Advent tarixində Roma rəmzi ilə bağlı digər tarixi dəlillərlə birlikdə nəzərdən keçirmək istədiyim son mübahisə Yoel kitabıdır. Həmin mübahisə 11 sentyabr 2001-ci ildən sonra baş verdi və o dövrün şəraitini nəzərə almadan bəzi incə məqamlar çox asanlıqla gözdən qaça bilər. Bu şəraiti öz yerinə qoymaq üçün Millerçi tarixin nəzərdən keçirilməsi tələb olunur. 11 avqust 1840-cı ildə Vəhy kitabının doqquzuncu fəslinin on beşinci ayəsinin zaman peyğəmbərliyi yerinə yetdi.
Və dörd mələk azad edildi; onlar bir saat, bir gün, bir ay və bir il üçün hazırlanmışdılar ki, insanların üçdə birini öldürsünlər. Vəhy 9:15.
Ayə “bir saat, bir gün, bir ay və bir il” ifadəsinin üç yüz doxsan bir il və on beş günə bərabər olduğunu müəyyən edir. Dörd mələk İslamın hakimiyyətə yüksələrək Romaya qarşı müharibə aparmağa başladığı zamanı təmsil edirdi; bu, 27 iyul 1449-cu ildə başlamışdı. Başlanğıc nöqtəsi yüz əlli illik başqa bir zaman peyğəmbərliyinin son nöqtəsindən istifadə edilməklə müəyyən olunmuşdu. Yüz əlli illik ilk zaman peyğəmbərliyi birinci vayın tarixində, yəni Vəhy kitabının doqquzuncu fəslindəki beşinci şeypurda bəyan edilmişdi. Yüz əlli illik peyğəmbərlik 27 iyul 1449-cu ildə başa çatdıqda, indi nəzərdən keçirdiyimiz zaman peyğəmbərliyi başladı və üç yüz doxsan bir il on beş gün sonra bu peyğəmbərlik 11 avqust 1840-cı ildə sona yetdi.
Uilyam Miller Vəhy kitabının doqquzuncu fəslindəki qüvvələrin İslamı təmsil etdiyini anlamışdı və 11 avqust 1840-cı il tarixindən əvvəl, Miller hərəkatına mənsub Yoşiya Liç peyğəmbərliyə əsaslanan belə bir proqnoz irəli sürdü ki, 1840-cı ildə Osmanlı hökmranlığı sona çatacaq. 11 avqust 1840-cı ildən on gün əvvəl Liç öz proqnozunu daha da dəqiqləşdirib yenilədi və bununla peyğəmbərliyin yalnız hansı ildə yerinə yetəcəyini deyil, məhz ili, günü və ayı da müəyyən etdi. Bacı Uayt hadisə yerinə yetdiyi zaman Liçin bu proqnozunun Millerçilərin dini dünyası üzərindəki təsiri barədə fikir bildirir.
“1840-cı ildə peyğəmbərliyin daha bir diqqətəlayiq yerinə yetməsi geniş maraq doğurdu. Bundan iki il əvvəl, ikinci gəlişi təbliğ edən aparıcı vaizlərdən biri olan Josiah Litch, Vəhy 9-un bir şərhini nəşr edərək Osmanlı imperiyasının süqutunu qabaqcadan bildirmişdi. Onun hesablamalarına görə, bu qüvvə 1840-cı il avqustun 11-də devrilməli idi, o zaman ki, Konstantinopoldakı Osmanlı hakimiyyətinin qırılacağı gözlənilə bilər. Və mən inanıram ki, məhz belə olduğu görünəcəkdir.”
“Məhz göstərilmiş vaxtda Türkiyə öz səfirləri vasitəsilə Avropanın müttəfiq dövlətlərinin himayəsini qəbul etdi və beləliklə özünü xristian millətlərinin nəzarəti altına qoydu. Bu hadisə qabaqcadan deyilmiş xəbəri tam dəqiqliklə yerinə yetirdi. Bu məlum olduqda, çoxlu sayda insanlar Miller və onun əməkdaşları tərəfindən qəbul edilmiş peyğəmbərlik yozumu prinsiplərinin doğruluğuna əmin oldular və advent hərəkatına heyrətamiz bir təkan verildi. Təhsilli və mövqeli adamlar həm onun baxışlarını təbliğ etməkdə, həm də nəşr etməkdə Millerə qoşuldular və 1840-cı ildən 1844-cü ilə qədər iş sürətlə genişləndi.” The Great Controversy, 334, 335.
Onun bu hadisəni təsdiqləməsi illər boyu Laodikeyalı Yeddinci Gün Adventistləri tərəfindən müxtəlif yollarla təkrar-təkrar hücuma məruz qalmışdır. Yeddi dəfə və “gündəlik” məsələsində olduğu kimi, bu həqiqətə hücum etmək iki müqəddəs lövhə üzərində təmsil olunan təməlləri, həmçinin Peyğəmbərlik Ruhunun nüfuzunu rədd etmək deməkdir. Şeytanın bu tarixə olan etimadı məhv etmək üçün çalışmasının səbəbi çoxcəhətlidir.
Litchin proqnozu “Miller tərəfindən qəbul edilmiş peyğəmbərlik təfsiri prinsipləri”ndən istifadə edirdi. Millerə peyğəmbərlik zamanına dair anlayış verilmişdi və Millerin xəbərinin peyğəmbərlik zamanına əsaslandığına şübhə edən hər kəs bunun doğru olduğunu təsdiqləmək üçün sadəcə 1843 və 1850-ci illərin pioner cədvəllərinə nəzər salmalıdır. 11 avqust 1840-cı ildən əvvəl, Məsihin qayıdışı barədə Millerin proqnozuna qarşı çıxanlar iddia edirdilər ki, Məsihin nə vaxt qayıdacağını anlamaq üçün peyğəmbərlik zamanından istifadə edilə bilməz. Onlar çox vaxt onun xəbərinə və fəaliyyətinə qarşı çıxmaq üçün Müqəddəs Kitabın günün də, saatın da bilinmədiyi barədə bəyanatına istinad edirdilər.
Lakin o gün və saatı heç kəs bilmir; nə göylərin mələkləri, nə də Oğul, yalnız Atam bilir. Nuhun günləri necə idisə, İnsan Oğlunun gəlişi də elə olacaq. Çünki tufandan əvvəlki günlərdə insanlar Nuh gəmiyə girən günə qədər yeyib-içir, evlənir və ərə verirdilər. Və tufan gəlib onların hamısını aparıncaya qədər anlamadılar; İnsan Oğlunun gəlişi də belə olacaq. O zaman tarlada iki nəfər olacaq; biri götürüləcək, o biri isə buraxılacaq. Matta 24:36–40.
Bu parçaya baxmayaraq, Millerçilər öz öncədən xəbər verdiklərini dəstəkləmək üçün həddindən artıq çox Müqəddəs Kitab dəlili tapdılar və sonralar Bacı Uayt tərəfindən müəyyən edilən bir prinsip əsasında fəaliyyət göstərməyə davam etdilər.
“‘Heç kəs günü də, saatı da bilmir’ advent imanını rədd edənlərin ən çox irəli sürdükləri dəlil idi. Müqəddəs Yazıda deyilir: ‘O günü və saatı heç kəs bilmir, nə göylərin mələkləri, nə də Oğul, ancaq Atam bilir.’ Matta 24:36. Bu mətnin aydın və ahəngdar izahı Rəbbi gözləyənlər tərəfindən verilmişdi və onların əleyhdarlarının ondan necə yanlış istifadə etdikləri açıq şəkildə göstərilmişdi. Bu sözlər Məsih tərəfindən, məbəddən son dəfə ayrıldıqdan sonra Zeytun dağında şagirdləri ilə etdiyi o yaddaqalan söhbətdə deyilmişdi. Şagirdlər belə soruşmuşdular: ‘Sənin gəlişinin və dünyanın sonunun əlaməti nə olacaq?’ İsa onlara əlamətləri verdi və dedi: ‘Bütün bunları gördüyünüz zaman bilin ki, yaxındır, qapılardadır.’ Ayələr 3, 33. Xilaskarın bir sözü digərini qüvvədən salmaq üçün işlədilməməlidir. Onun gəlişinin günü və saatını heç kəs bilməsə də, bizə onun nə vaxt yaxın olduğunu bilmək öyrədilir və bu bizdən tələb olunur. Bizə daha artıq öyrədilir ki, Onun xəbərdarlığına məhəl qoymamaq və Onun gəlişinin nə vaxt yaxın olduğunu bilməyi rədd etmək və ya buna laqeyd qalmaq, Nuhun günlərində yaşayanların tufanın nə vaxt gələcəyini bilməmələrinin onlar üçün necə məhvedici olmuşdusa, bizim üçün də elə məhvedici olacaq. Həmin fəsildəki, sədaqətli və sədaqətsiz qulu qarşılaşdıran, ürəyində ‘Ağamın gəlişi gecikir’ deyən kəsin aqibətini bildirən məsəl də göstərir ki, Məsih oyaq qaldığını və Onun gəlişini təbliğ etdiyini gördüyü şəxslərə, habelə bunu inkar edənlərə necə baxacaq və necə qarşılıq verəcək. ‘Buna görə də oyaq olun,’ O deyir. ‘Nə bəxtiyardır o qul ki, ağası gəldikdə onu belə edən görsün.’ Ayələr 42, 46. ‘Əgər oyaq olmasan, mən sənin üzərinə oğru kimi gələcəyəm və sənin üzərinə hansı saatda gələcəyimi bilməyəcəksən.’ Vəhy 3:3.” Böyük Mübarizə, 370.
Litchin öncədən söylədiyi hadisə həyata keçdikdə, “elm və mövqe sahibi olan adamlar, həm təbliğdə, həm də onun baxışlarının nəşrində Millerlə birləşdilər və 1840-cı ildən 1844-cü ilə qədər bu iş sürətlə yayıldı.” Millerin xəbəri, onun peyğəmbərlikləri şərh etmə qaydalarının etibarlı qaydalar olduğu təsdiq olunanda qüvvətləndirildi. Zaman peyğəmbərliyinin yerinə yetməsinə cavab olaraq, yalnız Millerin qaydaları təsdiq olunmadı və bundan sonra bir çoxları Millerçi hərəkata qoşulmadı, həm də peyğəmbərlik baxımından eyni dərəcədə əhəmiyyətli olan bu idi ki, təsdiqlənmiş olan, Millerin qaydalarının əsas qaydası idi. Həmçinin, bu təsdiqin üç vaydan ikincisinə aid olan, eyni zamanda beşinci, altıncı və yeddinci şeypur olan bir peyğəmbərliyin tətbiqi ilə həyata keçirilməsi faktı da.
Millerin xəbərinin qüvvətləndirilməsi Millerçi islahat hərəkatının ən mühüm nişanələrindən birinə çevrildi. Bu, İsanın vəftizi ilə əvvəlcədən tipləşdirilmişdi. Bu, əvvəlki əhd xalqının (protestantların) son sınaq prosesinin başlandığını göstərirdi. Bu, bütövlükdə Millerçi hərəkat və xəbərə qarşı Şeytanın hücumunun mərkəzinə çevrildi.
“Allahın xalqının keçmişdəki yolçuluqlarının böyük tarixinə dair şübhə yaratmaq üçün Şeytanın zehində oyada biləcəyi hər hansı sual onun şeytani əzəmətini məmnun edər və Allaha qarşı təhqirdir. Rəbbin qüdrət və böyük izzətlə dünyamıza tezliklə gələcəyi xəbəri həqiqətdir və 1840-cı ildə onun elan edilməsində bir çox səslər ucaldıldı.” Manuscript Releases, cild 9, 134.
11 sentyabr 2001-ci ildə üçüncü vay peyğəmbərlik tarixinə daxil oldu. Bu hadisə 1989-cu ildə başlamış üçüncü mələyin hərəkatının qəbul etdiyi peyğəmbərlik təfsirinin əsas qaydasını təsdiqlədi. Həmin islahat hərəkatının elçisinə açılan ilk həqiqət 1989-cu ildə açıldı və bu, Daniel on birin son altı ayəsi deyildi. Bu, bütün islahat hərəkatlarının bir-birinə paralel getdiyi və üçüncü mələyin hərəkatı olan yüz qırx dörd minin hərəkatının xüsusiyyətlərini müəyyən etmək üçün sətir üzərinə sətir bir araya gətirilməli olduğu həqiqəti idi. Mənim verdiyim ilk ictimai təqdimat 1994-cü ildə, yaxud bəlkə də 1995-ci ildə bir düşərgə toplantısında oldu. Təqdimat Daniel on birin son altı ayəsi haqqında deyildi; bir-birinə paralel gedən islahat xətləri haqqında idi.
Üçüncü vayın İslamla bağlı peyğəmbərliyi 11 sentyabr 2001-ci ildə yerinə yetəndə, bu, 11 avqust 1840-a paralel idi. 1840-cı ildə birinci və ikinci vayların peyğəmbərliyi Millerçilərin xəbərini təsdiqlədi, 11 sentyabr 2001-ci ildə isə üçüncü vayın peyğəmbərliyi Future for America-nın xəbərini təsdiqlədi. Bu həqiqətin dərk olunması çoxlarını bu hərəkata gətirdi; halbuki bundan əvvəl bu, əsasən bir nəfərin üzərində dayanırdı. Bundan sonra hərəkatın xəbəri və xəbərçi hücuma məruz qaldı; necə ki, 1840-cı ilin tarixi də ondan sonrakı onilliklər boyunca şeytani hücumun mərkəzinə çevrilmişdi.
Future for America hərəkatına qoşulanlar həmin tarixin elçisi tərəfindən bir araya gətirilmiş peyğəmbərlik təfsiri qaydalarını qəbul etdilər. Həmin qaydalardan biri, bəlkə də onların ən mühümü, peyğəmbərliyin üçqat tətbiqi idi və elədir. Elçi müəyyən peyğəmbərlik həqiqətlərinin üç konkret yerinə yetmə üzərində təsvir olunduğunu anlamağa gəlmişdi. Millerçi tarixin yüz qırx dörd minin tarixində təkrarlanmasına inanılaraq, 11 avqust 1840-cı ilin 11 sentyabr 2001-ci ilə tipoloji işarə etdiyi, habelə digər müqəddəs islahat xətlərinin də məhz həmin eyni nişangaha malik olduğu görüldü.
Müqəddəs islahatın hər bir xəttinin təkrarının üçüncü mələyin xəttində mövcud olduğuna dair dəlil o zaman Yəhuda qəbiləsinin Aslanı tərəfindən açıldı. Görüldü ki, necə ki Millerçi tarix on qız məsəlinin hərfi mənada tam yerinə yetməsi olmuşdu, eləcə də Future for America tarixi də belə idi.
“Mənə tez-tez on bakirə haqqında məsələ xatırladılır; onlardan beşi müdrik, beşi isə ağılsız idi. Bu məsələ hərfi mənada yerinə yetirilmişdir və yerinə yetiriləcəkdir, çünki o, məhz bu zaman üçün xüsusi tətbiqə malikdir və üçüncü mələyin xəbəri kimi, yerinə yetirilmişdir və zamanın sonuna qədər indiki həqiqət olaraq qalmaqda davam edəcəkdir.” Review and Herald, 19 avqust 1890.
Vəhy onuncu fəsildəki yeddi göy gurultusu, Millerçilərin 11 avqust 1840-dan 22 oktyabr 1844-ə qədər olan təcrübəsini, habelə 11 sentyabr 2001 tarixindən tezliklə gələcək bazar qanununadək olan tarixi müəyyən etmək üçün tanındı.
Yəhyaya verilən və yeddi gurultuda ifadə olunan xüsusi işıq birinci və ikinci mələklərin xəbərləri altında baş verəcək hadisələrin təsviri idi....
“Bu yeddi gurultu öz səslərini çıxardıqdan sonra, kiçik kitab barəsində Danielə olduğu kimi, Yəhyaya da belə bir əmr verilir: «Yeddi gurultunun söylədiklərini möhürlə.» Bunlar öz sırası ilə açıqlanacaq gələcək hadisələrə aiddir.” The Seventh-day Adventist Bible Commentary, cild 7, 971.
Aydın oldu ki, Bacı Vayt birbaşa bildirmişdir ki, üçünci məlləyin hərəkəti birinci və ikinci məlləklərin hərəkəti ilə paralel gedir.
“Allah Vəhy 14-dəki xəbərlərə peyğəmbərlik silsiləsində öz yerlərini vermişdir və onların işi bu yer üzünün tarixinin sonunadək dayanmalı deyildir. Birinci və ikinci mələyin xəbərləri bu zaman üçün hələ də həqiqətdir və onlardan sonra gələn bu xəbərlə paralel surətdə irəliləməlidir. Üçüncü mələk öz xəbərdarlığını uca səslə bəyan edir. Yəhya dedi: ‘Bundan sonra mən göydən enən, böyük hakimiyyətə malik başqa bir mələk gördüm və yer onun izzəti ilə nurlandı.’ Bu nurlanma içində hər üç xəbərin nurı birləşir.” The 1888 Materials, 803, 804.
Birinci və ikinci mələklərin hərəkatı üçüncü mələyin hərəkatı ilə paralel gedir. Birinci və ikinci mələyin hərəkatına qüvvə verən peyğəmbərlik, birinci və ikinci vayın vaxt peyğəmbərliyinin yerinə yetməsi ilə qüvvətləndirildi; üçüncü mələyin hərəkatına qüvvə verilməsi isə üçüncü vay haqqında peyğəmbərliyin yerinə yetməsi ilə qüvvətləndirildi.
1840-cı il avqustun 11-də olduğu kimi, Future for America-nın xəbəri təsdiqlənəndə, Future for America tərəfindən qəbul edilən “peyğəmbərlik təfsiri prinsiplərinin düzgünlüyünə çoxluqlar əmin oldular” və “advent hərəkatına heyrətamiz bir təkan verildi.” “Elmli və mövqeli adamlar” Future for America ilə “həm təbliğdə, həm də nəşrdə” Future for America-nın peyğəmbərlik xəbərinə qoşuldular. Future for America-nın 2001-ci il sentyabrın 11-ni peyğəmbərliyin yerinə yetməsi kimi aydın surətdə təsdiq edən konkret qaydası “peyğəmbərliyin üçqat tətbiqi” idi.
Hər iki müqəddəs cədvəldə təqdim edildiyi kimi, birinci və ikinci vaylara dair İslamın əsas baxışını, bu xəbəri öyrədənlərin yazılı şahidliyi ilə birlikdə qəbul etdikdə, biz birinci vay və ikinci vay ilə əlaqəli müəyyən peyğəmbərlik xüsusiyyətlərini tanıyırıq. Müqəddəs Kitab həqiqətin iki şahidliyin əsasında təsbit olunduğunu təkrar-təkrar, müxtəlif yollarla öyrədir. Birinci vayın peyğəmbərlik xüsusiyyətləri, ikinci vayın peyğəmbərlik xüsusiyyətləri ilə birləşərək, üçüncü vayın peyğəmbərlik xüsusiyyətlərini təsbit edir. İslamın üçqat tətbiqi 11 sentyabr 2001-ci ildə üçüncü vayın gəlişini müəyyənləşdirməkdə o qədər dəqiqdir ki, bunu görməmək mümkün deyildir, baxmayaraq ki, çoxları dəlillərə gözlərini yummağı seçir.
Peyğəmbərliyin üçqat tətbiqi üçüncü vayın 11 sentyabr 2001-ci ildə gəlib çatdığını qəti surətdə təsbit etdi. O zaman aydın oldu ki, bu qayda birbaşa ikinci mələyin xəbəri ilə əlaqələndirilmişdir; bu isə həm Millerçilərin dövründə, həm də yüz qırx dörd minin dövründə Müqəddəs Ruhun töküldüyü dövrdür. Hər iki tarix on bakirə məsələsinin yerinə yetməsidir və məsəldə Müdriklərlə ağılsızlar arasındakı fərqin aşkara çıxdığı yer Gecəyarısı Hayqırtısı xəbəridir; həm də ikinci mələyin xəbərinin qüvvətləndirildiyi yer məhz budur.
“İkinci mələyin xəbərinin sonuna yaxın mən gördüm ki, göydən gələn böyük bir işıq Allahın xalqının üzərinə saçılırdı. Bu işığın şüaları günəş kimi parlaq görünürdü. Və mən mələklərin səslərini eşitdim; onlar nida edirdilər: “Budur, Bəy gəlir; Ona görüşə çıxın!””
“Bu, ikinci mələyin xəbərinə güc verməli olan gecəyarısı nida idi. Mələklər ruhdan düşmüş müqəddəsləri oyatmaq və onları qarşılarında duran böyük işə hazırlamaq üçün göydən göndərildilər. Bu xəbəri ilk qəbul edənlər ən istedadlı adamlar olmadılar. Mələklər təvazökar, sədaqətli olanların yanına göndərildi və onları bu nidanı yüksəltməyə sövq etdi: ‘Budur, Bəy gəlir; Onu qarşılamağa çıxın!’” Early Writings, 238.
Birinci və ikinci mələklərin tarixində Müqəddəs Ruhun tökülməsi Gecəyarısı Fəryadının ikinci mələklərin ismarıcına qoşulması ilə həyata keçirilir. Bu, üçüncü mələyin tarixində təkrarlanır.
“Mələklər göydən gələn qüdrətli mələyə kömək etmək üçün göndərilmişdilər və mən hər yerdən gəlirmiş kimi səslənən səslər eşitdim: Ey xalqım, ondan çıxın ki, onun günahlarına şərik olmayasınız və onun bəlalarından pay almayasınız; çünki onun günahları göyə qədər çatmışdır və Allah onun təqsirlərini xatırlamışdır. Bu xəbərdarlıq mənə üçüncü xəbərə əlavə kimi göründü və 1844-cü ildə gecəyarısı hayqırtısının ikinci mələyin xəbərinə qoşulduğu kimi, buna da qoşuldu. Allahın izzəti səbirli, gözləyən müqəddəslərin üzərinə endi və onlar qorxmadan son ciddi xəbərdarlığı verdilər, Babilin süqutunu elan etdilər və Allahın xalqını ondan çıxmağa çağırdılar ki, onun dəhşətli aqibətindən xilas olsunlar.” Spiritual Gifts, cild 1, 195.
Peyğəmbərliyin üçqat tətbiqi baxımından, ikinci mələyin xəbəri peyğəmbərliyin üçqat tətbiqini təmsil edir, çünki hər iki tarixdə bu xəbər ondan ibarətdir ki, Babil iki dəfə yıxılmışdır.
Bundan sonra başqa bir mələk gəldi və dedi: “Böyük şəhər Babil yıxıldı, yıxıldı; çünki o, bütün millətlərə öz zinakarlığının qəzəb şərabından içirtmişdir.” Vəhy 14:8.
Vəhy kitabının onuncu fəslindəki qüdrətli mələk 11 avqust 1840-cı ildə birinci və ikinci vay haqqında peyğəmbərliyin yerinə yetməsi ilə endi və bununla o, 11 sentyabr 2001-ci ildə Vəhy kitabının on səkkizinci fəslindəki qüdrətli mələyin enişini timsalən göstərdi. O mələk ki, Öz izzəti ilə yer üzünü nurlandırır, sonra bir bəyanat verdi.
O, qüdrətli bir səslə ucadan fəryad edib dedi: Böyük Babil yıxıldı, yıxıldı və şeytanların məskəni, hər murdar ruhun sığınacağı, hər murdar və iyrənc quşun qəfəsi oldu. Vəhy 18:2.
On dördüncü fəslin ikinci mələyinin və on səkkizinci fəslin qüdrətli mələyinin xəbəri Babildən iki dəfə süqut etmiş kimi bəhs edir və bu xəbər axır günlərin Babilini müəyyənləşdirir. O, axır günlərin Babilini müəyyənləşdirir, çünki Babilin bundan əvvəl iki dəfə — Nimrodun dövründə və Navuxodonosordan Belşassara qədər olan dövrdə — süqut etmiş olması, alnında “Böyük Babil” yazılmış olan Vəhy on yeddidəki fahişənin süqutunun peyğəmbərlik xüsusiyyətlərini təsbit edir. Axır günlərdə Babildən olan həmin süqutu müəyyənləşdirmək üçün Babilin əvvəlki iki süqutunun iki şahidi tələb olunur, çünki axır günlərin xəbəri budur: Babil süqut etdi, süqut etdi. Qüdrətli mələk nazil olduqda, Allahın bir toxunuşu ilə Nyu-York şəhərinin böyük binaları yerlə-yeksan edildiyi zaman, O, Öz bəyanı ilə peyğəmbərliyin üçqat tətbiqi qaydasını müəyyənləşdirir. 11 sentyabr 2001-ci ili Allahın peyğəmbərlik Kəlamının bir yerinə yetməsi kimi təsbit edən peyğəmbərliyin həmin üçqat tətbiqi, üç vayın üçqat tətbiqi idi.
Həmin yerinə yetmədə çoxları Future for America hərəkatına qoşuldu və onlar Future for America tərəfindən tətbiq edilmiş peyğəmbərlik təfsiri prinsiplərinə əmin oldular. 11 avqust 1840 təkrar olundu və bununla bu təkrar Millerin əsas qaydasını—yəni Müqəddəs Kitab peyğəmbərliyində bir günün bir ili təmsil etdiyini—təsdiq etmədi; çünki Future for America-nın əsas qaydası bu idi ki, birinci və ikinci mələklərin xəbərlərinə dair Millerçi tarix üçüncü mələyin hərəkatının tarixində təkrar olunur.
Aydın görünür ki, əgər 1840-cı il Şeytanı Bacı Uaytın adlandırdığı kimi onun şeytani əzəmətinin xüsusi bir hücumuna çevrildisə, onda 11 sentyabr 2001-ci il tarixi də oxşar bir hücuma məruz qalacaqdı. Beləliklə, biz qlobalistin, yaxud yezuitlərin, yaxud CIA-nın, yaxud Buşların, yaxud da həmin qüvvələrin hansısa birləşməsinin rolunu müəyyənləşdirən sui-qəsd nəzəriyyələrinə rast gəlirik. Həmin nəzəriyyələr, müəyyən həqiqət ünsürlərini ehtiva etsələr də, Nyu-York şəhərinin böyük binalarını yerlə-yeksan edən şeyin Allahdan gələn bir toxunuş olduğu fikrini təkzib etmək üçün qurulmuşdur; bununla da üçüncü vay yüz qırx dörd minlərin hərəkatı tarixində öz gəlişini qeyd etmişdir.
“İndi belə bir söz yayılır ki, guya mən Nyu-Yorkun gelgit dalğası ilə süpürülüb aparılacağını bəyan etmişəm? Mən bunu heç vaxt deməmişəm. Mən demişəm ki, orada mərtəbə-mərtəbə ucalan böyük binalara baxarkən, belə söyləmişəm: ‘Rəbb yeri dəhşətli surətdə sarsıtmaq üçün qalxdığı zaman necə də qorxunc səhnələr baş verəcək! O zaman Vəhy 18:1–3 ayələrinin sözləri yerinə yetəcək.’ Vəhy kitabının on səkkizinci fəslinin bütövlükdə özü yer üzünə gəlməkdə olan şeylər barədə bir xəbərdarlıqdır. Lakin Nyu-Yorkun başına gələcək şeylər barəsində, xüsusilə, mənə verilmiş heç bir nur yoxdur; yalnız bunu bilirəm ki, bir gün oradakı böyük binalar Allahın qüdrətinin döndərib alt-üst etməsi ilə yıxılacaq. Mənə verilən nura görə bilirəm ki, dünyada məhvetmə vardır. Rəbbdən gələn bir söz, Onun qüdrətli gücünün bir toxunuşu, və bu nəhəng tikililər uçacaq. Elə səhnələr baş verəcək ki, onların dəhşətini təsəvvür edə bilmərik.” Review and Herald, 5 iyul 1906.
Həqiqət ehtiva etməsindən asılı olmayaraq, yaxud qismən həqiqətlər daşısa da, sui-qəsd nəzəriyyələrinin hamısı həmin tarixdə baş vermiş hadisələri meydana gətirənin Allahın ilahi inayətlə yönəltdiyi fəaliyyəti olduğu həqiqətini sarsıdır. Bu müxtəlif sui-qəsd nəzəriyyələri həqiqətə qarşı hərəkatın xaricindən Şeytanın hücumudur, lakin o, həqiqəti hərəkatın daxilindən də sarsıtmaq üçün fəaliyyət göstərdi. Həmin daxili hücumlardan biri, Yoel kitabının mövzusu kimi Romanın rədd edilməsinə əsaslanır.
Növbəti məqalədə həmin mübahisəni nəzərdən keçirəcəyik.
Pethuellin oğlu Yoelə gələn Rəbbin sözü. Bunu eşidin, ey qocalar, və qulaq asın, ey ölkənin bütün sakinləri. Bu sizin günlərinizdə, yaxud atalarınızın günlərində olubmu? Bunu övladlarınıza danışın, övladlarınız da öz övladlarına danışsın, onların övladları da başqa bir nəslə. Çəyirtkənin qoyub getdiyini çəyirtkə sürüsü yedi; çəyirtkə sürüsünün qoyub getdiyini tırtıl yedi; tırtılın qoyub getdiyini isə digər tırtıl yedi. Ayılın, ey sərxoşlar, və ağlayın; fəryad edin, ey bütün şərab içənlər, təzə şəraba görə; çünki o, ağzınızdan kəsilib götürülmüşdür. Çünki mənim torpağıma qüvvətli və saysız-hesabsız bir millət çıxıb gəldi; onun dişləri aslan dişləridir, azı dişləri isə böyük bir aslanın azı dişləri kimidir. Yoel 1:1–6.