The increase of knowledge that is represented by the vision of the Ulai River is what ultimately was written upon Habakkuk’s two tables.
Ang pag-uswag sa kahibalo nga gisimbolo sa panan-awon sa Suba sa Ulai mao ang sa kataposan gisulat diha sa duha ka papan ni Habakkuk.
“Interwoven with prophecies which they had regarded as applying to the time of the second advent was instruction specially adapted to their state of uncertainty and suspense, and encouraging them to wait patiently in the faith that what was now dark to their understanding would in due time be made plain.
“Nasumpay sa mga tagna nga ilang giisip nga nagapahinungod sa panahon sa ikaduhang pag-anhi mao ang mga pagtulon-an nga pinasibo ilabi na sa ilang kahimtang sa kawalay-kasigurohan ug pagpaabut nga may kabalaka, ug nga nagdasig kanila sa mapailubon nga paghulat diha sa pagtoo nga ang karon mangitngit sa ilang pagsabot igapahimong tin-aw sa takdang panahon.
“Among these prophecies was that of Habakkuk 2:1–4: ‘I will stand upon my watch, and set me upon the tower, and will watch to see what He will say unto me, and what I shall answer when I am reproved. And the Lord answered me, and said, Write the vision, and make it plain upon tables, that he may run that readeth it. For the vision is yet for an appointed time, but at the end it shall speak, and not lie: though it tarry, wait for it; because it will surely come, it will not tarry. Behold, his soul which is lifted up is not upright in him: but the just shall live by his faith.’
“Lakip sa maong mga tagna mao kadto sa Habakkuk 2:1–4: ‘Motindog ako sa ibabaw sa akong bantayanan, ug mopahimutang ako sa akong kaugalingon sa ibabaw sa torre, ug motutok ako aron makita kon unsay igasulti Niya kanako, ug unsay akong itubag sa diha nga pagabadlongon ako. Ug ang Ginoo mitubag kanako, ug miingon, Isulat ang panan-awon, ug himoa kini nga matin-aw sa ibabaw sa mga papan, aron ang magabasa niini makadalagan. Kay ang panan-awon alang pa sa natudlong panahon, apan sa katapusan kini mosulti, ug dili mamakak: bisan pa kon kini malangan, hulata kini; kay sa pagkatinuod moabot kini, dili kini malangan. Ania karon, ang iyang kalag nga mapahitas-on dili matarong diha kaniya: apan ang matarong mabuhi pinaagi sa iyang pagtuo.’”
“As early as 1842 the direction given in this prophecy to ‘write the vision, and make it plain upon tables, that he may run that readeth it,’ had suggested to Charles Fitch the preparation of a prophetic chart to illustrate the visions of Daniel and the Revelation. The publication of this chart was regarded as a fulfillment of the command given by Habakkuk. No one, however, then noticed that an apparent delay in the accomplishment of the vision—a tarrying time—is presented in the same prophecy. After the disappointment, this scripture appeared very significant: ‘The vision is yet for an appointed time, but at the end it shall speak, and not lie: though it tarry, wait for it; because it will surely come, it will not tarry…. The just shall live by his faith.” The Great Controversy, 391, 392.
“Sa sayo pa nga niadtong 1842 ang giya nga gihatag diha sa maong tagna sa ‘isulat ang panan-awon, ug himoa kini nga dayag sa ibabaw sa mga papan, aron ang magabasa niini makadalagan’ nakapadasig kang Charles Fitch sa pag-andam ug usa ka tsart nga tagnaon aron ipatin-aw ang mga panan-awon ni Daniel ug sa Pinadayag. Ang pagmantala niini nga tsart giisip nga katumanan sa sugo nga gihatag pinaagi kang Habakkuk. Walay bisan kinsa, hinoon, niadtong panahona nakamatikod nga ang usa ka makita nga pagkalangan sa katumanan sa panan-awon—usa ka panahon sa paglangay—gipakita sa maong mao rang tagna. Human sa kapakyasan, kining Kasulatan nakita nga hilabihan ka mahinungdanon: ‘Kay ang panan-awon alang pa sa gitakda nga panahon, apan sa katapusan kini mosulti, ug dili magbakak: bisan pa kon kini maglangan, hulata kini; kay kini moabut gayud, kini dili maglangan…. Apan ang matarung mabuhi pinaagi sa iyang pagtuo.’ The Great Controversy, 391, 392.”
The two tables of Habakkuk are prophetically two witnesses. Biblically, two witnesses are to be brought together to establish truth.
Ang duha ka tapyas ni Habakkuk maoy sa profetikanhong paagi duha ka mga saksi. Sumala sa Kasulatan, ang duha ka mga saksi pagahiusahon aron mapalig-on ang kamatuoran.
But if he will not hear thee, then take with thee one or two more, that in the mouth of two or three witnesses every word may be established. Matthew 18:16.
Apan kon dili siya maminaw kanimo, dad-a uban kanimo ang usa o duha pa, aron pinaagi sa baba sa duha o tulo ka mga saksi ang matag pulong mapalig-on. Mateo 18:16.
When Habakkuk’s two tables (the 1843 and 1850 pioneer charts) are overlaid with one another they confirm the truths that were the jewels of Miller’s dream. The mistake of 1843, represented upon the first table, when overlaid with the second table, establishes the tarrying time of the vision. Miller (the symbolic watchman of that history) asked what he was to say during the debate of his history.
Sa diha nga ang duha ka lamesa ni Habakkuk (ang 1843 ug 1850 nga mga pioneer charts) ipatong ang usa sa usa, ilang gipamatud-an ang mga kamatuoran nga mao ang mga hiyas sa damgo ni Miller. Ang sayop sa 1843, nga gihulagway sa unang lamesa, sa diha nga ipatong kini sa ikaduhang lamesa, nagpahimutang sa panahon sa paglangan sa panan-awon. Si Miller (ang simbolikong magbalantay nianang kasaysayan) nangutana kon unsa ang iyang igaingon sa panahon sa pakiglalis sa iyang kasaysayan.
I will stand upon my watch, and set me upon the tower, and will watch to see what he will say unto me, and what I shall answer when I am reproved. Habakkuk 2:1.
Motindog ako sa akong bantayanan, ug mopahimutang ako sa ibabaw sa torre, ug magbantay ako aron makita kon unsay iyang igasulti kanako, ug kon unsay akong itubag sa diha nga ako pagabadlongon. Habakkuk 2:1.
The Lord instructed Miller to write the vision, and in his dream he placed the casket which contained the vision on a table in the center of his room.
Gimandoan sa Ginoo si Miller nga isulat ang panan-awon, ug sa iyang damgo iyang gibutang ang kaha nga naglangkob sa panan-awon ibabaw sa usa ka lamesa sa tunga sa iyang lawak.
And the Lord answered me, and said, Write the vision, and make it plain upon tables, that he may run that readeth it. Habakkuk 2:2.
Ug mitubag kanako ang Ginoo, ug miingon: Isulat ang panan-awon, ug himoa kini nga dayag ibabaw sa mga papan, aron ang magabasa niini makadalagan. Habakkuk 2:2.
The tables then identify the tarrying time and the first disappointment.
Ang mga lamesa dayon nagpakilala sa panahon sa paglangan ug sa unang kapakyasan.
For the vision is yet for an appointed time, but at the end it shall speak, and not lie: though it tarry, wait for it; because it will surely come, it will not tarry. Habakkuk 2:3.
Kay ang panan-awon alang pa sa tinudlong panahon, apan sa katapusan kini mosulti, ug dili magbakak: bisan pa kon kini malangan, hulata kini; kay sa pagkatinuod moabot kini, dili kini malangan. Habakkuk 2:3.
The three-step testing process produced by the increase of knowledge (Miller’s jewels) are then represented.
Ang tulo-ka-lakang nga proseso sa pagsulay nga namugna pinaagi sa pagdugang sa kahibalo (ang mga hiyas ni Miller) dayon gihulagway.
Behold, his soul which is lifted up is not upright in him: but the just shall live by his faith. Habakkuk 2:4.
Tan-awa, ang iyang kalag nga mapahitas-on dili matarong diha kaniya; apan ang matarong mabuhi pinaagi sa iyang pagtuo. Habakkuk 2:4.
The two classes of worshippers would be manifested by the testing process of Daniel chapter twelve.
Ang duha ka hut-ong sa mga magsisimba ikapadayag pinaagi sa proseso sa pagsulay sa Daniel kapitulo dose.
And he said, Go thy way, Daniel: for the words are closed up and sealed till the time of the end. Many shall be purified, and made white, and tried; but the wicked shall do wickedly: and none of the wicked shall understand; but the wise shall understand. Daniel 12:9, 10.
Ug siya miingon, Lumakaw ka sa imong dalan, Daniel: kay ang mga pulong tinakpan ug pinatikan hangtud sa panahon sa katapusan. Daghan ang pagaputlion, ug pagapapution, ug pagasulayan; apan ang mga daotan magapadayon sa pagkadaotan: ug walay bisan kinsa sa mga daotan ang makasabut; apan ang mga manggialamon makasabut. Daniel 12:9, 10.
The wise of Daniel are the wise virgins of Matthew twenty-five who were justified by faith and the wicked were the foolish virgins who were lifted up in pride. At the end of Miller’s dream, the jewels represent the oil in the parable of the ten virgins, which was the message.
Ang mga manggialamon sa Daniel mao ang mga manggialamong ulay sa Mateo 25 nga gipakamatarong pinaagi sa pagtuo, ug ang mga daotan mao ang mga buang nga ulay nga gipatuboy sa garbo. Sa kataposan sa damgo ni Miller, ang mga mutya nagrepresentar sa lana diha sa sambingay sa napulo ka ulay, nga mao ang mensahe.
“God is dishonored when we do not receive the communications which he sends us. Thus we refuse the golden oil which he would pour into our souls to be communicated to those in darkness. When the call shall come, ‘Behold, the bridegroom cometh; go ye out to meet him,’ those who have not received the holy oil, who have not cherished the grace of Christ in their hearts, will find, like the foolish virgins, that they are not ready to meet their Lord. They have not, in themselves, the power to obtain the oil, and their lives are wrecked.” Review and Herald, July 20, 1897.
“Ang Dios mapasipalahanon kon dili nato dawaton ang mga pagpahibalo nga Iyang gipadala kanato. Sa ingon niini atong gisalikway ang bulawanong lana nga Iyang ibubo unta ngadto sa atong mga kalag aron ikapaambit ngadto kanila nga anaa sa kangitngit. Sa dihang moabot ang tawag, ‘Ania karon, ang pamanhonon nagaanhi; panggula kamo sa pagsugat kaniya,’ kadtong wala makadawat sa balaang lana, nga wala mag-atiman sa grasya ni Cristo diha sa ilang mga kasingkasing, makakaplag, sama sa mga buang nga ulay, nga sila dili andam sa pagsugat sa ilang Ginoo. Wala silay gahum diha sa ilang kaugalingon sa pag-angkon sa lana, ug ang ilang mga kinabuhi nangagun-ob.” Review and Herald, July 20, 1897.
The light of Miller’s jewels in the last days will shine ten times brighter, and both the number ten and light are symbols of a test. In the last days, represented in the end of Miller’s dream, the light of truth represented upon Habakkuk’s tables produces a testing message, which in the parable of the ten virgins is represented as the message of the Midnight Cry. That testing process is a repetition of the testing process of Millerite history, for the parable of the ten virgins is repeated to the very letter in the last days.
Ang kahayag sa mga hiyas ni Miller sa ulahing mga adlaw mosidlak ug napulo ka pilo nga mas hayag, ug ang numero nga napulo ug ang kahayag parehong mga simbolo sa usa ka pagsulay. Sa ulahing mga adlaw, nga gilarawan sa katapusan sa damgo ni Miller, ang kahayag sa kamatuoran nga gihulagway diha sa mga papan ni Habakkuk nagamugna ug usa ka mensahe sa pagsulay, nga sa sambingay sa napulo ka mga ulay gihulagway ingon nga mensahe sa Tunga sa Gabii nga Singgit. Kana nga proseso sa pagsulay usa ka pagbalikbalik sa proseso sa pagsulay sa kasaysayan sa mga Millerita, kay ang sambingay sa napulo ka mga ulay pagausbon gayud hangtod sa labing tukma nga letra sa ulahing mga adlaw.
“I am often referred to the parable of the ten virgins, five of whom were wise, and five foolish. This parable has been and will be fulfilled to the very letter, for it has a special application to this time, and, like the third angel’s message, has been fulfilled and will continue to be present truth till the close of time.” Review and Herald, August 19, 1890.
“Ako sa kanunayng gipasubay ngadto sa sambingay mahitungod sa napulo ka mga ulay, nga lima kanila maalamon, ug lima buang. Kini nga sambingay natuman na ug pagatumanon pa gayud sumala sa matag letra, kay kini may pinasahi nga pag-aplikar alang niining panahona, ug, sama sa mensahe sa ikatulong manulonda, natuman na ug magpadayon nga mahimong kamatuoran alang niining panahona hangtod sa katapusan sa panahon.” Review and Herald, Agosto 19, 1890.
Ten is the symbol of a test, and at the end of ten days Daniel and the three worthies were visually fairer and fatter, than those who were eating the diet of Babylon. The proud represented in Habakkuk who lived by presumption, not faith, developed the character of Babylon. In Millerite history they became the daughters of Babylon, and in Habakkuk it is the prophetic characteristics of the papacy which is employed to identify the character of those who chose not to live by faith.
Ang napulo mao ang simbolo sa usa ka pagsulay, ug sa katapusan sa napulo ka adlaw si Daniel ug ang tulo ka mga takus tan-awon nga labaw ka matahum ug mas tambok kay sa mga nagakaon sa pagkaon sa Babilonia. Ang mapahitas-on nga girepresentahan diha sa Habakkuk nga nagkinabuhi pinaagi sa pagpalabi sa kaugalingon, dili pinaagi sa pagtoo, nagpalambo sa kinaiya sa Babilonia. Sa kasaysayan sa mga Millerite sila nahimong mga anak nga babaye sa Babilonia, ug diha sa Habakkuk ang mga propetikong kinaiyahan sa kapapahan maoy gigamit sa pag-ila sa kinaiya niadtong mipili nga dili magkinabuhi pinaagi sa pagtoo.
Behold, his soul which is lifted up is not upright in him: but the just shall live by his faith. Yea also, because he transgresseth by wine, he is a proud man, neither keepeth at home, who enlargeth his desire as hell, and is as death, and cannot be satisfied, but gathereth unto him all nations, and heapeth unto him all people: Shall not all these take up a parable against him, and a taunting proverb against him, and say, Woe to him that increaseth that which is not his! how long? and to him that ladeth himself with thick clay! Shall they not rise up suddenly that shall bite thee, and awake that shall vex thee, and thou shalt be for booties unto them? Because thou hast spoiled many nations, all the remnant of the people shall spoil thee; because of men’s blood, and for the violence of the land, of the city, and of all that dwell therein. Habakkuk 2:4–8.
Tan-awa, ang iyang kalag nga mapahitas-on dili matarong diha kaniya; apan ang matarong mabuhi pinaagi sa iyang pagtoo. Oo usab, tungod kay siya makalapas pinaagi sa bino, siya usa ka mapahitas-ong tawo, ug dili magpabilin sa balay, nga nagpadaku sa iyang tinguha sama sa Sheol, ug sama sa kamatayon, ug dili matagbaw, kondili nagtigom ngadto kaniya sa tanang kanasoran, ug nagtapok ngadto kaniya sa tanang katawohan: Dili ba silang tanan mopatugbaw ug sambingay batok kaniya, ug usa ka mabiaybiayon nga hulubaton batok kaniya, ug magaingon, Alaut kaniya nga nagpadugang niadtong dili iya! hangtud anus-a? ug kaniya nga nagapas-an sa iyang kaugalingon sa mabaga nga yuta! Dili ba motindog sa kalit kadtong mopaak kanimo, ug momata kadtong magasamok kanimo, ug ikaw mahimo nga mga inagaw alang kanila? Tungod kay ikaw nagpangilog sa daghang mga nasod, ang tanang salin sa mga katawohan mangilog kanimo; tungod sa dugo sa mga tawo, ug tungod sa pagkamalupigon sa yuta, sa siyudad, ug sa tanang nagpuyo niini. Habakkuk 2:4–8.
The testing process brought upon the virgins of Matthew twenty-five produces a class of worshippers, who have developed the character of the king of the north (the papacy), who is also the power that “spoiled many nations.” It is the papal power that gets suddenly bitten, just as Jezebel was eaten by dogs.
Ang proseso sa pagsulay nga gidala ibabaw sa mga ulay sa Mateo 25 nagmugna ug usa ka matang sa mga magsisimba nga nakapalambo sa kinaiya sa hari sa amihanan (ang kapapahan), nga mao usab ang gahum nga “nangalaglag sa daghang mga nasod.” Ang kapapahan maoy gahum nga sa kalit pagapaakon, maingon nga si Jezebel gikaon sa mga iro.
Thus saith the Lord, Behold, a people cometh from the north country, and a great nation shall be raised from the sides of the earth. They shall lay hold on bow and spear; they are cruel, and have no mercy; their voice roareth like the sea; and they ride upon horses, set in array as men for war against thee, O daughter of Zion. We have heard the fame thereof: our hands wax feeble: anguish hath taken hold of us, and pain, as of a woman in travail. Go not forth into the field, nor walk by the way; for the sword of the enemy and fear is on every side. O daughter of my people, gird thee with sackcloth, and wallow thyself in ashes: make thee mourning, as for an only son, most bitter lamentation: for the spoiler shall suddenly come upon us. Jeremiah 6:22–26.
Mao kini ang giingon sa Ginoo: Ania karon, usa ka katawhan moanhi gikan sa yuta sa amihanan, ug usa ka dakung nasod pagapukawon gikan sa mga daplin sa yuta. Sila modakop sa pana ug bangkaw; mabangis sila, ug walay kalooy; ang ilang tingog modahunog sama sa dagat; ug sila managkabayo, hinan-ay ingon sa mga tawo alang sa gubat batok kanimo, O anak nga babaye sa Zion. Nadungog namo ang kabantug mahitungod niini: ang among mga kamot nangaluya; ang kasakit midakop kanamo, ug ang kasakitan, ingon sa usa ka babayeng nagaanak. Ayaw paggula ngadto sa kapatagan, ni paglakaw sa dalan; kay ang pinuti sa kaaway ug ang kahadlok anaa sa tanang dapit. O anak nga babaye sa akong katawhan, baksi ang imong kaugalingon sa sako, ug lumugdang ka sa mga abo: paghimo ug pagminatay, ingon sa alang sa bugtong anak nga lalake, labing mapait nga pagbalata; kay ang maglalaglag moabut sa kalit ibabaw kanato. Jeremias 6:22–26.
Habakkuk’s two classes are those who are justified by faith, and those who ate and drank the doctrines of Babylon. Those in the last days of Miller’s dream that are represented as virgins, either develop the character of Christ, and thus receive the seal of God, or they develop the character of the papacy and receive the mark of the beast.
Ang duha ka mga hut-ong ni Habakkuk mao kadtong mga gipakamatarung pinaagi sa pagtoo, ug kadtong mikaon ug miinom sa mga doktrina sa Babilonia. Kadtong anaa sa ulahing mga adlaw sa damgo ni Miller nga girepresentahan ingon nga mga ulay, mahimo nga mapalambo nila ang kinaiya ni Cristo, ug sa ingon madawat nila ang timri sa Dios, o mapalambo nila ang kinaiya sa pagka-papa ug madawat ang marka sa mananap.
“The time has come for the true light to shine amid moral darkness. The third angel’s message has been sent forth to the world, warning men against receiving the mark of the beast or of his image in their foreheads or in their hands. To receive this mark means to come to the same decision as the beast has done, and to advocate the same ideas, in direct opposition to the word of God. Of all who receive this mark, God says, ‘The same shall drink of the wine of the wrath of God, which is poured out without mixture into the cup of his indignation; and he shall be tormented with fire and brimstone in the presence of the holy angels, and in the presence of the Lamb.’” Review and Herald, July 13, 1897.
“Miabot na ang panahon aron ang tinuod nga kahayag modan-ag taliwala sa moral nga kangitngit. Ang mensahe sa ikatulong manulonda gipadala ngadto sa kalibutan, nga nagpasidaan sa mga tawo batok sa pagdawat sa marka sa mananap o sa iyang larawan sa ilang mga agtang o sa ilang mga kamot. Ang pagdawat niini nga marka nagakahulogan sa pag-abot sa mao rang paghukom nga gihimo sa mananap, ug sa pagpasiugda sa mao rang mga ideya, sa dayag nga pagsupak sa pulong sa Dios. Mahitungod sa tanan nga modawat niini nga marka, nagaingon ang Dios, ‘Ang maong usa magainom usab sa bino sa kapungot sa Dios, nga gibubo nga walay sagol ngadto sa kopa sa iyang kaligutgut; ug siya pagasakiton pinaagi sa kalayo ug asupre sa atubangan sa mga balaang manulonda, ug sa atubangan sa Cordero.’” Review and Herald, Hulyo 13, 1897.
The virgins that drink the wine of Babylon will ultimately drink the wine of God’s wrath. In Isaiah, the drunkards of Ephraim manifest their blind drunkenness by turning things upside down, and that action is to be esteemed as “potter’s clay.”
Ang mga ulay nga moinom sa vino sa Babilonya sa katapusan moinom sa vino sa kapungot sa Dios. Diha sa Isaias, ang mga palahubog sa Ephraim nagapadayag sa ilang binuta nga pagkahubog pinaagi sa pagbalit-ad sa mga butang, ug kana nga binuhatan pagailhon ingon nga “lapok sa magkokolon.”
The identification of “the daily” as a symbol of Christ, turns the truth of “the daily” upside down, for “the daily,” is a satanic symbol. Miller’s identification of “the daily” as paganism is directly represented upon Habakkuk’s tables. Miller’s discovery of the passage in Thessalonians, which allowed him to understand that it was paganism that was “taken away,” in order for the “man of sin” who sits in the temple of God to be revealed, is the primary truth located in Second Thessalonians, chapter two.
Ang pag-ila sa “ang inadlaw-adlaw” ingon nga usa ka simbolo ni Cristo nagbaliskad sa kamatuoran bahin sa “ang inadlaw-adlaw,” kay ang “ang inadlaw-adlaw” usa ka satanikong simbolo. Ang pag-ila ni Miller sa “ang inadlaw-adlaw” ingon nga paganismo tin-awng girepresentar diha sa mga lamesa ni Habakkuk. Ang pagkadiskobre ni Miller sa teksto diha sa Thessalonians, nga nagtugot kaniya sa pagsabut nga ang paganismo mao ang “gikuha,” aron ikapadayag sa “tawo sa sala” nga nagalingkod sa templo sa Dios, mao ang nag-unang kamatuoran nga makita diha sa Ikaduhang Thessalonians, kapitulo dos.
“I read on, and could find no other case in which it [the daily] was found, but in Daniel. I then [by the aid of a concordance] took those words which stood in connection with it, ‘take away;’ he shall take away the daily; ‘from the time the daily shall be taken away,’ etc. I read on, and thought I should find no light on the text; finally I came to 2 Thessalonians 2:7, 8. ‘For the mystery of iniquity doth already work; only he who now letteth will let, until he be taken out of the way, and then shall that wicked be revealed,’ etc. And when I had come to that text, O, how clear and glorious the truth appeared! There it is! That is the daily! Well, now, what does Paul mean by ‘he who now letteth,’ or hindereth? By ‘the man of sin,’ and the ‘wicked,’ Popery is meant. Well, what is it which hinders Popery from being revealed? Why, it is Paganism; well, then, ‘the daily’ must mean Paganism.’—William Miller, Second Advent Manual, page 66.” Advent Review and Sabbath Herald, January 6, 1853.
“Mipadayon ako sa pagbasa, ug wala akoy makita nga laing kahimtang diin kini [ang adlaw-adlaw] makita gawas sa Daniel. Dayon ako [pinaagi sa tabang sa usa ka concordance] mikuha niadtong mga pulonga nga nagbarog nga may kalabutan niini, ‘kuhaon;’ iyang kuhaon ang adlaw-adlaw; ‘gikan sa panahon nga ang adlaw-adlaw pagakuhaon,’ ug uban pa. Mipadayon ako sa pagbasa, ug naghunahuna ako nga tingali walay kahayag nga makita sa teksto; sa kataposan nahiabot ako sa 2 Tesalonica 2:7, 8. ‘Kay ang tinago sa kasal-anan nagapadayon na sa pagbuhat; apan ang nagapugong karon magapugong hangtod nga siya mapahawa sa dalan, ug unya ang dautan igapadayag,’ ug uban pa. Ug sa pag-abot ko nianang tekstoha, O, pagkahayag ug pagkamahimayaon sa kamatuoran nga mipakita! Anaa ra diay kini! Mao kana ang adlaw-adlaw! Karon, unsa man ang buot ipasabot ni Pablo sa ‘ang nagapugong karon,’ o nagababag? Pinaagi sa ‘tawo sa sala,’ ug sa ‘dautan,’ ang kapapahan maoy gipasabot. Aw, unsa man ang nagababag aron ang kapapahan dili mapadayag? Ngano, mao kana ang Paganismo; busa, ‘ang adlaw-adlaw’ kinahanglan magpasabot ug Paganismo.’—William Miller, Second Advent Manual, panid 66.” Advent Review and Sabbath Herald, Enero 6, 1853.
The meaning of “the daily” in Thessalonians, which Miller discovered is the primary truth of the passage. When Paul identifies those who do not love the truth, and who will therefore receive strong delusion, he is most certainly identifying the hatred of truth in the general sense, but the truth which is directly referenced in the passage is the truth that “the daily,” represents pagan Rome.
Ang kahulogan sa “ang adlaw-adlaw” diha sa Thessalonians, nga nadiskobrehan ni Miller, mao ang nag-unang kamatuoran sa maong teksto. Sa dihang giila ni Pablo kadtong wala mahigugma sa kamatuoran, ug nga tungod niana makadawat ug kusog nga paglimbong, sa pagkatinuod iyang giila ang pagdumot sa kamatuoran sa kinatibuk-ang kahulogan; apan ang kamatuoran nga tuwirang gihisgotan sa maong teksto mao ang kamatuoran nga “ang adlaw-adlaw” nagrepresentar sa paganong Roma.
The light of the body is the eye: if therefore thine eye be single, thy whole body shall be full of light. But if thine eye be evil, thy whole body shall be full of darkness. If therefore the light that is in thee be darkness, how great is that darkness! No man can serve two masters: for either he will hate the one, and love the other; or else he will hold to the one, and despise the other. Ye cannot serve God and mammon. Matthew 6:22–24.
Ang suga sa lawas mao ang mata: busa kon ang imong mata matarong, ang tibook mong lawas mapuno sa kahayag. Apan kon ang imong mata dautan, ang tibook mong lawas mapuno sa kangitngit. Busa kon ang kahayag nga anaa kanimo kangitngit man, pagkadaku gayud niana nga kangitngit! Walay tawo nga makaalagad sa duha ka agalon: kay mahimo nga dumtan niya ang usa, ug higugmaon ang usa; o kaya motuman siya sa usa, ug tamayon ang usa. Dili kamo makaalagad sa Dios ug sa bahandi. Mateo 6:22–24.
There is only a love for truth, or a hatred of the truth. There is no middle ground. The strong delusion that comes upon the foolish virgins of Matthew twenty-five is based upon their rejection of the light of Miller’s jewels that represent the final test. Ancient Israel’s final test, was their tenth test, and Miller’s jewels shine ten times brighter in the last days. The symbol of the rejection of Miller’s jewels is “the daily,” which the drunkards of Ephraim turned upside down in the third generation of Adventism. “The daily” is a satanic symbol of paganism. The drunkards introduced a counterfeit jewel, which they brought from apostate Protestantism that identifies “the daily” as a symbol of Christ.
Adunay lamang gugma alang sa kamatuoran, o pagdumot sa kamatuoran. Walay tunga-tungang dapit. Ang kusog nga paglimbong nga moabut ibabaw sa mga buang nga ulay sa Mateo baynte-singko nagasukad sa ilang pagsalikway sa kahayag sa mga mutya ni Miller nga nagrepresentar sa katapusang pagsulay. Ang katapusang pagsulay sa karaang Israel mao ang ilang ikapulong pagsulay, ug ang mga mutya ni Miller nagadan-ag nga napulo ka pilo nga mas hayag sa katapusang mga adlaw. Ang simbolo sa pagsalikway sa mga mutya ni Miller mao ang “the daily,” nga gibali-baliktad sa mga hubog sa Ephraim sa ikatulong kaliwatan sa Adventismo. Ang “the daily” usa ka satanikong simbolo sa paganismo. Ang mga hubog nagpaila ug peke nga mutya, nga ilang gidala gikan sa apostatang Protestante nga nagaila sa “the daily” ingon nga simbolo ni Cristo.
Miller’s understanding of his jewels was limited by the history in which he was raised up. Convinced the Second Coming was the next prophetic event, the deadly wound of the papacy in 1798, could only represent the fourth and final earthly kingdom of Daniel two. Miller was also limited in his understanding of “the daily,” for his testimony is that through revelation he was led to a specific method of study, in which he stated that he used his Bible, Cruden’s Concordance and read some newspapers. His decision to study in that manner had simply come into his mind.
Ang pagsabot ni Miller sa iyang mga mutya may mga utlanan tungod sa kasaysayan diin siya gipatindog. Nagtuo nga ang Ikaduhang Pag-anhi mao ang sunod nga hitabo sa tagna, ang makamatay nga samad sa kapapahan niadtong 1798, mahimo lamang magrepresentar sa ikaupat ug katapusang yutan-ong gingharian sa Daniel dos. May mga utlanan usab si Miller sa iyang pagsabot sa “ang inadlaw,” kay ang iyang pagpamatuod mao nga pinaagi sa pagpadayag siya gidala ngadto sa usa ka piho nga paagi sa pagtuon, diin iyang gipahayag nga gigamit niya ang iyang Biblia, ang Cruden’s Concordance ug nagbasa og pipila ka mga mantalaan. Ang iyang paghukom sa pagtuon nianang paagiha misulod lamang sa iyang hunahuna.
“During, the twelve years I was a deist, I read all histories I could find; but now I loved the Bible It taught of Jesus! But still there was a good deal of the Bible that was dark to me. In 1818 or 19, while conversing with a friend! To whom I made a visit, and who had known and heard me talk while I was a deist, he inquired, in rather a significant manner, ‘What do you think of this text, and that?’ referring to the old texts I objected to while a deist. I understood what he was about, and replied—If you will give me time, I will tell you what they mean. ‘How long time do you want?’ I don’t know, but I will tell you, I replied, for I could not believe that God had given a revelation that could not be understood I then resolved to study my Bible, believing I could find out what the Holy Spirit meant. But as soon as I had formed this resolution the thought came to me—‘Suppose you find a passage that you cannot understand, what will you do?’ This mode of studying the Bible then came to my mind:—I will take the words of such passages, and trace them through the Bible, and find out their meaning in this way. I had Cruden’s Concordance, which I think is the best in the world; so I took that and my Bible, and set down to my desk, and read nothing else, except the newspapers a little, for I was determined to know what my Bible meant. Apollos Hale, The Second Advent Manual, 65.
“Sulod sa napulog-duha ka tuig nga ako usa ka deista, gibasa ko ang tanang mga kasaysayan nga akong makaplagan; apan karon gihigugma ko ang Biblia. Nagtudlo kini mahitungod kang Jesus! Apan sa gihapon, daghan pa kaayo sa Biblia ang ngitngit alang kanako. Niadtong 1818 o 19, samtang nakig-estorya ako sa usa ka higala nga akong gibisita, ug nga nakaila ug nakadungog kanako sa akong pagsulti sa dihang deista pa ako, nangutana siya, sa usa ka mahinungdanon kaayo nga paagi, ‘Unsa man ang imong hunahuna mahitungod niining tekstoha, ug nianang tekstoha?’ nga nagtumong sa karaang mga teksto nga akong gisupak sa dihang deista pa ako. Nasabtan ko kon unsa ang iyang tuyo, ug mitubag ako—Kon hatagan mo ako ug panahon, isulti ko kanimo ang kahulogan nila. ‘Pila ka dugay nga panahon ang imong gikinahanglan?’ Wala ako mahibalo, apan isulti ko kini kanimo, mitubag ako, kay dili ako makatuo nga ang Dios mihatag ug usa ka pinadayag nga dili masabtan. Unya nakahukom ako sa pagtuon sa akong Biblia, nga nagatoo nga akong mahibaloan kon unsa ang gipasabot sa Espiritu Santo. Apan sa diha-diha nga naporma ko kining tinguhaa, miabot kanako ang hunahuna—‘Pananglit makakaplag ka ug usa ka pahayag nga dili nimo masabtan, unsa may imong buhaton?’ Unya misulod sa akong hunahuna kining paagi sa pagtuon sa Biblia:—Kuhaon ko ang mga pulong sa maong mga pahayag, ug subayon ko kini latas sa tibuok Biblia, ug niining paagiha mahibaloan ko ang ilang kahulogan. Anaa kanako ang Cruden’s Concordance, nga sa akong paghunahuna mao ang labing maayo sa kalibotan; busa gikuha ko kana ug ang akong Biblia, ug milingkod sa akong lamesa, ug wala nay lain nga gibasa, gawas gamayng mga mantalaan, kay determinado ako nga mahibaloan kon unsa ang gipasabot sa akong Biblia. Apollos Hale, The Second Advent Manual, 65.”
Miller’s jewels were not simply recognized by his method of study, but also by direct revelation from God.
Ang mga mutya ni Miller wala lamang hiilhi pinaagi sa iyang pamaagi sa pagtuon, kondili usab pinaagi sa direktang pagpadayag gikan sa Dios.
“God sent His angel to move upon the heart of a farmer who had not believed the Bible, to lead him to search the prophecies. Angels of God repeatedly visited that chosen one, to guide his mind and open to his understanding prophecies which had ever been dark to God’s people. The commencement of the chain of truth was given to him, and he was led on to search for link after link, until he looked with wonder and admiration upon the Word of God. He saw there a perfect chain of truth. That Word which he had regarded as uninspired now opened before his vision in its beauty and glory. He saw that one portion of Scripture explains another, and when one passage was closed to his understanding, he found in another part of the Word that which explained it. He regarded the sacred Word of God with joy and with the deepest respect and awe.” Early Writings, 230.
“Gipadala sa Dios ang Iyang manulonda aron molihok ibabaw sa kasingkasing sa usa ka mag-uuma nga wala motuo sa Biblia, aron sa paggiya kaniya sa pagsusi sa mga tagna. Ang mga manulonda sa Dios sa makadaghan mibisita niadtong pinili, aron sa paggiya sa iyang hunahuna ug sa pag-abli sa iyang pagsabot sa mga tagna nga dugay nang mangitngit alang sa katawhan sa Dios. Ang sinugdanan sa kadena sa kamatuoran gihatag kaniya, ug siya gipadayon sa pagpangita sa sumpay human sa sumpay, hangtod nga mitan-aw siya uban sa katingala ug pagdayeg sa Pulong sa Dios. Didto nakita niya ang hingpit nga kadena sa kamatuoran. Kana nga Pulong nga iyang giisip kaniadto nga dili dinasig, karon mibukas sa atubangan sa iyang panan-aw sa iyang katahum ug himaya. Iyang nakita nga ang usa ka bahin sa Kasulatan nagpatin-aw sa laing bahin, ug sa dihang ang usa ka teksto sirado sa iyang pagsabot, nakakaplag siya sa laing bahin sa Pulong niana nga nagpatin-aw niini. Iyang giisip ang balaang Pulong sa Dios uban sa kalipay ug sa labing halalum nga pagtahod ug balaang kahadlok.” Early Writings, 230.
When Sister White states that “God sent His angel” to Miller, it is identifying that Gabriel was the angel sent to Miller, for “His angel,” is a term assigned to Gabriel.
Sa dihang si Sister White nag-ingon nga “God sent His angel” ngadto kang Miller, kini nagpakaila nga si Gabriel mao ang manulonda nga gipadala ngadto kang Miller, kay ang “His angel” usa ka katawagan nga giila kang Gabriel.
“The words of the angel, ‘I am Gabriel, that stand in the presence of God,’ show that he holds a position of high honor in the heavenly courts. When he came with a message to Daniel, he said, ‘There is none that holdeth with me in these things, but Michael [Christ] your Prince.’ Daniel 10:21. Of Gabriel the Saviour speaks in the Revelation, saying that ‘He sent and signified it by His angel unto His servant John.’ Revelation 1:1.” The Desire of Ages, 99.
“Ang mga pulong sa manulonda, ‘Ako si Gabriel, nga nagatindog sa atubangan sa Dios,’ nagapakita nga siya nagkupot ug usa ka kahimtang sa hataas nga dungog diha sa langitnong mga sawang. Sa dihang mianhi siya uban ang usa ka mensahe ngadto kang Daniel, siya miingon, ‘Walay bisan usa nga nagatindog uban kanako niining mga butanga, kondili si Miguel [Cristo] nga inyong Prinsipe.’ Daniel 10:21. Mahitungod kang Gabriel, ang Manluluwas nagaingon diha sa Pinadayag, nga ‘Iyang gipadala kini ug gipaila pinaagi sa Iyang manulonda ngadto sa Iyang alagad nga si Juan.’ Pinadayag 1:1.” The Desire of Ages, 99.
Gabriel and the other angels were sent to guide Miller’s mind and “open to his understanding prophecies which had ever been dark to God’s people.” His message was not simply developed through his method of study, but also by divine revelation. The very method he employed to study the Bible had come into his mind. When God brings truth to our mind, it is divine revelation as opposed to arriving at truth through the process of rightly dividing the Bible. Miller did both, but divine revelation had to be part of how Miller came to understand the subject of “the daily.”
Si Gabriel ug ang ubang mga manulonda gipadala aron mogiya sa hunahuna ni Miller ug “moabli sa iyang pagsabot sa mga tagna nga sa kanunay mangitngit alang sa katawohan sa Dios.” Ang iyang mensahe wala lamang mapalambo pinaagi sa iyang pamaagi sa pagtuon, kondili pinaagi usab sa balaang pagpadayag. Ang mismong pamaagi nga iyang gigamit sa pagtuon sa Biblia miabut sa iyang hunahuna. Sa diha nga ang Dios magdala sa kamatuoran ngadto sa atong hunahuna, kini balaang pagpadayag, ingon nga supak sa pag-abot sa kamatuoran pinaagi sa proseso sa husto nga pagbahinbahin sa Biblia. Gibuhat ni Miller ang duha, apan ang balaang pagpadayag kinahanglan nga kabahin sa paagi diin si Miller miabut sa pagsabot sa hilisgutan sa “ang adlaw-adlaw.”
Miller would not have recognized the gender oscillation of Daniel chapter eight, verses nine through twelve, for all he had was the Bible and a concordance that is void of any information concerning the biblical languages. He would not have seen the distinction between “sur” and “rum” which are both translated as “take away.” He would not have seen the distinction between “miqdash” and “qodesh” which are both translated as “sanctuary.”
Si Miller dili unta makaila sa pag-usab-usab sa gender sa Daniel kapitulo otso, bersikulo nuwebe hangtod dose, kay ang iya lamang mao ang Biblia ug usa ka concordance nga walay bisan unsang kasayuran mahitungod sa mga pinulongang biblikal. Dili unta niya makita ang kalainan tali sa “sur” ug “rum” nga silang duha gihubad nga “take away.” Dili unta niya makita ang kalainan tali sa “miqdash” ug “qodesh” nga silang duha gihubad nga “sanctuary.”
He would not have seen the truth of the word “tamid” that is found one hundred and four times in the Bible. The truth he could not have seen (which is also the truth that he did see), was that of the one hundred and four times that the Hebrew word “tamid” is used in the Bible, only in the book of Daniel is the Hebrew word “tamid” used as a noun. “Tamid” is the Hebrew word that means “continual”, and is translated as “the daily” in the book of Daniel.
Dili unta makita ang kamatuoran sa pulong nga “tamid” nga makita sa usa ka gatos ug upat ka higayon sa Biblia. Ang kamatuoran nga dili niya unta makita (nga mao usab ang kamatuoran nga iyang nakita) mao kini: sa usa ka gatos ug upat ka higayon nga ang Hebreohanong pulong nga “tamid” gigamit sa Biblia, sa basahon lamang ni Daniel gigamit ang Hebreohanong pulong nga “tamid” ingon nga usa ka ngalan. Ang “Tamid” mao ang Hebreohanong pulong nga nagkahulogan og “padayon,” ug gihubad nga “ang inadlaw” diha sa basahon ni Daniel.
Only in the book of Daniel is the word used as a noun, and the other ninety-nine times it is used as an adverb. For this reason, when the translators of the King James Bible were confronted with Daniel using the word five times as a noun, when all the other writers of the Bible used the word ninety-nine times as an adverb, they were forced by the weight of evidence to correct Daniel’s use of the word as a noun. In order to correct Daniel, they added the word “sacrifice” to the Word, and thus turned a noun into an adverb. And then in order to correct the translators, Ellen White was inspired to record that she, “saw in relation to the ‘Daily,’ that the word ‘sacrifice’ was supplied by man’s wisdom, and does not belong to the text; and that the Lord gave the correct view of it to those who gave the judgment hour cry.”
Sa basahon lamang ni Daniel gigamit ang pulong ingon nga usa ka ngalan, ug sa laing kasiyaman ug siyam ka higayon gigamit kini ingon nga usa ka pang-abay. Tungod niini, sa dihang giatubang ang mga maghuhubad sa King James Bible sa kamatuoran nga si Daniel migamit sa pulong sa lima ka higayon ingon nga usa ka ngalan, samtang ang tanang uban pang mga magsusulat sa Biblia migamit niini sa kasiyaman ug siyam ka higayon ingon nga usa ka pang-abay, napugos sila sa kabug-aton sa mga ebidensiya sa pagtul-id sa paggamit ni Daniel sa pulong ingon nga usa ka ngalan. Aron matul-id si Daniel, ilang gidugang ang pulong nga “sacrifice” ngadto sa Pulong, ug sa ingon gihimo nila ang usa ka ngalan nga pang-abay. Ug unya, aron matul-id ang mga maghuhubad, si Ellen White giagda nga isulat nga siya, “nakakita may kalabutan sa ‘Daily,’ nga ang pulong nga ‘sacrifice’ gisangkap pinaagi sa kaalam sa tawo, ug dili iya sa teksto; ug nga gihatag sa Ginoo ang husto nga pagtan-aw niini ngadto kanila nga naghatag sa pagtuaw sa takna sa paghukom.”
Miller, by his own testimony, was seeking to understand “the daily,” which he ultimately did in 2 Thessalonians. But also, by his own testimony, when seeking to understand a word, he would consider every place the word was used, and the word is used ninety-nine other times in the Bible. Yet his testimony of “the daily,” is that he found it nowhere but in the book of Daniel, when he stated, “I read on, and could find no other case in which it [the daily] was found, but in Daniel.” Miller was led to the jewels not alone by his method of study, but also by divine revelation that was given to him through the ministry of angels.
Si Miller, sumala sa iyang kaugalingong pagpamatuod, nangita sa pagsabot sa “ang inadlaw-adlaw,” nga sa kataposan iyang nasabtan diha sa 2 Tesalonica. Apan usab, sumala sa iyang kaugalingong pagpamatuod, sa dihang nangita siya sa pagsabot sa usa ka pulong, iyang tagdon ang matag dapit diin gigamit ang maong pulong, ug ang pulong gigamit sa siyamnapu ug siyam pa ka ubang higayon sa Biblia. Apan ang iyang pagpamatuod mahitungod sa “ang inadlaw-adlaw” mao nga wala niya kini hikaplagi bisan asa gawas sa basahon ni Daniel, sa dihang iyang giingon, “Mipadayon ako sa pagbasa, ug wala akoy makaplagang laing kahimtang diin kini [ang inadlaw-adlaw] hikaplagi, gawas sa Daniel.” Si Miller gidala ngadto sa mga mutya dili lamang pinaagi sa iyang pamaagi sa pagtuon, kondili usab pinaagi sa langitnong pagpadayag nga gihatag kaniya pinaagi sa ministeryo sa mga manulonda.
This is why his understanding of “the daily,” was correct, but limited. He could not recognize that of the five times “the daily” is referenced in the book of Daniel, that one of the three times “the daily” is “taken away,” represented a different meaning than the other two times. One time “the daily” is used with the Hebrew word “rum” and the other two times it is used with the Hebrew word “sur”. Both words are translated as take away, but “rum” in Daniel chapter eight, verse eleven means “to lift up and exalt”, and in chapter eleven, verse thirty-one, and chapter twelve, verse eleven, the word “sur” means “to remove”.
Mao kini ang hinungdan nganong husto ang iyang pagsabot sa “ang adlaw-adlaw,” apan limitado. Wala niya mailhi nga sa lima ka higayon nga gihisgotan ang “ang adlaw-adlaw” diha sa basahon ni Daniel, ang usa sa tulo ka higayon nga ang “ang adlaw-adlaw” “gikuha,” nagrepresentar ug lahi nga kahulogan kay sa ubang duha ka higayon. Sa usa ka higayon, ang “ang adlaw-adlaw” gigamit uban sa Hebreohanong pulong nga “rum” ug sa laing duha ka higayon gigamit kini uban sa Hebreohanong pulong nga “sur”. Ang duha ka mga pulong gihubad nga gikuha, apan ang “rum” sa Daniel kapitulo walo, bersikulo onse nagkahulogan ug “pagbayaw ug pagpasantop”, ug sa kapitulo onse, bersikulo traynta’y-uno, ug kapitulo dose, bersikulo onse, ang pulong nga “sur” nagkahulogan ug “pagwagtang”.
The theologians that eat and drink the Babylonian diet, argue that whether you remove a thing or whenever you lift up a thing, they both represent a type of removal, so both words are to be understood as possessing the same meaning. They argue that the three times “the daily,” is “taken away” always means to remove, and in doing so, they identify that Daniel was careless in his choice of words. They do not openly say that, but by inference they teach that Daniel should have used the word “sur” in all three occurrences, for according to the theologians he supposedly meant the same thing each time “the daily” was “taken away.”
Ang mga teologo nga nagakaon ug nagainom sa pagkaon sa Babilonya nangatarungan nga bisan kuhaon mo ang usa ka butang o ituboy mo ang usa ka butang, silang duha nagrepresentar sa usa ka matang sa pagtangtang, busa ang duha ka pulong kinahanglan sabton nga may samang kahulogan. Nangatarungan sila nga ang tulo ka higayon nga “ang adlaw-adlaw” “gikuha” kanunay nagkahulogan ug pagtangtang, ug sa pagbuhat niana, ilang gipaila nga si Daniel walay pag-amping sa iyang pagpili sa mga pulong. Dili nila kana isulti sa dayag, apan pinaagi sa pagpasabot nagatudlo sila nga si Daniel unta migamit sa pulong nga “sur” sa tanan nga tulo ka paglitaw, kay sumala sa mga teologo, ang iyang gipasabot kuno mao ra ang samang butang sa matag higayon nga “ang adlaw-adlaw” “gikuha.”
They do the same thing with the words “miqdash” and “qodesh” which are both translated as “sanctuary,” in verses eleven through fourteen of chapter eight. In each reference of “sanctuary” in those four verses, they insist they all represent God’s sanctuary. By inference again, Daniel should have simply used “qodesh” in all three references, and not used “miqdash” in verse eleven. Miller would not have recognized the distinction between those words, but the modern theologians do, and when they do, they insist that no distinction should be acknowledged. Yet Miller, who did not recognize the distinctions between the words, came to the opposite understanding of the modern theologians.
Mao ra usab gihapon nila ang sama nga butang sa mga pulong nga “miqdash” ug “qodesh” nga silang duha gihubad nga “santuwaryo,” sa mga bersikulo onse hangtod katorse sa kapitulo otso. Sa matag paghisgot sa “santuwaryo” diha sa maong upat ka bersikulo, ilang gipamugos nga silang tanan nagrepresentar sa santuwaryo sa Dios. Pinaagi na usab sa implikasyon, si Daniel unta yano lamang nga migamit sa “qodesh” sa tanang tulo ka paghisgot, ug wala unta migamit sa “miqdash” sa bersikulo onse. Si Miller wala unta makaila sa kalainan tali niadtong mga pulonga, apan ang modernong mga teologo nakaila, ug sa dihang ila kining maila, ilang gipamugos nga walay kalainan nga angay ilhon. Apan si Miller, nga wala makaila sa mga kalainan tali sa maong mga pulong, miabot sa pagsabot nga sukwahi sa pagsabot sa modernong mga teologo.
The reality is that Daniel was an extremely careful writer, who knew the Hebrew language and was judged as ten times smarter than all the other wise men of Babylon who were very smart men in their society in their own right. If anyone knew the proper usage of the Hebrew language, and how it was to be correctly represented in that particular history, it was Daniel. If Daniel employed different words, it was because they were meant to convey different meanings, which he purposely sought to represent. When Daniel’s distinct use of the words that are translated as “sanctuary” or as “take away” are acknowledged, they uphold Miller’s understanding of “the daily,” which was recognized by Miller in the very passage where Paul identifies that those who hate truth are destined to receive strong delusion.
Ang kamatuoran mao nga si Daniel usa ka hilabihan ka matinagdanong magsusulat, nga nasayod sa pinulongang Hebreo ug giisip nga napulo ka pilo nga mas maalamon kay sa tanang uban pang mga manggialamon sa Babilonia, nga sa ilang kaugalingong katilingban mga maalamon usab gayod nga mga tawo. Kon adunay usa nga nasayod sa husto nga paggamit sa pinulongang Hebreo, ug sa paagi nga kini angay ipahayag sa tukmang pagkahulagway nianang piho nga kasaysayan, kana mao si Daniel. Kon si Daniel migamit ug lainlaing mga pulong, tungod kana kay gituyo kini aron magpahayag ug lainlaing mga kahulogan, nga iyang tinuyoan gayod nga ipakita. Sa dihang maila ang lahi nga paggamit ni Daniel sa mga pulong nga gihubad nga “santuwaryo” o nga “kuhaon,” kini nagpalig-on sa pagsabot ni Miller sa “ang adlaw-adlaw,” nga giila ni Miller diha mismo sa maong tudling diin gipaila ni Pablo nga kadtong nagdumot sa kamatuoran gitagana sa pagdawat sa makusog nga paglimbong.
Those who hate the truth and believe the lie which produces strong delusion, are also represented as the drunkards of Ephraim, who are represented in two classes. One class is the learned leadership and the other class is the unlearned laity who will only hear what the learned teach them. They are those who hide beneath lies, and who make a covenant with death. They are those whose soul is lifted up in Habakkuk two, and they are the foolish virgins of Matthew twenty-five. They are those who reject the foundational truths of Miller’s dream, which shine ten times brighter at the end (representing the tenth and final test for modern Israel), as typified by the tenth and final test for ancient Israel.
Kadtong nagdumot sa kamatuoran ug mituo sa bakak nga nagapatungha ug kusog nga paglimbong, girepresentar usab ingon nga mga palahubog sa Ephraim, nga girepresentar sa duha ka hut-ong. Ang usa ka hut-ong mao ang kinaadman nga pagpangulo ug ang laing hut-ong mao ang walay kinaadman nga mga lumalabay nga motuo lamang sa unsay itudlo kanila sa mga may kinaadman. Sila mao ang mga nanago ilalom sa mga bakak, ug nga naghimo ug pakigsaad uban sa kamatayon. Sila mao kadtong kansang kalag ginabayaw sa Habakkuk dos, ug sila mao ang mga buangbuang nga ulay sa Mateo baynte-singko. Sila mao kadtong misalikway sa mga sukaranang kamatuoran sa damgo ni Miller, nga nagasidlak nga napulo ka pilo nga mas hayag sa katapusan (nagreprésentar sa ikanapulo ug katapusang pagsulay alang sa modernong Israel), sumala sa gipaila pinaagi sa ikanapulo ug katapusang pagsulay alang sa karaang Israel.
We will continue this study in the next article.
Padayonon nato kining pagtuon sa sunod nga artikulo.
And the Lord said unto Moses, How long will this people provoke me? and how long will it be ere they believe me, for all the signs which I have shewed among them? I will smite them with the pestilence, and disinherit them, and will make of thee a greater nation and mightier than they. And Moses said unto the Lord, Then the Egyptians shall hear it, (for thou broughtest up this people in thy might from among them) And they will tell it to the inhabitants of this land: for they have heard that thou Lord art among this people, that thou Lord art seen face to face, and that thy cloud standeth over them, and that thou goest before them, by day time in a pillar of a cloud, and in a pillar of fire by night. Now if thou shalt kill all this people as one man, then the nations which have heard the fame of thee will speak, saying, Because the Lord was not able to bring this people into the land which he sware unto them, therefore he hath slain them in the wilderness. And now, I beseech thee, let the power of my Lord be great, according as thou hast spoken, saying, The Lord is longsuffering, and of great mercy, forgiving iniquity and transgression, and by no means clearing the guilty, visiting the iniquity of the fathers upon the children unto the third and fourth generation. Pardon, I beseech thee, the iniquity of this people according unto the greatness of thy mercy, and as thou hast forgiven this people, from Egypt even until now. And the Lord said, I have pardoned according to thy word: But as truly as I live, all the earth shall be filled with the glory of the Lord. Because all those men which have seen my glory, and my miracles, which I did in Egypt and in the wilderness, and have tempted me now these ten times, and have not hearkened to my voice; Surely they shall not see the land which I sware unto their fathers, neither shall any of them that provoked me see it: But my servant Caleb, because he had another spirit with him, and hath followed me fully, him will I bring into the land whereinto he went; and his seed shall possess it. Numbers 14:11–24.
Ug ang Ginoo miingon kang Moises, Hangtod anus-a ba kining katawohan magahagit kanako? ug hangtod anus-a ba sila dili motuo kanako, bisan pa sa tanang mga ilhanan nga akong gipakita sa ilang taliwala? Akong hampakon sila pinaagi sa kamatay, ug papahawason ko sila sa ilang panulondon, ug himuon ko ikaw nga usa ka nasod nga labi pang daku ug labi pang gamhanan kay kanila. Ug si Moises miingon sa Ginoo, Unya ang mga Egiptohanon makadungog niini, (kay imong gipagula kining katawohan gikan sa ilang taliwala pinaagi sa imong gahum) Ug ilang isugilon kini sa mga pumoluyo niining yutaa: kay sila nakadungog nga ikaw, Ginoo, anaa sa taliwala niining katawohan, nga ikaw, Ginoo, makita nawong ug nawong, ug nga ang imong panganod nagatindog ibabaw kanila, ug nga ikaw nagauna kanila, sa maadlaw pinaagi sa usa ka haligi nga panganod, ug pinaagi sa usa ka haligi nga kalayo sa gabii. Karon kon imong pamatyon kining tibook katawohan ingon sa usa ka tawo, nan ang mga nasod nga nakadungog sa imong kabantog mosulti, nga magaingon, Tungod kay ang Ginoo wala makabaton sa gahum sa pagdala niining katawohan ngadto sa yuta nga iyang gipanumpaan kanila, busa iyang gipamatay sila didto sa kamingawan. Ug karon, nagapakilooy ako kanimo, padak-a ang gahum sa akong Ginoo, sumala sa imong gipamulong, nga nagaingon, Ang Ginoo mahinay sa kasuko, ug daku sa kalooy, nga nagapasaylo sa kasal-anan ug paglapas, ug sa walay bisan unsang paagi dili magawalay sala ang sad-an, nga nagadu-aw sa kasal-anan sa mga amahan ibabaw sa mga anak ngadto sa ikatolo ug ikaupat nga kaliwatan. Pasayloa, nagapakilooy ako kanimo, ang kasal-anan niining katawohan sumala sa pagkadaku sa imong kalooy, ug maingon nga imong gipasaylo kining katawohan sukad sa Egipto hangtod karon. Ug ang Ginoo miingon, Akong gipasaylo sumala sa imong pulong: Apan sa pagkatinuod nga ako buhi, ang tibook nga yuta mapuno sa himaya sa Ginoo. Tungod kay kadtong tanang mga tawo nga nakakita sa akong himaya, ug sa akong mga milagro, nga akong gibuhat didto sa Egipto ug sa kamingawan, ug nakasulay kanako karon niining napulo ka higayon, ug wala mamati sa akong tingog; Sa pagkatinuod dili nila makita ang yuta nga akong gipanumpaan sa ilang mga amahan, ni may bisan usa kanila nga nagahagit kanako nga makakita niini: Apan ang akong alagad nga si Caleb, tungod kay siya may laing espiritu uban kaniya, ug nagsunod kanako sa hingpit, siya pagadad-on ko ngadto sa yuta diin siya misulod; ug ang iyang kaliwat makapanag-iya niini. Numeros 14:11–24.