Panium - Numero Siyete

Nagahimo kita sa paghiusa sa tanang mga linya sa Daniel onse diha sa kalambigitan sa tinago nga kasaysayan sa bersikulo kwarenta nga nagrepresentar sa 1989 ngadto sa balaod sa Domingo sa Tinipong Bansa sa Estados Unidos. Ang atong pagtawag ingon nga mga estudyante sa tagna mao ang husto nga pagbahinbahin sa pulong sa kamatuoran.

Ang kapitulo onse sa Daniel mahimong bahinon ngadto sa napulo ka mga propetikong linya. Ang mga bersikulo uno hangtod upat nagrepresentar sa usa ka propetikong linya. Ang mga bersikulo singko hangtod nuebe nagrepresentar sa ikaduhang linya. Ang bersikulo napulo nagrepresentar sa ikatulong linya. Ang mga bersikulo onse ug dose nagrepresentar sa ikaupat nga linya. Ang ikalimang linya mao ang mga bersikulo trese hangtod kinse. Ang ikaunom nga linya mao ang mga bersikulo disisais hangtod baynte-dos. Ang ikapitong linya mao ang mga bersikulo baynte-tres ug baynte-kuwatro. Ang bersikulo baynte-kuwatro hangtod sa bersikulo traynta-uno mao ang ikawalong linya. Ang mga bersikulo traynta-uno hangtod kwarenta mao ang ikasiyam nga linya, ug ang ikanapulo ug katapusang linya mao ang mga bersikulo kwarenta hangtod kwarenta’y singko. Kining napulo ka mga linya kinahanglan nga pagahionon, linya ibabaw sa linya.

Ang matag usa sa napulo ka mga linya sa tagna, sa walay duhaduha, may kalabutan sa usag usa, apan sulod sa matag linya mahimong maila ang usa ka piho nga tema. Bisan tuod ang matag linya adunay pangunang tema, ang mga linya naglangkob labaw pa sa usa ka nag-inusarang pagpamatuod. Tuyo ko nga ilhon ang matag usa sa mga tema diha sa napulo ka mga linya.

Ang unang tuig ni Dario nagtimaan sa katapusan sa kapitoan ka tuig, sa ingon nagpaila sa usa ka propetikong panahon sa katapusan. Sa bersikulo tres, si Alejandro ang Bantugan nagtukod sa iyang gingharian nga misakop sa tibuok kalibotan, ug sa bersikulo kwatro ang iyang gingharian pagalukahon ug pagabahínon ngadto sa upat ka hangin. Ang paggamit kang Dario ingon nga panahon sa katapusan sa 1989 nagtugot kanato sa pag-ihap sa mga hari nga gihulagway sa bersikulo dos. Sa dihang si Gabriel miingon sa bersikulo uno, “Usab sa unang tuig ni Dario,” iyang gipadayon ang iyang gipahibalo kang Daniel sa sinugdanan sa panan-awon, nga nagsugod sa kapitulo napulo.

Ang timailhan nga nagrepresentar sa usa ka “panahon sa katapusan” naglangkob ug duha ka mga simbolo. Ang “panahon sa katapusan” alang sa propetikong linya ni Moises mao ang pagkahimugso ni Aaron, nga gisundan paglabay sa tulo ka tuig sa pagkahimugso ni Moises. Si Aaron ug si Moises mao ang duha ka pilo nga simbolo sa “panahon sa katapusan” diha sa ilang kasaysayan ug nagatipo sa pagkahimugso ni Juan Bautista ug ni Jesus unom ka bulan pagkahuman. Ang “panahon sa katapusan” niadtong 1798 nagtiman sa pagkadakop sa papa sa Roma nga sa ulahi namatay diha sa pagkabinihag niadtong 1799. Gikan sa “unang tuig ni Dario nga Medo” hangtod sa “ikatulong tuig ni Ciro nga hari sa Persia”; si Dario ug si Ciro nagrepresentar sa “panahon sa katapusan” niadtong 1989, kay ang tanang mga manalagna nagasulti labaw pa mahitungod sa ulahing mga adlaw kaysa sa mga adlaw diin sila nangabuhi.

Si Dario ug si Ciro nagrepresentar kang Ronald Reagan ug kang George Bush senior niadtong 1989. Silang duha maoy mga presidente nianang tuiga. Ang bersikulo uno sa kapitulo onse nagbutang sa panan-awon sa ikatulong tuig ni Ciro, nga magrepresentar kang George Bush the senior nga misunod kang Reagan maingon nga si Ciro misunod kang Dario. Ang bersikulo dos nagaingon nga may tulo pa ka mga hari nga motindog ug ang ikaupat labi pang dato kay kanilang tanan. Ang katapusang “panahon sa katapusan” sa kapitulo onse nagsugod niadtong 1989 ug nagpaila nga human kang George Bush senior may tulo pa ka mga hari nga motindog, sa ingon nagpaila sa tulo ka mga presidente nga misunod kang Bush senior. Kadtong tulo ka mga hari mao sila si Bill Clinton, George Bush junior, Barak Obama, ug dayon ang labing datong presidente, si Donald Trump, nga “pinaagi sa iyang kusog” ug “pinaagi sa iyang mga bahandi iyang pukawon ang tanan batok sa gingharian sa Grecia”.

Ang ikatulong bersikulo dayon nagpaila kang Alexander the Great ug busa nagatipo sa katapusang pangulo sa United Nations nga maghiusa uban sa kapapahan sa katapusang mga adlaw, apan nga sama sa kapapahan moabut usab sa iyang katapusan. Ang United Nations mao ang ikapitong gingharian nga gihulagway ingon nga napulo ka mga hari diha sa Pinadayag disyisiyete, ug ang panaghiusa sa napulo ka mga hari miuyon sa paghatag sa ilang ikapitong gingharian ngadto sa mapintas nga mananap nga papal sulod sa usa ka simbolikong takna.

Kadtong napulo ka mga hari girepresentahan sa mga bersikulo tres ug kuwatro ug usab sa kasaysayan sa pagsaka ug pagkahulog ni Alejandro ang Bantugan, nga nagtuman niadtong mga bersikulo sa ikaupat nga siglo. Ang Gresya mao ang ikatulong gingharian sa tagna sa Biblia ug usa ka simbolo sa dragon, usa ka ikatulo sa tulo ka pilo nga panaghiusa sa dragon, sa mapintas nga mananap, ug sa mini nga propeta. Sa krus ang mensahe nga “Hari sa mga Judio” gisulat sa Hebreo, Latin, ug Grego; nga nagrepresentar sa mga Judio, sa mga Romano, ug sa nahibiling daghang mga tawo gikan sa ubang mga nasod nga anaa sa Jerusalem sa Pasko. Ang mga Grego nagrepresentar sa dragon, ang mga Romano nagrepresentar sa mapintas nga mananap, ug ang mga Judio mao ang mini nga propeta.

Ang unang upat ka bersikulo sa kapitulo onse nag-ila sa katapusan sa yutan-ong gahum sa dragon nga nakighilawas uban sa gahum sa kapadohan samtang ang tawhanong panahon sa pagsulay nagasira na. Ang mga bersikulo tres ug upat nag-ila sa katapusang pagbangon ug pagkapukan sa ulahing pagpadayag sa usa ka yutan-ong gahum sa dragon. Kining mga bersikulo nagpatong sa katapusang unom ka bersikulo nga nag-ila sa katapusan sa mapintas nga mananap nga nakighilawas uban sa mga hari sa yuta. Ang sinugdanan ug katapusan sa kapitulo onse nag-ila sa kasaysayan diin ang mga kaaway sa Dios moabut sa ilang katapusan nga walay bisan kinsa nga motabang. Ang unang upat ka bersikulo nga gipahaom sa katapusang unom ka bersikulo ug sa pagbuhat niini nagadala sila sa simbolismo sa Napulo ka Sugo, uban sa usa ka papan sa unang upat ka mga sugo ug usa ka papan sa katapusang unom ka mga sugo, samtang nagsimbolo usab sa usa ka pagsulay pinaagi sa gidaghanon nga napulo.

Ang unang upat ka mga bersikulo nagrepresentar sa usa ka sinugdanan nga naghulagway sa katapusan samtang nagpatukod sa mensahe ingon nga nagsugod sa “panahon sa katapusan” niadtong 1989. Ang mga bersikulo nagrepresentar gikan sa 1989 hangtod sa pagsira sa tawhanong panahon sa pagsulay, sa ingon nagsumaryo sa mensahe sa kataposang unom ka mga bersikulo, nga mao ang pagdugang sa kahibalo nga gibuksan niadtong 1989, ug nga nag-ila sa mga hitabo nga may kalabutan sa pagsira sa panahon sa pagsulay.

Ang mga bersikulo naghatag sa propetikong saliganan aron maila nga sugod sa 1989 adunay kinatibuk-ang walo ka mga presidente, ug ang ikawalo iya sa pito ka nangaging mga presidente, sa ingon nagdugtong sa maong pahayag uban sa talinghaga nga ang ikawalo iya sa pito, nga usa ka propetikong kinaiya nga mao ang kamatuoran alang niining panahona sa kataposang mga adlaw.

Ang tema nga masabtan pinaagi sa mga bersikulo mao ang kataposang pagkalaglag sa gahum sa dragon nga nagapakighilawas uban sa bigaon nga babaye sa Tiro. Ang bigaon nga babaye nagapakighilawas uban sa tanang mga hari sa yuta, apan maingon nga ang karaang Pransiya nahimong panganay sa Simbahang Katoliko sa dihang gihinungod ni Clovis ang iyang trono ngadto sa papasiya niadtong 496, sa ingon usab, ang mananap sa yuta sa Estados Unidos mao usab ang maunang usa sa mga hari nga makapakighilawas uban sa bigaon nga babaye sa balaod sa Domingo. Maingon nga sa kataposang unom ka mga bersikulo ang unang upat ka mga bersikulo nagaila ug nagahatag og paghatag-diin sa tanang tulo ka mga gahum nga nagamando sa kalibotan ngadto sa Armagedon, apan ang tema sa unang upat ka mga bersikulo mao ang gahum sa dragon nga girepresentahan sa Grecia ug ni Alejandro nga Bantugan.

Si Reagan nagsugod sa proseso sa walo ka mga presidente nga mitultol karon ngadto sa kataposan sa walo ka mga presidente. Ang ikawalong presidente magatindog sa larawan sa mananap ug magapatuman sa usa ka balaod sa Domingo sa Tinipong Bansa, samtang usab nagapasiugda ug usa ka kasabotan nga magahimo kaniya nga pangulo sa United Nations, nga niadtong gayud nga higayona mosulod sa usa ka tibuok-kalibotang relasyon tali sa simbahan ug estado ilalom sa dagway sa pagsulbad sa nagkadaghang pakiggubat sa radikal nga Islam.

Ang pagbalhin sa Estados Unidos, nga mao ang mananap sa yuta sa Pinadayag kapitulo trese, gikan sa pagkahimong ikaunom nga gingharian sa tagna sa Biblia ngadto sa ulo sa ikapitong gingharian sa tagna sa Biblia, samtang gipakatuman ang supak sa balaod nga relasyon uban sa ikawalong gingharian sa tagna sa Biblia, gihulagway gikan sa bersikulo uno nga nagtimaan sa 1989, pinaagi sa mga presidente nga nagdala ngadto sa balaod sa Domingo sa Estados Unidos, ug diha-diha dayon unya giila ang gamhanang hari nga motindog. Kana nga gamhanang hari mao si Trump nga nagkupot sa pagpugong ibabaw sa United Nations, nga iyang ginabungkag karon sa pag-andam sa daan sa iyang mga gipangayo.

Ang bersikulo singko hangtod nuwebe nagrepresentar sa unang paghisgot ug sa matag-punto nga paghulagway sa gubat tali sa mga hari sa amihanan ug sa habagatan nga gigamit sa tibuok kapitulo isip pangunang propetikong hulmahan. Ang bersikulo singko naglatid sa tema sa maong bahin.

Si Ptolemy I Soter ug Seleucus I Nicator gihulagway niini nga bersikulo. Silang duha kabahin sa usa sa upat ka “Diadochi” (nagadugang og kahulogan nga manununod) sa gingharian ni Alexander. Si Seleucus mao ang nahaunang “hari sa amihanan” diha sa kapitulo onse, ug uyon sa pagano nga Roma, sa pagka-papal nga Roma, ug sa moderno nga Roma—si Seleucus natukod lamang ingon nga profetikanhong hari sa amihanan human sa tulo ka nag-unang mga kadaugan o mahukmanong mga hitabo: ang iyang pagbawi sa Babilonia niadtong 312 BC, ang Gubat sa Ipsus niadtong 301 BC, ug ang Gubat sa Corupedium niadtong 281 BC. Kini nga mga lihok mipildi sa iyang dagkong mga kaatbang, mipalapad sa iyang imperyo, ug nagpalig-on sa iyang paghari sa maong rehiyon.

Ang ikaduhang linya nagsugod pinaagi sa pag-ila sa mga hari sa amihanan ug habagatan nga gilain gikan sa bisan unsang uban sa mga sumusunod (Diadochi) sa nabahin nga gingharian ni Alexander. Nagsugod kini pinaagi sa pag-ila nga ang hari sa amihanan ginahatagan lamang og gahum human sa tulo ka mga pagpanakop. Unya sa kasaysayan sa pakigbisog alang sa paggahum nga mitungha human sa kamatayon ni Alexander diha sa mga bersikulo sais hangtod nuwebe, ilhon ang usa ka yugto nga matapos sa pagkapukan sa hari sa amihanan pinaagi sa hari sa habagatan. Mao kini ang nahaunang sa tulo ka higayon sa kapitulo onse nga ang hari sa habagatan modaug batok sa hari sa amihanan. Naghatag kini og tulo ka sulodnong mga saksi sulod sa kapitulo nga matin-aw nga nagapahimutang sa mga timailhan sa dalan sa kasaysayan nga modala ngadto sa usa ka hari sa habagatan nga mopildi sa usa ka hari sa amihanan.

Ang makasaysayanong katumanan sa mga bersikulo naghatag sa sumbanan alang sa matagnaong katumanan sa usa ka libo duha ka gatus ug kan-uman ka tuig nga pagmando sa pagkapapa nga giila diha sa mga bersikulo traynta’y uno hangtod kwarenta, ug sa matagnaong sumbanan alang sa katumanan sa bersikulo onse, nga unang natuman niadtong 217 BC sa Gubat sa Raphia. Kining tulo ka mga saksi nagaila sa mga kinaiya sa Gubat sa Ukraine diin si Putin, ang katapusang hari sa habagatan, modaug batok sa puli nga kasundalohan sa papa nga hari sa amihanan.

Ang tema sa ikaduhang linya sa propetikong kasaysayan mao kon giunsa paghatag ang makamatayng samad sa pagkapapa niadtong 1798, sumala sa gihulagway sa mga bersikulo singko hangtod nuwebe ug sa gubat sa Raphia diha sa bersikulo onse. Ang hari sa habagatan, nga mao ang Ehipto, mao ang gahom sa dragon.

Ang tulo ka mga ilustrasyon sa hari sa habagatan nga nakadaug batok sa hari sa amihanan diha sa kapitulo onse nagkahiusa sa pag-ila sa kataposang pagkapukan sa hari sa amihanan diha sa bersikulo kwarentay-singko.

Adunay tulo ka linya sa kapitulo onse nga naghulagway sa usa ka hari sa habagatan nga mopildi sa usa ka hari sa amihanan, apan sa dihang ang hari sa amihanan moabut sa iyang katapusan nga walay bisan kinsa nga motabang kaniya, dili kini dayon kaayo makita. Apan ang basahon sa Pinadayag nag-ila nga mao ang gahum sa dragon nga mopukan kaniya pinaagi sa pagkaon sa iyang unod ug pagsunog kaniya pinaagi sa kalayo. Sa dihang ang gahum sa dragon maila gikan sa basahon sa Pinadayag, atong makita ang mga hari, nga mao usab ang dragon ug mao usab ang hari sa habagatan, nga maoy mopukan sa hari sa amihanan diha sa bersikulo kwarenta’y singko. Tulo ka tuwirang mga saksi diha sa kapitulo nga silang tanan nagpamatuod sa ilang hingpit nga katumanan ingon sa girepresentahan pinaagi sa pagkadugtong sa mga basahon ni Daniel ug sa Pinadayag.

Ang modernong papal nga hari sa amihanan moabot sa iyang katapusan nga walay bisan kinsa nga motabang kaniya diha sa bersikulo kuwarenta’y singko, ug ang basahon sa Pinadayag nag-ila kon giunsa sa papal nga gahum pag-abot sa iyang katapusan pinaagi sa mga kamot sa gahum sa dragon.

Ang napulo ka mga hari mosunog pinaagi sa kalayo sa papal nga hari sa amihanan ug mokaon sa iyang unod. Ang mga hari sa kaulahiang mga adlaw mao ang gahom sa dragon.

Ang napulo ka mga hari mao ang gahum sa dragon, nga gihulagway usab pinaagi sa gingharian sa Gresya ug ni Alejandro. Kining mga hari mga hari sa habagatan, kay gihulagway sila ni Faraon nga hari sa Ehipto. Kaonon nila ang iyang unod, kay sila usab mao ang mga “iro” sa tagna nga gitawag sa Salmista nga “katilingban sa mga daotan.”

Ang kapapahan mao ang hari sa amihanan sa bersikulo kwarenta’y singko, ug ang kapapahan girepresentar ni Jezebel sa iglesia sa Tiatira.

Natuman ang paghukom kang Jezebel sa dihang siya gikaon sa mga iro.

Ang mga iro mao ang pagano nga Roma, ang gahum sa dragon, kay ang pagano nga Roma mao ang naglansang kang Cristo sa krus.

Ang napulo ka mga hari, nga mao ang mga iro, nga mao ang katilingban sa mga daotan, nga mao ang Gresya ug Egipto, mosunog usab sa bigaon pinaagi sa kalayo.

Ang napulo ka mga hari magasunog sa bigaon pinaagi sa kalayo, kay siya nagaangkon nga usa ka babayeng pari apan siya usa ka bigaon.

Sa mga bersikulo singko hangtod nuebe, ug sa mga bersikulo traynta’y uno hangtod kuwarenta, atong makita ang pagpamatuod nga ang kapapahan moabot sa iyang katapusan pinaagi sa gahum sa dragon. Kini nga prinsipyo ginatuman usab karon sa Gubat sa Ukraine. Kining tulo ka mga saksi nagapahibalo kanato nga sa dihang ang hari sa amihanan moabot sa iyang katapusan nga walay bisan kinsa nga motabang kaniya diha sa bersikulo kuwarenta’y singko, ang dragon mokaon sa iyang unod ug mosunog kaniya pinaagi sa kalayo. Pinaagi sa tulo ka mga saksi, ang kadasig sa lihok sa dragon maglakip sa usa ka nabungkag nga kasabotan.

Sa bersikulo singko hangtod nuebe, ang ikaduhang Gubat sa Sirya natapos pinaagi sa usa ka kasabotan niadtong 253 BC. Ang gubat nagsugod niadtong 260 BC, ug pito ka tuig sa sulod sa ikaduhang Gubat sa Sirya, natuman ang usa ka kasabotan sa kalinaw pinaagi sa paghatag sa hari sa habagatan sa usa ka anak nga babaye ngadto sa hari sa amihanan aron mapangasawa niya ang anak nga babaye sa hari sa habagatan ug mapahigayon ang kalinaw pinaagi sa pakigsaad sa kaminyoon. Pito ka tuig human sa kaminyoon, niadtong 246 BC, gisalikway sa hari sa amihanan ang pangasaw-onong gikan sa habagatan ug gipahiuli ang iyang unang asawa nga iyang gisalikway sa dihang gipangasawa niya ang prinsesa sa Ehipto. Ang hinungdan sa pagsulong sa hari sa habagatan batok sa gingharian sa amihanan ug sa pagbihag sa hari sa amihanan mao ang paglapas sa kasabotan.

Ang nabungkag nga kasabotan naghulagway sa nabungkag nga Treaty of Tolentino niadtong 1797, nga naghatag kang Napoleon sa hinungdan sa pagdakop sa papa niadtong 1798, maingon nga gibuhat ni Ptolemy kang Seleucus niadtong 246 BC. Sa dihang si Ptolemy III mibalik sa Ehipto gikan sa iyang kadaugan batok sa amihanang imperyong Seleucid ni Seleucus II, gidala niya pabalik ngadto sa Ehipto ang daghan kaayong mga bahandi, mao nga gihatagan siya sa mga Ehiptohanon sa titulo nga “Euergetes” (nga nagpasabot Benefactor) si Ptolemy III tungod sa pagpasig-uli niya sa ilang “mga dios nga nabihag” human sa daghang mga tuig.

Sa dihang gibihag ni Napoleon ang papa niadtong 1798, iyang gikawat ang mga bahandi sa Vaticano ug gidala kini pabalik ngadto sa Pransiya, ingon sa gilarawan ni Ptolemy III, kinsa mikuha usab sa mga bahandi ug gidala si Seleucus II pabalik ngadto sa Ehipto, diin si Seleucus II namatay sa pagkahulog gikan sa usa ka kabayo. Kini naglarawan kang Napoleon nga nagtangtang sa pagka-papado gikan sa mananap niadtong 1798, ug sa kamatayon sa papa niadtong 1799. Ang pagka-papado sa Pinadayag 17 mao ang babaye nga nagsakay ibabaw sa mananap, ug ang kapildihan, pagkabihag, ug misunod nga kamatayon ni Seleucus pinaagi sa pagkahulog gikan sa usa ka kabayo, naglarawan kang Napoleon nga nagtangtang sa sibil nga awtoridad sa pagka-papado (nga girepresentar ingon nga usa ka mananap sa Pinadayag 17).

Ang mga bersikulo singko hangtod nuebe nagpasundayag sa pakiggubat tali sa hari sa amihanan ug sa habagatan diha sa kapitulo onse. Ang bersikulo singko naghatag sa patik ngadto sa Roma isip hari sa amihanan, kay kini nagpaila nga ang hari sa amihanan makadaug sa tulo ka heyograpikal nga mga dapit sa dili pa kini maghari sa labing hataas nga paagi. Ang mga bersikulo naghatag sa propetikong estruktura nga naglatid sa usa ka yugto sa panahon diin ang hari sa amihanan nagmando apan moabot sa iyang katapusan. Mao gayud kini ang sukaranan ug saad sa kapitulo onse. Ang tema sa linya mao ang makamatay nga samad sa papang hari sa amihanan, o sumala sa bersikulo kap-atan ug lima nag-ingon, “siya moabot sa iyang katapusan, nga walay bisan kinsa nga motabang kaniya.” Kining kamatuoran mao ang karon nga kamatuoran sa katapusang mga adlaw.

Padayon kita sa sunod nga artikulo.