Ang Basahon ni Daniel — Numero Singkwenta’y Kwatro

Gitapos nato ang usa ka bag-o nga artikulo pinaagi sa usa ka pahayag gikan sa Prophets and Kings, diin gipaila ni Sister White nga si Daniel nangita sa “pagsabot sa kalabutan sa pagkadestiyero sulod sa kapitoan ka tuig, sumala sa gitagna pinaagi kang Jeremias, ngadto sa duha ka libo ug tulo ka gatos ka tuig nga iyang nadungog diha sa panan-awon nga gipahayag sa langitnong dumuduaw nga kinahanglan molabay sa dili pa ang paghinlo sa balaang puloy-anan sa Dios.”

Ang mga Millerite wala gayod nakaabot sa hingpit nga pagsabot sa patukoranan nga mensahe nga ilang gimantala. Sa pag-abot sa panahon nga ang Leon sa banay ni Juda nangita sa paghatag ug dugang nga kasayoran mahitungod sa “pito ka panahon,” sila misulod ngadto sa kasinatian sa Laodicea, ug pito ka tuig sa ulahi ilang gisalikway sa hingpit ang kahayag sa “pito ka panahon.” Wala nila makita ang bug-os nga kalambigitan sa kapitoan ka tuig ug sa duha ka libo ug tulo ka gatus ka tuig, nga si Daniel sa kinasingkasing nangita sa pagsabot. Si Daniel nagrepresentar sa katawohan sa Dios sa kataposang mga adlaw.

Ang pagtagamtam sa yuta sa iyang mga igpapahulay maoy bahin sa tugon nga gihatag sa karaang Israel nga naglakip sa kahayag sa pagpahulay sa yuta matag ikapitong tuig. Kana nga tugon naglakip sa siklo sa pito ka tuig nga gisubli sa pito ka higayon. Naglakip usab kini sa pagbuhi ug pagpahiuli sa kabtangan ug sa mga ulipon sa pagtapos sa pito ka siklo sa pito ka tuig (kap-atan ug siyam ka tuig) sa panahon sa pagsaulog nga nailhan ingon nga jubilee. Ang mga Judio misupak niadtong mga prinsipyo sa tugon, ug ang 2 Cronicas nag-ila nga ang kapitoan ka tuig sa pagkabinihag, nga gihisgutan ni Jeremias nga propeta, nagrepresentar sa miaging upat ka gatus ug kasiyaman ka tuig sa pagrebelde. Sulod sa upat ka gatus ug kasiyaman ka tuig, kon ang karaang Israel mituman sa mga sugo sulod sa tugon sumala sa gipahayag sa Levitico 25, aduna unta’y kinatibuk-ang kapitoan nianang mga tuiga diin ang yuta nagpahulay. Ang usa ka biblikanhong tuig maoy tulo ka gatus ug kan-uman ka adlaw, ug ang tulo ka gatus ug kan-uman ka adlaw nga gipadaghan sa pito (“seven times”) moabot sa duha ka libo lima ka gatus ug baynte ka adlaw.

Ang kapitoan ka tuig hingpit nga nalambigit sa pagpahulay sa yuta, nga hingpit usab nga nalambigit sa “pito ka panahon.” Si Daniel nangita sa “pagsabut sa kalabutan” sa “pagkabinihag sulod sa kapitoan ka tuig,” “ngadto sa duha ka libo ug tulo ka gatus ka tuig” “sa dili pa ang paghinlo sa santuwaryo sa Dios.” Busa nangita siya sa pagsabut sa kalabutan sa panan-awon nga “chazon” ug sa panan-awon nga “mareh.” Imposible nga masabtan kana nga kalabutan gawas kon ilhon ang pagpahulay sa yuta diha sa Levitico baynte-singko ug baynte-sais uban sa pagkabinihag sa kapitoan ka tuig nga gisulti ni Jeremias. Kon dili ka motuo nga ang “pito ka panahon” nagrepresentar ug usa ka matagnaong yugto nga duha ka libo lima ka gatus ug baynte ka tuig, imong kuhaon ang imong kaugalingon gikan sa pagkahimong usa niadtong girepresentahan ni Daniel sa kaulahiang mga adlaw. Ang mga Millerita mituo nga ang “pito ka panahon” usa ka tagna sa panahon, apan ang Adventismo wala na motuo niini.

Si Daniel, ingon man ang tanang mga propeta, naghulagway sa katawhan sa Dios sa katapusan sa kalibotan, ug ang mga komentaryo ni Sister White mahitungod sa iyang tinguha sa pagsabot sa kalambigitan tali sa kapitoan ka tuig (ang “pito ka panahon”) ug sa duha ka libo ug tulo ka gatus ka tuig, nagrepresentar sa tinguha nga angay mapanag-iya sa katawhan sa Dios sa katapusang mga adlaw. Sumala sa gipahayag na sa nangaging mga artikulo, walay mga kamatuoran nga girepresentar sa mga tsart sa 1843 ug 1850 nga dili tuwirang gisuportahan (sa makadaghan) diha sa mga sinulat ni Sister White.

Ang mga mutya ni Miller modan-ag sa napulo ka pilo nga labi pa sa Tunga-tungang Singgit sa kataposang mga adlaw, ug sa pagbuhat niana, ang mga mutya nagrepresentar sa kataposang pagsulay alang sa mga ulay sa Adventismo. Kining mga mutya mao ang mga sukaranang kamatuoran nga girepresentahan diha sa mga papan ni Habakkuk, ug ang mga mutya sulod sa kahon nga gibutang ibabaw sa usa ka lamesa sa taliwala sa lawak ni Miller. Ang sukaranang pagsulay mao ang kataposang pagsulay, apan ingon man usab niini, mao ang awtoridad sa Espiritu sa Propesiya. Ang pagsalikway sa mga sukaranang kamatuoran, nga gitipo ingon nga mga mutya sa damgo ni Miller, mao ang pagdungan usab sa pagsalikway sa Espiritu sa Propesiya.

Karon among gitagad ang pag-uswag sa kahibalo nga nahitabo sa kasaysayan sa mga Millerite sukad sa 1798 hangtod sa 1844, apan atong giila nga bisan pa man nga husto ang mga Millerite sa ilang mga propetikong paggamit, sila may mga limitasyon tungod sa kasaysayan diin sila gipatindog. Karon atua kita sa kataposang mga adlaw, ug sa kataposang kaliwatan (ang ikaupat) sa Adventismo. Niining yugto sa panahon, ang Adventismo nahugpong pag-ayo sa mga tradisyon ug mga nabatasan (mga peke nga alahas) sa ingon nga wala na kini masayod unsa ang mga pundasyonal nga kamatuoran. Ang dili pagkahibalo kon unsa kadtong mga kamatuorana nakapugong sa Adventismo sa pagsabot sa kahulogan niadtong mga kamatuorana, ug naghimo nga walay kahulogan ang balik-balik nga mga sugo sa pagpanalipod ug pagpreserbar niadtong mga kamatuorana.

Sa dili pa kita mopadayon sa dugang pa ngadto sa paghubad ni Gabriel sa panan-awon sa Suba sa Ulai, atong hisgutan ang pipila ka may kalabutan nga mga punto nga nahisumpay sa mga pundasyonal nga kamatuoran ug sa awtoridad sa Espiritu sa Tagna. Ang mga moderno nga teologo nangatarongan nga ang mosunod nga pahayag nagpakita nga ang labing hataas nga tagna sa panahon diha sa Biblia mao ang duha ka libo ug tulo ka gatus ka mga tuig.

Ang teksto nagaingon nga, “Si Miller ug ang iyang mga kauban nagmantala nga ang kinatas-an ug kataposang panahon sa tagna nga gipadayag sa Biblia hapit na matapos,” ug ang mga teologo nagaangkon nga ang kinatas-an ug kataposang panahon sa tagna mao ang duha ka libo ug tulo ka gatus ka tuig. Dugang pa nilang giangkon nga mao kini ang giila ni Sister White diha sa maong teksto, kay, sumala sa ilang pag-angkon, direkta niyang gitumong ang yugto sa duha ka libo ug tulo ka gatus ka tuig. Buta sila sa bisan unsang kalabutan tali sa kapitoan ka tuig ug sa yugto sa duha ka libo ug tulo ka gatus ka tuig. Buta sila sa kahayag nga gipaningkamotan ni Daniel nga masabtan.

Si Ellen White usa ka Millerite, ug nasayod siya sa mga mensahe nga gibutang sa 1843 pioneer chart, ug sa 1850 pioneer chart nga gipatik ni F. D. Nichols. Ang 1850 chart, nga gihimo ni Nichols, giandam sa balay ni Nichols sa maong panahon gayud nga si James ug Ellen White nagpuyo uban kang Nichols. Ang labing taas nga tagnaong yugto sa Biblia, nga girepresentar sa maong duha ka chart, dili ang duha ka libo ug tulo ka gatus ka tuig, kondili ang “pito ka panahon,” sa Levitico 26.

Ang pag-angkon nga ang nag-unang pahayag usa ka dinasig nga pag-ila sa duha ka libo ug tulo ka gatus ka tuig ingon nga labing hataas ug katapusang propetikong yugto sa panahon mao ang paghimo nga ang mga sinulat ni Sister White magkasumpaki sa ilang kaugalingon. Kon siya nagtuo sa giangkon sa mga teologo mahitungod niining pahayag, nan unsa man ang buot ipasabot sa dihang iyang gisuportahan ang mga tsart nga nagpalig-on sa “seven times?”

Ang mga nagatinguha sa pagmintinar sa ilang mga tradisyon ug mga sugilanon mahimong mangatarongan nga sa tsart sa 1843, gitabonan sa Ginoo ang sayop sa “pito ka mga panahon” pinaagi sa Iyang kamot, hangtod nga Iyang gikuha ang Iyang kamot sa ulahing panahon. Ang suliran nianang pasikaran mao nga si Sister White nagtimaan kon kanus-a gikuha sa Ginoo ang Iyang kamot gikan sa mga numero; ang Iyang kamot gikuha sa wala pa ang Oktubre 22, 1844, diha-diha pagkahuman sa unang kasagmuyo. Sa iyang pagpamatuod mahitungod nianang hitabo, iyang gitumbok ang sayop nga gitul-id, ug tin-aw nga ang sayop dili ang “pito ka mga panahon.”

Sa dihang ang kamot sa Ginoo “gikuha gikan sa mga hulagway, ug ang kasaypanan gipatin-aw,” unya ilang giila “nga ang mao rang ebidensiya nga ilang gipresentar aron ipakita nga ang mga panahong matagnaon natapos sa 1843, maoy nagpamatuod nga kini matapos sa 1844.” Ang mga panahong matagnaon nga unang gituohan nga matapos sa 1843, gilarawan diha sa tsart sa 1843, nga mao ang tsart nga gigamit sa matag usa sa tulo ka gatus ka mga magwawali nga Millerite. Ang mga panahong matagnaon nga gilarawan sa maong tsart nga natapos sa 1843, mao ang duha ka libo ug tulo ka gatus ka tuig sa Daniel kapitulo otso, bersikulo katorse, ang duha ka libo ug lima ka gatus ug kaluhaan ka tuig sa Levitico beynte-sais ug ang usa ka libo ug tulo ka gatus ug traynta’y singko ka tuig sa Daniel dose. Human sa unang kapakyasan, gikuha sa Ginoo ang iyang kamot gikan sa kasaypanan ug ang mga Millerite unya nakaila nga ang mao rang ebidensiya nga nagtimaan sa pagtapos sa mga panahong matagnaon sa 1843, sa pagkatinuod nagpamatuod nga kadtong mga panahona natapos sa 1844.

Ang tsart sa 1850 gihimo niadtong 1850, ug gibaligya pagsugod sa Enero sa 1851. Gitala ni Ellen White nga ang maong tsart usa usab ka katumanan sa Habakkuk, maingon man sa iyang gitala mahitungod sa tsart sa 1843. Ang maong tsart nagrepresentar usab sa labing hataas nga propetikong yugto ingon nga ang “pito ka panahon” sa Leviticus 26.

Ang pag-angkon nga husto ang paghisgot ni Sister White sa kamatuoran nga ang mga Millerite “nagmantala nga ang labing hataas ug katapusang panagnaong yugto sa panahon nga gipakita sa Biblia hapit na matapos,” husto gayod, kay mao man kini ang ilang gibuhat. Ang pag-angkon nga ang “labing hataas” nga “panagnaong yugto sa panahon” mao ang duha ka libo ug tulo ka gatus ka tuig nagapaatubang sa pagpamatuod ni Sister White batok sa iyang kaugalingon, ug batok sa kasaysayanon nga talaan. Ang pagtuo nianang sugilanon mao ang pagtuo sa bakak, ug sa ulahing mga adlaw kadtong mopili sa pagtuo sa bakak nagabuhat niana tungod kay wala sila mahigugma sa kamatuoran.

Si Jesus wala sa milagrosong paagi nag-inokular sa Iyang kaugalingon pinaagi sa usa ka matang sa balaanong anastesya aron makaagi sa pag-antos sa krus. Si Jesus nag-antus uban sa balaanong pag-antos, nga labaw pa sa maantus sa bisan kinsa sa Iyang mga binuhat. Apan ang katawhan gibuhat sumala sa Iyang dagway, ug ang inspirasyon nagpaila nga ang katawhan kinahanglan modaug ingon nga Siya midaug. Ang nagtugot kang Cristo sa paglahutay sa pag-antos sa krus mao ang usa ka kinaiyang Iyang gipanag-iya, nga anaa usab sa katawhan.

Si Jesus miantus sa mga pag-antos sa krus, tungod kay aduna siyay tumong nga gibutang sa iyang atubangan, ug kita gibuhat sumala sa iyang dagway, ug busa, mga binuhat kita nga ginamugna sa mga tumong. Kabahin kini sa atong laraw. Kon kita gidala sa pagtuo nga dili mahinungdanon ang pagsabot sa mga patukoranan sa Adventismo, wala kitay panukmod sa pagbuhat nianang maong butanga. Ang bugtong langitnong panukmod nga mapukaw sa Balaang Espiritu aron mabuntog kadtong kahimtang sa Laodicea mao ang gugma sa kamatuoran. Ang gugma sa kamatuoran pagasulayan pinaagi sa pagkaanaa sa mga sayon nga mga nabatasan ug mga tradisyon nga gituyo aron sa pagpakalma sa atong nagkatol nga mga dalunggan. Kon, diha sa atong kaharuhay nga Laodiceanon, wala kitay tinguha sa pagsabot sa kamatuoran alang sa atong kaugalingon, mangawala kita. Mao kini ang kahimtang sa Adventismo karon.

Si Daniel maoy usa ka ehemplo sa katawhan sa Dios sa kataposang mga adlaw nga nangita pinaagi sa pulong sa profesiya aron masabtan ang kalambigitan tali sa kapitoan ka tuig nga pagkabinihag ug sa profesiya sa duha ka libo ug tulo ka gatus ka tuig. Ang pag-ila sa profesiya sa duha ka libo ug tulo ka gatus ka tuig ingon nga labing hataas ug kataposang kapanahonan sa profesiya mao ang pagsalikway sa mga patukoranan nga kamatuoran sa Adventismo, ug sa samang higayon pagsalikway sa awtoridad sa Espiritu sa Profesiya. Ang pag-angkon nga sa dihang gipresentar sa mga Millerita ang labing hataas ug kataposang kapanahonan sa profesiya, kini mao ang duha ka libo ug tulo ka gatus ka tuig, mao ang pagsalikway sa talaang kasaysayan.

Si Gabriel mianhi aron sa paghatag kang Daniel ug pagsabot sa duha ka panan-awon, ang “mareh” ug ang “chazon,” ug iyang gisugo si Daniel nga sa hunahuna ibulag ang duha ka panan-awon, bisan tuod dayag nga adunay sila’y propetikong kalabotan. Ang panan-awon naglakip sa mga gingharian sa propesiya sa Biblia diha sa kapitulo pito ug walo, nga usa ka pag-usab ug pagpalapad niadtong mao rang mga gingharian diha sa kapitulo dos. Ang kasayoran naglakip sa langitnong panaghisgot nga naghulagway sa usa ka panan-awon ingon nga pagyatak sa balaang puloy-anan sa Dios ug sa Iyang katawhan, ug sa laing panan-awon mahitungod sa buluhaton sa pagpahiuli sa katawhan ug sa balaang puloy-anan.

Samtang gipresentar ni Gabriel ang paghubad, nga sa katapusan nahimong kinauyokan sa mensahe nga gimantala sa mga Millerita, may usa ka relasyon nga naglungtad tali sa duha ka mga panan-awon, nga angayng timan-an niadtong nagatuman sa sugo sa paghimo ug hunahunaong pagbulag sa paghubad. Usa sa mga kalainan gilarawan pinaagi sa duha ka mga pulong nga parehong gihubad nga “tinudlo.”

Ang kapitoan ka semana (upat ka gatus ug kasiyaman ka tuig) gitakda ibabaw sa katawohan ug sa balaang siyudad. Ang pulong nga gihubad nga “gitakda” nagkahulogan ug “giputol,” ug ang maong pulong nagtimaan sa usa ka yugto o panahon sa pagsulay alang sa mga Judio ug sa Jerusalem. Kini usab nagrepresentar sa panahon sa pagsukol nga miresulta sa pagkalaglag sa Jerusalem ug sa pagkabihag sulod sa kapitoan ka tuig. Ang upat ka gatus ug kasiyaman ka tuig dayon “gitakda,” nga nagsugod sa ikatulong sugo. Ang unang upat ka gatus ug kasiyaman ka tuig sa pagsukol maoy hinungdan sa tulo ka mga pag-atake ni Nabucodonosor, sa katapusang pagkalaglag sa Jerusalem, ug sa pagkatibulaag ug pagkabihag sulod sa kapitoan ka tuig sa literal nga Israel diha sa literal nga Babilonia.

Ang unang sugo nagtimaan sa katapusan sa pagkabinihag ug sa sinugdanan sa buluhaton sa pagtukod pag-usab sa Jerusalem. Ang ikatulong sugo nagtimaan sa sinugdanan sa duruha ka libo ug tulo ka gatus ka tuig. Ang pag-abot sa unang manulunda nagtimaan sa katapusan sa pagkabinihag sa espirituwal nga Israel diha sa espirituwal nga Babilonya sulod sa usa ka libo duha ka gatus ug kan-uman ka tuig, ug nagtimaan kini sa sinugdanan sa usa ka yugto nga kap-atan ug unom ka tuig, sa dihang gigamit ni Cristo ang mga Millerita aron mogula gikan sa pagkabinihag ug magpatindog ug espirituwal nga templo.

Ang pulong nga gihubad sa makaduha ingon nga “gikatakda” sa mga bersikulo baynte-sais ug baynte-siyete mao ang “charats,” ug kini nagpasabot og “pagpasamad” ug “usa ka sugo.” Sa espiritu sa panagna, “gisugo” nga ang kapapahan makadawat og makamatay nga “samad” sa katapusan sa nahaunang kasuko. Mao usab kini nga pulong nga gigamit ni Daniel sa kapitulo onse, bersikulo traynta-sais.

Sa bersikulo traynta’y-sais, ang “hari” mao ang pagkapapado. Ang pagkapapado magamalampuson hangtod sa 1798, sa dihang nadawat niini ang iyang samad nga makamatay. Unya ang nahaunang “kapungot” “matuman,” kay kana nga “kapungot” “gitino” (gisugo) na nga “pagabuhaton.” Sa katapusan sa nahaunang kapungot batok sa amihanang gingharian sa Israel, nga nagsugod sa 723 BC ug natapos sa 1798, ang pagkapapado nakadawat ug “samad nga makamatay.” Ang pulong nga “gitino” nagkahulogan ug “samad.”

Ang balangkas sa tagna sa mga Millerita gipasukad sa duha ka makalilisang nga gahom sa pagano nga relihiyon nga gisundan sa kapapahan. Ilang nasabtan nga kining duha ka mga gahom mao ang magayatak sa balaang puloy-anan ug sa panon, sumala sa gihulagway sa panan-awon nga “chazon” sa Daniel kapitulo 8, bersikulo 13.

Ang naglaglag nga gahum sa kapapahan pagatamakan ang balaang puloy-anan ug ang panon sulod sa usa ka libo duha ka gatus ug kan-uman ka tuig.

Sa kataposan sa unang kasuko niadtong 1798, ang tagna nagtakda na sa “pagsamad” sa pagkapapa. Diha sa Daniel 9, kana nga pagtakda gihulagway sa kataposang duha ka mga bersikulo, ug ang pulong nga duha ka higayon gihubad nga “gitakda” sa maong mga bersikulo may kalabutan sa panan-awon nga “chazon,” samtang ang pulong nga gihubad nga “gitakda” sa bersikulo 24 lahi nga Hebreohanong pulong ug may kalabutan sa panan-awon nga “mareh.” Si Daniel, nga nagrepresentar sa katawhan sa Dios sa ulahing mga adlaw, nangita sa pagsabot sa kalambigitan niadtong duha ka mga panan-awon, nga gisultihan siya ni Gabriel nga ilang ilain sa hunahuna.

Padayon namong hisgutan kining hilisgutan sa sunod nga artikulo.