Verses sixteen through nineteen of Daniel chapter eleven represents the history beginning at the soon coming Sunday law in the United States, until Michael stands up and human probation closes. It therefore also represents the history of verse forty-one through verse forty-five of the same chapter.
Ang mga bersikulo sais ngadto sa disi-nuwebe sa Daniel kapitulo onse nagrepresentar sa kasaysayan nga nagsugod sa haduol nang umabot nga balaod sa Domingo sa Tinipong Bansa sa Amerika, hangtod nga motindog si Michael ug matapos ang panahon sa pagsulay alang sa katawhan. Busa, nagrepresentar usab kini sa kasaysayan sa bersikulo kuwenta y uno hangtod sa bersikulo kuwenta y singko sa maong kapitulo.
But he that cometh against him shall do according to his own will, and none shall stand before him: and he shall stand in the glorious land, which by his hand shall be consumed. He shall also set his face to enter with the strength of his whole kingdom, and upright ones with him; thus shall he do: and he shall give him the daughter of women, corrupting her: but she shall not stand on his side, neither be for him. After this shall he turn his face unto the isles, and shall take many: but a prince for his own behalf shall cause the reproach offered by him to cease; without his own reproach he shall cause it to turn upon him. Then he shall turn his face toward the fort of his own land: but he shall stumble and fall, and not be found. Daniel 11:16–19.
Apan siya nga moanha batok kaniya magabuhat sumala sa iyang kaugalingong kabubut-on, ug walay makasukol sa iyang atubangan: ug motindog siya sa mahimayaong yuta, nga pinaagi sa iyang kamot pagalaglagon. Iyang ipunting usab ang iyang nawong aron mosulod uban sa kusog sa tibuok niyang gingharian, ug ang mga matarung uban kaniya; ug mao kini ang iyang pagabuhaton: ug ihatag niya kaniya ang anak nga babaye sa mga kababayen-an, aron laglagon siya: apan siya dili molungtad sa iyang dapig, ni mahimong iya. Human niini iyang ipunting ang iyang nawong ngadto sa mga pulo, ug makakuha siya ug daghan: apan usa ka principe alang sa iyang kaugalingon maoy magapahunong sa kaulawan nga iyang gipahinabo; ug gawas sa iyang kaugalingong kaulawan, ipabalik niya kini ibabaw kaniya. Unya iyang ipunting ang iyang nawong ngadto sa kuta sa iyang kaugalingong yuta: apan siya mapandol ug mapukan, ug dili na hikaplagan. Daniel 11:16–19.
When Sister White addressed the final fulfillment of Daniel chapter eleven, she stated “that much of the history that has been fulfilled in this prophecy will be repeated.” Verses forty-one through forty-five repeat the prophetic history of these verses. The verses were fulfilled when pagan Rome took control of the world by first conquering three geographical areas.
Sa dihang gihisgutan ni Sister White ang kataposang katumanan sa Daniel kapitulo onse, iyang giingon nga “daghan sa kasaysayan nga natuman na niini nga tagna pagausbon.” Ang mga bersikulo 41 hangtod 45 nagasubli sa matagnaong kasaysayan niining mga bersikuloha. Natuman kini nga mga bersikulo sa dihang ang pagano nga Roma mikuha sa pagkontrolar sa kalibotan pinaagi sa una nga pagbuntog sa tulo ka heyograpikanhong dapit.
“Although Egypt could not stand before Antiochus, the king of the north, Antiochus could not stand before the Romans, who now came against him. No kingdoms were longer able to resist this rising power. Syria was conquered, and added to the Roman empire, when Pompey, BC 65, deprived Antiochus Asiaticus of his possessions, and reduced Syria to a Roman province.
“Bisan pa nga ang Egipto dili makasukol batok kang Antiochus, ang hari sa amihanan, si Antiochus dili usab makasukol batok sa mga Romano, nga karon miabut batok kaniya. Wala nay mga gingharian nga makahimo pa sa pagsukol niining nagtubong nga gahum. Ang Siria napukan sa pagpanakop, ug gidugang ngadto sa Imperyo Romano, sa dihang si Pompey, BC 65, nagkuha kang Antiochus Asiaticus sa iyang mga kabtangan, ug naghimo sa Siria nga usa ka lalawigan sa Roma.
“The same power was also to stand in the Holy Land, and consume it. Rome became connected with the people of God, the Jews, by alliance, BC 162, from which date it holds a prominent place in the prophetic calendar. It did not, however, acquire jurisdiction over Judea by actual conquest till BC 63; and then in the following manner.
“Ang maong gahum usab motindog sa Balaang Yuta, ug mokonsumo niini. Ang Roma nahimong nalambigit sa katawhan sa Dios, ang mga Judio, pinaagi sa pakigsaad, sa BC 162, ug sukad niana nga petsa kini nagkupot ug bantugang dapit diha sa kalendaryong profetiko. Hinoon, wala kini makabaton ug hurisdiksiyon ibabaw sa Judea pinaagi sa tinuod nga pagpanaugdaug hangtod sa BC 63; ug unya sa mosunod nga paagi.
“On Pompey’s return from his expedition against Mithridates, king of Pontus, two competitors, Hyrcanus and Aristobulus, were struggling for the crown of Judea. Their cause came before Pompey, who soon perceived the injustice of the claims of Aristobulus, but wished to defer decision in the matter till after his long-desired expedition into Arabia, promising then to return, and settle their affairs as should seem just and proper. Aristobulus, fathoming Pompey’s real sentiments, hastened back to Judea, armed his subjects, and prepared for a vigorous defense, determined, at all hazards, to keep the crown, which he foresaw would be adjudicated to another. Pompey closely followed the fugitive. As he approached Jerusalem, Aristobulus, beginning to repent of his course, came out to meet him, and endeavored to accommodate matters by promising entire submission and large sums of money. Pompey, accepting this offer, sent Gabinius, at the head of a detachment of soldiers, to receive the money. But when that lieutenant-general arrived at Jerusalem, he found the gates shut against him, and was told from the top of the walls that the city would not stand to the agreement.
“Sa pagbalik ni Pompey gikan sa iyang panaw batok kang Mithridates, hari sa Pontus, duha ka manag-indigay, si Hyrcanus ug si Aristobulus, nag-ilog alang sa korona sa Judea. Ang ilang kaso gidangat sa atubangan ni Pompey, nga sa dili madugay nakamatikod sa pagkadili-matarung sa mga pag-angkon ni Aristobulus, apan buot niya nga iurong sa ulahi ang paghukom niini nga butang hangtod human sa iyang dugay nang gitinguhang panaw ngadto sa Arabia, nga nagsaad nga unya mobalik siya ug husayon ang ilang mga kahimtang sumala sa makita nga matarung ug angay. Si Aristobulus, sa pagkasabut sa tinuod nga mga pagbati ni Pompey, midali pagbalik sa Judea, giarmasan ang iyang mga sakop, ug nangandam alang sa usa ka kusganong pagdepensa, nga determinado, bisan pa sa tanang katalagman, sa pagpabilin sa korona, nga iyang nakita daan nga igahatag sa paghukom ngadto sa lain. Si Pompey misunod pag-ayo sa mikalagiw. Sa nagkaduol na siya sa Jerusalem, si Aristobulus, nga nagsugod sa pagbasol sa iyang gibuhat, migula sa pagsugat kaniya, ug naninguha sa pagpasig-uli sa mga butang pinaagi sa pagsaad sa hingpit nga pagpasakop ug dagkong kantidad sa salapi. Si Pompey, sa pagdawat niini nga tanyag, nagpadala kang Gabinius, nga nagmando sa usa ka pundok sa mga sundalo, aron sa pagdawat sa salapi. Apan sa pag-abot nianang tenyente heneral sa Jerusalem, iyang nakita nga ang mga ganghaan sirado batok kaniya, ug gisultihan gikan sa ibabaw sa mga kuta nga ang siyudad dili motuman sa kasabutan.”
“Pompey, not to be deceived in this way with impunity, put Aristobulus, whom he had retained with him, in irons, and immediately marched against Jerusalem with his whole army. The partisans of Aristobulus were for defending the place; those of Hyrcanus, for opening the gates. The latter being in the majority, and prevailing, Pompey was given free entrance into the city. Whereupon the adherents of Aristobulus retired to the mountain of the temple, as fully determined to defend that place as Pompey was to reduce it. At the end of three months a breach was made in the wall sufficient for an assault, and the place was carried at the point of the sword. In the terrible slaughter that ensued, twelve thousand persons were slain. It was an affecting sight, observes the historian, to see the priests, engaged at the time in divine service, with calm hand and steady purpose pursue their accustomed work, apparently unconscious of the wild tumult, though all around them their friends were given to the slaughter, and though often their own blood mingled with that of their sacrifices.
“Si Pompey, aron dili malimbongan sa ingon niini nga paagi nga walay silot, gipaputlan og kadena si Aristobulus, nga iyang gipabilin uban kaniya, ug dihadiha mitungas batok sa Jerusalem uban sa tibuok niyang kasundalohan. Ang mga sumusunod ni Aristobulus pabor sa pagpanalipod sa maong dapit; ang mga sumusunod ni Hyrcanus, sa pag-abli sa mga ganghaan. Sanglit ang ulahi maoy mayoriya ug midaog, si Pompey gihatagan og gawasnong pagsulod ngadto sa siyudad. Tungod niini, ang mga sumusunod ni Aristobulus mibalhin ngadto sa bungtod sa templo, nga hingpit nga determinado sa pagpanalipod nianang dapita maingon nga si Pompey determinado sa pagpaubos niini. Sa katapusan sa tulo ka bulan, usa ka liki ang nahimo sa kuta nga igo alang sa usa ka pagsulong, ug ang dapit nailog pinaagi sa sulab sa espada. Sa makalilisang nga pagpamatay nga misunod, napulog-duha ka libo ka mga tawo ang gipamatay. Makapatandog nga talan-awon, matud sa historyador, ang pagtan-aw sa mga sacerdote, nga niadtong panahona nagahimo sa balaang pag-alagad, nga uban sa malinawon nga kamot ug malig-ong tuyo nagpadayon sa ilang naandan nga buluhaton, daw walay hibangkaagan sa bangis nga kaguliyang, bisan tuod sa ilang palibot ang ilang mga higala gitugyan ngadto sa pagpamatay, ug bisan pa sa makadaghan ang ilang kaugalingong dugo nasagol sa dugo sa ilang mga halad.”
“Having put an end to the war, Pompey demolished the walls of Jerusalem, transferred several cities from the jurisdiction of Judea to that of Syria, and imposed tribute on the Jews. Thus for the first time was Jerusalem placed by conquest in the hands of that power which was to hold the ‘glorious land’ in its iron grasp till it had utterly consumed it.
“Human matapos ang gubat, giguba ni Pompey ang mga kuta sa Jerusalem, gibalhin ang pipila ka mga siyudad gikan sa hurisdiksiyon sa Judea ngadto sa Siria, ug nagpahamtang ug buhis sa mga Judio. Busa sa unang higayon ang Jerusalem nahimutang pinaagi sa panakop diha sa mga kamot nianang gahum nga maoy magkupot sa ‘mahimayaong yuta’ sa iyang puthawng paggunit hangtod nga kini hingpit nang nalaglag.
“‘VERSE 17. He shall also set his face to enter with the strength of his whole kingdom, and upright ones with him; thus shall he do: and he shall give him the daughter of women, corrupting her: but she shall not stand on his side, neither be for him.’
“‘BERSIKULO 17. Iyang itutok usab niya ang iyang nawong sa pagsulod uban ang kusog sa iyang tibuok gingharian, ug ang mga matarong uban kaniya; ug mao kini ang iyang pagabuhaton: ug iyang ihatag kaniya ang anak nga babaye sa mga kababayen-an, aron sa pagdaut kaniya: apan siya dili motindog pabor kaniya, ni mahimong iya.’”
“Bishop Newton furnishes another reading for this verse, which seems more clearly to express the sense, as follows: ‘He shall also set his face to enter by force the whole kingdom.’ Verse 16 brought us down to the conquest of Syria and Judea by the Romans. Rome had previously conquered Macedon and Thrace. Egypt was now all that remained of the ‘whole kingdom’ of Alexander, not brought into subjection to the Roman power, which power now set its face to enter by force into that country.
“Si Bishop Newton naghatag ug laing pagbasa alang niini nga bersikulo, nga daw mas matin-aw nga nagpahayag sa kahulogan, ingon sa mosunod: ‘Iyang ipunting usab ang iyang nawong sa pagsulod pinaagi sa kusog sa tibuok gingharian.’ Ang bersikulo 16 nagdala kanato ngadto sa pagsakop sa Roma sa Siria ug Judea. Ang Roma kaniadto nakasakop na sa Macedon ug Thrace. Ang Ehipto mao na lamang karon ang nahibilin sa ‘tibuok gingharian’ ni Alexander nga wala pa mapailalom sa gahom sa Roma, ug kini nga gahom karon mipunting sa iyang nawong sa pagsulod pinaagi sa kusog ngadto nianang nasora.”
“Ptolemy Auletes died BC 51. He left the crown and kingdom of Egypt to his eldest son and daughter, Ptolemy and Cleopatra. It was provided in his will that they should marry together, and reign jointly; and because they were young, they were placed under the guardianship of the Romans. The Roman people accepted the charge, and appointed Pompey as guardian of the young heirs of Egypt.
Si Ptolemy Auletes namatay niadtong 51 BC. Gibilin niya ang korona ug gingharian sa Ehipto ngadto sa iyang kamagulangang anak nga lalaki ug anak nga babaye, si Ptolemy ug si Cleopatra. Gitagana sa iyang testamento nga sila magminyo sa usag usa, ug maghari nga managsama; ug tungod kay mga batan-on pa sila, gibutang sila ilalom sa pag-atiman sa mga Romano. Gidawat sa katawhang Romano ang maong katungdanan, ug gitudlo si Pompey ingon nga magbalantay sa mga batan-ong manununod sa Ehipto.
“A quarrel having not long after broken out between Pompey and Caesar, the famous battle of Pharsalia was fought between the two generals. Pompey, being defeated, fled into Egypt. Caesar immediately followed him thither; but before his arrival, Pompey was basely murdered by Ptolemy, whose guardian he had been appointed. Caesar therefore assumed the appointment which had been given to Pompey, as guardian of Ptolemy and Cleopatra. He found Egypt in commotion from internal disturbances, Ptolemy and Cleopatra having become hostile to each other, and she being deprived of her share in the government. Notwithstanding this, he did not hesitate to land at Alexandria with his small force, 800 horse and 3200 foot, take cognizance of the quarrel, and undertake its settlement. The troubles daily increasing, Caesar found his small force insufficient to maintain his position, and being unable to leave Egypt on account of the north wind which blew at that season, he sent into Asia, ordering all the troops he had in that quarter to come to his assistance as soon as possible.
“Wala madugay human niini, mibuto ang usa ka panagbingkil tali kang Pompey ug kang Caesar, ug ang bantogang gubat sa Pharsalia gilunsad tali sa maong duha ka heneral. Si Pompey, sa napildi siya, mikalagiw ngadto sa Egipto. Si Caesar diha-diha misunod kaniya didto; apan sa wala pa siya moabot, si Pompey malinlangong gipatay ni Ptolemy, kansang magbalantay siya nga gitugyanan sa pagkatudlo. Busa si Caesar mipuli sa pagkatudlo nga gihatag kang Pompey, ingon nga magbalantay nila ni Ptolemy ug Cleopatra. Iyang hingkaplagan ang Egipto nga nagkaguliyang tungod sa mga panagsamok sa sulod, sanglit si Ptolemy ug si Cleopatra nahimong magkaaway sa usag usa, ug siya gihikawan sa iyang bahin sa paggahum sa pagdumala. Bisan pa niini, wala siya magduhaduha sa pagtugpa sa Alejandria uban sa iyang gamayng pwersa, 800 ka mangangabayo ug 3200 ka kasundaluhang-lakang, sa pagpaminaw sa maong panagbingkil, ug sa pagpaninguha sa paghusay niini. Samtang ang mga kaguliyang nagkaanam matag-adlaw, nasuta ni Caesar nga ang iyang gamayng pwersa dili igo sa pagpadayon sa iyang katungdanan, ug sanglit dili siya makabiya sa Egipto tungod sa amihan nga hangin nga naghuyop niadtong panahona, nagpadala siya ngadto sa Asia, nga nagmando nga ang tanang kasundaluhan nga anaa niya niadtong dapita moanha dayon sa pagtabang kaniya sa labing madali nga mahimo.”
“In the most haughty manner he decreed that Ptolemy and Cleopatra should disband their armies, appear before him for a settlement of their differences, and abide by his decision. Egypt being an independent kingdom, this haughty decree was considered an affront to its royal dignity, at which the Egyptians, highly incensed, flew to arms. Caesar replied that he acted by virtue of the will of their father, Auletes, who had put his children under the guardianship of the senate and people of Rome, the whole authority of which was now vested in his person as consul; and that, as guardian, he had the right to arbitrate between them.
“Sa labing mapahitas-on nga paagi iyang gimando nga sila si Ptolemy ug si Cleopatra kinahanglan magbungkag sa ilang mga kasundalohan, moatubang sa iyang atubangan aron husayon ang ilang mga kalainan, ug motuman sa iyang paghukom. Tungod kay ang Egipto usa ka harihanong gingharian nga gawasnon, kining mapahitas-ong sugo giisip nga usa ka pagpasipala sa iyang harianong dignidad; tungod niini ang mga Egiptohanon, nga napuno sa dakong kasuko, midangop sa mga hinagiban. Mitubag si Cesar nga siya naglihok pinaagi sa gahum sa kabubut-on sa ilang amahan, si Auletes, nga nagtugyan sa iyang mga anak ilalom sa pag-atiman sa senado ug katawhan sa Roma, kansang bug-os nga kagamhanan niadtong panahona gitugyan na ngadto sa iyang kaugalingong pagkatawo ingon nga konsul; ug nga, ingon nga magbalantay, siya adunay katungod sa paghukom taliwala kanila.
“The matter was finally brought before him, and advocates appointed to plead the cause of the respective parties. Cleopatra, aware of the foible of the great Roman conqueror, judged that the beauty of her presence would be more effectual in securing judgment in her favor than any advocate she could employ. To reach his presence undetected, she had recourse to the following stratagem: Laying herself at full length in a bundle of clothes, Apollodorus, her Sicilian servant, wrapped it up in a cloth, tied it with a thong, and raising it upon his Herculean shoulders, sought the apartments of Caesar. Claiming to have a present for the Roman general, he was admitted through the gate of the citadel, entered into the presence of Caesar, and deposited the burden at his feet. When Caesar had unbound this animated bundle, lo! the beautiful Cleopatra stood before him. He was far from being displeased with the stratagem, and being of a character described in 2 Peter 2:14, the first sight of so beautiful a person, says Rollin, had all the effect upon him she had desired.
“Ang maong butang sa katapusan gidala ngadto sa iyang atubangan, ug mga manlalaban gitudlo aron motubag sa katungod sa tagsatagsa ka pundok. Si Cleopatra, nga nahibalo sa kahuyang sa bantugang Romanhong manlulupig, mihukom nga ang katahom sa iyang presensya mahimong labi pang mabinungahon sa pag-angkon ug hukom nga pabor kaniya kaysa sa bisan unsang manlalaban nga iyang maarkila. Aron makadangat sa iyang atubangan nga walay makamatikod, midangop siya sa mosunod nga limbong: Samtang nahigda siya nga tul-id sa tibuok gitas-on sulod sa usa ka bugkos sa mga sapot, si Apollodorus, ang iyang Sicilianhong sulugoon, milingin niini pinaagi sa usa ka panapton, gihiktan kini ug panit nga higot, ug sa dihang gipasan kini sa iyang kusganong mga abaga nga daw kang Hercules, nangita sa mga lawak ni Caesar. Sa pag-angkon nga siya may gasa alang sa Romanhong heneral, gipasulod siya agi sa ganghaan sa kuta, misulod ngadto sa atubangan ni Caesar, ug gibutang ang gipasan sa iyang tiilan. Sa dihang giabrihan ni Caesar kining buhi nga bugkos, ania karon! ang matahom nga si Cleopatra mitindog sa iyang atubangan. Halayo siya sa pagkawalay-kalipay sa maong limbong, ug sanglit siya may kinaiya nga gihulagway sa 2 Pedro 2:14, ang unang pagtan-aw sa maong hilabihan katahom nga tawo, nag-ingon si Rollin, nakahatag kaniya sa tanang epekto nga iyang gitinguha.”
“Caesar at length decreed that the brother and sister should occupy the throne jointly, according to the intent of the will. Pothinus, the chief minister of state, having been principally instrumental in expelling Cleopatra from the throne, feared the result of her restoration. He therefore began to excite jealousy and hostility against Caesar, by insinuating among the populace that he designed eventually to give Cleopatra the sole power. Open sedition soon followed. Achillas, at the head of 20,000 men, advanced to drive Caesar from Alexandria. Skillfully disposing his small body of men in the streets and alleys of the city, Caesar found no difficulty in repelling the attack. The Egyptians undertook to destroy his fleet. He retorted by burning theirs. Some of the burning vessels being driven near the quay, several of the buildings of the city took fire, and the famous Alexandrian library, containing nearly 400,000 volumes, was destroyed.
“Sa ulahi, nagmando si Caesar nga ang igsoon nga lalaki ug babaye maglingkod sa trono nga magkauban, sumala sa tuyo sa testamento. Si Pothinus, ang pangulong ministro sa estado, sanglit siya maoy nag-unang instrumento sa pagpapahawa kang Cleopatra gikan sa trono, nahadlok sa mahimong sangputanan sa iyang pagpahiuli. Busa, misugod siya sa pagpukaw sa pangabugho ug pagkamapintas batok kang Caesar, pinaagi sa pagpasulabi sa taliwala sa katawhan nga ang iyang tinguha mao ang paghatag sa ulahi kang Cleopatra sa bug-os nga gahum. Sa wala madugay misunod ang hayag nga pagrebelde. Si Achillas, nga nangulo sa 20,000 ka mga tawo, miabante aron papahawaon si Caesar gikan sa Alexandria. Pinaagi sa maampingong pagpahimutang sa iyang gamayng pundok sa mga kadalanan ug kasikitang dalan sa siyudad, si Caesar walay kalisod sa pagsalikway sa pag-atake. Gisulayan sa mga Ehipsihanon ang paglaglag sa iyang panon sa mga sakayan. Gitubag niya kini pinaagi sa pagsunog sa ila. Tungod kay ang pipila sa nagdilaab nga mga sakayan nadala duol sa pantalan, pipila sa mga tinukod sa siyudad nasunogan, ug ang bantogang aklatan sa Alexandria, nga naglangkob ug hapit 400,000 ka mga tomo, nalaglag.
“The war growing more threatening, Caesar sent into all the neighboring countries for help. A large fleet came from Asia Minor to his assistance. Mithridates set out for Egypt with an army raised in Syria and Cilicia. Antipater the Idumean joined him with 3,000 Jews. The Jews, who held the passes into Egypt, permitted the army to pass on without interruption. Without this co-operation on their part, the whole plan must have failed. The arrival of this army decided the contest. A decisive battle was fought near the Nile, resulting in a complete victory for Caesar. Ptolemy, attempting to escape, was drowned in the river. Alexandria and all Egypt then submitted to the victor. Rome had now entered into and absorbed the whole of the original kingdom of Alexander.
“Samtang nagkadugang ang kapintas sa gubat, si Caesar nagpadala sa tanang silingang mga nasod alang sa tabang. Usa ka dakong panon sa mga sakayan miabot gikan sa Asia Minor aron motabang kaniya. Si Mithridates mibiya paingon sa Ehipto uban ang usa ka kasundalohan nga gitigom sa Syria ug Cilicia. Si Antipater nga Idumeanhon miduyog kaniya uban ang 3,000 ka mga Judio. Ang mga Judio, nga nagkupot sa mga agianan paingon sa Ehipto, mitugot sa kasundalohan sa pag-agi nga walay paghunong. Kon wala ang ilang kooperasyon, ang tibuok nga laraw kinahanglan unta napakyas. Ang pag-abot niini nga kasundalohan maoy nakapahukom sa panagsangka. Usa ka mapig-ot nga gubat ang nahitabo duol sa Suba sa Nilo, nga miresulta sa hingpit nga kadaugan alang kang Caesar. Si Ptolemy, sa iyang pagpaningkamot sa pag-ikyas, nalumos sa suba. Unya, ang Alexandria ug ang tibuok Ehipto mitugyan sa mananaog. Niining panahona, ang Roma nakasulod na ug nakasuyop sa tibuok orihinal nga gingharian ni Alexander.”
“By the ‘upright ones’ of the text are doubtless meant the Jews, who gave him the assistance already mentioned. With out this, he must have failed; with it, he completely subdued Egypt to his power, BC 47.
“Pinaagi sa ‘mga matarong’ sa teksto, sa walay pagduhaduha, gipasabot ang mga Judio, nga mihatag kaniya sa tabang nga nahisgotan na. Kon wala kini, kinahanglan unta nga napakyas siya; apan pinaagi niini, hingpit niyang gipailalom ang Ehipto sa iyang gahum, BC 47.
“‘The daughter of women, corrupting her.’ The passion which Caesar had conceived for Cleopatra, by whom he had one son is assigned by the historian as the sole reason of his undertaking so dangerous a campaign as the Egyptian war. This kept him much longer in Egypt than his affairs required, he spending whole nights in feasting and carousing with the dissolute queen. ‘But,’ said the prophet, ‘she shall not stand on his side, neither be for him.’ Cleopatra afterward joined herself to Antony, the enemy of Augustus Caesar, and exerted her whole power against Rome.
“‘Ang anak nga babaye sa mga kababayen-an, nga nagdaut kaniya.’ Ang kailibgon nga nabatonan ni Cesar alang kang Cleopatra, nga pinaagi kaniya siya nagkaaduna ug usa ka anak nga lalaki, gihisgotan sa historyador ingon nga bugtong hinungdan sa iyang pagsugod sa usa ka kampanya nga ingon niana kakuyaw, mao ang gubat sa Ehipto. Kini maoy nakapapabilin kaniya sa Ehipto sa labi pang taas kay sa gikinahanglan sa iyang mga kalihokan, kay iyang gigugol ang tibuok mga gabii diha sa mga kombira ug paghuboghubog uban sa mahugawng rayna. ‘Apan,’ miingon ang propeta, ‘siya dili motindog sa iyang dapig, ni mahimong alang kaniya.’ Sa ulahi si Cleopatra mikuyog kang Antony, ang kaaway ni Augustus Cesar, ug gigamit niya ang tibook niyang gahum batok sa Roma.”
“‘VERSE 18. After this shall he turn his face unto the isles, and shall take many: but a prince for his own behalf shall cause the reproach offered by him to cease; without his own reproach he shall cause it to turn upon him.’
“‘BERSIKULO 18. Human niini ibaling niya ang iyang nawong ngadto sa mga pulo, ug makakuha siya ug daghan: apan usa ka principe tungod sa iyang kaugalingon maoy magapahunong sa kaulawan nga gipahinabo niya; ug gawas sa iyang kaugalingong kaulawan ipabalik niya kini sa ibabaw niya.’”
“War with Pharnaces, king of Cimmerian Bosphorus, at length drew him away from Egypt. ‘On his arrival where the enemy was,’ says Prideaux, ‘he, without giving any respite either to himself or them, immediately fell on, and gained an absolute victory over them; an account whereof he wrote to a friend of his in these three words: Veni, vidi, vici; I came, I saw, I conquered.’ The latter part of this verse is involved in some obscurity, and there is difference of opinion in regard to its application. Some apply it further back in Caesar’s life, and think they find a fulfilment in his quarrel with Pompey. But preceding and subsequent events clearly defined in the prophecy, compel us to look for the fulfilment of this part of the prediction between the victory over Pharnaces, and Caesar’s death at Rome, as brought to view in the following verse. A more full history of this period might bring to light events which would render the application of this passage unembarrassed.
“Ang gubat batok kang Pharnaces, hari sa Cimmerian Bosphorus, sa kaulahian mipahilayo kaniya gikan sa Egipto. ‘Sa iyang pag-abot ngadto sa dapit diin atua ang kaaway,’ nagaingon si Prideaux, ‘siya, sa walay paghatag ug bisan unsang pahulay ni sa iyang kaugalingon ni kanila, dihadiha miatake, ug nakabaton ug hingpit nga kadaugan batok kanila; ang taho niini iyang gisulat ngadto sa usa sa iyang mga higala pinaagi niining tulo ka mga pulong: Veni, vidi, vici; Mianhi ako, nakita ko, midaog ako.’ Ang ulahing bahin niini nga bersikulo nalukop sa usa ka matang sa kalawom sa pagkadili-matin-aw, ug adunay panagkalainlain sa opinyon mahitungod sa pag-aplikar niini. Ang uban nag-aplikar niini ngadto sa mas sayong bahin sa kinabuhi ni Caesar, ug naghunahuna nga ilang makita ang katumanan niini diha sa iyang panagbangi kang Pompey. Apan ang mga hitabo sa wala pa ug sa misunod nga tin-aw nga gihubit sa tagna, nagapugos kanato sa pagpangita sa katumanan niining bahina sa panagna tali sa kadaugan batok kang Pharnaces ug sa kamatayon ni Caesar didto sa Roma, sumala sa gipakita sa mosunod nga bersikulo. Ang usa ka mas hingpit nga kasaysayan niining panahona mahimong makapadayag ug mga hitabo nga maghimo sa pag-aplikar niining bahina nga walay kalisdanan.”
“‘VERSE 19. Then he shall turn his face toward the fort of his own land: but he shall stumble and fall, and not be found.’
“‘BERSIKULO 19. Unya iyang ilingi ang iyang nawong ngadto sa kuta sa iyang kaugalingong yuta: apan siya mapandol ug mapukan, ug dili na hikaplagan.’”
“After this conquest, Caesar defeated the last remaining fragments of Pompey’s party, Cato and Scipio in Africa and Labienus and Varus in Spain. Returning to Rome, the ‘fort of his own land,’ he was made perpetual dictator; and such other powers and honors were granted him as rendered him in fact absolute sovereign of the whole empire. But the prophet had said that he should stumble and fall. The language implies that his overthrow would be sudden and unexpected, like a person accidentally stumbling in his walk. And so this man, who fought and won five hundred battles, taken one thousand cities, and slain one million one hundred and ninety-two thousand men, fell, not in the din of battle and the hour of strife, but when he thought his pathway was smooth and strewn with flowers, and when danger was supposed to be far away; for, taking his seat in the senate chamber upon his throne of gold, to receive at the hands of that body the title of king, the dagger of treachery suddenly struck him to the heart. Cassius, Brutus, and other conspirators rushed upon him, and he fell, pierced with twenty-three wounds. Thus he suddenly stumbled and fell, and was not found, BC 44.” Uriah Smith, Daniel and the Revelation, 258–264.
“Human niini nga pagdaug, gipildi ni Caesar ang kataposang nahibiling mga tipik sa pundok ni Pompey, si Cato ug si Scipio sa Aprika ug si Labienus ug si Varus sa Espanya. Sa iyang pagbalik sa Roma, ang ‘kuta sa iyang kaugalingong yuta,’ gihimo siya nga diktador nga walay kinutoban; ug gihatagan pa siya sa ubang mga gahum ug kadungganan nga sa pagkatinuod naghimo kaniya nga hingpit nga hari sa tibuok imperyo. Apan ang manalagna miingon nga siya mapandol ug mapukan. Ang pinulongan nagpasabot nga ang iyang kapildihan mamahimong kalit ug wala damha, sama sa usa ka tawo nga sa dili tuyo mapandol diha sa iyang paglakaw. Ug mao gayud kini ang nahitabo niining tawhana, nga nakig-away ug midaog sa lima ka gatus ka gubat, nakakuha ug usa ka libo ka mga siyudad, ug nakapatay ug usa ka milyon usa ka gatus kasiyam ug duha ka libo ka mga tawo, apan napukan siya, dili taliwala sa kaguliyang sa gubat ug sa takna sa panagsangka, kondili sa dihang naghunahuna siya nga ang iyang agianan malinawon ug pinatikan sa mga bulak, ug sa dihang gituohang halayo pa ang katalagman; kay, sa dihang milingkod siya sa lawak sa senado ibabaw sa iyang trono nga bulawanon, aron modawat gikan sa maong lawas sa titulo nga hari, ang sundang sa pagbudhi sa kalit mitusok kaniya sa kasingkasing. Si Cassius, si Brutus, ug ang ubang mga managkunsabo midasmag kaniya, ug napukan siya, gituslok sa kaluhaan ug tulo ka mga samad. Sa ingon niana, sa kalit siya napandol ug napukan, ug wala na hingkaplagi, BC 44.” Uriah Smith, Daniel and the Revelation, 258–264.
The historical fulfillment of pagan Rome (the king of the north), being established upon the throne is a history that prefigures the history of modern Rome’s enthronement at the threefold union which takes place at the soon coming Sunday law. The history is also typified in verses thirty through thirty-six, which identified when the papacy was first placed upon the throne in 538. Verses sixteen through nineteen, and verses thirty-one through thirty-six both represent the final rise and fall of the whore of Tyre. That history was also represented in verses five through nine, when the first king of the north was established after conquering three geographical areas. Thereafter he entered into a treaty with the king of the south, but broke the treaty, and in response the king of the south delivered a deadly wound, and the king of the north died in the captivity of Egypt.
Ang historikal nga katumanan sa paganong Roma (ang hari sa amihanan), nga natukod ibabaw sa trono, maoy usa ka kasaysayan nga naghulagway daan sa kasaysayan sa paglingkod sa modernong Roma sa trono diha sa tulo ka pilo nga panaghiusa nga mahitabo sa haduol na nga balaod sa Domingo. Ang maong kasaysayan gihulagway usab diha sa bersikulo traynta hangtod traynta’y sais, nga nagpaila kon kanus-a ang pagkapapa unang gibutang ibabaw sa trono niadtong 538. Ang mga bersikulo disisais hangtod disinuwebe, ug ang mga bersikulo traynta’y uno hangtod traynta’y sais, silang duha nagrepresentar sa katapusang pagsaka ug pagkapukan sa bigaon sa Tiro. Kana nga kasaysayan girepresentar usab diha sa mga bersikulo singko hangtod nuwebe, sa dihang ang unang hari sa amihanan natukod human mabuntog ang tulo ka heyograpikanhong mga dapit. Human niana misulod siya sa usa ka kasabotan uban sa hari sa habagatan, apan iyang gilapas ang kasabotan, ug isip tubag ang hari sa habagatan mipadapat ug makamatay nga samad, ug ang hari sa amihanan namatay sa pagkabinihag sa Ehipto.
Verses five through nine, verses sixteen through nineteen, and verses thirty through thirty-six provide three prophetic lines that are fulfilled in verses forty through forty-five. When Sister White identified that “much of the history that has been fulfilled in this prophecy will be repeated,” it actually meant that the entire chapter illustrates verses forty through forty-five. Verses twenty through twenty-two identify the birth and the death of Christ, thus representing the time of the end in both 1798 and 1989 by His birth, and then His death on the cross represented October 22, 1844, and the Sunday law.
Ang mga bersikulo singko hangtod nuebe, ang mga bersikulo disisais hangtod disinuebe, ug ang mga bersikulo traynta hangtod traynta y sais naghatag ug tulo ka propetikong linya nga natuman sa mga bersikulo kuwarenta hangtod kuwarenta y singko. Sa dihang giila ni Sister White nga “much of the history that has been fulfilled in this prophecy will be repeated,” tinuod nga nagpasabot kini nga ang tibuok kapitulo naghulagway sa mga bersikulo kuwarenta hangtod kuwarenta y singko. Ang mga bersikulo baynte hangtod baynte dos nagtimaan sa pagkatawo ug sa kamatayon ni Cristo, sa ingon nagrepresentar sa panahon sa katapusan sa 1798 ug 1989 pinaagi sa Iyang pagkatawo, ug dayon ang Iyang kamatayon sa krus nagrepresentar sa Oktubre 22, 1844, ug sa balaod sa Domingo.
Verse twenty-three identifies the league between the Jews and Rome, during the history of the Maccabean revolt. The “league” in that history is represented by the dates of 161 BC and 158 BC. The Maccabean history represents an internal line that finds its beginning with a “league” between Rome and the Maccabean Jews that was initiated by the Jews, and ultimately ended with the Jews pronouncing that they have no king but Caesar. Verse twenty-three of course follows verses twenty-one and twenty-two, and verse twenty-one identifies the birth of Christ, which is a prophetic time of the end, and verse twenty-two identifies the cross, which represents the Sunday law.
Ang bersikulo baynte-tres nag-ila sa pakigsaad tali sa mga Judio ug sa Roma, sa panahon sa kasaysayan sa pag-alsa sa mga Maccabeo. Ang “pakigsaad” nianang kasaysayana girepresentahan sa mga petsa nga 161 BC ug 158 BC. Ang kasaysayan sa mga Maccabeo nagrepresentar sa usa ka sulodnong linya nga nagsugod sa usa ka “pakigsaad” tali sa Roma ug sa mga Judiong Maccabeo nga gisugdan sa mga Judio, ug sa katapusan natapos sa pagpamatuod sa mga Judio nga wala silay hari gawas kang Cesar. Ang bersikulo baynte-tres, siyempre, mosunod sa mga bersikulo baynte-uno ug baynte-dos, ug ang bersikulo baynte-uno nag-ila sa pagkatawo ni Cristo, nga usa ka propetikong panahon sa katapusan, ug ang bersikulo baynte-dos nag-ila sa krus, nga nagrepresentar sa balaod sa Domingo.
At the cross the Jews identified Caesar (Rome) as their king, and the “league” of verse twenty-three references the beginning of the Jews’ choice to serve Rome, right at the ending point of the Jews proclaiming their allegiance to Rome. The ending of the Jews, as represented at the cross, is followed by the beginning of the Jews’ association with Rome.
Sa krus giila sa mga Judio si Cesar (Roma) ingon nga ilang hari, ug ang “kasabotan” sa bersikulo baynte-tres naghisgot sa sinugdanan sa pagpili sa mga Judio sa pag-alagad sa Roma, diha mismo sa kataposang punto sa pagmantala sa mga Judio sa ilang pagkamasinugtanon sa Roma. Ang kataposan sa mga Judio, ingon sa girepresentahan diha sa krus, gisundan sa sinugdanan sa pakig-uban sa mga Judio sa Roma.
Verses twenty-four through thirty describe the three hundred and sixty years that pagan Rome ruled supremely from the Battle of Actium in 31 BC, unto the transfer of the capital from Rome to Constantinople in the year 330. The period of three hundred and sixty years typifies the twelve hundred and sixty years papal Rome ruled supremely, and together they represent the period from verse forty-one, and the threefold union that occurs at the soon coming Sunday law, unto the close of probation.
Ang mga bersikulo beinte-kuwatro hangtod traynta naghulagway sa tulo ka gatus ug saysenta ka tuig nga ang paganong Roma naghari sa kinatas-ang pagkalabaw sukad sa Gubat sa Actium niadtong 31 BC, hangtod sa pagbalhin sa kaulohan gikan sa Roma ngadto sa Constantinople sa tuig 330. Ang yugto sa tulo ka gatus ug saysenta ka tuig nagatipo sa usa ka libo duha ka gatus ug saysenta ka tuig nga ang papadong Roma naghari sa kinatas-ang pagkalabaw, ug sa tingub sila nagarepresentar sa yugto gikan sa bersikulo kwarenta ug uno, ug sa tulo-ka-bahin nga panaghiusa nga mahitabo sa haduol nga umalabot nga balaod sa Domingo, hangtod sa pagtapos sa panahon sa gracia.
All the prophetic lines of history in chapter eleven, align with the last six verses of Daniel eleven, but it is the prophetic history from the time of the end in 1989, represented in verse forty through to the Sunday law in verse forty-one, that is “that portion of the prophecy of Daniel relating to the last days.” The history that is left blank in verse forty, is the Revelation of Jesus Christ that is unsealed when the time is at hand, just before probation closes.
Ang tanang mga linyang matagnaon sa kasaysayan diha sa kapitulo onse nagkaangay sa katapusang unom ka bersikulo sa Daniel onse, apan mao ang matagnaong kasaysayan sukad sa panahon sa katapusan niadtong 1989, nga girepresentahan diha sa bersikulo kwarenta hangtod sa balaod sa Dominggo diha sa bersikulo kwarenta’y-uno, nga mao ang “nianang bahin sa tagna ni Daniel nga may kalabutan sa katapusang mga adlaw.” Ang kasaysayan nga gibiyaang walay sulod diha sa bersikulo kwarenta mao ang Pinadayag ni Jesu-Cristo nga mabuksan sa dihang haduol na ang panahon, sa wala pa matapos ang panahon sa pagpasulay.
We will continue this study in the next article.
Padayonon nato kining pagtuon sa mosunod nga artikulo.
“We have the commandments of God and the testimony of Jesus Christ, which is the spirit of prophecy. Priceless gems are to be found in the word of God. Those who search this word should keep the mind clear. Never should they indulge perverted appetite in eating or drinking.
“Aduna kita sa mga sugo sa Dios ug sa pagpamatuod ni Jesu-Cristo, nga mao ang espiritu sa pagpanagna. Ang pulong sa Dios adunay mga bililhong hiyas nga walay ikatanding. Kadtong nagsusi niini nga pulong kinahanglan magpabiling malinawon ug tin-aw ang hunahuna. Dili gayod sila angay motugot sa baliko nga kailibgon sa pagkaon o sa pag-inom.
“If they do this, the brain will be confused; they will be unable to bear the strain of digging deep to find out the meaning of those things which relate to the closing scenes of this earth’s history.
“Kon buhaton nila kini, malibog ang hunahuna; dili nila maagwanta ang kabug-at sa pagkalot pag-ayo aron masuta ang kahulogan niadtong mga butanga nga may kalabutan sa katapusang mga talan-awon sa kasaysayan niining kalibotana.
“When the books of Daniel and Revelation are better understood, believers will have an entirely different religious experience. They will be given such glimpses of the open gates of heaven that heart and mind will be impressed with the character that all must develop in order to realize the blessedness which is to be the reward of the pure in heart.
“Sa dihang ang mga basahon ni Daniel ug Pinadayag mas masabtan pag-ayo, ang mga magtotoo makabaton ug usa ka hingpit nga lahi nga kasinatian sa pagtoo. Hatagan sila ug maong mga panan-aw sa naablihang mga ganghaan sa langit nga ang kasingkasing ug hunahuna mapalig-on pinaagi sa kinaiya nga ang tanan kinahanglan magpalambo aron maangkon ang bulahan nga kahimtang nga mao ang balos alang sa mga putli ug kasingkasing.
“The Lord will bless all who will seek humbly and meekly to understand that which is revealed in the Revelation. This book contains so much that is large with immortality and full of glory that all who read and search it earnestly receive the blessing to those ‘that hear the words of this prophecy, and keep those things which are written therein.’
“Panalanginan sa Ginoo ang tanan nga mapainubsanon ug maaghop nga mangita sa pagsabot niana nga gipadayag diha sa Pinadayag. Kini nga basahon naglangkob ug hilabihan kadaghang butang nga mabug-at sa pagkadili-mamatay ug puno sa himaya, mao nga ang tanan nga magabasa ug magasusi niini sa kinasingkasing makadawat sa panalangin alang niadtong ‘nga mamati sa mga pulong niining tagna, ug magabantay sa mga butang nga nahisulat dinha.’”
“One thing will certainly be understood from the study of Revelation—that the connection between God and His people is close and decided.
“Usa ka butang sa pagkatinuod masabtan gikan sa pagtuon sa Pinadayag—nga ang kadugtongan tali sa Dios ug sa Iyang katawhan suod ug tin-aw nga malig-on.
“A wonderful connection is seen between the universe of heaven and this world. The things revealed to Daniel were afterward complemented by the revelation made to John on the Isle of Patmos. These two books should be carefully studied. Twice Daniel inquired, How long shall it be to the end of time?
“Usa ka kahibulongang kadugtongan ang makita tali sa uniberso sa langit ug niining kalibutana. Ang mga butang nga gipadayag kang Daniel sa ulahi gidugangan sa kapadayagan nga gihatag kang Juan didto sa Isla sa Patmos. Kining duha ka mga basahon kinahanglan tun-an pag-ayo. Kaduha nangutana si Daniel, Hangtud anus-a pa kini ngadto sa katapusan sa panahon?
“‘And I heard, but I understood not: then said I, O my Lord, what shall be the end of these things? And He said, Go thy way, Daniel: for the words are closed up and sealed till the time of the end. Many shall be purified, and made white, and tried; but the wicked shall do wickedly: and none of the wicked shall understand; but the wise shall understand. And from the time that the daily sacrifice shall be taken away, and the abomination that maketh desolate set up, there shall be a thousand two hundred and ninety days. Blessed is he that waiteth, and cometh to the thousand three hundred and five and thirty days. But go thou thy way till the end be: for thou shalt rest, and stand in thy lot at the end of the days.’
“‘Ug ako nakadungog, apan wala ako makasabut: unya miingon ako, O akong Ginoo, unsa man ang katapusan niining mga butanga? Ug Siya miingon, Lakaw sa imong dalan, Daniel: kay ang mga pulong gitak-opan ug tinimrihan hangtod sa panahon sa katapusan. Daghan ang pagahinloan, ug pagapapution, ug pagasulayan; apan ang mga dautan magabuhat ug kadautan: ug walay usa sa mga dautan nga makasabut; apan ang mga maalamon makasabut. Ug sukad sa panahon nga ang adlaw-adlaw nga halad pagakuhaon, ug ang makaluod nga butang nga nagapahimong biniyaan igatukod, may usa ka libo duha ka gatus ug kasiyaman ka adlaw. Bulahan siya nga nagahulat, ug makaabut sa usa ka libo tulo ka gatus katloan ug lima ka adlaw. Apan lakaw sa imong dalan hangtod moabut ang katapusan: kay ikaw mopahulay, ug motindog sa imong bahin sa katapusan sa mga adlaw.’”
“It was the Lion of the tribe of Judah who unsealed the book and gave to John the revelation of what should be in these last days.
“Ang Leon sa banay ni Juda mao ang mibuka sa basahon ug mihatag kang Juan sa pinadayag sa mga butang nga mahitabo niining kaulahiang mga adlaw.
“Daniel stood in his lot to bear his testimony which was sealed until the time of the end, when the first angel’s message should be proclaimed to our world. These matters are of infinite importance in these last days; but while ‘many shall be purified, and made white, and tried,’ ‘the wicked shall do wickedly: and none of the wicked shall understand.’ How true this is! Sin is the transgression of the law of God; and those who will not accept the light in regard to the law of God will not understand the proclamation of the first, second, and third angel’s messages. The book of Daniel is unsealed in the revelation to John, and carries us forward to the last scenes of this earth’s history.
“Si Daniel mitindog sa iyang bahin aron magdala sa iyang pagpamatuod nga gipatikan hangtod sa panahon sa katapusan, sa diha nga ang mensahe sa unang manulonda igamantala ngadto sa atong kalibotan. Kini nga mga butang adunay walay kinutoban nga kahinungdanon niining ulahing mga adlaw; apan samtang ‘daghan ang pagahinloan, ug pagapution, ug pagasulayan,’ ‘ang mga daotan magapadayon sa pagbuhat sa kadautan: ug walay bisan kinsa sa mga daotan ang makasabut.’ Pagkatinuod gayud niini! Ang sala mao ang paglapas sa balaod sa Dios; ug kadtong dili modawat sa kahayag mahatungod sa balaod sa Dios dili makasabut sa pagmantala sa mga mensahe sa nahaunang, ikaduhang, ug ikatulong manulonda. Ang basahon ni Daniel ginabuksan sa pagpadayag kang Juan, ug kini nagadala kanato ngadto sa ulahing mga talan-awon sa kasaysayan niining yutaa.”
“Will our brethren bear in mind that we are living amid the perils of the last days? Read Revelation in connection with Daniel. Teach these things.” Testimonies to Ministers, 114, 115.
“Batonan ba sa atong mga igsoon nga kita nagkinabuhi taliwala sa mga kapeligrohan sa ulahing mga adlaw? Basaha ang Pinadayag diha sa kalambigitan niini sa Daniel. Tudloi kining mga butanga.” Testimonies to Ministers, 114, 115.