Pe kuaapy ñemongakuaa ojehechaukáva Ulai Ysyry visión rupive hína pe ipahápe ojehaíva Habacuc mokõi kuatia apére.
“Umi profesía-kuéra ndive, ha’ekuéra ohechava’ekue oje’aplikaha mokõiha jeju ára rehe, oĩkuri mbo’epy oñemohendáva porãite iñemondýi ha iñarõ asýpe g̃uarã, ha omokyre’ỹva chupekuéra toha’arõ hag̃ua paciencia reheve jeroviápe, pe ko’ág̃a iñypytũva iñentendimientópe, itiempoitépe ojekuaaukátaha hesakã porã hag̃uáicha.”
“Ko’ã profesía apytépe oĩ pe Habacuc 2:1–4-pe oje’éva: ‘Che aime che ñangarekoha ári, ha añemoĩta che tórre ári, ha ama’ẽta ahecha hag̃ua mba’épa Ha’e he’íta chéve, ha mba’épa ambohováita ajehekombo’éramo. Upéi Ñandejára chembohovái ha he’i: Ehai pe visión, ha emboporu porã tabla-kuéra ári, ikatu hag̃uáicha oñani pe omoñe’ẽva. Pe visión niko gueteri peteĩ ára oñemoĩporã vaekuépe guarã, ha ipahápe oñe’ẽta ha ndijapúi: jepe ipuku hag̃uáicha, eha’arõ chupe; añetehápe oúta, ndahi’aréi mo’ãi. Péina, pe iñangapýva oñembotuicháva ndohupytýi tekojoja ipype; pe hekojojáva katu oikovéta ijerovia rupi.’”
“1842-pe voi jepe guive, ko profesía ome'ẽva ñembohape ‘ehai hag̃ua pe visión, ha emyesakã hag̃ua itáblape, ikatu hag̃uáicha odipara pe omoñe'ẽva chupe,’ omokyre'ỹ Charles Fitch-pe ombosako'i hag̃ua peteĩ cuadro profesiagua omyesakã hag̃ua Daniel ha Apocalipsis-pe ojehechaukáva visión-kuérape. Ko cuadro oñemoherakuãrõ guare ojehecha kuri ramo peteĩ ñekumplimiénto pe tembiapoukapy Habacuc ome'ẽva rehe. Upéicharõ jepe, avave ndohechakuaái upérõ pe profesía peteĩteĩme voi ojehechaukaha peteĩ jekoare aparénte pe visión ñekumplimiéntope—peteĩ aravo ojepyta hag̃uáicha. Pe ñembotavy rire, ko Escritura ojehecha iporãitereiha he'iséva: ‘Pe visión niko gueteri peteĩ ára oñemoĩmava guarã, ha ipahápe oñe'ẽta, ha ndijapumo'ãi: ha'e oñembotavyramo jepe, eha'arõ chupe; añetehápe ou hag̃uágui, ndahi'aréi mo'ãi…. Pe ijojáva oikove va'erã ijerovia rupi.’ The Great Controversy, 391, 392.”
Mokõi tabla Habacuc pegua ha’e profétikamente mokõi testígo. Bíblicamente, mokõi testígo oñembyaty va’erã oñemoañete hag̃ua pe añetegua.
Ha ndohendúiramo ndéve, eraha ne ndive peteĩ térã mokõi ambue, mokõi térã mbohapy testígo jurúpe ojejoko hag̃ua opa ñeʼẽ. Mateo 8:16.
Oñembojoajúramo ojuehe Habacuc mokõi tabla (1843 ha 1850 ary pegua cuadro pionero-kuéra), ombohovái hikuái umi añetegua ha’éva “jeguaka’ẽ” pe sueño Miller reheguape. Pe jejavy 1843 gua, ojehechaukáva pe primera tabla ári, oñembojoajúramo pe mokõiháre, omopyenda pe visión “aravo oñeha’arõha”. Miller (upe ñangarekoha simbólico upe tembiasakue rehegua) oporandu mba’épa he’íta va’erã pe debate oikóva guare pe hembiasakue ryepýpe.
Che aime hag̃ua che ñangarekoha ári, ha amoĩta chejupe torre ári, ha ama’ẽta aikuaa hag̃ua mbaʼépa heʼíta chéve, ha mbaʼépa ambohováita oñemongyʼa jave che rehe. Habacuc 2:1.
Pe Señor ombo’e Miller-pe ohai hag̃ua pe visión, ha ikérape omoĩ pe arkita orekóva pe visión peteĩ mesa ári, iñkoty mbytépe.
Ha Ñandejára he’i chéve, ha he’i: Ehai pe visión, ha embosako’i porã mba’yrupáre, oikuaa hag̃uáicha pya’e pe omoñe’ẽva. Habacuc 2:2.
Upéi umi tabla ohechauka pe tiempo de demora ha pe primera desilusión.
Pe visión niko gueteri peteĩ ára oñemohendámavape g̃uarã; ha ipahápe oñe’ẽta, ha ndijapúimo’ãi: jepe itaríramo, eha’arõ chupe; anichéne oúta katuete, ndaitaririmo’ãi. Habacuc 2:3.
Upéi umi mokõi aty ojehechauka oĩva arandu hetave hag̃ua rupive.
Péina, pe oikovéva hína ánga ndaha’éi hekojojáva ipype; ha pe hekojojáva oikovéta ijerovia rupi. Habacuc 2:4.
Mokõi aty umi adoradór rupi ojehechaukáta pe ñeha’ãnga rupive oñemombe’úva Daniel kapítulo doce-pe.
Ha he’i: Tereho nde rapére, Daniel; umi ñe’ẽ oñembotypa ha oñemongu’e hag̃ua pe ára paha peve. Heta oñemopotĩta, oñemomorotĩta ha oñeha’ãta; ha umi ñaña katu ojapóta ivaíva; ha avave umi ñaña apytégui noikũmbymo’ãi; umi arandu katu oikũmbýta. Daniel 12:9, 10.
Daniel pe “arandúva” ha’e Mateo mokõipa po virgen arandu kuéra, oñembojuruja va’ekue jerovia rupive; ha umi iñañáva ha’e umi virgen tavy kuéra, oñembotuicha va’ekue ñemomba’eguasúpe. Miller kerayvoty paha gotyo, umi ita jeguaka ha’e pe ñandy pe parábola diez virgen rehegua, ha’éva pe marandu.
“Ñamomirĩ Tupãpe ndajajapyhyjái ramo umi marandu ha’e ñandéve omondo va’ekue. Péicha roñembotove pe aséite órova ha’e ohekuavo hag̃uáicha ñane ánga kuérape, ikatu hag̃uáicha oñembohasa umi pytũmbýpe oĩvape. Ha pe ñehenói oguahẽ vove, ‘Péina, pe novio ou; pesẽ pejotopa hag̃ua hese,’ umi ndojapyhýiva’ekue pe aséite marangatu, umi nomokunu’ũiva’ekue Cristo gracia ipy’ápe, ojuhúta, umi kuñataĩ arandu’ỹicha, ndaikatuiha oĩ hag̃uáicha ojojuhu haguã Ijára ndive. Ha’ekuéra ndoguerekói ijehegui pe pu’aka ohupyty hag̃uáicha pe aséite, ha hekove kuéra oñehundi.” Review and Herald, July 20, 1897.
Miller joyakuéra umi ára pahápe overeséta pa’ẽmbyryve diez jey, ha mokõivéva, pe papapy diez ha pe tesape, ha’e peteĩ símbolo peteĩ prueba rehegua. Umi ára pahápe, ojehechaukáva Miller kerayvoty paha rupi, pe añetegua resape ojehechaukáva Habacuc tablas ári omoheñói peteĩ marandu de prueba rehegua, ha upéva, umi diez virgen parábola-pe, ha’e pe marandu de prueba rehegua Midnight Cry rehegua. Upe proceso de prueba ha’e peteĩ jevyjey pe proceso de prueba rehegua historia Millerita-pe, pórke umi diez virgen parábola oñembopyahu jey pe letra peve umi ára pahápe.
“Py’ỹi oñemombe’u chéve pe parábola rehegua umi diez kuñataĩ rehe, po ha’eva’ekue arandu ha po tavýva. Ko parábola oñekumpli va’ekue ha oñekumplíta pe letra peve, oguerekógui peteĩ aplicación especial ko árape g̃uarã, ha, pe mensáhe ángel mbohapyha guáicha, oñekumpli va’ekue ha osegíta ha’évo añetegua ko ára peve opa hag̃ua ára.” Review and Herald, August 19, 1890.
Pe ára de espera ojerejeytaiteva’erã pe letraite peve Miller képe ipahápe, ha upérõ ijegua kuéra omimbi va’erãta kuarahýgui jepe pa veces hesakãvévaicha, upéicha ojehechakuaávo umi jegua ohechauka hag̃ua pe prueba paha pe parábola de las diez vírgenes-pe. Pa ha’e pe símbolo peteĩ prueba rehegua, ha pa ára pahápe Daniel ha umi mbohapy kuimba’e hekojojáva ojehecha porãve ha ikyvéva umi okarúva Babilonia rembi’u rehegui. Umi oñemomba’eguasúva Habacuc-pe, oikóva ñemomba’eguasu rupive ha ndaha’éi jerovia rupive, omoakãrapu’ã Babilonia rekome’ẽ. Historia Millerita-pe ha’ekuéra oiko Babilonia rajykuéraramo, ha Habacuc-pe pe papado ojepuru ojehechauka hag̃ua ijarekóva pe carácter.
Péina, upe iñánga oñemopuʼãva ndahaʼéi hekojoja ipype; ha pe hekojojáva oikovéta ijerovia rupi. Ha avei, vino rupi oñembotavygui, haʼe kuimbaʼe oñemombaʼeguasúva, ndaopytái hógape; ombotuicháva hiʼãha Aña retãicha, ha ojogua ñemanóme, ha ndojejokói arakaʼeve; ohenondeʼáva hag̃ua ijehe opa tetãnguéra, ha ombyaty hag̃ua ijehe opa tavayguakuérape. Ndahupytýi piko koʼãva opavave omopuʼã peteĩ ñeʼẽjoja hese, ha peteĩ ñeʼẽ mbotavyha hese, ha heʼi: ¡Ai pe ombohetáva mbaʼe ndahaʼéiva imbaʼe! ¿Arakaʼe peve? ha pe oñembohysyiva ijatiʼy hũmbáva rehe! Ndopúi piko pyaʼe umi nde suʼútava, ha ndopáy piko umi nemongyhyjétava, ha nde reikóta chupekuéra rembiapyrãramo? Reipeʼágui heta tetãnguéra mbaʼe, opa umi tavaygua hembýva oipeʼáta ndehegui; yvypóra ruguy rehe, ha yvy rehe jejopy vai rupi, táva rehe, ha opa umi upépe oikóvare. Habakkuk 2:4–8.
Pe proceso de prueba oúva umi vírgen Mateo mokõipa popegua ári ogueru peteĩ aty adoradorkuéra rehegua, ohekorupytyva’ekue pe karai Norte-pegua (pe papado) rekove tee, ha’éva avei pe pokatu “omondáva’ekue heta tetãnguéra.”
Péicha he'i Ñandejára: Péina ápe, peteĩ tetãgua ou yvy gotyo yvate guive, ha peteĩ tetã guasu oñemopuʼãta yvy rembeʼýgui. Haʼekuéra ojokóta arco ha kyse puku; iñañaiterei ha ndorekói poriahuvereko; ijayvu osapukái yguasuicha; ha oguata kavaju ári, oñemohenda kuimbaʼe ñorairõrãicha nde rehe, Sión rajy. Rohendu herakuã: ñande po ikangy; ñembyasýgui japyhy, ha mbaʼasy kuña imemby hag̃uáicha. Aníke pesẽ ñúme, ni peguata tape rupi; mbaʼére, enemigo kyse puku ha kyhyje oĩ opa hendáre. Che retãygua rajy, eñemonde ao ajagüégui, ha ejeity tanimbúpe; ejapo hag̃ua ñembyasy peteĩ taʼýra peteĩnte hag̃uáicha, jaheʼo asy etereíva; mbaʼére, pe ohundíva outa sapyʼaite ñande ári. Jeremías 6:22–26.
Mokõi aty oĩva Habacuc-pe ha’e umi oñemomarangatúva jerovia rupive, ha umi ho’u ha hoy’u Babilonia rembiapokue doctrinal-kuérape. Umi oĩva umi ára paha peve, Miller kerayvotýpe ojehechaukáva kuñataĩnguéraicha, térã omongakuaa Cristo rekokatu, ha upéicha ohupyty Tupã sello, térã omongakuaa papado rekokatu ha ohupyty mymba ñaña marca.
“Oguahẽma ára pe tesape añetegua omimbi hag̃ua tekoporã’ỹ pytũmby mbytépe. Mbohapyha ánhel rembiaporã oñemondo ko yvy tuichakue javeve, oñemomarandu hag̃ua yvypórape ani hag̃ua oguereko mymba vai térã ta’ãnga rehegua techaukaha ijyva kuéra ári térã ipo kuéra ári. Oñegueraha hag̃ua ko techaukaha he’ise ojeju hag̃ua peteĩchagua ñemoĩme mymba vai ojapohaguéicha, ha oñemotenonde hag̃ua umi temimo’ẽ peteĩchagua, Tupã Ñe’ẽ rovake porãite. Opa umi ogueraháva ko techaukaha rehe, Tupã he’i: ‘Upeicha avei ho’úta Tupã pochy kaguy, oñeñohẽva oñembojehe’a’ỹre ipochy ryrupe; ha oñembyasýta tata ha asufre rupive umi ánhel marangatu renondépe, ha Ovecha Ra’y renondépe.’” Review and Herald, 13 de julio de 1897.
Umi virhén o’u vaekue Babilóni víno, ipahápe ho’úta Tupã pochykue víno. Isaías-pe, Efraín ka’u vaekue ohechauka iñakañy ka’úre ombojerepa hag̃ua opa mba’e, ha upe tembiapo oñeñandu va’erã “ñai’ũ ñembiapohára mba’erãicha”.
Pe oñemombe’úva “pe ára ha ára” ha’eha peteĩ símbolo Cristo rehegua omoakãpytĩvérõ pe añetegua “pe ára ha ára” rehegua, pórke “pe ára ha ára” ha’e peteĩ símbolo satánico. Miller ohechakuaa hag̃ua “pe ára ha ára” ha’eha paganísmo, upéva oñerrepresenta hag̃uaichaite Habacuc táva ári. Miller ojuhu hag̃ua pe pasáhe Tesalonicenses-pe, ome’ẽva’ekue chupe oikũmby hag̃ua ha’eha paganísmo pe “ojeipe’áva’ekue”, ikatu hag̃uáicha ojekuaauka pe “kuimba’e angaipa rehegua” oguapýva Tupã templope, upéva hína pe añetegua tenondegua oĩva 2 Tesalonicenses, kapítulo mokõi-pe.
“Alee hag̃ua, ha ndaikatúi ajuhu ambue káso ojejuhuhápe upéva [pe ára ha ára], ndaha’éiramo Daniel-pe año. Upéi [peteĩ concordancia pytyvõ rupive] aipyhy umi ñe’ẽ oĩva hendive joajúpe, ‘oipe’a hag̃ua’; ha’e oipe’áta pe ára ha ára; ‘pe ára ha ára ojeipe’áta guive,’ h.a. Aleeve, ha aime hag̃uáicha ndajuhumo’ãi mba’eve mohesakãva pe texto; ipahápe aju 2 Tesalonicenses 2:7, 8-pe. ‘Pe tekoañámegua mba’evai ñemimby niko omba’apóma; pe ko’ág̃a ojoko vaekue añoite ojokóta, pe tapegui ojeipe’a peve, ha upérõ pe hekoañáva ojekuaaukáta,’ h.a. Ha ag̃uahẽvo upe texto-pe, ¡ajépa hesakã porã ha mimbipa pe añetegua ojechauka! ¡Upépe oĩ! ¡Upéva hína pe ára ha ára! Añetehápe, ko’ág̃a, mba’épa he’ise Pablo he’ívo ‘pe ko’ág̃a ojokóva,’ térã ombotapykue’óva? ‘Pe kuimba’e angaipa rehegua’ ha ‘pe hekoañáva’ rupive, oñe’ẽ hína Popería rehe. Upéicharõ, mba’épa ojokóva Popería ani hag̃ua ojekuaauka? Añete, upéva hína Paganismo; upéicharõ, ‘pe ára ha ára’ tekotevẽ he’ise Paganismo.” —William Miller, Second Advent Manual, página 66. Advent Review and Sabbath Herald, 6 jasypakõi, 1853.
Pe “mba’éichapa oje’e hína ‘pe ára ha ára pegua’” Tesalonicenses-pe, Miller ojuhuva’ekue, ha’e pe añetegua tenondegua upe pasáhepegua. Pablo ohechauka jave umi ndohayhúiva pe añetegua, ha upévare oguerohorytaha hikuái peteĩ ñembotavy mbarete, katuete ohechauka hína pe ñembyai añetegua rehegua sentido general-pe; ha pe añetegua oñeñe’ẽ directamente hese upe pasáhepe ha’e pe añetegua “pe ára ha ára pegua” ohechauka hag̃ua Roma pagána.
Tete rehecha hína nde resa: upévare, nde resa ipotĩ ramo, nde rete pukukue tuichakue oĩta henyhẽ tesakãgui. Ha nde resa ivaí ramo, nde rete pukukue tuichakue oĩta henyhẽ pytũgui. Upévare, pe tesakã oĩva nderehe pytũ ramo, mba’eichaitépa tuicha upe pytũ! Avave ndaikatúi oservi mokõi járape: peteĩme niko ndaija’éimo’ãi ha ohayhúta ambuépe; térã ojokóta peteĩre ha omboykéta ambuépe. Peẽ ndaikatúi peservi Tupãme ha mamónpe. Mateo 6:22–24.
Oĩ peteĩ añónte mborayhu añeteguáre, térã ñembotavy añetegua rehe. Ndaipóri mbytegua. Pe jejavy mbarete ouva umi virgen iñakãhatãvape Mateo mokõipa popeguape oñemopyenda hína hikuái omboykére rehe pe tesape umi joya Miller rehegua rehe, umíva ohechaukáva pe prueba pahaite. Israel yma guare prueba pahaite vaʼekue, haʼe vaʼekue iprueba décima, ha umi joya Miller rehegua omimbi diez jeyve hag̃ua ára pahápe. Pe taʼanga ohechaukáva oñemboykeha umi joya Miller rehegua haʼe “pe ára ha ára”, upéva umi kaʼuáva Efraín pegua ombojere vaʼekue akã yvýre mbohapyha generación adventista ryepýpe. “Pe ára ha ára” haʼe peteĩ símbolo satanico paganismo rehegua. Umi kaʼuáva omoingéva peteĩ joya japu, oguerúva protestantismo apóstata-gui, ha upéva omoĩ “pe ára ha ára” ramo peteĩ símbolo Cristo rehegua.
Miller oikũmby porã hag̃ua umi ita jeguaka rehegua ipyʼaguapyeterei pe tembiasakue oñemongakuaahague rupi. Ojeroviágui pe Mokõiha Jejuha haʼeha pe mbaʼe profétiko oútava upe rire, pe papado ñembyai vaiete ojehúva ary 1798-pe ikatu hag̃uánte ohechauka pe irundyha ha paha reino yvy arigua Daniel mokõihápe. Miller avei ipyʼaguapyeterei pe “diario” ñemyesakã rehe, pórke hekope’ẽ heʼi pe revelasión rupive oñeguerahaha hague peteĩ método específico de estudio-pe, upépe heʼíva oiporu hague iBiblia, Cruden’s Concordance ha olee hague algunos periódicos. Iñemoĩ hag̃uáicha ostudia upeichaite simplemente ou vaʼekue ipyʼapýpe.
“Umi doce áño aja deísta ramo aime vaʼekue jave, alee opaite tembiasakue ikatúva ajuhu; ha koʼág̃a katu ahayhu vaʼekue la Biblia. Haʼe omboʼe Jesús rehegua. Upéicharõ jepe, heta mbaʼe oĩva la Bibliape iñypytũ gueteri chéve. Áño 1818 térã 1819-pe, añemongeta aja peteĩ che irũnguéndi, ahávo avisitá chupe, ha haʼe oikuaa ha [ohendu] vaʼekue che ñeʼẽngue deísta ramo aime jave, oporandu chéve, peteĩ hendáicha heʼisévape, ‘Mbaʼe ere ko téxto rehe, ha pe ambuévare?’ oñeʼẽvo umi téxto yma guare rehe, che ambotovéva deísta ramo aime jave. Aikuaa porã mbaʼérepa oporandu, ha ambohovái:—Remeʼẽramo chéve tiempo, haʼéta ndéve mbaʼépa heʼise. ‘Mboy tiempo-pa reikotevẽ?’ Ndaikuaái, péro haʼéta ndéve, ambohovái, ndaikatúigui aguerovia Tupã omeʼẽ hague peteĩ revelación ndaikatúiva oñentende. Upérõ añemoĩ che pyʼaguapýpe astudia hag̃ua che Biblia, agueroviávo ikatuha ajuhu mbaʼépa heʼise pe Espíritu Santo. Péro upe resolución ajapo hag̃uáicha rire voi, ko pensamiento ou chéve—‘Ha rejuhúrõ peteĩ pasáhe ndaikatúiva rentende, mbaʼépa rejapóta?’ Upérõ ko tapeicha añemoarandu hag̃ua la Biblia ou che akãme:—Ajagarráta umi ñeʼẽ oĩva umi pasáhepe, ha ahaperekóta pe Bibliakue rupi, ha péicha ajuhúta mbaʼépa heʼise. Areko vaʼekue Cruden’s Concordance, che aime hag̃ua, kóva hína pe iporãvéva ko yvy ape ári; upévare agueraha upéva ha che Biblia, ha aguapy che mesápe, ha ndaaleéi ambue mbaʼe, sapyʼami umi kuatiañeʼẽnguénte, chembopyʼaguasúgui aikuaa hag̃ua mbaʼépa heʼise che Biblia. Apollos Hale, The Second Advent Manual, 65.”
Miller rembiporã ndaha’éi ojehechakuaánte iñemoarandu rape rupive, ha katu avei ñemombe’u porãite rupive osẽva’ekue Tupãgui.
“Ñandejára omondo Iángelpe omýi hag̃ua peteĩ kokuekarai py’a ári, ndogueroviáiva’ekue la Biblia, ogueraha hag̃ua chupe ohesa’ỹijo hag̃ua umi profesía. Ñandejára remimboukuéra oho jevy jevývo ovisita hag̃ua upe ojeporavo va’ekuépe, omboguata hag̃ua iñakãme ha oipe’a hag̃ua iñentendimientorã umi profesía ymaite guive iñypytũva’ekue Ñandejára retãyguápe g̃uarã. Pe ñepyrũmby joaju añetegua rehegua oñeme’ẽ chupe, ha oguerahahína chupe toheka hag̃ua peteĩ joaju rapykue ambue joaju, peve omaña hag̃ua ñemondýi porã ha mborayhu reheve Ñandejára Ñe’ẽ rehe. Ha’e ohecha upépe peteĩ joaju añetegua perfecto. Upe Ñe’ẽ, ha’e oimo’ã hague ndaha’éiha Tupãgui ouva’ekue, ko’ág̃a ojepe’a henondépe hechapyrãrõ iporã ha imimbipa reheve. Ha’e ohecha peteĩ Escritura pehẽngue omyesakãha ambuepe, ha peteĩ pasáhe oñemboty jave iñentendimientogui, ojuhu ambue hendápe pe Ñe’ẽme upe omyesakãva upéva. Ha’e omomba’e Ñandejára Ñe’ẽ marangatu vy’a reheve ha tembiapoite guasu mborayhu ha kyhyje marangatu ndive.” Early Writings, 230.
Pe ermána White he’i vove “Tupã omondo Iángel” Miller-pe, ohechauka hína Gabriel hague pe ánhel oñemondova’ekue Miller-pe, “Iángel” niko peteĩ ñe’ẽ ojepurúva ojehechauka hag̃ua Gabriel-pe.
“Pe ánhel ñe’ẽ, ‘Che hína Gabriel, aĩva Tupã renondépe,’ ohechauka ha’e oguerekoha peteĩ tenda yvate jehecharamóva yvagapegua huísio-kuérape. Oguahẽrõ guare peteĩ marandu reheve Daniel-pe, he’i: ‘Avave ndaipóri che ndive oĩva ko’ã mba’épe, ndaha’éiramo Miguel [Cristo], pene Ruvicha.’ Daniel 10:21. Gabriel rehegua, pe Salvador oñe’ẽ Apocalípsis-pe, he’ívo: ‘Ha’e omondo ha oikuaauka iñánhel rupive hembiguái Juan-pe.’ Apocalipsis 1:1.” The Desire of Ages, 99.
Gabriel ha ambue ánhelkuéra omoakã Miller “apytu’ũ ha” ombojuruja “iñe’ẽrendupyrãme umi profesía ymaite guive pytũva’ekue Tupã retãygua kuérape guarã”. Imarandu ndaha’éi oñemoheñóiva añónte iñemoarandu rape rupive, ha katu avei Revelación Divina rupive. Pe tapeete voi ha’e oipuruva’ekue ohesa’ỹijo hag̃ua la Biblia ounte kuri ipytuhẽme. Tupã ogueru jave añetegua ñane apytu’ũme, upéva ha’e peteĩ Revelación Divina, ha ndaha’éi jaheguahẽva añeteguápe la Biblia jepe’a porã rapekue rupive. Miller ojapo mokõivéva, péro Revelación Divina oikeva’ekue avei mba’éichapa Miller oguahẽ ohendu hag̃ua pe mba’e “the daily” rehegua.
Míller ndoikuaamo’ãikuri pe género osyryrýva Daniel aranduka capítulo ocho, versículos nueve guive doce peve, taguerekógui añoite la Biblia ha peteĩ concordancia ndaipóriha pype marandu mba’eveichagua ñe’ẽnguéra bíblicas rehegua. Ndohecháimo’ãi kuri pe joavy ‘sur’ ha ‘rum’ apytépe, mokõivéva oñembohasáva “ojegueraha hag̃ua.” Ndohecháimo’ãi avei kuri pe joavy ‘miqdash’ ha ‘qodesh’ apytépe, mokõivéva oñembohasáva “santuario”.
Ndaha’éiriremo’ãikuri pe ñe’ẽ “tamid” añetegua ojejuhúva cien cuatro jey pe Biblia-pe. Pe añetegua ndaikatúiva ha’e ohecha (ha upéva avei pe añetegua ha’e ohechava’ekue), ha’eva’ekue ko’ãva: cien cuatro jey pe ñe’ẽ hebreo “tamid” ojepuru pe Biblia-pe, ha katu Daniel arandukápe añoite pe ñe’ẽ hebreo “tamid” ojepuru téra ramo. “Tamid” ha’e pe ñe’ẽ hebreo he’iséva “continual”, ha oñembohasa “pe ára ha ára” ramo Daniel arandukápe.
Daniel arandúpe añoite ojeporu pe ñeʼẽ téraicha, ha ambue noventa y nueve jey ojeporu adverbiáicha. Upévare, umi traduktór Kíng James Biblia reheguáva ojuhúramo Daniel oipuruha pe ñeʼẽ po jey téraicha, ha opa ambue Biblia haihára oipurúramo upéva noventa y nueve jey adverbiáicha, pe prueba pohýi ombojere chupekuéra “omyatyrõ” hag̃ua Daniel oipuru haguéicha pe ñeʼẽ téraicha. Ikatu hag̃uáicha “omyatyrõ” Daniel-pe, omoĩve hikuái pe ñeʼẽ “sacrificio” pe ñeʼẽ rehe, ha upéicha ombohasa peteĩ téra adverbio-rã. Ha upéi, ikatu hag̃uáicha omyatyrõ umi traduktór-pe, Ellen White oñeinspira hag̃ua omoĩ hag̃ua kuatiarehe haʼe “ohechaha pe ‘Daily’ rehegua, pe ñeʼẽ ‘sacrifice’ kuimbaʼe arandu rupive oñemoĩve hague, ha ndahaʼeiha pe téxto pegua; ha Ñandejára omeʼẽ hague pe jehecha añeteguáva upévare umi omeʼẽ vaʼekuépe pe juicio aravo marandu sãso.”
Miller, he’ẽ tee rupive, oheka kuri ontende hag̃ua “pe ára ha ára”, ha upéva ipahápe ontende 2 Tesalonicenses-pe. Ha avei, he’ẽ tee rupive, ohekávo ontende hag̃ua peteĩ ñe’ẽ, ombojere vaʼekue opa hendápe upe ñe’ẽ ojepuru haguépe, ha upe ñe’ẽ ojepuru ambue noventa y nueve jey pe Biblia-pe. Upéicharõ jepe, he’ẽ “pe ára ha ára” rehegua heʼi hese ojuhu hague ndohupytyvéi mamove ndahaʼéiramo Daniel arandukápe, heʼívo: “Alee hag̃ua asegi, ha ndaikatúi ajuhu ambue caso ipype ojejuhuha [pe ára ha ára], ndahaʼéiramo Daniel-pe.” Miller ogueraha vaʼekue umi joya-kuérape ndahaʼéi iñambue hag̃uánte imétodo de estudio rupive, síno avei revelación divina rupive oñemeʼẽ vaʼekue chupe ánhel kuéra ministerio rupive.
Upévare hekopete “pe ára ha ára pegua” rehegua hekopete vaʼekue, ha katu michĩeterei. Ndaikatúi ohechakuaa umi po jey “pe ára ha ára pegua” oñemombeʼuha Daniel arandukápe, peteĩ umi mbohapy jey “pe ára ha ára pegua” “oñemboykéva” oguerekoha peteĩ heʼiséva iñambuéva ambue mokõi jégui. Peteĩ jey “pe ára ha ára pegua” ojepuru pe ñeʼẽ hebrea ‘rum’ ndive, ha ambue mokõi jey katu ojepuru pe ñeʼẽ hebrea ‘sur’ ndive. Mokõivéva ñeʼẽ oñembohasa “emboyke” ramo, ha katu ‘rum’ Daniel kapítulo ocho, versíkulo once-pe heʼise “yvate hag̃ua ha ñemombaʼeguasu hag̃ua”, ha kapítulo once, versíkulo treinta y uno-pe, ha kapítulo doce, versíkulo once-pe, pe ñeʼẽ ‘sur’ heʼise “ñemboguete”.
Umi teólogo-kuéra okaru ha ho’u Babilonia rembi’u, omoĩ hag̃ua ñe’ẽrã ñemongeta: taha’e reipe’a peteĩ mba’e térã rehupi peteĩ mba’e, mokõivéva orrepresenta peteĩichagua jeipe’a; upévare mokõive ñe’ẽ ojeikuaava’erã oguerekóva peteĩchagua he’iséva. Ha’ekuéra he’i umi mbohapy jey “pe ára ha ára pegua” “ojeipe’a”ha akóinte he’ise hag̃ua jeipe’a, ha ojapóvo upéicha, ohechauka hikuái Daniel noñangarekói hague iporavóvo iñe’ẽnguéra. Ndaha’éi he’i hag̃uáicha upéva hesakã hag̃uáicha, ha katu ojehechakuaa hag̃uáicha ombo’e hikuái Daniel oiporavova’erãmo’ã kuri ñe’ẽ ‘sur’ umi mbohapy jeyve ojehechávo; umi teólogo-kuéra he’iháicha, ha’e niko he’isékuri peteĩchante káda jey “pe ára ha ára pegua” “ojeipe’a” ramo.
Haʼekuéra ojapo upéicha avei umi ñeʼẽ “miqdash” ha “qodesh” rehe, mokõivéva oñemoñeʼẽva “santuario” ramo, umi versíkulo once guive catorce peve, capítulo ocho-pe. Káda jehechauka “santuario” rehegua umi irundy versíkulope, haʼekuéra oñeʼẽ hatã opaite umíva ohechaukaha Tupã santuario. Jey avei ñeʼẽjoaju rupive, Daniel oipurúvaʼerãmoʼã kuri ‘qodesh’ añoite umi mbohapy jehechauka-pe, ha ndahaʼéi oipuru hag̃ua ‘miqdash’ versíkulo once-pe. Miller ndohechakuaái vaʼekue pe joavy umi ñeʼẽ apytépe, péro umi teólogo moderno ohechakuaa, ha upe ohechakuaávo, haʼekuéra ombotove ojehechakuaa hag̃ua mbaʼeveichagua joavy. Upéicharamo jepe, Miller, ndohechakuaáiramo jepe umi joavy umi ñeʼẽ apytépe, og̃uahẽ kuri peteĩ entendimiento ojoavývape umi teólogo moderno-gui.
Añetehápe, Daniel ha’e va’ekue peteĩ haihára oñangarekóva porã, oikuaáva pe ñe’ẽ hebreo ha oñekonsidera va’ekue iñaranduha pa diez yvyra hetave opa ambue arandúvagui Babilóniape. Oiméramo avave oikuaa porãkuaa mba’éichapa ojepuru va’erã pe ñe’ẽ hebreo, ha mba’éichapa ojehechauka va’erã hekopete upe tembiasakue particular-pe, ha’e va’ekue Daniel. Daniel oipuru ramo guare ñe’ẽ iñambuéva, upéva ha’e va’ekue ohechaukaségui he’iséva iñambuéva, ha’e voi ohekáva representávo upéva hekopete. Ojehechakuaa jave Daniel ojepurúhague iñambueháicha umi ñe’ẽ oñembohasáva “santuario” térã “pe’a hag̃ua”, umíva omombarete Miller entendimiento rehegua “pe ára ha ára”, ojehechakuaa va’ekue Miller rupive upe pasáhepe voi Pablo ohechaukahápe umi añetegua ndaija’éivape oñembosako’iha ohupyty hag̃ua peteĩ jejavy mbarete.
Umi ogueraháva pe añetegua ha ogueroviáva pe japu omoheñóiva mbotavy guasu, oñembohéra avei Efraín ka’uha ramo, ha umíva ojehechauka mokõi aty ramo. Peteĩ aty ha’e umi tendota arandu, ha ambue aty ha’e umi ndaha’éiva arandu, ohendútava añoite umi arandu ombo’éva chupekuéra. Umíva hína umi oñemokañýva japu guýpe, ha umi ojapóva peteĩ ñe’ẽme’ẽ mano ndive. Ha’e hína umi kuñataĩ arandu’ỹva Mateo mokõipa poha-pe, ha umi ánga oñembotuicháva Habacuc mokõi-pe. Umíva hína umi omboykéva Miller kéguypegua añetegua ypykue, omimbiáva pa jevy hesakãve paha gotyo (ohechaukáva pe décimo ha paha prueba Israel moderno-pe g̃uarã), he’iháicha pe décimo ha paha prueba Israel yma guarépe g̃uarã.
Ko estudio ñamotenondéta pe artíkulo oúvape.
Ha Ñandejára he'i Moiséspe: Mboy araka'e peve ko tetãygua chembopochýta? ha mboy araka'e peve ndogueroviamo'ãi chéve, opaite umi techaukaha ajapova'ekue ijapytepekuéra rehe? Ainhundíta chupekuéra mba'asy vai rupive, ha aipe'áta chuguikuéra iñemoirũ tee, ha ndehegui ajapóta peteĩ tetã tuichavéva ha mbaretevéva chuguikuéra. Ha Moisés he'i Ñandejárape: Upéicharõ Egiptoygua ohendúta; (nde ningo ndepu'akápe reguenohẽ ko tetãygua ijapytegui) ha ha'ekuéra omombe'úta ko yvy rupi oikóva kuérape; ohendúma ningo nde, Ñandejára, reimeha ko tetãygua apytépe, nde, Ñandejára, rejechaha hova mbyky hag̃uáicha, ha ne arai opytaha hi'arikuéra, ha nde rehoha tenondépekuéra ára jave peteĩ arai yta ryepýicha, ha pyharekue peteĩ tata yta ryepýicha. Ko'ágã, rejukáramo opa ko tetãygua peteĩ kuimba'éicha, umi tetã nguéra ohendúva nde rerakuã porã he'íta, he'ívo: Ñandejára ndaikatúigui ogueru ko tetãygua pe yvýpe ome'ẽ hag̃ua ichupekuéra ñe'ẽme'ẽ, upévare ojuka chupekuéra pe desiértope.
Ha ko'ág̃a, ajerure ndéve, tojekuaauka tuicha hag̃ua che Ruvicha pokatu, nde ere haguéicha, he'ívo: “Ñandejára ipy'aguasu, ha hetaiterei imbaeporiahuvereko, oheja angaipa ha tembiavy vai, ha araka'eve ndohejáiva rei pe orekóva culpa; ombohasa túva kuéra rembiavy vai ta'ýra kuéra ári, pe mbohapyha ha irundyha generación peve.” Eperdona, ajerure ndéve, ko tavayguakuéra rembiavy vai, nde mbaeporiahuvereko tuichakueháicha; ha reñyrõ haguéicha ko tetãyguápe Egíptogui ko'ág̃a peve. Ha Ñandejára he'i: “Aperdona nde ere haguéicha; ha che aikove añetéicha, opa yvy ape ári henyhẽta Ñandejára gloria rehe. Umi kuimba'e ohechava'ekue che gloria ha che milágro ajapova'ekue Egíptope ha desiértope, ha ko'ág̃a chembopy'arory vai rire pa ary jevy, ha nohendúi rire che ñe'ẽ; añetehápe ha'ekuéra ndohechamo'ãi pe yvy ahura va'ekue itúva kuéra peguarã; ni peteĩve umi chembopochy va'ekue ndohechamo'ãi upéva. Ha katu che rembiguái Caleb, orekógui ambue espíritu hendive, ha chemoirũ haguére opaite py'aite guive, chupe aikemoingéta pe yvýpe oike haguepe; ha iñemoñare ohupytyta upe yvy.” Números 14:11–24.