Fatima peyğəmbərliyi, Şeytanın Məsihi təqlid etdiyi zaman Katolik Kilsəsini öz təşkilatlarını ona təslim etməyə hazırlamaq üçün gördüyü hazırlıq işinin bir hissəsi idi; çünki bu, “Şeytanın qüdrətinin şah əsəri — onun öz iradəsinə uyğun olaraq yer üzünü idarə etmək üçün taxtda oturmaq səylərinin bir abidəsidir.” Şeytanın möcüzələr göstərmək qabiliyyətinə inanmaq istəmədiklərinə görə, Fatimanın Katolikliyi istiqamətləndirməkdəki rolunu müəyyənləşdirən peyğəmbərlik şahidliyindən faydalanmayacaq olanlar, özlərini aldadılmağa məruz qoyurlar. Fatimanın peyğəmbərliyi Katoliklik daxilindəki daxili mübarizəyə və Katolikliyin ateizmə qarşı apardığı müharibəyə toxunurdu.
Katolisizmin ateizmlə müharibəsi Daniel on birinci fəslin qırxıncı ayəsinin mövzusudur. Həmin mübarizənin təsviri qırxıncı ayədə, 1798-ci ildə başlamışdır. Bu, cənub padşahı olan Napoleonun 1798-ci ildə papanı əsir götürdüyü döyüşlə başlamış, sonra isə ayənin daxilindəki şahidlik 1989-cu ildə şimal padşahının cənub padşahını süpürüb aparması ilə başa çatır. Həmin tarixin daxilində (1798-dən 1989-a qədər) 1917 və 1918-ci illərdəki iki qarşıdurma tərəfi də, ayənin ümumi mövzusunu saxlayaraq, onların hər ikisinin şahidliyini bir-birinə bağlayan peyğəmbərlik rəmzləri ilə ayrıca işarələnmişdir. Fatima peyğəmbərliyi, şübhəsiz ki, şeytani bir peyğəmbərlikdir, lakin o, Allahın peyğəmbərlik Kəlamının bir mövzusudur və buna görə də düzgün başa düşülməli olan bir tarixdir.
“Bu zamanda can üçün yeganə təhlükəsizlik hər addımda belə soruşmaqdır: Rəbb Öz quluna nə deyir? Rəbbin sözü əbədi qalır. Müqəddəs Kitab bizim yolgöstərən kitabımız olmalıdır; insanların hikmətinə müraciət etmək və fani insanların iddialarını ilahi həqiqət kimi qəbul etmək əvəzinə, biz peyğəmbərliyin etibarlı kəlamını araşdırmalıyıq. Allah danışmışdır və Onun sözü etibarlıdır; imanımızı ‘Rəbb belə deyir’ sözünün üzərinə qurmalıyıq. Allah istəyir ki, ətrafımızda baş verən hadisələri araşdıraq və onları Onun sözünün qabaqcadan bildirdikləri ilə müqayisə edək ki, son günlərdə yaşadığımızı anlayaq. Biz Müqəddəs Kitablarımızı istəyirik və orada nə yazıldığını bilmək istəyirik. Peyğəmbərliyi səylə öyrənən tələbə həqiqətin aydın açıqlamaları ilə mükafatlandırılacaq, çünki İsa demişdir: ‘Sənin sözün həqiqətdir.’” Signs of the Times, 1 oktyabr 1894.
Daniel on birin on üçüncü ayəsindən on beşinci ayəsinə qədər təmsil olunduğu kimi, üçüncü proksi müharibədə görüntünü bərqərar etmək üçün özünü ucaldan qüvvə təqdim olunur. Həmin ayə miladdan əvvəl 200-cü ildə yerinə yetdi; o zaman “Romalılar Misirin gənc padşahının lehinə müdaxilə etdilər” və “onu Antiox və Filipin hazırladığı məhvdən qorumağın zəruri olduğuna qərar verdilər”. Həmin ayə və miladdan əvvəl 200-cü ilin tarixi göstərir ki, bazar günü qanunundan az əvvəl, Putinin zəiflədilmiş varisinin müdafiəsi əsası üzərində, Amerika Birləşmiş Ştatları və Birləşmiş Millətlər Təşkilatının (Seleuk və Makedoniyalı Filip) Rusiya ərazilərini ələ keçirməyə və onları qarşılıqlı mənfəətləri üçün bölüşdürməyə qərar verdiyi vaxtda, papa Romasi (Sur şəhərinin fahişəsi) yer üzünün padşahları ilə zina etmək üçün irəli çıxmağa başladıqca, öz musiqisini çalmağa başlayacaq.
533-cü il və Yustinianın fərmanı bundan sonra Vəhy kitabının on üçüncü fəslinin ikinci ayəsində peyğəmbərcəsinə təsvir olunduğu kimi təkrarlanacaq; həmin ayə göstərir ki, əjdaha (bütpərəst Roma) papalığa üç şey verəcəkdi.
Və mənim gördüyüm vəhşi heyvan bəbirə bənzəyirdi; ayaqları ayının ayaqları kimi, ağzı isə aslanın ağzı kimi idi; və əjdaha ona öz qüvvəsini, taxtını və böyük ixtiyar verdi. Vəhy 13:2.
Bütpərəst Romanın əjdahası 330-cu ildə Konstantin paytaxtını Konstantinopola köçürdüyü zaman öz “taxtını” (Roma şəhərini) papalığa verdi. Klovis 496-cı ildən etibarən öz hərbi “qüdrətini” papalığa verdi, 533-cü ildə isə Yustinian mülki “hakimiyyəti” papalığa verdi. Beş il sonra bütpərəst Roma, Daniel on birin on altıncı, otuz birinci və qırx birinci ayələrində təmsil olunduğu kimi, papalığı taxta çıxardı. Birləşmiş Ştatlar üçüncü vəkalət müharibəsində qalib gəldikdə, papalıq Fatima peyğəmbərliyinin mövzusu olan Rusiyanın Kommunist qüvvəsini məğlub etmiş olacaq. Vəkalət müharibələri həqiqətin möhürünü daşıyır, çünki hər üç döyüş papalığa məxsus bir vəkil ordu tərəfindən həyata keçirilir.
İlk və son papalıq vəkalət ordusu Birləşmiş Ştatlardır (mürtəd Protestantizm). Orta vəkalət ordusu Ukraynanın nasistləridir; onlar həm də İkinci Dünya müharibəsində Kommunist Rusiyaya qarşı Katolik vəkalət ordusu idilər. Üç dünya müharibəsi vardır və üç vəkalət müharibəsi vardır. Həm dünya müharibələrinin, həm də vəkalət müharibələrinin ikinci müharibəsi nasizm idi. Ukraynadakı cari müharibə sərhəd xətti müharibəsidir; bu, ilk dəfə Rafiya döyüşündə on birinci və on ikinci ayələri yerinə yetirmişdi. Ukraynadakı müharibə indi üçüncü vayın İslamın üç zərbəsindən ikincisinin vaxtı ərzində baş verir, baxmayaraq ki, İslam həmin konkret müharibədə iştirak etmir.
Birinci zərbə 11 sentyabr 2001-ci ildə ruhani izzətli ölkəyə endirildi və üç zərbənin sonuncusu bazar günü qanunu zamanı olacaq və yenə ruhani izzətli ölkəyə qarşı yönələcəkdir. Üçüncü vayın İslamının üç zərbəsindən ikincisi 7 oktyabr 2023-cü ildə sözün həqiqi mənasında qədim izzətli ölkəyə qarşı idi. Həmin müharibə Ptolemeyin Rafiya döyüşündə qalib gəldiyi eyni ərazidə baş verir. İsa dedi ki, son günlərdə müharibələr və müharibə xəbərləri olacaq.
İsanın istinad etdiyi müharibələr, hər bir görüntünün təsiri yerinə yetdiyi tarixdə baş verir və həmin həqiqəti yazıya alan Hizqiyal idi. Həmin tarixdə İslamın üçüncü vayının gəlişi, vəkalət müharibələrinin ikinci və üçüncü döyüşü, Amerika Vətəndaş Müharibəsinin təkrarı, Amerika İnqilab Müharibəsinin təkrarı təmsil olunur. Bu müharibələr yüz qırx dörd minin möhürlənməsi tarixində icra olunur və tezliklə gələcək bazar qanunu zamanı, sonuncu, üçüncü dünya müharibəsi başladıqca və üçüncü vay olan İslam millətləri qəzəbləndirməsini artırdıqca, Rəbb Öz ordusunu bir bayraq kimi qaldıracaqdır.
Müharibələr və müharibə xəbərləri eşidəcəksiniz; baxın, təşvişə düşməyin; çünki bütün bunların baş verməsi gərəkdir, lakin son hələ deyil. Çünki millət millətə, padşahlıq padşahlığa qarşı qalxacaq; və müxtəlif yerlərdə qıtlıqlar, vəbalar və zəlzələlər olacaqdır. Bütün bunlar ağrıların başlanğıcıdır. Matta 24:6–8.
Yüz qırx dörd minin möhürlənməsi vaxtında Allahın xalqının iki sinfi görmək və eşitmək qabiliyyətlərinə görə müəyyən edilir.
Buna görə də onlara məsəllərlə danışıram; çünki baxıb görmürlər, eşidib eşitmirlər, nə də anlayırlar. Və Yeşayanın peyğəmbərliyi onlarda yerinə yetir; belə deyir: “Eşidə-eşidə eşidəcəksiniz, amma anlamayacaqsınız; baxa-baxa görəcəksiniz, amma dərk etməyəcəksiniz. Çünki bu xalqın ürəyi kobudlaşmış, qulaqları ağır eşidir, gözlərini də yummuşlar; elə olmasın ki, nə vaxtsa gözləri ilə görsünlər, qulaqları ilə eşitsinlər, ürəkləri ilə anlasınlar, dönsünlər və Mən onlara şəfa verim.” Amma sizin gözləriniz nə bəxtiyardır, çünki görür; qulaqlarınız da, çünki eşidir. Matta 13:13–16.
2001-ci il sentyabrın 11-də başlanmış həmin dövrdə İsa dedi: «siz müharibələr və müharibə xəbərləri eşidəcəksiniz». Vəhy kitabında Yəhya Məsihin səsini eşidənləri təmsil edir.
Rəbbin günündə Ruhda idim və arxamca şeypur səsi kimi qüdrətli bir səs eşitdim. Vəhy 1:10.
Onun eşitdiyi “səs” “sur kimi” idi; sur müharibənin rəmzidir və o, səsi arxasından eşitdi. Sonra səsi görmək üçün döndü.
Mənimlə danışan səsi görmək üçün döndüm. Döndükdə yeddi qızıl çıraqdanı gördüm; və yeddi çıraqdanın ortasında bəşər Oğluna bənzər birini gördüm; O, ayaqlarına qədər uzanan bir libas geyinmiş və sinəsinin üstündən qızıl qurşaqla qurşanmışdı. Onun başı və saçları yun kimi ağ, qar kimi bəyaz idi; gözləri isə od alovu kimi idi; ayaqları kürədə közərdilmiş saf tunc kimi idi; səsi də gur suların səsi kimi idi. Onun sağ əlində yeddi ulduz var idi; ağzından iti ikiüzlü bir qılınc çıxırdı; siması isə bütün qüvvəti ilə parlayan günəş kimi idi. Mən Onu görəndə ölü kimi ayaqlarının altına yıxıldım. O isə sağ əlini üstümə qoyub mənə dedi: Qorxma; Mən əvvəl və axıram. Vəhy 1:12–17.
Yəhyanın səslənən səsi görmək üçün döndüyü zaman Məsih haqqında gördüyü görüntü, Danielin onuncu fəsildə gördüyü eyni görüntü, Yeşayanın altıncı fəsildə gördüyü eyni görüntü və Pavelin yeddi göy gurultusunun tarixini gördüyü zaman gördüyü həmin eyni görüntü idi.
“Təvazökarlıq qəlbin müqəddəsliyindən ayrılmazdır. Can Allaha nə qədər yaxınlaşırsa, bir o qədər tam şəkildə alçaldılır və ram edilir. Əyyub qasırğanın içindən Rəbbin səsini eşidəndə belə fəryad etdi: “Öz-özümdən iyrənirəm və torpaqla kül içində tövbə edirəm.” Yeşaya Rəbbin izzətini görüb keruvların “Qüvvətlər Rəbbi müqəddəsdir, müqəddəsdir, müqəddəsdir” deyə səsləndiklərini eşidəndə belə nida etdi: “Vay halıma, çünki məhv oldum!” Müqəddəs elçi tərəfindən ziyarət olunanda Daniyel deyir: “Gözəlliyim içimdə pozğunluğa döndü.” Paul üçüncü Göyə qaldırıldıqdan və insanın söyləməsinin caiz olmadığı sözləri eşitdikdən sonra özü haqqında “bütün müqəddəslərin ən kiçiyindən də kiçik” kimi danışdı. İsanın sinəsinə söykənmiş və Onun izzətini görmüş sevimli Yəhya idi ki, ölü kimi mələklərin önünə yıxıldı. Xilaskarımıza nə qədər yaxından və durmadan baxsaq, özümüzdə bəyəniləcək bir şeyi bir o qədər az görəcəyik.” Signs of the Times, 7 aprel 1887.
Cəbrayıl Daniel üçün görüntünü şərh edərkən, on birinci fəslin peyğəmbərlik hadisələrini ortaya qoydu. Həmin hadisələr müharibənin təsviridir və o müharibələrin təqdimatında “marah” kimi ifadə edilən qadın cinsli “mareh”in səbəbkar görüntüsü Danielin Məsihin surətinə dəyişdirilməsinə səbəb oldu. Məsih siz müharibələrdən və müharibə xəbərlərindən eşidəcəksiniz dedikdə, Danielin on birinci fəslində ortaya qoyulan müharibələri nəzərdə tutur. O, daha sonra Onun surətinə dəyişdirilməsinə səbəb olan görüntünü görmək üçün dönməyin zəruri olduğunu da bildirir, çünki səs arxanızdadır. Daniel 11-də təmsil olunan müharibələr keçmiş tarixdə baş vermiş müharibələrin təsvirləridir. Keçmişdə baş vermiş həmin müharibələr haqqında eşitməklə, insan indi baş verməkdə olan tarix barədə öyrədilir, lakin bu yalnız o şəxsin görməyə gözləri və eşitməyə qulaqları olduqda mümkündür.
Yezekel görüntünün artıq gecikdirilməyəcəyi bir zamanın gələcəyini qeyd edərkən, bu, Yezekelin səmavi məbəd barədəki görüntüsü ilə əlaqədar idi; həmin görüntüdə Yezekel, digər şeylərlə yanaşı, Bacı Uaytın bəşəri hadisələrin mürəkkəb qarşılıqlı təsiri kimi müəyyən etdiyi “təkərlərin içində təkərlər”i görmüşdü.
Xebar çayının sahillərində Hizqiyal şimaldan gəlirmiş kimi görünən bir qasırğa gördü: “böyük bir bulud, öz içində qıvrılan bir od və onun ətrafında bir parıltı vardı, ortasından isə kəhrəba rəngi kimi bir görünüş çıxırdı.” Bir-birini kəsən çoxlu təkərlər dörd canlı varlıq tərəfindən hərəkət etdirilirdi. Bütün bunların çox-çox yuxarısında “taxtın bənzəri vardı; görünüşü safir daşının görünüşü kimi idi; taxtın bənzərinin üzərində isə onun üstündə insan görünüşünə bənzər bir bənzərlik vardı.” “Keruvların içində, qanadları altında insan əlinin şəkli göründü.” Hizqiyal 1:4, 26; 10:8. Təkərlərin quruluşu o qədər mürəkkəb idi ki, ilk baxışda qarışıqlıq içində görünürdülər; lakin onlar kamil ahəng içində hərəkət edirdilər. Keruvların qanadları altındakı əl tərəfindən dəstəklənən və yönəldilən səmavi varlıqlar bu təkərləri hərəkətə gətirirdilər; onların yuxarısında, safir taxt üzərində Əbədi Olan var idi; taxtın ətrafında isə ilahi mərhəmətin rəmzi olan bir göy qurşağı vardı.
“Kərubların qanadları altındakı əlin rəhbərliyi altında təkərə bənzər mürəkkəb quruluşlar necə idarə olunurdusa, insan hadisələrinin mürəkkəb gedişatı da ilahi nəzarət altındadır. Millətlərin çəkişməsi və təlatümü içərisində, kərubların üzərində Oturan hələ də yer üzünün işlərini yönəldir.
Bir-birinin ardınca özlərinə ayrılmış vaxtı və yeri tutmuş millətlərin tarixi, özlərinin mənasını bilmədikləri həqiqətə qeyri-şüuri surətdə şahidlik edərək, bizə səslənir. Bu gün hər bir millətə və hər bir fərdə Allah Öz böyük planında bir yer təyin etmişdir. Bu gün insanlar və millətlər heç vaxt yanılmayanın əlindəki şaqul ilə ölçülürlər. Hamı öz seçimi ilə öz taleyini müəyyən edir, və Allah Öz məqsədlərinin həyata keçməsi üçün hər şeyə hökmranlıq edir.
“Böyük MƏN OLANIN Öz Kəlamında müəyyən etdiyi tarix, keçmişdəki əbədiyyətdən gələcəkdəki əbədiyyətə qədər peyğəmbərlik zəncirində həlqəni həlqəyə birləşdirərək, əsrlərin gedişində bu gün harada olduğumuzu və gələcək zamanda nələrin gözlənilə biləcəyini bizə bildirir. Peyğəmbərliyin baş verəcəyini öncədən xəbər verdiyi hər şey, indiki zamana qədər, tarixin səhifələrində öz izini tapmışdır; və biz əmin ola bilərik ki, hələ qarşıda olanların hamısı da öz qaydası ilə yerinə yetəcəkdir.
“Bütün yer üzündəki hökmranlıqların son devrilməsi həqiqət kəlamında açıq-aşkar qabaqcadan xəbər verilmişdir. İsrailin son padşahı üzərinə Allah tərəfindən hökm elan edilərkən söylənmiş peyğəmbərlikdə bu xəbər verilir.” Təhsil, 178, 179.
İlk baxışda qarışıqlıq içində görünən mürəkkəb çarxlar, millətlərin çəkişməsi və iğtişaşı ilə təmsil olunan bəşər hadisələrinin mürəkkəb gedişatıdır. Məsihin Öz Kəlamında müəyyən etdiyi tarix bizə harada olduğumuzu bildirir və bunu etməklə bütün yer üzünə məxsus hakimiyyətlərin son devrilməsini müəyyənləşdirir. Yüz qırx dörd minin möhürlənmə vaxtı hər bir görüntünün təsirinin yerinə yetdiyi məqamdır və həmin tarixin daxilində çarxlar, Məsihin “ağrıların başlanğıcı” kimi müəyyən etdiyi müharibələri və müharibə xəbərlərini təmsil edir. Ağrıların başlanğıcı 11 sentyabr 2001-ci ildə başladı, çünki yüz qırx dörd minin möhürlənmə vaxtı məhz o zaman başlandı və möhürləyən mələk Öz nişanını kilsə və ölkə daxilində edilən iyrəncliklər üçün ah çəkib fəryad edənlərin üzərinə qoyur.
Ölkədəki müharibələr, həmin müharibələrin nəyi təmsil etdiyini görən və eşidənlər üçün kədər doğurur. Möhürlənmənin tarixi bütün yer üzündəki padşahlıqların son devrilməsini müəyyən edir və bu padşahlıqların devrilməsi keçmişin peyğəmbərlik tarixində izlənmişdir. Yeşaya, altıncı fəsildə, Yəhya, Daniel, Yezekel, Əyyub və Pavelin gördüyü eyni görüntünü gördükdə, həmin vaxt üçün xəbəri təqdim etməyə könüllü oldu, lakin o soruşdu: bu xəbəri nə vaxta qədər təqdim etməli olacaq?
Sonra Rəbbin səsini eşitdim; O deyirdi: Mən kimi göndərim və bizim üçün kim gedəcək? Mən dedim: Budur, mən; məni göndər. O dedi: Get və bu xalqa de: Eşidəcəksiniz, amma anlamayacaqsınız; görəcəksiniz, amma dərk etməyəcəksiniz. Bu xalqın ürəyini kökəlt, qulaqlarını ağırlaşdır və gözlərini yum; ta ki gözləri ilə görməsinlər, qulaqları ilə eşitməsinlər, ürəkləri ilə anlamasınlar, dönməsinlər və şəfa tapmasınlar. Mən dedim: Ya Rəbb, nə vaxta qədər? O cavab verdi: Şəhərlər sakinsiz qalaraq viran olana, evlər adamsız qalana, ölkə büsbütün xaraba olana, Rəbb adamları uzaqlara aparana və ölkənin ortasında böyük bir tərk edilmişlik olana qədər. Yeşaya 6:8–12.
Yeşayaya verilən cavab bu idi ki, o, “ölkə tamamilə viran edilənədək” xəbəri bəyan etməli olacaq. Möhürlənmə xəbəri müharibə zamanı verilir və bu müharibə, bütün peyğəmbərlərin gördüyü “marah” görüntüsünün təfsiri kimi xüsusi olaraq müəyyən edilir. Xarici xəbər daxili bir təcrübə doğurmaq üçün nəzərdə tutulmuşdur, lakin yalnız “eşidəcək” olanlar üçün.
İkinci dünya müharibəsində Nasistlərin papalıq vəkil ordusu ilə əlaqəsi, sətir üstünə sətir, ikinci vəkil müharibəsindəki ikinci vəkil ordusu ilə üst-üstə düşür, və ikinci dünya müharibəsinin özü də ikinci vəkil müharibəsi ilə üst-üstə düşür. İkinci vəkil müharibəsinin indi Ukraynada təkrarlanan Rafiya sərhəd müharibəsi ilə əlaqəsi, 7 oktyabr 2023-cü ildə başlamış üçüncü vayın İslamın ikinci zərbəsi ilə coğrafi cəhətdən bağlıdır və peyğəmbərlikdə çarxlar içində çarxları təmsil edir.
1999-cu ildə John Cornwell tərəfindən yazılmış bir kitab nəşr olundu. John Cornwell həmin vaxt İngiltərənin Kembric şəhərindəki Jesus College-də baş elmi tədqiqatçı idi və mükafatlara layiq görülmüş jurnalist və müəllif idi. Kitab İkinci Dünya müharibəsi dövründə hökm sürmüş Roma papasının roluna həsr olunmuşdu. Kitab gələcək papanın babası ilə başlayır; o, Pio Nono kimi tanınan Papa IX Piusun sağ əli idi. 1849-cu ildə respublikaçı bir izdiham Vatikan komplekslərinə hücum etdi və Papa IX Pius Roma şəhərindən qaçdı. Onun sürgünə gedərkən özü ilə apardığı şəxs Eugenio Pacellinin babası idi. Eugenio Pacelli Papa IX Piusun sağ əlinin nəvəsi idi və sonradan XII Pius oldu; Eugenio Pacelli haqqında kitabın adı isə belə idi: Hitlerin Papası, XII Piusun Gizli Tarixi.
Kitabda Kornuell Papa XII Piyin, əvvəllər kardinal Eucenio Paçelli kimi, İkinci Dünya Müharibəsi zamanı yəhudilərin nasist rejimi tərəfindən təqib edilməsindən nə dərəcədə xəbərdar olduğunu və buna necə reaksiya verdiyini araşdırır. O göstərir ki, XII Piyin Holokostu pisləməkdə ictimai sükutu və hərəkətsizliyi onun müharibə dövründəki əxlaqsız rəhbərliyini nümayiş etdirirdi.
Cornwell XII Piyin papalığı üçün tarixi kontekst təqdim edir; buna onun diplomatik keçmişi və həmin dövrün mürəkkəb siyasi dinamikası da daxildir. O, Vatikanın Nasist Almaniyası ilə münasibət qurmaqda tutduğu yanaşmanı araşdırır. Cornwell qeyd edir ki, XII Piy Holokosta qarşı açıq şəkildə çıxış etməkdə və təqib olunan yəhudilərin müdafiəsi naminə müdaxilə etməkdə uğursuz oldu; çünki o, 1933-cü ildə kardinal olarkən, Hitlerin işi qarşısında katolik itaətini vəd edən Hitlerlə bir konkordatın bağlanmasına səbəb olmuşdu.
Bu tədqiqatı növbəti məqalədə davam etdirəcəyik.
İkinci Dünya müharibəsindən sonra bəzi nasist müharibə cinayətkarları müxtəlif ölkələrə, o cümlədən Cənubi Amerikanın bir neçə ölkəsinə qaçaraq ədalətdən yayına bildilər. Onların qaçmaq və Cənubi Amerikaya çatmaq üçün istifadə etdikləri əsas üsullara bunlar daxil idi:
Ratlines: Ratlines müxtəlif təşkilatlar, o cümlədən Katolik Kilsəsi və onlara rəğbət bəsləyən kəşfiyyat orqanları tərəfindən nasistlərin və digər qaçaqların Avropadan qaçmasına yardım etmək üçün yaradılmış gizli qaçış marşrutları idi. Bu marşrutlar çox vaxt onların Cənubi Amerika da daxil olmaqla təhlükəsiz sığınacaqlara keçidini təmin etmək üçün saxta kimliklərdən, saxtalaşdırılmış sənədlərdən və qaçaqmalçılıq şəbəkələrindən istifadəni ehtiva edirdi.
Saxta Sənədlər: Bir çox nasist qaçaqlar öz həqiqi kimliklərini gizlətmək və yaxalanmaqdan yayınmaq üçün saxta pasportlar, vizalar və digər səyahət sənədləri əldə etdilər. Onlar bu sənədlərdən Cənubi Amerikaya çatmazdan əvvəl neytral və ya rəğbət bəsləyən ölkələrdən keçərək səyahət etmək üçün istifadə edirdilər.
Hakimiyyət Orqanlarının Şərikliyi: Bəzi hallarda Cənubi Amerika ölkələrində rəğbət bəsləyən məmurlar nasist qaçaqlarının mövcudluğuna göz yumur və ya onların yaxalanmaqdan yayınmalarına fəal şəkildə kömək edirdilər. Bəzi hökumətlər, xüsusilə nasist ideologiyasına rəğbət göstərən avtoritar rejimlərə malik olanlar, bu şəxslərə sığınacaq verirdilər.
Hüquqi boşluqlar: Bəzi nasist müharibə cinayətkarları Avropaya ekstradisiyadan yayınmaq üçün Cənubi Amerika ölkələrindəki hüquqi boşluqlardan və ya zəif ekstradisiya qanunlarından istifadə edirdilər; Avropada isə onlar törətdikləri cinayətlərə görə mühakimə olunacaqdılar.
Ümumilikdə, gizli qaçış marşrutlarının, saxta sənədlərin, hakimiyyət orqanlarının şərikliyinin və hüquqi boşluqların birləşməsi nasist müharibə cinayətkarlarına Cənubi Amerikaya qaçmağa və İkinci Dünya Müharibəsinin başa çatmasından sonra uzun illər ərzində ədalətdən yayınmağa imkan verdi. ChatGPT, mart, 2024.