Ang Basahon ni Daniel - Numero Traynta’y Singko

Sa “panahon sa katapusan,” sa 1798, ang basahon ni Daniel, ug ilabina ang panan-awon nga gisimbolohan sa Suba sa Ulai, giablihan. Ang maong panan-awon nagpahibalo sa pagsugod sa paghukom nga masusi niadtong Oktubre 22, 1844. Ang bersikulo nga nahimong patukoranan nianang kamatuoran mao ang Daniel kapitulo otso, ug bersikulo katorse. Si William Miller, ang mensahero nga gipili aron makaila sa pag-abli sa mensahe, wala gayod hingpit nga makasabut sa tanang mga kamatuoran nga may kalabutan sa panan-awon, apan iyang natuman ang buluhaton nga gihatag kaniya.

Sa dihang gisugdan ni Miller ang iyang pagtuon sa pulong sa tagna, nasabtan niya ang pipila ka mga lagda sa paghubad sa tagna nga giila ug gitukod sulod sa Biblia. Kining mga lagda nahisulat ug nailhan ingon nga ang Mga Lagda sa Paghubad ni William Miller. Kining mga lagda giuyonan sa inspirasyon ug giila ingon nga mao ang mga lagda nga gamiton niadtong magamantala sa pagsugod sa ehekutibong paghukom diha sa balaod sa Domingo. Si Miller nagpamatuod nga gisugdan niya ang iyang pagtuon sa Biblia gikan sa sinugdanan sa Biblia ug mipadayon lamang siya sa unahan samtang nasabtan niya ang iyang ginahunahuna niadtong higayona. Gikan niining pamaagiha sayon makita nganong ang unang tagna sa panahon nga nailhan ni Miller, nga may kalabutan sa mensahe nga iyang pagailhon nga natuman sa 1844, mao ang “pito ka mga panahon” sa Levitico 26.

Ang inspirasyon nagapahibalo kanato nga ang anghel nga si Gabriel, uban sa ubang balaang mga anghel, maoy nagmando sa hunahuna ni Miller, maingon nga si Gabriel maoy nagmando sa mga hunahuna ni Daniel, ni Juan nga tigpadayag, ug sa tanang mga manalagna sa Biblia; kay si Gabriel maoy gihatagan sa buluhaton nga giwala ni Satanas. Ang buluhaton ni Gabriel gisimbolohan diha sa unang ngalan ni Satanas, Lucifer, nga nagakahulogan ug magdadala sa kahayag. Si Gabriel maoy nagdala sa manalagnang kahayag ngadto kang Miller, ug sa pagtuman sa kahayag iyang gipresentar ang mensahe nga nagpahibalo sa pag-abli sa nagsusi nga paghukom niadtong Oktubre 22, 1844.

Ang pagtan-aw pabalik nagtugot niadtong mga buot makasabot sa buluhaton ni William Miller sa pag-ila nga siya gihatagan ug pipila ka mga pagpanabot ngadto sa pulong sa tagna nga nahimong mga yawe alang sa iyang buluhaton sa pagtigom sa mensahe sa nagakahaduol nga paghukom. Usa niadtong mga yawe mao ang iyang pag-ila nga ang usa ka adlaw nagrepresentar ug usa ka tuig sa tagnaong pag-aplikar. Ang usa pa mao ang usa ka tagnaong estruktura nga iyang gigamit aron ibutang ug ipahanay ang mga linya sa tagna nga iyang nadiskobrehan. Kana nga estruktura gibase sa duha ka satanikong gahum nga nagdala ug kalaglagan ngadto sa katawhan sa Dios ug sa santuwaryo sa Dios. Ang tanang mga nadiskobrehan ni Miller gibutang diha sa tagnaong estruktura nga nagrepresentar sa kasaysayan sa paganismo nga gisundan sa papalismo, nga sunod-sunod nga mitunob sa santuwaryo sa Dios ug sa katawhan sa Dios sukad sa panahon sa karaang Israel hangtod sa Ikaduhang Pag-anhi ni Cristo.

Kana nga propetikong estruktura nagtugot kaniya sa tukmang pag-ila sa matag kamatuoran nga gikinahanglan aron mapalig-on ang Oktubre 22, 1844, ingon nga pagsugod sa paghukom. Apan kana nga kamatuoran may kinutoban, kay dili niya makita ang ikatulong gahum nga naglutos nga misunod sa paganismo ug papado diha sa propetikong kasaysayan. Dili kinahanglan alang kaniya nga makita kana nga kamatuoran, kay ang iyang buluhaton mao ang pagpahibalo sa Oktubre 22, 1844, ug ang kahayag mahitungod sa ikatulong gahum nga naglutos pagabuksan human niana nga petsa.

May kalabotan sa paglinya sa iyang mga propetikong pagsabot ibabaw sa usa ka estruktura sa duha ka makalilisang nga gahom sa pagkalaglag sa paganong Roma, nga gisundan sa papal nga Roma, mao ang iyang pagsabot nga ang pulong nga gihubad ingon “ang adlaw-adlaw,” diha sa basahon ni Daniel, usa ka simbolo sa paganismo, ug/o sa paganong Roma. Ang pulong “tamid” nga gihubad ingon “ang adlaw-adlaw” gigamit ni Daniel sa lima ka higayon. Kanunay kini nga gigamit inubanan sa usa ka simbolo nga husto nga nasabtan ni Miller nga nagrepresentar sa papasiya. Ang simbolo sa papasiya nga kanunay nga motungha nga may kalabotan sa “ang adlaw-adlaw,” girepresentahan pinaagi sa duha ka simbolo. Bisan unsa nga paagiha, ang duha ka simbolo sa papal nga gahom, parehong nagaila sa papasiya, apan bisan pa niana, sa dihang gigamit ni Daniel ang pulong “tamid” nga gihubad ingon “ang adlaw-adlaw,” kini kanunay nga gigamit uban sa ug sa wala pa ang simbolo sa papasiya. Ang pagsabot ni Miller nga “ang adlaw-adlaw,” diha sa basahon ni Daniel, nahimong patukoranan sa estruktura nga iyang nakita nga nakabase sa duha ka makalilisang nga gahom sa pagkalaglag sa paganismo nga gisundan sa papalismo. Ang pag-ila ni Miller sa “ang adlaw-adlaw,” ingon nga paganismo diha sa basahon ni Daniel, gitagana nga mahimong usa ka dakong kontrobersiya sulod sa Adventismo, sugod sa ikaduhang henerasyon sa Adventismo, nga nagsugod niadtong 1888.

Ang unang matagnaong kamatuoran nga nadiskobrehan ni Miller nga nahimong kabahin sa pagsabot sa Oktubre 22, 1844, mao ang “pito ka mga panahon” sa Levitico 26, ug kini mao ang nahaunang natukod nga kamatuoran ni Miller nga gisalikway niadtong 1863. Kana nga pagsalikway nagsugod sa unang kaliwatan sa Adventismo, sa dihang sila misugod sa paglatagaw sa kamingawan sa Laodicea. Ang ikaduhang kaliwatan nagsugod sa Minneapolis General Conference niadtong 1888, ug sa mga sangputanan sa pagsukol nga nahitabo didto, ang satanikanhong buhat sa pagsalikway sa pag-ila ni Miller sa “ang adlaw-adlaw” ingon nga paganismo nagsugod niadtong 1901. Ang husto nga pagsabot sa “ang adlaw-adlaw” wala hingpit isalikway hangtod human sa kamatayon sa babayeng manalagna, nga nagpaila nga ang panglantaw nga gipasiugda batok sa husto nga panglantaw ni Miller mahitungod sa “ang adlaw-adlaw” gidala sa “mga manulonda nga gipapahawa gikan sa langit.” Ang hingpit nga pagsalikway nahitabo sa ikatulong kaliwatan sa palibot sa 1931. Ang ikatulong kaliwatan nagsugod uban sa pagmantala sa libro ni W. W. Prescott, nga adunay ulohang, The Doctrine of Christ, diha-diha human sa 1919 Bible Conference. Niadtong 1919, ang ikatulong kaliwatan nagsugod ug mipadayon hangtod sa pagmantala sa libro nga Questions on Doctrine niadtong 1957.

Human matukod ang buluhaton ni Miller ug mapatin-aw sa duha ka papan ni Habakkuk (ang 1843 ug 1850 nga mga pioneer chart), ang Ginoo dayon misugod sa pagpadayag sa kamatuoran nga may lain pa, usa ka ikatulong makalilisang nga gahum nga mosunod sa paganismo ug papalismo, nga usab magalutos sa katawohan sa Dios.

Si Miller wala makakita sa ikatulong gahom nga naglutos, ug tungod niini ang iyang balangkas dili hingpit, bisan pa nga hingpit kining haum aron matuman ang iyang buluhaton. Gipaila ni Sister White nga si Miller mao ang pinili nga mensahero sa Dios, nga sa iyang buluhaton gipaila siya pinaagi ni Elias ug ni Juan Bautista, ug pinaagi ni Eliseo sa iyang pagkatawag ngadto sa iyang buluhaton, ug pinaagi ni Moises sa iyang kamatayon. Diyutay ra sa sagradong kasaysayan ang nakapadasig ug komentaryo nga nagaila nga ang mga manulonda naghulat sa daplin sa ilang lubnganan aron banhawon sila, apan mao kini ang komentaryo mahitungod kang Miller. Ang kamatuoran nga ang iyang buluhaton nalimitahan sa kasaysayan diin siya gibangon dili usa ka pagpasipala kang Miller, kondili yano lamang nga usa ka kinahanglanon nga ilhon, kon ang iyang buluhaton pagahisgotan diha sa matuod nga kahayag sa matagnaong Pulong sa Dios.

Si Miller gihatagan ug piho, langitnong giya nga nagtugot kaniya sa pagtukod ug usa ka pamalandongong balangkas nga napasukad sa duha ka makalaglag nga gahum sa paganismo nga gisundan sa pagka-papal. Tungod niini, ang mga tagna nga nag-ila sa kasaysayan lapas sa kalaglagan nga nahimo niadtong duha ka gahum wala masabti ni Miller. Apan walay usa nianang mga sayop nga pagsabot ang nakaabot sa duha ka sagradong lamesa ni Habakkuk, diin ang mga patukoranan nga natukod pinaagi sa buluhaton ni Miller malinawng gihulagway pinaagi sa grapiko. Mao kini ang hinungdan ngano nga ang inspirasyon makahimo sa pagsulat mahitungod sa tsart sa 1843 nga kini gimandoan sa kamot sa Ginoo.

Ang mga kamatuoran nga gitigom ni Miller ubos sa pagmando sa mga manulonda gipangulohan sa Ginoo, ug sulod sa pag-apruba sa tsart sa 1843, gilakip sa inspirasyon nga ang pagsabot ni Miller nga ang “adlaw-adlaw” nagrepresentar sa paganismo husto. Lima ka higayon ang Hebreohanon nga pulong nga “tamid,” nga gihubad nga “ang adlaw-adlaw,” makita sa basahon ni Daniel, ug kanunay kini nagrepresentar sa relasyon tali sa duha ka naglaglag nga gahum sa paganismo nga gisundan sa papado.

Ang pagsabot ni Miller sa “ang adlaw-adlaw,” ingon nga usa ka simbolo sa paganismo, hingpit gayod nga mahinungdanon sulod sa balangkas sa tagna nga iyang gigamit, kay ang sunod-sunod nga relasyon sa paganismo nga gisundan sa papalismo nahimong iyang basihanan sa pagpatakdo sa tanang mga tagna nga iyang gidala ngadto sa pagsabot.

Sa “panahon sa katapusan,” niadtong 1798, ang basahon ni Daniel giablihan na, ug ang pangunang teksto nga maoy giila ni Sister White ingon nga “sentral nga haligi” ug “pundasyon” sa kalihokang Adventista, mao ang Daniel kapitulo otso, ug bersikulo katorse.

Ang bersikulo katorse mao ang tubag sa bersikulo trese, ug ang tubag walay kahulogan kon walay konteksto sa pangutana.

Kining duha ka bersikulo maoy simbolo sa pagdugang sa kahibalo nga nahimo sa dihang ang basahon ni Daniel gibuksan sa “panahon sa katapusan,” sa 1798. Ang bersikulo trese nagaila sa duha ka makapahimong awaaw nga mga gahum diin gipahimutang ni Miller ang iyang modelo sa tagna. Giila ni Miller ang “kanunay,” diha sa bersikulo trese, ingon nga paganismo, ug ang “paglapas sa pagkamingawa” ingon nga papismo. Importante nga ilhon nga ang modelo sa tagna nga gipaila kang Miller sa mga manulonda, giila diha sa duha ka bersikulo nga nagrepresentar sa pagdugang sa kahibalo nga miabut sa kasaysayan niadtong 1798. Apan si Miller wala tugoti sa pagtan-aw sa sunod nga gahum nga moabut sa entablado sa tagna ug maglutos sa katawohan sa Dios.

Ang kawalay-kahimo ni Miller sa pagtan-aw sa ikatulong gahum nagpugos kaniya sa paghimo ug mga konklusyon nga yano lamang nga sayop. Giila ni Miller ang mananap gikan sa dagat sa Pinadayag trese ingon nga paganong Roma ug ang mananap gikan sa yuta ingon nga papang Roma. Ang iyang pag-aplikar sa Pinadayag kapitulo disi-siyete adunay usab sayop tungod sa iyang kawalay-kahimo sa pagtan-aw sa kasaysayang matagnaon nga milapad pa unta ngadto sa unahan sa ikaduhang makalilisang nga gahum sa papado. Tungod niini, sa dihang giila ni Miller ang Romanhong gahum diha sa tagna ni Daniel, iyang giisip kini ingon nga usa ka gahum nga miabot sa duha ka hugna. Kana tukma kaniadto ug tukma usab karon nga pag-aplikar, apan nakababag kini kaniya sa pagsabot sa mga gingharian sa tagna sa Biblia ingon nga adunay bisan unsang moabot pa lapas sa ikaupat nga gingharian nga gilarawan sa Roma. Iyang nakita ug giila nga ang ikaupat nga gingharian sa Roma adunay duha ka hugna, nga girepresentahan ingon nga paganong Roma ug papang Roma, apan wala niya makita nga ang papang Roma mao usab ang ikalimang gingharian nga pagasundan sa ikaunom nga gingharian.

Sa Daniel kapitulo dos, gidugtong sa mga Millerite ang mga elemento sa ikalimang gingharian sa tagna sa Biblia uban sa ikaupat nga gingharian. Sa batakang lebel husto ang ilang pag-aplikar, apan dili kini hingpit, kay ang unang reperensiya sa mga gingharian sa tagna sa Biblia kinahanglan mouyon sa katapusang reperensiya sa mga gingharian sa tagna sa Biblia, tungod kay si Jesus, ingon nga ang Alpha ug Omega, kanunay nga naghulagway sa katapusan pinaagi sa sinugdanan. Ang ilang kawalay abilidad sa pagtan-aw sa kalainan sa duha ka nagsunod-sunod nga mga gingharian nakapahimong imposible alang kang Miller sa pag-ila nga ang Pinadayag kapitulo dose nag-ila sa paganismo (ang dragon), ug sa mapintas nga mananap sa dagat sa Pinadayag kapitulo trese ingon nga kapapahan (ang mananap) ug ang mananap sa yuta sa Pinadayag kapitulo trese ingon nga apostatang Protestantehonismo (ang mini nga manalagna).

Si Miller wala makakita sa dragon, sa mananap, ug sa mini nga propeta ingon nga tulo ka sunod-sunod nga gingharian sa kapitulo dose ug trese sa Pinadayag, ug busa napugos siya sa iyang lohika sa pagtagna sa paghunahuna nga ang maong duha ka kapitulo dili usa ka sunod-sunod nga hulagway sa tulo ka mga gahum nga nagmando sa kalibotan paingon sa Armagedon. Ang kahayag nga gihatag kang Miller mao ang hingpit nga kahayag alang sa iyang kaliwatan, ug ang iyang kaliwatan gisulayan pinaagi nianang kahayag.

Ang kahayag mahitungod sa tulo ka makapadasmag nga mga gahum (ang dragon, ang mapintas nga mananap, ug ang mini nga manalagna), gihatag sa Future for America sa “panahon sa katapusan,” niadtong 1989. Ang pahayag sa Daniel nga giablihan pinaagi sa pagkapukan sa Unyon Sobyet sa katumanan sa Daniel kapitulo onse, ug bersikulo kwarenta mao ang kahayag sa ikatulong manulonda, samtang si Miller gihatagan sa kahayag sa nahaunang manulonda. Ang kataposang unom ka mga bersikulo sa Daniel onse, nakita nga mao ang patukoranan ug sentral nga haligi sa kalihokan sa Future for America, ug ang bersikulo kwarenta, sa Daniel kapitulo onse, nagasumada nianang kahayag, maingon nga ang mga bersikulo trese ug katorse, sa Daniel kapitulo otso, nagsumada sa kahayag nga giablihan sa kalihokang Millerite.

Ang bersikulo nagaila sa usa ka gubat nga nagsugod sa “panahon sa katapusan” niadtong 1798, tali sa hari sa habagatan ug sa hari sa amihanan. Ang hari sa habagatan nagrepresentar sa walay-pagtuo nga Pransiya, nga maoy naghatag sa makamatay nga samad sa kapapahan nianang maong tuiga. Ang kapapahan dinhi girepresentar ingon nga hari sa amihanan. Ang Pransiya, sa pagtagna niadtong 1798, usa ka ikapulo sa napulo ka gingharian sa Daniel kapitulo siete. Kining napulo ka gingharian nagrepresentar sa paganong Roma, ug ang paganong Roma nagrepresentar sa dragon. Ang kapapahan (ang hari sa amihanan) nagrepresentar sa mananap. Ang bersikulo nagaila nga ang hari sa amihanan (ang kapapahan), nga gihatagan sa iyang makamatay nga samad sa sinugdanan sa bersikulo, sa katapusan manimalos batok sa hari sa habagatan (ang hari sa walay-pagtuo). Sa dihang nanimalos ang kapapahan, ang hari sa walay-pagtuo mibalhin na gikan sa nasod sa Pransiya ngadto sa panaghiusa sa Soviet Union. Ang Pransiya usa lamang ka nasod, apan sa dihang nanimalos ang kapapahan batok sa hari sa habagatan diha sa bersikulo, ang hari sa habagatan giila nga “mga nasod,” sama usab sa kanhing Soviet Union.

Sa dihang ang hari sa amihanan (ang pagkapapa) mipanimalos, kini miuban ug “mga karwahe,” “mga mangangabayo,” ug “daghang mga sakayan.” Ang mga karwahe ug mga mangangabayo maoy mga simbolo sa kusog militar, ug ang mga sakayan maoy mga simbolo sa kusog pang-ekonomiya. Ang gahum nga naghimo ug dili balaang pakigsaad uban sa pagkapapa aron sa pagpukan sa Unyong Sobyet mao ang Tinipong Bansa sa Amerika, ug ang duruha ka kalig-on sa Tinipong Bansa sa Amerika diha sa Pinadayag kapitulo trese giila ingon sa iyang abilidad sa pagpugos sa kalibotan sa pagdawat sa timaan sa awtoridad sa pagkapapa pinaagi sa gahum sa mga hinagiban ug sa ekonomiya. Ang mga tawo pagadid-an sa pagpalit o pagbaligya gawas kon aduna silay maong timaan, ug labut pa, kon walay maong timaan, ang mga tawo pagapatyon.

Ang bersikulo kuwarenta direkta nga nag-ila sa dragon (ang hari sa habagatan), sa mapintas nga mananap (ang kapapahan), ug sa mini nga propeta (ang Tinipong Bansa sa Amerika). Ang patukoranan nga bersikulo alang sa “panahon sa katapusan” niadtong 1989 nag-ila sa tulo ka mga makalilisang nga gahum nga nagmando sa kalibotan padulong sa Armagedon, maingon nga ang mga patukoranan nga bersikulo sa lihok sa mga Millerita nag-ila sa duha ka mga makalilisang nga gahum sa paganismo nga gisundan sa kapapahan.

Ang bersikulo nagsugod pinaagi sa usa ka gubat tali sa hari sa habagatan ug sa hari sa amihanan. Sa sinugdanan sa bersikulo (1798), ang hari sa habagatan midaog, apan diha sa bersikulo, ang hari sa amihanan mobalos ug modaug ibabaw sa hari sa habagatan. Ang sinugdanan sa bersikulo nagtimaan sa gubat tali sa hari sa amihanan ug sa hari sa habagatan, ug sa panapos nga bahin sa mensahe nga anaa sulod sa bersikulo, ang mao gihapong gubat tali sa mga hari sa amihanan ug habagatan gihulagway, apan uban sa sukwahi nga mga resulta. Ang sinugdanan nagtimaan sa “panahon sa katapusan” niadtong 1798, ug ang panapos nga gubat nagtimaan sa “panahon sa katapusan” niadtong 1989. Ang bersikulo naglangkob sulod sa iyang sinulat nga pagpamatuod sa pirma nga Alpha ug Omega, ang sinugdanan ug ang katapusan.

Ang tinuod nga kasaysayan sa bersikulo nagpadayon lapas sa pagkahugno sa Unyong Sobyet niadtong 1989, hangtod sa balaod sa Domingo sa bersikulo kap-atan ug usa. Sa balaod sa Domingo, ang tulo-ka-pilo nga panaghiusa sa modernong Babilonia mapahigayon pinaagi sa usa ka sunod-sunod nga serye sa mga paspas nga hitabo. Busa ang bersikulo kap-atan nagsugod sa dihang ang makamatay nga samad gihatag niadtong 1798, ug ang bigaon sa Tiro hingkalimtan. Ang kasaysayan nga girepresentar sa bersikulo hingpit nga matapos sa balaod sa Domingo sa bersikulo kap-atan ug usa, diin ang makamatay nga samad naayo ug ang bigaon sa Tiro nahinumduman. Ang timaan sa sinugdanan ug katapusan nasulat dili lamang diha sa teksto nga makita sa bersikulo, kondili usab sa tibuok kasaysayan nga girepresentar sa bersikulo. Ang bersikulo nag-ila sa propetikong balangkas nga dili lamang natukod sa paganismo (ang dragon) ug papalismo (ang mananap), kondili nag-ila usab kini sa estruktura sa tulo ka makaguba nga mga gahum nga nagdala sa kalibotan ngadto sa Armagedon.

Ang propetikong balangkas ni Miller nagpahibalo sa pag-abot sa imbestigatibong paghukom sa Dios, ug ang propetikong balangkas sa Future for America nagpahibalo sa pag-abot sa ehekutibong paghukom sa Dios. Sa “panahon sa katapusan” niadtong 1989, misugod ang usa ka tulo-ka-lakang nga proseso sa pagsulay ug paghinlo sa dihang ang kataposang unom ka bersikulo sa Daniel onse gibuksan sa pagkatibulaag sa Soviet Union. Ang kalainan nga si Miller nakakita lamang sa paganismo ug sa papado, ug wala makakita sa apostatang Protestantehanon, kinahanglan masabtan aron sa hustong pagsabot sa panan-awon sa Suba sa Ulai nga gibuksan niadtong 1798.

Padayonon nato kana nga pagtagad sa sunod nga artikulo.