As we address the third proxy war, represented in verses thirteen through fifteen, we will remind ourselves of what has led up to these verses. In chapter ten, Daniel receives his final vision, and in doing so he is identified as understanding both the internal and external prophetic visions. The Hebrew word “dabar,” meaning “word” is translated as “thing.” In chapter nine, when Gabriel came to make Daniel understand the vision of the twenty-three hundred days, the Hebrew word “dabar” was translated as “matter.”

Samtang atong hisgutan ang ikatulong gubat pinaagi sa mga proxy, nga girepresentahan sa mga bersikulo trese hangtod kinse, pahinumdoman nato ang atong kaugalingon sa mga butang nga miuna niining mga bersikuloha. Sa kapitulo diyes, nadawat ni Daniel ang iyang katapusang panan-awon, ug sa pagbuhat niana giila siya nga nakasabut sa sulodnon ug sa gawasnon nga mga panan-awong matagnaon. Ang Hebreohanong pulong nga “dabar,” nga nagkahulugang “pulong,” gihubad nga “butang.” Sa kapitulo nuwebe, sa dihang mianhi si Gabriel aron pasabton si Daniel sa panan-awon sa duha ka libo ug tulo ka gatos ka mga adlaw, ang Hebreohanong pulong nga “dabar” gihubad nga “butang.”

Yea, whiles I was speaking in prayer, even the man Gabriel, whom I had seen in the vision at the beginning, being caused to fly swiftly, touched me about the time of the evening oblation. And he informed me, and talked with me, and said, O Daniel, I am now come forth to give thee skill and understanding. At the beginning of thy supplications the commandment came forth, and I am come to show thee; for thou art greatly beloved: therefore understand the matter, and consider the vision. Daniel 9:21–23.

Oo, samtang nagsulti pa ako diha sa pag-ampo, ang tawo nga si Gabriel, nga akong nakita sa panan-awon sa sinugdan, nga gipalupad sa dakong kapaspason, mihikap kanako sa may takna sa halad sa hapon. Ug iyang gipahibalo kanako, ug nakigsulti siya kanako, ug miingon, O Daniel, mianhi na ako karon aron sa paghatag kanimo ug kaalam ug pagsabot. Sa sinugdan sa imong mga pangamuyo migula ang sugo, ug mianhi ako aron sa pagpakita niini kanimo; kay ikaw hinigugma pag-ayo: busa sabta ang butang, ug palandonga ang panan-awon. Daniel 9:21–23.

When Gabriel told Daniel to “understand the matter, and consider the vision,” the Hebrew word “biyn” was translated as both “understand” and also as “consider.” The word means to mentally separate. Gabriel informed Daniel to make a mental separation between the “dabar” translated as “matter” and the “mareh“, translated as “vision”. In order to understand the interpretation that Gabriel was providing to Daniel concerning the prophecy of twenty-three hundred years, Daniel was to recognize the distinction between the prophetic vision represented as the “matter” and the prophetic “mareh” vision. The “matter”, which is the “dabar,” meaning word, represents the external line of prophecy and the “mareh” vision represents the internal line of prophecy.

Sa dihang giingnan ni Gabriel si Daniel nga “sabta ang butang, ug palandonga ang panan-awon,” ang Hebreohanon nga pulong nga “biyn” gihubad ingon nga “sabta” ug usab ingon nga “palandonga.” Ang maong pulong nagkahulogan sa paglain sa hunahuna. Gipahibalo ni Gabriel si Daniel nga maghimo siya ug usa ka paglain sa hunahuna tali sa “dabar” nga gihubad nga “butang” ug sa “mareh,” nga gihubad nga “panan-awon.” Aron masabtan ang paghubad nga gihatag ni Gabriel kang Daniel mahitungod sa tagna sa duha ka libo ug tulo ka gatus ka tuig, si Daniel kinahanglan nga maila ang kalainan tali sa matagnaong panan-awon nga girepresentahan ingon nga “butang” ug sa matagnaong “mareh” nga panan-awon. Ang “butang,” nga mao ang “dabar,” nga nagkahulogan ug pulong, nagrepresentar sa gawasnong linya sa tagna, ug ang “mareh” nga panan-awon nagrepresentar sa sulodnong linya sa tagna.

In Daniel chapter ten, the first truth that is revealed to the student of prophecy is that Daniel represents God’s people in the last days who understand both the internal and external lines of prophecy.

Sa Daniel kapitulo 10, ang unang kamatuoran nga gipadayag ngadto sa estudyante sa tagna mao nga si Daniel nagrepresentar sa katawhan sa Dios sa katapusang mga adlaw nga nakasabot sa sulodnon ug sa gawasnon nga mga linya sa tagna.

In the third year of Cyrus king of Persia a thing was revealed unto Daniel, whose name was called Belteshazzar; and the thing was true, but the time appointed was long: and he understood the thing, and had understanding of the vision. Daniel 10:1.

Sa ikatulong tuig ni Ciro nga hari sa Persia, usa ka butang gipadayag kang Daniel, nga ang ngalan gitawag ug Belteshazzar; ug ang butang tinuod, apan ang gitakdang panahon hataas: ug iyang nasabtan ang butang, ug may pagsabut siya sa panan-awon. Daniel 10:1.

The “thing,” is the Hebrew word “dabar,” and the “vision,” is the “mareh” vision. As a prophet, Daniel represents God’s last day people, whose perfect fulfillment is the one hundred and forty-four thousand. The third year of Cyrus places Daniel in the reform line that began at the time of the end in 1989. In “those days,” representing the history of 1989 to the soon coming Sunday law in the United States, Daniel was mourning for three weeks. In the reform line of the one hundred and forty-four thousand, the period of mourning is marking the three and a half days that the two witnesses of Revelation chapter eleven, are dead in the street. The street of that great city of Sodom and Egypt, where also our Lord was crucified, is also Ezekiel’s valley of dead dry bones.

Ang “butang” mao ang Hebreohanon nga pulong nga “dabar,” ug ang “panan-awon” mao ang “mareh” nga panan-awon. Ingon nga usa ka manalagna, si Daniel nagrepresentar sa katawhan sa Dios sa ulahing mga adlaw, kansang hingpit nga katumanan mao ang usa ka gatus ug kap-atan ug upat ka libo. Ang ikatulong tuig ni Ciro nagbutang kang Daniel sa linya sa reporma nga nagsugod sa panahon sa katapusan niadtong 1989. Niadtong “mga adlawa,” nga nagrepresentar sa kasaysayan gikan sa 1989 ngadto sa hapit na moabot nga balaod sa Dominggo sa Estados Unidos, si Daniel nagbakho sulod sa tulo ka semana. Sa linya sa reporma sa usa ka gatus ug kap-atan ug upat ka libo, ang panahon sa pagbangotan nagtimaan sa tulo ug tunga ka adlaw diin ang duha ka mga saksi sa Pinadayag kapitulo onse patay diha sa dalan. Ang dalan nianang dakong siyudad sa Sodoma ug Egipto, diin usab ang atong Ginoo gilansang sa krus, mao usab ang walog ni Ezequiel sa mga uga nga bukog nga patay.

In chapter ten, Daniel is transformed into the image of Christ, and touched three times in advance of Gabriel interpreting the vision which Daniel saw. The vision produced a separation of two classes of worshippers. The everlasting gospel always produces two classes of worshippers. Daniel represented the class of worshippers represented as the one hundred and forty-four thousand, in contrast with the class that fled in fear from the vision.

Sa ikanapulo nga kapitulo, si Daniel gibag-o ngadto sa dagway ni Cristo, ug gihikap sa makapito sa tulo ka higayon sa wala pa ihubad ni Gabriel ang panan-awon nga nakita ni Daniel. Ang panan-awon nagpatungha og pagbulag sa duha ka matang sa mga magsisimba. Ang walay-kataposang maayong balita sa kanunay nagpatungha og duha ka matang sa mga magsisimba. Si Daniel nagrepresentar sa matang sa mga magsisimba nga gihulagway ingon nga usa ka gatos ug kap-atan ug upat ka libo, sukwahi sa matang nga mikalagiw sa kahadlok gikan sa panan-awon.

Prior to chapter ten Gabriel came three times to Daniel to interpret a vision. He interpreted the visions of chapters seven and eight, which illustrated the kingdoms of Bible prophecy in both their political manifestation (chapter seven), and their religious manifestation (chapter eight). Then in chapter nine Gabriel interpreted the twenty-three-hundred-year prophecy. Gabriel arrives in chapter ten to finish the interpretation that was left incomplete in chapter nine, and to provide Daniel with the interpretation of the vision which produced the two classes of worshippers. Gabriel first provides Daniel with a general overview of the vision in verse fourteen.

Sa wala pa ang kapitulo napulo, tulo ka higayon nga mianhi si Gabriel kang Daniel aron sa paghubad sa usa ka panan-awon. Gihubad niya ang mga panan-awon sa mga kapitulo pito ug walo, nga naglarawan sa mga gingharian sa panagna sa Biblia diha sa ilang politikanhong pagpakita (kapitulo pito), ug sa ilang relihiyosong pagpakita (kapitulo walo). Unya sa kapitulo siyam gihubad ni Gabriel ang tagna sa duha ka libo ug tulo ka gatus ka tuig. Miabot si Gabriel sa kapitulo napulo aron tapuson ang paghubad nga nahibiling dili kompleto sa kapitulo siyam, ug sa paghatag kang Daniel sa hubad sa panan-awon nga maoy nakapamugna sa duha ka matang sa mga magsisimba. Una, gihatagan ni Gabriel si Daniel og kinatibuk-ang pagtan-aw sa panan-awon diha sa bersikulo katorse.

Now I am come to make thee understand what shall befall thy people in the latter days: for yet the vision is for many days. Daniel 10:14.

Karon mianhi ako aron pasabton ikaw sa mahitabo sa imong katawhan sa ulahing mga adlaw; kay ang panan-awon alang pa sa daghang mga adlaw. Daniel 10:14.

The vision of Christ, which produced two classes of worshippers, represents what shall befall God’s people in the last days. The interpretation of chapters seven and eight was an interpretation of the history represented by the rise and fall of the kingdoms of Bible prophecy, as illustrated by beasts of prey and sanctuary animals respectively. The interpretation of chapter nine, was a detailed breakdown of the different prophetic periods represented within the prophecy of twenty-three hundred years. Somehow the vision of the glorified Christ in chapter ten represented what shall befall God’s people in the last days. Before Gabriel begins with the detailed outline of history, which is the interpretation of the vision of the glorified Christ, he reminds Daniel that he has already told Daniel what the interpretation represents.

Ang panan-awon mahitungod kang Cristo, nga nakamugna ug duha ka hut-ong sa mga magsisimba, nagrepresentar sa mahitabo sa katawohan sa Dios sa kaulahiang mga adlaw. Ang paghubad sa kapitulo pito ug walo maoy paghubad sa kasaysayan nga girepresentahan sa pagtungha ug pagkapukan sa mga gingharian sa tagna sa Biblia, ingon sa gihulagway sa mananap nga ihalas ug sa mga mananap sa santuwaryo matag usa. Ang paghubad sa kapitulo siyam mao ang masinsing paglatid sa nagkalainlaing mga tagnaong yugto sa panahon nga girepresentahan sulod sa tagna sa duha ka libo ug tulo ka gatus ka tuig. Sa usa ka paagi, ang panan-awon sa mahimayaong Cristo sa kapitulo napulo nagrepresentar sa mahitabo sa katawohan sa Dios sa kaulahiang mga adlaw. Sa dili pa magsugod si Gabriel sa masinsing paglatid sa kasaysayan, nga mao ang paghubad sa panan-awon sa mahimayaong Cristo, iyang gipahinumdoman si Daniel nga iyang gisuginlan na si Daniel kon unsa ang girepresentahan sa maong paghubad.

Then said he, Knowest thou wherefore I come unto thee? and now will I return to fight with the prince of Persia: and when I am gone forth, lo, the prince of Grecia shall come. Daniel 10:20.

Unya miingon siya, Nasayod ba ikaw ngano nga mianhi ako kanimo? Ug karon mobalik ako aron makig-away sa principe sa Persia; ug sa diha nga makalakaw na ako, ania karon, moabot ang principe sa Grecia. Daniel 10:20.

Gabriel reminds Daniel that he had told Daniel in verse fourteen, that he had come to make Daniel understand what shall befall God’s people in the last days, and he expected Daniel to place the following presentation of prophetic history in that context. Daniel had been seeking a specific understanding from the first day in which he began to mourn.

Gipahinumdom ni Gabriel si Daniel nga iyang gisultihan si Daniel sa bersikulo katorse nga siya mianhi aron pasabton si Daniel mahitungod sa mahitabo sa katawhan sa Dios sa ulahing mga adlaw, ug gipaabut niya nga ibutang ni Daniel ang mosunod nga pagpasundayag sa propetikong kasaysayan sulod niana nga konteksto. Si Daniel nangita ug piho nga pagsabot sukad sa unang adlaw nga nagsugod siya sa pagbangotan.

Then said he unto me, Fear not, Daniel: for from the first day that thou didst set thine heart to understand, and to chasten thyself before thy God, thy words were heard, and I am come for thy words. But the prince of the kingdom of Persia withstood me one and twenty days: but, lo, Michael, one of the chief princes, came to help me; and I remained there with the kings of Persia. Daniel 10:12, 13.

Unya miingon siya kanako, Ayaw kahadlok, Daniel: kay sukad sa nahaunang adlaw nga gituyo mo sa imong kasingkasing ang pagsabot, ug sa pagpaubos sa imong kaugalingon sa atubangan sa imong Dios, ang imong mga pulong nadungog na, ug mianhi ako tungod sa imong mga pulong. Apan ang prinsipe sa gingharian sa Persia misukol kanako sulod sa kaluhaan ug usa ka adlaw: apan, tan-awa, si Michael, usa sa mga pangulong prinsipe, mianhi aron sa pagtabang kanako; ug mipabilin ako didto uban sa mga hari sa Persia. Daniel 10:12, 13.

After Daniel’s three weeks of mourning, he saw the vision of Christ, that prophetically aligned with the vision of Christ that John in Patmos had witnessed.

Human sa tulo ka semana nga pagbangutan ni Daniel, nakita niya ang panan-awon ni Cristo, nga sa paagi sa tagna nahiuyon sa panan-awon ni Cristo nga nasaksihan ni Juan didto sa Patmos.

“No less a personage than the Son of God appeared to Daniel. This description is similar to that given by John when Christ was revealed to him upon the Isle of Patmos. Our Lord now comes with another heavenly messenger to teach Daniel what would take place in the latter days. This knowledge was given to Daniel and recorded by inspiration for us upon whom the ends of the world are come.

“Walay ubos pa kay sa Anak sa Dios ang nagpakita kang Daniel. Kining paghulagway susama niadtong gihatag ni Juan sa dihang si Cristo gipadayag kaniya didto sa Isla sa Patmos. Ang atong Ginoo karon mianhi uban sa laing langitnong mensahero aron tudloan si Daniel mahitungod sa mahitabo sa kaulahian nga mga adlaw. Kining kahibalo gihatag kang Daniel ug gisulat pinaagi sa inspirasyon alang kanato nga maoy giabtan sa mga kinatumyan sa kalibotan.”

“The great truths revealed by the world’s Redeemer are for those who search for truth as for hid treasures. Daniel was an aged man. His life had been passed amid the fascinations of a heathen court, his mind cumbered with the affairs of a great empire; yet he turns aside from all these to afflict his soul before God, and seek a knowledge of the purposes of the Most High. And in response to his supplications, light from the heavenly courts was communicated for those who should live in the latter days. With what earnestness, then, should we seek God, that he may open our understanding to comprehend the truths brought to us from Heaven.

“Ang dagkung mga kamatuoran nga gipadayag sa Manunubos sa kalibotan alang kanila nga mangita sa kamatuoran ingon sa tinagong mga bahandi. Si Daniel usa ka tigulang na nga tawo. Ang iyang kinabuhi milabay taliwala sa mga pagpanghaylo sa usa ka pagano nga korte, ang iyang hunahuna napalibotan sa mga buluhaton sa usa ka dakung imperyo; apan mitalikod siya gikan niining tanan aron pagsakiton ang iyang kalag sa atubangan sa Dios, ug mangita sa kahibalo sa mga katuyoan sa Labing Hataas. Ug isip tubag sa iyang mga pangamuyo, ang kahayag gikan sa langitnong mga sawang gipahibalo alang kanila nga mangabuhi sa ulahing mga adlaw. Busa, uban sa unsa kaligdong gayud nga kinahanglan kita mangita sa Dios, aron iyang ablihan ang atong pagsabot sa pag-ilalum sa mga kamatuoran nga gidala nganhi kanato gikan sa Langit.”

“‘And I Daniel alone saw the vision; for the men that were with me saw not the vision; but a great quaking fell upon them, so that they fled to hide themselves…. And there remained no strength in me; for my comeliness was turned in me into corruption, and I retained no strength.’ Such will be the experience of every one who is truly sanctified. The clearer their views of the greatness, glory, and perfection of Christ, the more vividly will they see their own weakness and imperfection. They will have no disposition to claim a sinless character; that which has appeared right and comely in themselves will, in contrast with Christ’s purity and glory, appear only as unworthy and corruptible. It is when men are separated from God, when they have very indistinct views of Christ, that they say, ‘I am sinless; I am sanctified.’

“‘Ug si ako lamang nga si Daniel ang nakakita sa panan-awon; kay ang mga tawo nga kauban ko wala makakita sa panan-awon; apan usa ka dakung pagkurog miabut kanila, aron sila mikalagiw ug nanago sa ilang kaugalingon…. Ug walay kusog nga nahibilin kanako; kay ang akong katahum sa sulod nako nahimong pagkadunot, ug wala gayud akoy nabiling kusog.’ Mao kana ang mahimong kasinatian sa matag-usa nga tinuod nga gibalaan. Kon labi pang masanag ang ilang pagtan-aw sa pagkadaku, himaya, ug kahingpitan ni Cristo, labi usab nilang makita sa kasanag ang ilang kaugalingong kaluyahon ug kakulang. Wala silay kahilig sa pag-angkon ug kinaiya nga walay sala; kadtong sa ilang kaugalingon nagpakita nga matarung ug matahum, sa pagtandi sa kaputli ug himaya ni Cristo, makita lamang nga dili takus ug madunoton. Sa dihang ang mga tawo nahimulag gikan sa Dios, sa dihang hilabihan kaklaro ang ilang pagtan-aw kang Cristo, nan sila moingon, ‘Ako walay sala; ako gibalaan.’”

“Gabriel then appeared to the prophet, and thus addressed him; ‘O Daniel, a man greatly beloved, understand the words that I speak unto thee, and stand upright; for unto thee am I now sent. And when he had spoken this word unto me, I stood trembling. Then said he unto me, Fear not, Daniel; for from the first day that thou didst set thine heart to understand, and to chasten thyself before thy God, thy words were heard, and I am come for thy words.’

“Unya si Gabriel mipakita sa propeta, ug miingon kaniya sa ingon niini; ‘O Daniel, tawo nga hinigugma kaayo, sabta ang mga pulong nga akong isulti kanimo, ug tumindog nga matarong; kay kanimo ako karon gipadala. Ug sa diha nga naisulti na niya kanako kining pulonga, mitindog ako nga nagkurog. Unya miingon siya kanako, Ayaw kahadlok, Daniel; kay sukad sa unang adlaw nga gitumong mo ang imong kasingkasing sa pagsabut, ug sa pagpaubos sa imong kaugalingon sa atubangan sa imong Dios, nadungog ang imong mga pulong, ug mianhi ako tungod sa imong mga pulong.’”

“What great honor was shown to Daniel by the Majesty of Heaven! He comforts his trembling servant, and assures him that his prayer was heard in Heaven, and that in answer to that fervent petition, the angel Gabriel was sent to affect the heart of the Persian king. The monarch had resisted the impressions of the Spirit of God during the three weeks while Daniel was fasting and praying, but Heaven’s Prince, the archangel, Michael, was sent to turn the heart of the stubborn king to take some decided action to answer the prayer of Daniel.

“Pagkadaku sa kadungganan nga gipakita kang Daniel sa Kamahalangdon sa Langit! Gipalig-on Niya sa kadasig ang Iyang nagakurog nga alagad, ug gipasalig siya nga ang iyang pag-ampo nadungog sa Langit, ug nga ingon nga tubag nianang mainiton nga pangamuyo, ang manulonda nga si Gabriel gipadala aron matandog ang kasingkasing sa hari sa Persia. Ang monarka misukol sa mga pagdani sa Espiritu sa Dios sulod sa tulo ka semana samtang si Daniel nagpuasa ug nagaampo, apan ang Prinsipe sa Langit, ang arkanghel nga si Miguel, gipadala aron iliso ang kasingkasing sa masukihon nga hari aron mohimo siya ug usa ka tin-aw nga lakang sa pagtubag sa pag-ampo ni Daniel.”

“‘And when he had spoken such words unto me, I set my face toward the ground, and I became dumb. And behold, one like the similitude of the sons of men touched my lips…. And said, O man greatly beloved, fear not: peace be unto thee; be strong, yea, be strong. And when he had spoken unto me, I was strengthened, and said, Let my lord speak; for thou hast strengthened me.’ So great was the divine glory revealed to Daniel that he could not endure the sight. Then the messenger of Heaven veiled the brightness of his presence and appeared to the prophet as ‘one like the similitude of the sons of men.’ By his divine power he strengthened this man of integrity and of faith, to hear the message sent to him from God.

“‘Ug sa diha nga nakasulti siya kanako niadtong maong mga pulonga, gipaubos ko ang akong nawong ngadto sa yuta, ug napahilom ako. Ug ania karon, usa nga sama sa dagway sa mga anak sa mga tawo mihikap sa akong mga ngabil…. Ug miingon, O tawo nga hinigugma pag-ayo, ayaw kahadlok: ang kalinaw maanaa kanimo; magmalig-on ka, oo, magmalig-on ka. Ug sa diha nga nakasulti siya kanako, napalig-on ako, ug miingon, Pasultiha ang akong ginoo; kay gipalig-on mo ako.’ Daku kaayo ang balaanong himaya nga gipadayag kang Daniel nga dili niya maantus ang pagtan-aw niini. Unya ang mensahero sa Langit mitabon sa kasilaw sa iyang presensya ug mitungha sa atubangan sa manalagna ingon nga ‘usa nga sama sa dagway sa mga anak sa mga tawo.’ Pinaagi sa iyang balaanong gahum gipalig-on niya kining tawhana nga matarung ug may pagtuo, aron mapatalinghugan ang mensahe nga gipadala kaniya gikan sa Dios.

“Daniel was a devoted servant of the Most High. His long life was filled up with noble deeds of service for his Master. His purity of character, and unwavering fidelity, are equaled only by his humility of heart and his contrition before God. We repeat, The life of Daniel is an inspired illustration of true sanctification.” Review and Herald, February 8, 1881.

“Si Daniel usa ka matinud-anong ulipon sa Labing Hataas. Ang iyang taas nga kinabuhi napuno sa halangdong mga buhat sa pag-alagad alang sa iyang Agalon. Ang kaputli sa iyang kinaiya, ug ang iyang dili matarog nga pagkamatinumanon, matupngan lamang sa iyang pagkamapaubsanon sa kasingkasing ug sa iyang pagkamasinulob-on sa atubangan sa Dios. Atong usbon, Ang kinabuhi ni Daniel usa ka giinspirar nga ilustrasyon sa tinuod nga pagkabalaan.” Review and Herald, Pebrero 8, 1881.

Daniel’s experience in chapter ten, represents God’s people in the last days, who as Daniel and John, understand the Revelation of Jesus Christ. The key to placing Daniel into the prophetic history where his experience is located is based upon the fact that he was in mourning, and that Michael was sent at the conclusion of the twenty-one days. In the first verse, Daniel records that he had understanding of both the internal and external visions of prophecy. Prior to the twenty-one days Daniel had an incomplete understanding of the two visions, but with the interpretation of Gabriel, Daniel fully grasps the “thing” and the “vision” as different revelations.

Ang kasinatian ni Daniel diha sa ikanapulo nga kapitulo nagrepresentar sa katawhan sa Dios sa ulahing mga adlaw, nga sama kang Daniel ug Juan, nakasabut sa Pinadayag ni Jesu-Cristo. Ang yawi sa pagbutang kang Daniel sulod sa propetikong kasaysayan diin nahimutang ang iyang kasinatian napasukad sa kamatuoran nga siya nagbangutan, ug nga si Miguel gipadala sa katapusan sa kaluhaan ug usa ka adlaw. Sa nahaunang bersikulo, gitala ni Daniel nga siya nakasabut sa duha ka panan-awon sa tagna, ang sulodnon ug ang gawasnon. Sa wala pa ang kaluhaan ug usa ka adlaw, si Daniel may dili pa hingpit nga pagsabot sa duha ka panan-awon, apan pinaagi sa paghubad ni Gabriel, si Daniel hingpit nga nakasabot sa “butang” ug sa “panan-awon” ingon nga nagkalainlaing mga pinadayag.

“As the time approached for the close of the seventy years’ captivity, Daniel’s mind became greatly exercised upon the prophecies of Jeremiah. He saw that the time was at hand when God would give his chosen people another trial; and with fasting, humiliation, and prayer, he importuned the God of Heaven in behalf of Israel, in these words: ‘O Lord, the great and dreadful God, keeping the covenant and mercy to them that love him, and to them that keep his commandments’; we have sinned, and have committed iniquity, and have done wickedly, and have rebelled, even by departing from thy precepts and from thy judgments; neither have we hearkened unto thy servants the prophets, which spake in thy name to our kings, our princes, and our fathers, and to all the people of the land.’

“Samtang nagkaduol ang panahon sa pagtapos sa kapinuhan sa kapitoan ka tuig, ang hunahuna ni Daniel napuno sa dakong kabalaka tungod sa mga tagna ni Jeremias. Iyang nakita nga haduol na ang panahon nga ang Dios mohatag pag-usab ug usa ka pagsulay sa Iyang piniling katawohan; ug pinaagi sa pagpuasa, pagpaubos sa kaugalingon, ug pag-ampo, siya nagpakilooy sa Dios sa Langit alang sa Israel, pinaagi niining mga pulonga: ‘O Ginoo, ang daku ug makahahadlok nga Dios, nga nagabantay sa tugon ug kalooy ngadto kanila nga nahigugma Kaniya, ug ngadto kanila nga nagtuman sa Iyang mga sugo’; kami nakasala, ug nakahimo ug kasal-anan, ug nagbuhat ug dautan, ug misukol, bisan pa gani pinaagi sa pagbiya sa Imong mga lagda ug sa Imong mga paghukom; ni naminaw kami sa Imong mga alagad nga mga manalagna, nga misulti sa Imong ngalan ngadto sa among mga hari, sa among mga prinsipe, ug sa among mga amahan, ug ngadto sa tanang katawohan sa yuta.”

“Notice these words. Daniel does not proclaim his own fidelity before the Lord. Instead of claiming to be pure and holy, he identifies himself with the really sinful of Israel. The wisdom which God imparted to him was as far superior to the wisdom of the wise men of the world as the light of the sun shining in the heavens at noonday is brighter than the feeblest star. Yet ponder the prayer from the lips of this man so highly favored of Heaven. With deep humiliation, with tears, and with rending of heart, he pleads for himself and for his people. He lays his soul open before God, confessing his own vileness, and acknowledging the Lord’s greatness and majesty.

“Timan-i kining mga pulonga. Si Daniel wala magmantala sa iyang kaugalingong pagkamatinumanon atubangan sa Ginoo. Imbis nga moangkon nga siya putli ug balaan, giila niya ang iyang kaugalingon nga kauban sa tinuod nga mga makasasala sa Israel. Ang kaalam nga gihatag sa Dios kaniya labaw kaayo sa kaalam sa mga manggialamon sa kalibutan maingon nga ang kahayag sa adlaw nga nagdan-ag sa kalangitan sa udto mas masanag pa kay sa labing maluya nga bitoon. Apan palandunga ang pag-ampo nga migula gikan sa mga ngabil niining tawhana nga gipaboran pag-ayo sa Langit. Diha sa hilabihang pagpaubos, uban sa mga luha, ug uban sa pagginisi sa kasingkasing, siya nagpakilooy alang sa iyang kaugalingon ug alang sa iyang katawhan. Iyang gibuksan ang iyang kalag sa atubangan sa Dios, nga nagasugid sa iyang kaugalingong kahugawan, ug nagaila sa pagkadaku ug pagkahalangdon sa Ginoo.”

“What earnestness and fervor characterize his supplications! He is coming nearer and nearer to God. The hand of faith is reached upward to grasp the never-failing promises of the Most High. His soul is wrestling in agony. And he has the evidence that his prayer is heard. He feels that victory is his. If we as a people would pray as Daniel prayed, and wrestle as he wrestled, humbling our souls before God, we should realize as marked answers to our petitions as were granted to Daniel. Hear how he presses his case at the court of Heaven:

“Pagkamainiton ug pagkamasingkamoton ang nagailhan sa iyang mga pangamuyo! Siya nagakahiduol ug labi pa sa Dios. Ang kamot sa pagtoo gituy-od paingon sa itaas aron mokupot sa dili mapakyas nga mga saad sa Labing Halangdon. Ang iyang kalag nakigbisog diha sa kasakit. Ug aduna siya’y pamatuod nga ang iyang pag-ampo nadungog. Gibati niya nga iya ang kadaugan. Kon kita ingon nga usa ka katawhan magaampo sama sa pag-ampo ni Daniel, ug makigbisog sama sa iyang pakigbisog, nga magpaubos sa atong mga kalag sa atubangan sa Dios, atong mahibaloan ang tin-awng mga tubag sa atong mga pangamuyo sama sa gihatag kang Daniel. Pamati-a kon giunsa niya pagduso ang iyang baruganan sa hukmanan sa Langit:

“‘O my God, incline thine ear, and hear; open thine eyes, and behold our desolations, and the city which is called by thy name; for we do not present our supplications before thee for our righteousnesses, but for thy great mercies. O Lord, hear; O Lord, forgive; O Lord, hearken and do; defer not, for thine own sake, O my God; for thy city and thy people are called by thy name. And whilst I was speaking and praying, and confessing my sin and the sin of my people, … even the man Gabriel, whom I had seen in the vision at the beginning, being caused to fly swiftly, touched me about the time of the evening oblation.’

“‘O akong Dios, ikiling ang imong dunggan, ug pamatia; bukha ang imong mga mata, ug tan-awa ang among mga pagkalaglag, ug ang siyudad nga gitawag sa imong ngalan; kay wala kami magpresentar sa among mga pag-ampo sa atubangan mo tungod sa among mga pagkamatarong, kondili tungod sa imong dakong mga kalooy. O Ginoo, pamatia; O Ginoo, pasayloa; O Ginoo, pamatia ug buhata; ayaw paglangana, tungod sa imong kaugalingon, O akong Dios; kay ang imong siyudad ug ang imong katawohan gitawag sa imong ngalan. Ug samtang ako nagsulti ug nagaampo, ug nagsugid sa akong sala ug sa sala sa akong katawohan, … bisan ang tawo nga si Gabriel, nga akong nakita sa panan-awon sa sinugdan, nga gipapalupad sa matulin kaayo, mihikap kanako sa may panahon sa halad sa kahaponon.’”

“As Daniel’s prayer is going forth, the angel Gabriel comes sweeping down from the heavenly courts, to tell him that his petitions are heard and answered. This mighty angel has been commissioned to give him skill and understanding,—to open before him the mysteries of future ages. Thus, while earnestly seeking to know and understand the truth, Daniel was brought into communion with Heaven’s delegated messenger.

“Samtang ang pag-ampo ni Daniel nagapadayon sa pagpataas, ang manulonda nga si Gabriel miabot nga mikunsad gikan sa langitnong mga sawang, aron sa pagsulti kaniya nga ang iyang mga pangamuyo nadungog ug gitubag. Kining gamhanang manulonda gisugo aron sa paghatag kaniya og kaalam ug pagsabot,—aron sa pag-abli sa atubangan niya sa mga tinago sa umaabot nga mga kapanahonan. Busa, samtang siya sa tinuoray nagapangita sa pagkahibalo ug pagsabot sa kamatuoran, si Daniel gidala ngadto sa pakig-ambit sa tinugyanan nga mensahero sa Langit.”

“The man of God was praying, not for a flight of happy feeling, but for a knowledge of the divine will. And he desired this knowledge, not merely for himself, but for his people. His great burden was for Israel, who were not, in the strictest sense, keeping the law of God. He acknowledges that all their misfortunes have come upon them in consequence of their transgressions of that holy law. He says, ‘We have sinned, we have done wickedly…. Because for our sins and for the iniquities of our fathers, Jerusalem and thy people are become a reproach to all that are about us.’ They had lost their peculiar, holy character as God’s chosen people. ‘Now therefore, O our God, hear the prayer of thy servant, and his supplications, and cause thy face to shine upon thy sanctuary that is desolate.’ Daniel’s heart turns with intense longing to the desolate sanctuary of God. He knows that its prosperity can be restored only as Israel shall repent of their transgressions of God’s law, and become humble, and faithful, and obedient.

“Ang tawo sa Dios nagaampo, dili alang sa usa ka kalit nga pagsaka sa malipayong pagbati, kondili alang sa kahibalo sa balaan nga kabubut-on. Ug gitinguha niya kining kahibaloa, dili lamang alang sa iyang kaugalingon, kondili alang sa iyang katawhan. Ang iyang daku nga kabug-at sa kasingkasing alang sa Israel, nga wala, sa labing mahigpit nga diwa, nagtuman sa balaod sa Dios. Giila niya nga ang tanan nilang mga kaalautan miabut ibabaw kanila ingon nga sangputanan sa ilang mga paglapas batok nianang balaan nga balaod. Siya nagaingon, ‘Nakasaad kami, nakabuhat kami ug kadautan…. Tungod sa among mga sala ug tungod sa kasal-anan sa among mga amahan, ang Jerusalem ug ang imong katawhan nahimong usa ka kaulawan sa tanan nga nagalibot kanamo.’ Nawala kanila ang ilang pinasahi, balaan nga kinaiya ingon nga pinili nga katawhan sa Dios. ‘Busa karon, Oh among Dios, pamatia ang pag-ampo sa imong alagad, ug ang iyang mga pangamuyo, ug pasidlaka ang imong nawong ibabaw sa imong santuwaryo nga nagun-ob.’ Ang kasingkasing ni Daniel milingi uban sa mapintas nga handum ngadto sa nagun-ob nga santuwaryo sa Dios. Nahibalo siya nga ang kauswagan niini mapasig-uli lamang kon ang Israel maghinulsol sa ilang mga paglapas sa balaod sa Dios, ug mahimong mapaubsanon, matinumanon, ug masinugtanon.

“In answer to his petition, Daniel received not only the light and truth which he and his people most needed, but a view of the great events of the future, even to the advent of the world’s Redeemer. Those who claim to be sanctified, while they have no desire to search the Scriptures, or to wrestle with God in prayer for a clearer understanding of Bible truth, know not what true sanctification is.

Agig tubag sa iyang paghangyo, si Daniel midawat dili lamang sa kahayag ug kamatuoran nga labing gikinahanglan niya ug sa iyang katawhan, kondili usab sa usa ka panan-aw sa dagkung mga hitabo sa umalabot, bisan hangtod sa pag-abot sa Manunubos sa kalibotan. Kadtong nagaangkon nga sila gibalaan na, samtang wala silay tinguha sa pagsusi sa mga Kasulatan, ni sa pagpakigbisog uban sa Dios diha sa pag-ampo alang sa mas tin-aw nga pagsabot sa kamatuoran sa Biblia, wala makaila kon unsa ang tinuod nga pagkabalaan.

“All who believe with the heart the word of God will hunger and thirst for a knowledge of his will. God is the author of truth. He enlightens the darkened understanding, and gives to the human mind power to grasp and comprehend the truths which he has revealed.

“Ang tanan nga nagatoo pinaagi sa kasingkasing sa pulong sa Dios pagagutmon ug pagauhaw alang sa kahibalo sa iyang kabubut-on. Ang Dios mao ang Magbubuhat sa kamatuoran. Iyang ginadan-agan ang nangitngit nga salabutan, ug nagahatag sa hunahuna sa tawo ug gahum sa pagsabot ug pag-ila sa mga kamatuoran nga iyang gipadayag.

“Daniel talked with God. Heaven was opened before him. But the high honors granted him were the result of humiliation and earnest seeking. He did not think, as do many at the present day, that it is no matter what we believe, if we are only honest, and love Jesus. True love for Jesus will lead to the most close and earnest inquiry as to what is truth. Christ prayed that his disciples might be sanctified through the truth. He who is too indolent to make anxious, prayerful search for truth, will be left to receive errors which shall prove the ruin of his soul.

Si Daniel nakigsulti sa Dios. Ang langit naablihan sa iyang atubangan. Apan ang hataas nga mga dungog nga gihatag kaniya maoy resulta sa pagpaubos sa kaugalingon ug sa mainiton nga pagpangita. Wala siya maghunahuna, sama sa gibuhat sa daghan sa karong panahona, nga walay kalainan kon unsa ang atong pagatoohan, basta lamang kita matinud-anon ug mahigugmaon kang Jesus. Ang tinuod nga gugma kang Jesus magdala ngadto sa labing hugot ug mainiton nga pagsusi mahitungod sa kamatuoran. Nag-ampo si Cristo nga ang iyang mga tinun-an mabalaan pinaagi sa kamatuoran. Kadtong tapolan kaayo sa paghimo ug madasigon, mainampuonong pagpangita sa kamatuoran, pasagdan sa pagdawat sa mga kasaypanan nga maoy hinungdan sa kapildihan sa iyang kalag.

“At the time of Gabriel’s visit, the prophet Daniel was unable to receive further instruction; but a few years afterward, desiring to know more of subjects not yet fully explained, he again set himself to seek light and wisdom from God. ‘In those days I Daniel was mourning three full weeks. I ate no pleasant bread, neither came flesh nor wine in my mouth, neither did I anoint myself at all…. Then I lifted up mine eyes, and looked, and behold a certain man clothed in linen whose loins were girded with fine gold of Uphaz. His body also was like the beryl, and his face as the appearance of lightning, and his eyes as lamps of fire, and his arms and his feet like in color to polished brass, and the voice of his words like the voice of a multitude.’

“Sa panahon sa pagduaw ni Gabriel, ang manalagna nga si Daniel wala makahimo sa pagdawat ug dugang nga pagtulon-an; apan paglabay sa pipila ka mga tuig, nga nangandoy sa pagkahibalo pa ug dugang mahitungod sa mga butang nga wala pa hingpit ikapasabot, siya pag-usab mitumong sa iyang kaugalingon sa pagpangita ug kahayag ug kaalam gikan sa Dios. ‘Niadtong mga adlawa ako si Daniel nagbangutan sulod sa tulo ka tibook ka semana. Wala ako mokaon ug lami nga tinapay, ni unod ni bino wala makasulod sa akong baba, ni nagpahid ako sa akong kaugalingon sa bisan unsa…. Unya giyahat ko ang akong mga mata, ug mitan-aw, ug ania karon, usa ka tawo nga nagsul-ob ug lino, kansang mga hawak gibakus sa lunsayng bulawan sa Uphaz. Ang iyang lawas usab sama sa berilo, ug ang iyang nawong sama sa dagway sa kilat, ug ang iyang mga mata ingon sa mga suga sa kalayo, ug ang iyang mga bukton ug ang iyang mga tiil sama sa kolor sa pinasinaw nga tumbaga, ug ang tingog sa iyang mga pulong sama sa tingog sa usa ka panon.’”

“No less a personage than the Son of God appeared to Daniel. This description is similar to that given by John when Christ was revealed to him upon the Isle of Patmos. Our Lord now comes with another heavenly messenger to teach Daniel what would take place in the latter days. This knowledge was given to Daniel and recorded by inspiration for us upon whom the ends of the world are come.” Review and Herald, February 8, 1881.

Walay ubos kay sa Anak sa Dios mismo ang nagpakita kang Daniel. Kini nga paghulagway susama sa gihatag ni Juan sa dihang si Cristo gipadayag kaniya didto sa Pulo sa Patmos. Ang atong Ginoo karon moanhi uban sa laing langitnong mensahero aron tudloan si Daniel mahitungod sa mahitabo sa ulahing mga adlaw. Kini nga kahibalo gihatag kang Daniel ug gitala pinaagi sa inspirasyon alang kanato nga ginakabsan na sa mga katapusan sa kalibutan. Review and Herald, Pebrero 8, 1881.

The interpretation that Gabriel, “heaven’s delegated messenger,” was bringing to Daniel was the completion of the interpretation he had begun to provide to Daniel in chapter nine. The methodology of “line upon line,” requires that we align the interpretation and associated circumstances of both chapters nine and ten, together in order to rightly divide the prophetic illustration. It is in this interpretation that the visions of the Ulai and Hiddekel rivers join.

Ang paghubad nga gidala ni Gabriel, “ang tinugyanan nga mensahero sa langit,” ngadto kang Daniel mao ang pagkompleto sa paghubad nga iyang gisugdan na sa paghatag kang Daniel sa kapitulo nuebe. Ang pamaagi sa “linya ibabaw sa linya” nagkinahanglan nga atong ipahiuyon ang paghubad ug ang mga kahimtang nga nalangkit sa duha ka kapitulo, ang nuebe ug napulo, aron sa husto nga pagbahin sa ilustrasyong propetiko. Diha niining paghubad nga ang mga panan-awon sa mga suba sa Ulai ug Hiddekel nagkahiusa.

Daniel had understood from the books of Jeremiah and Moses that the deliverance of God’s people was at hand. In so doing, Daniel represents God’s people of the last days that understand that the final deliverance of God’s people is at hand. Those last-day people will recognize that they have been spiritually scattered, as represented by Daniel who had been scattered into the slavery of the seventy years captivity in Babylon. They will then understand that they, as Daniel, must manifest the response to their scattered condition that agrees with the remedy represented by the “seven times,” of Leviticus chapter twenty-six.

Nasabtan ni Daniel gikan sa mga sinulat ni Jeremias ug ni Moises nga ang kaluwasan sa katawohan sa Dios haduol na. Sa pagbuhat niana, si Daniel nagrepresentar sa katawohan sa Dios sa katapusang mga adlaw nga makasabut nga ang katapusang kaluwasan sa katawohan sa Dios haduol na. Kadtong katawohan sa katapusang mga adlaw makaila nga sila gilaglag sa espirituhanong pagkakatag, ingon sa girepresentahan ni Daniel nga gilaglag ngadto sa pagkaulipon sa kapitoan ka tuig nga pagkabinihag sa Babilonia. Unya ilang masabtan nga sila, sama kang Daniel, kinahanglan magpakita sa tubag sa ilang nagkatag nga kahimtang nga nahiuyon sa tambal nga girepresentahan sa “pito ka panahon,” sa Levitico kapitulo baynte-sais.

When the experience of humility represented by Daniel, that is demanded by the remedy set forth in Leviticus twenty-six, is manifested in the last days, God’s last-day people will have been mourning for a specific period of time. That period of time concludes when Michael the archangel descends.

Sa dihang ang kasinatian sa pagkamapaubsanon nga girepresentar ni Daniel, nga gikinahanglan sa tambal nga gipahimutang sa Levitico 26, mapadayag sa ulahing mga adlaw, ang katawhan sa Dios sa ulahing mga adlaw mag-aantos na sa pagminatay sulod sa usa ka piho nga yugto sa panahon. Kadtong yugto sa panahon matapos sa dihang si Miguel nga arkanghel mokanaug.

We will continue this study in the next article.

Padayonon nato kining pagtuon sa sunod nga artikulo.

And ye shall perish among the heathen, and the land of your enemies shall eat you up. And they that are left of you shall pine away in their iniquity in your enemies’ lands; and also in the iniquities of their fathers shall they pine away with them. If they shall confess their iniquity, and the iniquity of their fathers, with their trespass which they trespassed against me, and that also they have walked contrary unto me; And that I also have walked contrary unto them, and have brought them into the land of their enemies; if then their uncircumcised hearts be humbled, and they then accept of the punishment of their iniquity: Then will I remember my covenant with Jacob, and also my covenant with Isaac, and also my covenant with Abraham will I remember; and I will remember the land. The land also shall be left of them, and shall enjoy her sabbaths, while she lieth desolate without them: and they shall accept of the punishment of their iniquity: because, even because they despised my judgments, and because their soul abhorred my statutes. And yet for all that, when they be in the land of their enemies, I will not cast them away, neither will I abhor them, to destroy them utterly, and to break my covenant with them: for I am the Lord their God. But I will for their sakes remember the covenant of their ancestors, whom I brought forth out of the land of Egypt in the sight of the heathen, that I might be their God: I am the Lord. Leviticus 26:38–45.

Ug mangalaglag kamo sa taliwala sa mga pagano, ug ang yuta sa inyong mga kaaway molamoy kaninyo. Ug kadtong mahibilin kaninyo magakaniwang sa ilang kasal-anan diha sa mga yuta sa inyong mga kaaway; ug usab tungod sa mga kasal-anan sa ilang mga amahan magakaniwang sila uban kanila. Kon ilang isugid ang ilang kasal-anan, ug ang kasal-anan sa ilang mga amahan, uban sa ilang kalapasan nga ilang nahimo batok kanako, ug nga sila usab naglakaw supak kanako; Ug nga ako usab naglakaw supak kanila, ug gidala ko sila ngadto sa yuta sa ilang mga kaaway; kon unya ang ilang wala masirkunsidar nga mga kasingkasing mapaubsanon, ug unya dawaton nila ang silot sa ilang kasal-anan: Nan hinumdoman ko ang akong tugon kang Jacob, ug usab ang akong tugon kang Isaac, ug usab ang akong tugon kang Abraham hinumdoman ko; ug hinumdoman ko ang yuta. Ang yuta usab biyaan nila, ug magakalipay sa iyang mga adlaw nga igpapahulay, samtang kini magapabiling biniyaan nga walay mga pumoluyo kanila; ug dawaton nila ang silot sa ilang kasal-anan; tungod kay, bisan tungod niini, gitamay nila ang akong mga hukom, ug tungod kay gidumtan sa ilang kalag ang akong kabalaoran. Ug bisan pa niana tanan, sa diha nga anaa sila sa yuta sa ilang mga kaaway, dili ko sila isalikway, ni dumtan ko sila, aron sa paglaglag kanila sa hingpit, ug sa paglapas sa akong tugon uban kanila: kay ako mao ang Ginoo nga ilang Dios. Apan alang sa ilang kaayohan hinumdoman ko ang tugon sa ilang mga ginikanan, nga akong gipagula gikan sa yuta sa Egipto sa atubangan sa mga pagano, aron ako mahimong ilang Dios: Ako mao ang Ginoo. Levitico 26:38–45.