Axşam qurbanının təqdim olunduğu vaxt belə oldu ki, peyğəmbər İlyas yaxınlaşıb dedi: “Ey İbrahimin, İshaqın və İsrailin Rəbbi Allahı, bu gün məlum olsun ki, Sən İsraildə Allahsan, mən isə Sənin qulunum və bütün bunları Sənin sözünlə etmişəm.” 1 Padşahlar 18:36.
Biz İlyasın rəmz olaraq xüsusiyyətlərini müəyyənləşdirirdik. Bu xüsusiyyətlərdən biri budur ki, İlyasın, Vəftizçi Yəhyanın və Uilyam Millerin xidməti və xəbəri hökm alətləri idi. Onların xəbəri Rəbb tərəfindən özlərinə məxsus tarixləri sınaqdan keçirmək üçün istifadə olundu. İsa dedi ki, əgər O gəlməmiş olsaydı, onda mübahisəcil yəhudilərin günahı olmazdı.
Əgər Mən gəlib onlara danışmasaydım, onların günahı olmazdı; amma indi onların günahları üçün heç bir bəhanələri yoxdur. Yəhya 15:22.
Yezekel öz dövrünün xırda irad tutan yəhudiləri üçün eyni prinsipi müəyyən edir.
Çünki onlar həyasız övladlar və qəlbi bərk insanlardır. Mən səni onların yanına göndərirəm; sən də onlara deyəcəksən: Xudavənd Rəbb belə deyir. Onlar isə, istər qulaq assınlar, istərsə də imtina etsinlər, (çünki onlar asi bir evdir,) yenə də biləcəklər ki, onların arasında bir peyğəmbər olub. Yezekel 2:4, 5.
İlyasın simvolizminə onun hökm aləti kimi rolu da daxildir.
“Üçüncü mələyin xəbərini bəyan etməklə məşğul olanlar Müqəddəs Yazıları Ata Millerin qəbul etdiyi eyni üsul üzrə araşdırırlar. Prophecies and Prophetic Chronology adlı kiçik kitabçada Ata Miller Müqəddəs Kitabın öyrənilməsi və təfsiri üçün aşağıdakı sadə, lakin düşünülmüş və mühüm qaydaları verir:
“‘1. Hər bir söz Müqəddəs Kitabda təqdim olunan mövzuya münasibətdə özünəməxsus uyğun yerini tutmalıdır; 2. Bütün Müqəddəs Yazı zəruridir və səylə tətbiq və araşdırma ilə başa düşülə bilər; 3. Müqəddəs Yazıda aşkar edilən heç nə imanla, tərəddüd etmədən istəyənlərdən gizli deyil və gizli qalmayacaq; 4. Təlimi anlamaq üçün, bilmək istədiyiniz mövzu haqqında bütün ayələri bir yerə toplayın, sonra hər bir söz özünəməxsus təsirini göstərsin; və əgər öz nəzəriyyənizi ziddiyyət olmadan qura bilirsinizsə, xətada ola bilməzsiniz; 5. Müqəddəs Yazı öz-özünün şərhçisi olmalıdır, çünki o, özü-özünün qaydasıdır. Əgər mən mənə izah etməsi üçün bir müəllimə güvənirəmsə və o da onun mənasını təxmin etsə, yaxud məzhəb etiqadına görə onun belə olmasını arzulasa, yaxud müdrik sayılmaq istəsə, onda onun təxmini, arzusu, etiqadı və ya müdrikliyi mənim qaydamdır, Müqəddəs Kitab isə deyil.’”
“Yuxarıda deyilənlər bu qaydaların bir hissəsidir; və Müqəddəs Kitabı araşdırmağımızda hamımız ortaya qoyulmuş prinsiplərə diqqət yetirsək, yaxşı edərik.
“Həqiqi iman Müqəddəs Yazılar üzərində qurulur; lakin Şeytan Müqəddəs Yazıları təhrif etmək və yanlışlığı içəri gətirmək üçün o qədər çox vasitələrdən istifadə edir ki, onların həqiqətən nə öyrətdiyini bilmək istəyən kəsə böyük ehtiyat gərəkdir. Bu dövrün böyük aldanışlarından biri hisslər üzərində çox dayanmaq və Allah kəlamının aydın bəyanlarını, həmin kəlam hisslərlə uyğun gəlmir deyə, nəzərə almadan özünü səmimi saymaqdır. Çoxlarının imanının heç bir təməli yoxdur, yalnız duyğudur. Onların dini həyəcandan ibarətdir; o dayandıqda, imanları da yox olur. Hiss saman ola bilər, amma Allahın kəlamı buğdadır. Və peyğəmbər deyir: ‘samanın buğda ilə nə əlaqəsi var?’”
“Heç kəs heç vaxt malik olmadığı və əldə etməsi də mümkün olmayan nur və biliyə məhəl qoymadığına görə məhkum edilməyəcək. Lakin çoxları Məsihin elçiləri vasitəsilə onlara təqdim olunan həqiqətə itaət etməkdən imtina edirlər, çünki dünyanın meyarına uyğunlaşmaq istəyirlər; və onların idrakına çatmış həqiqət, canlarında parlamış nur, Məhkəmə günü onları məhkum edəcək. Bu son günlərdə biz bütün əsrlər boyu parlayıb gəlmiş yığılmış nura malikik və buna müvafiq olaraq məsul tutulacağıq. Müqəddəslik yolu dünya ilə eyni səviyyədə deyildir; o, ucaldılmış bir yoldur. Əgər biz bu yolda yerisək, əgər Rəbbin əmrlərinin yolunda qaçsaq, onda görəcəyik ki, ‘salehlərin yolu getdikcə artan və kamil günə qədər daha da parlayan nur kimidir.’” Review and Herald, 25 noyabr 1884.
Biz “heç vaxt malik olmadığımız və” “əldə edə bilmədiyimiz” “işığa və biliyə qulaq asmadığımıza görə məhkum edilmirik.” Bu bəyanatın mühüm cəhəti “əldə edə bilmədiyimiz” ifadəsidir. İlyas, Yəhya və Miller öz müvafiq nəsilləri üçün əldə edilə bilən işığı təmsil edirlər. Onların xəbəri Birləşmiş Ştatlarda hüquqi dildə “ağlabatan şəkildə inkar imkanı” adlanan örtüyü aradan qaldırdı. İlyasın xəbəri zahir olduğu hər hansı nəsildə hər cür “ağlabatan şəkildə inkar imkanı”nı aradan qaldırır və beləliklə bütün nəsli o zaman təqdim olunan işığa görə məsuliyyət altında saxlayır.
“Qardaşım bir vaxt demişdi ki, inandığımız təlim barəsində heç nə eşitmək istəmir, qorxur ki, inansın. O, yığıncaqlara gəlmək və ya nitqləri dinləmək istəmədi; lakin sonradan bəyan etdi ki, görüb başa düşdü: sanki onları eşitmiş kimi təqsirkardır. Allah ona həqiqəti tanımaq imkanı vermişdi və O, onu bu imkana görə məsul tutacaqdı. Aramızda indi müzakirə edilən təlimlərə qarşı qərəzli olan çoxları vardır. Onlar dinləməyə gəlmirlər, sakit və tərəfsiz şəkildə araşdırmırlar; əksinə, öz etirazlarını qaranlıqda irəli sürürlər. Onlar öz mövqelərindən tamamilə razıdırlar. ‘Sən deyirsən: Zənginəm, var-dövlət toplamışam və heç nəyə ehtiyacım yoxdur; amma bilmirsən ki, sən yazıq, acınacaqlı, yoxsul, kor və çılpaqsan. Sənə məsləhət görürəm ki, varlı olasan deyə, odda sınanmış qızılı Məndən alasan; və geyinəsən deyə, ağ paltar alasan ki, çılpaqlığının rüsvayçılığı görünməsin; və gözlərinə sürmə çəkəsən ki, görəsən. Mən sevdiklərimin hamısını məzəmmət edir və tərbiyə edirəm; buna görə də qeyrətli ol və tövbə et’ (Vəhy 3:17–19).”
“Bu Müqəddəs Yazı, müjdə xəbərinin səsi altında yaşayan, lakin onu dinləməyə gəlməyənlərə aiddir. Haradan bilirsiniz ki, Rəbb Öz həqiqətinin yeni dəlillərini vermir, onu yeni bir çərçivədə təqdim etmir ki, Rəbbin yolu hazırlansın? Allahın xalqının sıraları boyunca yeni işığın yayıla bilməsi üçün hansı planlar qurmusunuz? Allahın Öz övladlarına nur göndərmədiyinə dair hansı dəliliniz var? Bütün özünə yetərlilik, eqoizm və şəxsi mülahizəyə qürurla bağlanmaq kənara qoyulmalıdır. Biz İsanın ayaqları altına gəlməli və qəlbən həlim və təvazökar olan Ondan öyrənməliyik. İsa Öz şagirdlərinə ravvinlərin öz şagirdlərini öyrətdiyi kimi öyrətmirdi. Yəhudilərin çoxu gəlib Məsihin xilasın sirlərini açıqlamasını dinləyirdi, lakin onlar öyrənmək üçün gəlmirdilər; tənqid etmək, Ondan hər hansı bir uyğunsuzluq tutmaq üçün gəlirdilər ki, xalqda Ona qarşı qərəz oyatmağa istifadə edəcəkləri bir şeyləri olsun. Onlar öz bilikləri ilə kifayətlənirdilər, lakin Allahın övladları Həqiqi Çobanın səsini tanımalıdırlar. Məgər bu, Allahın önündə oruc tutmaq və dua etmək üçün son dərəcə münasib bir vaxt deyilmi? Biz ixtilaf təhlükəsi içindəyik, mübahisəli bir məsələ üzrə tərəf tutmaq təhlükəsi içindəyik; və həqiqətin nə olduğunu bilək deyə, ruhun alçaldılması ilə, ciddi canyananlıq içində Allahı axtarmamalıyıqmı?” Selected Messages, book 1, 413.
İlyas xəbərini təmsil edənlər, əhdin Elçisinin məbədi təmizləməsi üçün yolu hazırlayan saflaşdırılma prosesində hökm alətləridirlər. Məbədin təmizlənməsi işini yerinə yetirərkən indiki həqiqətin nuru aşkar edilir. Əgər bu aşkar edilməsəydi, Məsihin təmizləməyə çalışdığı və təmizləməkdə olduğu kəslər özünüaldatma ilə bağlı Laodikeya örtüklərini saxlayardılar. İlyas, həqiqəti hökm aləti kimi təqdim edən bir xidməti simvolizə edir. Buna görə də bizə bildirilir ki, Vəftizçi Yəhyanın xəbərini rədd edənlər İsanın təlimindən faydalana bilməzdilər.
“Mənim diqqətim Məsihin birinci gəlişinin elanına yenidən yönəldildi. Yəhya İlyasın ruhu və qüdrəti ilə İsanın yolunu hazırlamaq üçün göndərilmişdi. Yəhyanın şəhadətini rədd edənlər İsanın təlimlərindən fayda görmədilər.” Early Writings, 258.
Allahın xalqının təmizlənməsini timsallaşdıran peyğəmbərlik tarixlərində, nəsli qaranlığı və ya nuru seçmək məsuliyyəti qarşısında cavabdeh tutan indiki həqiqət xəbəri açılır.
Amma sən, ey Daniel, sözləri gizli saxla və kitabı son vaxta qədər möhürlə: çoxları ora-bura gedib-gələcək və bilik artacaq…. O dedi: Get öz yolunla, Daniel; çünki bu sözlər son vaxta qədər bağlı və möhürlüdür. Çoxları paklanacaq, ağardılacaq və sınaqdan keçiriləcək; amma pislər pislik edəcək; və pislərdən heç biri anlamayacaq; lakin müdriklər anlayacaq. Daniel 12:4, 9, 10.
Öz nəsilləri üçün İlyas ismarıcını təmsil edənlər Məsih tərəfindən hökm alətləri kimi istifadə olunmaq məqsədilə Onun səfirləri olaraq müəyyən edilir. İlyasın “bu gün məlum olsun ki, İsraildə Allah Sənsən, mən isə Sənin qulunum və bütün bu işləri Sənin sözünlə etmişəm” dediyi zaman müəyyən etdiyi məhz bu idi.
Bu həqiqət İsa tərəfindən Vəftizçi Yəhya ilə bağlı da bəyan edilmişdir.
Onlar oradan ayrılarkən İsa Yəhya haqqında xalqa deməyə başladı: “Siz çölə nə görməyə çıxmışdınız? Küləyin tərpətdiyi bir qamışımı? Bəs nə görməyə çıxmışdınız? Yumşaq paltar geyinmiş bir adamımı? Baxın, yumşaq paltar geyinənlər padşahların saraylarında olurlar. Bəs nə görməyə çıxmışdınız? Bir peyğəmbərimi? Bəli, sizə deyirəm, peyğəmbərdən də üstün olanı. Çünki haqqında belə yazılmış olan budur: ‘Budur, Öz elçimi Sənin önündən göndərirəm; o da Sənin yolunu önündə hazırlayacaqdır.’ Matta 11:7–10.
Yəhya bir peyğəmbərdən daha artıq idi; o, hökm aləti idi və onun xidməti öz nəsli üçün tanıdıldı; çünki onlar onu görmək üçün səhraya çıxmışdılar, necə ki, bütün İsrail Əhəbin əmri ilə Kərmilə gəlmişdi. William Miller 1798-ci ildə möhürdən açılmış bilik artımını dərk etdi. O, bilik artdıqca Allahın Kəlamında o yana-bu yana gedənləri təmsil edirdi. Onun xəbəri peyğəmbərlik vaxtına əsaslanırdı və 1840-cı ildə onun xəbəri və xidməti öz nəslinin qarşısına elə bir şəkildə qoyuldu ki, bütün Protestant dünyası onun metodologiyasının işləyib-işləmədiyini görmək üçün gözləyirdi. Bu təsdiqlənəndə, onun xəbəri bütün dünyaya yayıldı.
“1840-cı ildə peyğəmbərliyin digər bir diqqətəlayiq yerinə yetməsi geniş maraq oyatdı. Ondan iki il əvvəl, ikinci gəlişi təbliğ edən aparıcı xidmətçilərdən biri olan Josiah Litch, Vəhy 9-un bir şərhini nəşr edərək Osmanlı imperiyasının süqutunu qabaqcadan xəbər vermişdi. Onun hesablamalarına görə, bu qüvvə... 1840-cı il avqustun 11-də devrilməli idi; o zaman Konstantinopoldakı Osmanlı hakimiyyətinin sarsıdılacağı gözlənilə bilər. Və mən inanıram ki, məhz belə olduğu aşkar ediləcəkdir.”
“Məhz göstərilən vaxtda Türkiyə öz səfirləri vasitəsilə Avropanın müttəfiq dövlətlərinin himayəsini qəbul etdi və beləliklə özünü xristian millətlərinin nəzarəti altına qoydu. Bu hadisə qabaqcadan deyilmiş xəbəri dəqiqliklə yerinə yetirdi. Bu məlum olduqda, çoxlu adamlar Millerin və onun əməkdaşlarının qəbul etdikləri peyğəmbərlik təfsiri prinsiplərinin düzgünlüyünə əmin oldular və advent hərəkatına heyrətamiz bir təkan verildi. Təhsilli və mövqeli adamlar həm onun baxışlarını təbliğ etməkdə, həm də onları nəşr etdirməkdə Millerə qoşuldular və 1840-cı ildən 1844-cü ilədək bu iş sürətlə genişləndi.” The Great Controversy, 334, 335.
“1840-dan 1844-ə qədər” Vəhy kitabının onuncu fəslindəki “yeddi gurultu”nun tarixini təmsil edir. Həmin tarixdə Malaki kitabının üçüncü fəslində və Məsihin məbədi iki dəfə təmizləməsində təmsil olunan bir paklanma prosesi başlanmışdır. Paklanma prosesi, Millerin bir günün bir ilə bərabər olması prinsipini anlamasına əsaslanan, mərhələli bir sınaq prosesi idi. İlyas xəbərini təmsil edənlər əhdin Elçisinin Öz məbədinə qəfil gəlməsi üçün yolu hazırlayırlar və onlar, işığı deyil, qaranlığı seçənləri süpürüb çıxarmaq üçün əhdin Elçisi tərəfindən istifadə olunan mühakimə alətinin simvoludur.
Mən doğrudan da sizi tövbə üçün su ilə vəftiz edirəm; lakin məndən sonra gələn məndən daha qüdrətlidir; mən Onun ayaqqabılarını daşımağa layiq deyiləm; O isə sizi Müqəddəs Ruhla və odla vəftiz edəcəkdir. Onun sovuruq aləti əlindədir və O, öz xırmanını tamamilə təmizləyəcək, buğdasını anbara yığacaq; samanı isə sönməz odla yandıracaqdır. Matta 3:11, 12.
Məsihin günlərində, Yəhya 6:66-da göstərildiyi kimi, O, digər hər hansı zamandan daha çox şagird itirdi. Yəhyanın bu parçasına toxunulan “The Desire of Ages” əsərində peyğəmbərlik tətbiqinin metodologiyası məhz şagirdlərin ayrılmasının səbəbi idi. Onlar hərfi olanın ruhani olanı təmsil etdiyini dərk edə bilmirdilər və həvari Pavelə görə hərfi olan ruhani olandan əvvəl gəlir.
Belə də yazılmışdır: Birinci insan Adəm yaşayan can oldu; sonuncu Adəm isə həyat verən ruh oldu. Lakin birinci olan ruhani deyil, təbii olandır; ondan sonra isə ruhani olan gəlir. 1 Korinflilərə 15:45, 46.
İstəmədikləri və buna görə də bacarmadıqları üçün, yəhudilər Məsihin göydən enmiş və yeyilməsi gərəkən çörək olduğunu bildirdiyi zaman Onu anlamaqdan imtina etdilər. Adət-ənənələr və rəvayətlər, bilavasitə Məsihin Özünün tətbiq etdiyi üsulun üzərinə hökmranlıq etdi. Bu tarixlə bağlı olaraq Bacı Vayt belə qeyd etmişdir:
“İmansızlıqlarının açıq məzəmməti ilə bu şagirdlər İsadan daha da uzaqlaşdırıldılar. Onlar son dərəcə narazı qaldılar və Xilaskarı incitmək, həmçinin fərisilərin kinini təmin etmək istəyərək Ona arxa çevirdilər və Onu nifrətlə tərk etdilər. Onlar öz seçimlərini etmiş, ruhsuz surəti, məğzsiz qabığı qəbul etmişdilər. Onların qərarı bundan sonra heç vaxt dəyişdirilmədi; çünki artıq İsa ilə birlikdə yerimədilər.
“‘Əlində yaba var; O, xırmanını tamamilə təmizləyəcək və buğdasını anbara yığacaq.’ Matta 3:12. Bu, təmizlənmə vaxtlarından biri idi. Həqiqət sözləri vasitəsilə saman buğdadan ayrılırdı. Məzəmməti qəbul etmək üçün həddən artıq təkəbbürlü və öz salehliyinə güvənən, təvazökar bir həyatı qəbul etmək üçün isə dünyanı həddən artıq sevən olduqlarına görə, çoxları İsadan üz döndərdi. Bu gün də bir çoxları eyni şeyi edirlər. Bu gün canlar Kəfərnahumdakı sinaqoqda olan o şagirdlər kimi sınaqdan keçirilirlər. Həqiqət qəlbə tətbiq edildikdə, onlar görürlər ki, həyatları Allahın iradəsinə uyğun deyil. Onlar özlərində tam bir dəyişiklik zərurətini görürlər; lakin özündən imtina tələb edən işi üzərlərinə götürmək istəmirlər. Buna görə də günahları üzə çıxarılanda qəzəblənirlər. Onlar inciyərək uzaqlaşırlar; necə ki şagirdlər İsanı tərk edib deyinərək belə demişdilər: ‘Bu söz çətindir; buna kim qulaq asa bilər?’” The Desire of Ages, 392.
Levi oğullarını odla paklayan, Məlakinin əhd elçisidir. O, öz xırman yerini tamamilə təmizləyir, buğdanı samandan ayırır. O, bu işi vən ilə görür. Ayırmanı həyata keçirən vəndir və vən, Onun Levi oğullarını pakladığı hər müvafiq tarixin indiki həqiqət xəbəridir. Vən, hökm alətini təmsil edən İlyas xəbəri və elçiləridir.
Baxın, Mən Öz xəbərçimi göndərəcəyəm, o da Mənim önümdə yolu hazırlayacaq; və sizin axtardığınız Rəbb Öz məbədinə qəflətən gələcək, bəli, zövq aldığınız əhdin xəbərçisi; baxın, O gələcək, Ordular Rəbbi deyir. Lakin Onun gəliş gününə kim tab gətirə bilər? və O zühur etdiyi zaman kim dura bilər? Çünki O, saflaşdıranın odu kimi və yuyucuların sabunu kimidir; O, gümüşü saflaşdıran və təmizləyən kimi oturacaq; və Levi oğullarını təmizləyəcək, onları qızıl və gümüş kimi saflaşdıracaq ki, onlar Rəbbə salehliklə təqdim edilən təqdim gətirsinlər. O zaman Yəhudanın və Yerusəlimin təqdimatı qədim günlərdə olduğu kimi və əvvəlki illərdə olduğu kimi Rəbbə məqbul olacaq. Malaki 3:1–4.
Vəftizçi Yəhyadan sonra gələn Odur ki, Öz xırmanını yaba ilə təmizləyir və zərgər əritdiyi od kimidir. Təmizlənmə prosesi əhdin xəbərçisi vasitəsilə həyata keçirilir və buna görə də bu, Rəbbin yeni seçilmiş əhd xalqı ilə əhdə daxil olduğu bir tarixi müəyyən edir. Qədim İsrail Misirin köləliyindən xilas ediləndə, həmin müqəddəs tarixin mövzularından biri “ilkdoğan” məsələsi idi. İstər Misirin ilkdoğanlarının ölümü olsun, istərsə də Allahın İsraili Öz ilkdoğanı kimi tanıması.
Sən firona deyəcəksən: Rəbb belə deyir: İsrail Mənim oğlumdur, Mənim ilkdoğulmuşumdur. Mən sənə deyirəm: Oğlumu burax getsin ki, Mənə xidmət etsin; əgər onu buraxmaqdan imtina etsən, budur, sənin oğlunu, yəni ilkdoğulmuşunu öldürəcəyəm. Çıxış 4:22, 23.
Allah Misirdən xilas zamanı İsraillə əhd bağladıqda, ilahi plan belə idi ki, hər qəbilənin hər ilk doğulan oğlu kahinlik xidmətinə həsr edilsin. Lakin qızıl buzov üsyanı zamanı üsyanda yalnız Levi qəbiləsi Musanın tərəfində dayandı. Onların sədaqətinə görə Allah hər qəbilədən olan hər ilk doğulanın kahinliyə həsr olunması barədə planını ləğv etdi və digər qəbilələri kənardan keçərək kahinliyin müstəsna hüququnu Levi qəbiləsinə verdi. Əhdin elçisi Levi oğullarını təmizlədikdə, bu, əvvəlki bir əhd xalqının kənara qoyularaq yeni bir əhd xalqına yer verildiyi bir tarixi təmsil edir. Bu, Vəftizçi Yəhya ilə, Milleritlərlə baş verdi və yüz qırx dörd minlə də baş verəcəkdir. 1840-cı ildən 1844-cü ilə qədər William Millerə verilmiş peyğəmbərlik xəbəri ilə bağlı sınaq məsələsi vasitəsilə bir təmizlənmə prosesi başlandı. Bu, 22 oktyabr 1844-cü ildə Rəbbin qəfil Öz məbədinə gəlməsinə gətirib çıxardı, lakin təmizlənmə prosesi 1863-cü ilə qədər başa çatmadı.
“Daniyel 8:14-dəki «İki min üç yüz axşama-səhərə qədər; ondan sonra məbəd təmizlənəcək» peyğəmbərliyi də, birinci mələyin «Allahdan qorxun və Ona izzət verin; çünki Onun hökm saatı gəldi» xəbəri də Məsihin Ən Müqəddəs Yerdəki xidmətinə, təhqiqat mühakiməsinə işarə edirdi; Onun Öz xalqını xilas etmək və pisləri məhv etmək üçün gəlişinə deyil. Səhv peyğəmbərlik dövrlərinin hesablanmasında deyil, 2300 günün sonunda baş verməli olan hadisədə idi. Bu yanlışlıq ucbatından möminlər məyusluq çəkmişdilər, lakin peyğəmbərlikdə öncədən deyilənlərin hamısı və onların Müqəddəs Yazılara əsasən gözləməyə hər hansı haqqı olan nə varsa, yerinə yetmişdi. Onlar ümidlərinin puç olmasına yas tutduqları məhz vaxtda, xəbərdə öncədən bildirilmiş və Rəbb Öz qullarına mükafat vermək üçün görünməzdən əvvəl mütləq yerinə yetməli olan hadisə baş vermişdi.”
“Məsih onların gözlədikləri kimi yer üzünə deyil, əksinə, nümunədə əvvəlcədən göstərildiyi kimi, göydəki Allah məbədinin Ən Müqəddəs yerinə gəlmişdi. Peyğəmbər Daniel Onu həmin vaxt Qədim Günlər Sahibinin hüzuruna gələn kimi təsvir edir: ‘Mən gecə görüntülərində baxırdım və budur, insan oğluna bənzər biri göyün buludları ilə gəldi və gəlib’ — yer üzünə deyil, — ‘Qədim Günlər Sahibinin hüzuruna çatdı və Onu Onun önünə gətirdilər.’ Daniel 7:13.”
“Bu gəliş haqqında Malaki peyğəmbər də əvvəlcədən xəbər vermişdir: ‘Axtardığınız Rəbb qəflətən Öz məbədinə gələcək, bəli, zövq aldığınız əhdin Elçisi; budur, O gələcək, Ordular Rəbbi deyir.’ Malaki 3:1. Rəbbin Öz məbədinə gəlişi Onun xalqı üçün qəfil, gözlənilməz oldu. Onlar Onu orada gözləmirdilər. Onlar Onun yer üzünə ‘Allahı tanımayanlardan və müjdəyə itaət etməyənlərdən alovlu odda qisas almaq üçün’ gələcəyini gözləyirdilər. 2 Saloniklilərə 1:8.”
“Lakin xalq hələ öz Rəbbi ilə görüşməyə hazır deyildi. Onlar üçün hələ yerinə yetirilməli bir hazırlıq işi var idi. Onların düşüncələrini göydəki Allahın məbədinə yönəldən nur verilməli idi; və onlar imanla Öz Baş Kahinlərinin oradakı xidmətini izlədikcə, onlara yeni vəzifələr açıqlanacaqdı. Kilsəyə daha bir xəbərdarlıq və təlim mesajı verilməli idi.
“Peyğəmbər deyir: “Onun gəliş gününə kim tab gətirə bilər? və O zühur etdiyi zaman kim ayaqda dura bilər? Çünki O, saflaşdıran od kimidir və yuyanların sabunu kimidir; və O, gümüşü saflaşdıran və təmizləyən kimi oturacaq; və O, Levi oğullarını təmizləyəcək, onları qızıl və gümüş kimi saflaşdıracaq ki, onlar Rəbbə salehliklə təqdim olunan bir təqdim gətirsinlər.” Malaki 3:2, 3. Yuxarıdakı məbəddə Məsihin şəfaətinin sona çatacağı vaxt yer üzündə yaşayanlar müqəddəs Allahın hüzurunda vasitəçi olmadan durmalıdırlar. Onların libasları ləkəsiz olmalı, xasiyyətləri isə səpilən qanın vasitəsilə günahdan təmizlənməlidir. Allahın lütfü və özlərinin səylə göstərdikləri ciddi cəhd vasitəsilə onlar şərlə mübarizədə qalib olmalıdırlar. Göydə təhqiqat hökmü davam edərkən, tövbə etmiş imanlıların günahları məbəddən silinərkən, yer üzündə Allahın xalqı arasında xüsusi bir təmizlənmə, günahı aradan götürmə işi görülməlidir. Bu iş Vəhy 14-dəki xəbərlərdə daha aydın şəkildə təqdim olunur.
“Bu iş tamamlandıqda, Məsihin davamçıları Onun zühuruna hazır olacaqlar. ‘O zaman Yəhuda ilə Yerusəlimin təqdiməsi qədim günlərdə olduğu kimi, əvvəlki illərdə olduğu kimi Rəbbə məqbul olacaq.’ Malaki 3:4. O zaman Rəbbimizin gəlişində Özünə qəbul edəcəyi kilsə ‘ləkəsi, qırışığı və ya buna bənzər bir şeyi olmayan izzətli bir kilsə’ olacaq. Efeslilərə 5:27. O zaman o, ‘səhər şəfəqi kimi görünəcək, ay kimi gözəl, günəş kimi parlaq və bayraqları ilə düzülmüş ordu kimi heybətli’ olacaq.” Nəğmələr Nəğməsi 6:10.
“Malaki Rəbbin Öz məbədinə gəlməsindən başqa, Onun ikinci gəlişini, hökmü icra etmək üçün gəlişini də bu sözlərlə qabaqcadan xəbər verir: «Mən mühakimə etmək üçün sizə yaxın gələcəyəm; sehrbazlara, zinakarlara, yalandan and içənlərə, muzdlu işçinin haqqını kəsənlərə, dul qadına və yetimə zülm edənlərə, qəribi haqqından məhrum edənlərə və Məndən qorxmayanlara qarşı sürətli şahid olacağam, — Ordular Rəbbi deyir». Malaki 3:5. Yəhuda da eyni mənzərəyə işarə edərək belə deyir: «Baxın, Rəbb Öz müqəddəslərinin on minlərləsi ilə gəlir ki, hamının üzərində hökm icra etsin və onların arasındakı bütün allahsızları etdikləri bütün allahsız əməllərə görə məhkum etsin». Yəhuda 14, 15. Bu gəliş ilə Rəbbin Öz məbədinə gəlişi bir-birindən fərqli və ayrı hadisələrdir.”
“Daniel 8:14-də göstərildiyi kimi, müqəddəs yerin təmizlənməsi üçün Məsihin bizim baş kahinimiz kimi Ən Müqəddəs Yerə gəlişi; Daniel 7:13-də təqdim edildiyi kimi, Bəşər Oğlunun Qədim Günlərə gəlişi; və Malaki tərəfindən əvvəlcədən xəbər verilən, Rəbbin Öz məbədinə gəlişi — bunların hamısı eyni hadisənin təsvirləridir; və bu, həmçinin Məsihin Matta 25-də on qız məsəli ilə təsvir etdiyi bəyin toy mərasiminə gəlişi ilə də təmsil olunur.” Böyük Mübarizə, 424–426.
Sonuncu abzasda dörd “gəliş”dən bəhs edilir və onların hamısı dörd müxtəlif şəkildə rəmziləşdirilmiş eyni gəlişdir. Bu “gəliş”lərdən biri on bakirə məsəli-dir.
“Mənə çox vaxt on bakirə haqqında olan məsəl xatırladılır; onların beşi müdrik, beşi isə ağılsız idi. Bu məsəl hərfi mənada yerinə yetmişdir və yetəcəkdir, çünki onun məhz bu zamana aid xüsusi bir tətbiqi vardır və üçüncü mələyin xəbəri kimi, o da yerinə yetmişdir və zamanın sonunadək indiki həqiqət olaraq qalmaqda davam edəcəkdir.” Review and Herald, 19 avqust 1890.
Əgər dörd “gəliş” “eyni hadisənin təsvirləri”dirsə, onda Millerçi hərəkatda Adventizmin başlanğıcında yerinə yetmiş həmin dörd “gəliş”, Adventizmin sonunda İlyas hərəkatında yenidən “hərfi mənada” “yerinə yetəcək”.
Uilyam Miller və Millerçilər birinci mələyin ismarıcının nümayəndələri idilər və bu yaxınlarda istinad etdiyimiz Early Writings əsərindəki həmin parçaya görə, birinci mələyin ismarıcı Yəhya Vəftizçinin daşıdığı ilə eyni xüsusiyyətlərə malik idi. Biz Yəhya Vəftizçinin ismarıcını rədd edənlərin İsanın təlimlərindən faydalana bilmədiklərini bildirən parçaya istinad etdik. Növbəti abzasda isə o deyir: “Birinci ismarıcı rədd edənlər ikincidən faydalana bilməzdilər; nə də onlar gecəyarısı hayqırtısından faydalandılar; bu hayqırtı onları iman vasitəsilə İsa ilə birlikdə səmavi məbədin ən müqəddəs yerinə daxil olmağa hazırlamalı idi.” Həm Uilyam Miller, həm də Yəhya Vəftizçi hökm alətlərini təmsil edirlər.
Əgər onların heç biri zühur etməsəydi, onlara məxsus nəsillər işığı rədd etdiklərinə görə məsul tutulmazdılar. Allah həmin iki elçidən Laodikeya günah pərdəsini aradan qaldırmaq üçün istifadə etdi və beləliklə, qəbul edilsə də, rədd edilsə də, mühakimədə onların arasında bir peyğəmbərin olmuş olduğuna dair bir rəmz kimi istifadə olunacaq bir xəbəri təqdim etməklə, əvvəlki seçilmiş xalqın Laodikeya çılpaqlığını nümayiş etdirdi. 1840-dan 1844-ə qədər olan tarix Karmel dağında İlyasın təqdiminin üzərinə odun enməsi ilə timsal olunmuşdu. Həqiqi peyğəmbər yalançı peyğəmbərlərdən fərqləndirilmişdi.
Biz indi 22 oktyabr 1844-cü ildən sonra davam edən təmizlənmə prosesini ümumi şəkildə təsvir etməli olduğumuz nöqtədəyik. Bacı Uayt bildirmişdir ki, 22 oktyabr 1844-cü ildən sonra “xalq hələ öz Rəbbi ilə görüşməyə hazır deyildi. Onlar üçün hələ görülməli bir hazırlıq işi var idi. Onların zehnini göydəki Allahın məbədinə yönəldən nur verilməli idi; və onlar imanla Öz Baş Kahinlərini oradakı xidmətində izlədikcə, yeni vəzifələr açılacaqdı. Kilsəyə daha bir xəbərdarlıq və təlim ismarıcı verilməli idi.”
Adventizm Danielin Musanın “andı” adlandırdığı Levililər iyirmi altıdakı “yeddi vaxt”ı rədd etdikdə, onlar hökmün açılması ilə əlaqədar həqiqətləri anlamaq üzrə ilkin işlərindən sonra təmizlənmə prosesinin davam etdiyini tanımaq qabiliyyətini itirdilər.
Davam edən paklanma prosesinə növbəti məqalədə toxunacağıq və 1840-cı illərdə Millerçi Adventizmin qəbul etdiyi həqiqi protestantlığın buynuzunu Respublikaçılığın buynuzu ilə uyğunlaşdırmağa başlayacağıq.