉ በፍጹም አልተቀበለም፤ ይህም በ1989 በመጨረሻው ዘመን ለጥበበኞች ይህን ችግር አዘጋጀ፤ በዚያን ጊዜ፣ በዳንኤል ምዕራፍ አሥራ አንድ ቁጥር አርባ እንደተገለጸው፣ ቀድሞ ሶቪየት ኅብረትን የሚወክሉት አገሮች በጳጳሳትና በአሜሪካ ተወስደው ጠፉ።

ለሚለር የተሰጠው የመጀመሪያ ብርሃን በ1863 ተቀባይነት አላገኘም፣ እና በዚያ ጉዳይ ላይ የመጨረሻው ብርሃን በሂራም ኤድሰን በእነዚያ ስድስት ጽሑፎች ተሰጠ። እነዚያ ጽሑፎች ተቋርጠው፣ ከዚያም ከሰባት ዓመታት (ጊዜዎች) በኋላ የዘመናዊቱ እስራኤል ኃይል ወደ ጎን ተጣለ፣ ከጥቂት ዓመታት በፊት በትክክል የባቢሎን ሴት ልጆች ተብለው የታወቁትን ጣዖት አምላኪ ቤተ ክርስቲያናት ለመምሰል። በሌዋውያን ሃያ ስድስት ውስጥ ያሉት ሰባቱ ጊዜዎች እንደ ትንቢታዊ ትምህርት የመሰናከያ ድንጋይ ሆኑ፣ እና በጥንቷ እስራኤል የነበረው ትዕቢት፣ ሳኦል ንጉሥ ሆኖ እንዲገዛቸው በመፈለጋቸው እንደተወከለው፣ እንደገና ተደገመ። ኢየሱስ መጨረሻውን በመጀመሪያው ይወክላል።

የዳንኤል መጽሐፍ ደግሞ በ508 ዓ.ም. “የዕለቱ” መወገድ ጋር አብረው የሚጀምሩ የአንድ ሺህ ሁለት መቶ ዘጠና ዓመት ትንቢትና የአንድ ሺህ ሦስት መቶ ሠላሳ አምስት ዓመት ትንቢት እንዳሉ ይለያል። “የዕለቱ” መወገድ በ538 ዓ.ም. የጳጳሳዊው ኃይል ለመነሳት የነበረውን የአረማዊቱ ሮም ተቃውሞ መወገድ ይወክላል። በ538 ዓ.ም. የጳጳሳዊው ኃይል በምድር ዙፋን ላይ ከመቀመጡ በፊት የሠላሳ ዓመት የሽግግር ዘመን ነበረ፤ ከዚያም የቀሩት አንድ ሺህ ሁለት መቶ ስድሳ ዓመታት በ1798 ዓ.ም. ያበቃሉ። ከአንድ መንግሥት ወደ ቀጣዩ የነበረው የሠላሳ ዓመት ሽግግር፣ በ1798 ዓ.ም. ስድስተኛው የመጽሐፍ ቅዱስ ትንቢት መንግሥት በምድር ዙፋን ላይ ከመቀመጡ በፊት የሚያደርሱትን የጳጳሳዊ አገዛዝ የመጨረሻ ዓመታት ይለያል። የአንድ ሺህ ሁለት መቶ ዘጠና ዓመት ትንቢት መጀመሪያ፣ ከአንድ የመጽሐፍ ቅዱስ ትንቢት መንግሥት ወደ ቀጣዩ የመጽሐፍ ቅዱስ ትንቢት መንግሥት የሚደረግ ሽግግርን ይለያል፤ የዚያ ትንቢት ፍጻሜም እንዲሁ ነው።

በ508 ዓ.ም. “ዘወትር” በተወገደበት ጊዜ የጀመረው የአንድ ሺህ ሦስት መቶ ሠላሳ አምስት ዓመት ትንቢት በ1843 ያበቃል።

የአንድ ሺህ ሦስት መቶ ሠላሳ አምስት ዓመታት ትንቢት በ1843 ተፈጸመ፣ እና ዳንኤል ይህ ትንቢት በሚፈጸምበት ጊዜ “የጠበቁ” የተባሉት ብፁዓን እንደሚሆኑ ይናገራል። እህት ዋይት ይህን በዚህ መልኩ ትናገራለች።

ስለዚህ፣ የአንድ ሺህ ሦስት መቶ ሠላሳ አምስት ዓመት ትንቢት መጀመሪያ ከአረማዊነት ሃይማኖት ወደ ጳጳሳዊነት ሃይማኖት የሚደረግ ሽግግርን ይለያል፤ በዚህም ከፕሮቴስታንቲዝም ወደ ሚለራዊ ፕሮቴስታንቲዝም የሚደረግ ሽግግርን ይለያል።

እነዚያ የአድቬንቲዝም መሠረታዊ እውነቶችን የሚክዱ አድቬንቲስቶች፣ ሚለራውያን ያቀረቧቸውን የጊዜ ትንቢቶች ሁሉ ይክዳሉ፤ እንኳን የዳንኤል 8፥14 ያሉትን ሁለት ሺህ ሦስት መቶ ዓመታት እንኳ ይክዳሉ። ይህን እውነታ ምናልባት እጅግ ሊክዱት ይችላሉ፤ ነገር ግን ይህ እውነታ እውነት መሆኑ በሎጂካዊ መንገድ ሊገለጥ ይችላል። ሆኖም አሁን ነጥቤ የተለየ ስለሆነ፣ ይህን ለአሁኑ እተወዋለሁ፤ ይህን ጽሑፍ ወደ መደምደሚያው ለማምጣት ስንሞክር።

በክርስቶስ በፊት 677 ዓመት የይሁዳ “የክብር ምድር” መበተን በዳንኤል 8፥13, 14 ውስጥ የተጠቀሰውን “ሠራዊት” መረገጥ ይወክላል፣ እንዲሁም ዘመናዊቱ የክብር ምድር ማለትም ዩናይትድ ስቴትስ መመስረትን ያመለክታል። በእነዚያው ጥቅሶች ውስጥ የተጠቀሱት ሁለት ሺህ ሦስት መቶ ዓመታት በክርስቶስ በፊት 457 ዓመት የጀመሩ ሲሆን፣ “መቅደሱ” መረገጥን ይወክላሉ።

፲፮፻፸፯ ዓመተ ዓለም ቅድመ ልደት ክርስቶስ እና ፬፻፶፯ ዓመተ ዓለም ቅድመ ልደት ክርስቶስ በእግዚአብሔር ሕዝብና በእግዚአብሔር መቅደስ መካከል ባለው ግንኙነት የተያያዙ ቀኖች ናቸው። እግዚአብሔር ሠራዊቱንና መቅደሱን በጥቅምት ፳፪ ቀን ፲፰፻፵፬ በአንድ ጊዜ ዳግመኛ አንድ አደረጋቸው። በ፲፮፻፸፯ ዓመተ ዓለም ቅድመ ልደት ክርስቶስ እና በ፬፻፶፯ ዓመተ ዓለም ቅድመ ልደት ክርስቶስ መካከል ያሉት ሁለት መቶ ሀያ ዓመታት፣ እግዚአብሔር የበለጠ ብርሃንን የሚወክል የመንገድ ምልክት የሚያቆምበትን ዘመን ይወክላሉ። በጥቅምት ፳፪ ቀን ፲፰፻፵፬ የሦስተኛው መልአክ ብርሃን ደረሰ፤ የመቅደሱም ብርሃን መብራት ጀመረ፥ ያንንም ብርሃን የሚያውጅ ሠራዊት በዚያ ነበር።

በሰይጣንና በክርስቶስ መካከል የተካሄደውን ሶስት እጥፍ ጦርነት የሚለይ ትንቢታዊ መስመር ውስጥ፣ የ1611 የኪንግ ጄምስ መጽሐፍ ቅዱስ ተዘጋጀ። ትክክለኛው ሁለት መቶ ሃያ ዓመታት በኋላ፣ በ1831 ዊልያም ሚለር መልእክቱን ለመጀመሪያ ጊዜ አሳተመ፦

እግዚአብሔር መጽሐፍ ቅዱስን ለማፍራት የተጠቀሙባቸውን ቅዱሳንና ትክክለኛ የመጀመሪያ ጽሑፎች ጠብቆ አኖረ። ከዚያም በ1611 መጽሐፉን አፈራ። ከዚያም በመጽሐፍ ቅዱስ ውስጥ የሚገኙ፣ ከእርሱም የተወሰዱና የተመሠረቱ ደንቦችን ተግባራዊ በሚያደርግ መልእክተኛ አስነሣ፥ ይህም የመጀመሪያውን መልአክ መልእክት እንዲያፈራ ነበር። በ1831 የሚለር መልእክት ሥርዓተ መልክ እንዳገኘ፣ በክርስቶስ ታሪክ ውስጥ ያለው መልእክትም በዮሐንስ መጥምቅ ሥርዓተ መልክ እንዳገኘ፣ እንዲሁም በእያንዳንዱ የተሃድሶ እንቅስቃሴ ውስጥ መልእክቱ ሥርዓተ መልክ እንዳገኘ ነበር። የሚለር መልእክት፣ የፍርድ መከፈትን የሚያውጅ የመጀመሪያው መልአክ መልእክት፣ የሁለት መቶ ሃያ ዓመታት ትንቢታዊ የጊዜ ዘመን በመተግበር በቀጥታ ይደገፋል። እርሱም የመጽሐፍ ቅዱስ ትንቢት ስድስተኛው መንግሥት—አሜሪካ ዩናይትድ ስቴትስ—በመጀመሪያው ዘመን የተሰጠ የማስጠንቀቂያ መልእክት ነበር።

በ1996 ዓ.ም. የFuture for America አገልግሎት ተጀመረ፤ እናም በ1989 የተፈታው የሦስተኛው መልአክ መልእክት፣ የጳጳስነት የሚያስገድል ቍስል መፈወሱንና በቅርቡ የሚመጣውን የእሑድ ሕግ የሚለይ መልእክት፣ The Time of the End በተሰኘ መጽሔት ታተመ። በአድቬንቲዝም መጨረሻ ያለው መልእክት፣ በመጀመሪያው ያለው መልእክት እንደ ተደራጀ ሁሉ፣ በደንብ ተቀርጾ ነበር። በመጀመሪያው ዘመን መልእክቱ በዘመን ላይ ተንጠልጥሎ ነበር፣ እናም በእግዚአብሔር ቃል ውስጥ የተካተቱትን እውነቶች የበለጠ እድገት ይወክል ነበር። በ1996 ዓ.ም.፣ በ1776 ከአሜሪካ የተባበሩት ግዛቶች መወለድ ከሁለት መቶ ሀያ ዓመት በኋላ፣ በአድቬንቲዝም መጨረሻ ያለው መልእክት በደንብ ተቀርጾ ነበር፣ እናም የሦስቱ መላእክት መልእክቶች የበለጠ እድገት መሆኑን ይወክል ነበር።

በመጽሐፍ ቅዱሳዊ ትንቢት የስድስተኛው መንግሥት ታሪክ ውስጥ የሪፐብሊካን ቀንድና የፕሮቴስታንት ቀንድ ተመሳሳይ ታሪክ ስንመለከት፣ የፕሮቴስታንት ቀንድ ማን እንደሆነና ማን እንዳልሆነ መረዳት አስፈላጊ ነው።