Ang Espiritu sa Propesiya: Ang Pagsinggit sa Tunga-tungang Gabii

Usa ka Pulong sa Pagpasabot

Bag-ohay lang nagsugod kami sa pag-andam sa transkripsiyon sa Habakkuk’s Two Tables aron hubaron ngadto sa nagkalainlaing mga pinulongan nga girepresentahan sa among website. Ang tahas sa pag-usab sa usa ka sinultihang presentasyon ngadto sa usa ka sinulat nga presentasyon labi pa ka dako nga buluhaton kay sa masabtan tingali sa usa ka tawo kon dili siya pamilyar sa tanang mga hagit nga kinahanglan malatas aron ang usa ka sinultihang presentasyon mahimong usa ka sinulat nga presentasyon, uban sa gikinahanglang mga kalisdanan sa kataposang paghubad sa materyal ngadto sa nagkalainlaing mga pinulongan sa website. Nagsugod pa lamang kami sa among copy-editing sa nahaunang usa sa kasiyaman ug lima ka mga presentasyon ug nadiskobrehan ko ang laing hagit nga kinahanglan usab namong malatas. Kini may kalabotan sa anam-anam nga pagpalambo niini nga mensahe sukad sa 1989 hangtod sa among kasamtangang kasaysayan.

Sa mga presentasyon mga napulog-lima ka tuig ang milabay, dihay mga kamatuoran nga anaa pa sa ilang masuso nga kahimtang sa pagsabot. Ang una niadtong mga kamatuoran nga kinahanglan nakong ipatin-aw mao ang pag-abot sa ikaduhang manulonda diha sa kasaysayan sa mga Millerite. Niadtong panahona, ang akong pagsabot mao nga ang ikaduhang manulonda miabot sa dihang ang mga Protestante nga iglesia misugod sa pagsira sa ilang mga pultahan batok sa pagpresentar ni Miller sa mensahe sa unang manulonda, inubanan sa pagtapos sa tuig 1843. Si William Miller naggamit ug usa ka pag-ihap sa panahon nga iyang gituohan nga nagpaila nga ang tuig 1843 nagsugod niadtong Marso 22, 1843 ug natapos niadtong Marso 22, 1844. Naghunahuna siya nga ang tulo ka mga tagna nga sa ulahi gibutang sa duha ka balaang mga tsart matapos sa tuig 1843, ug siya mituo nga kanang tuiga natapos niadtong Marso 22, 1844. Nasayop siya sa duha ka punto.

Ang tulo ka mga tagna sa 1335 ka adlaw sa Daniel dose, sa 2520 ka tuig sa “pito ka panahon” sa Levitico baynte-sais, ug sa 2300 ka adlaw sa Daniel otso gisabtan ni Miller nga matapos sa Marso sa 1844. Human niana, ang Ginoo nagmando kang Samuel Snow aron dili lamang masabtan nga ang mga tagna natapos dili sa 1843, kondili sa 1844. Gigamit ni Snow ang Karaite nga paagi sa pag-ihap sa panahon, nga dili mao ang pag-aplikar sa panahon nga gigamit ni Miller. Si Miller naggamit sa Rabbinic/equinox-based nga paagi sa pag-ihap sa panahon nga nagbaton sa tuig pinasikad sa tingpamulak ngadto sa tingpamulak.

Sa dihang among gipresentar ang Duha ka Talaan ni Habakkuk, wala pa namo masabti kining kasaysayanong kamatuoran ug among gigamit ang kasinatian ni Miller aron timailhan ang Marso 22, 1844 ingon nga pag-abot sa ikaduhang manulonda ug ang sinugdanan sa panahon sa paglangan. Nasabtan ko, ug hangtod karon nagatuo gihapon ako, nga ang pag-abot nianang manulonda nagtumbok sa panahon nga gisalikway sa mga Protestante ang mensahe ni Miller bahin sa unang manulonda, ug ang mosunod nga pahayag mao ang akong giila nga basihanan.

Nasabtan ko nga ang pagsira sa mga pultahan ngadto sa mensahe ni Miller maoy nagtimaan sa sinugdanan sa pagsalikway sa unang manulonda, ug uyon sa pagsabot ni Miller sa Rabbinic/equinox-based nga pag-ihap sa panahon, nagtuo ako nga ang Marso 22, 1844 maoy nagtimaan sa katapusan sa 1843. Ang presentasyon ni Miller sa Portland niadtong Hunyo sa 1842 sa pagkatinuod maoy usa ka ilhanang dapit nga nag-ila sa usa ka progresibong pagsalikway nga sa katapusan natapos niadtong Abril 18, 1844, apan niadtong panahona sa mga presentasyon wala pa namo mailhi ang paggamit ni Samuel Snow sa Karaite nga pag-ihap sa panahon.

Sa unang presentasyon nga among gisugdan pag-usab sa pag-edit, akong nasugdan nga makita nga ang natala niadtong panahona daw nagasupak sa among ginatudlo karon. Nagasupak kini ug wala usab. Kini yano lamang nga paghatag og paghatag gibug-aton sa progresibong pag-abot sa ikaduhang manulonda, ug usab usa ka hulagway sa progresibong pagbukhad sa patik niining mensahe, maingon sa nahitabo usab sa kasaysayan sa mga Millerite. Kining pahimangno sa pagpasabot maoy motubag niadtong nangapandol tungod sa among pag-ila sa Abril 19, 1844 ingon nga unang kapakyasan sa mga Millerite ug sa gikatudlo kaniadto.

Niining seryeha, atong tan-awon ang duha ka lamesa ni Habakkuk—ang 1843 ug 1850 nga mga Tsart—sulod sa taas nga yugto sa panahon. Magsugod kita pinaagi sa pagbutang sa Tunga-tungang Singgit sa husto niyang dapit. Sumala sa gihisgotan, daghan sa unang mga presentasyon mahimong pagbalik-usisa alang niadtong pamilyar na niini nga mensahe, apan tungod kay nagaandam kita og usa ka serye nga mahimong tun-an usab sa mga tawo nga bag-o pa niini nga mensahe, kinahanglan natong ipahimutang alang kanila ang pipila ka batakang mga ideya. Magsugod kita sa Tunga-tungang Singgit, nga magatutok sa usa ka bahin nga makita sa unang panan-awon ni Ellen White. Basahon nato ang unang parapo gikan sa Christian Experience and Teachings, panid 57.

Kining lima ka kababayen-an, nga ang ilang mga kasingkasing nahugpong kang Sister White, wala misupak sa bisan unsang pagpakita sa gahum sa Dios. Ilabina, silang tanan mga babaye, nga nagrepresentar sa iglesia, ug lima sila ka buok, nga mahimong tan-awon ingon nga lima ka manggialamon nga mga ulay. Kini usa lamang ka obserbasyon.

Niining unang presentasyon, human mapahimutang ang pipila ka mga punto, atong hisgutan ang Low Hampton Conference sa mga Adventista niadtong Disyembre 1844. Niining komperensiya, nagtigom ang pipila ka mga Millerite, ug gisalikway ni William Miller ang pagsabot sa Midnigth Cry. Ang lohika dinhi mao nga kining panan-awon, bisan alang kanatong tanan, ilabina gayud alang kang William Miller.

Nianang maong bulana, gisalikway ni William Miller ang kahayag sa luyo nila—ang Cry sa Tunga-tungang Gabii—nga maoy hinungdan nga siya mahulog gikan sa dalan ngadto sa daotang kalibotan sa ubos. Atong susihon ang mga implikasyon niini. Ang kasaysayanong ebidensiya nagapakita nga ang tanang mga Millerita mituo nga ila nang ginatuman ang sambingay sa napulo ka mga ulay; kini usa ka kasagarang kahibalo taliwala kanila. Atong ipakita nga si William Miller may pagsabot kon unsa ang Cry sa Tunga-tungang Gabii. Si Miller mituo nga ang Cry sa Tunga-tungang Gabii mao ang mensahe sa takna sa paghukom sa Daniel 8:14 ug Pinadayag 14:6-9. Mituo siya nga ang mensahe nga iyang gisugdan sa pagmantala sa sayong bahin sa dekada 1830 mao ang Cry sa Tunga-tungang Gabii, “Tan-awa, nagaabut ang pamanhonon,” ug nga si Jesus moanhi sa kalibotan ingon nga pamanhonon.

Sa kadaghanan sa kasaysayan sa mga Millerite, nagtuo sila nga ilang gituman ang sambingay sa napulo ka mga ulay, apan ilang gihunahuna nga ang Tunga-tungang Gabii nga Singgit naghulagway sa mensahe nga ilang ginamantala. Hinoon, pag-abot sa ting-init sa 1844, mitungha ang usa ka bag-o ug husto nga pagsabot: ang Tunga-tungang Gabii nga Singgit mao ang lihok sa Ikapitong Bulan, diin gilaoman nga moanhi si Jesus sa ikanapulo nga adlaw sa ikapitong bulan. Mao kana ang tinuod nga Tunga-tungang Gabii nga Singgit. Sa dihang gisalikway ni Miller ang tinuod nga Tunga-tungang Gabii nga Singgit niadtong Disyembre 1844, iyang gisalikway ang kasaysayan sa ting-init sa 1844 ug mibalik sa iyang naunang baruganan nga kana usa lamang ka kinatibuk-ang mensahe gikan sa mga 1830s. Ang pagsabot sa mga dinamika sa Tunga-tungang Gabii nga Singgit mahinungdanon kaayo. Kon dili ninyo masabtan ang 2520 sumala sa pagsabot sa mga Millerite, dili ninyo masabtan ang Tunga-tungang Gabii nga Singgit. Kon dili ninyo masabtan ang Tunga-tungang Gabii nga Singgit sumala sa pagsabot sa mga Millerite, mahulog kamo gikan sa dalan paingon sa daotang kalibotan sa ubos.

Niining presentasyon, magsugod kita sa pipila ka mga kamatuoran diha sa tsart nga hayagang gisalikway karon sa Adventismo. Ang Biblical Research Institute sa Seventh-day Adventist Church ug ang kadaghanan sa mga Adventistang teologo nagsalikway sa 2520. Atong hisgutan kini sumala sa Biblia samtang magpadayon kita, apan sa sinugdan atong ipakita nga si Ellen White bug-os nga nagpaluyo sa 2520. Ang Institute ug ang kadaghanan sa mga teologo nagsalikway usab sa pagsabot sa mga pioneer mahitungod sa Daily. Atong ipakita nga ang pagsalikway sa pagsabot sa mga pioneer nga ang Daily mao ang paganismo, mao ang pagsalikway sa Espiritu sa Tagna. Ang Institute usab hayagang nagsalikway sa pagsabot sa mga pioneer mahitungod sa mga trumpeta—ang Ikalimang ug Ikaunom nga Trumpeta. Magsugod kita pinaagi sa pagpakita nga ang pagsalikway sa pagsabot sa mga pioneer mahitungod sa mga trumpeta mao ang pagsalikway sa Espiritu sa Tagna.

Karong panahona, ang kadaghanan sa mga Adventista, sa labing maayo, malaw-ay ug dili klaro ang pagsabot mahitungod sa 1290 ug sa 1335. Kon wala ang pagsabot sa mga pioneer bahin sa 1335, walay biblikanhong katarungan sa pag-ila sa panahon sa paglangay nga nagsugod niadtong Marso 22, 1844. Kon walay pagsabot sa panahon sa paglangay, dili masabtan sa usa ang dinamika sa Singgit sa Tunga-tungang Gabii. Kon walay pagsabot sa Singgit sa Tunga-tungang Gabii, mahulog ang usa gikan sa dalan paingon sa daotang kalibotan sa ubos. Ipakita namo kining mga kamatuoran diha sa tsart sumala sa tin-aw nga pag-aprobar sa Espiritu sa Propesiya, ug dayon susihon kini gikan sa Pulong sa Dios. Apan una, kinahanglan natong tan-awon kon unsay naglibot sa kasaysayan sa mga Millerite ug unsay nagpatungha sa Singgit sa Tunga-tungang Gabii.

Nagsugod kita kang Uriah Smith gikan sa Thoughts on Daniel and Revelation, panid 521, aron ipakita ang kasaysayan sa mga Millerite ug hisgutan ang 1798. Si Uriah Smith nagsulat, “Ang kronolohiya sa mga panghitabo sa Pinadayag 10 labi pang napamatud-an pinaagi sa kamatuoran nga kining manulonda mao ra ang unang manulonda sa Pinadayag 14.” Sa Pinadayag 10, usa ka gamhanang manulonda mikunsad gikan sa langit nga adunay gamayng basahon nga binuksan diha sa iyang kamot. Gipahibalo kita ni Ellen White nga kining gamhanang manulonda mao si Jesu-Cristo, ug ang gamayng basahon mao ang Basahon ni Daniel. Sa katapusan sa kapitulo napulo, si Juan gisugo sa pagkaon sa gamayng basahon, nga mahimong matam-is sa iyang baba ug mapait sa iyang tiyan. Si Juan nagrepresentar sa kasaysayan sa mga Millerite, diin ang mensahe ni Daniel matam-is apan modala ngadto sa mapait nga kapakyasan. Ang gamhanang manulonda sa Pinadayag 10, sumala sa mga pioneer, mao ang unang manulonda sa Pinadayag 14—sila mao ra ang usa ka manulonda.

Kasagaran dili kita mogahin ug dakong panahon sa paghisgot sa maong mga manulonda diha sa Pinadayag sa piho nga paagi, apan angay unta natong buhaton kini. Ang gamhanang manulonda sa Pinadayag 10 mao usab ang manulonda nga gituohan ni William Miller nga nagtuman sa Tinguha sa Tungang Gabii pinaagi sa pagtuman sa buluhaton sa unang manulonda sa Pinadayag 14: “Kahadloki ang Dios ug ihatag kaniya ang himaya, kay miabut na ang takna sa iyang paghukom.” Ang takna sa iyang paghukom nagtumong sa Daniel 8:14. Kining mga manulonda nagtimaan sa nagkalainlaing mga bahin sa buluhaton nga natuman.

Mobalik kang Uriah Smith: “Ang kronolohiya sa mga hitabo sa Pinadayag 10 labi pang natino gikan sa kamatuoran nga kining manulonda mao ra gayud ang unang manulonda sa Pinadayag 14.” Iyang gipatin-aw kon unsay nagdugtong kanila: silang duha adunay pinasahi nga mensahe nga igamantala, silang duha nagpahayag sa ilang pahibalo pinaagi sa makusog nga tingog, silang duha naggamit ug susamang pinulongan nga nagtumong sa Magbubuhat, ug silang duha nagmantala ug panahon—ang usa nanumpa nga wala nay panahon, ug ang usa nagpahibalo nga miabot na ang takna sa paghukom sa Dios. Ang mensahe sa Pinadayag 14:6 nahimutang niining dapita sa dili pa ang pagsugod sa panahon sa katapusan.

Si Uriah Smith nag-ingon nga ang panahon sa katapusan mao ang 1798, ug ang mensahe sa Pinadayag 14 moabot human niana. Siya misulat, “Apan ang mensahe sa Pinadayag 14:6 nahimutang niining dapita human sa pagsugod sa panahon sa katapusan. Kini usa ka pagpahibalo nga ang takna sa paghukom sa Dios miabot na, ug busa kinahanglan nga may pagkatuman kini diha sa ulahing kaliwatan. Si Pablo wala magwali nga ang takna sa paghukom miabot na. Si Luther ug ang iyang mga kauban wala usab magwali niini. Si Pablo nangatarongan mahitungod sa usa ka paghukom nga umalabot pa, sa dili tino nga umaabot, ug si Luther nagbutang niini sa labing menos tulo ka gatos ka tuig pa gikan sa iyang panahon. Labut pa, gipasidan-an ni Pablo ang iglesia batok sa bisan unsang ingon niana nga pagwali nga ang takna sa paghukom sa Dios miabot na hangtod sa usa ka piho nga panahon.” Sa 2 Tesalonica 2:1-3, si Pablo nagaingon nga ang adlaw ni Cristo dili pa haduol hangtod nga moabot una ang pagkahimulag, ug ang tawo sa sala mapadayag. Gipaila ni Pablo ang tawo sa sala, ang gamayng sungay, ang pagkapapa, ug gitabonan pinaagi sa usa ka pasidaan ang tibuok nga yugto sa iyang kagamhanan, nga milungtad sulod sa 1260 ka tuig, nga natapos niadtong 1798.

Niadtong 1798, nahunong ang pagpugong batok sa pagmantala nga ang adlaw ni Cristo haduol na. Misugod ang panahon sa katapusan, ug gikuha ang patik gikan sa gamayng basahon. Sukad niadto, ang manulonda sa Pinadayag 14 miadto sa unahan. Si Uriah Smith nagaingon, “Kon makita ninyo kini, sukad sa 1798, ang mensahe sa nahaunang manulonda miadto sa unahan. Niadtong 1798, ang nahaunang manulonda sa Pinadayag 14 mitungha sa kasaysayan”—mao kini ang pagsabot sa mga payunir. “Sukad niadto, ang manulonda sa Pinadayag 14 nagmantala nga miabot na ang takna sa paghukom sa Dios, ug ang manulonda sa kapitulo napulo mipahiluna sa iyang baroganan ibabaw sa dagat ug sa yuta, nga nanumpa nga wala nay panahon. Ang ilang pagkapareho dili ikapangutana. Ang tanang mga pangatarungan nga nagapahimutang sa usa epektibo usab alang sa usa. Ang karon nga kaliwatan nagasaksi sa katumanan niining duruha ka mga tagna. Diha sa pagwali mahitungod sa pag-anhi, ilabina gikan sa 1840 hangtod sa 1844, misugod ang ilang bug-os ug masinsinong katumanan.”

Gimarkahan ni Smith ang 1840 ug 1844 maylabot sa unang manulonda sa Pinadayag 14 nga miabot niadtong 1798, apan gimarkahan usab niya ang unang manulonda diha sa 1840, diin ang mensahe gihatagan ug gahum. Sa pagwali sa pag-anhi, ilabina gikan sa 1840 hangtod sa 1844, nagsugod ang ilang hingpit nga katumanan. Ang posisyon sa manulonda nga may usa ka tiil sa dagat ug usa sa yuta nagpasabot sa halapad nga sakup sa iyang pagpahibalo. Ang mensahe motabok sa kadagatan ug mokaylap ngadto sa nagkalainlaing mga nasod, ug ang pagpahibalo sa pag-anhi miabot gayud sa matag estasyon sa misyon sa kalibotan. Gikan sa 1840, ang mensahe sa unang manulonda, sumala kang Ellen White, gidala ngadto sa matag estasyon sa misyon sa kalibotan. Natuman kini sa dihang ang prinsipyo sa tuig-adlaw sa tagna sa Biblia gikumpirma pinaagi sa pagkapukan sa Imperyong Ottoman. Niining bahina, wala kita naghisgot sa mga detalye karon, kondili nag-andam sa entablado alang sa kasaysayan sa mga Millerita ug sa mga dinamika sa Singgit sa Tunga sa Gabii.

Niadtong 1833, nahitabo ang pagkapukan sa mga bitoon. Si Ellen White nagkomento diha sa The Great Controversy, panid 333: “Niadtong 1833, duha ka tuig human si Miller misugod sa pagpresentar sa atubangan sa publiko sa mga pamatuod sa haduol nga pag-anhi ni Cristo, mitungha ang katapusang mga ilhanan nga gisaad sa Manluluwas ingon nga mga timaan sa Iyang ikaduhang pag-anhi. Miingon si Jesus: ‘Ang mga bitoon mangapukan gikan sa langit.’ Mateo 24:29. Ug si Juan diha sa Pinadayag nagpahayag, samtang iyang nakita pinaagi sa panan-awon ang mga talan-awon nga magamantala sa adlaw sa Dios: ‘Ug ang mga bitoon sa langit nangahulog sa yuta, maingon sa kahoyng igos nga naghulog sa iyang mga hilaw nga bunga, sa diha nga kini uyogon sa usa ka kusog nga hangin.’ Pinadayag 6:13. Kini nga tagna nakadawat ug talagsaon ug makapadasig nga katumanan diha sa dakong pag-ulan sa mga bulalakaw niadtong Nobyembre 13, 1833.”

Ang pagpamatuod ni William Miller nag-asoy:

Mao kini ang paagi nga si Miller, sa ting-init sa 1833, misugod sa hayag nga pagpresentar sa mensahe ngadto sa publiko. Niadtong Disyembre 1833, ang pagkahulog sa mga bituon midugang ug kabug-at sa iyang mensahe.

Niadtong 1840, si Ellen White naghisgot mahitungod sa usa ka katingalahang katumanan sa tagna. Kini nga pahayag sagad ginapanghimakakan sulod sa Espiritu sa Tagna, uban sa pipila nga nangatarongan nga si Uriah Smith maoy nagsulod niini ngadto sa The Great Controversy, apan kining maong mga pangatarongan walay patukoranan. Naghisgot siya mahitungod sa sunod-sunod nga mga katumanan sa tagna nga nanguna ngadto sa 1840, lakip ang pagkahulog sa mga bitoon ug ang Madulom nga Adlaw. Siya misulat, “Sa tuig 1840, laing katingalahang katumanan sa tagna maoy nakapukaw sa halapad nga interes.”

Nagtumong siya sa propesiya sa Biblia, dili lamang sa usa ka tawhanong tagna ni Josiah Litch.

Si Uriah Smith nagsulti kanato nga ang nahaunang manulonda sa Pinadayag 14 miabot niadtong 1798, apan mao ra kini nga manulonda sa Pinadayag 10. Sa Pinadayag 10, si Juan gisugo sa pagkuha sa gamayng basahon gikan sa kamot sa manulonda ug kan-on kini, ug kini mahimong matam-is sa iyang baba. Ang mensahe sa mga Millerite nahimong matam-is niadtong Agosto 11, 1840, human sa duha ka tuig sa pagtagna sa pagkahugno sa Imperyo Otomano pinasikad sa prinsipyo sa tuig-adlaw sa tagna sa Biblia. Sa diha nga ang hitabo natuman sa tukmang paagi, ang mensahe nga ilang ginasangyaw nahimong matam-is sa ilang baba.

Niadtong Agosto 11, 1840, ang mensahe nahimong matam-is sa ilang baba. Si Juan gisultihan sa pagkuha sa gamayng basahon gikan sa kamot sa manolunda nga mikunsad. Ang manolunda mikunsad niadtong Agosto 11, 1840, ug kining manolunda sa Pinadayag 10 mao ra ang mao usab nga unang manolunda sa Pinadayag 14. Ang manolunda sa Pinadayag 14 miabot niadtong 1798 sa panahon sa katapusan, apan ang iyang mensahe gihatagan ug gahum niadtong 1840. Miingon si Ellen White nga sa dihang ang hitabo nahibaloan, daghang mga tawo ang nakombinsir sa pagkahusto sa mga prinsipyo sa paghubad sa tagna nga gisagop ni Miller ug sa iyang mga kauban. Sukad sa dekada 1930, nga nagsugod niadtong 1919 apan ilabina sa dekada 1930, gisalikway sa Adventismo ang mga lagda sa paghubad sa tagna nga gisagop ni Miller ug sa iyang mga kauban—kana nga mga lagda mao ang pamaagi sa proof text sa pagtuon sa Biblia.

Ang sunod nga timaan sa dalan sa kasaysayan mao ang 1843 nga chart, nga gihimo niadtong Mayo 1842. Si Ellen White nagaingon, “Nakita ko nga ang 1843 nga chart gimandoan sa kamot sa Ginoo ug nga kini dili angay usbon, nga ang mga numero mao ang paagi nga Iyang gitinguha sila, ug nga ang Iyang kamot atua sa ibabaw niini ug nagtago sa usa ka sayop sa pipila ka mga numero aron walay bisan kinsa nga makakita niini hangtod nga ang Iyang kamot kuhaon.” Kining chart usa ka matagnaong timaan sa dalan, nga gihimo niadtong Mayo 1842. Niadtong Hunyo 1842, ang mga Protestante nga iglesia misugod sa pagsira sa ilang mga pultahan ug miabot ang ikaduhang manulonda.

Gikan sa Testimonies, unang tomo, panid 21: “Sa Hunyo sa 1842, si G. Miller mihatag sa iyang ikaduhang han-ay sa mga lektyur sa Casco Street Church sa Portland, Maine. Gawas sa pipila ka mga eksepsiyon, ang nagkalainlaing mga denominasyon nagsira sa mga pultahan sa ilang mga simbahan batok kang G. Miller.” Gipahibalo kita ni Ellen White nga isip mga Kristohanong Seventh-day Adventist, kinahanglan nga makakat-on kita sa pagpangatarungan gikan sa hinungdan ngadto sa sangpotanan. Ang hinungdan nga mitultol sa mga Protestante nga simbahan sa pagsira sa ilang mga pultahan mao ang pagpaila niining tsart. Sa dihang gipaila ang tsart niadtong Mayo, ang mga Protestante nga simbahan nakahukom nga ang mga Millerite mga nadani nga panatiko.

Ang unang kapakyasan maoy mosunod. Gikan sa *The Great Controversy*, panid 393:

Ang panahon sa paglangan mao ang unang kapakyasan sa pagpaabot, nga nahitabo niadtong Marso 22, 1844. Ang mga Millerita nanagna sa kataposan sa kalibotan sa 1843, pinasikad sa biblikanhong pag-ihap sa panahon. Sa dihang ang Ginoo wala pa moanhi niadtong taknaa, ang unang kapakyasan sa pagpaabot mitungha niadtong Marso 22, 1844. Kana mao ang panahon sa paglangan.

Kini mao ang panahon sa paglangay sa sambingay sa napulo ka ulay, sa Habakkuk 2, ug sa Daniel 12. Ang Daniel 12:11 nagaingon, “Ug sukad sa panahon nga ang kanunayng halad pagakuhaon...” Ang mga payunir nakasabut nga ang paganismo napukan niadtong 508, sa dihang gipildi ni Clovis ang mga Visigoth. Sukad sa panahon nga ang paganismo pagakuhaon ug ang pagkapapa ipahimutang (katloan ka tuig sa ulahi sa 538), adunay 1290 ka adlaw. Ang sunod nga bersikulo nagaingon, “Bulahan siya nga nagahulat ug makaabot sa usa ka libo tulo ka gatus ug katloan ug lima ka adlaw.” Ang 508 dugang 1335 katumbas sa 1843. “Bulahan siya nga makaabot sa 1843.” Ang 1335 nagtimaan sa panahon sa paglangay, nga nagaingon, “Bulahan siya nga nagahulat ug makaabot sa 1843.” Kon imong gipaluyohan ang pagsabot sa mga payunir mahitungod sa kanunayng halad, maingon kang Ellen White, kini tin-aw.

Aron sa dugang pang pagpatin-aw, ang Isaias 30:18 nagaingon, “Busa ang Ginoo magahulat.” Dinhi, ang Ginoo mao ang pamanhonon sa sambingay sa napulo ka ulay, ug Siya nagalangan. “Ug busa ang pamanhonon magalangan aron Siya magmapuanguron kaninyo, ug busa Siya pagabayawon aron Siya malooy kaninyo, kay ang Ginoo mao ang Dios sa paghukom. Bulahan silang tanan nga nagahulat Kaniya.” Kini nagkauyon sa Daniel 12:12: “Bulahan siya nga nagahulat ug makaabot sa 1335.” Ang pamanhonon nagalangan sa Marso 22, 1844. Adunay panalangin nga nalambigit sa pag-abot ngadto sa nahaunang kapakyasan sa gipaabot ug dayon sa paghulat. Sa diha nga makaabot kamo dinhi, kinahanglan kamo maghulat. Unsa man ang inyong gihulat? Ang Habakkuk 2:3 nagaingon, “Kay ang panan-awon alang pa sa usa ka tinudlong panahon, apan sa katapusan kini magasulti ug dili mamakak; bisan pa man kon kini maglangan, hulata kini.” Ang panalangin sa pag-abot sa 1335 mao ang panalangin sa pag-abot niining kasaysayan, diin pagatumanon sa Ginoo ang Tungang Gabii nga Singgit.

Dili tanan tugotan nga makaapil sa Cry sa Tunga-tungang Gabii. Ang ubang mga tawo mikuyog sa mga Millerite dili tungod sa ilang kaugalingong personal nga kasinatian uban kang Jesu-Cristo o sa personal nilang pagtuon sa Pulong sa Dios, kondili tungod sa kahadlok. Sa dili pa moabot ang Cry sa Tunga-tungang Gabii, gilain sa Ginoo kining mga igsoon gikan sa kalihukan. Ang nahaunang kapakyasan kabahin sa proseso sa pag-andam alang sa Cry sa Tunga-tungang Gabii. Sumala kang Ellen White, kon dili nato kini masabtan, mangahulog kita gikan sa dalan paingon sa daotang kalibotan sa ubos.

Gikan sa Early Writings, panid 238: “Duol sa pagtapos sa mensahe sa ikaduhang manulunda, nakita ko ang usa ka dakong kahayag gikan sa langit nga nagdan-ag ibabaw sa katawohan sa Dios. Ang mga silaw niining kahayaga daw masanag sama sa adlaw, ug nadungog ko ang mga tingog sa mga manulunda nga naninggit, ‘Tan-awa, nagaabot ang pamanhonon.’” Kini mao ang Singgit sa Tunga-tungang Gabii, nga maoy maghatag ug gahum sa mensahe sa ikaduhang manulunda. Nasabtan sa mga payunir nga ang mensahe sa unang manulunda miabut niadtong 1798 apan gihatagan ug gahum pinaagi sa pagkapukan sa Imperyong Ottoman niadtong 1840. Ang tanang mga mensahe moabut sa usa ka takna sa panahon ug pagkahuman niana pagahatagan ug gahum. Ang mensahe sa ikaduhang manulunda miabut niadtong Marso 22, 1844 sa dihang gisirhan sa mga Protestante nga mga iglesia ang ilang mga pultahan batok sa mensahe sa mga Millerita. Ang Singgit sa Tunga-tungang Gabii maoy naghatag ug gahum sa mensahe sa ikaduhang manulunda. Ang mensahe sa ikatulong manulunda miabut niadtong Oktubre 22, 1844, ug gihatagan kini ug gahum sa dihang ang gamhanang manulunda sa Pinadayag 18 mikuyog niini. Ang matag mensahe moabut sa kasaysayan ug pagkahuman niana pagahatagan ug gahum. Importante kining sabton.

Ang Pagtuaw sa Tunga‑tunga sa Gabii mihatag og gahum sa mensahe sa ikaduhang manulonda. Ang mga manulonda gipadala gikan sa langit aron pukawon ang mga santos nga nangaluya ug andamon sila alang sa dakong buluhaton nga nagpaabot kanila. Ang labing may talinto nga mga tawo dili mao ang unang nakadawat niining mensahe. Si William Miller dili mao ang unang nakadawat niining mensahe; sa kasukwahi gayod, siya mao ang ulahi nga nakadawat niini. Siya ang labing may talinto sa pagsabot sa mensahe, samtang si Samuel Snow mao ang una. Kadtong kaniadto nangulo sa buluhaton mao ang ulahi nga nakadawat ug mitabang sa pagpalapad sa pagtuaw. Sa kasaysayan, ang kataposang tawo nga midawat sa mensahe sa Pagtuaw sa Tunga‑tunga sa Gabii mao si William Miller.

Gikan sa The Great Controversy, 376:

Ang mga pangulo sa Iglesia Adventista karon nga nagdili sa pagpanudlo niini nga mensahe sulod sa iglesia ug bisan pa sa mga pribadong panimalay, gipaila nang daan dinhi diha sa kalihukang Millerite.

Gikan sa basahon ni Elder Damsteegt, *Foundation of Seventh-day Adventist Message and Mission*, si Miller mituo nga ang pagpahibalo sa Daniel 8:14 ug sa unang manulonda sa Pinadayag 14 mao ang Tunga sa Gabii nga Singgit—“Tan-awa, ang pamanhonon nagaanhi.” Mituo siya nga kining mensahe maoy nagaila sa ikaduhang pag-anhi ni Cristo. Naghunahuna si Miller nga ang tibuok kasaysayan mao ang Tunga sa Gabii nga Singgit, apan gipahayag ni Ellen White nga ang Tunga sa Gabii nga Singgit natuman sa usa ka piho nga punto. Gihatagan ni Samuel Snow ug ulohan ang iyang presentasyon nga “The True Midnight Cry” aron mailhan kini gikan sa pagtulon-an sa mga Millerite nga ang Tunga sa Gabii nga Singgit mao ang kinatibuk-ang mensahe.

Ang labing espirituhanon maoy unang midawat sa mensahe, ug kadtong kaniadto nangulo sa buluhaton maoy ulahi sa pagdawat ug sa pagtabang sa pagpaburot sa singgit. Si William Miller, nga nangulo sa buluhaton sukad sa 1833, nakigbisog sa mensahe sa Midnight Cry sa pag-abot niini niadtong Agosto 1844. Siya nagduhaduha mahitungod sa pagbulag gikan sa mga iglesia ug sa daghang mga tuig nagtudlo ug laing pagsabot sa Midnight Cry.

Si William Miller misulat:

Niadtong Mayo 1842, gimantala ang tsart sa 1843, ug giingnan sa mga igsoon si Miller nga kuhaon ang “if” gikan sa iyang presentasyon.

Mipadayon si Miller, “Ang publikong pamantalaan usab nagmantala nga ako kunoy nagtino ug usa ka piho nga adlaw, ang ikakaluhaan ug tulo sa Abril, alang sa pag-abot sa Ginoo. Busa, sa Disyembre niadtong tuiga, sanglit wala ako makakita ug sayop sa akong pagkwenta, gimantala ko ang akong pagtuo nga sa usa ka panahon tali sa Marso 21, 1843, ug Marso 21, 1844, moabot ang Ginoo.” Nahinapos na daan ni Miller ang ika-napulo nga adlaw sa ikapito nga bulan, ug sa hataas pang panahon sa wala pa gamita ni Samuel Snow kining maong konklusyon sa pagmantala sa Tunga-tungang Gabii nga Singgit, si Miller nakasulat na mahitungod niini. Si Miller mao ang gigamit sa Ginoo sa pagtapok sa lohika nga gigamit ni Samuel Snow sa pag-ila sa Oktubre 22, 1844.

Si Miller misulat, “Atol sa tuig 1843, ang labing mabangis nga mga pagsaway gitambak batok kanako ug kanila nga nakig-uban kanako sa pamantalaan ug sa pipila ka mga pulpito. Ang among mga tumong gisulong, ang among mga prinsipyo gisayop sa paghulagway, ug ang among mga kinaiya gipakaulawan.” Milabay ang panahon, ug ang Marso 21, 1844, miagi nga wala magpakita ang Ginoo. Dako ang kapakyasan, ug daghan ang wala na mag-uban kanila. Sa wala pa kini nga panahon, sukad sa 1840, gibanabana nga may 200,000 ka mga Millerite, apan niining tungora, 50,000 na lamang ang nahibilin.

Si Miller mipadayon, “Sa wala pa niini, sa tingdagdag sa 1843, ang pipila sa akong mga igsoon misugod sa pagtawag sa mga iglesia nga Babilonia ug sa pagdasig nga katungdanan sa mga Adventista ang paggula gikan kanila. Tungod niini, hilabihan ang akong kaguol. Dili lamang nga daotan kaayo ang epekto niini, kondili giisip ko usab kini nga usa ka pagbaliko sa Pulong sa Dios, usa ka pagtuis sa mga Kasulatan.” Si Miller nakigbisog sa mensahe sa ikaduhang manulonda, nga naghimo nga labi pa kaniya kalisod ang pagdawat sa matuod nga mensahe sa Tunga sa Gabii nga Singgit. Mikatap ang maong buhat, ug ang mga iglesia gisirhan batok kanila, nga nagmugna og pagdumot ug nagpalain sa kadaghanan sa mga Adventista gikan sa ilang tagsatagsa ka mga iglesia.

Human sa milabay ang iyang gipatik nga takna, giila ni Miller ang iyang kapakyasan mahitungod sa tukmang yugto sa panahon, apan gipadayon niya ang iyang pagtoo. Gipadayon niya ang iyang mga pagpangabudlay sa Kasadpan sa ting-init sa 1844 hangtod sa kalihokan sa Ikapitong Bulan. Wala siyay pakig-ambit niining kalihokana gawas sa usa ka sulat nga gisulat napulo ug walo ka bulan sa sayo pa mahitungod sa mga pagsaulog sa Balaod ni Moises nga nagtudlo ngadto nianang bulana. Wala niya damha nga ang maong paggamit himuon gikan niadtong mga hilisgutan o nga ang pagtoo sa maong mga pamatuod mahimong usa ka pagsulay sa kaluwasan. Wala siyay pakighiusa sa kalihokan hangtod sa duha o tulo ka semana sa wala pa ang Oktubre 22, 1844. Sa usa ka sulat kang Himes niadtong Oktubre 6, 1844, misulat si Miller, “Nakita ko ang usa ka himaya sa ikapitong bulan nga wala ko gayud makita kaniadto... Karon, bulahan ang ngalan sa Ginoo, nakita ko ang usa ka katahom, usa ka panag-uyon, usa ka pagkahiusa sa mga kasulatan, nga dugay ko nang giampo apan wala ko makita hangtod niining adlawa. Pasalamati ang Ginoo, O akong kalag. Si Igsoon nga Snow, si Igsoon nga Storrs, ug ang uban pa, pagabulahanon tungod sa ilang pagka-alagad sa pag-abli sa akong mga mata. Hapit na ako sa balay. Himaya, himaya, himaya, himaya.”

Human niana, gisubli pag-usab ni Miller ang mahitungod sa Midnight Cry, ug gitawag niya kini nga panatisismo. Matud ni Damsteegt, nakuha ni Snow ang iyang batakang hulagway sa mensahe sa Midnight Cry gikan sa mas sayong sinulat ni Miller.

Ang mga kalkulasyon ni Snow, nga gipatik niadtong Marso 1844, nakapukaw ug diyutay lamang nga pagtagad hangtod sa camp meeting sa Exeter, Agosto 12–17, 1844. Didto, ang iyang tukmang petsa alang sa pagbalik ni Cristo nakalihok sa daghan nga mga Millerite, nga nagdala sa ilang paningkamot sa pagmimisyon ngadto sa kinatumyan niini. Ang ilang tubag nailhan nga Kalihokan sa Ikapitong Bulan. Bisan tuod ang mga lider sa mga Millerite sa sinugdan may pagduhaduha, pipila ka mga semana sa wala pa ang gipaabot nga hitabo, miapil sila sa maong kalihokan ug gitugotan nga maimprenta ug masuportahan ang mga panglantaw ni Snow.

Ang unang panan-awon ni Ellen White nagpakita sa katawhan sa Dios nga anaa sa usa ka dalan paingon sa langit, uban sa usa ka kahayag sa ilang luyo nga gitawag ug ang Tunga-tungang Pagtuaw. Ang mensahe nga gipresentar ni Samuel Snow kinahanglan masabtan. Niadtong Mayo 1842, 300 ka mga tsart ang gipaimprenta alang sa 300 ka mga magwawali. Pag-abot sa Marso 22, 1844, human sa unang kapakyasan, ang tsart gisalikway, ug daghan ang mibiya sa kalihokan. Kadtong nagpabilin kinahanglan maghulat. Sa camp meeting sa Exeter, gipakita ni Snow nga ang Ginoo moanhi sa Oktubre 22, 1844, ang Adlaw sa Pagpasig-uli. Kini maoy nagduso kanila sa pagmantala sa mensahe.

Gihisgot ni Joseph Bates nga human sa camp meeting sa Exeter, samtang naglakaw siya latas sa mga bagon sa tren, nakadungog siya ug mga tingog nga nagbalik-balik, “Tan-awa, ania na ang pamanhonon!” Kini nga kalihokan mikatag sa tibuok Estados Unidos sulod sa duha ka bulan, nga mitultol ngadto sa Dakong Kapakyasan niadtong Oktubre 22, 1844.

Si Damsteegt nagkomento mahitungod sa Low Hampton Conference sa mga Adventista, Disyembre 28–29, 1844, nga nalangkit nila Himes ug Miller. Giawhag ni Himes ang paglipay sa mga balaan, pagpukaw sa Kristohanong kalibotan, ug pagmantala sa kaluwasan ngadto sa mga makasasala. Pipila ka semana sa ulahi, ang Advent Press mipadayon pag-usab, ug gipahayag ni Himes nga bukás ang pultahan sa kaluwasan. Si Miller hinayhinay nga mibiya sa hilabihang konsepto sa siradong pultahan ug mibalik sa iyang orihinal nga panglantaw sa Midnight Cry. Niadtong maong bulan usab, si Ellen White nakabaton sa iyang unang panan-awon, nga nagpakita nga kadtong mosalikway sa Midnight Cry mangahulog gikan sa dalan. Kana nga panan-awon alang kang William Miller sama usab kaayo sa kang bisan kinsa pa.

Gikan sa Early Writings, panid 257:

Ang mensahe sa ikatulong manulunda niining kahimtanga mao ang Igpapahulay. Samtang si Miller nagpadulong sa kahayag gikan sa langit, kining mga tawhana maghimo ug mga laraw aron ipahilayo ang iyang hunahuna. Ang impluwensiya sa tawo maoy nagpabilin kaniya sa kangitngit ug nagpabilin sa iyang impluwensiya taliwala niadtong misupak sa kamatuoran. Sa kaulahian, gipataas ni Miller ang iyang tingog batok sa kahayag gikan sa langit—ang Igpapahulay. Napakyas siya sa pagdawat sa mensahe nga unta maoy makapasabot sa iyang kapakyasan ug makahatag ug kahayag ug himaya sa nangagi. Misalig siya sa kaalam sa tawo imbes sa Diosnon. Sanglit nadugmok siya tungod sa paghago ug panuigon, dili siya sama ka may tulubagon sa mga nagpugong kaniya gikan sa kamatuoran. Ang sala anaa kanila. Kon nakita pa unta ni Miller ang kahayag sa ikatulong manulunda, daghang mga butang unta ang nahubsan sa kasayran. Apan ang iyang mga igsoon nagpakita ug ingon ka lalom nga gugma alang kaniya nga naghunahuna siya nga dili gayud siya makabuwag gikan kanila. Gitugotan sa Dios nga siya mapailalom sa gahum sa kamatayon ug gitago siya sa lubnganan gikan niadtong nagpahilayo kaniya sa kamatuoran. Si Moises nasayop sa wala pa mosulod sa Yutang Saad; sa samang paagi, nasayop si Miller sa dihang hapit na siyang mosulod sa langitnong Canaan. Ang uban maoy nagdala kaniya sa pagbuhat niini; ang uban maoy manubag tungod niini. Apan ang mga manulunda nagabantay sa bililhong abog niining ulipon sa Dios ug mogula siya sa tingog sa katapusang trumpeta.

Sa panapos, si William Miller nagatipolohiya sa mga Seventh-day Adventist sa katapusan sa kalibotan. Ang unang panan-awon ni Ellen White labaw pa alang sa atong panahon kay sa iyang kaugalingong panahon. Sa katapusan sa kalibotan, isalikway sa mga Seventh-day Adventist ang kahayag sa Midnight Cry. Ang kahayag sa Midnight Cry masabtan lamang pinaagi sa pagsabot niini nga kasaysayan. Ang unang kapakyasan naghinlo sa kalihukang Millerite gikan niadtong atua didto tungod sa sayop nga mga hinungdan ug nag-andam sa katawhan alang sa kasinatian sa pagsulay nga magamando kanila ngadto sa Labing Balaan nga Dapit. Ang mga moabot sa unang kapakyasan bulahan lamang kon sila magahulat alang sa Oktubre 22, 1844. Kining panahona gituyo sa Dios aron magpatungha ug usa ka katawhan nga Iyang tigumon ngadto sa Labing Balaan nga Dapit. Ang pagsalikway sa Midnight Cry ug ang pagkahulog gikan sa dalan maoy pagsalikway niining tibuok nga kasaysayan.

Si William Miller nakahimo ug tulo ka mga sayop, ug kita sa kanunay pagasulayan pinaagi sa tulo ka mga pagsulay. Ang iyang unang sayop mao ang pagsalikway sa Midnight Cry niadtong Disyembre 1844. Ang iyang ikaduhang sayop mao ang pagpaminaw sa mga tawo imbis sa Dios, nga maoy mitultol sa iyang ikatulong sayop: ang pagsalikway sa Igpapahulay nga Adlaw. Sa katapusan sa kalibutan, ang mga Seventh-day Adventist magasalikway sa kasaysayan sa Midnight Cry ug sa tawag sa pagbalik ngadto sa karaang mga dalan tungod kay sila maminaw sa ilang mga pangulo. Sa pagbuhat niini, ilang giandam ang ilang kaugalingon alang sa timaan sa mananap, nga nagasubli sa tulo-ka-lakang proseso sa pagsulay ni Miller, nga nagsugod sa paagi sa ilang pagpakiglabot sa mensahe ug kasaysayan sa Midnight Cry.

Adunay lamang duha ka mga tagna nga naghisgot sa kasaysayan gikan sa unang kapakyasan sa pagpaabot ngadto sa ikaduhang kapakyasan sa pagpaabot: ang 2300 ka mga adlaw (“Bisan pa kon malangan ang panan-awon, hulata kini”) ug ang 2520. Ang pagsalikway sa 2520 mao ang pagsalikway sa Singgit sa Tunga-tungang Kagabhion. Ang pagsalikway sa Singgit sa Tunga-tungang Kagabhion mao ang pagkatangtang gikan sa alagianan paingon sa daotang kalibotan sa ubos.

Atong hisgutan pa kini sa mas lawom sa sunod nga presentasyon.