We have begun our consideration of Daniel’s last vision by identifying Daniel as a symbol of God’s last day covenant people, and we have used the first verse in conjunction with the last chapter to begin to identify the prophetic characteristics of those last day people represented by Belteshazzar. God’s last day covenant people represent the Millerites of the movement of the first angel, and the one hundred and forty-four thousand of the movement of the third angel. The Millerites fulfilled the parable of the ten virgins, and that parable is repeated to the very letter in the last days.

Nagsugod kita sa atong pagtuon sa ulahing panan-awon ni Daniel pinaagi sa pag-ila kang Daniel ingon nga usa ka simbolo sa mga katawohan sa pakigsaad sa Dios sa ulahing mga adlaw, ug gigamit nato ang unang bersikulo inubanan sa ulahing kapitulo aron sugdan ang pag-ila sa mga propetikong kinaiya niadtong mga katawohan sa ulahing mga adlaw nga girepresentahan ni Belteshazzar. Ang mga katawohan sa pakigsaad sa Dios sa ulahing mga adlaw nagrepresentar sa mga Millerite sa kalihukan sa unang manulonda, ug sa usa ka gatus ug kap-atan ug upat ka libo sa kalihukan sa ikatulong manulonda. Gituman sa mga Millerite ang sambingay sa napulo ka ulay, ug kana nga sambingay pagausbon gayud hangtod sa pinakasulat sa ulahing mga adlaw.

“I am often referred to the parable of the ten virgins, five of whom were wise, and five foolish. This parable has been and will be fulfilled to the very letter, for it has a special application to this time, and, like the third angel’s message, has been fulfilled and will continue to be present truth till the close of time.” Review and Herald, August 19, 1890.

“Ako sagad nga gipasubay ngadto sa sambingay sa napulo ka ulay, lima kanila maalamon, ug lima boang. Kining sambingaya natuman na ug pagatumanon pa gayud ngadto sa pinakaletra, kay kini may pinasahi nga pagpadapat niining panahona, ug, sama sa mensahe sa ikatulong manulonda, natuman na ug magapadayon nga mahimong kamatuoran alang niining panahona hangtod sa katapusan sa panahon.” Review and Herald, Agosto 19, 1890.

The experience of both movements of the last days, is the experience of Adventism.

Ang kasinatian sa duha ka mga kalihokan sa kaulahiang mga adlaw mao ang kasinatian sa Adventismo.

“The parable of the ten virgins of Matthew 25 also illustrates the experience of the Adventist people.” The Great Controversy, 393.

“Ang sambingay sa napulo ka mga ulay diha sa Mateo 25 naghulagway usab sa kasinatian sa katawhang Adventista.” The Great Controversy, 393.

The Millerites represented the movement of the first angel, and their experience was also represented by the church of Philadelphia. In 1856, the Philadelphian Millerite movement transitioned to the Laodicean movement, and in the rebellion of 1863, it further transitioned into the Laodicean Seventh-day Adventist church.

Ang mga Millerite nagrepresentar sa kalihokan sa unang manulonda, ug ang ilang kasinatian girepresentar usab sa iglesia sa Philadelphia. Sa 1856, ang Philadelphian nga kalihokan sa mga Millerite mibalhin ngadto sa Laodicean nga kalihokan, ug sa rebelyon sa 1863, kini miusab pa gayud ngadto sa Laodicean nga iglesia sa Seventh-day Adventist.

The one hundred and forty-four thousand represent the movement of the third angel, and their experience was also represented by the church of Philadelphia. In 1989, the book of Daniel was unsealed to the Laodicean Seventh-day Adventist church, and on September 11, 2001, the Laodicean Adventist movement began, and in July of 2023, the transition back to the Philadelphian movement arrived.

Ang usa ka gatus ug kap-atan ug upat ka libo nagrepresentar sa kalihokan sa ikatulong manulonda, ug ang ilang kasinatian girepresentahan usab sa iglesia sa Philadelphia. Niadtong 1989, ang basahon ni Daniel giablihan ngadto sa Laodiceanong Iglesia Adventista sa Ikapitong Adlaw, ug niadtong Septiyembre 11, 2001, ang Laodiceanong kalihokan sa Adventista nagsugod, ug niadtong Hulyo 2023, miabot ang pagbalhin balik ngadto sa Philadelphianong kalihokan.

Belteshazzar, or Daniel represents the Philadelphian movement of the last days, that repeats the Philadelphian movement of the Millerites “to the very letter.” The first verse of the last vision represents those last day people, and the last testimony of the last vision must agree with the first testimony of the last vision. The purification process of Daniel chapter twelve identifies the increase of knowledge, and the two classes that are thereby produced. Belteshazzar is the ultimate representation of the wise of the last days. In Daniel chapter twelve there are at least five prophetic truths that were anchors for the Millerite movement, which must be repeated in the movement of the third angel.

Si Belteshazzar, o si Daniel, nagrepresentar sa kalihokang Filadelfianhon sa kataposang mga adlaw, nga nagasubli sa kalihokang Filadelfianhon sa mga Millerita “hangtod sa mismong letra.” Ang unang bersikulo sa kataposang panan-awon nagrepresentar niadtong mga tawo sa kataposang mga adlaw, ug ang kataposang pagpamatuod sa kataposang panan-awon kinahanglan magkauyon sa unang pagpamatuod sa kataposang panan-awon. Ang proseso sa pagputli diha sa Daniel kapitulo dose nagaila sa pagdugang sa kahibalo, ug sa duha ka mga hut-ong nga tungod niana mapamunga. Si Belteshazzar mao ang kinatumyang representasyon sa mga manggialamon sa kataposang mga adlaw. Diha sa Daniel kapitulo dose adunay labing menos lima ka kamatuoran nga matagnaon nga mga angkla alang sa kalihokang Millerita, nga kinahanglan pagasublion sa kalihokan sa ikatulong manulonda.

The first is the purification process that produces two classes of worshippers, and therefore fulfills the parable of the ten virgins in both the beginning and ending movements.

Ang nahauna mao ang proseso sa paghinlo nga nagmugna ug duha ka hut-ong sa mga magsisimba, ug busa nagatuman sa sambingay sa napulo ka mga ulay diha sa sinugdan ug sa panapos nga mga lihok.

But thou, O Daniel, shut up the words, and seal the book, even to the time of the end: many shall run to and fro, and knowledge shall be increased. . .. And he said, Go thy way, Daniel: for the words are closed up and sealed till the time of the end. Many shall be purified, and made white, and tried; but the wicked shall do wickedly: and none of the wicked shall understand; but the wise shall understand. Daniel 12:4, 9, 10.

Apan ikaw, O Daniel, tipigi ang mga pulong, ug selyohi ang basahon, hangtod sa panahon sa katapusan: daghan ang maglibutlibut, ug ang kahibalo modaghan.... Ug siya miingon, Lumakaw ka sa imong dalan, Daniel: kay ang mga pulong gitak-opan ug gisegelyohan hangtod sa panahon sa katapusan. Daghan ang pagahinloon, ug pagapapution, ug pagasulayan; apan ang mga dautan magabuhat sa pagkadautan: ug walay usa sa mga dautan ang makasabut; apan ang mga manggialamon makasabut. Daniel 12:4, 9, 10.

The distinction between the wise and the wicked (foolish), is based upon their understanding (mentally dividing) the increase of knowledge that is opened up at the time of the end, either in 1798 for the Millerites, or 1989 for the one hundred and forty-four thousand. God’s people are required to know that Adventism is the experience of the parable of the ten virgins, for without that understanding they will not seek to understand when the “time of the end” for the final generation arrived, or what was the message that was then unsealed. Without the understanding that the Adventist experience is a three-step testing process, based upon a progressive development of truth, which leads to a “life-or-death” outcome it is impossible to recognize the high calling of every Seventh-day Adventist. Belteshazzar represents a people who know they went through the purification process represented as being “purified, made white, and tried.” That very three-step purification process is specifically identified as the work of the Holy Spirit.

Ang kalainan tali sa mga manggialamon ug sa mga daotan (mga buang) napasukad sa ilang pagsabut (sa hunahuna nga pagbahinbahin) sa pagdugang sa kahibalo nga giablihan sa panahon sa katapusan, bisan sa 1798 alang sa mga Millerita, o sa 1989 alang sa usa ka gatus ug kap-atan ug upat ka libo. Gikinahanglan nga mahibalo ang katawhan sa Dios nga ang Adventismo mao ang kasinatian sa sambingay sa napulo ka ulay, kay kon walay maong pagsabut dili sila mangita sa pagsabut kon kanus-a miabut ang “panahon sa katapusan” alang sa katapusang kaliwatan, o unsa ang mensahe nga unya gibuksan gikan sa pagkatimri. Kon walay pagsabut nga ang kasinatian sa Adventista usa ka tulo-ka-lakang proseso sa pagsulay, nga napasukad sa progresibong paglambo sa kamatuoran, nga modala ngadto sa usa ka sangputanan nga “kinabuhi-o-kamatayon,” imposible ang pag-ila sa hataas nga tawag sa matag Ikapito nga Adlaw nga Adventista. Si Belteshazzar nagrepresentar sa usa ka katawhan nga nasayod nga sila nakaagi sa proseso sa pagputli nga gihulagway ingon nga “maputli, mapaputi, ug pagasulayan.” Kining mao gayud nga tulo-ka-lakang proseso sa pagputli espesipikong giila ingon nga buluhaton sa Balaang Espiritu.

Nevertheless I tell you the truth; It is expedient for you that I go away: for if I go not away, the Comforter will not come unto you; but if I depart, I will send him unto you. And when he is come, he will reprove the world of sin, and of righteousness, and of judgment: Of sin, because they believe not on me; Of righteousness, because I go to my Father, and ye see me no more; Of judgment, because the prince of this world is judged. I have yet many things to say unto you, but ye cannot bear them now. Howbeit when he, the Spirit of truth, is come, he will guide you into all truth: for he shall not speak of himself; but whatsoever he shall hear, that shall he speak: and he will show you things to come. John 16:7–13.

Bisan pa niana, ako magasulti kaninyo sa kamatuoran; maoy angay alang kaninyo nga ako molakaw: kay kon ako dili molakaw, ang Manlalaban dili moanhi kaninyo; apan kon ako mopahawa, akong ipadala siya nganhi kaninyo. Ug sa diha nga siya moanhi na, iyang pamatud-an sa kalibotan ang mahitungod sa sala, ug sa pagkamatarong, ug sa paghukom: Mahitungod sa sala, tungod kay sila wala motuo kanako; Mahitungod sa pagkamatarong, tungod kay ako moadto sa akong Amahan, ug dili na ninyo ako makita; Mahitungod sa paghukom, tungod kay ang principe niining kalibotana nahukman na. Daghan pa akog mga butang nga isulti kaninyo, apan dili pa ninyo arang madala karon. Apan sa diha nga moanhi na siya, ang Espiritu sa kamatuoran, siya magamando kaninyo ngadto sa tibuok kamatuoran: kay siya dili magasulti gikan sa iyang kaugalingon; kondili bisan unsa ang iyang madungog, kana maoy iyang igaasulti: ug iyang igapakita kaninyo ang mga butang nga umalabot. Juan 16:7–13.

The work of the Holy Spirit in guiding the wise virgins into “all truth,” requires that He reproves, which means to admonish or convict, the world of sin, righteousness and judgment, which is the very same three steps that produces either a wise or foolish virgin in Daniel chapter twelve. The message that Jesus identified as the work of the Holy Spirit is the “oil,” that reveals the distinction between the wise and the wicked in Daniel twelve. God’s last day people must understand the increase of knowledge for their generation, and that knowledge includes their recognition that they are either foolish or wise virgins in the parable of Matthew chapter twenty-five.

Ang buluhaton sa Balaang Espiritu sa paggiya sa mga manggialamon nga ulay ngadto sa “tanan nga kamatuoran,” nagkinahanglan nga Iyang badlongon, nga nagpasabot sa pagpahimangno o pagpamatuod, ang kalibotan mahitungod sa sala, pagkamatarong, ug paghukom, nga mao gayud ang maong tulo ka mga lakang nga nagamugna sa usa ka manggialamon o buang nga ulay diha sa Daniel kapitulo dose. Ang mensahe nga giila ni Jesus ingon nga buluhaton sa Balaang Espiritu mao ang “lana,” nga nagapadayag sa kalainan tali sa manggialamon ug sa dautan diha sa Daniel dose. Ang katawhan sa Dios sa katapusang mga adlaw kinahanglan makasabut sa pagdugang sa kahibalo alang sa ilang kaliwatan, ug kana nga kahibalo nagalakip sa ilang pag-ila nga sila mahimong mga buang o manggialamong ulay diha sa sambingay sa Mateo kapitulo baynte singko.

“John was shown these things in holy vision. He saw the company represented by the five wise virgins, with their lamps trimmed and burning, and he exclaimed in rapture, ‘Here is the patience of the saints; here are they that keep the commandments of God and the faith of Jesus. And I heard a voice from heaven saying unto me, Write, Blessed are the dead which die in the Lord from henceforth: Yea, saith the Spirit, that they may rest from their labors; and their works do follow them.’

“Gipakita kang Juan kining mga butanga diha sa balaang panan-awon. Iyang nakita ang pundok nga gisimbolo sa lima ka manggialamon nga ulay, uban sa ilang mga lamparahan nga naandam ug nagasiga, ug siya misinggit diha sa kahinam, ‘Ania ang pagpailub sa mga balaan; ania sila nga nagabantay sa mga sugo sa Dios ug sa pagtoo ni Jesus. Ug nadungog ko ang usa ka tingog gikan sa langit nga nagaingon kanako, Isulat, Bulahan ang mga patay nga nangamatay diha sa Ginoo sukad karon: Oo, nagaingon ang Espiritu, aron sila makapahulay gikan sa ilang mga paghago; ug ang ilang mga buhat nagasunod kanila.’”

“Many who heard the first and second angels’ messages thought they would live to see Christ coming in the clouds of heaven. Had all who claimed to believe the truth acted their part as wise virgins, the message would ere this have been proclaimed to every nation, kindred, tongue, and people. But five were wise and five were foolish. The truth should have been proclaimed by the ten virgins, but only five had made the provision essential to join that company who walked in the light that had come to them. The third angel’s message was needed. This proclamation was to be made. Many who went forth to meet the Bridegroom under the messages of the first and second angels, refused the third angel’s message, the last testing message to be given to the world.

“Daghan sa nakadungog sa mga mensahe sa nahaunang ug ikaduhang manulonda naghunahuna nga mabuhi sila aron makita ang pag-anhi ni Cristo diha sa mga panganod sa langit. Kon ang tanan nga nagaangkon nga motuo sa kamatuoran nagtuman unta sa ilang bahin ingon nga mga maalamong ulay, ang mensahe unta sa dili pa karon nawali na ngadto sa matag nasod, kaliwatan, pinulongan, ug katawohan. Apan lima maalamon ug lima buang. Ang kamatuoran unta gimantala sa napulo ka mga ulay, apan lima lamang ang nakahimo sa pag-andam nga mahinungdanon aron makig-uban nianang pundoka nga naglakaw diha sa kahayag nga miabot kanila. Ang mensahe sa ikatulong manulonda gikinahanglan. Kini nga pagpahibalo pagahimoon. Daghan sa mga migula aron sa pagsugat sa Pamanhonon ilalom sa mga mensahe sa nahaunang ug ikaduhang manulonda, misalikway sa mensahe sa ikatulong manulonda, ang katapusang mensahe sa pagsulay nga igahatag sa kalibotan.”

“A similar work will be accomplished when that other angel, represented in Revelation 18, gives his message. The first, second, and third angels’ messages will need to be repeated. The call will be given to the church, ‘Come out of her, My people, that ye be not partakers of her sins.’ ‘Babylon, the great, is fallen, is fallen, and is become the habitation of devils, and the hold of every foul spirit, and a cage of every unclean and hateful bird. For all nations have drunk of the wine of the wrath of her fornication, and the kings of the earth have committed fornication with her, and the merchants of the earth are waxed rich through the abundance of her delicacies…. Come out of her, My people, that ye be not partakers of her sins, and that ye receive not of her plagues: for her sins have reached unto heaven, and God hath remembered her iniquities’ [Revelation 18:2–5].

“Ang susamang buluhaton pagatumanon sa diha nga ang laing manolonda, nga gihulagway diha sa Pinadayag 18, magahatag sa iyang mensahe. Ang mga mensahe sa nahaunang, ikaduhang, ug ikatulong manolonda kinahanglan pagausbon. Ang tawag igahatag ngadto sa iglesia, ‘Gumula kamo gikan kaniya, Akong katawohan, aron dili kamo makaambit sa iyang mga sala.’ ‘Napukan na, napukan na ang Babilonia nga daku, ug nahimo nang puloy-anan sa mga yawa, ug salipdanan sa tanang mahugaw nga espiritu, ug hawla sa tanang mahugaw ug dumtanang langgam. Kay ang tanang mga nasud nakainom sa bino sa kapungot sa iyang pakighilawas, ug ang mga hari sa yuta nakighilawas uban kaniya, ug ang mga magpapatigayon sa yuta nangadato pinaagi sa kadagaya sa iyang mga kahimuot…. Gumula kamo gikan kaniya, Akong katawohan, aron dili kamo makaambit sa iyang mga sala, ug aron dili kamo makadawat sa iyang mga hampak: kay ang iyang mga sala nakaabut ngadto sa langit, ug nahinumduman sa Dios ang iyang mga kasal-anan’ [Pinadayag 18:2–5].”

“Take each verse of this chapter, and read it carefully, especially the last two: ‘And the light of a candle shall shine no more at all in thee; and the voice of the bridegroom and of the bride shall be heard no more at all in thee: for thy merchants were the great men of the earth; for by thy sorceries were all nations deceived. And in her was found the blood of prophets, and of saints, and of all that were slain upon the earth.’

“Kuhaa ang matag bersikulo niining kapituloha, ug basaha kini pag-ayo, ilabi na ang kataposang duha: ‘Ug ang kahayag sa suga dili na gayud modan-ag pa diha kanimo; ug ang tingog sa pamanhonon ug sa pangasaw-onon dili na gayud madungog pa diha kanimo: kay ang imong mga magpapatigayon mao ang dagkung tawo sa yuta; kay pinaagi sa imong mga salamangka gilimbongan ang tanang kanasoran. Ug diha kaniya hingkaplagan ang dugo sa mga manalagna, ug sa mga balaan, ug sa tanan nga gipamatay ibabaw sa yuta.’”

“The parable of the ten virgins was given by Christ Himself, and every specification should be carefully studied. A time will come when the door will be shut. We are represented either by the wise or the foolish virgins. We cannot now distinguish, nor have we authority to say, who are wise and who foolish. There are those who hold the truth in unrighteousness, and these appear outwardly like the wise.” Manuscript Releases, volume 16, 270.

“Ang sambingay mahitungod sa napulo ka ulay gihatag ni Cristo Mismo, ug ang matag piho nga bahin niini kinahanglan tun-an pag-ayo. Moabot ang panahon nga ang pultahan pagasirhan. Gihulagway kita ingon nga sa maalamon o sa buang nga mga ulay. Karon dili kita makahimo sa pag-ila, ni adunay kita’y kagamhanan sa pag-ingon, kinsa ang maalamon ug kinsa ang buang. Adunay mga nagkupot sa kamatuoran diha sa pagkadili-matarong, ug kini sila sa gawas makita nga sama sa mga maalamon.” Manuscript Releases, volume 16, 270.

As Adventists who are to call men and women out of Babylon at the soon-coming Sunday law, we “are represented either by the wise or the foolish virgins.” The company that John saw “represented by the five wise virgins, with their lamps trimmed and burning,” who John further identified as those who possess “the patience of the saints,” and who “keep the commandments of God and the faith of Jesus” are the one hundred and forty-four thousand who are required to keep God’s commandments, exercise the faith of Jesus, and know they are the virgins in the parable of Matthew twenty-five. Not only do they need to understand that they are either wise or foolish virgins, but they must repeat the experience represented by Daniel as being “purified, made white and tried.”

Ingon mga Adventista nga pagatawagon sa pagtawag sa mga lalaki ug mga babaye paggawas sa Babilonia sa haduol nang umalabot nga balaod sa Dominggo, kita “gihulagway pinaagi sa maalamon o sa buang nga mga ulay.” Ang panon nga nakita ni Juan “nga gihulagway pinaagi sa lima ka maalamon nga mga ulay, nga ang ilang mga lamparahan nahapsay ug nagadilaab,” nga dugang pa nga giila ni Juan ingon nga sila nga nagbaton “sa pagpailub sa mga balaan,” ug nga “nagabantay sa mga sugo sa Dios ug sa pagtoo ni Jesus,” mao ang usa ka gatus ug kap-atan ug upat ka libo nga gikinahanglan sa pagbantay sa mga sugo sa Dios, pagpraktis sa pagtoo ni Jesus, ug sa pagkahibalo nga sila mao ang mga ulay sa sambingay sa Mateo baynte-singko. Dili lamang nga kinahanglan nilang sabton nga sila maalamon o buang nga mga ulay, kondili kinahanglan usab nilang usbon ang kasinatian nga gihulagway ni Daniel ingon nga “nahinlo, napaputi ug nasulayan.”

And they sung as it were a new song before the throne, and before the four beasts, and the elders: and no man could learn that song but the hundred and forty and four thousand, which were redeemed from the earth. These are they which were not defiled with women; for they are virgins. These are they which follow the Lamb whithersoever he goeth. These were redeemed from among men, being the firstfruits unto God and to the Lamb. And in their mouth was found no guile: for they are without fault before the throne of God. Revelation 14:3–5.

Ug sila nanag-awit ug daw usa ka bag-ong awit sa atubangan sa trono, ug sa atubangan sa upat ka mga mananap, ug sa mga anciano; ug walay bisan kinsa nga makakat-on niadtong awita gawas sa usa ka gatus ug kap-atan ug upat ka libo, nga mga tinubos gikan sa yuta. Kini sila mao ang wala mahugawi uban sa mga babaye; kay sila mga ulay. Kini sila mao ang nagsunod sa Cordero bisan asa Siya moadto. Kini sila gitubos gikan sa taliwala sa mga tawo, nga mahimong mga unang bunga ngadto sa Dios ug ngadto sa Cordero. Ug sa ilang baba walay limbong nga hingkaplagan; kay sila walay ikasaway sa atubangan sa trono sa Dios. Pinadayag 14:3–5.

There are at least five truths represented in Daniel chapter twelve, which are truths associated with the Millerite movement of the first angel, that will be repeated and understood more fully by the movement of the one hundred and forty-four thousand. One of those truths is the three-step purification process associated with the parable of the ten virgins. The first truth William Miller understood in terms of prophetic time, was the “seven times,” of Leviticus twenty-six, and that truth is identified in Daniel twelve, and it is the first truth of Millerite history that is there mentioned.

Adunay labing menos lima ka mga kamatuoran nga girepresentahan diha sa Daniel kapitulo dose, nga mao ang mga kamatuoran nga nalangkit sa Millerite nga kalihokan sa nahaunang manulonda, nga pagausbon ug pagasabton sa mas hingpit pa sa kalihokan sa usa ka gatos ug kap-atan ug upat ka libo. Usa niadtong mga kamatuoran mao ang tulo-ka-ang-ang nga proseso sa paghinlo nga nalangkit sa sambingay sa napulo ka mga ulay. Ang unang kamatuoran nga nasabtan ni William Miller sa kahulogan sa propetikong panahon, mao ang “pito ka mga panahon,” sa Levitico baynte-sais, ug kana nga kamatuoran giila diha sa Daniel dose, ug kini mao ang unang kamatuoran sa kasaysayan sa Millerite nga didto gihisgutan.

But thou, O Daniel, shut up the words, and seal the book, even to the time of the end: many shall run to and fro, and knowledge shall be increased. Then I Daniel looked, and, behold, there stood other two, the one on this side of the bank of the river, and the other on that side of the bank of the river. And one said to the man clothed in linen, which was upon the waters of the river, How long shall it be to the end of these wonders? And I heard the man clothed in linen, which was upon the waters of the river, when he held up his right hand and his left hand unto heaven, and sware by him that liveth for ever that it shall be for a time, times, and an half; and when he shall have accomplished to scatter the power of the holy people, all these things shall be finished. And I heard, but I understood not: then said I, O my Lord, what shall be the end of these things? And he said, Go thy way, Daniel: for the words are closed up and sealed till the time of the end. Many shall be purified, and made white, and tried; but the wicked shall do wickedly: and none of the wicked shall understand; but the wise shall understand. Daniel 12:4–10.

Apan ikaw, O Daniel, tak-omi ang mga pulong, ug timrihi ang basahon hangtod sa panahon sa katapusan: daghan ang magdalagan ngadto-ngari, ug ang kahibalo modaghan. Unya ako si Daniel mitan-aw, ug ania karon, may laing duruha nga nagtindog, ang usa niini sa usa ka daplin sa tampi sa suba, ug ang usa sa pikas daplin sa tampi sa suba. Ug ang usa miingon sa tawo nga binistihan ug lino, nga atua sa ibabaw sa mga tubig sa suba, Hangtod anus-a pa man ang katapusan niining mga kahibulongang butang? Ug nadungog ko ang tawo nga binistihan ug lino, nga atua sa ibabaw sa mga tubig sa suba, sa diha nga iyang gibayaw ang iyang toong kamot ug ang iyang wala nga kamot ngadto sa langit, ug nanumpa pinaagi kaniya nga buhi hangtod sa walay katapusan nga kini mahatabo sulod sa usa ka panahon, mga panahon, ug tunga sa usa ka panahon; ug sa diha nga matuman na niya ang pagkatibulaag sa gahum sa balaang katawohan, kining tanan nga mga butang mahuman. Ug nadungog ko, apan wala ako makasabut: unya miingon ako, O akong Ginoo, unsa man ang mahimong katapusan niining mga butanga? Ug siya miingon, Lakaw sa imong dalan, Daniel: kay ang mga pulong gitak-opan ug gitimrihan hangtod sa panahon sa katapusan. Daghan ang pagaputlihon, ug pagapapution, ug pagasulayan; apan ang mga dautan magapadayon sa pagkadautan: ug walay bisan usa sa mga dautan ang makasabut; apan ang mga manggialamon makasabut. Daniel 12:4–10.

This passage begins with the book of Daniel being sealed up until the time of the end, and the passage concludes with the book of Daniel being sealed up to the time of the end. Between the first and last sealings of Daniel’s words, the sworn testimony of “Him, that liveth forever,” was “that it shall be for a time, times, and an half; and when he shall have accomplished to scatter the power of the holy people, all these things shall be finished.”

Kining bahina nagsugod pinaagi sa basahon ni Daniel nga patikán hangtod sa panahon sa katapusan, ug ang bahina natapos pinaagi sa basahon ni Daniel nga patikán hangtod sa panahon sa katapusan. Sa taliwala sa nahaunang ug naulahi nga pagpatik sa mga pulong ni Daniel, ang gipanumpaang pagpamatuod niadtong “Siya nga buhi hangtod sa kahangtoran” mao kini: “nga kini mahitabo sulod sa usa ka panahon, mga panahon, ug tunga; ug sa diha nga matuman na niya ang pagkatibulaag sa gahum sa balaang katawhan, kining tanang mga butanga matapos na.”

The One who provided this sworn testimony was the One who was upon the waters, clothed in linen. Daniel saw an angel on one bank of the Hiddekel River and another angel on the other bank, and one of those angel’s asked a question, which the One upon the waters answered. The question was, “How long?” This is the same first two words of the question asked in verse thirteen of Daniel chapter eight.

Ang Naghatag niining gipanumpaang pagpamatuod mao ang Usa nga diha sa ibabaw sa katubigan, sinul-oban ug lino. Nakita ni Daniel ang usa ka manulunda sa usa ka tampi sa Suba sa Hiddekel ug laing manulunda sa pikas nga tampi, ug ang usa niadtong mga manulunda nangutana ug usa ka pangutana, nga gitubag sa Usa nga diha sa ibabaw sa katubigan. Ang pangutana mao, “Hangtod kanus-a?” Mao kini ang mao rang unang duha ka mga pulong sa pangutana nga gipangutana sa bersikulo trese sa Daniel kapitulo otso.

Then I heard one saint speaking, and another saint said unto that certain saint which spake, How long shall be the vision concerning the daily sacrifice, and the transgression of desolation, to give both the sanctuary and the host to be trodden under foot? And he said unto me, Unto two thousand and three hundred days; then shall the sanctuary be cleansed. Daniel 8:13, 14.

Unya nadungog ko ang usa ka balaan nga nagsulti, ug may lain pang balaan nga miingon niadtong maong balaan nga nagsulti, Hangtod kanus-a pa ba ang panan-awon mahitungod sa adlaw-adlaw nga halad, ug sa paglapas sa pagkabiniyaan, aron itugyan ang balaang puloy-anan ug ang panon ngadto sa pagayatakan? Ug siya miingon kanako, Ngadto sa duha ka libo ug tulo ka gatus ka adlaw; unya pagahinloan ang balaang puloy-anan. Daniel 8:13, 14.

The same prophetic structure is found in both conversations, except that in chapter eight, Daniel is by the Ulai River, and not the Hiddekel River. In chapter eight an angel (saint) “said unto that certain saint which spake, how long.” The Hebrew word translated as “that certain saint,” is the Hebrew word “Palmoni,” meaning the Wonderful Numberer, or the Numberer of Secrets. In chapter eight Jesus (the Wonderful Numberer) was speaking, and another saint asked Jesus (that certain saint), “how long.”

Ang mao rang estruktura sa panagna makita sa duha ka panaghisgotan, gawas lamang nga sa kapitulo otso, si Daniel atua sa daplin sa Suba sa Ulai, ug dili sa Suba sa Hiddekel. Sa kapitulo otso usa ka manulonda (balaan) “miingon niadtong usa ka balaan nga nagsulti, hangtod kanus-a.” Ang Hebreohanon nga pulong nga gihubad nga “niadtong usa ka balaan,” mao ang Hebreohanon nga pulong nga “Palmoni,” nga nagakahulogan ug ang Kahibulongang Tig-ihap, o ang Tig-ihap sa mga Tinago. Sa kapitulo otso si Jesus (ang Kahibulongang Tig-ihap) mao ang nagsulti, ug laing balaan nangutana kang Jesus (niadtong usa ka balaan), “hangtod kanus-a.”

In chapter twelve, the One who is standing on the water is asked by an angel who was on one of the banks of the Hiddekel River, “how long.” These two passages must be considered together, line upon line. The first question of chapter eight is “how long is the vision concerning the trampling down of the sanctuary and host, that is accomplished first by paganism, and then by papalism?” The question of chapter twelve is, “how long shall it be to the end of these wonders.” The sworn answer is then given by Palmoni, the Wonderful Numberer who was clothed in linen and standing upon the waters, “it shall be for a time, times, and an half; and when he shall have accomplished to scatter the power of the holy people, all these things shall be finished.”

Sa ikanapulog-duha nga kapitulo, ang Usa nga nagatindog ibabaw sa tubig gipangutana sa usa ka manulonda nga atua sa usa sa mga tampi sa Suba sa Hiddekel, “hangtod kanus-a.” Kining duha ka mga teksto kinahanglan pagatagdon nga magkauban, linya ibabaw sa linya. Ang unang pangutana sa ikawalong kapitulo mao ang “hangtod kanus-a ang panan-awon mahitungod sa pagyatak sa balaang puloy-anan ug sa panon, nga unang natuman pinaagi sa paganismo, ug unya pinaagi sa papalismo?” Ang pangutana sa ikanapulog-duha nga kapitulo mao ang, “hangtod kanus-a kini ngadto sa katapusan niining mga katingalahan.” Ang gitumbok nga tubag pinaagi sa panumpa dayon gihatag ni Palmoni, ang Katingalahang Manug-ihap nga nagsul-ob ug lino ug nagatindog ibabaw sa mga tubig, “mahitabo kini sulod sa usa ka panahon, mga panahon, ug tunga sa usa ka panahon; ug sa diha nga matuman na niya ang pagkatibulaag sa gahum sa balaang katawhan, kining tanan nga mga butang mahuman.”

The questions of the Ulai and Hiddekel Rivers are “how long shall be the vision of the scattering of God’s people that is accomplished by paganism and then papalism as they trample down the sanctuary and host?” The answer is the trampling down ends in 1798, when the work of Palmoni in raising up the Millerite temple begins, and then ends forty-six years later in 1844 when the sanctuary was to be cleansed.

Ang mga pangutana sa mga Suba sa Ulai ug Hiddekel mao kini: “Hangtod anus-a ang panan-awon mahitungod sa pagkasabulag sa katawhan sa Dios nga ginapahigayon sa paganismo ug dayon sa papado samtang ilang gitamakan ang balaang puloy-anan ug ang panon?” Ang tubag mao nga ang pagpanamastamas matapos sa 1798, sa dihang nagsugod ang buhat ni Palmoni sa pagpatindog sa Millerite nga templo, ug unya matapos kap-atan ug unom ka tuig sa ulahi, sa 1844, sa dihang ang balaang puloy-anan pagahinloan na.

In chapter twelve Daniel heard the conversation, “but I understood not.” Daniel expressed a desire to understand, as represented by him asking Christ. “O my Lord, what shall be the end of these things?” His expression of desire to understand represented the desire of the wise virgins to understand, for the entire dialogue was placed between the two references of the book of Daniel being sealed to the time of the end. Daniel represented the desire placed upon William Miller to understand the truth which was unsealed in 1798, and the first truth he was led to recognize was the trampling down of the sanctuary and host, first by paganism and then papalism during the period when the power of the holy people was scattered in fulfillment of the “seven times,” of Leviticus twenty-six.

Sa ikanapulog-duha nga kapitulo si Daniel nakadungog sa panagsulti, “apan wala ako makasabut.” Gipahayag ni Daniel ang tinguha nga makasabut, ingon sa girepresentahan sa iyang pagpangutana kang Cristo. “O Ginoo ko, unsa man ang katapusan niining mga butanga?” Ang iyang pagpahayag sa tinguha nga makasabut nagrepresentar sa tinguha sa mga manggialamon nga ulay nga makasabut, kay ang tibuok nga pakighinabi gibutang taliwala sa duha ka reperensiya mahitungod sa basahon ni Daniel nga patikhan hangtod sa panahon sa katapusan. Si Daniel nagrepresentar sa tinguha nga gibutang kang William Miller nga makasabut sa kamatuoran nga giablihan niadtong 1798, ug ang unang kamatuoran nga siya gidala sa pag-ila mao ang pagyatak sa santuwaryo ug sa panon, una pinaagi sa paganismo ug unya sa papalismo sulod sa panahon nga ang gahum sa balaang katawhan gipatibulaag sa katumanan sa “pito ka mga panahon,” sa Levitico beinte-sais.

Miller’s desire to know the truth is represented by Daniel’s desire, but Miller’s understanding was incomplete. Daniel represents Miller’s desire, and Belteshazzar represents those that have a complete understanding of the thing and the vision. There are at least five important truths that were part of the experience of the Millerites in chapter twelve of Daniel, that will find a parallel counterpart in the history of the one hundred and forty-four thousand. One is that they fulfilled and understood that they were fulfilling the parable of the ten virgins, with its three-step testing process, and the other is that they understand the foundation stone of the “seven times,” of Leviticus chapter twenty-six.

Ang tinguha ni Miller sa pag-ila sa kamatuoran girepresentahan sa tinguha ni Daniel, apan dili kompleto ang pagsabot ni Miller. Si Daniel nagrepresentar sa tinguha ni Miller, ug si Belteshazzar nagrepresentar niadtong adunay hingpit nga pagsabot sa butang ug sa panan-awon. Adunay labing menos lima ka mahinungdanong mga kamatuoran nga kabahin sa kasinatian sa mga Millerite diha sa kapitulo dose sa Daniel, nga makakaplag ug katumbas nga kaangayan sa kasaysayan sa usa ka gatus ug kap-atan ug upat ka libo. Usa niini mao nga ilang gituman ug nasabtan nga sila nagatuman sa sambingay sa napulo ka ulay, uban sa tulo-ka-ang-ang nga proseso sa pagsulay; ug ang lain mao nga ilang nasabtan ang batong-pundasyon sa “seven times,” sa Levitico kapitulo baynte-sais.

We will continue this study in our next article.

Padayonon nato kining pagtuon sa atong sunod nga artikulo.

“‘Then shall the kingdom of heaven be likened unto ten virgins, which took their lamps, and went forth to meet the bridegroom. And five of them were wise, and five were foolish. They that were foolish took their lamps, and took no oil with them; but the wise took oil in their vessels with their lamps. While the bridegroom tarried, they all slumbered and slept. And at midnight there was a cry made, Behold, the bridegroom cometh; go ye out to meet him. Then all those virgins arose, and trimmed their lamps. And the foolish said unto the wise, Give us of your oil; for our lamps are gone out. But the wise answered, saying, Not so; lest there be not enough for us and you: but go ye rather to them that sell, and buy for yourselves. And while they went to buy, the bridegroom came; and they that were ready went in with him to the marriage: and the door was shut. Afterward came also the other virgins, saying, Lord, Lord, open to us. But he answered and said, Verily I say unto you, I know you not. Watch therefore; for ye know neither the day nor the hour wherein the Son of man cometh.’

“‘Unya ang gingharian sa langit ikapahisama sa napulo ka ulay, nga nagdala sa ilang mga lampara, ug migula sa pagsugat sa pamanhonon. Ug ang lima kanila maalamon, ug ang lima buang. Sila nga mga buang nagdala sa ilang mga lampara, apan wala magdala ug lana uban kanila; kondili ang mga maalamon nagdala ug lana sa ilang mga sudlanan uban sa ilang mga lampara. Ug samtang nalangan ang pamanhonon, silang tanan giduka ug nangatulog. Ug sa tungang gabii dihay singgit nga nadungog, Ania karon, ang pamanhonon nagaabut; gumula kamo sa pagsugat kaniya. Unya mingtindog kadtong tanang mga ulay, ug gitimbang ang ilang mga lampara. Ug ang mga buang miingon sa mga maalamon, Hatagi kami sa inyong lana; kay ang among mga lampara nangapalong na. Apan ang mga maalamon mitubag, nga nagaingon, Dili mahimo; tingali dili igo alang kanamo ug kaninyo: apan adto hinoon kamo sa mga namaligya, ug pagpalit alang sa inyong kaugalingon. Ug samtang nangadto sila sa pagpalit, miabut ang pamanhonon; ug sila nga andam misulod uban kaniya ngadto sa kasal: ug ang pultahan gitakpan. Sa ulahi miabut usab ang ubang mga ulay, nga nagaingon, Ginoo, Ginoo, ablihi kami. Apan siya mitubag ug miingon, Sa pagkatinuod nagaingon ako kaninyo, wala ako makaila kaninyo. Busa pagbantay kamo; kay wala kamo mahibalo sa adlaw ni sa takna diin ang Anak sa tawo magaabut.’”

“We are now living in a most perilous time, and not one of us should be tardy in seeking a preparation for the coming of Christ. Let none follow the example of the foolish virgins, and think that it will be safe to wait until the crisis comes before gaining a preparation of character to stand in that time. It will be too late to seek for the righteousness of Christ when the guests are called in and examined. Now is the time to put on the righteousness of Christ,—the wedding garment that will fit you to enter into the marriage supper of the Lamb. In the parable, the foolish virgins are represented as begging for oil, and failing to receive it at their request. This is symbolic of those who have not prepared themselves by developing a character to stand in a time of crisis. It is as if they should go to their neighbors and say, Give me your character, or I shall be lost. Those that were wise could not impart their oil to the flickering lamps of the foolish virgins. Character is not transferable. It is not to be bought or sold; it is to be acquired. The Lord has given to every individual an opportunity to obtain a righteous character through the hours of probation; but he has not provided a way by which one human agent may impart to another the character which he has developed by going through hard experiences, by learning lessons from the great Teacher, so that he can manifest patience under trial, and exercise faith so that he can remove mountains of impossibility. It is impossible to impart the fragrance of love,—to give to another gentleness, tact, and perseverance. It is impossible for one human heart to pour into another the love of God and humanity.

“Karon nagakinabuhi kita sa labing mabinantayon nga panahon, ug walay usa kanato ang angay maglangan sa pagpangita ug pagpangandam alang sa umaabot ni Cristo. Ayaw tugoti nga adunay mosunod sa panig-ingnan sa mga buang nga ulay, ug maghunahuna nga luwas ang paghulat hangtod moabot ang krisis sa dili pa makabaton sa pagpangandam sa kinaiya aron makabarog nianang panahona. Ulahi na kaayo ang pagpangita sa pagkamatarong ni Cristo sa dihang tawgon na ang mga dinapit ug susihon sila. Karon mao ang panahon sa pagsul-ob sa pagkamatarong ni Cristo,—ang bisti sa kasal nga makapahaom kanimo sa pagsulod ngadto sa panihapon sa kasal sa Cordero. Sa sambingay, ang mga buang nga ulay gihulagway nga nangayo ug lana, apan napakyas sa pagdawat niini sumala sa ilang pangayo. Kini nagsimbolo niadtong wala mangandam sa ilang kaugalingon pinaagi sa pagpalambo sa usa ka kinaiya nga makabarog sa panahon sa krisis. Daw ingon nga moadto sila sa ilang mga silingan ug moingon, Ihatag kanako ang imong kinaiya, kay kon dili ako mangawala. Ang mga manggialamon dili makahatag sa ilang lana ngadto sa nagkurap nga mga suga sa mga buang nga ulay. Ang kinaiya dili mapasa. Dili kini mapalit o mabaligya; kini kinahanglan maangkon. Gihatagan sa Ginoo ang matag indibiduwal ug kahigayonan sa pag-angkon sa matarong nga kinaiya sulod sa mga takna sa pagtulay; apan wala Siya maghatag ug pamaagi diin ang usa ka tawhanong kasangkapan makahatag ngadto sa lain sa kinaiya nga iyang napalambo pinaagi sa pag-agi sa malisod nga mga kasinatian, pinaagi sa pagkat-on sa mga leksiyon gikan sa dakong Magtutudlo, aron siya makapadayag ug pagpailub ilalom sa pagsulay, ug makagamit ug pagtuo aron makapapahawa sa mga bukid sa pagkadili-makahimo. Dili mahimo ang paghatag sa kahumot sa gugma,—ang paghatag ngadto sa lain ug kalumo, taktika, ug paglahutay. Dili mahimo nga ang usa ka tawhanong kasingkasing mobubo ngadto sa lain sa gugma sa Dios ug sa katawhan.”

“But the day is coming, and it is close upon us, when every phase of character will be revealed by special temptation. Those who remain true to principle, who exercise faith to the end, will be those who have proved true under test and trial during the previous hours of their probation, and have formed characters after the likeness of Christ. It will be those who have cultivated close acquaintance with Christ, who, through his wisdom and grace, are partakers of the divine nature. But no human being can give to another, heart-devotion and noble qualities of mind, and supply his deficiencies with moral power. We can each do much for each other by giving to men a Christlike example, thus influencing them to go to Christ for the righteousness without which they cannot stand in the judgment. Men should prayerfully consider the important matter of character-building, and frame their characters after the divine model.” The Youth Instructor, January 16, 1896.

“Apan moabot ang adlaw, ug haduol na kini kanato, nga ang matag hugna sa kinaiya igapadayag pinaagi sa pinasahi nga tentasyon. Kadtong magpabiling matinud-anon sa prinsipyo, nga magapadayon sa pagtoo hangtod sa katapusan, mao ang mga napamatud-an nga matinud-anon ilalom sa pagsulay ug kalisdanan sa nangaging mga takna sa ilang panahon sa pagtilaw, ug nakaporma ug mga kinaiya sumala sa dagway ni Cristo. Kini mao ang mga nagpalambo sa suod nga pagkaila kang Cristo, nga, pinaagi sa iyang kaalam ug grasya, nakaambit sa diosnong kinaiyahan. Apan walay bisan kinsang tawhanong binuhat nga makahatag sa lain ug paghalad sa kasingkasing ug halangdong mga hiyas sa hunahuna, ug mopuno sa iyang kakulangan pinaagi sa moral nga gahum. Ang matag usa kanato makahimo ug daghan alang sa usag usa pinaagi sa paghatag sa mga tawo ug usa ka ehemplo nga sama kang Cristo, sa ingon nagapadasig kanila sa pag-adto kang Cristo alang sa pagkamatarong nga kung wala niini dili sila makabarog sa hukom. Ang mga tawo kinahanglan nga may pag-ampo nga palandongon ang mahinungdanong butang mahitungod sa pagtukod sa kinaiya, ug himuon ang ilang mga kinaiya sumala sa diosnong sulondan.” The Youth Instructor, Enero 16, 1896.