ፓኒዩም - ቁጥር ሶስት

በመጠበቂያዬ ላይ እቆማለሁ፥ በግንብም ላይ ራሴን አቆማለሁ፤ እርሱም ለእኔ ምን እንደሚናገር፥ በተገሠጽሁም ጊዜ እኔ ምን እንደምመልስ ለማየት እጠባበቃለሁ። እግዚአብሔርም መልሶ እንዲህ አለኝ፤ ራእዩን ጻፍ፥ የሚያነበውም እየሮጠ እንዲያነብበው በጽላት ላይ ግልጽ አድርገህ ጻፈው። ራእዩ ገና ለተወሰነው ዘመን ነውና፤ በፍጻሜውም ይናገራል እንጂ አይዋሽም፤ ቢዘገይም ጠብቀው፥ በእርግጥ ይመጣልና አይዘገይም። እነሆ፥ ነፍሱ በትዕቢት የተነሣችው በእርሱ ውስጥ ቅን አይደለችም፤ ጻድቅ ግን በእምነቱ ይኖራል። ዕንባቆም 2፥1–4።

የእነዚህም ሁለቱ ነገሥታት ልብ ክፉ ለማድረግ ይሆናል፥ በአንድም ማዕድ ላይ ተቀምጠው ሐሰት ይናገራሉ፤ ነገር ግን አይሰምርም፥ ፍጻሜው ገና ለተወሰነው ጊዜ ነውና። ዳንኤል 11፥27።

አቤቱ አንተ ታውቃለህ፤ አስበኝም፥ ጎብኝኝም፥ ከሚያሳድዱኝም በቀልን ለእኔ ውሰድልኝ፤ በትዕግሥትህ ውስጥ አትውሰደኝ፤ ስለ አንተ ስድብን እንደ ተሸከምሁ እወቅ። ቃሎችህ ተገኙ፥ እኔም በላኋቸው፤ ቃልህም ለእኔ የልቤ ደስታና ሐሴት ሆነ፤ አቤቱ የሠራዊት አምላክ ሆይ፥ ስምህ በእኔ ተጠርቶአልና። በሚያፌዙ ማኅበር ውስጥ አልተቀመጥሁም፥ አልተደሰትሁምም፤ እጅህ በእኔ ላይ ነበረችና ብቻዬን ተቀመጥሁ፤ ቁጣን ሞልተኸኛልና። ሕመሜ ለምን ዘወትር ነው? ቍስሌስ ለምን የማይፈወስ፥ መፈወስንም የሚከለክል ሆነ? በእርግጥ ለእኔ እንደ ሐሰተኛ፥ እንደሚጠፉም ውኃዎች ትሆናለህን? ስለዚህ እግዚአብሔር እንዲህ ይላል፤ ብትመለስ እኔ እመልስሃለሁ፥ በፊቴም ትቆማለህ፤ ክቡሩንም ከከንቱው ብትለይ፥ እንደ አፌ ትሆናለህ፤ እነርሱ ወደ አንተ ይመለሱ፥ አንተ ግን ወደ እነርሱ አትመለስ። ለዚህም ሕዝብ የተመሸገ የናስ ቅጥር አደርግሃለሁ፤ ይዋጉህማል፥ ነገር ግን አያሸንፉህም፤ ለማዳንና ለማስጣል ከአንተ ጋር እኔ ነኝና፥ ይላል እግዚአብሔር። ከክፉዎችም እጅ አድንሃለሁ፥ ከጨካኞችም እጅ እቤዥሃለሁ። ኤርምያስ 15፥15–21።

በስምንተኛውም ቀን ሕፃኑን ሊገርዙት መጡ፤ በአባቱም ስም ዘካርያስ ብለው ሊጠሩት ነበር። እናቱ ግን መልሳ፣ እንዲህ አለች፤ አይደለም፤ ዮሐንስ ይባላል። እነርሱም፣ በዚህ ስም የሚጠራ ከዘመዶችሽ አንድ ስንኳ የለም አሉአት። አባቱም ምን እንዲጠራ እንደሚፈልግ በምልክት ጠየቁት። እርሱም የመጻፊያ ሰሌዳ ጠይቆ፣ እንዲህ ብሎ ጻፈ፤ ስሙ ዮሐንስ ነው። ሁሉም ተደነቁ። ወዲያውኑም አፉ ተከፈተ፣ ምላሱም ተፈታ፤ ተናገረም፣ እግዚአብሔርንም አመሰገነ። ሉቃስ 1፥59–64።

በዚያንም ዘመን ብዙዎች በደቡብ ንጉሥ ላይ ይነሣሉ፤ የሕዝብህ ዓመፀኞችም ራእዩን ለማጽናት ራሳቸውን ያነሣሉ፤ ነገር ግን ይወድቃሉ። ዳንኤል 11፥14።

ከዚያ ጊዜ ጀምሮ ኢየሱስ ወደ ኢየሩሳሌም መሄድ እንዳለበት፣ ከሽማግሌዎችና ከካህናት አለቆች እንዲሁም ከጻፎች ብዙ መከራ እንዲቀበል፣ እንዲገደልም፣ በሦስተኛውም ቀን እንዲነሣ ለደቀ መዛሙርቱ ማሳየት ጀመረ። ማቴዎስ 16፥21።

“ሮማዊነት አሁን በፕሮቴስታንቶች ዘንድ ከቀድሞ ዓመታት እጅግ የበለጠ ሞገስ ያገኘ ተደርጎ ይቆጠራል። ካቶሊክነት የበላይነት ያልያዘባቸው አገሮች ውስጥ፣ እና ጳጳሳዊያን ተጽዕኖ ለማግኘት የማስማማት መንገድ በሚወስዱበት ሁኔታ፣ የተሻሻሉትን ቤተ ክርስቲያናት ከጳጳሳዊው ተዋረድ የሚለዩ ትምህርቶች ስለሚመለከቱ እየጨመረ የሚሄድ ግዴለሽነት አለ፤ ከሁሉም በኋላ በመሠረታዊ ነጥቦች ላይ እንደ ተቈጠረው ሁሉ እጅግ ሰፊ ልዩነት የለብንም የሚለው አመለካከት እየተስፋፋ ነው፤ እናም በእኛ በኩል ትንሽ መተው ብቻ ከሮም ጋር ወደ ተሻለ መግባባት እንደሚያመጣን ይታሰባል። ፕሮቴስታንቶች በእጅግ ከፍ ያለ ዋጋ ይሰጡት የነበረው፣ እጅግ ከባድ ዋጋ ተከፍሎ የተገኘውን የሕሊና ነፃነት የነበረበት ዘመን ነበር። ልጆቻቸውን ጵጵስናን እንዲጠሉ ያስተምሩ ነበር፣ ከሮም ጋርም ስምምነት መፈለግ ለእግዚአብሔር ታማኝነት መጉደል እንደሆነ ይይዙ ነበር። አሁን ግን የሚገለጹት ሐሳቦች እንዴት እጅግ የተለዩ ናቸው!”

“የጳጳሳት ሥርዓት ተከላካዮች ቤተ ክርስቲያኒቱ በሐሰት እንደ ተነቀፈች ይናገራሉ፤ የፕሮቴስታንት ዓለምም ይህን ንግግር ለመቀበል ዝንባሌ አላቸው። ብዙዎች በዛሬው ዘመን ያለችውን ቤተ ክርስቲያን በድንቁርናና በጨለማ ዘመናት የነገሠችበትን ዘመን የለየው በነበሩት አስጸያፊ ነገሮችና አስቂኝ እብደቶች መሠረት መፍረድ ፍትሐዊ አይደለም ብለው ያስገድዳሉ። እርስዋ ያሳየችውን አስፈሪ ጭካኔ የዚያን ዘመን አረመኔነት ውጤት ነበር ብለው ይዘቅዳሉ፤ የዘመናዊ ሥልጣኔ ተፅእኖም አሳቧን እንደ ቀየረ ይማጸናሉ።”

“እነዚህ ሰዎች ይህ ትዕቢተኛ ኃይል ለስምንት መቶ ዓመታት ሲያቀርበው የኖረውን የማይሳሳትነት መብት ረስተውት ነውን? ይህ መብት ከመተው የራቀ ሆኖ፣ በአሥራ ዘጠነኛው ክፍለ ዘመን ከቀድሞው ይልቅ የበለጠ ጽኑ አጽንኦት ተሰጥቶበት ተረጋገጠ። ሮም ‘ቤተ ክርስቲያን ከቶ አልተሳሳተችም፤ እንዲሁም በቅዱሳት መጻሕፍት መሠረት ከቶ አትሳሳትም’ ብላ ስትናገር (John L. von Mosheim, Institutes of Ecclesiastical History, book 3, century II, part 2, chapter 2, section 9, note 17)፣ በያለፉት ዘመናት መንገዷን የመሩትን መርሆች እንዴት ልትተው ትችላለች?”

“የጳጳሳዊቷ ቤተ ክርስቲያን ስህተት የማትፈጽም ናት የሚለውን የራሷን መብት ፈጽሞ አትተውም። ዶግማዎቿን የሚጥሉትን በማሳደድ ያደረገችውን ሁሉ ትክክል ነው ብላ ትቆጥረዋለች፤ እንግዲህ አጋጣሚው ቢቀርብላት ያንኑ ድርጊት ዳግመኛ አትፈጽምምን? አሁን በዓለማዊ መንግሥታት የተጣሉባት ገደቦች ከተወገዱ እና ሮማ በቀድሞው ኃይልዋ እንደ ገና ብትመለስ፥ ግፍዋና ማሳደዷ በፍጥነት እንደ ገና ይነሣ ነበር።”

“አንድ የታወቀ ጸሐፊ ስለ ሕሊና ነፃነት በተመለከተ የጳጳሳዊው ሥርዓተ-መዋቅር አቋም፣ እንዲሁም ፖሊሲዋ ስኬት ከተገኘ በተለይ ዩናይትድ ስቴትስን ሊያጋጥሙ ስለሚችሉ አደጋዎች እንዲህ ይናገራል፤ ‘በዩናይትድ ስቴትስ ላይ ያለ ማንኛውም የሮማ ካቶሊክነት ፍርሃት ለአድሏዊነት ወይም ለሕፃናዊ አስተሳሰብ ሊጠረጠር የሚያዘኑ ብዙዎች አሉ። እነዚህ ሰዎች በሮማኒዝም ባህርይና አቋም ውስጥ ለነፃ ተቋማችን የሚጠላ ምንም ነገር አያዩም፣ ወይም በእድገቱ ውስጥ የሚያስጠነቅቅ ምንም ነገር አያገኙም። እንግዲህ፣ በመጀመሪያ ከመንግሥታችን መሠረታዊ መርሆዎች አንዳንዶቹን ከካቶሊክ ቤተ ክርስቲያን መርሆዎች ጋር እናነጻጽር።’”

“የአሜሪካ አንድነት ሕገ-መንግሥት የሕሊና ነፃነትን ዋስትና ይሰጣል። ከዚህ የበለጠ ውድ ወይም ይበልጥ መሠረታዊ የሆነ ነገር የለም። ጳጳስ ፒዩስ ፱ኛ፣ በነሐሴ 15 ቀን 1854 በወጣው ዙር መልእክቱ እንዲህ አለ፦ ‘የሕሊና ነፃነትን ለመከላከል የሚቀርቡት አስቂኝና ስሕተት የተሞሉ ትምህርቶች ወይም ጩኸቶች እጅግ አደገኛ ስሕተት ናቸው—በሀገር ውስጥ ከሁሉም ይበልጥ ሊፈራ የሚገባ ቸነፈር ነው።’ ያው ጳጳስ በታኅሣሥ 8 ቀን 1864 በወጣው ዙር መልእክቱ ውስጥ፣ ‘የሕሊና ነፃነትንና የሃይማኖታዊ አምልኮ ነፃነትን የሚያረጋግጡትን’ እንዲሁም ‘ቤተ ክርስቲያን ኃይል ልትጠቀም አይገባትም ብለው የሚያቆሙትን ሁሉ’ አወገዘ።”

“‘በአሜሪካ ውስጥ ያለው የሮም ልዩ ድምፅ የልብ ለውጥን አያመለክትም። እርስዋ ኃይል በሌላት ቦታ ትዕግሥተኛ ናት። ጳጳስ ኦኮነር እንዲህ ይላሉ፦ ‘የሃይማኖት ነፃነት በካቶሊክ ዓለም ላይ አደጋ ሳያመጣ ተቃራኒው ነገር በተግባር ሊፈጸም እስኪችል ድረስ ብቻ ይታገሣል።’… የሴንት ሉዊስ ሊቀ ጳጳስ አንድ ጊዜ እንዲህ ብለው ነበር፦ ‘መናፍቅነትና ያለ እምነት መሆን ወንጀሎች ናቸው፤ እናም በክርስቲያናዊ አገሮች፣ ለምሳሌ እንደ ጣሊያንና ስፔን፣ ሕዝቡ ሁሉ ካቶሊክ በሆነባቸው፣ እና የካቶሊክ ሃይማኖት የአገሪቱ ሕግ አስፈላጊ ክፍል በሆነባቸው ቦታዎች፣ እነርሱ እንደ ሌሎች ወንጀሎች ይቀጣሉ።’…

“በካቶሊክ ቤተ ክርስቲያን ውስጥ እያንዳንዱ ካርዲናል፣ ሊቀ ጳጳስ፣ እና ጳጳስ ለጳጳሱ የታማኝነት መሐላ ይፈጽማል፤ በዚያም መሐላ ውስጥ የሚከተሉት ቃላት ይገኛሉ፡- ‘መናፍቃንን፣ ክፍፍል ፈጣሪዎችን፣ እና በተባለው ጌታችን (ጳጳሱ) ወይም በተጠቀሱት ተተኪዎቹ ላይ የሚያምፁትን፣ በሙሉ ኃይሌ አሳድዳለሁ እቃወማለሁም።’—ጆሳያ ስትሮንግ፣ Our Country, ምዕ. 5፣ አን. 2–4።

በሮማ ካቶሊክ ኅብረት ውስጥ እውነተኛ ክርስቲያኖች እንዳሉ እውነት ነው። በዚያ ቤተ ክርስቲያን ውስጥ ሺህዎች የሚቆጠሩ ሰዎች ባላቸው የተሻለ ብርሃን መሠረት እግዚአብሔርን እያገለገሉ ነው። ወደ ቃሉ መድረስ አይፈቀድላቸውም፤ ስለዚህም እውነትን አያስተውሉም። በሕያው ልብ የሚቀርብ አገልግሎትና የባዶ ሥርዓቶችና የሥነ ሥርዓት ድግግሞሽ መካከል ያለውን ልዩነት ፈጽሞ አላዩም። እግዚአብሔር እነዚህን ነፍሳት በማታለልና እርካታ በማይሰጥ እምነት ውስጥ የተማሩ ሲሆኑ በርኅራኄ የተሞላ ርህራሄ ይመለከታቸዋል። እርሱ የብርሃን ጨረሮች ዙሪያቸውን የከበበውን ጥቅጥቅ ጨለማ እንዲያልፉ ያደርጋል። እውነትንም በኢየሱስ ዘንድ እንዳለች ይገልጥላቸዋል፤ እጅግ ብዙዎችም ገና ከሕዝቡ ጋር አቋማቸውን ይይዛሉ።

“ነገር ግን ሮማኒዝም እንደ ስርዓት ዛሬ ከክርስቶስ ወንጌል ጋር ከታሪኳ ከማንኛውም ቀደም ያለ ዘመን ይልቅ የተስማማ አይደለችም። ፕሮቴስታንት ቤተ ክርስቲያናት በታላቅ ጨለማ ውስጥ ናቸው፤ አለዚያ የዘመኑን ምልክቶች በተለይ በለዩ ነበር። የሮማ ቤተ ክርስቲያን በዕቅዶቿና በአሠራር መንገዶቿ ሰፊ ተደራሽነት አላት። ተጽእኖዋን ለማስፋትና ኀይሏን ለማብዛት ሁሉንም ዘዴ ትጠቀማለች፤ ይህም በጽኑና በኃይለኛ ግጭት ዓለምን እንደገና ለመቆጣጠር፣ ስደትን እንደገና ለማቋቋም፣ እና ፕሮቴስታንቲዝም ያደረገውን ሁሉ ለማፍረስ በመዘጋጀት ነው። ካቶሊክነት በየአቅጣጫው እየገነነ ነው። በፕሮቴስታንት አገሮች ውስጥ የሚጨምረውን የቤተ ክርስቲያኖቿና የጸሎት ቤቶቿ ቁጥር ተመልከቱ። በአሜሪካ ያሉ ኮሌጆቿና ሴሚናሪዎቿ በፕሮቴስታንቶች በስፋት እየተደገፉ ያገኙትን ታዋቂነት ተመልከቱ። በእንግሊዝ ውስጥ የሥርዓተ አምልኮ እድገትንና ወደ ካቶሊኮች ወገን የሚደረጉትን ተደጋጋሚ መክዳቶች ተመልከቱ። እነዚህ ነገሮች የወንጌልን ንጹሕ መርሆች የሚከብሩ ሁሉ ጭንቀት እንዲሰማቸው ሊያነቃቁ ይገባል።”

“ፕሮቴስታንቶች ከጵጵስና ጋር ተላልፈው ተጫውተዋል እና ደግፈዋል፤ ጳጳሳውያን ራሳቸው እያዩ የሚደነቁባቸውን እና ሊረዱአቸው የማይችሉአቸውን ስምምነቶችና ልቀቶች አድርገዋል። ሰዎች የሮማዊነትን እውነተኛ ባሕርይ እና ከዋና ሥልጣኗ የሚነሱ አደጋዎች ለማስተዋል ዓይኖቻቸውን እየዘጉ ነው። ሕዝቡ ለሲቪልና ለሃይማኖታዊ ነፃነት የሚያደርገውን የዚህን እጅግ አደገኛ ጠላት ግስጋሴ ለመቃወም እንዲነቃ ያስፈልጋል።”

“ብዙ ፕሮቴስታንቶች የካቶሊክ ሃይማኖት ማራኪ እንዳልሆነ እና አምልኮውም አሰልቺና ትርጉም የሌለው የሥርዓት ዙር እንደሆነ ያስባሉ። በዚህ ስህተት ላይ ናቸው። ሮማዊነት በማታለል ላይ የተመሠረተ ቢሆንም፣ ግልግልና አስቸጋሪ የሆነ አስመሳይነት አይደለም። የሮማ ቤተ ክርስቲያን የሃይማኖት አገልግሎት እጅግ አስደናቂ የሆነ ሥነ-ሥርዓት ነው። የተንጣለለ ትዕይንቷና የክብር ሥርዓቶቿ የሕዝቡን ስሜቶች ይማርካሉ እና የምክንያትና የሕሊናን ድምፅ ዝም ያሰኛሉ። ዓይን ይማረካል። አስደናቂ ቤተ ክርስቲያናት፣ ግርማ ያላቸው ሰልፎች፣ ወርቃማ መሠዊያዎች፣ በእንቁ የተሸለሙ መቅደሶች፣ ምርጥ ሥዕሎች፣ እና ቅንጦት የተሞላባቸው ቅርጻ ቅርጾች ለውበት ፍቅር ይናገራሉ። ጆሮም ደግሞ ይማረካል። ሙዚቃው ወደር የለውም። የጥልቅ ድምፅ ኦርጋኑ ባለጸጋ ቃናዎች፣ በታላላቅ ካቴድራሎቿ ከፍ ባሉ ጉልላቶችና በዓምድ በተደገፉ መተላለፊያዎች ውስጥ እየተናፈሱ ከብዙ ድምፆች ዜማ ጋር ሲቀላቀሉ፣ አእምሮን በፍርሃትና በክብር እንዲሞላ ማሳደር አይቀርም።

«ይህ ውጫዊ ክብር፣ ግርማ፣ እና ሥነ-ሥርዓት፣ የኃጢአት በሽታ የተመታች ነፍስን ናፍቆት ከመሳለቅ በቀር ሌላ ነገር የማያደርግ፣ የውስጣዊ ብልሹነት ማስረጃ ነው። የክርስቶስ ሃይማኖት ራሱን ለማስመከር እንደነዚህ ያሉ መሳቢያዎችን አያስፈልገውም። ከመስቀሉ የሚያበራው ብርሃን ውስጥ፣ እውነተኛ ክርስትና እጅግ ንጹሕና ውብ ሆኖ ይታያልና ማንኛውም ውጫዊ ጌጥ እውነተኛ ዋጋውን ሊጨምር አይችልም። እርሱም በቅድስና ውበት፣ በየዋህነትና በጸጥታ መንፈስ ነው፤ ይህም በእግዚአብሔር ፊት ዋጋ ያለው ነው።»

የአጻጻፍ ብሩህነት ግድ ንጹሕና ከፍ ያለ አስተሳሰብ ምልክት አይደለም። ስለ ሥነ-ጥበብ ከፍ ያለ ግንዛቤ፣ ረቂቅ የጣዕም ስነ-ስርዓት፣ ብዙ ጊዜ ምድራዊና ስሜታዊ በሆኑ አእምሮዎች ውስጥ ይገኛሉ። እነዚህም ብዙ ጊዜ ሰዎችን የነፍስን አስፈላጊነቶች እንዲረሱ፣ የወደፊቱን የማይሞት ሕይወት ከዓይናቸው እንዲያጡ፣ ከማይገደብ ረዳታቸው እንዲርቁ፣ ለዚህም ዓለም ብቻ እንዲኖሩ ሰይጣን ይጠቀምባቸዋል።

“የውጫዊ ሥርዓቶች ሃይማኖት ለዳግም ልደት ላልተቀበለ ልብ ማራኪ ነው። የካቶሊክ አምልኮ ግርማና ሥነ-ሥርዓት ብዙዎችን የሚያስታልል የሚያማልል ኃይል አለው፤ እነርሱም የሮማን ቤተ ክርስቲያን እንደ ሰማይ በር እራሱ ለማየት ይጀምራሉ። ከእነዚያ በቀር እግሮቻቸውን በእውነት መሠረት ላይ ጽኑ አድርገው የተከሉ፣ ልባቸውም በእግዚአብሔር መንፈስ የታደሰ፣ ከእርስዋ ተጽእኖ የሚጠበቁ የሉም። ስለ ክርስቶስ በልምድ የተመሠረተ እውቀት የሌላቸው ሺህዎች፣ ኃይሉ ሳይኖራቸው የአምልኮን መልክ እንዲቀበሉ ይመራሉ። እንዲህ ዓይነት ሃይማኖት ብዙ ሕዝብ የሚፈልገው ትክክለኛው ነገር ነው።”

“ቤተ ክርስቲያን የይቅርታ ስልጣን አለኝ የምትለው ጥያቄ ሮማዊው ሰው በኃጢአት ለመጓዝ ነፃ እንደሆነ እንዲሰማው ያደርገዋል፤ እንዲሁም ያለ ንስሐ መናዘዝ ይቅርታዋ የማይሰጥበት የመናዘዝ ሥርዓት ለክፉ ነገር ፈቃድ የመስጠት ዝንባሌ አለው። በወደቀ ሰው ፊት የሚንበረከክ ሰው የልቡን ስውር አሳቦችና ምኞቶች በመናዘዝ ሲገልጥ፣ ሰውነቱን ያዋርዳል፣ የነፍሱንም ክቡር ውስጣዊ ስሜት ሁሉ ያንቋሽሻል። የሕይወቱን ኃጢአቶች ለካህን—ለሚሳሳት፣ ኃጢአተኛ ሟች ሰው፣ እና ብዙ ጊዜም በወይን ጠጅና በምንዝርና የተበላሸ—ሲዘረዝር፣ የባህርይው መለኪያ ይዝቅበታል፣ በዚህም ምክንያት ይረክሳል። ካህኑ እንደ እግዚአብሔር ወኪል ስለሚቆም፣ ስለ እግዚአብሔር ያለው አሳብ ወደ ወደቀ ሰብአዊነት ምሳሌ ዝቅ ይላል። ይህ ሰው ለሰው የሚደረግ የሚያዋርድ መናዘዝ፣ ዓለምን እያረከሰ እና ለመጨረሻው ጥፋት እያዘጋጀው ካለው ክፉ ነገር ብዙው የፈሰሰበት ስውር ምንጭ ነው። ነገር ግን ራስን መደሰት ለሚወድ ሰው፣ ነፍሱን ለእግዚአብሔር ከመክፈት ይልቅ ለአብሮ ሟች ሰው መናዘዝ የበለጠ የሚያስደስት ነው። ኃጢአትን ከመተው ይልቅ ቅጣት መቀበል ለሰብአዊ ተፈጥሮ የቀለለ ነው፤ ሥጋዊ ምኞቶችን ከመስቀል ይልቅ ሥጋን በማቅ፣ በተከርካሪ ሣርና በሚያቃጥሉ ሰንሰለቶች መግዛት ይቀላል። ሥጋዊው ልብ ለክርስቶስ ቀንበር ከመግዛት ይልቅ ለመሸከም የሚፈቅደው ቀንበር ከባድ ነው።”

በሮም ቤተ ክርስቲያንና በክርስቶስ የመጀመሪያ ምጽአት ዘመን በነበረችው የአይሁድ ቤተ ክርስቲያን መካከል የሚያስደንቅ ተመሳሳይነት አለ። አይሁድ የእግዚአብሔርን ሕግ መርሆች ሁሉ በስውር እየረገጡ ሳሉ፣ በውጭ ግን ትእዛዛቱን በመጠበቅ እጅግ ጥብቅ ነበሩ፤ ታዛዥነትንም የሚያሳምምና የሚያስከብድ በሚያደርጉ ግዴታዎችና ልማዶች ሕጉን ይጭኑት ነበር። አይሁድ ሕጉን እንደሚያከብሩ ሲናገሩ፣ እንዲሁም ሮማውያን መስቀሉን እንደሚያከብሩ ያስባሉ። እነርሱ የክርስቶስን መከራ ምልክት ከፍ ከፍ ያደርጋሉ፤ በኑሯቸው ግን የሚወክለውን እርሱን ይክዳሉ።

“ጳጳሳውያን በቤተ ክርስቲያኖቻቸው፣ በመሠዊያዎቻቸው፣ በልብሳቸውም ላይ መስቀሎችን ያኖራሉ። በየስፍራው የመስቀሉ ምልክት ይታያል። በየስፍራውም በውጫዊ መልኩ ይከበራል እና ከፍ ይደረጋል። ነገር ግን የክርስቶስ ትምህርቶች ከማስተዋል የራቁ ልማዶች፣ ሐሰተኛ ትርጓሜዎች፣ እና ጽኑ ግፊቶች በተከማቸ ክምር ሥር ተቀብረዋል። አዳኙ ስለ አድሏዊ አይሁድ የተናገራቸው ቃላት በሮማ ካቶሊክ ቤተ ክርስቲያን መሪዎች ላይ ከዚያ የበለጠ ኃይል ይኖራቸዋል፤ ‘ከባድ ሸክሞችንና ለመሸከም አስቸጋሪ የሆኑትን ያስራሉ፥ በሰዎችም ትከሻ ላይ ይጭኑአቸዋል፤ እነርሱ ግን በጣታቸው አንዱን እንኳ ለማንቀሳቀስ አይፈልጉም።’ ማቴዎስ 23፥4። ሕሊናቸውን የሚጠብቁ ነፍሳት የተቈጣ አምላክን ቁጣ በመፍራት በማያቋርጥ ሽብር ውስጥ ይጠበቃሉ፤ በዚህ ጊዜ ግን ከብዙዎቹ የቤተ ክርስቲያን ባለሥልጣናት መካከል ብዙዎቹ በቅንጦትና በሥጋዊ ተድላ ይኖራሉ።”

“የምስሎችና የቅርሶች አምልኮ፣ የቅዱሳን ምልጃ ጥሪ፣ እና የጳጳሱ ከፍ ከፍ ማድረግ የሰይጣን ሰዎችን አእምሮ ከእግዚአብሔርና ከልጁ ለመሳብ የሚጠቀምባቸው ዘዴዎች ናቸው። ጥፋታቸውን ለማስፈጸም፣ መዳንን ሊያገኙ የሚችሉት በእርሱ ብቻ መሆኑን ከሚያመለክተው ከእርሱ ዘንድ ትኩረታቸውን ለማራቅ ይጥራል። ‘እናንተ ሁሉ የምትደክሙና ሸክም የከበዳችሁ፣ ወደ እኔ ኑ፤ እኔም ዕረፍት እሰጣችኋለሁ’ ካለው አንዱ ፋንታ ሊቆም የሚችል ማንኛውም ነገር ወደ እነርሱ ያመራቸዋል። ማቴዎስ 11፥28።

“የእግዚአብሔርን ባሕርይ፣ የኃጢአትን ተፈጥሮ፣ እና በታላቁ ተጋድሎ ውስጥ በእውነት የተያዙትን ጉዳዮች በተሳሳተ መልኩ ለማቅረብ ሰይጣን የማያቋርጥ ጥረት ያደርጋል። የእርሱ ሸንጋይ የመለኮታዊውን ሕግ ግዴታ ያቃልላል እና ሰዎችን ኃጢአት ለመሥራት ፈቃድ ይሰጣቸዋል። በተመሳሳይ ጊዜም ስለ እግዚአብሔር ሐሰተኛ ግንዛቤዎችን እንዲያቀፉ ያደርጋቸዋል፥ እንዲሁም እርሱን በፍቅር ከመመልከት ይልቅ በፍርሃትና በጥላቻ እንዲመለከቱት ያደርጋል። በእርሱ የራሱ ባሕርይ ውስጥ ያለው ጭካኔ ለፈጣሪው ይጫናል፤ በሃይማኖት ሥርዓቶች ውስጥም ሥጋ ይለብሳል፣ በአምልኮ መንገዶችም ይገለጣል። እንዲሁ የሰዎች አእምሮ ይታወራል፤ ሰይጣንም በእግዚአብሔር ላይ ጦርነት የሚያደርጉ ወኪሎቹ አድርጎ ይይዛቸዋል። መለኮታዊ ባሕርያትን በተጣመመ ግንዛቤ ምክንያት፣ አረማውያን ሕዝቦች የአምላክን ሞገስ ለማግኘት የሰው መሥዋዕት አስፈላጊ ነው ብለው እንዲያምኑ ተመርተዋል፤ እናም በተለያዩ የጣዖት አምልኮ አይነቶች ስር አስፈሪ ጭካኔዎች ተፈጽመዋል።”

“የሮማ ካቶሊክ ቤተ ክርስቲያን የአረማዊነትንና የክርስትናን ቅርጾች አንድ አድርጋ በማቀላቀል፣ እንዲሁም እንደ አረማዊነት ሁሉ የእግዚአብሔርን ባሕርይ በማዛባት፣ ከዚያ የማያንሱ ጨካኝና አስጸያፊ ልማዶችን ጠቀመች። በሮማ ልዕልና ዘመን ሰዎችን ለትምህርቶቿ እንዲስማሙ ለማስገደድ የማሰቃያ መሣሪያዎች ነበሩ። ለጥያቄዎቿ እጅ የማይሰጡ ሰዎች የሚቃጠሉበት ምሰሶ ነበር። እስከ ፍርድ ቀን ድረስ ካልተገለጠ በቀር ፈጽሞ የማይታወቅ መጠን ያለው ጭፍጨፋ ነበረ። የቤተ ክርስቲያን ባለስልጣናት፣ ጌታቸው በሆነ በሰይጣን ትምህርት ሥር፣ ከሚቻለው ሁሉ የበለጠ ሥቃይ የሚያደርሱ እና ነገር ግን የተጎጂውን ሕይወት የማያበቁ ዘዴዎችን ለማፍለቅ ይማሩ ነበር። በብዙ ሁኔታዎች ይህ ገሃነማዊ ሂደት የሰው መቋቋም እስከሚደርሰው የመጨረሻ ድንበር ድረስ ተደጋግሞ ይፈጸም ነበር፤ በመጨረሻም ተፈጥሮ ትግሉን ስትተው፣ ሥቃይ ተቀባዩ ሞትን እንደ ጣፋጭ እፎይታ ይቀበል ነበር።

ይህ የሮም ተቃዋሚዎች ዕጣ ፈንታ ነበር። ለተከታዮቿ ግን በጅራፍ፣ በአስራብ ረሃብ፣ እንዲሁም ልብን በሚያቅለሸልሹ ሁሉን የሚቻሉ የሥጋ ጽናቶች ውስጥ በተገለጹ የተግሣጽ መንገዶች ነበሯት። የሰማይን ሞገስ ለማግኘት ንስሐ ገቢዎች የተፈጥሮን ሕጎች በመጣስ የእግዚአብሔርን ሕጎች ይጥሱ ነበር። ሰው በምድራዊ ሕይወቱ ጉዞ ውስጥ እንዲባረክና እንዲደሰት እርሱ የፈጠራቸውን ቁርኝቶች እንዲበጥሱ ተማሩ። መቃብር ስፍራው የተፈጥሮ ፍቅራቸውን ለማሸነፍ፣ ከሰው ወገኖቻቸው ጋር ያለውን ርኅራኄ የያዘ እያንዳንዱን ሐሳብና ስሜት እግዚአብሔርን እንደሚያስቀይም በመቈጠር ለመግፈፍ በከንቱ ጥረት ሕይወታቸውን ያሳለፉ የሚሊዮኖችን ሰለባዎች ይዟል።

“ሰይጣን ለመቶዎች ዓመታት ያሳየውን የተወሰነ ጭካኔ፣ ይህም እግዚአብሔርን በፍጹም ያልሰሙት መካከል ሳይሆን በክርስትናው ማእከልና በስፋቱ ሁሉ እንዴት እንደተገለጠ ለማስተዋል ብንሻ፣ የሮማዊነትን ታሪክ ብቻ መመልከት ይበቃናል። በዚህ ግዙፍ የማታለያ ሥርዓት አማካይነት የክፉ አለቃ በእግዚአብሔር ላይ ነውርን ለማምጣትና በሰው ላይ መከራን ለማድረስ ያለውን ዓላማ ያሳካል። እርሱም ራሱን ሲሸፍንና ሥራውን በቤተ ክርስቲያን መሪዎች አማካይነት ሲፈጽም እንዴት እንደሚሳካለት ስናይ፣ ለምን ለመጽሐፍ ቅዱስ እጅግ ታላቅ ጥላቻ እንዳለው የበለጠ ማስተዋል እንችላለን። ያ መጽሐፍ ቢነበብ የእግዚአብሔር ምሕረትና ፍቅር ይገለጣሉ፤ እርሱም ከእነዚህ ከባድ ሸክሞች ምንም በሰዎች ላይ እንደማይጭን ይታያል። እርሱ የሚጠይቀው የተሰበረና የተዋረደ ልብ፣ ትሑትና ታዛዥ መንፈስ ብቻ ነው።”

«ክርስቶስ ሰዎችና ሴቶች ለሰማይ እንዲገባቸው ብቁ ለመሆን ራሳቸውን በገዳማት ውስጥ እንዲዘጉ በሕይወቱ ምንም ምሳሌ አልሰጠም። ፍቅርና ርኅራኄ መጨቆን እንዳለባቸው ፈጽሞ አላስተማረም። የአዳኙ ልብ በፍቅር ይፈስስ ነበር። ሰው ወደ ሥነ ምግባራዊ ፍጽምና በሚቀርብ መጠን ስሜቱ የበለጠ ይስለቃል፤ የኃጢአት ግንዛቤው የበለጠ ይሞላል፤ ለተጎዱትም ያለው ርኅራኄ የበለጠ ይጠልቃል። ጳጳሱ የክርስቶስ ተወካይ ነኝ ይላል፤ ነገር ግን ባሕርዩ ከአዳኛችን ባሕርይ ጋር ሲነጻጸር እንዴት ይቆማል? ክርስቶስ ሰዎች እንደ ሰማይ ንጉሥ ክብር ስላልሰጡት ወደ እስር ቤት ወይም ወደ ማሰቃያ እንዲጣሉ እንደሚያደርግ መቼም ታውቆ ነበርን? እርሱን ያልተቀበሉትን ለሞት ሲፈርድ ድምፁ ተሰምቶ ነበርን? በአንዲት የሰማርያ መንደር ሕዝብ በተናቀ ጊዜ፣ ሐዋርያው ዮሐንስ በቁጣ ተሞልቶ፣ ‘ጌታ ሆይ፣ እንደ ኤልያስ ያደረገው እኛም እሳት ከሰማይ እንዲወርድ እና እነርሱን እንዲያጠፋቸው እንድናዝዝ ትወዳለህን?’ ሲል ጠየቀ። ኢየሱስ በደቀ መዝሙሩ ላይ በርኅራኄ ተመልክቶ፣ ጨካኝ መንፈሱን ገሥጾ፣ ‘የሰው ልጅ የሰዎችን ነፍስ ሊያጠፋ አልመጣም፤ ሊያድናቸው እንጂ’ አለው። ሉቃስ 9፡54, 56። ክርስቶስ ካሳየው መንፈስ የሚለየው የራሱ ተወካይ ተብሎ የሚጠራው ሰው መንፈስ እንዴት የተለየ ነው።»

“የሮማ ቤተ ክርስቲያን አሁን ለዓለም ውብ ገጽታ ታቀርባለች፤ የአስፈሪ ጭካኔዋን ታሪክ በማስተባበያ ቃላት ትሸፍናለች። እርሷ ራሷን በክርስቶስን የሚመስሉ ልብሶች አልብሳለች፤ ነገር ግን አልተለወጠችም። በቀድሞ ዘመናት የነበረ የጳጳሳዊ ሥርዓት መርህ ሁሉ ዛሬም አለ። በጨለማው ዘመን የተፈጠሩት ትምህርቶች እስከ አሁን ድረስ ተጠብቀው አሉ። ማንም ራሱን እንዳያታልል። ፕሮቴስታንቶች አሁን ለማክበር እጅግ ዝግጁ የሆኑላት ያቺ ጳጳሳዊ ሥርዓት፣ በተሐድሶው ዘመን የእግዚአብሔር ሰዎች ሕይወታቸውን ለአደጋ እያጋለጡ ክፋቷን ለመግለጥ በተነሡበት ጊዜ ዓለምን የገዛችው ያችው ናት። በነገሥታትና በመኳንንት ላይ የተገዛችበት፣ የእግዚአብሔርንም ሥልጣን ለራሷ የጠየቀችበት ያው ትዕቢትና ድፍረተኛ መብት አሁንም አላት። መንፈሷም የሰውን ነፃነት ጨፍልቃ የልዑልን ቅዱሳን በገደለችበት ጊዜ እንደነበረችው ዛሬም ከዚያ ያነሰ ጨካኝና ግፈኛ አይደለችም።”

“ጳጳሳዊ ሥርዓት ትንቢት እንደ ተናገረችው በትክክል እንዲሁ ናት፤ ይኸውም የኋለኛው ዘመን ክህደት ነው። 2 ተሰሎንቄ 2፡3, 4። ዓላማዋን እጅግ በሚያሳካ መልኩ ያለውን ባህርይ መውሰድ ከፖሊሲዋ አካል ነው፤ ነገር ግን በቀለም ተለዋዋጭ እንስሳ የሚመስል ውጫዊ መልክዋ ሥር የእባቡን የማይለዋወጥ መርዝ ትደብቃለች። ‘ከመናፍቃን ጋር ወይም በመናፍቅነት ከሚጠረጠሩ ሰዎች ጋር እምነት መጠበቅ አይገባም’ (Lenfant, volume 1, page 516) ብላ ታውጃለች። የቅዱሳን ደም በእርስዋ መዝገብ ላይ ለአንድ ሺህ ዓመታት ተጽፎ ያለው ይህ ኃይል፣ አሁን የክርስቶስ ቤተ ክርስቲያን ክፍል እንደሆነ ይታወቅን?”

“በፕሮቴስታንት አገሮች ካቶሊክነት ከፕሮቴስታንትነት እንደ ቀድሞው ዘመን በስፋት እንደማይለይ የቀረበው አቤቱታ ያለ ምክንያት አይደለም። ለውጥ እንዳለ እውነት ነው፤ ነገር ግን ለውጡ በጳጳሳዊነት ውስጥ አይደለም። ካቶሊክነት በእርግጥ አሁን ካለው ከፕሮቴስታንትነት ብዙውን ነገር ትመስላለች፤ ምክንያቱም ፕሮቴስታንትነት ከተሃድሶ አባቶች ዘመን ጀምሮ እጅግ ተበላሽቶአልና።”

“ፕሮቴስታንት ቤተ ክርስቲያናት የዓለሙን ሞገስ ሲፈልጉ እንደ ነበር፣ ሐሰተኛ ምጽዋት ዓይኖቻቸውን አሳውሯል። ስለዚህ ክፉ በሆነ ነገር ሁሉ መልካምነትን መመኘት ትክክል እንደሆነ አያዩም፤ እናም እንደ ማይቀር ውጤት በመጨረሻ መልካም በሆነ ነገር ሁሉ ክፉነትን ያምናሉ። ለቅዱሳን አንድ ጊዜ ተሰጥቶ የተላለፈውን እምነት በመከላከል ፋንታ፣ አሁን እንደሚመስለው ስለ እርሷ ያላቸውን ፍቅር የጎደለው አስተያየት ለሮማ ይቅርታ እየጠየቁ፣ ስለ አድልዎአቸውም ይቅርታ እየለመኑ ነው።”

“ለሮማዊ ካቶሊክነት ምንም እንኳ ምሕረት የሌላቸው ብዙ ሰዎች እንኳ ከእርስዋ ኀይልና ተጽእኖ የሚመጣውን አደጋ ጥቂት ብቻ ይገነዘባሉ። ብዙዎች የመካከለኛው ዘመን ላይ የነበረው የአእምሮና የሥነ-ምግባር ጨለማ የእርስዋን ትምህርቶች፣ አጉል እምነቶች፣ እና ግፍ እንዲስፋፉ እንደረዳ ያስረዳሉ፤ እንዲሁም የዘመናችን የበለጠ እውቀት፣ የእውቀት አጠቃላይ መስፋፋት፣ እና በሃይማኖት ጉዳዮች ውስጥ የሚጨምር ለጋስነት አለመቻቻልና ግፍ እንደገና እንዳይነሡ ይከለክላሉ ብለው ይናገራሉ። እንደዚህ ያለ ሁኔታ በዚህ ብሩህ ዘመን ይኖራል የሚለው ሐሳብ ራሱ መሳለቂያ ሆኗል። እውነት ነው፤ ታላቅ ብርሃን፣ የአእምሮ፣ የሥነ-ምግባር፣ እና የሃይማኖት ብርሃን፣ በዚህ ትውልድ ላይ እያበራ ነው። በእግዚአብሔር ቅዱስ ቃል ክፍት ገፆች ላይ ከሰማይ የሆነ ብርሃን በዓለም ላይ ተፈስሷል። ነገር ግን የተሰጠው ብርሃን ምን ያህል ታላቅ ከሆነ፣ እርሱን የሚያጣምሙና የሚጥሉት ጨለማ ደግሞ እንዲሁ ያን መጠን የበለጠ መሆኑ ሊታሰብ ይገባል።”

“መጽሐፍ ቅዱስን በጸሎት መንፈስ ያለው ጥናት ፕሮቴስታንቶችን የጳጳስነትን እውነተኛ ባሕርይ እንዲያዩ እና እርሱንም እንዲጠሉና እንዲርቁት በአደረጋቸው ነበር፤ ነገር ግን ብዙዎች በራሳቸው ጥበብ እጅግ ስለሚታመኑ ወደ እውነት እንዲመሩ እግዚአብሔርን በትሕትና ለመፈለግ ምንም ፍላጎት እንደሌላቸው ይሰማቸዋል። በብርሃናቸው ሳለ ራሳቸውን ቢያመኩም፣ መጽሐፍትንም ሆነ የእግዚአብሔርን ኃይል አያውቁም። ሕሊናቸውን የሚያሳርፍላቸው የሆነ አንድ መንገድ ሊኖራቸው ይገባል፤ ስለዚህም ከመንፈሳዊነት የራቀውንና ራስን የሚያዋርደውን ያን ይፈልጋሉ። የሚመኙት ነገር እግዚአብሔርን መርሳት ሆኖ ሳለ እርሱን እንደማስታወስ ዘዴ የሚቈጠር አንድ ሥርዓት ነው። ጳጳስነት የእነዚህን ሁሉ ፍላጎቶች ለማሟላት በሚገባ ተስማሚ ነው። ለሰው ዘር ሁለት ክፍሎች ዝግጁ ነው፤ እነርሱም ከሞላ ጎደል ዓለምን ሁሉ የሚያካትቱ—በራሳቸው ግብር ሊድኑ የሚፈልጉትና በኃጢአታቸው ውስጥ ሆነው ሊድኑ የሚፈልጉት። የኃይሉ ምስጢር እዚህ ነው።”

“ታላቅ የአእምሮ ጨለማ ያለበት ዘመን ለጳጳሳዊነት ስኬት የሚያመች መሆኑ ታይቷል። ገናም ታላቅ የአእምሮ ብርሃን ያለበት ዘመን እኩል ለስኬቱ የሚያመች መሆኑ ይገለጣል። በቀድሞ ዘመናት ሰዎች ያለ እግዚአብሔር ቃልና ያለ እውነት እውቀት በነበሩ ጊዜ፣ ዓይኖቻቸው ታስረው ነበር፤ ለእግራቸውም የተዘረጋውን ወጥመድ ሳያዩ ሺህዎች ተጠልፈው ነበር። በዚህ ትውልድ ግን ብዙዎች ዓይኖቻቸው በሰው ግምቶች አንጸባራቂ ፍካት፣ ‘በውሸት ሳይንስ ተብሎ በሚጠራው፣’ ይደነዝዛሉ፤ ወጥመዱንም አያስተውሉም፥ እንደ ዓይናቸው እንደታሰሩ ሰዎችም በቀላሉ ወደ እርሱ ይገባሉ። እግዚአብሔር የሰው የአእምሮ ኃይሎች ከፈጣሪው የተሰጠ ስጦታ እንደሆኑ እንዲቆጠሩ አስቦ ነበር፣ እነርሱም በእውነትና በጽድቅ አገልግሎት እንዲውሉ ወስኖ ነበር፤ ነገር ግን ትዕቢትና ምኞተ ክብር በሚንከባከቡበት ጊዜ፣ ሰዎችም የራሳቸውን ሐሳቦች ከእግዚአብሔር ቃል በላይ በሚያከብሩበት ጊዜ፣ እውቀት ከድንቁርና ይልቅ የበለጠ ጉዳት ሊያደርስ ይችላል። እንዲሁም በአሁኑ ዘመን በመጽሐፍ ቅዱስ ላይ እምነትን የሚያፈርሰው የሐሰት ሳይንስ፣ በሚያስደስቱ ቅርጾቹ ያለውን ጳጳሳዊነት ለመቀበል መንገዱን በማዘጋጀት ረገድ፣ በጨለማው ዘመን ለመገዛቱ መንገድ በመክፈት እውቀትን እንደ ተከለከለው ሁሉ እኩል የተሳካ መሆኑ ይረጋገጣል።”

“በአሁኑ ጊዜ በአሜሪካ አንድነት ግዛት ውስጥ ለቤተ ክርስቲያን ተቋማትና ልማዶች የመንግሥት ድጋፍ ለማስገኘት በመካሄድ ላይ ያሉት እንቅስቃሴዎች ውስጥ፣ ፕሮቴስታንቶች የጳጳሳውያንን ፈለግ እየተከተሉ ነው። ከዚያም በላይ፣ ጵጵስና በአሮጌው ዓለም ያጣችውን የበላይነት በፕሮቴስታንት አሜሪካ እንደገና እንድታገኝ በር እየከፈቱላት ነው። እናም ለዚህ እንቅስቃሴ የበለጠ ትርጉም የሚሰጠው፣ የታሰበው ዋና ዓላማ የእሑድ አከባበርን ማስገደድ መሆኑ ነው—ይህም ልማድ ከሮም የመነጨ ሲሆን፣ እርስዋም የሥልጣኗ ምልክት እንደሆነ የምትናገረው ነው። በፕሮቴስታንት ቤተ ክርስቲያናት ውስጥ ዘልቆ እየገባ ያለው፣ እነርሱንም ጵጵስና ከእነርሱ በፊት ያደረገችውን ያንኑ የእሑድ ከፍ ማድረግ ሥራ እንዲያደርጉ እየመራቸው ያለው፣ የጵጵስና መንፈስ ነው—ማለትም ከዓለማዊ ልማዶች ጋር የመስማማት መንፈስ፣ የሰውን ልማዶች ከእግዚአብሔር ትእዛዛት በላይ የማክበር መንፈስ ነው።”

አንባቢው በቅርቡ በሚመጣው ግጭት ውስጥ ሊጠቀሙባቸው የሚገቡትን ወኪሎች ሊያስተውል ከፈለገ፣ ሮም በያለፉት ዘመናት ለዚያው ዓላማ የተጠቀመችባቸውን ዘዴዎች መዝገብ ብቻ ይከተል። ጳጳሳውያንና ፕሮቴስታንቶች ተባብረው ዶግማዎቻቸውን የሚጥሉትን እንዴት እንደሚያደርጉ ሊያውቅ ከፈለገ፣ ሮም ለሰንበትና ለሚከላከሉላት ያሳየችውን መንፈስ ይመልከት።

“ንጉሣዊ አዋጆች፣ ጠቅላላ ጉባኤዎች፣ እና በዓለማዊ ሥልጣን የተደገፉ የቤተ ክርስቲያን ደንቦች፣ የአረማዊው በዓል በክርስቲያን ዓለም የክብር ስፍራውን እንዲያገኝ ያደረጉት እርምጃዎች ነበሩ። የእሑድን አክብሮት በግልጽ የሕዝብ እርምጃ ለማስገደድ የተወሰደው የመጀመሪያ ሕግ በቆስጠንጢኖስ የተደነገገው ሕግ ነበር። (A.D. 321) ይህ አዋጅ የከተማ ነዋሪዎች በ“ክቡር የፀሐይ ቀን” እንዲያርፉ ያስገድድ ነበር፣ ነገር ግን የገጠር ነዋሪዎች የእርሻ ሥራቸውን እንዲቀጥሉ ፈቀደላቸው። በእውነቱ አረማዊ ሕግ ቢሆንም፣ ቆስጠንጢኖስ ክርስትናን በስም ከተቀበለ በኋላ ይህን ሕግ አስፈጽሞታል።”

ንጉሣዊው ትእዛዝ ለመለኮታዊ ሥልጣን በቂ ምትክ መሆኑን ሳያረጋግጥ፣ የመኳንንትን ሞገስ የሚፈልግ እና የቆስጠንጢኖስ ልዩ ወዳጅና አሞካሽ የነበረ ጳጳስ ዩሴቢየስ፣ ክርስቶስ ሰንበትን ወደ እሑድ እንዳስተላለፈ የሚል ክርክር አቀረበ። ለዚህ አዲስ ትምህርት ማስረጃ እንዲሆን ከቅዱሳት መጻሕፍት አንዲት እንኳ ምስክርነት አልቀረበም። ዩሴቢየስ ራሱ ሳያውቅ የዚህን ሐሰትነት ያምናል፣ ለውጡንም ያደረጉትን እውነተኛ አድራጊዎች ይጠቁማል። “በሰንበት ቀን ማድረግ ግዴታ የነበረ ነገር ሁሉ፣ እነዚህን ወደ ጌታ ቀን እኛ አስተላልፈናል” ይላል።—Robert Cox, Sabbath Laws and Sabbath Duties, ገጽ 538። ነገር ግን የእሑድ ክርክር፣ መሠረት ቢስ ቢሆንም፣ ሰዎች የጌታን ሰንበት በእግር እንዲረግጡ ድፍረት ሰጥቷቸው ነበር። በዓለም የተከበሩ ለመሆን የፈለጉ ሁሉ ታዋቂውን በዓል ተቀበሉ።

ጳጳሳዊ ሥርዓት በጽኑ ሲመሠረት፣ እሑድን ከፍ የማድረግ ሥራ ቀጠለ። ሕዝቡ ለተወሰነ ጊዜ ወደ ቤተ ክርስቲያን በማይሄዱበት ጊዜ በእርሻ ሥራ ይሠሩ ነበር፣ ሰባተኛውም ቀን እንደ ሰንበት አሁንም ይቆጠር ነበር። ነገር ግን በቀስታ ለውጥ ተፈጠረ። በቅዱስ ሹመት ያሉ ሰዎች በእሑድ ቀን በማንኛውም የፍትሐ ብሔር ክርክር ላይ ፍርድ እንዳይሰጡ ተከለከሉ። ይህን ተከትሎም፣ ነፃ ሰዎች በገንዘብ ቅጣት እና አገልጋዮች ደግሞ በግርፋት በሚቀጡበት ቅጣት ስጋት ሥር፣ ማንኛውም ደረጃ ያላቸው ሰዎች ሁሉ ከተለመደ ሥራ እንዲታቀቡ ታዘዙ። በኋላም ባለጠጎች ከርስታቸው ግማሽ በመነጠቅ እንዲቀጡ ተደነገገ፤ በመጨረሻም፣ አሁንም ግትር ከሆኑ፣ ባሪያዎች እንዲደረጉ ተወሰነ። ዝቅተኛ መደቦች ግን ዘላቂ ስደት እንዲቀጡ ነበር።

“ተአምራትም ደግሞ ለማስረጃነት ተጠሩ። ከሌሎች ድንቆች መካከል እንዲህ ተዘግቦ ነበር፤ አንድ በእሁድ ቀን እርሻውን ሊያርስ የተዘጋጀ ገበሬ ማረሻውን በብረት ሲያጸዳ፣ ያ ብረት በእጁ ላይ ጥብቅ ተጣበቀ፤ እርሱም ‘እጅግ በታላቅ ህመሙና እፍረቱ’ ለሁለት ዓመት ከእርሱ ጋር ተሸክሞ ኖረ።—Francis West, Historical and Practical Discourse on the Lord’s Day, ገጽ 174።”

“ከዚያ በኋላ ጳጳሱ የዕለተ እሑድን ትእዛዝ የሚጥሱትን ሰዎች የአጥቢያ ካህኑ እንዲገስጻቸው መመሪያ ሰጠ፣ ወደ ቤተ ክርስቲያንም እንዲሄዱ እና ጸሎታቸውን እንዲያቀርቡ እንዲመክራቸው፣ እንዳይሆን በራሳቸውና በጎረቤቶቻቸው ላይ ታላቅ መቅሰፍት እንዲያመጡ። አንድ የቤተ ክርስቲያን ጉባኤም፣ ከዚያ ወዲህ እጅግ በሰፊው የተጠቀሰውን፣ ፕሮቴስታንቶችም እንኳ የተጠቀሙበትን ክርክር አቀረበ፤ ይኸውም ሰዎች በእሑድ ቀን ሲሠሩ በመብረቅ ስለ ተመቱ፣ እርሱ ሰንበት መሆን አለበት የሚለው ነበር። ‘በዚህ ቀን ላይ ያሳዩትን ቸልተኝነት ምክንያት የእግዚአብሔር ቁጣ በእነርሱ ላይ ምን ያህል ከፍ እንደነበረ ግልጽ ነው’ ሲሉ እነዚያ መሪዎች ተናገሩ። ከዚያም ካህናትና አገልጋዮች፣ ነገሥታትና መሳፍንት፣ እንዲሁም ሁሉም ታማኝ ሕዝብ ‘ቀኑ ወደ ክብሩ እንዲመለስ፣ እናም ለክርስትና ክብር ሲባል ወደፊት በበለጠ አምልኮና እንዲጠበቅ፣ ያላቸውን ሁሉን ጥረትና ትጋት እንዲጠቀሙ’ የሚል ጥሪ ቀረበ።—Thomas Morer, Discourse in Six Dialogues on the Name, Notion, and Observation of the Lord’s Day, page 271.”

የሸንጎች ድንጋጌዎች በቂ እንዳልሆኑ በታየ ጊዜ፣ ዓለማዊ ባለሥልጣናት በሕዝቡ ልብ ውስጥ ፍርሃትን የሚያሳድር እና በእሑድ ቀን ከሥራ እንዲቆጠቡ የሚያስገድድ አዋጅ እንዲያወጡ ተለመኑ። በሮም የተካሄደ አንድ ሲኖዶስ ላይ፣ ከዚያ በፊት የተሰጡት ውሳኔዎች ሁሉ በከፍተኛ ጽናትና በታላቅ ክብር እንደገና ተረጋገጡ። እነርሱም በቤተ ክርስቲያናዊ ሕግ ውስጥ ተካተቱ እና በክርስትና ዓለም ከአብዛኛው ክፍል ሁሉ በዓለማዊ ባለሥልጣናት ተፈጻሚ ሆኑ። (See Heylyn, History of the Sabbath, pt. 2, ch. 5, sec. 7.)

ነገር ግን ለእሑድ ቀን አክብሮት የሚሰጥ የመጽሐፍ ቅዱስ ሥልጣን እጥረት ብዙ እፍረትን አስከትሎ ነበር። ሕዝቡ መምህራኖቻቸው ለፀሐይ ቀን ክብር ለመስጠት፣ “ሰባተኛው ቀን የእግዚአብሔር የአምላክህ ሰንበት ነው” የሚለውን የይሖዋ ግልጽ መግለጫ ጎን ለጎን ለመተው መብት እንዳላቸው ጠየቁ። የመጽሐፍ ቅዱስ ምስክርነት እጥረቱን ለመሙላት ሌሎች ዘዴዎች አስፈላጊ ሆኑ። ከአሥራ ሁለተኛው ክፍለ ዘመን መጨረሻ አካባቢ የእንግሊዝን ቤተ ክርስቲያናት የጎበኘ አንድ ለእሑድ ቀን እጅግ ቀናተኛ አራማጅ፣ ለእውነት ታማኝ በሆኑ ምስክሮች ተቃውሞ ተቀበለ፤ ጥረቶቹም እጅግ ፍሬ ቢስ ስለነበሩ፣ ለአንድ ጊዜ ከአገሩ ወጥቶ ትምህርቶቹን የሚያስገድድበትን አንድ ዘዴ ለማግኘት ፈለገ። በተመለሰ ጊዜ ግን ያ እጥረት ተሞልቶ ነበር፣ በኋለኛው ሥራውም የበለጠ ስኬትን አገኘ። ከእግዚአብሔር ራሱ ዘንድ እንደመጣ የሚታወስ አንድ ጥቅል ከእርሱ ጋር አመጣ፤ በውስጡም የእሑድ ቀን አክብሮትን የሚያዝዝ አስፈላጊው ትእዛዝ ከማይታዘዙት ሰዎች ልብ ፍርሃት ለማስገባት ከሚያስፈሩ ዛቻዎች ጋር ተካቶ ነበር። ይህ ውድ ሰነድ—የሚደግፈውን ተቋም እንደሚመስል እጅግ ዝቅተኛ ሐሰተኛ ቅጂ የነበረ—ከሰማይ እንደወደቀ እና በኢየሩሳሌም፣ በጎልጎታ፣ በቅዱስ ስምዖን መሠዊያ ላይ እንደተገኘ ተነገረ። እውነቱ ግን የወጣበት ምንጭ በሮም ያለው የጳጳሳዊ ቤተ መንግሥት ነበር። የቤተ ክርስቲያንን ኃይልና ብልጽግና ለማራመድ የተደረጉ ማጭበርበሮችና ሐሰተኛ ሰነዶች በሁሉም ዘመናት በጳጳሳዊው ተዋረድ ዘንድ ሕጋዊ እንደሆኑ ተቆጥረዋል።

“ጥቅሉ ቅዳሜ ከሰዓት በኋላ ከዘጠነኛው ሰዓት፣ ማለትም ከሶስት ሰዓት ጀምሮ፣ እስከ ሰኞ ፀሐይ መውጣት ድረስ ሥራን ይከለክል ነበር፤ እናም ሥልጣኑ በብዙ ተአምራት እንደ ተረጋገጠ ይገለጽ ነበር። ከተወሰነው ሰዓት በላይ የሠሩ ሰዎች በሽባነት እንደ ተመቱ ተነገረ። እህሉን ሊፈጭ የሞከረ አንድ ወፍጮ ባለቤት፣ ከዱቄት ፋንታ የደም ጎርፍ ሲፈስ አየ፤ እናም የወፍጮው መንኮራኩር የውኃው ፈጣን ግፊት ቢበረታም ቆሞ ቀረ። አንዲት ሴት ሊጥን በምድጃ ውስጥ ካስገባች በኋላ፣ ምድጃው እጅግ ሞቃት ቢሆንም ባወጣችው ጊዜ ጥሬ ሆኖ አገኘችው። ሌላይቱ ሴት ደግሞ በዘጠነኛው ሰዓት ለመጋገር የተዘጋጀ ሊጥ ነበራት፤ ነገር ግን እስከ ሰኞ ድረስ ጎን ለጎን ልታቆየው ወሰነች፤ በማግስቱም በመለኮታዊ ኃይል ወደ እንጀራ ተቀይሮ ተጋግሞ እንደ ተገኘ አየች። አንድ ሰው ቅዳሜ ከዘጠነኛው ሰዓት በኋላ እንጀራ የጋገረ ሲሆን፣ በማግስቱ ጠዋት በሰበረው ጊዜ ደም ከእርሱ ወጣ። እንዲህ ያሉ የማይረቡና አጉል እምነት የተሞሉ ቅጥፈቶችን በመጠቀም የእሑድ ደጋፊዎች ቅድስናውን ለማጽናት ሞከሩ። (Roger de Hoveden, Annals, vol. 2, pp. 526–530 ይመልከቱ።)”

“በስኮትላንድ፣ እንደ እንግሊዝ ሁሉ፣ ለእሑድ የበለጠ ክብር እንዲሰጥ የተደረገው ከጥንታዊው ሰንበት አንድ ክፍል ጋር በማጣመር ነበር። ነገር ግን ቅዱስ ሆኖ ሊጠበቅ የሚገባው የጊዜው መጠን ይለያይ ነበር። ከስኮትላንድ ንጉሥ የወጣ አዋጅ ‘ቅዳሜ ከቀትር አሥራ ሁለት ሰዓት ጀምሮ ቅዱስ መቈጠር ይገባዋል’ ብሎ አወጀ፤ እንዲሁም ማንም ሰው፣ ከዚያ ጊዜ ጀምሮ እስከ ሰኞ ጠዋት ድረስ፣ በዓለማዊ ሥራ ሊሰማራ እንዳይገባ አስቀመጠ።—Morer, ገጽ 290, 291።”

“ሆኖም የእሑድን ቅድስና ለማጽናት የተደረጉት ጥረቶች ሁሉ ቢኖሩም፣ ጳጳሳዊያን ራሳቸው የሰንበትን መለኮታዊ ሥልጣንና በእርሱ ተተክቶ የቆመው ሥርዓት የሰው ምንጭ እንዳለው በይፋ አመኑ። በአሥራ ስድስተኛው ክፍለ ዘመን አንድ ጳጳሳዊ ጉባኤ በግልጽ እንዲህ ሲል አወጀ፤ ‘ሁሉም ክርስቲያኖች ሰባተኛው ቀን በእግዚአብሔር እንደ ተቀደሰ፣ በአይሁድ ብቻ ሳይሆን እግዚአብሔርን ሊያመልኩ እንደሚናገሩ በሌሎች ሁሉ ዘንድም እንደ ተቀበለና እንደ ተጠበቀ ያስታውሱ፤ ምንም እንኳ እኛ ክርስቲያኖች ሰንበታቸውን ወደ ጌታ ቀን ለውጠነዋል።’—Ibid., pages 281, 282. በመለኮታዊው ሕግ ላይ እጃቸውን የሚያስገቡ እነዚህ ሰዎች የሥራቸውን ባህርይ የማያውቁ አልነበሩም። ራሳቸውን በተወሰነ ፈቃድ ከእግዚአብሔር በላይ እያቆሙ ነበር።”

“ሮም ከእርስዋ ጋር የማይስማሙትን ሰዎች እንዴት እንደምትመለከት የሚያሳይ አስደናቂ ምሳሌ፣ ከእነርሱ መካከል አንዳንዶቹ ሰንበትን የሚጠብቁ የነበሩትን ዋልደንሳውያን በተመለከተ በተራዘመውና በደም በተሞላው ስደት ተሰጥቶአል። ሌሎችም ለአራተኛው ትእዛዝ ታማኝነታቸው በተመሳሳይ ሁኔታ መከራ ተቀበሉ። የኢትዮጵያና የአቢሲኒያ ቤተ ክርስቲያናት ታሪክ በተለይ አስፈላጊ ነው። በጨለማው ዘመን ጭጋግ መካከል፣ የማዕከላዊ አፍሪካ ክርስቲያኖች ከእይታ ውጭ ሆነው በዓለም ዘንድ ተረስተው ነበር፣ ለብዙ ምዕተ ዓመታትም እምነታቸውን በመፈጸም ነጻነት አግኝተው ኖሩ። ነገር ግን በመጨረሻ ሮም ስለ መኖራቸው አወቀች፣ የአቢሲኒያም ንጉሠ ነገሥት ጳጳሱን የክርስቶስ ተወካይ እንደ ሆነ እንዲያመን ብዙም ሳይቆይ በማታለያ ተሳበ። ከዚያም ሌሎች መቀነሶች ተከተሉ።

“ሰንበትን መጠበቅ በእጅግ ከባድ ቅጣቶች እንዲከለከል ትእዛዝ ተሰጠ። (Michael Geddes, Church History of Ethiopia, pages 311, 312 ተመልከት።) ነገር ግን የጳጳሳዊ ግፍ በቅርቡ እጅግ አስጨናቂ ቀንበር ሆነ፥ ስለዚህ አቢሲንያውያን ከአንገታቸው ሊሰብሩት ወሰኑ። ከአስፈሪ ትግል በኋላ ሮማውያን ከግዛታቸው ተባረሩ፥ የጥንቱም እምነት እንደገና ተመለሰ። ቤተ ክርስቲያናቱ በነፃነታቸው ደስ አላቸው፥ ስለ ሮምም ማታለል፣ አክራሪነት፣ እና ግፈኛ ሥልጣን የተማሩትን ትምህርት ፈጽሞ አልረሱም። በተነጠለው መንግሥታቸው ውስጥ ከቀሩት የክርስትና ዓለም ዘንድ ሳይታወቁ መኖር በቂ ሆኖላቸው ነበር።”

“የአፍሪካ ቤተ ክርስቲያናት ሰንበትን የጳጳሳዊቱ ቤተ ክርስቲያን ሙሉ ክህደቷ ከመፈጸሙ በፊት እንደ ጠበቀችው ይጠብቁ ነበር። የእግዚአብሔርን ትእዛዝ በመታዘዝ ሰባተኛውን ቀን ሲጠብቁ፣ ከቤተ ክርስቲያን ልማድ ጋር በመስማማት በእሑድ ቀን ከሥራ ይታቀቡ ነበር። ሮም ከፍተኛ ሥልጣን ካገኘች በኋላ የራሷን ለማክበር የእግዚአብሔርን ሰንበት ረግጣ ነበር፤ ነገር ግን ለአንድ ሺህ ዓመት ያህል ተሰውረው የኖሩት የአፍሪካ ቤተ ክርስቲያናት በዚህ ክህደት አልተካፈሉም። ከሮም ግዛት በታች በወረዱ ጊዜ እውነተኛውን ሰንበት ትተው ሐሰተኛውን እንዲያከብሩ ተገደዱ፤ ነገር ግን ነጻነታቸውን እንደገና እንዳገኙ ወዲያውኑ ወደ አራተኛው ትእዛዝ መታዘዝ ተመለሱ።”

እነዚህ የባለፉት ዘመናት መዝገቦች ሮም ለእውነተኛው ሰንበትና ለሚከላከሉት የምታሳየውን ጥላቻ፣ እንዲሁም እርስዋ የፈጠረችውን ሥርዓት ለማክበር የምትጠቀምባቸውን ዘዴዎች በግልጽ ያሳያሉ። የእግዚአብሔር ቃል እነዚህ ትዕይንቶች እንደገና እንደሚደገሙ ያስተምራል፤ ይኸውም የሮማ ካቶሊኮችና ፕሮቴስታንቶች እሑድን ለማክበር ከፍ ለማድረግ በአንድነት በሚቆሙበት ጊዜ ነው።

የራእይ 13 ትንቢት በበግ የሚመስሉ ቀንዶች ያሉት አውሬ የተወከለው ኃይል፣ “ምድርንና በእርስዋ የሚኖሩትን” ጳጳስነትን እንዲያመልኩ እንደሚያደርግ ያውጃል—እርሱም በዚያ በ“ነብርን የሚመስል” አውሬ ተመስሎ ተገልጦአል። ሁለት ቀንዶች ያሉት አውሬ ደግሞ “በምድር የሚኖሩትን፥ ለአውሬው ምስል እንዲሠሩ” ሊላቸው ነው፤ ከዚህም በላይ “ታናናሾችንና ታላላቆችን፥ ባለጠጎችንና ድሆችን፥ ነጻዎችንና ባሪያዎችን” ሁሉ የአውሬውን ምልክት እንዲቀበሉ ሊያዝ ነው። ራእይ 13፥11–16። በበግ የሚመስሉ ቀንዶች ያሉት አውሬ የተወከለው ኃይል የአሜሪካ ተባባሪ መንግሥታት መሆኑ ታይቶአል፤ እናም ይህ ትንቢት አሜሪካ ሮም የበላይነቷ ልዩ እውቅና ነው ብላ የምትናገረውን የእሑድ አክብሮት በሕግ ስታስገድድ ይፈጸማል። ነገር ግን በዚህ ለጳጳስነት በሚቀርብ አምልኮ አሜሪካ ብቻዋን አትሆንም። አስቀድሞ ግዛቷን ይቀበሉ በነበሩ አገሮች ውስጥ የሮም ተጽእኖ እስካሁን ድረስ ከመጥፋት እጅግ ርቆ ነው። ትንቢትም የኃይሏን መመለስ አስቀድሞ ይናገራል። “ከራሶቹም አንዱን እንደ ሞት ቍስል ሆኖ አየሁት፤ የሞቱም ቍስሉ ተፈወሰ፤ ምድርም ሁሉ አውሬውን ተከትላ ተደነቀች።” ቁጥር 3። የሞት ቍስሉ መመታት በ1798 የጳጳስነትን ውድቀት ያመለክታል። ከዚህ በኋላ፣ ነቢዩ እንዲህ ይላል፣ “የሞቱም ቍስሉ ተፈወሰ፤ ምድርም ሁሉ አውሬውን ተከትላ ተደነቀች።” ጳውሎስ “የኃጢአት ሰው” እስከ ሁለተኛው ምጽአት ድረስ እንደሚቀጥል በግልጽ ይናገራል። 2 ተሰሎንቄ 2፥3–8። እስከ ዘመን መጨረሻ ድረስ የማታለልን ሥራ ይገፋ ይሄዳል። ራእይን የጻፈውም ደግሞ ስለ ጳጳስነት እየጠቀሰ እንዲህ ይናገራል፦ “በምድርም የሚኖሩ ሁሉ፥ ስማቸው ከዓለም መሠረት ጀምሮ በታረደው በግ የሕይወት መጽሐፍ ያልተጻፈ፥ ለእርሱ ይሰግዳሉ።” ራእይ 13፥8። በአሮጌውም ዓለም ሆነ በአዲሱ ዓለም፣ ጳጳስነት በሮማ ቤተ ክርስቲያን ሥልጣን ብቻ ላይ ተመስርቶ በቆመው ለእሑድ ሥርዓት በሚሰጠው ክብር አምልኮ ትቀበላለች።

ከዐሥራ ዘጠነኛው ክፍለ ዘመን አጋማሽ ጀምሮ፣ በአሜሪካ ያሉ የትንቢት ተማሪዎች ይህን ምስክርነት ለዓለም አቅርበዋል። አሁን በመከናወን ላይ ባሉት ክስተቶች ውስጥ ወደ ትንቢቱ ፍጻሜ ፈጣን ግስጋሴ እየታየ ነው። በፕሮቴስታንት መምህራንም፣ ከእግዚአብሔር ትእዛዝ ቦታ ለመሙላት ተአምራትን ከፈጠሩት የጳጳሳዊ መሪዎች ጋር እንደነበረው ሁሉ፣ ስለ እሑድ መጠበቅ ተመሳሳይ የመለኮታዊ ሥልጣን ይገባኛል የሚል ጥያቄ አለ፣ እንዲሁም የመጽሐፍ ቅዱስ ማስረጃ እጥረት አለ። የእግዚአብሔር ፍርዶች በእሑድ-ሰንበትን በመጣሳቸው ምክንያት በሰዎች ላይ ይመጣሉ የሚለው አቤቱታ እንደገና ይደገማል፤ አስቀድሞም መገፋፋት ጀምሮአል። እናም የእሑድ አከባበርን ለማስገደድ የሚደረገው እንቅስቃሴ በፍጥነት መሬት እየያዘ ነው።

በብልሃቷና በተንኮልዋ የሮማ ቤተ ክርስቲያን ድንቅ ናት። የሚመጣውን ማንበብ ትችላለች። የፕሮቴስታንት ቤተ ክርስቲያናት የሐሰተኛውን ሰንበት በመቀበላቸው ለእርሷ ክብር እየሰጡ እንዳሉ፣ እንዲሁም እርሷ ራሷ በቀድሞ ዘመናት የተጠቀመችባቸውን መንገዶች በመጠቀም እርሱን ለማስገደድ እየተዘጋጁ እንዳሉ እያየች ጊዜዋን ትጠብቃለች። የእውነትን ብርሃን የሚጥሉ ሰዎች ከእርሷ የተነሣውን ሥርዓት ከፍ ለማድረግ የዚህችን ራሷን የማትሳሳት ኃይል ብላ የምትጠራ ኃይል እርዳታ ይፈልጋሉ። በዚህ ሥራ ፕሮቴስታንቶችን ለመርዳት ምንኛ ፈጥና እንደምትመጣ መገመት አስቸጋሪ አይደለም። ከጳጳሳዊ መሪዎች ይልቅ ለቤተ ክርስቲያን የማይታዘዙትን እንዴት መያዝ የሚያውቅ ማን አለ?

“የሮማ ካቶሊክ ቤተ ክርስቲያን፣ በዓለም ዙሪያ ካሉት ሁሉም ቅርንጫፎቿ ጋር፣ በጳጳሳዊው መንበር ቁጥጥር ሥር ያለች እና የእርሱን ጥቅም ለማገልገል የተዋቀረች አንዲት ግዙፍ ድርጅት ትሆናለች። በምድር ላይ ባለው በየአገሩ ያሉ ሚሊዮኖች የሚቆጠሩ አባሎቿ ለጳጳሱ ታማኝነት ታስረው እንደሚኖሩ ራሳቸውን እንዲቆጥሩ ይማራሉ። ዜግነታቸው ወይም መንግሥታቸው ምንም ቢሆን፣ የቤተ ክርስቲያኒቱን ሥልጣን ከሌሎች ሁሉ በላይ እንዲያዩ ይገባቸዋል። ለመንግሥት ታማኝነታቸውን የሚያረጋግጥ መሐላ ቢፈጽሙም፣ ከዚህ በስተጀርባ ግን ለሮማ መታዘዝን የሚጠይቅ ስእለት አለ፤ ይህም ለእርሷ ጥቅም የሚጻረር ከሆነ ከማንኛውም ቃል ኪዳን ነጻ ያደርጋቸዋል።”

“ታሪክ ራሷን በአሕዛብ ጉዳዮች ውስጥ በተንኮልና በዘላቂ ጥረት ለማስገባት ያደረገችውን ጥረት ይመሰክራል፤ እናም አንድ መደገፊያ ካገኘች በኋላ፣ እስከ መኳንንትና ሕዝቦች ጥፋት ድረስ ቢደርስም እንኳ የራሷን ዓላማ ለማስፈጸም ትቀጥላለች። በ1204 ዓመት፣ ጳጳስ ኢኖሴንት ሦስተኛ ከአራጎን ንጉሥ ጴጥሮስ ሁለተኛ የሚከተለውን ያልተለመደ መሐላ አውጥቶ ተቀበለ፦ ‘እኔ፣ ጴጥሮስ፣ የአራጎንያን ንጉሥ፣ ለጌታዬ ለጳጳስ ኢኖሴንት፣ ለካቶሊክ ተተኪዎቹ፣ እና ለሮማ ቤተ ክርስቲያን ሁልጊዜ ታማኝና ታዛዥ እንደምሆን እመሰክራለሁ እና ቃል እገባለሁ፤ እንዲሁም መንግሥቴን በእርሱ ታዛዥነት ውስጥ በታማኝነት እጠብቃለሁ፣ የካቶሊክን እምነት እየተከላከልሁ፣ የመናፍቃንንም ክፋት እያሳደድሁ።’—John Dowling, The History of Romanism, b. 5, ch. 6, sec.

“55. ይህ ስለ ሮማ ጳጳሳዊ ሊቀ ጳጳስ ሥልጣን ከተነገሩት አቤቱታዎች ጋር ይስማማል፤ ‘ነገሥታትን ከሥልጣናቸው ማውረድ ለእርሱ የተፈቀደ ነው’ እና ‘ለበደለኛ ገዥዎች የሚገባቸውን ታማኝነት ከተገዥዎች ሊፈታ ይችላል’ የሚሉት።—Mosheim, b. 3, cent. 11, pt. 2, ch. 2, sec. 9, note 17.

“እንዲሁም ይህ ነገር እንዲታሰብ፤ ሮም ፈጽሞ እንደማትለወጥ የምትመካበት ነገር መሆኑ ነው። የግሪጎሪ VII እና የኢኖሰንት III መርሆዎች አሁንም የሮማ ካቶሊክ ቤተ ክርስቲያን መርሆዎች ናቸው። ኃይሉም ቢኖራት ኖሮ፣ እነዚህን በተግባር አሁንም እንደ ያለፉት ዘመናት በዚያን መጠን ጽኑ ብርታት ታደርግባቸው ነበር። ፕሮቴስታንቶች በእሁድን ከፍ ለማድረግ ሥራ ውስጥ የሮምን እርዳታ ለመቀበል ሲያቀርቡ ምን እያደረጉ እንዳሉ በጥቂት ብቻ ያውቃሉ። እነርሱ ዓላማቸውን ለማሳካት በተጠመዱበት ጊዜ፣ ሮም ግን ኃይሏን እንደገና ለማቋቋምና ያጣችውን ልዕልና ለመመለስ እያነጣጠረች ነው። በአሜሪካ አንድ ጊዜ ቤተ ክርስቲያን የመንግሥትን ኃይል ልትጠቀም ወይም ልትቆጣጠር እንደምትችል መርህ ቢመሠረት፤ ሃይማኖታዊ ሥርዓቶችም በዓለማዊ ሕጎች ሊገደቡ እንደሚችሉ ቢጸና፤ በአጭሩ፣ የቤተ ክርስቲያንና የመንግሥት ሥልጣን ሕሊናን እንዲገዛ ቢወሰን፤ በዚህ አገር የሮም ድል የተረጋገጠ ነው።”

“የእግዚአብሔር ቃል ስለሚመጣው አደጋ ማስጠንቀቂያ ሰጥቶአል፤ ይህም ችላ ቢባል፣ ፕሮቴስታንት ዓለም የሮም ዓላማዎች በእውነት ምን እንደሆኑ ወጥመዱን ለማምለጥ ከሚያስቸግር ጊዜ በኋላ ብቻ ያውቃል። እርስዋ በዝምታ ወደ ኃይል እያደገች ነው። ትምህርቶቿ በሕግ አውጪ ማዕከላት፣ በቤተ ክርስቲያናት፣ እና በሰዎች ልብ ውስጥ ተጽእኖአቸውን እያሳዩ ነው። ቀደም ሲል ያደረገቻቸው ስደቶች እንደገና የሚደገሙባቸውን ድብቅ ውስጣዊ ስፍራዎች ያሏቸውን ከፍ ያሉና ግዙፍ ሕንፃዎቿን እየከመረች ነው። በስውርነትና ሳይጠረጠርባት ለመምታት ጊዜዋ በሚደርስበት ጊዜ የራሷን ዓላማ ለማስፈጸም ኃይሎቿን እያጠናከረች ነው። የምትፈልገው ሁሉ የላቀ አቋም ብቻ ነው፣ ይህም አስቀድሞ እየተሰጣት ነው። የሮማዊው አካል ዓላማ ምን እንደሆነ በቅርቡ እናያለን እና ይሰማናል። የእግዚአብሔርን ቃል የሚያምንና የሚታዘዝ ማንም በዚህ ምክንያት ስድብና ስደት ይደርስበታል።” The Great Controversy, 563–581.