Verses sixteen through nineteen of Daniel chapter eleven represents the history beginning at the soon coming Sunday law in the United States, until Michael stands up and human probation closes. It therefore also represents the history of verse forty-one through verse forty-five of the same chapter.
Daniel kitabının on birinci fəslinin on altıdan on doqquza qədər olan ayələri Amerika Birləşmiş Ştatlarında tezliklə qəbul ediləcək bazar günü qanunundan başlayaraq, Mikayıl ayağa qalxana və insan üçün sınaq müddəti başa çatana qədər olan tarixi təsvir edir. Buna görə də o, həmin fəslin qırx birinci ayəsindən qırx beşinci ayəsinə qədər olan tarixi də təmsil edir.
But he that cometh against him shall do according to his own will, and none shall stand before him: and he shall stand in the glorious land, which by his hand shall be consumed. He shall also set his face to enter with the strength of his whole kingdom, and upright ones with him; thus shall he do: and he shall give him the daughter of women, corrupting her: but she shall not stand on his side, neither be for him. After this shall he turn his face unto the isles, and shall take many: but a prince for his own behalf shall cause the reproach offered by him to cease; without his own reproach he shall cause it to turn upon him. Then he shall turn his face toward the fort of his own land: but he shall stumble and fall, and not be found. Daniel 11:16–19.
Lakin onun üzərinə gələn öz iradəsinə görə hərəkət edəcək və heç kəs onun qarşısında dayana bilməyəcək; o da izzətli ölkədə dayanacaq və o ölkə onun əli ilə məhv ediləcək. O, bütün padşahlığının qüvvəsi ilə gəlməyə, özü ilə birlikdə doğru adamları da gətirməyə qəti qərar verəcək; belə də edəcək; və qadınların qızını ona verəcək, onu pozmaq üçün; lakin o, nə onun tərəfində duracaq, nə də onun üçün olacaq. Bundan sonra o, üzünü adalara çevirəcək və çoxlarını alacaq; lakin bir başçı onun etdiyi həqarətə son qoyacaq; özünə həqarət gətirmədən, onu onun öz başına qaytaracaq. Sonra o, üzünü öz ölkəsinin qalalarına tərəf çevirəcək; lakin büdrəyib yıxılacaq və tapılmayacaq. Daniel 11:16–19.
When Sister White addressed the final fulfillment of Daniel chapter eleven, she stated “that much of the history that has been fulfilled in this prophecy will be repeated.” Verses forty-one through forty-five repeat the prophetic history of these verses. The verses were fulfilled when pagan Rome took control of the world by first conquering three geographical areas.
Bacı Uayt Daniel kitabının on birinci fəslinin son tamamlanmasına toxunarkən bildirdi ki, “bu peyğəmbərlikdə yerinə yetmiş tarixin çox hissəsi təkrarlanacaqdır.” Qırx birinci ayədən qırx beşinci ayəyə qədər olan ayələr həmin ayələrin peyğəmbərlik tarixini təkrarlayır. Bu ayələr bütpərəst Roma əvvəlcə üç coğrafi ərazini fəth etməklə dünyaya nəzarəti ələ aldığı zaman yerinə yetmişdir.
“Although Egypt could not stand before Antiochus, the king of the north, Antiochus could not stand before the Romans, who now came against him. No kingdoms were longer able to resist this rising power. Syria was conquered, and added to the Roman empire, when Pompey, BC 65, deprived Antiochus Asiaticus of his possessions, and reduced Syria to a Roman province.
“Misir şimal padşahı Antioxun qarşısında dayana bilmədiyi kimi, indi onun üzərinə gələn Romalıların qarşısında da Antiox dayana bilmədi. Artıq heç bir padşahlıq bu yüksələn qüdrətə müqavimət göstərə bilmirdi. Eramızdan əvvəl 65-ci ildə Pompey Antiox Asiatikusu mülklərindən məhrum edib Suriyanı Roma əyalətinə çevirdiyi zaman Suriya fəth olundu və Roma imperiyasına qatıldı.
“The same power was also to stand in the Holy Land, and consume it. Rome became connected with the people of God, the Jews, by alliance, BC 162, from which date it holds a prominent place in the prophetic calendar. It did not, however, acquire jurisdiction over Judea by actual conquest till BC 63; and then in the following manner.
“Eyni qüvvə Müqəddəs Torpaqda da dayanmalı və onu yeyib-bitirməli idi. Roma e.ə. 162-ci ildə ittifaq vasitəsilə Allahın xalqı olan yəhudilərlə əlaqəyə girdi; həmin tarixdən etibarən o, peyğəmbərlik təqvimində görkəmli yer tutur. Lakin o, Yəhudeya üzərində hakimiyyəti faktiki fəth yolu ilə yalnız e.ə. 63-cü ildə əldə etdi; və bu da aşağıdakı şəkildə baş verdi.
“On Pompey’s return from his expedition against Mithridates, king of Pontus, two competitors, Hyrcanus and Aristobulus, were struggling for the crown of Judea. Their cause came before Pompey, who soon perceived the injustice of the claims of Aristobulus, but wished to defer decision in the matter till after his long-desired expedition into Arabia, promising then to return, and settle their affairs as should seem just and proper. Aristobulus, fathoming Pompey’s real sentiments, hastened back to Judea, armed his subjects, and prepared for a vigorous defense, determined, at all hazards, to keep the crown, which he foresaw would be adjudicated to another. Pompey closely followed the fugitive. As he approached Jerusalem, Aristobulus, beginning to repent of his course, came out to meet him, and endeavored to accommodate matters by promising entire submission and large sums of money. Pompey, accepting this offer, sent Gabinius, at the head of a detachment of soldiers, to receive the money. But when that lieutenant-general arrived at Jerusalem, he found the gates shut against him, and was told from the top of the walls that the city would not stand to the agreement.
“Pompey Pontusun padşahı Mitridata qarşı yürüşündən qayıtdıqda, Hirkan və Aristobul adlı iki rəqib Yəhudeya taxtı uğrunda mübarizə aparırdı. Onların işi Pompeyin qarşısına çıxarıldı; o, tezliklə Aristobulun iddialarının ədalətsizliyini gördü, lakin çoxdan arzuladığı Ərəbistana yürüşünü başa vurduqdan sonra bu məsələdə qərar verməyi təxirə salmaq istədi və sonra geri dönüb işlərini ədalətli və münasib görünəcək şəkildə nizama salacağına söz verdi. Pompeyin həqiqi niyyətini duyan Aristobul tələsik Yəhudeyaya qayıtdı, öz təbəələrini silahlandırdı və taxtın, başqa birinə veriləcəyini qabaqcadan gördüyü üçün, hər nə bahasına olursa-olsun onu əlində saxlamağa qərarlı olaraq ciddi bir müdafiəyə hazırlaşdı. Pompey qaçağı yaxından təqib etdi. O, Yerusəlimə yaxınlaşdıqda, Aristobul öz tutduğu yoldan peşman olmağa başlayaraq onu qarşılamağa çıxdı və tam itaət, habelə böyük məbləğdə pul vəd etməklə məsələni yoluna qoymağa çalışdı. Pompey bu təklifi qəbul edərək, pulu almaq üçün bir dəstə əsgərin başında Qabiniusu göndərdi. Lakin o general-leytenant Yerusəlimə çatdıqda qapıların onun üzünə bağlandığını gördü və divarların başından ona şəhərin bu razılaşmaya əməl etməyəcəyini bildirdilər.”
“Pompey, not to be deceived in this way with impunity, put Aristobulus, whom he had retained with him, in irons, and immediately marched against Jerusalem with his whole army. The partisans of Aristobulus were for defending the place; those of Hyrcanus, for opening the gates. The latter being in the majority, and prevailing, Pompey was given free entrance into the city. Whereupon the adherents of Aristobulus retired to the mountain of the temple, as fully determined to defend that place as Pompey was to reduce it. At the end of three months a breach was made in the wall sufficient for an assault, and the place was carried at the point of the sword. In the terrible slaughter that ensued, twelve thousand persons were slain. It was an affecting sight, observes the historian, to see the priests, engaged at the time in divine service, with calm hand and steady purpose pursue their accustomed work, apparently unconscious of the wild tumult, though all around them their friends were given to the slaughter, and though often their own blood mingled with that of their sacrifices.
“Pompey, bu yolla cəzasız aldadılmamaq üçün, yanında saxladığı Aristobulu zəncirlədi və dərhal bütün ordusu ilə Yerusəlimin üzərinə yürüş etdi. Aristobulun tərəfdarları oranı müdafiə etmək tərəfdarı idilər; Hirkanusun tərəfdarları isə darvazaları açmağın. Sonuncular çoxluqda olduqları və üstün gəldikləri üçün Pompeyə şəhərə sərbəst giriş verildi. Bundan sonra Aristobulun tərəfdarları məbəd dağına çəkildilər; onlar oranı müdafiə etməkdə nə qədər qəti idilərsə, Pompey də oranı tabe etdirməkdə bir o qədər qəti idi. Üç ayın sonunda divarda hücum üçün kifayət edən bir yarıq açıldı və yer qılınc gücünə alındı. Bunun ardınca baş verən dəhşətli qırğında on iki min nəfər öldürüldü. Tarixçinin qeyd etdiyi kimi, kahinləri həmin vaxt ilahi xidmətdə məşğul ikən, sakit əllə və sarsılmaz qətiyyətlə adət etdikləri işi davam etdirən halda görmək olduqca təsirli bir mənzərə idi; sanki vəhşi qarışıqlıqdan bixəbər idilər, halbuki ətraflarında dostları qırğına verilirdi və çox zaman öz qanları qurbanlarının qanına qarışırdı.”
“Having put an end to the war, Pompey demolished the walls of Jerusalem, transferred several cities from the jurisdiction of Judea to that of Syria, and imposed tribute on the Jews. Thus for the first time was Jerusalem placed by conquest in the hands of that power which was to hold the ‘glorious land’ in its iron grasp till it had utterly consumed it.
“Müharibəyə son qoyduqdan sonra Pompey Yerusəlimin divarlarını dağıtdı, bir neçə şəhəri Yəhudeyanın yurisdiksiyasından çıxarıb Suriyanın yurisdiksiyasına verdi və yəhudilərin üzərinə xərac qoydu. Beləliklə, ilk dəfə olaraq Yerusəlim fəth yolu ilə o gücün əlinə keçdi ki, ‘izzətli torpağı’ onu tamamilə məhv edənədək dəmir pəncəsi içində saxlayacaqdı.
“‘VERSE 17. He shall also set his face to enter with the strength of his whole kingdom, and upright ones with him; thus shall he do: and he shall give him the daughter of women, corrupting her: but she shall not stand on his side, neither be for him.’
“17-ci ayə. O, bütün padşahlığının qüvvəsi ilə daxil olmağa üz tutacaq və onunla birlikdə doğru adamlar olacaq; belə də edəcək; və qadınların qızını ona verəcək ki, onu pozsun; lakin o, onun tərəfində durmayacaq və onun üçün olmayacaq.”
“Bishop Newton furnishes another reading for this verse, which seems more clearly to express the sense, as follows: ‘He shall also set his face to enter by force the whole kingdom.’ Verse 16 brought us down to the conquest of Syria and Judea by the Romans. Rome had previously conquered Macedon and Thrace. Egypt was now all that remained of the ‘whole kingdom’ of Alexander, not brought into subjection to the Roman power, which power now set its face to enter by force into that country.
“Yepiskop Nyuton bu ayə üçün başqa bir qiraət təqdim edir ki, görünür, mənanı daha aydın şəkildə belə ifadə edir: ‘O, həmçinin bütün səltənətə zor gücü ilə daxil olmaq üçün üzünü yönəldəcəkdir.’ 16-cı ayə bizi romalılar tərəfindən Suriyanın və Yəhudeyanın fəthinə qədər gətirdi. Roma bundan əvvəl Makedoniyanı və Frakiyanı fəth etmişdi. İndi Misir, İsgəndərin ‘bütün səltənəti’nin Roma hakimiyyətinə tabe etdirilməmiş yeganə qalan hissəsi idi; həmin hakimiyyət isə indi zor gücü ilə o ölkəyə daxil olmaq üçün üzünü yönəltmişdi.
“Ptolemy Auletes died BC 51. He left the crown and kingdom of Egypt to his eldest son and daughter, Ptolemy and Cleopatra. It was provided in his will that they should marry together, and reign jointly; and because they were young, they were placed under the guardianship of the Romans. The Roman people accepted the charge, and appointed Pompey as guardian of the young heirs of Egypt.
“Ptolemey Aulete e.ə. 51-ci ildə öldü. O, Misirin tacını və səltənətini böyük oğlu və qızı Ptolemey ilə Kleopatraya vəsiyyət etdi. Onun vəsiyyətində nəzərdə tutulmuşdu ki, onlar bir-biri ilə evlənsinlər və birgə hökmranlıq etsinlər; və gənc olduqları üçün romalıların himayəsi altına verildilər. Roma xalqı bu məsuliyyəti qəbul etdi və Misirin gənc varislərinə himayədar olaraq Pompeyi təyin etdi.”
“A quarrel having not long after broken out between Pompey and Caesar, the famous battle of Pharsalia was fought between the two generals. Pompey, being defeated, fled into Egypt. Caesar immediately followed him thither; but before his arrival, Pompey was basely murdered by Ptolemy, whose guardian he had been appointed. Caesar therefore assumed the appointment which had been given to Pompey, as guardian of Ptolemy and Cleopatra. He found Egypt in commotion from internal disturbances, Ptolemy and Cleopatra having become hostile to each other, and she being deprived of her share in the government. Notwithstanding this, he did not hesitate to land at Alexandria with his small force, 800 horse and 3200 foot, take cognizance of the quarrel, and undertake its settlement. The troubles daily increasing, Caesar found his small force insufficient to maintain his position, and being unable to leave Egypt on account of the north wind which blew at that season, he sent into Asia, ordering all the troops he had in that quarter to come to his assistance as soon as possible.
“Qısa müddət sonra Pompeylə Sezar arasında münaqişə baş qaldırdı və iki sərkərdə arasında məşhur Farsaliya döyüşü baş verdi. Pompey məğlub olaraq Misirə qaçdı. Sezar dərhal onun ardınca oraya getdi; lakin o gəlib çatmazdan əvvəl, Pompey himayədarı təyin olunduğu Ptolemey tərəfindən alçaqcasına qətlə yetirildi. Buna görə də Sezar Ptolemeylə Kleopatranın himayədarı kimi Pompeyə verilmiş təyinatı öz üzərinə götürdü. O, Misiri daxili iğtişaşlar üzündən çalxalanan bir halda tapdı; belə ki, Ptolemeylə Kleopatra bir-birinə düşmən olmuş, o isə hökumətdəki payından məhrum edilmişdi. Buna baxmayaraq, o, özünün kiçik qüvvəsi ilə — 800 süvari və 3200 piyada ilə — İsgəndəriyyəyə çıxmaqdan, münaqişəni araşdırmaqdan və onun həllini öz üzərinə götürməkdən çəkinmədi. İğtişaşlar gündən-günə artdıqca, Sezar gördü ki, tutduğu mövqeyi saxlamaq üçün onun azsaylı qüvvəsi kifayət etmir; və o mövsümdə əsən şimal küləyinə görə Misirdən ayrıla bilmədiyindən, Asiyaya adam göndərib, həmin tərəfdə olan bütün qoşunlarına mümkün qədər tez onun köməyinə gəlmələri barədə əmr verdi.
“In the most haughty manner he decreed that Ptolemy and Cleopatra should disband their armies, appear before him for a settlement of their differences, and abide by his decision. Egypt being an independent kingdom, this haughty decree was considered an affront to its royal dignity, at which the Egyptians, highly incensed, flew to arms. Caesar replied that he acted by virtue of the will of their father, Auletes, who had put his children under the guardianship of the senate and people of Rome, the whole authority of which was now vested in his person as consul; and that, as guardian, he had the right to arbitrate between them.
Ən təkəbbürlü bir tərzdə o, Ptolemeylə Kleopatranın ordularını buraxmalarını, aralarındakı ixtilafların həlli üçün onun hüzuruna çıxmalarını və onun qərarına tabe olmalarını əmr etdi. Misir müstəqil bir padşahlıq olduğundan, bu təkəbbürlü fərman onun kral ləyaqətinə qarşı bir təhqir sayıldı; buna görə də son dərəcə qəzəblənmiş misirlilər silaha sarıldılar. Sezar cavab verdi ki, o, bunu onların atası Auletin vəsiyyətinə əsasən etmişdir; Aulet öz övladlarını Roma senatının və xalqının himayəsi altına qoymuşdu və həmin hakimiyyətin bütövlüyü indi konsul kimi onun şəxsində cəmlənmişdi; buna görə də, qəyyum olaraq, onların arasında hakimlik etmək haqqına malik idi.
“The matter was finally brought before him, and advocates appointed to plead the cause of the respective parties. Cleopatra, aware of the foible of the great Roman conqueror, judged that the beauty of her presence would be more effectual in securing judgment in her favor than any advocate she could employ. To reach his presence undetected, she had recourse to the following stratagem: Laying herself at full length in a bundle of clothes, Apollodorus, her Sicilian servant, wrapped it up in a cloth, tied it with a thong, and raising it upon his Herculean shoulders, sought the apartments of Caesar. Claiming to have a present for the Roman general, he was admitted through the gate of the citadel, entered into the presence of Caesar, and deposited the burden at his feet. When Caesar had unbound this animated bundle, lo! the beautiful Cleopatra stood before him. He was far from being displeased with the stratagem, and being of a character described in 2 Peter 2:14, the first sight of so beautiful a person, says Rollin, had all the effect upon him she had desired.
“Məsələ nəhayət onun hüzuruna çıxarıldı və tərəflərin hər birinin iddiasını müdafiə etmək üçün vəkillər təyin olundu. Böyük Roma fatehinin zəif tərəfini bilən Kleopatra belə hökm etdi ki, onun hüzurundakı gözəlliyi, öz xeyrinə hökm çıxarılmasını təmin etməkdə, tutacağı hər hansı vəkildən daha təsirli olacaq. Onun hüzuruna hiss olunmadan çatmaq üçün o, aşağıdakı hiyləyə əl atdı: Özünü paltar bağlamasının içində tam uzanmış vəziyyətdə yerləşdirdi; onun siciliyalı qulu Apollodor həmin bağlamanı bir parçaya bükdü, qayışla bağladı və Herakl kimi qüvvətli çiyinlərinə qaldıraraq Sezarın mənzillərini axtardı. Roma sərkərdəsi üçün bir hədiyyə gətirdiyini bildirərək, qaladakı darvazadan içəri buraxıldı, Sezarın hüzuruna daxil oldu və yükü onun ayaqları önünə qoydu. Sezar bu canlı bağlamanı açdıqda, budur, gözəl Kleopatra onun qarşısında dururdu. O, bu hiylədən heç də narazı qalmadı və 2 Peter 2:14-də təsvir edilən xasiyyətə malik olduğundan, Rollinin dediyinə görə, belə gözəl bir şəxsi ilk görüşdə görmək, Kleopatranın arzuladığı bütün təsiri onun üzərində göstərdi.”
“Caesar at length decreed that the brother and sister should occupy the throne jointly, according to the intent of the will. Pothinus, the chief minister of state, having been principally instrumental in expelling Cleopatra from the throne, feared the result of her restoration. He therefore began to excite jealousy and hostility against Caesar, by insinuating among the populace that he designed eventually to give Cleopatra the sole power. Open sedition soon followed. Achillas, at the head of 20,000 men, advanced to drive Caesar from Alexandria. Skillfully disposing his small body of men in the streets and alleys of the city, Caesar found no difficulty in repelling the attack. The Egyptians undertook to destroy his fleet. He retorted by burning theirs. Some of the burning vessels being driven near the quay, several of the buildings of the city took fire, and the famous Alexandrian library, containing nearly 400,000 volumes, was destroyed.
“Nəhayət, Sezar vəsiyyətin niyyətinə uyğun olaraq qardaşla bacının taxtı birlikdə tutmaları barədə fərman verdi. Dövlətin başlıca naziri olan Pothinus, Kleopatranı taxtdan uzaqlaşdırmaq işində əsas vasitəçi olduğuna görə, onun yenidən bərpa edilməsinin nəticəsindən qorxurdu. Buna görə də o, xalq arasında Sezarın axırda bütün hakimiyyəti yalnız Kleopatraya vermək niyyətində olduğunu təlqin etməklə, ona qarşı qısqanclıq və düşmənçilik oyatmağa başladı. Tezliklə açıq qiyam baş verdi. Axillas 20.000 nəfərlik qoşunun başında Sezarı İsgəndəriyyədən qovmaq üçün irəlilədi. Sezar özünün azsaylı qüvvəsini şəhərin küçə və dalanlarında məharətlə yerləşdirərək hücumu dəf etməkdə heç bir çətinlik çəkmədi. Misirlilər onun donanmasını məhv etməyə cəhd göstərdilər. O isə cavab olaraq onlarınkını yandırdı. Yanan gəmilərdən bəziləri körpüyə yaxın sürükləndiyindən, şəhərin bir neçə binası alova büründü və təxminən 400.000 cilddən ibarət olan məşhur İsgəndəriyyə kitabxanası məhv edildi.
“The war growing more threatening, Caesar sent into all the neighboring countries for help. A large fleet came from Asia Minor to his assistance. Mithridates set out for Egypt with an army raised in Syria and Cilicia. Antipater the Idumean joined him with 3,000 Jews. The Jews, who held the passes into Egypt, permitted the army to pass on without interruption. Without this co-operation on their part, the whole plan must have failed. The arrival of this army decided the contest. A decisive battle was fought near the Nile, resulting in a complete victory for Caesar. Ptolemy, attempting to escape, was drowned in the river. Alexandria and all Egypt then submitted to the victor. Rome had now entered into and absorbed the whole of the original kingdom of Alexander.
“Müharibə getdikcə daha da təhlükəli bir hal aldıqca, Sezar kömək üçün bütün qonşu ölkələrə müraciət etdi. Ona yardım üçün Kiçik Asiyadan böyük bir donanma gəldi. Mitridat Suriyada və Kilikiyada toplanmış bir ordu ilə Misirə yola düşdü. Edomlu Antipater ona 3.000 yəhudi ilə qoşuldu. Misirə gedən keçidləri əlində saxlayan yəhudilər ordunun heç bir maneə olmadan irəliləməsinə icazə verdilər. Onların bu əməkdaşlığı olmasaydı, bütün plan mütləq uğursuzluğa düçar olardı. Bu ordunun gəlişi qarşıdurmanın taleyini həll etdi. Nil yaxınlığında həlledici bir döyüş baş verdi və nəticədə Sezar tam qələbə qazandı. Qaçmağa cəhd göstərən Ptolemey çayda boğuldu. Bundan sonra İsgəndəriyyə və bütün Misir qalibin hökmünə tabe oldu. Roma artıq Aleksandrın ilkin padşahlığının bütövlükdə içinə girmiş və onu özünə qatmışdı.”
“By the ‘upright ones’ of the text are doubtless meant the Jews, who gave him the assistance already mentioned. With out this, he must have failed; with it, he completely subdued Egypt to his power, BC 47.
Mətnin “doğru olanları” ilə, şübhəsiz ki, ona artıq xatırladılmış yardımı göstərən yəhudilər nəzərdə tutulur. Bu yardım olmadan o, mütləq uğursuzluğa düçar olardı; bununla isə Misiri tamamilə öz hakimiyyəti altına aldı, e.ə. 47.
“‘The daughter of women, corrupting her.’ The passion which Caesar had conceived for Cleopatra, by whom he had one son is assigned by the historian as the sole reason of his undertaking so dangerous a campaign as the Egyptian war. This kept him much longer in Egypt than his affairs required, he spending whole nights in feasting and carousing with the dissolute queen. ‘But,’ said the prophet, ‘she shall not stand on his side, neither be for him.’ Cleopatra afterward joined herself to Antony, the enemy of Augustus Caesar, and exerted her whole power against Rome.
“‘Qadınların qızı, onu pozaraq.’ Tarixçi tərəfindən, ondan bir oğlu olmuş Kleopatraya Sezarın bəslədiyi ehtiras, onun Misir müharibəsi kimi bu qədər təhlükəli bir yürüşə girişməsinin yeganə səbəbi kimi göstərilir. Bu, onu işlərinin tələb etdiyindən xeyli daha uzun müddət Misirdə saxladı; belə ki, o, bütün gecələri əxlaqsız kraliça ilə kef məclislərində və eyş-işrətdə keçirirdi. ‘Lakin,’ peyğəmbər dedi, ‘o, onun tərəfində durmayacaq, nə də onun üçün olacaq.’ Kleopatra sonradan Avqust Sezarın düşməni Antoni ilə birləşdi və bütün gücünü Romaya qarşı sərf etdi.
“‘VERSE 18. After this shall he turn his face unto the isles, and shall take many: but a prince for his own behalf shall cause the reproach offered by him to cease; without his own reproach he shall cause it to turn upon him.’
“‘18-ci AYƏ. Bundan sonra o, üzünü adalara tərəf çevirəcək və bir çoxunu ələ keçirəcək; lakin bir hökmdar öz adına olaraq onun etdiyi həqarətə son qoyacaq; öz üzərinə həqarət gəlmədən onu onun öz başına qaytaracaq.’”
“War with Pharnaces, king of Cimmerian Bosphorus, at length drew him away from Egypt. ‘On his arrival where the enemy was,’ says Prideaux, ‘he, without giving any respite either to himself or them, immediately fell on, and gained an absolute victory over them; an account whereof he wrote to a friend of his in these three words: Veni, vidi, vici; I came, I saw, I conquered.’ The latter part of this verse is involved in some obscurity, and there is difference of opinion in regard to its application. Some apply it further back in Caesar’s life, and think they find a fulfilment in his quarrel with Pompey. But preceding and subsequent events clearly defined in the prophecy, compel us to look for the fulfilment of this part of the prediction between the victory over Pharnaces, and Caesar’s death at Rome, as brought to view in the following verse. A more full history of this period might bring to light events which would render the application of this passage unembarrassed.
Kimmer Bosforunun padşahı Farnakla müharibə, nəhayət, onu Misirdən uzaqlaşdırdı. “Onun düşmənin olduğu yerə çatması ilə,” — deyə Prideaux bildirir, — “o, nə özünə, nə də onlara heç bir möhlət vermədən dərhal hücuma keçdi və onlar üzərində tam qələbə qazandı; bunun xəbəri barədə o, dostlarından birinə bu üç sözlə yazdı: Veni, vidi, vici; gəldim, gördüm, qalib gəldim.” Bu ayənin sonrakı hissəsi müəyyən qədər qaranlığa bürünmüşdür və onun tətbiqi barəsində fikir ayrılığı vardır. Bəziləri onu Sezarın həyatında daha əvvəlki dövrə aid edir və onun yerinə yetməsini Pompeylə olan münaqişəsində tapdıqlarını düşünürlər. Lakin peyğəmbərlikdə aydın şəkildə müəyyən edilmiş əvvəlki və sonrakı hadisələr bizi bu qabaqcadan xəbər verilişin həmin hissəsinin yerinə yetməsini Farnak üzərində qələbə ilə Sezarın Romadakı ölümü arasında axtarmağa məcbur edir; sonuncu isə növbəti ayədə nəzərə çatdırılır. Bu dövrün daha dolğun tarixi, bəlkə də, bu parçanın tətbiqini çətinlikdən uzaq edəcək hadisələri üzə çıxara bilər.
“‘VERSE 19. Then he shall turn his face toward the fort of his own land: but he shall stumble and fall, and not be found.’
“‘19-cu ayə. Sonra o, üzünü öz ölkəsinin qalasına tərəf çevirəcək; lakin büdrəyib yıxılacaq və tapılmayacaq.’”
“After this conquest, Caesar defeated the last remaining fragments of Pompey’s party, Cato and Scipio in Africa and Labienus and Varus in Spain. Returning to Rome, the ‘fort of his own land,’ he was made perpetual dictator; and such other powers and honors were granted him as rendered him in fact absolute sovereign of the whole empire. But the prophet had said that he should stumble and fall. The language implies that his overthrow would be sudden and unexpected, like a person accidentally stumbling in his walk. And so this man, who fought and won five hundred battles, taken one thousand cities, and slain one million one hundred and ninety-two thousand men, fell, not in the din of battle and the hour of strife, but when he thought his pathway was smooth and strewn with flowers, and when danger was supposed to be far away; for, taking his seat in the senate chamber upon his throne of gold, to receive at the hands of that body the title of king, the dagger of treachery suddenly struck him to the heart. Cassius, Brutus, and other conspirators rushed upon him, and he fell, pierced with twenty-three wounds. Thus he suddenly stumbled and fell, and was not found, BC 44.” Uriah Smith, Daniel and the Revelation, 258–264.
“Bu fəthdən sonra Sezar Pompey tərəfinin sağ qalan son qalıqlarını — Afrikada Katonu və Skipionu, İspaniyada isə Labienusla Varusu — məğlub etdi. Romaya, ‘öz diyarının qalasına’ qayıdaraq, o, ömürlük diktator elan edildi; və ona elə başqa səlahiyyətlər və şərəflər verildi ki, nəticədə o, faktiki olaraq bütün imperiyanın mütləq hökmdarı oldu. Lakin peyğəmbər demişdi ki, o büdrəyib yıxılacaq. Bu ifadə göstərir ki, onun devrilməsi qəfil və gözlənilməz olacaqdı, sanki bir adam yol gedərkən təsadüfən büdrəyib yıxılır. Beləcə, beş yüz döyüşdə vuruşub qalib gəlmiş, min şəhəri ələ keçirmiş və bir milyon yüz doxsan iki min adamı öldürmüş bu adam döyüş gurultusu və çarpışma saatında deyil, yolunun hamar və çiçəklərlə döşənmiş olduğunu düşündüyü, təhlükənin isə çox uzaqda sayıldığı bir vaxtda yıxıldı; çünki senat zalında qızıl taxtında əyləşib, həmin məclisin əlindən padşah titulunu qəbul etmək üçün oturarkən, xəyanətin xəncəri qəflətən onun ürəyinə sancıldı. Kassius, Brutus və başqa sui-qəsdçilər onun üstünə atıldılar, və o, iyirmi üç yara ilə deşilmiş halda yerə sərildi. Beləcə o, qəflətən büdrədi və yıxıldı, və tapılmadı, e.ə. 44.” Uriah Smith, Daniel and the Revelation, 258–264.
The historical fulfillment of pagan Rome (the king of the north), being established upon the throne is a history that prefigures the history of modern Rome’s enthronement at the threefold union which takes place at the soon coming Sunday law. The history is also typified in verses thirty through thirty-six, which identified when the papacy was first placed upon the throne in 538. Verses sixteen through nineteen, and verses thirty-one through thirty-six both represent the final rise and fall of the whore of Tyre. That history was also represented in verses five through nine, when the first king of the north was established after conquering three geographical areas. Thereafter he entered into a treaty with the king of the south, but broke the treaty, and in response the king of the south delivered a deadly wound, and the king of the north died in the captivity of Egypt.
Bütpərəst Romanın (şimallı padşahın) taxt üzərində bərqərar olmasının tarixi, tezliklə gələcək bazar günü qanunu zamanı baş verən üçqat birlikdə müasir Romanın taxta çıxarılmasının tarixini qabaqcadan təsvir edən bir tarixdir. Bu tarix həmçinin otuzdan otuz altıncı ayələrdə də təmsil olunmuşdur; həmin ayələr papalığın ilk dəfə 538-ci ildə taxta çıxarıldığını müəyyən edir. On altıdan on doqquzuncu ayələr, eləcə də otuz birdən otuz altıncı ayələr Sur şəhərinin fahişəsinin son yüksəlişini və süqutunu təmsil edir. Bu tarix beşdən doqquzuncu ayələrdə də təmsil olunmuşdur; orada ilk şimallı padşah üç coğrafi ərazini fəth etdikdən sonra bərqərar edilir. Bundan sonra o, cənublu padşahla əhd bağladı, lakin əhdi pozdu; bunun cavabında cənublu padşah ölümcül yara endirdi və şimallı padşah Misirin əsarətində öldü.
Verses five through nine, verses sixteen through nineteen, and verses thirty through thirty-six provide three prophetic lines that are fulfilled in verses forty through forty-five. When Sister White identified that “much of the history that has been fulfilled in this prophecy will be repeated,” it actually meant that the entire chapter illustrates verses forty through forty-five. Verses twenty through twenty-two identify the birth and the death of Christ, thus representing the time of the end in both 1798 and 1989 by His birth, and then His death on the cross represented October 22, 1844, and the Sunday law.
Beşinci ayədən doqquzuncu ayəyədək, on altıncı ayədən on doqquzuncu ayəyədək və otuzuncu ayədən otuz altıncı ayəyədək olan ayələr qırxıncı ayədən qırx beşinci ayəyədək yerinə yetən üç peyğəmbərlik xəttini təqdim edir. Sister White “bu peyğəmbərlikdə yerinə yetmiş tarixin böyük hissəsinin təkrar olunacağını” müəyyən etdikdə, bu, əslində bütün fəslin qırxıncı ayədən qırx beşinci ayəyədək olan ayələri təsvir etməsi mənasına gəlirdi. İyirminci ayədən iyirmi ikinci ayəyədək olan ayələr Məsihin doğuluşunu və ölümünü müəyyən edir; beləliklə, Onun doğuluşu ilə həm 1798-ci ildə, həm də 1989-cu ildə son vaxtı təmsil edir, sonra isə Onun çarmıxdakı ölümü 22 oktyabr 1844-cü ili və bazar qanununu təmsil edirdi.
Verse twenty-three identifies the league between the Jews and Rome, during the history of the Maccabean revolt. The “league” in that history is represented by the dates of 161 BC and 158 BC. The Maccabean history represents an internal line that finds its beginning with a “league” between Rome and the Maccabean Jews that was initiated by the Jews, and ultimately ended with the Jews pronouncing that they have no king but Caesar. Verse twenty-three of course follows verses twenty-one and twenty-two, and verse twenty-one identifies the birth of Christ, which is a prophetic time of the end, and verse twenty-two identifies the cross, which represents the Sunday law.
İyirmi üçüncü ayə Makkabi üsyanının tarixi dövründə yəhudilərlə Roma arasındakı ittifaqı müəyyən edir. Həmin tarixdə “ittifaq” e.ə. 161 və e.ə. 158-ci illərin tarixləri ilə təmsil olunur. Makkabi tarixi, başlanğıcını yəhudilər tərəfindən təşəbbüs göstərilmiş Roma ilə Makkabi yəhudiləri arasındakı bir “ittifaq”dan alan və nəhayətdə yəhudilərin qeysərdən başqa padşahlarının olmadığını bəyan etmələri ilə başa çatan daxili bir xətti təmsil edir. Əlbəttə, iyirmi üçüncü ayə iyirmi birinci və iyirmi ikinci ayələrdən sonra gəlir və iyirmi birinci ayə Məsihin doğuluşunu müəyyən edir ki, bu da axır zamanın peyğəmbərlik vaxtıdır, iyirmi ikinci ayə isə bazar qanununu təmsil edən çarmıxı müəyyən edir.
At the cross the Jews identified Caesar (Rome) as their king, and the “league” of verse twenty-three references the beginning of the Jews’ choice to serve Rome, right at the ending point of the Jews proclaiming their allegiance to Rome. The ending of the Jews, as represented at the cross, is followed by the beginning of the Jews’ association with Rome.
Çarmıxda yəhudilər Sezarı (Romanı) öz padşahları kimi tanıdılar və iyirmi üçüncü ayədəki “ittifaq” yəhudilərin Romaya qulluq etməyi seçmələrinin başlanğıcına işarə edir; bu isə yəhudilərin Romaya sədaqətlərini bəyan etmələrinin məhz son nöqtəsində baş verir. Çarmıxda təmsil olunduğu kimi, yəhudilərin sonu onların Roma ilə əlaqələrinin başlanğıcı ilə izlənir.
Verses twenty-four through thirty describe the three hundred and sixty years that pagan Rome ruled supremely from the Battle of Actium in 31 BC, unto the transfer of the capital from Rome to Constantinople in the year 330. The period of three hundred and sixty years typifies the twelve hundred and sixty years papal Rome ruled supremely, and together they represent the period from verse forty-one, and the threefold union that occurs at the soon coming Sunday law, unto the close of probation.
İyirmi dördüncü ayədən otuzuncu ayəyədək olan ayələr bütpərəst Romanın e.ə. 31-ci ildə Aktium döyüşündən başlayaraq, 330-cu ildə paytaxtın Romadan Konstantinopola köçürülməsinədək ali hakimiyyətlə hökm sürdüyü üç yüz altmış ili təsvir edir. Üç yüz altmış illik dövr papal Romanın ali hakimiyyətlə hökm sürdüyü min iki yüz altmış ili rəmzləşdirir və birlikdə onlar qırx birinci ayədə göstərilən dövrü, həmçinin tezliklə gələcək bazar günü qanunu zamanı baş verən üçqat birliyi, möhlət vaxtının bağlanışınadək təmsil edirlər.
All the prophetic lines of history in chapter eleven, align with the last six verses of Daniel eleven, but it is the prophetic history from the time of the end in 1989, represented in verse forty through to the Sunday law in verse forty-one, that is “that portion of the prophecy of Daniel relating to the last days.” The history that is left blank in verse forty, is the Revelation of Jesus Christ that is unsealed when the time is at hand, just before probation closes.
On birinci fəsildəki tarixin bütün peyğəmbərlik xətləri Daniel on birin son altı ayəsi ilə uzlaşır, lakin qırxıncı ayədə təsvir olunan 1989-cu ildəki axır zamanından başlayıb qırx birinci ayədəki bazar qanununa qədər uzanan peyğəmbərlik tarixi “Danielin peyğəmbərliyinin son günlərlə əlaqədar olan hissəsi”dir. Qırxıncı ayədə boş buraxılmış tarix, vaxtın yaxın olduğu zaman, möhlət bağlanmazdan dərhal əvvəl möhürü açılan İsa Məsihin Vəhyidir.
We will continue this study in the next article.
Bu araşdırmanı növbəti məqalədə davam etdirəcəyik.
“We have the commandments of God and the testimony of Jesus Christ, which is the spirit of prophecy. Priceless gems are to be found in the word of God. Those who search this word should keep the mind clear. Never should they indulge perverted appetite in eating or drinking.
“Bizdə Allahın əmrləri və İsa Məsihin şəhadəti vardır; bu da peyğəmbərlik ruhudur. Allahın Kəlamında qiymətsiz incilər tapılır. Bu Kəlamı araşdıranlar zehinlərini aydın saxlamalıdırlar. Onlar yeməkdə və içməkdə heç vaxt pozulmuş ehtirasa uymaqla məşğul olmamalıdırlar.
“If they do this, the brain will be confused; they will be unable to bear the strain of digging deep to find out the meaning of those things which relate to the closing scenes of this earth’s history.
“Əgər onlar belə etsələr, beyin qarışacaq; onlar bu yer üzünün tarixinin son səhnələrinə aid olan şeylərin mənasını aşkara çıxarmaq üçün dərinə qazıb araşdırmağın gərginliyinə tab gətirə bilməyəcəklər.
“When the books of Daniel and Revelation are better understood, believers will have an entirely different religious experience. They will be given such glimpses of the open gates of heaven that heart and mind will be impressed with the character that all must develop in order to realize the blessedness which is to be the reward of the pure in heart.
“Daniel və Vəhy kitabları daha yaxşı başa düşüldükdə, imanlılar tamamilə fərqli bir dini təcrübəyə malik olacaqlar. Onlara göyün açıq qapılarından elə mənzərələr göstəriləcək ki, ürək və ağıl elə bir xarakterlə dərin təəssürat alacaqdır ki, qəlbi təmiz olanların mükafatı olacaq bəxtiyarlığı dərk etmək üçün hər kəs həmin xarakteri inkişaf etdirməlidir.
“The Lord will bless all who will seek humbly and meekly to understand that which is revealed in the Revelation. This book contains so much that is large with immortality and full of glory that all who read and search it earnestly receive the blessing to those ‘that hear the words of this prophecy, and keep those things which are written therein.’
“Rəbb Vəhydə açıqlananları təvazökarlıq və həlimliklə anlamağa çalışanların hamısına xeyir-dua verəcəkdir. Bu kitab ölümsüzlüklə son dərəcə dolğun və izzətlə kamil olan o qədər çox həqiqəti ehtiva edir ki, onu oxuyub səmimiyyətlə araşdıranların hamısı ‘bu peyğəmbərliyin sözlərini eşidən və orada yazılanlara riayət edən’ kəslərə vəd olunan xeyir-duanı alırlar.”
“One thing will certainly be understood from the study of Revelation—that the connection between God and His people is close and decided.
“Vəhy kitabının tədqiqindən bir şey şübhəsiz anlaşılacaqdır ki, Allahla Öz xalqı arasındakı əlaqə yaxın və qətidir.
“A wonderful connection is seen between the universe of heaven and this world. The things revealed to Daniel were afterward complemented by the revelation made to John on the Isle of Patmos. These two books should be carefully studied. Twice Daniel inquired, How long shall it be to the end of time?
Göyün kainatı ilə bu dünya arasında ecazkar bir əlaqə görünür. Danielə açıqlanan şeylər sonradan Patmos adasında Yəhyaya verilən vəhylə tamamlandı. Bu iki kitab diqqətlə öyrənilməlidir. Daniel iki dəfə soruşdu: Axıra qədər nə qədər vaxt olacaq?
“‘And I heard, but I understood not: then said I, O my Lord, what shall be the end of these things? And He said, Go thy way, Daniel: for the words are closed up and sealed till the time of the end. Many shall be purified, and made white, and tried; but the wicked shall do wickedly: and none of the wicked shall understand; but the wise shall understand. And from the time that the daily sacrifice shall be taken away, and the abomination that maketh desolate set up, there shall be a thousand two hundred and ninety days. Blessed is he that waiteth, and cometh to the thousand three hundred and five and thirty days. But go thou thy way till the end be: for thou shalt rest, and stand in thy lot at the end of the days.’
“‘Və mən eşitdim, lakin anlamadım; sonra dedim: Ey ağam, bu şeylərin axırı nə olacaq? O dedi: Get öz yolunla, ey Daniyel; çünki bu sözlər axır vaxtadək bağlı və möhürlənmişdir. Çoxları paklanacaq, ağardılacaq və sınaqdan keçiriləcək; lakin pislər pislik edəcək; və pislərdən heç biri anlamayacaq; amma müdriklər anlayacaqlar. Və daimi qurbanın götürüləcəyi və viranəlik gətirən iyrəncliyin qurulacağı zamandan etibarən min iki yüz doxsan gün olacaq. Nə bəxtiyardır o kəs ki, gözləyib min üç yüz otuz beş günə çatır. Amma sən sonadək öz yolunla get; çünki sən rahatlıq tapacaq və günlərin sonunda öz qismətində dayanacaqsan.’”
“It was the Lion of the tribe of Judah who unsealed the book and gave to John the revelation of what should be in these last days.
“Kitabı möhürlərindən açan və bu axır günlərdə nələrin olmalı olduğunu Yəhyaya vəhy edən Yəhuda qəbiləsinin Aslanı idi.
“Daniel stood in his lot to bear his testimony which was sealed until the time of the end, when the first angel’s message should be proclaimed to our world. These matters are of infinite importance in these last days; but while ‘many shall be purified, and made white, and tried,’ ‘the wicked shall do wickedly: and none of the wicked shall understand.’ How true this is! Sin is the transgression of the law of God; and those who will not accept the light in regard to the law of God will not understand the proclamation of the first, second, and third angel’s messages. The book of Daniel is unsealed in the revelation to John, and carries us forward to the last scenes of this earth’s history.
“Daniel öz payına düşən yerdə duraraq, axır zamanadək möhürlü qalmış şəhadətini daşıdı; o zaman birinci mələyin xəbəri dünyamıza elan edilməli idi. Bu məsələlər bu son günlərdə sonsuz əhəmiyyət daşıyır; lakin «çoxları təmizlənəcək, ağardılacaq və sınaqdan keçiriləcək», «pislər isə pislik edəcək; və pislərdən heç biri anlamayacaq». Bu nə qədər də həqiqətdir! Günah Allahın qanununun pozulmasıdır; və Allahın qanunu ilə bağlı işığı qəbul etməyənlər birinci, ikinci və üçüncü mələyin xəbərlərinin elanını anlamayacaqlar. Daniel kitabı Yəhyaya verilmiş vəhydə açılır və bizi bu yer üzünün tarixinin son səhnələrinə doğru aparır.
“Will our brethren bear in mind that we are living amid the perils of the last days? Read Revelation in connection with Daniel. Teach these things.” Testimonies to Ministers, 114, 115.
“Qardaşlarımız yadda saxlayacaqlarmı ki, biz axır günlərin təhlükələri içində yaşayırıq? Daniel ilə əlaqəli olaraq Vəhy kitabını oxuyun. Bu şeyləri öyrədin.” Testimonies to Ministers, 114, 115.