Biz 1863-cü ili 1844-cü ilin böyük məyusluğu zamanı başlanmış sınaqlar silsiləsində son sınaq nöqtəsi kimi müəyyən edirik. Məntiqimizin ilk dəlili ondan ibarətdir ki, Millerçi hərəkat həmin il Yeddinci Gün Adventist Kilsəsi Amerika Birləşmiş Ştatlarının hökuməti yanında hüquqi qaydada qeydiyyatdan keçdiyi zaman sona çatdı. Peyğəmbərcəsinə 1798-ci ildə başlamış hərəkat 1863-cü ildə başa çatdı.
Vəhy bizə bildirir ki, Vəhy on səkkizin qüdrətli mələyi 11 sentyabr 2001-ci ildə enəndə, bu hadisə Vəhy onuncu fəslin mələyi enərkən Millerçi hərəkatında əvvəlcədən timsallaşdırılmışdı. Millerçilərin hərəkatı sonun vaxtında, 1798-ci ildə, Daniel kitabının səkkizinci və doqquzuncu fəsillərindəki Ulay çayı görüntüsü açıldığı zaman başlamışdı. Yüz qırx dörd minin hərəkatı isə sonun vaxtında, 1989-cu ildə, Daniel kitabının son üç fəslindəki Hiddəkel çayı görüntüsü açıldığı zaman başladı.
Hər iki son zaman öz müvafiq tarixlərinin hərəkatı daxilində keçmiş seçilmiş xalqın tədrici şəkildə ayrılmasına başladı. Hər bir tarixin əsas qaydası ictimai şəkildə təsdiqləndikdə, həmin müvafiq tarixin mələyi endi. Hər bir müvafiq tarixdə Rəbbin keçmiş seçilmiş xalqın günahını nümayiş etdirmək üçün istifadə etdiyi vasitələr xəbər, hərəkat və xəbərçi idi; çünki Məsih Öz işi haqqında öyrətdiyi kimi, əgər O gəlməmiş olsaydı, tarixin xırda mübahisələr aparan Yəhudilərinin günahı olmazdı. Xəbərçi, xəbər və hərəkat, öz müvafiq tarixlərinin irəliləyən nurunu rədd etdiklərinə görə keçmiş seçilmiş xalqı məsuliyyət daşımağa vadar edəcək mühakimə vasitələri idi və mələk endikdə bu, keçmiş əhd xalqının mühakimə prosesinin başlandığını göstərirdi. Mühakimə vasitəsi, həmin tarixi təsvir edən peyğəmbərlər Rəbb tərəfindən onlara çatdırılan xəbəri yedikləri zaman müəyyən edilir. Onlar xəbəri yedikdə, sonra bu xəbəri boynuburuq və üsyankar bir xalq kimi təsvir olunan, eşitməyəcək və dönməyəcək olan keçmiş seçilmiş xalqa aparırlar. Mələk endikdən və xəbər yeyildikdən sonra, üsyankar xalqın mühakiməsi başlayır.
Biz qədim İsrailin mühakimə prosesini, Saylar kitabında təsvir olunduğu kimi, Millerit hərəkatının tarixinə tətbiq edirik və nəhayət, bu sınaq prosesini yüz qırx dörd min nəfərlik hərəkatına tətbiq edəcəyik. “On” rəqəminin simvolizmi onun işlədildiyi parçanın konteksti ilə müəyyən edilməlidir.
On sınağın ardıcıllığı məyusluqdan başlayır: istər qədim İsrail üçün Qırmızı dənizdə, istərsə də Millerçilər üçün 22 oktyabr 1844-cü ildə. Sister White həmin vaxt açılmış “nişanə” həqiqətləri müəyyən edir və buna onun “vaxtın keçməsi” adlandırdığı məqamla başlayır. İbranilər üçün məyusluq fironun ordusunun təhdidi idi. İbranilərdə Allahın qüdrətinə iman çatışmazlığı, sonuncu və yekun sınaqda olduğu kimi, düşmənlərinin ordusundan duyduqları qorxuya verdikləri cavabda təzahür etdi. İsa başlanğıcdan sonu göstərir; buna görə də On casusun müəyyən etdiyi Vəd olunmuş Ölkədəki nəhənglərdən duyulan qorxu, Qırmızı dənizin yanında onların məyusluğunu doğurmuş həmin qorxunun özü idi. Millerçi hərəkat üçün onuncu və yekun sınaq, 22 oktyabr 1844 kimi, bir zaman peyğəmbərliyi olacaqdı.
Millerçi tarixinin mərhələli sınaqlarında baş verən böyük məyusluq, qədim İsrailin Misirdən qurtuluşu ilə aydın şəkildə timsallaşdırılmış bir tarixin başlanğıcını qeyd etdi. Qırmızı dənizdən başlayaraq on sınaqdan ibarət bir silsilə var idi və son sınaq birincini əks etdirəcəkdi. Böyük məyusluqdakı “vaxtın keçməsi” bir zaman peyğəmbərliyinin yanlış başa düşülməsi nəticəsində meydana gəlmişdi. Ruhani İsrail üçün sınaq prosesinin sonuncusu birincisi ilə eyni olacaqdı. 1863-cü ildə hərfi İsrailin rəhbərləri az öncə Romanın qızları kimi tanıdıqları kəslərin bibliya metodologiyasına qayıtmağı seçdilər və Müqəddəs Kitabdakı ən uzun zaman peyğəmbərliyini rədd etdilər, yaxud demək olar ki, yanlış başa düşdülər. Həm hərfi, həm də ruhani İsraildə on sınağın sonu başlanğıc ilə təmsil olunmuşdu. Və sonda, hər iki halda, üsyankarlar yenicə xilas olunduqları yerə qayıtmaq arzusunu nümayiş etdirdilər.
Levililər kitabının iyirmi altıncı fəslindəki yeddi zamanı rədd etməklə, Laodikiyalı Adventizm əvvəlcədən görmədiyi bir peyğəmbərlik dilemması yaratdı. Bu günə qədər onlar bu dilemmanı həll edə bilməmişlər, baxmayaraq ki, bunu etmək cəhdində müxtəlif əfsanə xörəkləri təqdim edirlər. Dilemma, Bacı Uaytın Adventizmin təməli və mərkəzi sütunu kimi müəyyən etdiyi ayədədir.
“Başqalarının hamısından daha çox Advent imanının həm təməli, həm də mərkəzi sütunu olmuş Müqəddəs Yazı bu bəyanat idi: «İki min üç yüz günədək; sonra müqəddəs məkan təmizlənəcək.» [Daniel 8:14.]” Böyük Mübarizə, 409.
Adventizmin on dördüncü ayə haqqında deyiləcək çox sözü var, lakin onlar bu ayə ilə bağlı edilməli olan ilk müşahidəyə heç vaxt toxunmurlar. Həmin müşahidə budur ki, on dördüncü ayə bir “cavab”dır. Cavab, əgər ona səbəb olan sualı özündə ehtiva etmirsə, mənasızdır. On üçüncü ayə məntiqi, qrammatik və ya məqbul şəkildə on dördüncü ayədən ayrıla bilməz; çünki on üçüncü ayə sualdır, on dördüncü ayə isə cavabdır.
Sual, düzgün və ədalətli şəkildə təqdim edildikdə, on dördüncü ayəyə Adventizmin öyrətdiyindən çox fərqli bir məna verir. Bu, on dördüncü ayənin “Advent imanının təməli və mərkəzi sütunu” olmadığı demək deyildir, çünki elədir. Bu o deməkdir ki, Adventizm 1863-cü ildə yeddi vaxtı yanlış anlayıb kənara qoyduqda, on dördüncü ayənin həqiqətdə nə məna daşıdığını tam müəyyənləşdirə bilmədi. Müqəddəs Yazılarda yarım həqiqət həqiqət deyildir. Düzgün başa düşüldükdə, on üçüncü ayənin sualı tapdalanmış müqəddəs məkanın təmizlənməsini işarələyən peyğəmbərliyinin tanınmasını, habelə ordunun tapdalanmasını işarələyən peyğəmbərliyinin də tanınmasını tələb edir. İki min üç yüz illik peyğəmbərlik “müqəddəs məkan”a aiddir, iki min beş yüz iyirmi illik peyğəmbərlik isə “ordu”ya aiddir.
Bu iki ayənin qarşılıqlı əlaqəsini izah etmək geniş bir araşdırma tələb edir; mən isə bu məqalələrdə hazırkı mərhələdə bunu etməyi nəzərdə tutmuram. Bu məqamlar illər boyu dəfələrlə ele alınmışdır və Habakkuk’s Tables silsiləsində tapıla bilər. Mən hələ də İlyasın simvolizmini şərh edirəm və əvvəlcə həmin həqiqətləri başa çatdırmaq istəyirəm.
Uilyam Miller Adventizmin başlanğıcındakı İlyas idi və onun ilk kəşfi Levililər iyirmi altıdakı yeddi vaxt idi; buna görə də 1863-cü ildə həmin həqiqətin rədd edilməsi İlyas xəbərinin rədd edilməsi idi. Bu nöqtədə mən sonu başlanğıcla eyniləşdirən Alfa və Omeqa xüsusiyyətinə toxunuram. Qədim İsrail üçün son sınaq ilk sınaqda təmsil olunmuşdu. Hər iki sınaq bütpərəst xalqların Allahdan daha qüdrətli olduqlarına dair qorxunu təmsil edir. Prinsip etibarilə eyni olan onuncu sınaq birinci sınaqdan qat-qat daha üsyankar idi, çünki birinci sınaqda Allahın qələbəsi ilə bağlı tarix üsyançılarda sabit bir etimad doğurmalı idi. Onlar Allahın qüdrətinə dair Qırmızı dənizdə malik olduqlarından xeyli daha çox dəlilə baxmayaraq, Onu rədd etdiklərini nümayiş etdirdilər. 1863-cü ilə qədər Millerçi Adventizm artıq böyük məyusluğun Allahın qüdrətli işi olduğunu izah edirdi, lakin onlar yenə də bir başçı seçib Misirə qayıtmağa və Danielin İlyas tərəfindən təmsil olunmuş Musanın “andı” adlandırdığı xəbəri rədd etməyə qərar verdilər.
Yeddi zamanın bir zaman peyğəmbərliyi kimi etibarlılığını sübut edən dəlilləri ortaya qoymağa vaxt sərf etməkdənsə, onun etibarlılığını başqa bir yolla isbat etmək üçün bəzi sadə məntiqdən istifadə etmək niyyətindəyəm. 1798-ci ildə başlayan hərəkat üçün 1863-cü ilin son sınağı həm də Vəhy on səkkizin qüdrətli mələyinin hərəkatı üçün son sınağı təmsil edərdi. İlham hər iki hərəkat üçün son sınağın nə olduğunu son dərəcə aydın şəkildə bəyan etmişdir.
“Şeytan ... insanları həqiqətdən uzaqlaşdırmaq üçün daim saxtanı irəli sürür. Şeytanın ən son aldatması Allahın Ruhunun şəhadətini təsirsiz etmək olacaq. «Vəhy olmayanda xalq həlak olur» (Süleymanın Məsəlləri 29:18).” Selected Messages, book 1, 48.
Ellen Whiteın yazılarını götürüb onun Levililər iyirmi altının yeddi vaxtını tam şəkildə dəstəkləmədiyini irəli sürməyin heç bir dürüst yolu yoxdur. Bacı White, bu məqalələrdə əvvəllər göstərdiyimiz kimi və “Habakkukun Cədvəlləri” adlı silsilədə yaxşı sənədləşdirildiyi üzrə, Allahın həm 1843, həm də 1850 cədvəllərinə rəhbərlik etdiyini bizə birbaşa bildirir. O, bu iki cədvəlin Habakkuk kitabının ikinci fəslinin yerinə yetməsi olduğunu birbaşa öyrədir. Hər iki cədvəl Levililər iyirmi altının yeddi vaxtını öz müvafiq qrafik quruluşunun mərkəzi nöqtəsi kimi göstərir. Hər iki cədvəldə yeddi vaxt xəttinin mərkəzində, yeddi vaxtın peyğəmbərlik xəttinin mərkəzi kimi Məsihin çarmıxı dayanır.
Habakkukun iki cədvəlini təsdiq etməsi ilə yanaşı, o, 1840-cı ildən 1844-cü ilə qədər təqdim edilmiş xəbəri təqdim etməyə davam etməli olduğumuzu dəfələrlə qeyd etmişdir; Millerçilərin bəyan etdikləri xəbəri necə yaydıqlarına toxunan hər bir Adventist tarixçisi isə onların 1843-cü il cədvəlindən istifadə etdiklərini göstərir. O, təkcə cədvəllər üzərində təmsil olunan xəbərləri təsdiq etmir və Allahın xalqına həmin tarixdə təqdim olunmuş elə həmin xəbərləri təqdim etməyə davam etməyi tövsiyə etmir, həm də Allahın qalığı olan xalqının tarixi boyunca həmin xəbərlərin hücuma məruz qalacağı barədə xəbərdarlıq etdiyi çoxsaylı parçalar təqdim edir. O, bu hücumlar barədə xəbərdarlıq edərkən, dönə-dönə məhz həmin həqiqətləri müdafiə etməyin Allahın gözətçilərinin işi olduğunu bildirir.
Əgər cədvəllər yanlışdırsa, onda onların qrafik şəkildə ifadə etdiyi xəbərlər də yanlışdır. Əgər Millerçilərin 1840-cı ildən 1844-cü ilə qədər bəyan etdikləri xəbər yanlış idisə, onda Ellen White-ın Millerçi xəbərini təməl olaraq dönə-dönə müəyyən etməsi də yanlışdır. Əgər bu xəbərlər yanlış idisə, onun elə həmin həqiqətləri təqdim etməyə davam etmək barədə təkrar-təkrar verdiyi əmrlər də yalan məsləhətdir. Əgər Millerçilərin xəbəri qorunmalı və şeytani hücumlardan mühafizə edilməli olan təməlləri təmsil etmirsə, onda həmin nəsihətlər də yanlışdır. Bu tarixin İlyas xəbəri ilə bağlı olan bütün bu məsələlərin yanlış olduğu nəticəsinə gəlmək, açıq-aşkar Ellen White-ın yalançı peyğəmbər olduğunu göstərərdi.
Müasir Adventizm hələ də Vəhy Seminarlarında qalıq kilsənin İsa Məsihə şəhadət olan Peyğəmbərlik Ruhuna malik olacağını öyrədir, lakin onlar kilsə üzvlüyünə cəlb etməyə çalışdıqları şəxslərə, şübhəsiz ki, Ellen Uaytın həmin ilkin təməl həqiqətlər və tarixlə bağlı təsdiqini və xəbərdarlıqlarını tamamilə rədd etdiklərini demirlər. Aşağıdakı parça sizin üçün nə məna daşıyır?
“Gələcəkdən qorxmağa heç bir əsasımız yoxdur; yalnız Rəbbin bizi necə yönəltdiyini və keçmiş tariximizdəki təlimini unutduğumuz təqdirdə qorxmalıyıq.” Life Sketches, 196.
1863-cü ildə Millerçi hərəkat öz nəticəsinə çatdı və son nəticədə papalığa bir surət yaradacaq hökumət yanında hüquqi şəxs kimi qeydiyyatdan keçdi; Ellen White-ın tərifinə görə bu, kilsənin dövlətlə birləşməsidir.
“Hazırda Amerika Birləşmiş Ştatlarında kilsənin təsisat və adət-ənənələri üçün dövlətin dəstəyini təmin etmək məqsədilə gedən hərəkatlarda protestantlar papistlərin izləri ilə gedirlər. Hətta bundan da artıq, onlar Papalığın Köhnə Dünyada itirdiyi üstünlüyü Protestant Amerikada yenidən əldə etməsi üçün qapını açırlar.” The Great Controversy, 573.
Hökumətlə hüquqi əlaqənin təşkilatlanma zərurətinin bir hissəsi olduğu fərziyyəsi altında, xalqın gənclərinin Vətəndaş Müharibəsi adlanan qanlı qırğına cəlb edildiyi bir dövrdə, Millerçi hərəkat sona çatdı. 1863-cü ildə Yeddinci Gün Adventist Kilsəsi həm çap olunmuş bir məqalə, həm də yeni bir cədvəllə, Danielin Musanın andı adlandırdığı köləlik peyğəmbərliyini rədd etdi. 1850-ci ildə Rəbb Öz xalqına Habaqququn ikinci cədvəlini hazırlamağı və 1843-cü il cədvəlində əlini üstündə saxladığı xətanı düzəltməyi yönəltmişdi. 1850-ci ildə göstəriş verilən cədvəl öz məqsədini tamamilə yerinə yetirdi, çünki Ellen White “Allahın cədvəlin nəşrində olduğunu” gördüyünü dedi, bununla yanaşı, 1850-ci il cədvəlinin Habaqququn ikinci fəslində göstərildiyini də bildirdi.
1850-ci il cədvəlinin məqsədi 1843-cü il cədvəlinin məqsədi ilə eyni idi. O, ölməkdə olan bir dünyaya üçüncü mələyin xəbərini təqdim etmək üçün istifadə olunmalı olan müjdəçilik aləti idi. 1863-cü ildə həmin xəbər kənara atıldı. Qırmızı dənizdə başlayan sınaq prosesi ilə timsallaşdırılan sınaq prosesi, Daniel səkkizin on üçüncü ayəsində tapdalanmalı olan məbədi müəyyən edən zaman peyğəmbərliyi ilə başladı və sınaq prosesi Daniel səkkizin on üçüncü ayəsində tapdalanmalı olan ordunu müəyyən edən zaman peyğəmbərliyi ilə başa çatdı.
Sonra bir müqəddəsin danışdığını eşitdim; və danışan o müəyyən müqəddəsə başqa bir müqəddəs dedi: Gündəlik qurban, viranəlik gətirən təqsir, həm müqəddəs məkanın, həm də ordunun tapdalanmağa verilməsi barədə olan bu görüntü nə vaxta qədər davam edəcək? O isə mənə dedi: İki min üç yüz günə qədər; ondan sonra müqəddəs məkan təmizlənəcək. Daniel 8:13, 14.
22 oktyabr 1844-cü ildə başlayan sınaq prosesi Alfa və Omeqanın möhürünü daşıyır. Həmin sınaq prosesinin başlanğıcı tapdalanmalı olan məbədi təmsil edən bir zaman peyğəmbərliyi idi. Bu, yerinə yetdiyi zaman böyük nur hasil edən bir peyğəmbərlik idi. 1863-cü ildə başa çatan sınaq prosesi də Alfa və Omeqanın möhürünü daşıyır. Həmin sınaq prosesinin sonu tapdalanmalı olan ordunu təmsil edən bir zaman peyğəmbərliyi idi. Bu, yerinə yetdiyi zaman böyük nur hasil etmək üçün təyin edilmiş bir peyğəmbərlik idi. Bu, həmin tarixin İlyası tərəfindən təqdim olunmuş bir zaman peyğəmbərliyi idi və o rədd edilərək kənara qoyulduqda, böyük qaranlıq hasil etdi.
Məhkumluq isə budur ki, nur dünyaya gəldi, lakin insanların əməlləri pis olduğuna görə onlar nuru deyil, qaranlığı sevdilər. Yəhya 3:19.
Bu məqaləni bununla tamamlamayı planlaşdırdığım məntiq artıq qeyd etdiyim məntiqdir. Allah Ellen White vasitəsilə 1843 və 1850-ci il cədvəllərini təsdiq etdimi?
“Mən gördüm ki, 1843 cədvəli Rəbbin əli ilə yönəldilmişdi və ona dəyişiklik edilməməlidir; rəqəmlər Onun istədiyi kimi idi; Onun əli onların bəzilərindəki bir səhvin üzərində idi və onu gizlədirdi ki, Onun əli götürülənədək heç kəs onu görə bilməsin.” Early Writings, 74.
“Mən gördüm ki, Allah Qardaş Nikols tərəfindən cədvəlin nəşr edilməsində idi. Mən gördüm ki, Müqəddəs Kitabda bu cədvəl barədə bir peyğəmbərlik var; və əgər bu cədvəl Allahın xalqı üçün nəzərdə tutulubsa, əgər o biri üçün kifayətdirsə, digəri üçün də kifayətdir; və əgər biri daha böyük miqyasda çəkilmiş yeni bir cədvələ ehtiyac duyurdusa, hamı da ona eyni dərəcədə ehtiyac duyur.” Manuscript Releases, number 13, 359; 1853.
Allah Ellen White vasitəsilə 1840–1844-cü illər tarixi ərzində Millerçilərin təqdim etdikləri xəbəri təsdiq etdimi?
“Allah bizə yeni bir xəbər vermir. Biz 1843 və 1844-cü illərdə bizi digər kilsələrdən çıxaran xəbəri bəyan etməliyik.” Review and Herald, 19 yanvar 1905.
“Allah bizə vaxtımızı və gücümüzü 1843 və 1844-cü illərdə kişi və qadınları hərəkətə gətirən xəbərləri xalqa təbliğ etmək işinə verməyi buyurur.” Manuscript Release, Number 760.
“1840–1844-cü illərdən verilmiş bütün xəbərlər indi qüvvətlə bildirilməlidir, çünki yönünü itirmiş çoxlu insanlar vardır. Bu xəbərlər bütün kilsələrə çatdırılmalıdır.
“Məsih dedi: ‘Gözləriniz nə bəxtiyardır, çünki görür; qulaqlarınız da, çünki eşidir. Çünki sizə doğrusunu deyirəm ki, çox peyğəmbərlər və saleh adamlar sizin gördüyünüz şeyləri görməyi arzuladılar və görmədilər; sizin eşitdiyiniz şeyləri eşitməyi arzuladılar və eşitmədilər’ [Matta 13:16, 17]. 1843 və 1844-cü illərdə görünən şeyləri görən gözlər nə bəxtiyardır.”
“İsmarış verildi. Və bu ismarışı təkrar etməkdə heç bir gecikmə olmamalıdır, çünki zamanın əlamətləri yerinə yetməkdədir; yekun iş başa çatdırılmalıdır. Qısa müddət ərzində böyük bir iş görüləcək. Tezliklə Allahın təyinatı ilə elə bir ismarış veriləcək ki, bu, yüksək bir nida halına gələcək. O zaman Daniel öz payında dayanacaq ki, öz şəhadətini versin.” Manuscript Releases, cild 21, 437.
“1841, ’42, ’43 və ’44-cü illərdə qəbul etdiyimiz həqiqətlər indi öyrənilməli və bəyan edilməlidir. Birinci, ikinci və üçüncü mələklərin xəbərləri gələcəkdə uca səslə bəyan ediləcəkdir. Onlar ciddi qətiyyətlə və Ruhun qüdrəti ilə veriləcəkdir.” Manuscript Releases, cild 15, 371.
“Biz işin indiki zəifliyini və kiçikliyini anlayırıq. Bizim bir təcrübəmiz olmuşdur. Allahın bizə verdiyi işi yerinə yetirərkən, etimadla irəli gedə bilərik; əmin ola bilərik ki, O, bizim səmərəliliyimiz olacaqdır. O, 1841, 1842, 1843 və 1844-cü illərdə bizimlə olduğu kimi, 1906-cı ildə də bizimlə olacaqdır.” Loma Linda Messages, 156.
“Müəssisələrimizdə müəllim və rəhbər kimi duranlar iman və üçüncü mələyin xəbərinin prinsiplərində sağlam olmalıdırlar. Allah Öz xalqının bilməsini istəyir ki, bizdə bu xəbər Ona məxsus olduğu şəkildə, Onun onu bizə 1843 və 1844-cü illərdə verdiyi kimi vardır.” General Conference Bulletin, 1 aprel 1903.
“Xəbərdarlıq gəlib çatmışdır: 1842, 1843 və 1844-cü illərdə verilən xəbərlə başlanan vaxtdan bəri üzərində bina etdiyimiz iman təməlini sarsıdacaq heç nəyə daxil olmağa yol verilməməlidir. Mən bu xəbərin içində idim və o vaxtdan bəri Allahın bizə verdiyi işığa sadiq qalaraq dünyanın qarşısında dayanmışam. Biz hər gün ciddi dua ilə Rəbbi axtararaq işıq dilədiyimiz zaman ayaqlarımızın qoyulduğu platformadan ayaqlarımızı çəkməyi düşünmürük. Sizcə, Allahın mənə verdiyi işıqdan imtina edə bilərəmmi? O, Əbədi Qaya kimi olmalıdır. Verildiyi vaxtdan bəri mənə rəhbərlik etmişdir.” Review and Herald, 14 aprel 1903.
Allah Ellen White vasitəsilə Öz xalqını Millerçi tarixin həqiqətlərini sarsıdacaq hücumlara qarşı müdafiə olunmaq barədə xəbərdar etdimi?
“Peyğəmbərlik tarixində bizə istiqamətimizi göstərən həqiqətin böyük nişanələri diqqətlə qorunmalıdır ki, onlar dağıdılıb yerinə həqiqi işıqdan çox çaşqınlıq gətirəcək nəzəriyyələr qoyulmasın.” Selected Messages, book 2, 101, 102.
“Bu gün Şeytan həqiqətin yol nişanələrini—yol boyunca ucaldılmış abidələri—aşırıb dağıtmaq üçün fürsətlər axtarır; və bizə öz evlərini möhkəm qaya üzərində qurmuş, həm pis xəbərdə, həm də yaxşı xəbərdə həqiqətə sarsılmaz qalmış yaşlı işçilərin təcrübəsi lazımdır.” Gospel Workers, 104.
“Allah dünyanı heç vaxt xeyirlə şəri, salehliklə haqsızlığı bir-birindən ayırd edə bilən adamlar olmadan qoymur. Fövqəladə zamanlarda döyüşün ön cəbhəsində dayanmaq üçün Allahın təyin etdiyi adamlar vardır. Böhran vaxtında O, qədim dövrlərdə etdiyi kimi, adamlar qaldıracaqdır. Gənc adamlara tapşırılacaq ki, yaşlı bayraqdarlara qoşulsunlar ki, bu sadiq adamların təcrübəsi ilə möhkəmlənsin və öyrədilsinlər; belə ki, onlar çoxlu mübarizələrdən keçmişlər və Öz Ruhunun şəhadətləri vasitəsilə Allah onlara dəfələrlə danışaraq doğru yolu göstərmiş və yanlış yolu məhkum etmişdir. Allahın xalqının imanını sınağa çəkən təhlükələr meydana çıxdıqda, bu öncül işçilər keçmişin təcrübələrini nəql etməlidirlər; o vaxtlar ki, məhz belə böhranlar baş vermiş, həqiqət sorğu-suala tutulmuş, Allahdan qaynaqlanmayan qəribə fikirlər ortaya gətirilmişdi.”
“Yaşlı işçilərin təcrübəsinə indi ehtiyac vardır; çünki Şeytan köhnə nişanələri,—yol boyunca ucaldılmış abidələri—heçə endirmək üçün hər fürsəti gözləyir.” Review and Herald, 19 noyabr 1903.
1863-cü ildə Millerçi hərəkatı, həmin tarixin İlyasına anlamağa yönəldilmiş ilk həqiqəti rədd etməklə sona çatdı. Onun son sınağı, Daniel 8-də məbədlə ordunun tapdalanıb alt-üst edilməsini müəyyən edən iki ayəyə əsaslanırdı. Məbədin nuru on sınağın birincisində açıldı, qaranlıq isə on sınağın sonuncusunda ordunun üzərinə gətirildi.
Bir şey qətidir: Şeytanın bayrağı altında mövqe tutan Yeddinci Gün Adventistləri əvvəlcə Allahın Ruhunun Şəhadətlərində olan xəbərdarlıqlara və məzəmmətlərə imanlarını tərk edəcəklər.
“Daha böyük təqdisə və daha müqəddəs xidmətə çağırış edilir və edilməkdə davam edəcəkdir. İndi Şeytanın təlqinlərini dilə gətirən bəziləri ayılacaqlar. Məsuliyyətli etibar mövqelərində olan elələri vardır ki, bu zaman üçün olan həqiqəti anlamırlar. Onlara bu xəbər verilməlidir. Əgər onu qəbul etsələr, Məsih onları qəbul edəcək və onları Özlə birlikdə çalışan işçilər edəcəkdir. Lakin xəbəri eşitməkdən imtina etsələr, Qaranlıq Hökmdarının qara bayrağı altında mövqe tutacaqlar.”
“Mənə tapşırılmışdır deyim ki, bu zaman üçün qiymətli həqiqət insan şüurlarına getdikcə daha aydın şəkildə açılır. Xüsusi mənada kişilər və qadınlar Məsihin ətindən yeməli və Onun qanından içməlidirlər. Dərkdə bir inkişaf olacaq, çünki həqiqət daim genişlənməyə qadirdir. Həqiqətin ilahi Müəllifi Onu tanımağa davam edənlərlə daha yaxın və getdikcə daha yaxın ünsiyyətə girəcək. Allahın xalqı Onun sözünü göydən gələn çörək kimi qəbul etdikcə, Onun zühurunun səhər kimi hazırlanmış olduğunu biləcəklər. Bədənin qida yeyildikdə fiziki güc aldığı kimi, onlar da ruhani qüvvə alacaqlar.
“Biz Rəbbin İsrail övladlarını Misir əsarətindən çıxararaq, səhradan keçirib Kənana apardığı planı yarımçıq belə anlamırıq.
“İncilin saçdığı ilahi şüaları topladıqca, yəhudi nizamı barədə daha aydın bir anlayışa və onun mühüm həqiqətlərinə daha dərin bir qiymət verməyə malik olacağıq. Həqiqəti araşdırmağımız hələ natamamdır. Biz yalnız bir neçə nur şüasını toplamışıq. Kəlamın gündəlik tələbələri olmayanlar yəhudi nizamının məsələlərini həll etməyəcəklər. Onlar məbəd xidmətinin öyrətdiyi həqiqətləri anlamayacaqlar. Allahın işi Onun böyük planı haqqında dünyəvi anlayış üzündən əngəllənir. Gələcək həyat Məsihin bulud sütunu içində gizlənərək Öz xalqına verdiyi qanunların mənasını açıb göstərəcək.” Spalding and Magan, 305, 306.
Növbəti məqalədə 1863-cü illə əlaqədar İlyasın simvolizmi barədə araşdırmamızı davam etdirəcəyik.