The increase of knowledge that is represented by the vision of the Ulai River is what ultimately was written upon Habakkuk’s two tables.

Ang pagdugang sa kahibalo nga girepresentahan sa panan-awon sa Suba sa Ulai mao ang sa kataposan gisulat diha sa duha ka papan ni Habakuk.

“Interwoven with prophecies which they had regarded as applying to the time of the second advent was instruction specially adapted to their state of uncertainty and suspense, and encouraging them to wait patiently in the faith that what was now dark to their understanding would in due time be made plain.

“Nasumpay sa mga propesiya nga ilang giisip nga nagapahinungod sa panahon sa ikaduhang pag-anhi mao ang mga pagtulon-an nga pinasahi nga gipaangay sa ilang kahimtang sa walay kasigurohan ug kabalaka, ug nagadasig kanila sa paghulat nga mapailubon diha sa pagtuo nga ang karon mangitngit sa ilang pagsabot igapahimong tin-aw sa tukmang panahon.

“Among these prophecies was that of Habakkuk 2:1–4: ‘I will stand upon my watch, and set me upon the tower, and will watch to see what He will say unto me, and what I shall answer when I am reproved. And the Lord answered me, and said, Write the vision, and make it plain upon tables, that he may run that readeth it. For the vision is yet for an appointed time, but at the end it shall speak, and not lie: though it tarry, wait for it; because it will surely come, it will not tarry. Behold, his soul which is lifted up is not upright in him: but the just shall live by his faith.’

“Lakip sa niini nga mga tagna mao kadtong sa Habakkuk 2:1–4: ‘Motindog ako sa ibabaw sa akong bantayanan, ug mopahimutang ako sa akong kaugalingon ibabaw sa torre, ug motan-aw ako aron makita kon unsay igaingon Niya kanako, ug unsay akong itubag sa diha nga pagabadlongon ako. Ug ang Ginoo mitubag kanako, ug miingon, Isulat ang panan-awon, ug himoa kini nga dayag sa ibabaw sa mga papan, aron ang magabasa niini makadalagan. Kay ang panan-awon alang pa sa tinudlong panahon, apan sa katapusan kini magasulti, ug dili mamakak: bisan pa kon kini malangan, hulata kini; kay sa pagkamatuod moabot kini, dili kini malangan. Ania karon, ang iyang kalag nga nagmapahitas-on dili matarong diha kaniya: apan ang matarong mabuhi pinaagi sa iyang pagtuo.’”

“As early as 1842 the direction given in this prophecy to ‘write the vision, and make it plain upon tables, that he may run that readeth it,’ had suggested to Charles Fitch the preparation of a prophetic chart to illustrate the visions of Daniel and the Revelation. The publication of this chart was regarded as a fulfillment of the command given by Habakkuk. No one, however, then noticed that an apparent delay in the accomplishment of the vision—a tarrying time—is presented in the same prophecy. After the disappointment, this scripture appeared very significant: ‘The vision is yet for an appointed time, but at the end it shall speak, and not lie: though it tarry, wait for it; because it will surely come, it will not tarry…. The just shall live by his faith.” The Great Controversy, 391, 392.

“Sa sayo pa sa 1842 ang giya nga gihatag niining tagna sa ‘isulat ang panan-awon, ug himoa kini nga tin-aw ibabaw sa mga papan, aron ang magabasa niini makadalagan’ nakaaghat kang Charles Fitch sa pag-andam ug usa ka tsart nga matagnaon aron ihulagway ang mga panan-awon ni Daniel ug sa Pinadayag. Ang pagmantala niining tsart giisip nga usa ka katumanan sa sugo nga gihatag pinaagi kang Habakuk. Apan walay usa niadtong panahona nga nakamatikod nga ang usa ka dayag nga pagkalangan sa katumanan sa panan-awon—usa ka panahon sa paglangay—gipadayag sa mao usab nga tagna. Human sa kapakyasan, kini nga kasulatan mitungha nga hilabihan ka mahinungdanon: ‘Kay ang panan-awon alang pa sa gitagal nga panahon, apan sa katapusan kini mosulti, ug dili mamakak: bisan kini maglangay, hulata kini; kay kini sa pagkatinuod moabot, kini dili malangan…. Apan ang matarung mabuhi pinaagi sa iyang pagtuo.” The Great Controversy, 391, 392.

The two tables of Habakkuk are prophetically two witnesses. Biblically, two witnesses are to be brought together to establish truth.

Ang duha ka papan ni Habakuk sa pagpanagna mao ang duha ka mga saksi. Sumala sa Kasulatan, ang duha ka mga saksi kinahanglan pagatigumon aron mapalig-on ang kamatuoran.

But if he will not hear thee, then take with thee one or two more, that in the mouth of two or three witnesses every word may be established. Matthew 8:16.

Apan kon dili siya mamati kanimo, nan pagdala ug usa o duha pa uban kanimo, aron pinaagi sa baba sa duha o tulo ka mga saksi, ang matag pulong mapalig-on. Mateo 8:16.

When Habakkuk’s two tables (the 1843 and 1850 pioneer charts) are overlaid with each other they confirm the truths that were the “jewels” of Miller’s dream. The mistake of 1843, represented upon the first table, when overlaid with the second table, establishes the “tarrying time” of the vision. Miller (the symbolic watchman of that history) asked what he was to say during the debate of his history.

Sa dihang ang duha ka lamesa ni Habakkuk (ang mga tsart sa mga payunir sa 1843 ug 1850) ipatong sa usag usa, ilang gipamatud-an ang mga kamatuoran nga mao ang “mga mutya” sa damgo ni Miller. Ang sayop sa 1843, nga girepresentar diha sa nahaunang lamesa, sa dihang ipatong kini uban sa ikaduhang lamesa, nagapahimutang sa “panahon sa paglangan” sa panan-awon. Si Miller (ang simbolikong magbalantay nianang kasaysayan) nangutana kon unsa ang iyang igaingon sa panahon sa panaglalis sa iyang kasaysayan.

I will stand upon my watch, and set me upon the tower, and will watch to see what he will say unto me, and what I shall answer when I am reproved. Habakkuk 2:1.

Motindog ako sa akong pagbantay, ug mopahamutang ako sa akong kaugalingon ibabaw sa torre, ug motan-aw ako aron makita kon unsa ang iyang isulti kanako, ug unsa ang akong itubag sa diha nga ako pagabadlongon. Habakkuk 2:1.

The Lord instructed Miller to write the vision, and in his dream he placed the casket which contained the vision on a table in the center of his room.

Gimandoan sa Ginoo si Miller sa pagsulat sa panan-awon, ug sa iyang damgo iyang gibutang ang lungon nga naglangkob sa panan-awon ibabaw sa usa ka lamesa sa taliwala sa iyang lawak.

And the Lord answered me, and said, Write the vision, and make it plain upon tables, that he may run that readeth it. Habakkuk 2:2.

Ug ang Ginoo mitubag kanako, ug miingon, Isulat ang panan-awon, ug himoa kini nga tin-aw sa ibabaw sa mga papan, aron makadalagan ang magabasa niini. Habakkuk 2:2.

The tables then identify the tarrying time and the first disappointment.

Ang mga lamesa unya nagpakita sa panahon sa paglangan ug sa unang kapakyasan.

For the vision is yet for an appointed time, but at the end it shall speak, and not lie: though it tarry, wait for it; because it will surely come, it will not tarry. Habakkuk 2:3.

Kay ang panan-awon alang pa sa gitakdang panahon, apan sa katapusan kini mosulti, ug dili mamakak: bisan pa kon kini malangan, hulata kini; kay sa pagkamatuod kini moabot, dili kini malangan. Habakkuk 2:3.

Then the two classes that are manifested based upon the increase of knowledge are represented.

Unya ang duha ka mga pundok nga gipadayag pinasikad sa pagdugang sa kahibalo gihulagway.

Behold, his soul which is lifted up is not upright in him: but the just shall live by his faith. Habakkuk 2:4.

Tan-awa, ang iyang kalag nga mapahitas-on dili matarong diha kaniya: apan ang matarong mabuhi pinaagi sa iyang pagtuo. Habakkuk 2:4.

The two classes of worshippers would be manifested by the testing process of Daniel chapter twelve.

Ang duha ka hut-ong sa mga magsisimba ipadayag pinaagi sa proseso sa pagsulay sa Daniel kapitulo dose.

And he said, Go thy way, Daniel: for the words are closed up and sealed till the time of the end. Many shall be purified, and made white, and tried; but the wicked shall do wickedly: and none of the wicked shall understand; but the wise shall understand. Daniel 12:9, 10.

Ug siya miingon, Lumakaw ka sa imong dalan, Daniel; kay ang mga pulong gitakpan ug gipatin-aw hangtud sa panahon sa katapusan. Daghan ang pagaputlion, ug pagapapution, ug pagasulayan; apan ang mga dautan magabuhat sa pagkadautan; ug walay bisan kinsa sa mga dautan ang makasabut; apan ang mga manggialamon makasabut. Daniel 12:9, 10.

The “wise” of Daniel are the wise virgins of Matthew twenty-five who were justified by faith, and the wicked were the foolish virgins who were lifted up in pride. At the end of Miller’s dream, the jewels represent the oil in the parable of the ten virgins, which was the message.

Ang “manggialamon” sa Daniel mao ang manggialamong mga ulay sa Mateo 25 nga gipakamatarung pinaagi sa pagtuo, ug ang mga daotan mao ang buangbuang nga mga ulay nga gipatubo sa pagpasigarbo. Sa katapusan sa damgo ni Miller, ang mga mutya nagrepresentar sa lana sa sambingay sa napulo ka mga ulay, nga mao ang mensahe.

“God is dishonored when we do not receive the communications which he sends us. Thus we refuse the golden oil which he would pour into our souls to be communicated to those in darkness. When the call shall come, ‘Behold, the bridegroom cometh; go ye out to meet him,’ those who have not received the holy oil, who have not cherished the grace of Christ in their hearts, will find, like the foolish virgins, that they are not ready to meet their Lord. They have not, in themselves, the power to obtain the oil, and their lives are wrecked.” Review and Herald, July 20, 1897.

“Ang Dios mapasipalahanon kon dili kita modawat sa mga pahibalo nga Iyang ipadala kanato. Sa ingon niini atong isalikway ang bulawanong lana nga Iyang ibubo unta ngadto sa atong mga kalag aron ipahatud ngadto kanila nga anaa sa kangitngit. Sa dihang moabot ang tawag, ‘Tan-awa, ang pamanhonon moanhi; panggula kamo sa pagsugat kaniya,’ kadtong wala makadawat sa balaang lana, nga wala magbaton sa grasya ni Cristo diha sa ilang mga kasingkasing, makakaplag, sama sa buang nga mga ulay, nga sila dili andam sa pagsugat sa ilang Ginoo. Wala sila, diha sa ilang kaugalingon, sa gahum sa pag-angkon sa lana, ug ang ilang mga kinabuhi nangagun-ob.” Review and Herald, Hulyo 20, 1897.

Miller’s jewels in the last days would shine ten times brighter, and both the number ten is a symbol of a test, as is light. In the last days, represented in the end of Miller’s dream, the light of truth represented upon Habakkuk’s tables produces a testing message, which in the parable of the ten virgins is the testing message of the Midnight Cry. That testing process is a repetition of the testing process of Millerite history, for the parable of the ten virgins is repeated to the very letter in the last days.

Ang mga mutya ni Miller sa kaulahiang mga adlaw mosidlak ug napulo ka pilo nga mas hayag, ug ang duha, ang gidaghanon nga napulo ug ang kahayag, mga simbolo sa usa ka pagsulay. Sa kaulahiang mga adlaw, nga girepresentahan sa katapusan sa damgo ni Miller, ang kahayag sa kamatuoran nga girepresentahan diha sa mga lamesa ni Habakkuk nagpatungha ug usa ka mensahe sa pagsulay, nga diha sa sambingay sa napulo ka mga ulay mao ang mensahe sa pagsulay sa Tunga-tungang Singgit. Kana nga proseso sa pagsulay usa ka pagsubli sa proseso sa pagsulay sa kasaysayan sa mga Millerite, kay ang sambingay sa napulo ka mga ulay gisubli gayod hangtod sa pinakaletra sa kaulahiang mga adlaw.

“I am often referred to the parable of the ten virgins, five of whom were wise, and five foolish. This parable has been and will be fulfilled to the very letter, for it has a special application to this time, and, like the third angel’s message, has been fulfilled and will continue to be present truth till the close of time.” Review and Herald, August 19, 1890.

“Kanunay akong gikutlo ngadto sa sambingay sa napulo ka mga ulay, nga lima kanila mga maalamon, ug lima mga buang. Kini nga sambingay natuman na ug pagatumanon hangtod sa matag letra, kay kini adunay pinasahi nga pag-aplikar niining panahona, ug, sama sa mensahe sa ikatulong manulonda, natuman na ug magapadayon nga maong kamatuoran alang niining panahona hangtod sa katapusan sa panahon.” Review and Herald, Agosto 19, 1890.

The experience of the tarrying time would be repeated to the very letter at the end of Miller’s dream, and his jewels would then shine ten times brighter than the sun, thus identifying that the jewels represent the final test in the parable of the ten virgins. Ten is the symbol of a test, and at the end of ten days Daniel and the three worthies were visually fairer and fatter than those who were eating the diet of Babylon. The proud in Habakkuk who lived by presumption, not faith, developed the character of Babylon. In Millerite history they became the daughters of Babylon, and in Habakkuk the papacy is used to identify their character.

Ang kasinatian sa panahon sa paglangan pagausabon gayod ngadto sa matag letra sa katapusan sa damgo ni Miller, ug ang iyang mga hiyas mosidlak unya sa napulo ka pilo nga mas hayag pa kay sa adlaw, sa ingon nagpaila nga ang mga hiyas nagrepresentar sa katapusang pagsulay diha sa sambingay sa napulo ka ulay. Ang napulo mao ang simbolo sa usa ka pagsulay, ug sa katapusan sa napulo ka adlaw si Daniel ug ang tulo ka takus makita nga mas maanyag ug mas tambok kay niadtong nanagkaon sa pagkaon sa Babilonia. Ang mapahitas-on sa Habakkuk nga nabuhi pinaagi sa pagpatuyang, dili pinaagi sa pagtuo, nakapalambo sa kinaiya sa Babilonia. Sa kasaysayan sa mga Millerite sila nangahimong mga anak nga babaye sa Babilonia, ug sa Habakkuk ang pagka-papa gigamit aron pag-ila sa ilang kinaiya.

Behold, his soul which is lifted up is not upright in him: but the just shall live by his faith. Yea also, because he transgresseth by wine, he is a proud man, neither keepeth at home, who enlargeth his desire as hell, and is as death, and cannot be satisfied, but gathereth unto him all nations, and heapeth unto him all people: Shall not all these take up a parable against him, and a taunting proverb against him, and say, Woe to him that increaseth that which is not his! how long? and to him that ladeth himself with thick clay! Shall they not rise up suddenly that shall bite thee, and awake that shall vex thee, and thou shalt be for booties unto them? Because thou hast spoiled many nations, all the remnant of the people shall spoil thee; because of men’s blood, and for the violence of the land, of the city, and of all that dwell therein. Habakkuk 2:4–8.

Tan-awa, ang iyang kalag nga mapahitas-on dili matarong diha kaniya: apan ang matarong mabuhi pinaagi sa iyang pagtuo. Oo usab, tungod kay siya nakalapas pinaagi sa vino, siya usa ka palabilabihon nga tawo, ug dili magpabilin sa balay, nga nagpalapad sa iyang tinguha sama sa Sheol, ug sama sa kamatayon, ug dili gayud matagbaw, kondili magatigum ngadto sa iyang kaugalingon sa tanang mga nasod, ug magtapok ngadto sa iyang kaugalingon sa tanang mga katawohan: Dili ba silang tanan mokuha ug usa ka sambingay batok kaniya, ug usa ka mahait nga proverbio batok kaniya, ug moingon, Alaot siya nga nagadugang niadtong dili iya! hangtod kanus-a? ug kaniya nga nagapabug-at sa iyang kaugalingon sa mabagang yuta! Dili ba motindog sa kalit sila nga mopaak kanimo, ug momata sila nga magasamok kanimo, ug ikaw mahimong inagaw alang kanila? Tungod kay imong gilungkab ang daghang mga nasod, ang tanang salin sa mga katawohan magalungkab kanimo; tungod sa dugo sa mga tawo, ug tungod sa pagpanlupig sa yuta, sa siyudad, ug sa tanang nanagpuyo niini. Habakkuk 2:4–8.

The testing process brought upon the virgins of Matthew twenty-five produces a class of worshippers, who have developed the character of the king of the north (the papacy), who is also the power that “spoiled many nations.”

Ang proseso sa pagsulay nga miabot sa mga ulay sa Mateo 25 nagmugna ug usa ka hut-ong sa mga magsisimba, nga nakapalambo sa kinaiya sa hari sa amihanan (ang kapapahan), nga mao usab ang gahum nga “minglaglag sa daghang mga nasod.”

Thus saith the Lord, Behold, a people cometh from the north country, and a great nation shall be raised from the sides of the earth. They shall lay hold on bow and spear; they are cruel, and have no mercy; their voice roareth like the sea; and they ride upon horses, set in array as men for war against thee, O daughter of Zion. We have heard the fame thereof: our hands wax feeble: anguish hath taken hold of us, and pain, as of a woman in travail. Go not forth into the field, nor walk by the way; for the sword of the enemy and fear is on every side. O daughter of my people, gird thee with sackcloth, and wallow thyself in ashes: make thee mourning, as for an only son, most bitter lamentation: for the spoiler shall suddenly come upon us. Jeremiah 6:22–26.

Mao kini ang giingon sa Ginoo: Ania karon, usa ka katawhan moanhi gikan sa yuta sa amihanan, ug usa ka dakung nasod pagapatindogon gikan sa mga kinatumyan sa yuta. Sila mokuptan sa pana ug bangkaw; sila mapintas, ug walay kalooy; ang ilang tingog modahunog sama sa dagat; ug sila magasakay sa mga kabayo, nga hinalaran alang sa gubat batok kanimo, O anak nga babaye sa Zion. Nadungog namo ang kabantog mahitungod niini: ang among mga kamot nangaluya; ang kasakit midakop kanamo, ug ang kapin-anan, sama sa sa babayeng nagbati. Ayaw paggula ngadto sa kapatagan, ni paglakaw sa dalan; kay ang espada sa kaaway ug ang kahadlok anaa sa tanang dapit. O anak nga babaye sa akong katawhan, baksi ang imong kaugalingon ug sako, ug lumigid ka sa mga abo: paghimog pagbangotan, ingon sa alang sa bugtong anak nga lalaki, labing mapait nga pagminatay; kay ang manlalaglag moabut sa kalit ibabaw kanato. Jeremias 6:22–26.

Habakkuk’s two classes are those who are justified by faith, and those who ate and drank the doctrines of Babylon. Those in the last days of Miller’s dream that are represented as virgins, either develop the character of Christ, and thus receive the seal of God, or they develop the character of the papacy and receive the mark of the beast.

Ang duha ka mga hut-ong ni Habakkuk mao kadtong gipakamatarung pinaagi sa pagtoo, ug kadtong mikaon ug miinom sa mga doktrina sa Babilonia. Kadtong anaa sa ulahing mga adlaw sa damgo ni Miller nga gihulagway ingon nga mga ulay, mahimong mopauswag sa kinaiya ni Cristo, ug sa ingon modawat sa timri sa Dios, o mopauswag sila sa kinaiya sa pagkapapa ug modawat sa timaan sa mananap.

“The time has come for the true light to shine amid moral darkness. The third angel’s message has been sent forth to the world, warning men against receiving the mark of the beast or of his image in their foreheads or in their hands. To receive this mark means to come to the same decision as the beast has done, and to advocate the same ideas, in direct opposition to the word of God. Of all who receive this mark, God says, ‘The same shall drink of the wine of the wrath of God, which is poured out without mixture into the cup of his indignation; and he shall be tormented with fire and brimstone in the presence of the holy angels, and in the presence of the Lamb.’” Review and Herald, July 13, 1897.

“Miabut na ang panahon aron ang tinuod nga kahayag mosidlak taliwala sa kangitngit sa moralidad. Ang mensahe sa ikatulong manulonda gipadala ngadto sa kalibotan, nga nagpasidaan sa mga tawo batok sa pagdawat sa marka sa mananap o sa iyang larawan sa ilang mga agtang o sa ilang mga kamot. Ang pagdawat niini nga marka nagakahulogan sa pag-abot ngadto sa mao rang paghukom nga gihimo sa mananap, ug sa pagpasiugda sa mao rang mga hunahuna, sa dayag nga pagsupak sa pulong sa Dios. Mahitungod sa tanan nga modawat niini nga marka, nagaingon ang Dios, ‘Ang maong tawo magainom usab sa bino sa kapungot sa Dios, nga gibubo nga walay sagol ngadto sa kopa sa iyang kaligutgut; ug siya pagasakiton pinaagi sa kalayo ug asupre sa atubangan sa mga balaang manulonda, ug sa atubangan sa Cordero.’” Review and Herald, Hulyo 13, 1897.

The virgins that drink the wine of Babylon will ultimately drink the wine of God’s wrath. In Isaiah, the drunkards of Ephraim manifest their blind drunkenness by turning things upside down, and that action is to be esteemed as “potter’s clay.”

Ang mga ulay nga moinom sa bino sa Babilonia sa kaulahian moinom sa bino sa kapungot sa Dios. Diha sa Isaias, ang mga palahubog sa Efraim nagapadayag sa ilang buta nga pagkahubog pinaagi sa pagpabaliskad sa mga butang, ug kana nga buhat pagailhon ingon nga “lapok sa magkokolon.”

The identification of “the daily” as a symbol of Christ, turns the truth of “the daily” upside down, for “the daily,” is a satanic symbol. Miller’s identification of “the daily” as paganism is directly represented upon Habakkuk’s tables. Miller’s discovery of the passage in Thessalonians, which allowed him to understand that it was paganism that was “taken away,” in order for the “man of sin” who sits in the temple of God to be revealed, is the primary truth located in 2 Thessalonians, chapter two.

Ang pag-ila sa “ang adlaw-adlaw” ingon nga usa ka simbolo ni Cristo nagbalit-ad sa kamatuoran sa “ang adlaw-adlaw,” kay ang “ang adlaw-adlaw” usa ka satanikong simbolo. Ang pag-ila ni Miller sa “ang adlaw-adlaw” ingon nga paganoismo tuwirang girepresentahan diha sa mga papan ni Habakkuk. Ang pagkadiskobre ni Miller sa teksto diha sa Thessalonians, nga nagtugot kaniya sa pagsabut nga ang paganoismo mao ang “gikuha,” aron ang “tawo sa sala” nga nagalingkod sa templo sa Dios mapadayag, mao ang pangunang kamatuoran nga nahimutang sa 2 Thessalonians, kapitulo dos.

“I read on, and could find no other case in which it [the daily] was found, but in Daniel. I then [by the aid of a concordance] took those words which stood in connection with it, ‘take away;’ he shall take away the daily; ‘from the time the daily shall be taken away,’ etc. I read on, and thought I should find no light on the text; finally I came to 2 Thessalonians 2:7, 8. ‘For the mystery of iniquity doth already work; only he who now letteth will let, until he be taken out of the way, and then shall that wicked be revealed,’ etc. And when I had come to that text, O, how clear and glorious the truth appeared! There it is! That is the daily! Well, now, what does Paul mean by ‘he who now letteth,’ or hindereth? By ‘the man of sin,’ and the ‘wicked,’ Popery is meant. Well, what is it which hinders Popery from being revealed? Why, it is Paganism; well, then, ‘the daily’ must mean Paganism.’—William Miller, Second Advent Manual, page 66.” Advent Review and Sabbath Herald, January 6, 1853.

“Padayon ko kining gibasa, ug wala akoy laing nahimutangan nga akong makita diin kini [ang inadlaw-adlaw] makita, kondili sa Daniel lamang. Unya ako [pinaagi sa tabang sa usa ka concordance] mikuha niadtong mga pulonga nga nagbarog nga may kalabutan niini, ‘kuhaa;’ iyang kuhaon ang inadlaw-adlaw; ‘gikan sa panahon nga ang inadlaw-adlaw pagakuhaon,’ ug uban pa. Nagpadayon ako sa pagbasa, ug naghunahuna ako nga wala akoy makaplagan nga kahayag bahin sa teksto; sa katapusan nahiabot ako sa 2 Thessalonians 2:7, 8. ‘Kay ang tinago sa kasal-anan nagapamuhat na daan; apan siya nga karon nagapugong magapugong gayud, hangtud nga siya makuha gikan sa dalan, ug unya igapadayag kadtong dautan,’ ug uban pa. Ug sa dihang nahiabot ako nianang tekstoha, O, pagkahayag ug pagkahimayaon sa kamatuoran nga mipakita! Anaa ra kini! Mao kana ang inadlaw-adlaw! Karon, unsa man ang gipasabot ni Pablo sa ‘siya nga karon nagapugong,’ o nagababag? Pinaagi sa ‘tawo sa sala,’ ug sa ‘dautan,’ ang Kapapahan maoy gipasabot. Aw, unsa man diay ang nagababag sa Kapapahan aron kini mapadayag? Ngano, mao kana ang Paganismo; busa, ang ‘inadlaw-adlaw’ kinahanglan magpasabot ug Paganismo.’—William Miller, Second Advent Manual, panid 66.” Advent Review and Sabbath Herald, Enero 6, 1853.

The meaning of “the daily” in Thessalonians, which Miller discovered, is the primary truth of the passage. When Paul identifies those who do not love the truth, and who will therefore receive strong delusion, he is most certainly identifying the hatred of truth in the general sense, but the truth which is directly referenced in the passage is the truth that “the daily,” represents pagan Rome.

Ang kahulogan sa “ang adlaw-adlaw” diha sa Thessalonians, nga nadiskobrehan ni Miller, mao ang pangunang kamatuoran sa maong teksto. Sa dihang giila ni Pablo kadtong wala mahigugma sa kamatuoran, ug nga busa modawat ug kusog nga paglimbong, sa walay pagduhaduha iyang giila ang pagdumot sa kamatuoran sa kinatibuk-ang diwa, apan ang kamatuoran nga tuwirang gihisgotan sa maong teksto mao ang kamatuoran nga “ang adlaw-adlaw” nagrepresentar sa paganong Roma.

The light of the body is the eye: if therefore thine eye be single, thy whole body shall be full of light. But if thine eye be evil, thy whole body shall be full of darkness. If therefore the light that is in thee be darkness, how great is that darkness! No man can serve two masters: for either he will hate the one, and love the other; or else he will hold to the one, and despise the other. Ye cannot serve God and mammon. Matthew 6:22–24.

Ang suga sa lawas mao ang mata: busa kon ang imong mata matarung, ang tibuok mong lawas mapuno sa kahayag. Apan kon ang imong mata daotan, ang tibuok mong lawas mapuno sa kangitngit. Busa kon ang kahayag nga anaa kanimo kangitngit man diay, pagkadaku gayod niana nga kangitngit! Walay tawo nga makaalagad sa duha ka agalon: kay tingali dumtan niya ang usa, ug higugmaon ang usa; o kaya motapot siya sa usa, ug tamayon ang usa. Dili kamo makaalagad sa Dios ug sa mamona. Mateo 6:22–24.

There is only a love for truth, or a hatred of the truth. There is no middle ground. The strong delusion that comes upon the foolish virgins of Matthew twenty-five is based upon their rejection of the light of Miller’s jewels that represent the final test. Ancient Israel’s final test, was their tenth test, and Miller’s jewels shine ten times brighter in the last days. The symbol of the rejection of Miller’s jewels is “the daily,” which the drunkards of Ephraim turned upside down in the third generation of Adventism. “The daily” is a satanic symbol of paganism. The drunkards introduced a counterfeit jewel, which they brought from apostate Protestantism that identifies “the daily,” as a symbol of Christ.

Aduna lamang ang paghigugma sa kamatuoran, o ang pagdumot sa kamatuoran. Walay tunga nga dapit. Ang kusog nga paglimbong nga moabut sa mga buangbuang nga ulay sa Mateo 25 gibase sa ilang pagsalikway sa kahayag sa mga alahas ni Miller nga nagrepresentar sa katapusang pagsulay. Ang katapusang pagsulay sa karaang Israel mao ang ilang ikapulo nga pagsulay, ug ang mga alahas ni Miller nagadan-ag ug napulo ka pilo nga mas hayag sa katapusang mga adlaw. Ang simbolo sa pagsalikway sa mga alahas ni Miller mao ang “ang adlaw-adlaw,” nga gibali sa mga palahubog sa Ephraim sa ikatulong kaliwatan sa Adventismo. “Ang adlaw-adlaw” usa ka satanikong simbolo sa paganismo. Gipaila sa mga palahubog ang usa ka peke nga alahas, nga ilang gidala gikan sa apostatang Protestantehanon nga nagaila sa “ang adlaw-adlaw” ingon nga simbolo ni Cristo.

Miller’s understanding of his jewels was limited by the history in which he was raised up. Convinced the Second Coming was the next prophetic event, the deadly wound of the papacy in 1798, could only represent the fourth and final earthly kingdom of Daniel two. Miller was also limited in his understanding of “the daily,” for his testimony is that through revelation he was led to a specific method of study, in which he stated that he used his Bible, Cruden’s Concordance and read some newspapers. His decision to study in that manner had simply come into his mind.

Ang pagsabot ni Miller sa iyang mga mutya may kinutoban tungod sa kasaysayan diin siya gipahinungod. Tungod kay siya kombinsido nga ang Ikaduhang Pag-anhi mao ang sunod nga hitabo sa tagna, ang makamatay nga samad sa kapapahan niadtong 1798, mahimo lamang nga magrepresentar sa ikaupat ug katapusang yutan-ong gingharian sa Daniel dos. May kinutoban usab si Miller sa iyang pagsabot sa “ang adlaw-adlaw,” kay ang iyang pagpamatuod mao nga pinaagi sa pagpadayag siya giya ngadto sa usa ka piho nga pamaagi sa pagtuon, diin iyang giingon nga gigamit niya ang iyang Biblia, ang Cruden’s Concordance ug nagbasa ug pipila ka mga mantalaan. Ang iyang pagdesisyon sa pagtuon nianang paagiha miabot lamang sa iyang hunahuna.

“During, the twelve years I was a deist, I read all histories I could find; but now I loved the Bible It taught of Jesus! But still there was a good deal of the Bible that was dark to me. In 1818 or 19, while conversing with a friend! To whom I made a visit, and who had known and [heard] me talk while I was a deist, he inquired, in rather a significant manner, ‘What do you think of this text, and that?’ referring to the old texts I objected to while a deist. I understood what he was about, and replied—If you will give me time, I will tell you what they mean. ‘How long time do you want?’ I don’t know, but I will tell you, I replied, for I could not believe that God had given a revelation that could not be understood. I then resolved to study my Bible, believing I could find out what the Holy Spirit meant. But as soon as I had formed this resolution the thought came to me—‘Suppose you find a passage that you cannot understand, what will you do?’ This mode of studying the Bible then came to my mind:—I will take the words of such passages, and trace them through the Bible, and find out their meaning in this way. I had Cruden’s Concordance, which I think is the best in the world; so I took that and my Bible, and set down to my desk, and read nothing else, except the newspapers a little, for I was determined to know what my Bible meant. Apollos Hale, The Second Advent Manual, 65.

“Sulod sa napulog-duha ka tuig nga ako usa ka deista, gibasa ko ang tanang mga kasaysayan nga akong makaplagan; apan karon gihigugma ko ang Biblia. Kini nagtudlo mahitungod kang Jesus! Apan sa gihapon dako-dako nga bahin sa Biblia ang mangitngit pa alang kanako. Sa 1818 o 19, samtang nakig-istorya ako sa usa ka higala nga akong gibisita, ug nga nakaila kanako ug nakadungog kanako sa pagsulti sa panahon nga ako deista pa, nangutana siya, sa usa ka paagi nga may dakong kahulogan, ‘Unsa ang imong hunahuna niining tekstoha, ug nianang usa?’ nga nagtumong sa daang mga teksto nga akong gisupak sa dihang deista pa ako. Nasabtan ko kon unsa ang iyang tuyo, ug mitubag ako—Kon tagaan mo ako ug panahon, isulti ko kanimo kon unsay ilang kahulogan. ‘Pila ka taas nga panahon ang imong gikinahanglan?’ Wala ako mahibalo, apan isulti ko ra kanimo, mitubag ako, kay dili ako motoo nga ang Dios mihatag ug pinadayag nga dili masabtan. Unya nakahukom ako sa pagtuon sa akong Biblia, nga nagtuo nga akong mahibal-an kon unsa ang gipasabot sa Balaang Espiritu. Apan sa diha-diha dayon nga naporma ko kini nga desisyon, miabut kanako ang hunahuna—‘Pananglitan makakaplag ka ug usa ka tudling nga dili nimo masabtan, unsa may imong buhaton?’ Unya misulod sa akong hunahuna kining pamaagi sa pagtuon sa Biblia:—Kuhaon ko ang mga pulong sa maong mga tudling, ug subayon ko kini sa tibuok Biblia, ug niining paagiha mahibal-an ko ang ilang kahulogan. Anaa kanako ang Concordance ni Cruden, nga sa akong hunahuna mao ang labing maayo sa kalibotan; busa gikuha ko kana ug ang akong Biblia, ug milingkod ako sa akong lamesa, ug wala nay laing gibasa gawas sa diyutayng mantalaan, kay determinado ako nga mahibaloan kon unsay gipasabot sa akong Biblia. Apollos Hale, The Second Advent Manual, 65.

Miller’s jewels were not simply recognized by his method of study, but also by direct revelation from God.

Ang mga mutya ni Miller wala lamang mailhi pinaagi sa iyang pamaagi sa pagtuon, kondili usab pinaagi sa direkta nga pagpadayag gikan sa Dios.

“God sent His angel to move upon the heart of a farmer who had not believed the Bible, to lead him to search the prophecies. Angels of God repeatedly visited that chosen one, to guide his mind and open to his understanding prophecies which had ever been dark to God’s people. The commencement of the chain of truth was given to him, and he was led on to search for link after link, until he looked with wonder and admiration upon the Word of God. He saw there a perfect chain of truth. That Word which he had regarded as uninspired now opened before his vision in its beauty and glory. He saw that one portion of Scripture explains another, and when one passage was closed to his understanding, he found in another part of the Word that which explained it. He regarded the sacred Word of God with joy and with the deepest respect and awe.” Early Writings, 230.

“Gipadala sa Dios ang Iyang manulonda aron molihok sa kasingkasing sa usa ka mag-uuma nga wala motuo sa Biblia, aron sa paggiya kaniya sa pagsusi sa mga tagna. Ang mga manulonda sa Dios sa makadaghan mibisita niadtong pinili, aron sa paggiya sa iyang hunahuna ug sa pag-abli sa iyang salabutan ngadto sa mga tagna nga sa kanunay mangitngit alang sa katawhan sa Dios. Ang sinugdanan sa kadena sa kamatuoran gihatag kaniya, ug siya gigiyahan sa pagpadayon sa pagpangita sa sumpay human sa sumpay, hangtud nga mitan-aw siya uban sa katingala ug pagdayeg sa Pulong sa Dios. Nakita niya didto ang usa ka hingpit nga kadena sa kamatuoran. Kadtong Pulonga nga iyang giila nga dili dinasig karon nabuksan na sa iyang panan-aw sa iyang katahum ug himaya. Nakita niya nga ang usa ka bahin sa Kasulatan nagpatin-aw sa lain, ug sa dihang ang usa ka teksto sirado sa iyang salabutan, iyang hingkaplagan sa laing bahin sa Pulong kadtong nagpatin-aw niini. Giila niya ang balaang Pulong sa Dios uban sa kalipay ug uban sa labing halalum nga pagtahod ug kahadlok.” Early Writings, 230.

When Sister White states that “God sent His angel” to Miller, it is identifying that Gabriel was the angel sent to Miller, for “His angel,” is a term assigned to Gabriel.

Sa diha nga si Sister White nag-ingon nga “God sent His angel” kang Miller, kini nag-ila nga si Gabriel mao ang anghel nga gipadala kang Miller, kay ang “His angel” usa ka pulong nga giila alang kang Gabriel.

“The words of the angel, ‘I am Gabriel, that stand in the presence of God,’ show that he holds a position of high honor in the heavenly courts. When he came with a message to Daniel, he said, ‘There is none that holdeth with me in these things, but Michael [Christ] your Prince.’ Daniel 10:21. Of Gabriel the Saviour speaks in the Revelation, saying that ‘He sent and signified it by His angel unto His servant John.’ Revelation 1:1.” The Desire of Ages, 99.

“Ang mga pulong sa manulonda, ‘Ako si Gabriel, nga nagatindog sa atubangan sa Dios,’ nagapakita nga siya nagkupot ug usa ka kahimtang sa hataas nga dungog diha sa langitnong mga sawang. Sa dihang mianhi siya uban ang usa ka mensahe ngadto kang Daniel, siya miingon, ‘Walay bisan usa nga nagabarog uban kanako niining mga butanga, kondili si Miguel [Cristo] nga inyong Prinsipe.’ Daniel 10:21. Mahitungod kang Gabriel, ang Manluluwas nagsulti diha sa Pinadayag, nga nagaingon nga ‘Iya kining gipadala ug gipadayag pinaagi sa Iyang manulonda ngadto sa Iyang alagad nga si Juan.’ Pinadayag 1:1.” The Desire of Ages, 99.

Gabriel and the other angels guided Miller’s “mind and” opened “to his understanding prophecies which had ever been dark to God’s people.” His message was not simply developed through his method of study, but also by Divine revelation. The very method he employed to study the Bible just came into his mind. When God brings truth to our mind, it is a Divine revelation as opposed to arriving at truth through the process of rightly dividing the Bible. Miller did both, but Divine revelation was a part of how Miller came to understand the subject of “the daily.”

Si Gabriel ug ang ubang mga manulonda maoy naggiya sa “hunahuna ni” Miller ug nag-abli “sa iyang pagsabot sa mga tagna nga sa kanunayng mangitngit alang sa katawhan sa Dios.” Ang iyang mensahe wala lamang mapalambo pinaagi sa iyang pamaagi sa pagtuon, kondili usab pinaagi sa balaang pagpadayag. Ang mismong pamaagi nga iyang gigamit sa pagtuon sa Biblia miabot lamang sa iyang hunahuna. Sa dihang ang Dios magdala sa kamatuoran ngadto sa atong hunahuna, kini mao ang usa ka balaang pagpadayag, sukwahi sa pag-abot sa kamatuoran pinaagi sa proseso sa husto nga pagbahinbahin sa Biblia. Gibuhat ni Miller ang duha, apan ang balaang pagpadayag kabahin sa paagi nga nakaabot si Miller sa pagsabot sa hilisgutan sa “ang matag-adlaw.”

Miller would not have recognized the gender oscillation of Daniel chapter eight, verses nine through twelve, for all he had was the Bible and a concordance that is void of any information concerning the biblical languages. He would not have seen the distinction between ‘sur’ and ‘rum’ which are both translated as “take away.” He would have not seen the distinction between ‘miqdash’ and ‘qodesh’ which are both translated as “sanctuary.”

Si Miller wala makaila sa pag-ilis-ilis sa gender sa Daniel kapitulo otso, bersikulo nuwebe hangtod dose, kay ang iya lamang mao ang Biblia ug usa ka concordance nga walay bisan unsang kasayuran mahitungod sa mga pinulongang biblikal. Dili niya makita ang kalainan tali sa “sur” ug “rum” nga silang duha gihubad nga “kuhaon.” Dili usab niya makita ang kalainan tali sa “miqdash” ug “qodesh” nga silang duha gihubad nga “santuwaryo.”

He would not have seen the truth of the word ‘tamid’ that is found one hundred and four times in the Bible. The truth he could not have seen (which is also the truth that he did see), was that of the one hundred and four times that the Hebrew word ‘tamid’ is used in the Bible, but only in the book of Daniel is the Hebrew word ‘tamid,’ used as a noun. ‘Tamid’ is the Hebrew word that means “continual”, and is translated as “the daily” in the book of Daniel.

Dili unta niya makita ang kamatuoran sa pulong nga ‘tamid’ nga makita sa usa ka gatos ug upat ka higayon diha sa Bibliya. Ang kamatuoran nga dili unta niya makita (nga mao usab ang kamatuoran nga iyang nakita) mao kini: sa usa ka gatos ug upat ka higayon nga gigamit ang Hebreohanong pulong nga ‘tamid’ diha sa Bibliya, sa basahon lamang ni Daniel gigamit ang Hebreohanong pulong nga ‘tamid’ isip usa ka ngalan. Ang ‘Tamid’ mao ang Hebreohanong pulong nga nagpasabot og “padayon,” ug gihubad isip “ang adlaw-adlaw” diha sa basahon ni Daniel.

Only in the book of Daniel is the word used as a noun, and the other ninety-nine times it is used as an adverb. For this reason, when the translators of the King James Bible were confronted with Daniel using the word five times as a noun, when all the other writers of the Bible used the word ninety-nine times as an adverb, they were forced by the weight of evidence to “correct” Daniel’s use of the word as a noun. In order to “correct” Daniel, they added the word “sacrifice” to the word, and thus turned a noun into an adverb. And then in order to correct the translators, Ellen White was inspired to record that she, “saw in relation to the ‘Daily,’ that the word ‘sacrifice’ was supplied by man’s wisdom, and does not belong to the text; and that the Lord gave the correct view of it to those who gave the judgment hour cry.”

Diha lamang sa basahon ni Daniel gigamit ang pulong ingon nga usa ka ngalan, ug sa laing kasiyam ug siyam ka higayon gigamit kini ingon nga usa ka pang-abay. Tungod niini, sa dihang ang mga maghuhubad sa King James Bible nakaatubang sa kamatuoran nga si Daniel migamit sa pulong lima ka higayon ingon nga usa ka ngalan, samtang ang tanang uban pang mga magsusulat sa Biblia migamit niini kasiyam ug siyam ka higayon ingon nga usa ka pang-abay, napugos sila sa gibug-aton sa mga pamatuod sa “pagtul-id” sa paggamit ni Daniel sa maong pulong ingon nga usa ka ngalan. Aron “matul-id” si Daniel, ilang gidugang ang pulong nga “halad” ngadto sa maong pulong, ug sa ingon ilang gihimong pang-abay ang usa ka ngalan. Ug unya, aron matul-id ang mga maghuhubad, si Ellen White giinspirar sa pagrekord nga siya, “nakakita maylabot sa ‘Daily,’ nga ang pulong nga ‘sacrifice’ gidugang pinaagi sa kaalam sa tawo, ug dili iya sa teksto; ug nga gihatag sa Ginoo ang husto nga panglantaw bahin niini ngadto kanila nga nagpahayag sa pagtuaw sa takna sa hukom.”

Miller, by his own testimony, was seeking to understand “the daily,” which he ultimately did in 2 Thessalonians. But also, by his own testimony, when seeking to understand a word, he would consider every place the word was used, and the word is used ninety-nine other times in the Bible. Yet his testimony of “the daily,” is that he found it nowhere but in the book of Daniel, when he stated, “I read on, and could find no other case in which it [the daily] was found, but in Daniel.” Miller was led to the jewels not alone by his method of study, but also by divine revelation that was given to him through the ministry of angels.

Si Miller, sumala sa iyang kaugalingong pagpamatuod, nangita sa pagsabot sa “ang adlaw-adlaw,” nga sa katapusan iyang nasabtan diha sa 2 Tesalonica. Apan usab, sumala sa iyang kaugalingong pagpamatuod, sa dihang nangita siya sa pagsabot sa usa ka pulong, iyang tagdon ang tanang dapit diin gigamit ang maong pulong, ug ang pulong gigamit pa sa kasiyaman ug siyam ka ubang higayon diha sa Biblia. Apan ang iyang pagpamatuod mahitungod sa “ang adlaw-adlaw” mao nga wala niya kini hikaplagi bisan asa gawas sa basahon ni Daniel, sa dihang iyang giingon, “Mipadayon ako sa pagbasa, ug wala akoy hikaplagi nga laing kahimtang diin kini [ang adlaw-adlaw] makita, gawas sa Daniel.” Si Miller gidala ngadto sa mga mutya dili lamang pinaagi sa iyang pamaagi sa pagtuon, kondili usab pinaagi sa langitnong pagpadayag nga gihatag kaniya pinaagi sa ministeryo sa mga manulonda.

This is why his understanding of “the daily,” was correct, but limited. He could not recognize that of the five times “the daily” is referenced in the book of Daniel, that one of the three times “the daily” is “taken away,” represented a different meaning than the other two times. One time “the daily” is used with the Hebrew word ‘rum’ and the other two times it is used with the Hebrew word ‘sur.’ Both words are translated as take away, but ‘rum’ in Daniel chapter eight, verse eleven means to lift up and exalt, and in chapter eleven, verse thirty-one, and chapter twelve, verse eleven, the word ‘sur’ means to remove.

Mao kini ang hinungdan nganong husto ang iyang pagsabot sa “ang adlaw-adlaw,” apan limitado. Wala niya mailhi nga sa lima ka higayon nga ang “ang adlaw-adlaw” gihisgotan diha sa basahon ni Daniel, nga ang usa sa tulo ka higayon nga ang “ang adlaw-adlaw” “gikuha,” nagrepresentar ug lahi nga kahulogan kay sa laing duha ka higayon. Sa usa ka higayon ang “ang adlaw-adlaw” gigamit uban sa Hebreohanong pulong nga ‘rum’ ug sa laing duha ka higayon kini gigamit uban sa Hebreohanong pulong nga ‘sur.’ Ang duha ka pulong gihubad nga kuhaon, apan ang ‘rum’ sa Daniel kapitulo otso, bersikulo onse nagkahulogan ug ipataas ug himayaon, ug sa kapitulo onse, bersikulo traynta’y uno, ug kapitulo dose, bersikulo onse, ang pulong nga ‘sur’ nagkahulogan ug tangtangon.

The theologians that eat and drink the Babylonian diet, argue that whether you remove a thing or whenever you lift up a thing, they both represent a type of removal, so both words are to be understood as possessing the same meaning. They argue that the three times “the daily,” is “taken away” always means to remove, and in doing so, they identify that Daniel was careless in his choice of words. They do not openly say that, but by inference they teach that Daniel should have used the word ‘sur’ in all three occurrences, for according to the theologians he supposedly meant the same thing each time “the daily” was “taken away.”

Ang mga teologo nga nagakaon ug nagainom sa pagkaon sa Babilonia nangatarongan nga kon imong tangtangon ang usa ka butang, o kon imong bayawon ang usa ka butang, silang duha nagrepresentar sa usa ka matang sa pagtangtang; busa ang duha ka pulong kinahanglan sabton nga adunay mao ra nga kahulogan. Nangatarongan sila nga ang tulo ka higayon nga “ang adlaw-adlaw” “gikuha” kanunay nagpasabot sa pagtangtang, ug sa pagbuhat niana, ilang giila nga si Daniel walay pag-amping sa iyang pagpili sa mga pulong. Dili nila kana isulti sa dayag, apan pinaagi sa implikasyon ilang gitudlo nga si Daniel unta migamit sa pulong nga ‘sur’ sa tanang tulo ka higayon sa paglitok niini, kay sumala sa mga teologo, siya kuno nagpasabot sa mao ra nga butang sa matag higayon nga “ang adlaw-adlaw” “gikuha.”

They do the same thing with the words ‘miqdash’ and ‘qodesh’ which are both translated as “sanctuary,” in verses eleven through fourteen in chapter eight. In each reference of “sanctuary” in those four verses, they insist they all represent God’s sanctuary. By inference again, Daniel should have simply used ‘qodesh’ in all three references, and not used ‘miqdash’ in verse eleven. Miller would not have recognized the distinction between those words, but the modern theologians do, and when they do, they insist that no distinction should be acknowledged. Yet Miller, who did not recognize the distinctions between the words, came to an opposite understanding of the modern theologians.

Ginabuhat usab nila ang mao rang butang sa mga pulong nga “miqdash” ug “qodesh” nga kapwa gihubad nga “santuwaryo,” sa mga bersikulo onse hangtod katorse sa kapitulo otso. Sa matag paghisgot sa “santuwaryo” niadtong upat ka mga bersikulo, mapinugnganon nilang giingon nga silang tanan nagrepresentar sa santuwaryo sa Dios. Pinaagi na usab sa implikasyon, si Daniel unta yano lamang nga migamit sa “qodesh” sa tanang tulo ka mga paghisgot, ug wala mogamit sa “miqdash” sa bersikulo onse. Si Miller wala unta makaila sa kalainan tali niadtong mga pulonga, apan ang modernong mga teologo nakaila, ug sa dihang ila kining maila, ilang gipamugos nga walay kalainan nga angay ilhon. Bisan pa niana, si Miller, nga wala makaila sa mga kalainan tali sa mga pulong, miabot sa usa ka pagsabot nga sukwahi sa modernong mga teologo.

The reality is that Daniel was a careful writer, who knew the Hebrew language and was judged as ten times smarter than all the other wise men of Babylon. If anyone knew the proper usage of the Hebrew language, and how it was to be correctly represented in that particular history, it was Daniel. If Daniel employed different words, it was because they were meant to convey different meanings, which he purposely sought to represent. When Daniel’s distinct use of the words that are translated as “sanctuary” or as “take away” are acknowledged, they uphold Miller’s understanding of “the daily,” which was recognized by Miller in the very passage where Paul identifies that those who hate truth are destined to receive strong delusion.

Ang kamatuoran mao nga si Daniel usa ka masinati ug maampingong magsusulat, nga nasayod sa pinulongang Hebreohanon ug giila nga napulo ka pilo ang iyang kaalam kaysa sa tanang uban pang mga manggialamon sa Babilonia. Kon adunay bisan kinsa nga nahibalo sa husto nga paggamit sa pinulongang Hebreohanon, ug sa paagi nga kini kinahanglan igrepresentar sa husto niadtong maong kasaysayan, kana mao si Daniel. Kon si Daniel migamit ug nagkalainlaing mga pulong, kini tungod kay gituyo gayod kini aron ipasabot ang nagkalainlaing mga kahulogan, nga iyang tinuyoang gitinguha nga ipadayag. Sa dihang ang lahi ug piho nga paggamit ni Daniel sa mga pulong nga gihubad nga “santuwaryo” o nga “kuhaon” pagailhon, kini nagpalig-on sa pagsabot ni Miller bahin sa “ang matag-adlaw,” nga giila ni Miller diha mismo sa tudling diin giila ni Pablo nga kadtong nagadumot sa kamatuoran gitagana sa pagdawat ug kusog nga paglimbong.

Those who hate the truth and believe the lie which produces strong delusion, are also represented as the drunkards of Ephraim, who are represented in two classes. One class is the learned leadership and the other class is the unlearned who will only hear what the learned teach them. They are those who hide beneath lies, and who make a covenant with death. They are the foolish virgins of Matthew twenty-five, and those whose soul is lifted up in Habakkuk two. They are those who reject the foundational truths of Miller’s dream, which shine ten times brighter at the end (representing the tenth and final test for modern Israel), as typified by the tenth and final test for ancient Israel.

Kadtong mga nagdumot sa kamatuoran ug mituo sa bakak nga nagpatungha ug kusog nga pagkalimbongan, gilarawan usab ingon nga mga palahubog sa Ephraim, nga gilarawan sa duha ka hut-ong. Ang usa ka hut-ong mao ang edukado nga pagpangulo, ug ang laing hut-ong mao ang mga walay kahibalo nga mamati lamang sa gitudlo kanila sa mga edukado. Sila mao ang mga nanago ilalom sa mga bakak, ug ang mga naghimo ug pakigsaad uban sa kamatayon. Sila mao ang mga buang nga ulay sa Mateo baynte singko, ug kadtong ang kalag gibakyaw sa ibabaw sa iyang kaugalingon diha sa Habakuk dos. Sila mao ang mga nagsalikway sa mga patukoranan nga kamatuoran sa damgo ni Miller, nga nagasidlak ug napulo ka pilo nga mas hayag sa katapusan (nga nagarepresentar sa ikanapulo ug katapusang pagsulay alang sa modernong Israel), sumala sa gihulagway daan sa ikanapulo ug katapusang pagsulay alang sa karaang Israel.

We will continue this study in the next article.

Padayonon nato kining pagtuon sa sunod nga artikulo.

And the Lord said unto Moses, How long will this people provoke me? and how long will it be ere they believe me, for all the signs which I have shewed among them? I will smite them with the pestilence, and disinherit them, and will make of thee a greater nation and mightier than they. And Moses said unto the Lord, Then the Egyptians shall hear it, (for thou broughtest up this people in thy might from among them) And they will tell it to the inhabitants of this land: for they have heard that thou Lord art among this people, that thou Lord art seen face to face, and that thy cloud standeth over them, and that thou goest before them, by day time in a pillar of a cloud, and in a pillar of fire by night. Now if thou shalt kill all this people as one man, then the nations which have heard the fame of thee will speak, saying, Because the Lord was not able to bring this people into the land which he sware unto them, therefore he hath slain them in the wilderness.

Ug ang Ginoo miingon kang Moises, Hangtod anus-a ba kining katawhan-a magpasuko kanako? ug hangtod anus-a ba sila dili motuo kanako, tungod sa tanang mga ilhanan nga akong gipakita sa ilang taliwala? Akong hampakon sila pinaagi sa kamatay, ug kuhaon ko gikan kanila ang panulondon, ug himoon ko ikaw nga usa ka nasod nga labi pang daku ug labi pang gamhanan kay kanila. Ug si Moises miingon sa Ginoo, Unya ang mga Egiptohanon makadungog niini, (kay pinaagi sa imong gahum gikuha mo kining katawhan-a gikan sa ilang taliwala) Ug ilang isugilon kini sa mga pumoluyo niining yutaa: kay sila nakadungog nga ikaw, Ginoo, ania sa taliwala niining katawhan-a, nga ikaw, Ginoo, makita sa atubangan ug nawong sa nawong, ug nga ang imong panganod nagatindog sa ibabaw nila, ug nga ikaw nagauna kanila, sa maadlaw pinaagi sa usa ka haligi nga panganod, ug sa gabii pinaagi sa usa ka haligi nga kalayo. Karon kon pamatyon mo kining tibook katawhan ingon sa usa ka tawo, nan ang mga nasod nga nakadungog sa imong kabantog mosulti, nga magaingon, Tungod kay ang Ginoo wala makagahum sa pagdala niining katawhan ngadto sa yuta nga iyang gipanumpa kanila, busa iyang gipamatay sila didto sa kamingawan.

And now, I beseech thee, let the power of my Lord be great, according as thou hast spoken, saying, The Lord is longsuffering, and of great mercy, forgiving iniquity and transgression, and by no means clearing the guilty, visiting the iniquity of the fathers upon the children unto the third and fourth generation. Pardon, I beseech thee, the iniquity of this people according unto the greatness of thy mercy, and as thou hast forgiven this people, from Egypt even until now. And the Lord said, I have pardoned according to thy word: But as truly as I live, all the earth shall be filled with the glory of the Lord. Because all those men which have seen my glory, and my miracles, which I did in Egypt and in the wilderness, and have tempted me now these ten times, and have not hearkened to my voice; Surely they shall not see the land which I sware unto their fathers, neither shall any of them that provoked me see it: But my servant Caleb, because he had another spirit with him, and hath followed me fully, him will I bring into the land whereinto he went; and his seed shall possess it. Numbers 14:11–24.

Ug karon, ako nagapangamuyo kanimo, himoa nga daku ang gahum sa akong Ginoo, sumala sa imong gisulti, nga nagaingon, Ang Ginoo mahinay sa kasuko, ug daku sa kalooy, nga nagapasaylo sa kasal-anan ug paglapas, ug dili gayud mopawalay-sala sa sad-an, nga nagadangat sa kasal-anan sa mga amahan ibabaw sa mga anak hangtod sa ikatulo ug ikaupat nga kaliwatan. Pasayloa, ako nagapangamuyo kanimo, ang kasal-anan niining katawohan sumala sa kadaku sa imong kalooy, ug maingon nga imong gipasaylo kining katawohan sukad sa Egipto hangtod karon. Ug miingon ang Ginoo, Gipasaylo ko sumala sa imong pulong: Apan, sa pagkatinuod nga ako buhi, ang tibook yuta mapuno sa himaya sa Ginoo. Tungod kay silang tanang mga tawo nga nakakita sa akong himaya, ug sa akong mga katingalahan nga akong gibuhat sa Egipto ug sa kamingawan, ug karon nakasulay kanako niining napulo ka higayon, ug wala mamati sa akong tingog; Sa pagkatinuod sila dili makakita sa yuta nga akong gipanumpa ngadto sa ilang mga amahan, ni bisan kinsa kanila nga nakapasuko kanako makakita niini: Apan ang akong alagad nga si Caleb, tungod kay diha kaniya ang laing espiritu, ug misunod gayud kanako sa hingpit, siya akong dad-on ngadto sa yuta diin siya miadto; ug ang iyang kaliwatan magapanunod niini. Numeros 14:11–24.