Pe capítulo 9 ñepyrũmbyte Apocalipsis-pe ojehechauka pe turu peteĩha poha, ha’éva pe ñembyasy peteĩha; ha pe capítulo mbyte rire ojehechauka pe turu peteĩha poteĩha, ha’éva pe ñembyasy mokõiha. Mokõive turu ojehechauka porãiterei pe kuatia’anga pionero 1843 ha 1850-pe. Umi seis versíkulo paha Daniel 11-pe ojeavri hag̃ua ipyahúva ára pahápe ary 1989-pe, Unión Soviética oñembyaírõ guare, upérõ oñepyrũ pe movimiento reformador umi cien cuarenta y cuatro mil rehegua.
Añete umi añetegua ojehechakuaáva’ekue 1989-pe, oĩkuri umi tuicha ñemoambue ñemyatyrõha rembiasakue Bíbliaipegua, ha opavave umíva ojoja ojuehe. Opavave proféta, ha upévare opa tembiasakue marangatu, oikehápe umi ñemyatyrõha marangatu rembiapo, ohechauka pe paha tuicha ñemyatyrõha ñemongu’e umi cien cuarenta y cuatro mil rehegua, ha upéva avei hína pe ñemongu’e ipoderósova mbohapyha ánhel rehegua. Ñepyrũvo pe sellado rembiapo, upéicha avei oñepyrũ pe ñehypýi ama paha rehegua. Pe ojepe’akuaa hag̃ua umi ñemyatyrõha ñemongu’e 1989-pe, ha upéi pe ojepe’akuaa hag̃ua Daniel capítulo once pegua poteĩ téxto paha 1992-pe, omoheñói peteĩ tekohápe jehovasa’ỹ ha ñemoĩ hag̃ua, péicha tapia oiko jave ojepe’ávo peteĩ añetegua pyahu ha ko’ág̃a guarã.
Peñe’ẽ añetegua oñemoĩ hag̃ua peteĩ ñorairõme Daniel 11-pe umi seis téxto pahápe rehegua, Ñandejára oikuaauka pe añetegua he’íva Roma pagána rembiasakue profético, oñembojoajúva Roma papal rembiasakue profético rehe, oñemopyenda mokõi testígo ári, ohechauka hag̃ua Roma moderna rembiasakue profético. Oñemoañete pe léi orekóva peteĩ profecía jeporu mbohapy, ha upéi ojepuru hag̃ua jejoko hag̃ua jejavy, ha hag̃ua ojekuaa ha oñemopyenda pe añetegua. Umi léi omomba’éva mayma línea reformista ojoja ambue línea reformista ndive, ha umi léi ojoajúva peteĩ profecía jeporu mbohapy rehe, oiko pe ita guasu oñemopyendahápe umi léi oñemopyendava’ekue pe tercer ánhel movimiento-pe, ojehechaukaháicha peteĩ ta’ãnga hag̃ua umi léi oñemopyendava’ekue, ojepuruva’ekue ha oñemoherakuãva’ekue pe rembiasakue Millerita-pe.
Pe profecía rehechávo mbohapy aplicación peteĩ régla ramo, ojeipe’a pe oku’e hag̃uáicha pe aty cien cuarenta y cuatro milgua, ha’ekuéra niko pe latter rain rekove, ha pe Islam pe tercer ay guigua ha’e pe latter rain marandu. Pe principio profecía rehegua mbohapy aplicación rehegua ojehechakuaa vaʼekue pe León de la tribu de Judá rupive, heta ary mboyve pe Islam pe tercer ay guigua og̃uahẽ hag̃ua tembiasakue-pe 11 de septiembre de 2001-pe, haʼe oipotágui itiempo pahaguegua ipuévlo ikatu hag̃uáicha pya’e ohechakuaa pe marandu ojehechaukáva pe tercer ay og̃uahẽvo, haʼe ombojevýramo ipuévlo Jeremías tape yma guarépe.
Pe comprensión pionera oñe’ẽva pe quinta ha sexta trompeta rehe, oĩháicha ñemohenda Apocalipsis capítulo nueve-pe, ojeikuaa vaʼekue haʼeha pe pasaje oĩva Apocalipsis lívrope pe oĩvéva mbarete ha hesakã porãme ojekuaa hag̃ua tembiasakue rupive. Uriah Smith oñepyrũ ipresentación Apocalipsis capítulo nueve rehe, oipurúvo historiador Keith ñeʼẽ nguéra ombohasa hag̃ua upe punto voi.
“Ko trompéta ñemyesakãrã, jey ñañembokatupyryta karai Keith jehaipýgui. Ko haihára he’i añetépe: ‘Ndaipóri gueteri ótro hendápe Apocalipsis-pe peteĩ joaju péichaite peteĩcha umi omyesakãvape apytépe ambue hendáre, pe tembiporu porundyha ha poteĩha térã pe ñembyasýra peteĩha ha mokõiha jeporu rehegua, umi sarracéno ha turko-kuérape. Hesa’ỹijo hag̃uáicha ojehecha porãiterei, ha ndaikatúi hag̃uáicha oñentende vai. Peteĩ térã mokõi versíkulo añónte hag̃ua ombohérava káda peteĩva, opaite pe capítulo porundy Apocalipsis-pe, jojaite rupi, oñemboguapy mokõivéva ñemombe’úpe.’” Uriah Smith, Daniel and Revelation, 495.
Pe ñembyahýi peteĩha ha mokõiha mba’asy guasu rehegua omboja’o pe tembiasakue pe peteĩha mba’asy guasúpe, ojejoguáva Mohammed rehe. Geográficamente oĩ upe historiadór Alexander Keith he’íva Saracenos, ha ñande ko’ág̃a ja’éva Arabia. Pe tembiasakue pe mokõiha mba’asy guasu rehegua, ojejoguáva Osman I rehe, geográficamente oĩ Turquía-pe, upépe pe historiadór ombohéra Turcos. Pe tembiasakue pe peteĩha mba’asy guasu rehegua oĩkuri ha oñekumpli Arabia-pe, Islam ha Mohammed heñóiha rupi. Pe tembiasakue pe mokõiha mba’asy guasu rehegua oĩkuri ha oñekumpli Turquía-pe, pe Imperio Otomano heñóiha rupi.
Pe mbaʼe ojehuva’ekue pe ñembyasy peteĩha rehegua ohechauka peteĩ ñorairõ ojejapóva Róma rehe umi ñorairõhára ijeheguínteguáva rupive, ha pe joaju añoite orekóva ojupekuéra ndive ha’e va’ekue Islam jerovia. Pe mbaʼe ojehuva’ekue pe ñembyasy mokõiha rehegua ohechauka peteĩ ñorairõ ojejapóva Róma rehe peteĩ tekombo’e ha mburuvichakuaa ñemboguata pytyvõme, ha upéva héra peteĩ Califato. Mokõivéva kásope, taha’e pe ñorairõ ijeheguíntegua Róma rehe pe tembiasakue Mohammed ohechaukávape, térã pe ñorairõ oñembohekopyréva Ottman térã pe Imperio Otomano ohechaukáva, pe tape ojeporúva oñorairõ hag̃ua ha’e va’ekue ojeity hag̃ua sapy’aitépe ha noñeha’arõi hag̃uáicha. Ndaha’éi va’ekue peteĩ ñorairõ ojejapóva oñemonde hag̃ua opaite soldádo peteĩchagua sa’y ao reheve, upéi oñemohenda hag̃ua soldadokuéra peteĩ líñeape ha oñemotenonde hag̃ua kuatiarogue tata rendápe, péicha rupi niko pe jepokuaa militar upe tiémpope. Pe ñe’ẽ “assassin” oñemopyenda pe tape islam rehegua oñeñorairõha rehe, ha’éva ojeity hag̃ua sapy’aitépe ha noñeha’arõi hag̃uáicha, ha hetajey ogueru avei pe ojeityhára ñemano.
Pe ñe’ẽ “assassin” oñemoñepyrũ árabe ñe’ẽgui “hashshashin”, oúva “hashish” gui, he’iséva “haxix” térã “cannabis”. Ko ñe’ẽ ojeporu vaʼekue ypykuéra hag̃ua oñehenói hag̃ua peteĩ aty kañymby ha fanático musulmán Nizari Ismaili rehegua Medio Oriente-pe, Edad Media aja. Ko aty membykuéra ojekuaa vaʼekue heko ndaha’éi jepivegua ha heta jey ipy’ahatãva rehe, umíva apytépe oĩ hag̃ua porojuka política rehegua ojeporúva ohupyty hag̃ua hembipota. Oje’e hikuái sapy’ánte hoʼu hague haxix oñembosako’i hag̃ua hemiñongatupyryrã, ha upéva ogueru hag̃ua ojeporu ñande yvytu kuarahyresẽ gotyo pe ñe’ẽ “hashshashin” térã “assassins”. Umi Assassins oiko mbarete vaʼekue Edad Media aja, tenonderãite Persia ha Siria-pe, ha oreko vaʼekue peteĩ tembiapo tuicha mba’éva opaichagua conflicto político ha porojuka upe arapokõindypegua apytépe. Ipahápe, pe ñe’ẽ “assassin” oike Europagua ñe’ẽnguérape, ha upépe he’ise hag̃ua hetave hendáicha umi tapicha omotenondéva porojuka política térã porojuka ojeporavóva peteĩ mba’erã hag̃uáicha.
Ko modo de ñorairõha ha’e peteĩ mba’e porãite profético umi mbohapy jahe’o rehegua, pórke pe tembiaporã profético Islam rehegua ha’e omoheñói hag̃ua ñorairõ. Islam, símbolo ramo, oñe’ẽmbaite ñorairõ rehe, ha Apocalipsis kapítulo porundy porundyhápe, Islam pe peteĩha ha mokõiha jahe’o rehegua ha’e peteĩ ta’anga ohechaukáva iñorairõha. Iñorairõha ojehechauka Apocalipsis kuatiápe, pe tembiapo ramo ombopochýva umi tetãnguéra, pe tiempo de gracia oñemboty mboyve.
Ha umi tetãnguéra ipochy, ha nde pochy og̃uahẽma, ha ouma ára omanóva ojehusgaha hag̃ua, ha remoĩ hag̃ua tembiapoukapy nde rembiguáipekuéra maranduhára kuérape, ha umi imarangatúvape, ha umi okyhyjévape nde réragui, michĩ ha tuichávape; ha rembogue hag̃ua umi ohundívape yvy. Apocalipsis 11:18.
Umi “tetãnguéra” oñembopochy, Tupã poxy oúta mboyveite; ha Tupã poxy, ojehechaukaháicha Apocalipsis lívrope, ha’e umi siete plaga paha og̃uahẽva yvypóra hi’ára de gracia oñembotývo. Ko versículope oĩ mbohapy techaukaha; tetãnguéra ñembopochy, Tupã poxy, ha ára omanóva kuéra ojehusgaha hag̃ua. Pe juicio omanóva kuéra rehe oñe’ẽva ko’ápe ha’e umi omanóva iñañáva juicio oikóva mil áño milenio aja, ha ndaha’éi pe juicio investigativo omanóva kuéra rehe oñepyrũva’ekue 22 de octubre de 1844-pe. Hermana White hesakã porã ombo’évo umi mbohapy techaukaha ko versículope ha’eha ijojaha’ỹva ojuehegui, ha oikoha pe versículo he’iháicha hendápe.
“Ahecha umi tetãnguéra pochyha, Tupã poxyha, ha pe ára omanóva ojehusga hag̃ua ha’eha ojuhegui ojehe’apy ha iñambue porãva, peteĩ oúva ambue rire; avei ahecha Miguel ndopu’ãi gueteriha, ha pe ára jegueraha asy guasu, araka’eve oiko’ỹva, ndoñepyrũi gueteriha. Ko’ág̃a umi tetãnguéra oiko hína ipochy; ha ñande Pa’i Guasu omohu’ã vove Hembiapo pe santuario-pe, ha’e opu’ãta, omonde ijao hag̃ua jehepyme’ẽrã, ha upérõ oñeñohẽta umi pokõi plága pahague.”
“Ahecha umi irundy ánhel ojokóta hague umi irundy yvytu Jesús rembiapo opa peve pe santuariope, ha upéi ou va’erã umi siete última plaga.” Early Writings, 36.
Islam rembiaporã Biblia ñe’ẽryru pahápe hína ombopochy hag̃ua tetãnguérape, ha upéva ojapo hikuái ñorairõ rupive. Islam rembiaporã Biblia ñe’ẽryru peteĩhape hína ombyaty hag̃ua opa kuimba’e po ko yvy ape ári Islam rehe hag̃ua, ojehechaukáva Ismael ramo.
Ha Ñandejára ángel he'i chupe: “Mávapa, nde reiko mitãrusu ryepýpe, ha remembýta peteĩ ta'ýra, ha rembohérata héra Ismael; Ñandejára ohendúgui nde jehasa asy. Ha ha'e hag̃ua peteĩ kuimba'e ka'aguygua; ipo opu'ãta opavave kuimba'ére, ha opavave kuimba'e po opu'ãta hese; ha oikóta opa ijoyke'y kuéra renondépe.” Génesis 16:11, 12.
Pe ñe’ẽ “po”, peteĩ símbolo ramo, ojogua opaite símbolo bíblicope, ha ikatu oguereko hetave peteĩ he’iséva, ojeporuháicha pe contextope. Hetaiterei jey, pe “po”, símbolo ramo profecía bíblicape, ha’e peteĩ símbolo ñorairõ rehegua. Pe ñe’ẽ hebreo oñembohasáva “kuimba’e salvaje” ramo, ha’e pe ñe’ẽ ojeporúva mburika arábigo salvaje rehe, ha upéva oguereko heta mba’e profético iñimportánteva, peteĩva umívagui ha’e ko mburika arábigo salvajeha peteĩ miembro Equidae pegua, ha peteĩcha avei kavaju. Apocalipsis kapítulo nuevepe, ha mokõivéva Habacuc ta’anga marangatupe (pe ta’anga pionero 1843 ha 1850 pegua), pe kavaju ojeporu símbolo ramo pe ñorairõ rehegua ohechaukáva Islam umi mbohapy ñembyasýpe. Pe tenonde ha pahápe oñemombe’úva Islam rehe, oñerrepresentaháicha Génesispe ha Apocalipsispe, ombojoaju Islampe pe símbolo Equidae rehe (mburika térã kavaju), ha mokõivéva omombarete pe tembiapo Islam oguerekóva, ha’éva ogueru hag̃ua ñorairõ “opaite kuimba’épe” (umi tetãnguéra).
Pe lívro Apocalípsispe, kapítulo NUEVE, versíkulo ONCE-pe, ojehechauka Islam rekóte, maranduháicha tekotevẽme tekove reko ojehechauka peteĩ téra rupive. Pe téra oñeme’ẽva pe mburuvichápe oisãmbyhývape opa Islam ári ogueraha jevy pe ñepyrũha ñe’ẽ Islam rehegua Génesis lívrope, upépe ojehaiháicha Ismael rekotee térã espíritu “oikóta opa ijoyke’y kuéra renondépe”. Pe mburuvicha oisãmbyhýva opa Islam rehe ha’e Ismael espíritu (ijarýi), ipo “oĩta mayma kuimba’e rehe”.
Haʼekuéra oreko vaʼekue hiʼári peteĩ mburuvicha, haʼéva pe ánhel pe yvykua pypuku hag̃uére gua, héra hebreo ñeʼẽme haʼe Abadón; ha griego ñeʼẽme katu héra Apolión. Apocalipsis 9:11.
Pe Antiguo Testamento-pe, ojehechaukáva hebreo rupive, térã pe Nuevo Testamento-pe, ojehechaukáva griego rupive, pe carácter oguerekóva mburuvicha guasu ramo umi ojejokóva Islam religión rehe oñemombe’u ha’e hag̃ua Abadón térã Apolión, ha mokõivéva he’ise “mano ha ñehundi”. Mano ha ñehundi hína pe carácter Islam rehegua, taha’e ojehechaukáva Antiguo térã Nuevo Testamento-pe. Umi característica específica pe espíritu oporokuaarãva peteĩteĩva Islam rehegua ryepýpe, ojoajúvo pe símbolo mburika térã kavaju rehe, mokõivéva oike pe ñemombe’u peteĩha ha paha Islam reheguápe. Ko’ã mokõi atributo profético oguereko pe Alpha ha Omega rehegua techaukaha. Hermana White ohechaukárõ pe marandu omoingovejeyva’ekue umi cien cuarenta y cuatro mil-pe ha’eha pe ejército ipu’akapáva pe ángel mbohapyha rehegua, he’i kóicha:
“Umi ánhel ojejoko hína umi irundy yvytu, ojehechaukáva peteĩ kavaju pochy ramo ohekáva osẽ hag̃ua isãsógui ha oñani hag̃ua opa ko yvy ape ári, ogueraháva ñehundi ha manó ichupive.”
“¿Japytáta piko oke hína pe ára pahaite opá’ỹva yvýra rembe’ýpe? ¿Japytáta piko ñembotavy ha ro’ysã ha omanóvaicha? ¡Ajépa aipota ñane tupãópe oĩ Tupã Espíritu ha pytu, oipejúva Ipuévlope, ikatu hag̃uáicha opu’ã ipy rehe ha oikove! Tekotevẽ jahechakuaa tapeha ipohýiha, ha okẽha ipy’aguapýva. Ha jahasa vove pe okẽ ipy’aguapýva rupi, ipehẽngue ndorekói límite.” Manuscript Releases, volúmen 20, 217.
Irundy oipeju ojejoko pe sella aja jave pe cien cuarenta y cuatro mil, ha umi irundy yvytu ha’e peteĩ “kavaju pochy” ogueraháva “mano ha ñehundi tape rehe”. Ára 11 jasyporundy ary 2001-pe, mbohapyha ñembyasy og̃uahẽ marandu profesíape oguerúvo “mano ha ñehundi”, upéicha rupi “ombopochy tetãnguéra”, oinupãvo pe yvy hechapyrãetéva espiritual “sapy’a ha oha’arõ’ỹre”. Ára 7 jasypa ary 2023-pe, mbohapyha ñembyasy osegi hape “mano ha ñehundi” rehe, upéicha rupi ombopochyve tetãnguéra, ojeity ramo guare pe yvy hechapyrãetéva añetéva “sapy’a ha oha’arõ’ỹre”. Pe peteĩha jeity oha’arõ’ỹva omoñepyrũ pe ára paha’ỹ pe sellado rehegua cien cuarenta y cuatro mil-pe guarã, ha pe jeity pyahuetéva ára 7 jasypa ary 2023-pe ohechauka pe ára paha térã pe “ñemboty” pe sellado rehegua cien cuarenta y cuatro mil-pe guarã ñepyrũ. ¿Jake piko pe teko opa’ỹva yvy rendápe voi?
Mokõi ta’anga marangatu pionerope, pe islam, peteĩha ha mokõiha ñembyasy rehegua, ojehechauka porã umi ñorairõhára islámico kuéra oĩháicha ikavaju ñorairõ rehe ári. Pe ojupi va’ekue kavaju ñorairõ ári peteĩha ñembyasy rehegua, mokõive ta’angápe, oguereko peteĩ hu’y puku; ha pe ojupi va’ekue pe kavaju ohechaukáva mokõiha ñembyasy, oity peteĩ mboka. Ko joavy ojekuaa porã Apocalipsis capítulo nueve-pe, pórke mokõiha ñembyasy rembiasakue aja makápe ojejuhu ha oñepyrũ ojeporu ñorairõme. Oñe’ẽvo versículo diecisiete guive diecinueve peve, Apocalipsis capítulo nueve-pe, Uriah Smith ohai ko’ãva:
“Ko ñemombe’upa peteĩha ikatu oñe’ẽ ko’ã kavaju ári oĩva rehe. Tata, sa’y rehegua ramo, he’ise pytã, ‘pytã tataicha’ ha’évo peteĩ ñe’ẽjoaju jepivegua; jacinto térã hyacinto, hovy rehe; ha asufre, sa’yju rehe. Ha ko’ã sa’y hetaiterei ojeporu umi ñorairõhára aope; upéicha rupi pe ñemombe’u, ko jehecha rupive, oñemoañete porãta va’erãmo pe uniforme turco-pe, ojejapóva hetave pytã térã escarlata, hovy ha sa’yju-gui. Umi kavaju akã ojehecha león akãicha ohechauka hag̃ua imbarete, ipy’a guasu ha hendyha; ha pe versículo paha katu, ndaipóri marandu, oñe’ẽ pólvora ha arma de fuego jeiporu rehe ñorairõrã, umíva ramoite oike va’ekue upe jave. Oĩgui umi turco okuave’ẽva ikaramegua kavaju ári, mombyry guive ohecha va’erã pe ohecháva ku tata, tatatĩ ha asufre osẽha umi kavaju jurúgui, ojehechaukaháicha pe ta’anga oñemoirũvape.”
“Turko-kuéra oiporúramo mboka guasu iñorairõme Constantinopla rehe, Elliott (Horae Apocalypticae, Vol. I, páh. 482–484) he’i kóicha:—‘Pe “tata ha tatatĩ ha asúfre” rupive, Mahoma artillería ha mboka rupive, ojejuka hag̃ua pe mbohapyha vore yvyporakuéragui, upéva he’iséva Constantinopla jejapyhy, ha upéicha rupi pe império griego ñehundi, oiko. Mil cien ary ha hetave niko ohasáma raka’e iñepyrũ guive Constantino rupive. Umi ary pukukue javeve, godo-kuéra, huno-kuéra, avaro-kuéra, persa-kuéra, búlgaro-kuéra, sarraceno-kuéra, ruso-kuéra, ha añetehápe umi turko otomano-kuéra voi, ojapo va’ekue hese iñorairõ vai térã omoĩ hag̃ua ichupe jejoko guýpe. Ha katu umi tata’y jerére guáva ndaikatúi ojejapo mba’eve heseikuéra rupive. Constantinopla opyta oikove, ha hendive pe império griego. Upévare pe Sultán Mahoma ojepy’apy oguahẽ hag̃ua pe mba’e omboguétava pe jejoko. “Ikatúpa remombo peteĩ cañón”, he’i porandu hag̃ua pe cañón apoha oheja va’ekuépe chupe ha oho hendápe, “tuichakue oĩporãva omboguejy hag̃ua Constantinopla murálla?” Upéi oñemoĩ pe fundición Adrianópolis-pe, oñemombo pe cañón, oñembosako’i pe artillería, ha oñepyrũ pe jejoko.’”
“Tuichaiterei ojehechakuaa hag̃ua mba’éichapa Gibbon, ha’éva tapiaite pe comentarista ndoikuaáiva pe profecía Apocalíptica rehegua, omoĩ ko pyahu tembiporu ñorairõgua tenonderãite ta’ãngápe, imombe’u porã ha mbegue’ỹme pe katastrofe paha pe imperio griego rehegua. Oñembosako’i hag̃ua upevarã, ome’ẽ pe tembiasakue pe pyahúva oñeñepyrũ va’ekue pólvora rehegua, ‘upe jehe’a juky yvyguýgui osẽva, asufre ha carbón rehegua;’ omombe’u mba’éichapa ojeporu ymaite guive Sultan Amurath rupive, ha avei, oje’éma haguéicha, Mahomet oguerekohápe Adrianópolispe peteĩ fundición umi cañón tuichavéva rehegua; upéi, pe jejoko rape oho aja, omombe’u mba’éichapa ‘umi lança ha hu’y volleys oñemoirũva’ekue pe tatachĩ, pe tyapu ha pe tata mosquete ha cañón kuéra rehegua;’ mba’éichapa ‘pe tysýi puku artillería turca rehegua oñemohenda umi murálla rovái, catorce batería osapukái peteĩ jave umi tenda hasy’ỹvévare ojeike hag̃uápe;’ mba’éichapa ‘umi fortificación, oĩ va’ekue heta ary pukukue oñemo’ã hag̃ua violencia enemigo rovái, oñembyai opaite hendáicha pe cañón otomano rupive, heta pa’ũ ojepe’a, ha San Romanus rokẽ ypýpe, irundy torre oñemboguejy yvýre;’ mba’éichapa, ‘umi línea, umi galera ha pe yvyra’ãgui, pe artillería otomana osapukái opaite hendáicha, pe táva guasu okápegua ha pe táva, umi griego ha umi turco, oike peteĩ arai tatachĩme, ikatúva añónte oñemboja’o pe liberación paha térã pe destrucción pe imperio romano rehegua rupive:’ mba’éichapa ‘umi mokõi murálla oñemboguejy pe cañón rupive peteĩ yty ita ñembyaígui;’ ha mba’éichapa ipahápe umi turco, ‘opu’ãvo umi pa’ũ rupi,’ ‘Constantinopla oñemoĩ ipoguýpe, iimperio oñembyaipa, ha ireligión oñembojaru yvyku’ípe umi conquistador musulmán rupive.’ Ha’e porã porã ojehechakuaa va’erã mba’éichapa Gibbon hesakã ha mbarete hag̃uáicha omoĩ pe táva jejapyhy, ha upévare pe imperio ñehundi, pe artillería otomana rehe. Mba’épa piko upéva ndaha’éi peteĩ comentario ñande profecía ñe’ẽ rehe? ‘Ko’ã mbohapy rupive ojuka va’ekue yvypóra mbohapýgui peteĩ parte, tata rupive, tatachĩ rupive, ha asufre rupive, osẽva’ekue ijuru kuéragui.’”
“‘VERSÍCULO 18. Ko’ã mbohapy rupive ojejuka yvyporakuéra pe mbohapyhápe peteĩ, tata rupi, tatatĩ rupi ha asúfre rupi, osẽva’ekue ijurúgui. 19. Ipu’aka niko oĩ ijurúpe ha huguáipe; huguái kuéra niko ojogua mbóipe, oguereko hag̃ua akã, ha umíva rupive ojapo vai.’”
“Koʼã versíkulo omombeʼu pe tekovejukahaitevaʼekue orekóva pe pyahu ñorairõ rape oñemoingéva. Koʼã mbaʼe pyahu rupive,—pólvora, arma de fuego ha cañón,—Constantinopla ipahápe oñemano hag̃uaicha ojejopy, ha oñemeʼẽ Turquokuéra pópe.” Uriah Smith, Daniel and Revelation, 510–514.
Rojapóta ñamoĩta jey ñehesa’ỹijo mbohapyha ñembyasyrã rehegua, pe artículo oútavape.
“Pyharekue apáygui apu’ã che kéguigui peteĩ pohýi tuicha reheve che apytépe. Aime amondo hag̃ua peteĩ marandu ñane pehẽngue kuimba’e ha kuñanguérape, ha upéva va’ekue peteĩ marandu ñe’ẽmondýi ha mbo’e rehegua, omombe’úva umi ojejapóva ambue tapichakuéra rembiapo rehe, ha’ekuéra omoherakuãva tekombo’e javy vaíva Espíritu Santo ñemoguahẽ rehegua, ha hembiapokue tapichakuéra rupive.”
“Añe’ẽmondo cheve oje’e hag̃ua cheve pe fanatismo ojoguáva upeva’erã roñembohovái va’ekue ára ohasávo 1844 rire oikétaha jey ñande apytépe pe marandu paha ára pahápe, ha ñande tekotevẽha ñambohovái ko mba’e vai peteĩchaite mbarete reheve ko’ág̃a, roñembohovái haguéicha upeva’erã ore jeikove rembiasakue ypykuépe.
“Ñaiméma hína umi mba’e guasu ha solemne oikótava rokẽme. Umi profesía oñekumpli hína. Peteĩ tembiasakue iñextraño ha henyhẽva mba’e ojehúva rehe oñeñongatu hína yvágape umi kuatiañe’ẽme—umi mba’e he’íva’ekue oikotaha pya’e mboyve pe ára guasu Tupãgua. Opa mba’e ko yvy ape ári oĩ peteĩ estado ndaiporãiva ha ndopytáiva peteĩ hendápe. Umi tetã ipochy, ha ojapo hína tuicha ñembosako’i ñorairõrã. Tetã oñemoĩ hína tetã rehe, ha mburuvichakuéra renda ambue mburuvichakuéra renda rehe. Pe ára guasu Tupãgua hi’aguĩ eterei. Péro jepe umi tetã ombyaty mbaretekuéra ñorairõ ha tuguy ñohẽrã, pe mandamiento oñeme’ẽva umi ánhelpe gueteri oĩ mbaretepe, ha’ekuéra tojoko umi irundy yvytu peve umi tembiguái Tupãgua oñesella hag̃ua ijykére.” Selected Messages, aranduka 1, 221.