Necə ki, 11 avqust 1840-cı il Miller tərəfindən qəbul edilmiş qaydaları təsdiq etdi, eləcə də 11 sentyabr 2001-ci ildən sonra görməyə hazır olanlar üçün aydın oldu ki, Future for America tərəfindən qəbul edilmiş peyğəmbərlik prinsipləri Yeşaya iyirmi səkkizinci fəsildə bəyan edildiyi kimi, son yağışın həqiqi biblical metodologiyası idi. Müqəddəs tarixdə göstərildiyi kimi, islahat xətti üzərinə islahat xəttinin tətbiqi 11 sentyabr 2001-ci ilin 11 avqust 1840-cı ilin təkrarı olduğunu təsbit etdi.
Göründü ki, Vəhy 10-dakı qüdrətli mələk 1840-cı ildə endiyi kimi, 2001-ci ildəki enişini də əvvəlcədən simvolizə etmişdi. Hər iki mələk İslam haqqında bir peyğəmbərliyin yerinə yetirildiyi vaxt endi. Bundan sonra hərəkat, kişilər və qadınlar metodologiyanın təsirliliyinə cavab verdikcə böyüdü. Laodikiyalı Yeddinci Gün Adventizminin rəhbərliyi 1989-cu ildə, axır zamanda, kənardan keçildi və indi Rəbb üçüncü mələyin hərəkatını Özünün axır günlərdəki sözçüləri olaraq seçməyə başladığı üçün, həmin kilsə son sınaq prosesinə daxil oldu.
Axır günlər üçün verilmiş qaydaların başlıca qaydalarından biri peyğəmbərliyin üçqat tətbiqi idi. Xüsusilə həmin dövrdə üç bəlanın üçqat tətbiqi belə idi; bu, 11 sentyabr 2001-ci il hadisəsini çox aydın şəkildə təsdiq edirdi. Həqiqət vicdanla araşdırıldıqda, həqiqəti axtaran qəlblər vasitəsilə Yeremyanın “qədim yollar”ına yönəldilənlər, peyğəmbərlikdəki yerinə yetməni, eləcə də üçüncü mələyin hərəkatı tərəfindən qəbul edilmiş peyğəmbərliyin təfsiri qaydalarının etibarlılığını etibarlı olaraq tanıdılar.
Görüldü ki, Vəhyin doqquzuncu fəslindəki birinci vayın tarixinə dair düzgün qabaqcıl anlayış İslamı təmsil edirdi. Yalançı peyğəmbər Məhəmmədin həmin tarixin padşahı olduğu görüldü. Həmin tarixdə İslam Roma imperiyasına hücum edəcəkdi və onun müharibə üsulu xüsusilə qəfil və gözlənilmədən zərbə endirmək kimi müəyyən edilmişdi. Bu baxımdan belə anlaşılırdı ki, məhz İslamın müharibə üsulu “qatil” sözünün etimoloji köklərini təmin etmişdir. Həmin tarixdə İslam Romanın ordularına zərər verəcəkdi və bu dövr yüz əlli illik zaman peyğəmbərliyinin xətti altında başa çatırdı. Bu zaman peyğəmbərliyi 27 iyul 1449-cu ildə sona çatdıqda, ikinci vayın zaman peyğəmbərliyi və tarixi başladı.
Bu, 1840-cı il 11 avqustda başa çatan üç yüz doxsan bir il və on beş günlük başqa bir zaman-peyğəmbərliyini başlatdı. Həmin tarixdə İslamın peyğəmbərlik işini təmsil edən hökmdar Ottman idi; o, birinci vayın tarixində Məhəmməd tərəfindən əvvəlcədən tipoloji olaraq göstərilmişdi. Doqquzuncu fəsil deyir ki, ikinci vayın tarixində İslam Romanın ordularını öldürəcəkdi. Onlar hələ də qəfil və gözlənilməz hücum etməklə müharibə aparmaq üsulunu icra edəcəkdilər, lakin həmin tarixdə barıt ilk dəfə ixtira edilib işlədildi; buna görə də ikinci vay qatilin qəfil hücumu ilə təmsil olunan bir müharibə üsulunu ifadə edirdi və bununla yanaşı partlayıcıları da əhatə edirdi.
2001-ci il sentyabrın 11-də İslamın üçüncü vay halı qəflətən partlayıcılarla Romanın ruhani ordularını vurdu. Həmin hadisə peyğəmbərlik həqiqətinin bir neçə xəttinin başlanğıcını qeyd etdi, lakin o, açıq-aşkar birinci və ikinci vay halının əvvəlki iki şahidi üzərində bərqərar edilmişdi. Həmin hadisə aydın şəkildə nümayiş etdirdi ki, necə ki 11 avqust 1840-cı il tarixli Millerçi tarixinin qüvvətləndirilməsi zamanı, ikinci vay halının İslam peyğəmbərliyi yerinə yetiriləndə və Vəhyin onuncu fəslinin mələyi endikdə, eləcə də üçüncü vay halının İslam peyğəmbərliyi gəlib çatanda, bu, həmin tarixdə Vəhyin on səkkizinci fəslinin mələyinin enişini qeyd etdi.
“İndi belə bir söz yayılır ki, guya mən Nyu-Yorkun nəhəng bir gelgit dalğası ilə süpürülüb aparılacağını bəyan etmişəm? Mən bunu heç vaxt deməmişəm. Mən demişəm ki, orada qat-qat ucaldılan o böyük binalara baxarkən belə düşündüm: ‘Rəbb yer üzünü dəhşətli surətdə sarsıtmaq üçün qalxdığı zaman necə dəhşətli səhnələr baş verəcək! O zaman Vəhy 18:1–3 ayələrinin sözləri yerinə yetəcək.’ Vəhy kitabının on səkkizinci fəslinin bütövlükdə hamısı yer üzünə gəlməkdə olanlar barədə bir xəbərdarlıqdır. Lakin Nyu-Yorkun başına konkret olaraq nə gələcəyi barəsində mənə xüsusi bir nur verilməmişdir; yalnız bunu bilirəm ki, bir gün oradakı böyük binalar Allahın qüdrətinin döndərməsi və alt-üst etməsi ilə yerə yıxılacaq. Mənə verilən nura əsasən bilirəm ki, dünyada məhvetmə vardır. Rəbbdən bir kəlmə, Onun qüdrətli gücünün bir toxunuşu — və bu nəhəng tikililər yıxılacaq. Elə səhnələr baş verəcək ki, onların dəhşətini təsəvvür edə bilmirik.” Review and Herald, 5 iyul 1906.
Bundan sonra, görmək istəyənlər tərəfindən Future for America hərəkatı Millerçi hərəkatın paraleli kimi görüldü. Üçüncü vayın İslamı həmin andan etibarən ismarıcın əsas ünsürünə çevrildi. İlham açıq şəkildə öyrədirdi ki, Vəhy kitabındakı mələk endiyi zaman son yağış gələcəkdi.
“Axır yağış Allahın xalqının üzərinə yağmalıdır. Qüdrətli bir mələk göydən enməlidir və bütün yer üzü onun izzəti ilə işıqlandırılmalıdır.” Review and Herald, 21 aprel 1891.
Yəhuda qəbiləsinin Aslanı axır yağışın daha geniş anlayışını açmağa başladıqca, Öz xalqını axır yağışın əsas istinad nöqtələrindən biri olan Yoel kitabına yönəltdi. Həmin məqamda 11 sentyabr 2001-dən sonra bu hərəkata qoşulmuş kişilərdən bəziləri belə qərara gəldilər ki, Gecəyarısı Fəryadının oyanışına qədər gedib Allahın üzüm tənəyini məhv edən Yoeldəki həşəratlar İslamı təmsil edir. Onlar həşəratların Romanı təmsil etdiyini görə bilmirdilər və ya görmək istəmirdilər.
Üç vayla bağlı peyğəmbərliyin üçqat tətbiqinin tanınması nəticəsində meydana gəlmiş qüvvətli nur, həşəratların İslamı təmsil etdiyinə dair onların iddiasına təqdis olunmamış məntiqi bir dayaq əlavə etdi. Həmişə olduğu kimi, bir dəfə şəxsi təfsir qəbul edildikdə, yanlış müddəanı müdafiə etmək cəhdi ilə Müqəddəs Yazılar təhrif olunur. Öz baxışlarını müdafiə etmək üçün apardıqları işdə onlar tip və antitip prinsipini anlamadıqlarını nümayiş etdirdilər.
İlahiyyat və bibliyaşünaslıq tədqiqatlarında “tip” və “antitip” terminləri iki ünsür arasındakı münasibəti təsvir etmək üçün işlədilir; bu münasibətdə onlardan biri digərini əvvəlcədən göstərir və ya kölgə kimi qabaqcadan xəbər verir. Bu anlayış çox vaxt daha geniş “kölgə” və “mahiyyət” kateqoriyalarına aid edilir.
Tip — Əhdi-Ətiqdə Əhdi-Cədiddəki müvafiq bir hadisəni, şəxsi və ya təsisatı əvvəlcədən göstərən, yaxud onun kölgəsini salan hadisə, şəxs və ya təsisatdır. O, simvolik bir sələf kimi xidmət edir. Antitip isə tipin tamamlanması və ya gerçəkləşməsidir. O, tip tərəfindən qabaqcadan işarə edilən reallıqdır. “Kölgə” və “mahiyyət” anlayışı tip ilə antitip arasındakı münasibətə paraleldir. “Kölgə” (tipi), “mahiyyət” isə (antitipi) ifadə edir.
Buna görə qoy heç kəs sizi yeməkdə, ya içməkdə, yaxud bayram günü, ya yeni ay, ya da şənbə günləri barədə mühakimə etməsin; bunlar gələcək şeylərin kölgəsidir; lakin bədən Məsihindir. Koloslulara 2:16, 17.
Çünki qanun gələcək xeyirli şeylərin kölgəsinə malik olub, şeylərin məhz surətinə deyil, ildən-ilə daim təqdim etdikləri həmin qurbanlarla ora yaxınlaşanları heç vaxt kamil edə bilməz. İbranilərə 10:1.
11 sentyabr 2001-ci ildən sonrakı dövrdə Yoel barədə yaranmış mübahisədə və papalıq Romanın dörd həşəratla simvollaşdırıldığı kimi düzgün şəkildə müəyyən edilməsində, beləliklə Laodikeyalı Adventizmin mərhələli şəkildə məhvini təsvir edərkən, həşəratların Roma deyil, İslam olduğunu iddia edənlər nəinki üç vayın üçqat tətbiqinə müqəddəsləşməmiş bir vurğu qoydular, həm də Romanın antitipinə işarə edən tiplərə istinad etdilər və həmin tiplərin əslində İslamı müəyyən etdiyini iddia etdilər. Bunu etməklə onlar ya tip və antitip prinsipini həqiqətən başa düşmədiklərinə, ya da məqsədi haqq qazandırmaq üçün tipləri təhrif etməyi layiqli bir vasitə hesab etdiklərinə dair dəlil verdilər.
Roma ilə bağlı mövcud mübahisədə bir daha belə bir dəlil görünür ki, Daniel kitabının on birinci fəslinin on dördüncü ayəsindəki “quldurlar”ın Amerika Birləşmiş Ştatları olduğu barədə qüsurlu fikrə bağlı qalanlar nə peyğəmbərliyin üçqat tətbiqini, nə də tip və antitip prinsipini düzgün anlayırlar.
“Quldurlar”ın Amerika Birləşmiş Ştatları olduğu görüşünü müdafiə edənlər öz mövqelərini dəstəkləməyə çalışarkən, guya müasir Romanın, Romanın üçüncü təzahürünün Amerika Birləşmiş Ştatları olduğunu sübut etmək üçün, üç Romanın üçqat tətbiqinə dair bir tətbiqdən istifadə edirlər. Ümid edirik ki, onlar qəsdən yalan şahidlik etmirlər və yalnız peyğəmbərliyin üçqat tətbiqi qaydalarına dair kor bir nadanlıq nümayiş etdirirlər; belə ki, onlar ilk iki Romanın peyğəmbərlik xüsusiyyətindən istifadə edir və Romanın tarixinin bir xüsusiyyətinin müasir Romanı müəyyənləşdirdiyini iddia edirlər.
Bütpərəst Roma, Roma ilə bağlı üç peyğəmbərlik icrasının birincisidir. Daniel kitabının səkkizinci fəslində bütpərəst Roma kişi cinsində olan kiçik buynuzdur. İkinci fəsildə bütpərəst Roma dövlət idarəçiliyidir. Daniel kitabının yeddinci fəslində bütpərəst Roma on hissəli bir padşahlığa bölünür.
Romanın ikinci təzahürü papalıq Romadır; o, səkkizinci fəsildə qadınsı kiçik buynuzdur, ikinci fəsildə kilsəçilikdir, yeddinci fəsildə isə küfr sözləri danışan və üç buynuzu kökündən çıxaran buynuzdur. Bütpərəst Roma tək bir qüvvədir, lakin papalıq Roma ikili bir qüvvədir və papalıq kilsəsinin bütpərəst Romanın əvvəlki siyasi strukturlarının dövlətçilik sistemi üzərində hökmranlıq etməsini təmsil edir. 1798-ci ildə papalıq hakimiyyəti ölümcül yarasını aldı, lakin o, kilsə olmaqdan çıxmadı; sadəcə olaraq Müqəddəs Kitab peyğəmbərliyində bir vəhşi heyvan olmaqdan çıxdı, çünki əvvəllər nəzarət etdiyi mülki hakimiyyət ondan alındı.
İkinci Roma papalıq Romadır və o, yalnız öz küfr dolu planlarını həyata keçirmək üçün dövlətin hakimiyyətinə nəzarət etmək qabiliyyətinə malik olduğu zaman Müqəddəs Kitab peyğəmbərliyinin bir qüvvəsi (vəhşi heyvanı) kimi fəaliyyət göstərirdi. Birinci Roma tək bir qüvvə idi, ikinci Roma ikiqat qüvvə idi və üçüncü Roma üçqat qüvvədir. Romanın bu üç təzahürü peyğəmbərliyin hər bir üçqat tətbiqini idarə edən eyni prinsiplərlə idarə olunur. Peyğəmbərlik baxımından üç vay, üç Babil, üç Roma və üç İlyas vardır. Tip və antitip baxımından üçqat tətbiqlərdən hər hansı birinin ilk iki təzahürü tiplərdir; bunlar peyğəmbərliyin üçqat tətbiqinin antitipi və mahiyyəti olan üçüncü yerinə yetmənin kölgəsini təqdim edir.
Roma ilə bağlı ilk iki Romanın xüsusiyyətləri göstərir ki, həm bütpərəst, həm də papalıq Romanı öz hökmdarına Pontifex Maximus titulunu vermişdir. Buna görə də, müasir Romanın hökmdarının titulu Pontifex Maximus olardı; bu titul isə heç vaxt Amerika Birləşmiş Ştatlarının hər hansı bir prezidentinə aid edilməmişdir. İlk iki Roma tarixlərinin müvafiq dövründə taxt üzərində hakimiyyəti bərqərar etmək üçün üç coğrafi maneəni aradan qaldırardılar. 1798-ci ilə qədər Amerika Birləşmiş Ştatlarının üç coğrafi maneəni aradan qaldırdığına dair heç bir sübut yoxdur.
İlk iki Roma üçün onların mütləq hökmranlıq edəcəkləri xüsusi bir zaman dövrü müəyyən edilmişdi. Daniel on birinci fəslin iyirmi dördüncü ayəsində bütpərəst Roma bir “zaman”, yaxud üç yüz altmış il ərzində hökmranlıq edən kimi göstərilir; o da e.ə. 31-ci ildə Aktium döyüşündən başlayaraq eramızın 330-cu ilinə qədər belə etdi. Təkrar-təkrar papa Roma’sı, üç buynuz aradan qaldırıldıqdan sonra, 538-ci ildən 1798-ci ilə qədər min iki yüz altmış il hökmranlıq edən kimi təqdim edilir. Yeşaya iyirmi üçüncü fəsildə Amerika Birləşmiş Ştatları yetmiş rəmzi il müddətində, bir padşahın günləri kimi, hökm sürən kimi göstərilir, lakin o, yetmiş rəmzi il ərzində hökmranlıq etməzdən əvvəl heç vaxt üç coğrafi maneəni aradan qaldırmamışdır.
Müasir Roma, Daniyel kitabının on birinci fəslinin qırxıncıdan qırx ikinci ayələrinədək olan hissəsində cənub padşahının, gözəl diyarın və Misirin üç coğrafi maneəsini aradan qaldıran kimi təqdim olunur; və bu üç maneə məğlub edilərək Romanın itaəti altına gətirildikdə, onlar əjdaha, vəhşi heyvan və yalançı peyğəmbərin üçqat birliyini təşkil edirlər. Yəhya həmçinin bizə bildirir ki, papalıq vəhşi heyvanının ölümcül yarası sağaldılır və bundan sonra o, qırx iki rəmzi ay ərzində hökmranlıq edir.
Və onun başlarından birinin sanki ölümcül yaralandığını gördüm; və onun ölümcül yarası sağaldıldı; və bütün dünya heyvanın ardınca heyrətləndi. Və heyvana qüdrət verən əjdahaya səcdə etdilər; və heyvana da səcdə edib dedilər: Heyvan kimi kim var? Onunla müharibə etməyə kim qadirdir? Və ona böyük sözlər və küfrlər söyləyən bir ağız verildi; və ona qırx iki ay fəaliyyət göstərməyə ixtiyar verildi. Vəhy 13:3–5.
Ölümcül yarası sağaldıqdan sonra qırx iki rəmzi ay ərzində hökm sürən vəhşi heyvan Roma hakimiyyətidir.
Vəhy 13-dəki peyğəmbərlik bəyan edir ki, quzuya bənzər buynuzları olan vəhşi heyvanın təmsil etdiyi hakimiyyət “yeri və orada yaşayanları” papalığa ibadət etdirməlidir—burada papalıq “bəbirə bənzər” vəhşi heyvanla rəmzlənmişdir.… Həm Köhnə, həm də Yeni Dünyada papalıq, yalnız Roma Kilsəsinin hakimiyyətinə əsaslanan bazar günü təsisatına göstərilən ehtiramda hörmət qəbul edəcəkdir.” The Great Controversy, 578.
Bütpərəst, birinci Roma, Danielin on birinci fəslinin iyirmi dördüncü ayəsinin yerinə yetməsi olaraq üç yüz altmış il ərzində ali hakimiyyət sürdü və bunu Danielin səkkizinci fəslinin doqquzuncu ayəsinin yerinə yetməsi olaraq üç coğrafi maneəni aradan qaldırdıqdan sonra etdi.
Papalıq, ikinci Roma, Müqəddəs Yazının bir neçə ayəsinin yerinə yetməsi ilə min iki yüz altmış il ərzində ali hakimiyyətlə hökm sürdü və bunu Danielin yeddinci fəslinin səkkizinci və iyirminci ayələrinin yerinə yetməsi ilə üç coğrafi maneəni aradan qaldırdıqdan sonra etdi.
Müasir Roma Danielin on birinci fəslinin qırxıncı ayəsində cənub padşahına qalib gəlir, sonra isə qırx birinci ayədə əzəmətli ölkəyə, qırx ikinci ayədə isə Misirə qalib gəlir. Müasir Roma Danielin on birinci fəslindəki şimal padşahıdır.
Bütpərəst, birinci Roma, təqibedici bir hakimiyyət idi və papalıq, ikinci Roma, təqibedici bir hakimiyyət idi; buna görə də müasir Roma təqibedici bir hakimiyyət olacaqdır.
Amerika Birləşmiş Ştatları müasir Romanın həyata keçirdiyi üçüncü təqibdə iştirak edəcək, lakin bu, Amerika Birləşmiş Ştatlarını papalıq hakimiyyəti kimi müəyyənləşdirmir; bu, sadəcə son günlərdə Amerika Birləşmiş Ştatlarının papalıq hakimiyyəti ilə münasibətinin bir xüsusiyyətini göstərir.
Axır günlərdə Birləşmiş Ştatların “sənin xalqının quldurları” olduğunu iddia etmək istəyənlər, Birləşmiş Ştatları yanlış şəkildə müəyyənləşdirmək üçün üç Roma ilə bağlı üçqat tətbiqdən istifadə edirlər. Onların üçqat tətbiq çərçivəsində işlətdikləri qüsurlu üsul, ilk iki Romanın bir xüsusiyyətini müəyyənləşdirməyə və Romanın özünün deyil, Roma ilə bağlı peyğəmbərlik xarakterli bir xüsusiyyətin üçüncü Roma olduğunu israrla müdafiə etməyə əsaslanır.
Onlar 321-ci ildə Konstantinin ilk tarixi bazar günü qanununu və sonra 538-ci ildə papalıq Romasının bazar günü qanununu müəyyənləşdirərək iddia edirlər ki, Birləşmiş Ştatlarda tezliklə gələcək bazar günü qanunu Birləşmiş Ştatları müasir Roma kimi müəyyən edir; həmçinin onlar öz qüsurlu tətbiqlərini Danielin bəhs etdiyi “viranəlik iyrənclikləri” görünəndə qaçmaq barədə İsanın xəbərdarlığını bazar günü qanunu ilə əlaqələndirməklə qarışdırırlar. İsanın bəhs etdiyi “viranəlik iyrəncliyi” axır günlərdə iki bazar günü qanununa işarə edir, lakin bu, çox fərqli bir simvolizmdir; belə ki, bu, vəhşi heyvanın nişanəsindən çəkinmək barədə xəbərdarlıq deyil, qaçmaq barədə xəbərdarlıqdır. Onların qüsurlu fikri axır günlərdə iki konkret bazar günü qanununun mövcud olduğunu heç nəzərə almır.
Buna görə də siz peyğəmbər Daniel vasitəsilə deyilmiş viranəlik iyrəncliyini müqəddəs yerdə durarkən görəndə, (oxuyan anlasın:) o zaman Yəhudeyada olanlar dağlara qaçsınlar; damın üstündə olan evindən bir şey götürmək üçün aşağı enməsin; çöldə olan da paltarını götürmək üçün geri qayıtmasın. O günlərdə hamilə olanların və südəmər uşağı olanların vay halına! Lakin dua edin ki, qaçışınız nə qışda, nə də şənbə günündə olsun. Matta 24:15–20.
“Peyğəmbər Danielin dediyi viranəlik iyrəncliyi” İsanın Öz xalqına verdiyi bir əlamət idi; bu əlamət, bütpərəst Romanın eramızın 66-cı ilindən 70-ci ilinədək Yerusəlimi mühasirəyə alıb sonra məbədi və şəhəri dağıdarkən, onlar yaxınlaşmaqda olan Yerusəlimin məhvinin qarşısından nə vaxt qaçmalı olduqlarını müəyyən edirdi.
İsa dinləyən şagirdlərinə mürtəd İsrailin üzərinə enəcək mühakimələri, xüsusilə də Məsihi rədd etmələri və çarmıxa çəkmələri üstündə onların başına gələcək ədalətli qisası bəyan etdi. Dəhşətli sonluqdan əvvəl heç bir şübhə doğurmayan əlamətlər görünəcəkdi. Qorxulan saat qəfil və sürətlə gələcəkdi. Və Xilaskar Öz davamçılarını belə xəbərdar etdi: “Buna görə də, Daniel peyğəmbərin söylədiyi viranəlik iyrəncliyini müqəddəs yerdə durmuş gördüyünüz zaman, (oxuyan anlasın:) o zaman Yəhudeyada olanlar dağlara qaçsınlar.” Matta 24:15, 16; Luka 21:20, 21. Romalıların bütpərəst bayraqları şəhər divarlarından bir neçə stadion kənara qədər uzanan müqəddəs ərazidə qaldırıldığı zaman, Məsihin davamçıları xilaslarını qaçmaqda tapmalı idilər. Xəbərdarlıq əlaməti göründükdə, xilas olmaq istəyənlər heç bir gecikməyə yol verməməli idilər....
“Yerusəlimin dağıdılması zamanı bir nəfər də olsun məsihçi həlak olmadı. Məsih Öz şagirdlərinə xəbərdarlıq etmişdi və Onun sözlərinə iman edənlərin hamısı vəd edilmiş əlaməti gözləyirdi.... Onlar gecikmədən təhlükəsiz bir yerə — İordandan o tərəfdə, Pereya torpağında yerləşən Pella şəhərinə qaçdılar.” Böyük Mübarizə, 25, 30.
538-ci il yaxınlaşdıqca, həmin dövrün məsihçiləri kilsənin bütpərəstliyin dini ilə uzlaşma nəticəsində pozulduğunu dərk etdilər və Məsihin xəbərdarlığına, habelə həvari Paulun 2 Saloniklilərə məktubunun ikinci fəslindəki şahidliyi vasitəsilə verilmiş nura əsaslanaraq, onlar min iki yüz altmış ilin peyğəmbərlik səhrasına qaçdılar.
“Lakin Məsihin gəlişindən əvvəl peyğəmbərlikdə qabaqcadan xəbər verilmiş dini aləmdə mühüm inkişaflar baş verməli idi. Həvari bəyan etdi: «Nə ruhla, nə sözlə, nə də guya bizdən gələn məktubla tez ağlınız qarışmasın və təşvişə düşməyin; elə bil Məsihin günü artıq yetişmişdir. Heç kəs sizi heç bir surətdə aldatmasın; çünki əvvəlcə dindən dönmə baş verməyincə və məhvolma oğlu, günah adamı aşkar edilməyincə o gün gəlməyəcəkdir; o, Allah adlanan və ya ibadət olunan hər şeyə qarşı durur və özünü onlardan üstün tutur; belə ki, Allah kimi Allahın məbədində oturur və özünü Allah imiş kimi göstərir.»
“Paulun sözləri yanlış təfsir edilməməli idi. Onun xüsusi vəhy vasitəsilə Saloniklilərə Məsihin dərhal gəlişi barədə xəbərdarlıq etdiyi öyrədilməməli idi. Belə bir mövqe iman daxilində çaşqınlıq yaradardı; çünki məyusluq çox vaxt imansızlığa aparır. Buna görə də həvari qardaşları özündən gəlirmiş kimi olan heç bir belə xəbəri qəbul etməmək barədə xəbərdar etdi və o, peyğəmbər Daniel tərəfindən bu qədər aydın təsvir edilmiş papalıq hakimiyyətinin hələ yüksələcəyini və Allahın xalqına qarşı müharibə aparacağını vurğulamağa davam etdi. Bu hakimiyyət öz ölümcül və küfr dolu işini yerinə yetirməyincə, kilsənin öz Rəbbinin gəlişini gözləməsi əbəs olardı. Paul soruşdu: ‘Məgər xatırlamırsınızmı ki, hələ sizinlə ikən bunları sizə demişdim?’”
“Həqiqi kilsənin üzərinə gələcək sınaqlar dəhşətli idi. Hətta həvarinin yazdığı vaxtda belə, ‘qanunsuzluğun sirri’ artıq fəaliyyətə başlamışdı. Gələcəkdə baş verəcək hadisələr ‘Şeytanın fəaliyyəti üzrə hər cür qüdrət, əlamətlər və yalançı möcüzələrlə, həlak olanlarda haqsızlığın hər cür aldadıcılığı ilə’ olacaqdı.”
“Həqiqətin məhəbbətini” qəbul etməkdən imtina edəcək olanlar barədə həvarinin bəyanatı xüsusilə ciddidir. O, həqiqət xəbərlərini qəsdən rədd edəcək olanların hamısı haqqında belə dedi: “Buna görə Allah onlara qüvvətli azğınlıq göndərəcək ki, yalana inansınlar; ta ki, həqiqətə iman etməyib haqsızlıqdan zövq alanların hamısı məhkum edilsin.” İnsanlar Allahın mərhəmətlə onlara göndərdiyi xəbərdarlıqları cəzasız olaraq rədd edə bilməzlər. Bu xəbərdarlıqlardan üz döndərməkdə israr edənlərdən Allah Öz Ruhunu geri çəkir və onları sevdikləri aldanışların ixtiyarına buraxır.” Həvarilərin İşləri, 265, 266.
Bütpərəstliklə kilsə arasındakı güzəşt həmin dövrün məsihilərini papalıq Romasından ayrılmağa yönəldən xəbərdarlıq əlaməti idi, lakin qeyd olunmalıdır ki, Pavlosun qaçmaq barədə İsanın xəbərdarlığına əlavə etdiyi işıq, Uilyam Millerin Daniel kitabındakı “gündəlik” ifadəsinin bütpərəst Romanı təmsil etdiyini anladığı həmin keçiddir. Bütpərəst Romanın maneə yaratması və sonra papalıq Romasının taxta yüksəlməsi üçün aradan çəkilməsi arasındakı peyğəmbərlik əlaqəsi başa düşülməli olan bir həqiqət idi, çünki bu peyğəmbərlik əlaqəsini tanımamağın nəticələri həmin həqiqəti sevməyənlərin üzərinə güclü bir aldanış gətirəcəkdi. Bacı Uayt eyni tarixə toxunur:
Müqəddəs kahin libaslarına büründürülərək kilsəyə daxil edilən aldatmalar və iyrəncliklərə qarşı möhkəm dayanmaq, sadiq qalmaq istəyənlər üçün ümidsiz bir mübarizə tələb edirdi. Müqəddəs Kitab iman üçün ölçü qəbul edilmirdi. Dini azadlıq təlimi bidət adlandırılır, onu müdafiə edənlər isə nifrətlə qarşılanır və təqib olunurdular.
“Uzun və ağır bir münaqişədən sonra, sadiq azlıq qərara gəldi ki, əgər mürtəd kilsə hələ də özünü yalandan və bütpərəstlikdən azad etməkdən imtina edərsə, onunla olan bütün birliyi ləğv etsinlər. Onlar gördülər ki, Allahın sözünə itaət etmək istəyirlərsə, ayrılıq mütləq zərurətdir. Onlar öz canları üçün ölümcül olan səhvlərə dözməyə və övladlarının, habelə nəvə-nəticələrinin imanını təhlükəyə atacaq bir nümunə göstərməyə cürət etmədilər. Sülhü və birliyi təmin etmək üçün onlar Allaha sədaqətlə uzlaşan hər cür güzəştə getməyə hazır idilər; lakin onlar hiss edirdilər ki, hətta sülh belə prinsiplərin qurban verilməsi bahasına həddən artıq baha başa gələrdi. Əgər birlik yalnız həqiqət və salehliyin güzəştə gedilməsi yolu ilə təmin oluna bilərdisə, onda qoy fikir ayrılığı, hətta müharibə belə olsun.” The Great Controversy, 45, 46.
Son günlərdə Amerika Birləşmiş Ştatları ilə papalıq arasındakı peyğəmbərlik münasibəti, Paulun eramızın 538-ci ilinə qədər bütpərəst Roma ilə papalıq Romasi arasındakı münasibəti müəyyənləşdirməsi ilə tipləşdirilmiş və vurğulanmışdır. Romanın üçqat tətbiqində bütpərəst Roma, İsanın viranəliyin iyrəncliyini qaçmaq üçün bir əlamət kimi göstərən sözlərini yerinə yetirdi, papalıq Romasi də İsanın sözlərini yerinə yetirdi. Bacı Uayt Məsihin sözlərinin daha bir yerinə yetirilməsini müəyyənləşdirir.
“İndi Allahın xalqı üçün öz məhəbbətini dünyaya bağlamağın və öz xəzinəsini dünyada toplamağın vaxtı deyildir. Erkən şagirdlər kimi, bizim də viran və tənha yerlərdə sığınacaq axtarmağa məcbur ediləcəyimiz vaxt uzaqda deyildir. Roma ordularının Yerusəlimi mühasirəyə alması Yəhudeyadakı məsihçilər üçün qaçış işarəsi olduğu kimi, xalqımızın papalıq şənbəsini məcburi edən fərmanın icrasında hakimiyyəti öz əlinə alması da bizim üçün bir xəbərdarlıq olacaqdır. O zaman böyük şəhərləri tərk etməyin, daha sonra isə dağlar arasında tənha yerlərdə yerləşən xəlvət məskənlər naminə kiçik şəhərləri də tərk etməyin vaxtı gələcəkdir.” Testimonies, 5-ci cild, 464.
Məsihin dövrünün xristianları üçün bu xəbərdarlıq Yerusəlimdən nə vaxt qaçmalı olduqlarını göstərirdi. Beşinci və altıncı əsrlərdə isə xristianlar üçün bu xəbərdarlıq onları səhraya qaçmağa yönəltdi.
Və qadın səhraya qaçdı; orada onun üçün Allah tərəfindən hazırlanmış bir yer vardır ki, onu orada min iki yüz altmış gün bəsləsinlər.... Və qadına böyük bir qartalın iki qanadı verildi ki, o, ilanın üzündən səhraya, öz yerinə uçsun; orada bir vaxt, vaxtlar və yarım vaxt ərzində bəslənir. Və ilan qadının ardınca öz ağzından sel kimi su atdı ki, onu sel aparsın. Lakin yer qadına kömək etdi; yer ağzını açdı və əjdahanın ağzından çıxardığı seli uddu. Və əjdaha qadına qarşı qəzəbləndi və onun nəslinin qalanları ilə, Allahın əmrlərini saxlayan və İsa Məsihin şəhadətinə malik olanlarla müharibə etmək üçün getdi. Vəhy 12:6, 15–17.
İsa hər zaman bir şeyin sonunu həmin şeyin başlanğıcı ilə təsvir edir, çünki O, Alfa və Omeqadır. Papa Romanın tarixində viranəlik iyrəncliyi barədə xəbərdarlıq, papalıq hakimiyyətinin müqəddəs yerdə durmuş olduğu tanındıqda başa düşüldü.
Xəbərdarlıq Matta, Mark və Luka tərəfindən qeydə alınmışdır və hər istinadda ifadələrdə cüzi fərqlilik vardır. Matta belə deyir: “Buna görə də siz peyğəmbər Daniel vasitəsilə deyilmiş viranəlik iyrəncliyinin müqəddəs yerdə durduğunu görəndə,” Mark isə belə deyir: “siz peyğəmbər Daniel vasitəsilə deyilmiş viranəlik iyrəncliyinin durmalı olmadığı yerdə durduğunu görəndə.” Luka belə deyir: “siz Yerusəlimin ordularla mühasirəyə alındığını görəndə bilin ki, onun viranəliyi yaxındır. O zaman Yəhudeyada olanlar dağlara qaçsınlar.”
Hər üç şahidlik birlikdə tətbiq olunur. Daha konkret bir tətbiqdə, Yerusəlimin qoşunlarla mühasirəyə alınmasına dair Lukanın istinadı göstərir ki, bütpərəst Roma miladın 66-cı ilində Yerusəlimi mühasirəyə almağa başladıqda, Yerusəlimdə qalan məsihçilər dərhal qaçmalı idilər. Matta tərəfindən “müqəddəs yer”ə edilən istinad, Paulun özünü “Allahın məbədində oturub özünü Allah kimi göstərən” “günah adamı”nı müəyyənləşdirməsi ilə uyğun gəlir və beləliklə, “viranəlik iyrəncliyi”nin papalıq tərəfindən yerinə yetirilməsini təmsil edir. Mark viranəlik iyrəncliyini durmamalı olduğu yerdə duran kimi müəyyənləşdirir və bu, axır günlərdə Adventizmə verilən qaçmaq xəbərdarlığına uyğun gəlir. Xəbərdarlıqlardan ikisi, xəbərdarlığı oxuyan hər kəsin anlamalı olması əmri ilə əlaqələndirilir və onların hamısı həmin dövrün məsihçilərini qaçmağa sövq etməli olan bir əlamətə yönəlir.
“Xalqının qarətçiləri”nin Amerika Birləşmiş Ştatları olduğunu iddia edənlər tərəfindən təhrif olunmuş üçqat tətbiqin yanlış tətbiqi, belə müəyyən edir ki, Amerika Birləşmiş Ştatlarında bazar günü qanunu zamanı “viranəlik iyrəncliyi” yerinə yetirildikdə, həmin vaxt qüvvəyə minən bazar günü qanunu Amerika Birləşmiş Ştatlarını Müasir Roma kimi tanıdır; çünki bütpərəst Roma da, papalıq Romanı da daha əvvəl bazar günü qanununu icra etmişdi.
Həmin qüsurlu tətbiqdəki problem bundadır ki, bütpərəst Romanın bazar günü qanunu miladdan sonra 321-ci ildə baş verdi, halbuki bütpərəst Romanın “viranəlik iyrəncliyi”nin yerinə yetməsi miladdan sonra 66-cı ildə, yəni 321-ci ilin bazar günü qanunundan 255 il əvvəl baş vermişdi. Eynilə, “günah adamı”nı doğuran uzlaşma artıq Paulun dövründə baş verirdi; o belə demişdi: “qanunsuzluğun sirri artıq fəaliyyətdədir”, halbuki papalıq bazar günü qanunu dörd əsrdən də artıq bir müddət sonra meydana gəldi. Peyğəmbərliyin üçqat tətbiqində ilk iki şahid axır günlərin üçüncü yerinə yetməsinin xüsusiyyətlərini müəyyən edir. Axır günlərdəki “viranəlik iyrəncliyi”, iki tarixi şahidə və Məsihin sözlərinin Müqəddəs Yazıdakı üç qeydinə əsasən, bazar günü qanununun tətbiqini deyil, qaçmaq üçün bir xəbərdarlığı ifadə edir.
Növbəti məqalədə biz peyğəmbərliyin üçqat tətbiqi ilə əlaqəli müəyyən edilmiş qaydalar kontekstində bu tətbiqin nə üçün qüsurlu olduğunu və Məsihin verdiyi xəbərdarlıq kontekstində bazar günü qanununun eyniləşdirilməsinin peyğəmbərlik tarixinin təhrif edilməsi olduğunu təhlil edəcəyik.
“Bütpərəstliklə xristianlıq arasındakı bu uzlaşma, peyğəmbərlikdə qabaqcadan xəbər verilən, Allaha qarşı çıxan və özünü Allahdan uca tutan ‘günah adamı’nın meydana gəlməsi ilə nəticələndi. Saxta dinin bu nəhəng sistemi Şeytanın qüdrətinin bir şah əsəridir — onun öz iradəsinə uyğun olaraq yer üzünü idarə etmək üçün özünü taxtda əyləşdirmək səylərinin bir abidəsidir.” The Great Controversy, 50.